GRICE E TAMBURINO
Luigi Speranza – GRICE ITALO!; ossia, Grice e Tamburino:
NON ITALIANO, MA SICILIANO -- all’isola – desirabilita e probabilita eretica – intrinseca
ed estrinseca -- la ragione conversazionale all’isola -- il probabilismo tenue
nella filosofia siciliana – la scuola di Caltamissetta -- filosofia italiana –
Luigi Speranza (Caltanissetta).
Flosofo siciliano. Filosofo italiano. Caltanissetta, Sicilia. Teologo
moralista, m. Palermo. Entrato nella compagnia di Gesù, trascorse la maggior
parte della lunga vita nell'insegnamento specialmente della teologia morale,
nella quale disciplina si rende celebre per le opere da lui composte,
largamente usate e molte volte ristampate. Principali fra queste il Methodus
expeditae Confessionis, il Methodus expeditae Comunionis, l'Explicatio
Decalogi, il De Sacrificio Missae, ecc. T. segue il probabilismo; è anzi tra i
probabilisti uno dei più miti. Così avvenne che una delle proposizioni
condannate col decreto del Sant'Uffizio, confermato da Innocenzo XI, sopra la
tenue probabilità sia intrinseca sia estrinseca, venisse estratta dalle sue
opere, dove tuttavia il significato non è identico e meno ancora l'intento
dell'autore. Molto strepito fanno contro T. i curati di Parigi col libello
presentato all'arcivescovo di Parigi cardinale de Retz per ottenere la condanna
dei suoi libri; ciò che nondimeno non è loro concesso. Alle acri censure cui è
fatto segno, a quelle specialmente del domenicano Baroni, risponde T. con
l'opuscolo Germana doctrina R. P. Th. T., edito in Palermo sotto lo pseudonimo
di don Lucio Sammarco. Pella bibliografia v. Ch. Sommervogel, Bibl. de la Comp. de
Jésus, Hurter, Nomenclator Lit., II; A. Mongitore, Bibliotheca sicula, Palermo.
Entra nella compagnia di Gesù, resta
a Caltanissetta. Insegna a Messina e Palermo, e Monreale. Consigliere e
qualificatore nel santo uffizio dell’inquisizione, ossia di esaminatore dei
reati prima della loro attribuzione alla competenza dell'inquisizione. Durante
un soggiorno romano, quale rappresentante della provincia gesuitica siciliana
alla congregazione generale della compagnia di Gesù, conosce Greuter, che
lavora per la casa generalizia dei gesuiti. Apprezzandone le doti, T. gli
affida l'incarico di incidere le immagini della Madonna. Realizza finalmente il
progetto di dare alle stampe le notizie preparate da Gajetano, riguardanti
appunto i luoghi del culto mariano nell'isola, facendo illustrare l'opera con
tavole riproducenti le relative icone della madonna. Accanto alle suoi
saggi filosofici, restano anche edizioni, una in latino ed una in volgare, di
un volume con incisioni di raro pregio per la raffinatezza di Greuter. Di
queste II edizioni si trovano rari esemplari che, per le limitazioni derivanti
dall'esaurimento delle matrici, sono, per buona parte, prive delle pagine in
cui sono stampate le incisioni. Nella conoscenza del peccato attribuisce
importanza primaria alla cognitio singulorum, cioè alla capacità di valutazione
dei singoli. Diverso è, infatti, il peso delle colpe a seconda se a commettere
l'infrazione è l'individuo colto oppure l'ignorante. Nel individuo colto
prevale la VIS RATIOCINANDI. Nell’ignorante, la VIS SENTIENDI. Ancora
differenza c'è tra l'ACTIO HUMANA e l'ACTIO HOMINIS. La prima e compiuta in
perfetta consapevolezza. Nell’azione di un uomo la coscienza è spesso
condizionata dal patire passionale, che può essere VIOLENTVM, COACTVM, o
NECESSARIVM -- venendo così a mitigare la colpa. Nel trasporto passionale
c'è dell'involontario, spesso frutto di ignoranza che rende la coscienza
erronea. Il tutto si traduce in una interpretazione benignista della prudenza o
epi-eìcheia, riprendendo la tradizione d’AQUINO. A sostenere questa intensa
produzione sul probabilismo, col rientro da Palermo a Genova di Diana, rimane.
I suoi saggi hanno ampia diffusione fino al riconoscimento della validità delle
tesi probabiliste d’Alfonso de' Liguori che con la sua Theologia Moralis mette
sostanzialmente fine al rigorismo giansenista. Il probabilismo incontra
ostilità negl’ambienti religiosi più vicini al rigorismo dei giansenisti. A
contrastare le tesi del probabilismo i più influenti furono i domenicani, che
spinsero Retz, a farsi portavoce presso il papa per l'emanazione di un provvedimento
di condanna. Alessandro VII, sollecitato più volte, condenna il probabilismo.
Sono censurate solo le tesi più estreme. Un'altra condanna del probabilismo e
promulgata da Innocenzo XI. Però questa volta T. non sube sanzioni ad personam, così passa alla
storia della morale, come padre della probabilità TENUE.Con esso si chiuse il
periodo d'oro della esportazione della cultura siciliana. È sancita la completa
ri-abilitazione di T. con la pubblicazione di “Verità vindicata” che NICETI da alle
stampe a Roma. I suoi saggi sono stati riuniti in Methodus expeditae confessionis,
Opuscola tria de confessione, Comunione et sacrificio missae, Expedita decaloghi
explicatio. Libris decem digesta; De sacrificio missae Expedite celebrando libri
III, Della consolazione della filosofia, Juris divini, juris naturalis et juris
ecclesiastici, Expedita moralis explicatio, Complectens tractationes III, de
Sacramentis, quae sunt de jure divino, DE CONTRATTIBVS, QVOS DIRIGIT IVS
NATURALE; De censuris et irregularitate, quae sunt de iure ecclesiastico; Tractatus
de bulla cruciata; Sanctissimae deiparae cultus in Sicilia; Nomen sublatum; Ragguagli
delli ritratti della SS. Vergine Nostra Signora più celebri, che si riveriscono
in varie Chiese nell'isola di Sicilia; Opera di Cajetano della Compagnia di
Gesù; Germana doctrina R. Thomae perspicue refellens impugnationes baronii
adversus illam allatas; Tractatus in V ecclesiae praecepta; Tractatus de jubileo
manoscritto; Additamentum continens aliquot epistolas, et levem vindicationem
contra Joannem Sinichium hybernum authorem libri Saul et Rex, bibl. Roma. Fondo
Gesuitico, Traduce La consolazione della Filosofia. L'Anno dei Giorni
Memorabili, da Nadasi della Compagnia di Gesù., Burgio, Il probabilismo, Catania,
Soc. Storia Patria, Contenson, Theologiae mentis ob cordis, Tolosa, Deman,
Probabilisme, Colonia, Hebermann, Enciclopedia cattolica, Appelton, Petrocchi,
Il problema del lassismo, Roma, Storia e letteratura, Sinnichins, Saul et Pax,
Lovanio, Nempaei, T., Treccani Istituto dell'Enciclopedia Italiana. R* P' T H O
M JE TAMBURINI CALTANISETTENSIS SOCIETATIS JESU JURIS DIVINI, NATURALIS, ET
ECCLESIASTIGI EXPEDITA. MORALIS EXPLICATIO, Comple&ens Tracatus Tres, DE SACRAMENTIS,
Quae funt de iure Divino. DE CONTRACTIBUS, Quos dirigit jus Naturale DE CENSURIS,ET
IRREGULARITATE Que funt de jureEcclefiaftico. ACCEDlT TRACTATVS BULL^E
CRUCIAT^E, In Theologorum,aIiorumque animarum curam habentium commodum. *
EDl^lO NOFIS SIMA A PLVRIMlS MENDIS, Qua in aliis irrefferant , refurgata ; Cui
nunc primum inferumur fuis qui- bufque locis OPimones hailenus d S.S. Pontijicibus
damnata s qua hac Notula cy dtverfo Charattcre Lettort indtcmtur. Cum Indicibus
neceflariis . VENETIIS Apud Pezzana. SVPERIORVM TERMISSV, AC PRiriLEGIO. INDEX
TITULORUM CAPITUM, ET PARAGRAPHORUM In hoc Volumine contentorum . De II. _ria,
ckformaSaeramentorum. fbl.i Materia, &formaSacramenti fimulcfle dcbcnt Nondebcnt
imrnutari. Forma nondebet reiterari fuper eandem rr»- >:Uinittxil%°i^"aol^cm&cieadi
Sacramentura Deejufdem probiute Praxisdcprzdicuprobitate. De fuIcipientibusSacramenU.
4 &r. VolunusfuIcipiendi Sacramentum Dilpofitio neceflaria
AnliceatpetercSacramcnu a peccatore 1 vel Excommuni- cato Anlkeatindignoillaminiftrare.
De Bapdfmo E raateria , cYforma $. '. mJ De materia remota. s. Materiremouquoad
licitumufura. 3. Materiaproxima, quseeftablutio. 4.Materiaproximaquoad
licitumufum Forma Regulztresde Explicatur, qi ptifmo Quidoblervandura, De Miniflro
Baptifmi Quifoamfitextracafum Quis in cafu neccfliutis De obligationibusMiniftri
Defub}eaoBaptifmi DeBaptifraoIofantium, quioafcuntar iFidelibus. x.
DeBaptifmolofantium, qui nafcunturablnfidciibus De Baptifmo Adultorura De Cognationc
Ipirituali , quzoriturcx Baptifmo Proponuntur explicaoda. a.
QuzperfonaeflePatrinuspoflit. Quznam Bapti'- pnriac Quznamactio, tioncm. De
Sacramento Confirmationis. E materia , & forma Confirmationit Materia remou
Proxima Forma. De Miniftro Confirmationis Quis ille fit. De obligatiooibas
Miniflri, deqae fervandis Defubjeflo Confirtnationis. Dc infantibus. De
Amentibus Deproxime morituris. De Adultis. Dc Patrino Confirmationis . Dc Pcenisiterum
Confirmantii. Ba- ib. US. lO tionem
M De Sacramento Euchariftia . "r\Eroateria, & forma
Eucharifti*. f.-/ MatertaSantfiflimiCorporis. a. MatenaSancliaimiSanguiois De
Confccratione Forma confecrationis De intentioocrequifluad De difpofitiooerequifitain
DePrzcepto" f.i. Anin 2 »0 ciebus SS. Sanguinis. Anpofljtcooccdidifpenutiode
noncommunicaodoin Paf- fflk De Pornitentiz Sacramento T"\Emateria, &
formahujus Sacramenti. De prarcepto iufcipicndi 'Anobligemurfemperconfiteriper
voces. De PrzceptodatoMedicis circa raunionem zgrotantium. Dc potclhteOrdinisc
De jurifiiaionet Quid ea fit. Inquonam refideatOrdinaria ExplicanturdiAinctiusprzdicta.
De Delegatione hujusjurifdictioois, quziSun ficefieri iolet De eadem delegatione,
qusefitiPrzlatis inferioribus De acquifitione hujusjurifdictionis ex
Ratihabitione DeacquifitioneexErrore communi. Exopioioneprobabili Ex
fubdelegatione De przdiclzdelcgationisduratione. DeApprobar. Confeflariis
neceflari $. r. Quid ea lit. ExplicaturprimaClaufulaTrid. requirentis diclam
Appro- bltioncm. S»tU,tn»m RttuUris, &c JLxplicaturtecundaClaufula. Nifi,
*u, p*„(bUU Btmfhmm Explicatur tertia Claufula . AuttJbtfifetfis ptr ntmtm ExplicaturquaruClaufula. pwis dttnr ExplicaturquinuClaufula.
jfrmifiampm ftiviligih sun <*- fisiuiisu DeaJiisconditioaibus requifitis in
Mioiflro Confeflio D*e fcientia.Dcaliisrequifitisineodem. De Calibus
reiervatis. Uid (itcafuum refcrvatio Vt
Quispoflitcafus, & fub qua liraiutione refervare .
Quioamfubjaceantcafibusrelervatis. 4t Depeccatis, quz Gvcnon poflunt, fivenon folent
refcrva- De peccatis Summo Pontificirefcrvatis. Przmittiturnotabiledifcrimeninterrefervata
Pootiiici, & Epiicopis. ib. a. Peccata, feucxcommuntcationcsSummo Pontifici
relervx- ue. jb, De peccatii Epifcoporefervatis Aniniurcfintaliquicafusrdervati
Epifcopo. Qiioscalusfibirefervarepoteft Epilcopus Pcccau hodie refervata
Archiepifcopo Panormiuno De peccatisrefervatisproReligiofis.
Quibuscaubusrefcrvatisin uoiverfumfubjacent Religiofl Explicatio Decreti
Clemeotis de Regularium. De cafibusrefervatisSocieUtis JF.SU.
DeAbfolutioneirelervatisexJurcOrdlnario. Quisr^flitabfolvereireferratisexjure
Ordinario. a. AnOrdinariiobligentur hancpoteihtemdelegare.
DeeademAblolutioneJureDelegationis. Q^ispoflitJureDfilegationisabfolvereircfervatis.
a. Anvalideabiolvaoturcommifliio coofidtfntialicentiz con- cedendz . j.
DerefervatispoftlicentiamAbfolutioniscommiflis. Anrefervau obliu poQ ~
refervau. ib. e u. j. Anenarrau io O QuiJ dcoblitisin Ancumquisabfolvitur,
cationibusoblitis 7'foiS^icSS!ioacpoflit •* 6twi foIi Supcriori ' rel S e »
capx' ' Uigitizcd Dy Go Index Titulorum De Abfolutione refer «tenim Jure
delegationisin particulari. $.un. DeDelegationeconcefr» Epilcowtl Tridenc clrca
cafus, feu excotn municationesrefervaus, « occultas, ib. De Delegatione f»cl»
Rtgularibus ad abfol vendos cafus, &eKommunkacio»esreiervatas. ff S...
Praelatorum Regularium poteftas ad luos iubditos ablof- L Prxlatorum,
&ConfeflariorumRcgulariumpoteQaadab» folvendum Sxculares. De Delegatione ,
feupotcflate fimplicis Saccrdotis in cafu ncceflkatisad abfolvendum. ih. &i. Inarticulo, feu pcriculo morti <i i.
Inirnpedimentopcrpetuo, vellongi temporis Inneccfliute alia urgenti. _j 4. Tres conditiones
requifiue, utquis ab exeommunicatiom- busrefervatisabfolvaturper inferiorem
indiftis caObusre- fcrvatis. §A j. DeDelegatieneconcelUperBuljamCruciatse circa
refervata EaplicanturClaufuhediiiaeeoncelTionis De Extrema Undione "fc/TAteria,
&forraa ExtremaeUnctioois Materia rcmota. a. Proxima. Forma Modus, fcu
folemnitas admtniflrandi Extremam UnQio- nem- Dc fubjeflo hujus Sacramcnti. S.l.
Viator . a. Baptizams. j. Ufus rationis compos Ingratia exiftens, puuns. j.
Inhrmus. L Quando rcitcrari potefl Extrema Unflio . DeMiniflrohujus Sacramcnti.
Miniftcr eft Sacerdos. a. Sub qua obligatione ReligiofianfintMinillrihuius
Sacramenci De Adjutotc Miniftrantis nocSacramentum . Quo teruporc miniftrari
poteft Extrcma Unftio. De Ordine"\Uid GtOrdo, & quotuplex. v£ Anomnes
Ordincsfint Sacramentum. Dc materia,forma,& OEciia»Toalura, & Minorum Prima
Toofura. Oftiariatus. • J. LeQoratus Exorciflatus Acolytbaius AliquotquxfliunculaedeinitiatisTonfura,ccMinoribus.
De Subdiaconatu Quidlit, quzejusmaceria, forma, Oificium Quxftionesaliquotcircamateriam
Subdiaconatus . ji __ Quzftionesaliquotcirca obligatiouem Subdiacooi, de fcr
vauda Caliitate ReciutioHorarum, fufficiens Patrimonium. De Diaconatu Quidillefit,
quaiMateria, Forma, Officmm Quarftionesaliquotcircamateriam Diaconatus. De
Sacerdotio. U Quidlit, quseMateria, Forroa, Officium. s.
QuarllioncsaliquotcircaSacerdiKium De Subjetto Ordinis. _L i. Quoad valorttt •
* a- Quoad licitam rcceptionem . Dc Tituio Ordinandorum Quarllioncsaliquotcircaprardiclos
titulos. De Miniilro Ordinif. Qitoad valorcm . s. Quoadlicitum ufum.
DelitterisDimiflbriis, & Coramendatitiis Quandoi & qua ratione dantur
Quiseasconcedere poteft. 3. DcDuratione praeoiflarumlitteranim De examine
Ordinandorum De tcmporibus Ordinationum . De inrerftitiis. Quid imt ,
&quaratione fervanda. De eorum difpcnfatione. DePenism»leconrerentis,velrecipicntisOrdinej
DcprardiQis peenis in particutari. ib. a. Conriliumcircafufpenfionem quandam
rationcOrdinum. De Sacramcnto Matrimonii . De impediraentis cjuidcm. ^^Uid_& quotuplex (ic impeaimeatum
NUuimonii. ImpedimentumPrimum, idefiError. Ouid illud lit . DecidunturduocafusTabienae,
&Hoflienuscircaerrorem Pcrfooc . Impedimentum Secundum, Conditio. ib.
/.i.-Ia quo confiftat. ib. a. Servitusdiminuuquidoperetur Strvitus, vellibertas
puuta. Servitus ceftans peripfum Matrimooiura Obligaiiofervirutemoccultantis. IrapedimentumTertiura.
Votum (oleraneCaflitatis Impedimcntum Quartura. Cognatio. __L. Cagnatio naturalis. a. Cognitio
fpiritualis. a. Cognatio legalis. Tb. Impedimentum Quintum PrimumCriroen.
Conlpiratio cumoccifione conjugis fme Adulterio. ib. a. Secuodura.
Adulteriuracum occifioneGne conlpiratione Adulterium cumpromifliohe Matrimonii AdulteriumcumMatrimonio
attenuto. Quojureintroduflumeft impedimentumCriminis. ImpcrlimentumSextum.
Cultus difpariui. ib. ImpedimentumSeptimus, Vis. Impedimentum Ocuvum. Ordo.
Impedimentum Nonum. Ligameo. ib. ImpedimeotumDecimum. Pubiica booeftas Quid
illud Ct. Publica honcflas cx fponfalibus. ib. t. PublicahooeftasexMatrimonio
rato. ImpcdimentumUndecimum Aflinius. xo» C. t. Quid fit , & quatenus
extendatur . ib. 1. Cuojureindu&umeftbocimpedimentum. ib. }.
Affiniusfupcrvenicns Matrimonio QuaIis:opula Affiniutem pariat Imix.-dimcntuin
Duodccimum. Impoteotia Quid, & quotuplexfit. >b. i.
Impotentiaabfofuuperpctua. Impoteotia refpediva. Quomodoferendum fit Judicium
deimpotentia rcfpc^iva dubia. ib. j. ImpoteotiafuperveniensMatrimonio
.lmpcdimentumDecimuroTertium. Raptus Impedimeotum Decimum Quartum. Absentia
Parochi, & Tcftium. Delrapedimentisfolumimpedientibui. sb.
Quxftiooesaliquotdediclisimpedimentis. isi Quaoamlpcciepeccatipeccat, quicum
Impcdimcntocopu- lamhabet, vel Matrimonium init. a. AnmecucoadusMatrimoniura validccontrahat,
&licite . Tbidero. j. Quid,liquisputetimpediroenturoadet1e,ciimiionadfit.
Quam preoamincurrit contrahens Matrimoniumcuna im- pedimento. De Dilpcnfatione
Impedimentorum. /^Uid tlt Difpenfatio DePoteftatedifpenlandi
ib. DehacPoCeftacein Summo Pootifice. Deeadem io Epifcopo. ib. J.t.
InimpedieotibusunrUim. Dirimcniibus
Anpropterbonamfidempoffit quid Epilcopus indirimenti- bus. 4. Ao neceffiute Analii
iPontifice, velEpifcopopoflintaliquidinimpe- dimentis Matrimonii. ito
Quispollitdifpenfare adpetendum debitura, fi fuper- vcniat Conjugibus Affinitas
ex Copula illiciu. De caulisrlil^cnfandi in impedimentis . u > _
PrsemittunturaliquadehiscauGs. ib. a. Decaufisin particulari Quandonam
Dilpenfatio eft (ubreptitia, atque adc6 invalida Taciturnitas vcri quandonam
vitiatDifpenfationem. ib. g. 1. An quando uceturrepulualiis data An quandoUCCturD;
lpcni»tioaliis concefla. llf 1. Anquandotacetur, plurafubeflcimpedimeou. An
quando ucctur Macriraonium fuifle contraflum cum impcdimento Aoquandotacenturqualiutes
extrinfecz. Anquandoucenturindividuales gradus Anquandouceturgradus proxiraior.
i>2 _T An quandotaceturcopula inceflaofa. io. Exprcfliofalfi, quandooam
vitiac Diipenfationem. Ltl Anquandopropooiturunuraimpedimcntum proalio An
quandofalsdexprimitur gradus conjundionis. An quiadoexpouitui uuicacaufif
eaqueulu. A» d Capitum* &
Paragraphorum. •4 Aniuandoiiiquicieipofitijeflfaira. An quandopetunturduar
Difpenfationes , alcera cumvera , altera cum falu cauu. Aoquaodo erratum elt in
nomine fupplicantium . 11Anqiiandoerratum eft ionomioeDicecefis .
Quidfaciendumin dubio de Difpenfatiorie EiplicancurCUufulzRefcripti
DifpenUtiooispro/o- ro eKterno. ib. rj.i. CUulula, Perfona Eiecutori» Claululi.
Supplicancium narratio,. CUufuU. Mandatuminquirendiveriutera Claufula.
Pcenitentia laiutaris. Claufula. Aliquae caufz in gcnere Scita Claulula.
Prohibeturmunerum acceputio SeptimaCUufula. Ponitur: Ktmtkfi*mtihu, eVc iK HI.
ExplicaoturClauIul«Refcnptiproforointerao. «J -itr. Priraaclaufula.
CommtttiturCoofcllarioeiecutio. Secuoda. Eidemcomraitticur veritaxis indagatio Tertia.
Pcenitentise impofitio Quaru. Soluminoccultis. £. Quinu.
RevalidatioMatriraonii. Sexta. So'.um pro foro ioterno. 4L . Uc laccrcntur
litccrz De Duratione DiipenUcioois, & Poteftatisdifpen faodi. An
valeatDifpenUtio, velPotefta» difpenfandi , fi nonac- ceptetuc Anceflet
eireoundatione, velnonufu? ib. j. An ei revocatione. Ao morte Deleeanti». AnvaleatDifpeofatioantedata*
lieterasConfeflioni» De Sponulibns . E rutura Spoouliuro. ibid. Quid fint ,
quamque promiflioncm contiocant . \ Anfponfalia volunute Spondentimo venialem,
vel nnllarn continere poflint. Anobligacionem poenz. ny 4. Quidfint
fponulUncla, quamque obligatiooem inducaot De quibufdam cooditionibus
requifiti» in fpoofalibus Volunuria efle illa debeot. ib. i. Noo eicorta metn.
»> J. Signo certo eiprefla Non neceflarid aliis manifefta . Ijo Abloluufponfalia,
& noncondicionau Remiflive. ijt Quis poliit fponfalia contrahere- .. r.
/Eus quandonara irritat fpoafalia. >b» s. Impedimenu an irritent (ponfalU.
De quibufdaro paUis > quzfolentapponiinfponfalibui. ita De DilToIutione Iponfalium. ib. S. i.
Primacaufa. Mutuuscoofenfot. ib. s. Secuoda. Religioois ingreflus. Tertia.
OrdoSacer". Quarta. Votum fimplexcaftiutis, feo ccelibatus . ~m.
Matrimonium, vel fponfalia cum alio, fen alia cootraaifle. ljf 6. Sexu. Alteriu», vel
utriuTque fornicatio . Septima. Impcdimcntum fuperveoieos. oilava.
Muutionoubilis iuperveniens Przdiftz cauGz exifteates ante fponfalU, fed poftei
co- goicz. i_jAn Uboraosaliquoocculcodefe&u poflit,eoUcito, ad Ma-
trimoniumprocedere. ibw De Confeofu per verba de przfenti. T\E Natura
Matrimoaii Quidproprie veaiat nomine Matrimonii Quotuplex fit matrimonium De Coofenlu
requifitoad Matrimonium AnfufficUtconlenfus» quandonoocogoofciturimpedimeo- tnm
. Circa quod
verfari is dcbet . DeConfenfuezteraorequiGto ad Matrimottiam. IbT Per qaz Cgna,
cVr. ib. Dc confenfu datoabfeati. |4|
g. t. Per Procuratoreni. ib. x. Per EpilloUtn. Deconfenfu eooditionato. io. Quid,
tfcquutuplcx fit conditio Sub coodicione przlenti, velprzterits. Sub condicione
de fnturo neceflario. Subconditione de futuro contineente non turpi. ib. f. Sub
conditrone de futuro impoflibili pbyfice. 1±£ tu Sab conditione turpi de
futuro , quamvis noo coOtraru contraclui M a t ri mon 1 i . Subconditione, quzineft contrsCuiMatrimonii. Subconditionc
contraria contriQui Matrimonii Subconditione pofitiva, velnegativa Monicio ad
Parocho». Dccoofeofu MacrimooiicoaQo.
_i.i. Decoolenfu ex errore , &c. De Confenfu ei meti . j b. De peccato,
&obli_^tioaeiacutieatismetama<I Matrimo- nium. i^g De ratrficatioocMatrimonii
, quandoillud vatidum ooa fuit. ib. S- 1- Ratiricatio mitrimoniiinvalidicxfiQo,
velmeticulofocoo. sensu. Ratificatlomatrirooniiinvalidieialiquoimpedimento Aomatrimoniumcoram
Parocbo,ccTeftibusiavalidd celebratum fitcoramiifdem renovandum. Anmatrimonium
invalidumex metu ratificetur per copulam limili metueitortam. tjo De
Matrimonio, ut eft Sacramentum . T Nfticutiohuju» Sacrjmentijejufdemqueforma, ckma-
X teria. 1 jo Minifterejufdem MatrimoniurointerabfeotesanfitSacramentum.
MatrimoniumlnfideliumanlitSacramcntUBi De lodiflolubilitate matrimonii AoMatrimooiura
Infidelium ante converliooeminitum fit indiflolubile An,
quandoutriqueconjugesconvertunturad fidcm. ib. j. Ao, quaodoalcer. ics>
DelndiflblubiliuteMatrimoniiRatiFidelium.
$■ r. AnMatrimoniuraRatumfitauctoritate Pontificis diffolubi- le. ib. z+
Anper Profeflioncm folemnem Dc BimeftriconcelloSponfis ad delibenndum de
Religione afliimenda Matriinonium Fidelium confumrnatum indiflblubile eft. fS6
ib. ib. I De Solemniutibu» Contradtus Matrimonii Uxnara lint cjufmodi
foleraniutes. 1 ry Vc DePrzfentUParochi, cTtTeftium. Tb7 f__.r. Qjarafionc hanc
inducerc potuitConcilium . jb. a. Kiplicatur ejufraodi przfentia . n6 }.
Q_ialisdebcatelTeprzfenciaParocbi,ccTeftiura. ±_ Prztcr afllftcntiam qucmoam ritum debeat
obfervare Pa- rochus . o l_S j. Qui Parochus Qui Teftes . 1(0 Ce
Dcnunciationibus Quanta fit earura obligatio. ib. x. Praiis earum . iAt
Dcbenediflionibus,fcu VelationibusMatrimonii. t£M. Sub qua obligatione . ij Secundz Nuptiz an
fint bencdicendz Quis ea» benedicat Quo tempore . j. DeTraduilionc Sponfz
indomumSponfi De obiigacionibus ex Matrimoak> coafurgentibus £ ubi de
Divortio. T"\E obligationibus
conjugibus neceflariis. l£j fwl. J-/ Primaobligatio. Cohabiutio. ^b. s.
Secunda, ccTcrtu. Przilatio alimentorum, Sc Educacio filiorum. 5. Quarta.
Correctiomatua. Quinu. Debiti crmjugalis redditio De Obligatiooibus voluourii».
i. Donatione» libcnle» iocer coojuge» . i. SpooUlitia largius pura. J. Noo
purl. De Divortio. Quid sit, & quaado tltlicitura. Divortiumex caufa
adulterii carnalis Cafusquioque, inquibusnon eftlicicumDivortium,quam- vis
adflt Adulterlum Anpoffitlnnocens AdulcerumDonrepellere. QuznamAdulceriicerticudorequiricuradDivortium.
An aucloritate proprUpoflitamDivortium. CaulzcelebrindiDivortiumadtempus» it.,
Deeffeclibus Divortii « Adulterio De effetiibu» Divortii ex Hzrefi DeerTcctibusDivortiieifoliciutioucad
peccandum,vel er fzvitia Anconjugespoft confummatum Matrimonium valeant
excommuniconfenfumutationcmftatusalTumerc. iT$ U Quoad profelTionemReligioUm.
ibl 5. Quoad Ordines Sacros. ib. j. Quoad Votum Cmplex CaHiutis. Index Titulorum Dc contraclibus in Particulari De
Contraflu mutui , « ufura. "P\E
mutuo. LL U Quid illudCt. i, DeDiveriitate valorisinMutuo. ( ?. Afli
cx:quandoGtprxcepfumdedando Mutuo – cf. H. P. Grice, mutual knowledge --. DeUfura,
quoad ejusnaturam. TbT Quid Gt, & quotuplex Ulura. ib. J. An,
&quo jureprohibita. Cafusin Mutuoufuramcertononcontioeotei. Ttr $.1.
LucrumexMutuorationegratitudinis. ib. *. Ratlonealicujus
onerisfufccptiaMutuxnte. Exdamno
emergente. uC 4^ Ex luero ceflame v. Ex porna; conventione. "tbr £ Ratione
perlculi. i$o Etcootrattu innominato , Do« utdes. Exigere in Mutuoid, quod
debetur exjaftitia, velCha- riute. ib. 5. Mootes Pieutis.
CafusiaMutuoufuramcerto continentes. ib. $. L. Exigerebenevolentiam ex Juftitia
. ib. a. Vcl obligxcionem remutandi, vendendi , agros colendi 1 cVc. Vel
reddendi pecuniam in frumento, vel Groili . ib. ±. VelextgerjdidebiuMutuatarii,
accipiendi partem debiti • vellimifium. iia j. Provoluntatemutuandi analiquid
accipipoflit . ib. 6. Procommoditate Mutui. ib. Z, Prodi!atione rcdditioois CafusinMutuoufuramfubdubiocontinentes.
ib> J. l. BonaBdesan licitumlucrumex Mutuoreddat? Ib. a. Promiflio noo
repetendi. jb. $. Moleftia mutuantU. ib. ± Nonpetereredditiooem mutui,
dumMutuatarius aliquod promutuantefacit Quandoin pignoredatoio fecuritatem
mutuiadfitulura Anmutuanspignorisfruflusfibi accipere queat Dc Pacfolegis Commiflariatio
favorem Mutuantis Dceodcmin favoremFidejufloris.
DcDominiocirclresperufuramacquiutas. Q- m lonam Uluranus dominium acquirat rci
per ufuram acceptx. • ib. a. AiibonaufuiariiGntobligaUproufuri De alicnationc
rerura accepurum perufuram] faclam abulurario.
«Ll. Dealienatione rei inlpecie Dceadem, nonin fraudcmCrcditorum. ib.
Deeadem , infraudcm. Dcreflitutioneufurarum. ib. iv i-
^uarnamobligaturulurariusreftituerer ib. a. Deobligatione cooperantiumcurniuo
J. Harrcdis, vellepatarii. 4. CuinamGncufunercllitucndz. Dc Petentcad ufuram.
fL SummaModorum lucrandi ex pecunia GneufuratcuU De ContratJu Cenfuali , feu de
Ccnlibus /^VUidfit, «quotuplexCenfus. igj De JuftitiaprjediQoruraconcracluum. U
Pcrfonalis an Ct licitus Ao Viulitius. • 1 r\, r. An
Realis.Q^narapretlumCtjuftumindiQisCohtraclibus. ib. /.1. Pretium iuftum
invitalitio. jb. 1» In aliis Ccnfibus De aliquibusPaclis. quaefolcntaddiCenGbus.
tat $. 1. Paclumredemptionisante, velpoft certum tempus Pjiljm jhlolutum, cVc.
$. Paclumfolvendipcnfionem, etiamfirespereat. ib. 4»
Pac1iim,utnonfoluupcnGone,rescadatin commiflum. ib f. Paclumde refcindendo
contradu. *I0i £ Redimziidi Ccnfum. ffi Zi Redimendi cum eadem motteU. De
Confututionibus Pontificis circA Cenfuumcreatiol nem. n. De CoollitutioneCenfus
pro Regno Siciliae informa BullarNicolaiV.&GregJflU. ib Si Proponitur Bulla
Nicolai. Gregorii. ,pV Pnma cond itio . Super re , vel rebuj . 4_ Secunda.
Uiredimipofliteodempretio. ijfi ». 1 ettia . Ut penljo non excedat dccimara
pretti ft- ^uarta. Ut
poflintapponipacla. Tojl 7. AQpoflitquisviceflioniSfibiad;udicareprardium,&c.
j&I 8. An adjudicaticquac fiericonfuevitin RegooSicilljtjulU. I 5. De
Fingente velleredimereCenfum Montesvacabtles,velaonvacabJes,ftc ik. De
ContraciuCambii f~\ Vid fitCimbiuui .
sot .vJl QuotupleK. DcCambiominuto. ib. $. L. An pro hoc cambio liceat lucrari
? AnPrivatislucrariex cambiominutolkeat. tb. J. DeCambio/ addita pecuniar
cullodu. 104 4. Deeo» quiex indufljiacambiat rrujnctamilcerius De cambioperlittcras
Hic recipient , dcalibifolveas. ib. =. Hicfolvcns, cxiaubirecipiens. aojr i-
Qutndotum Cxmpfario, tumCampfori cambiumproGc,cu- juseritlucrum. ib. Dc cambioadNundinas. aUaS
g. L DecambioadNundinasabfolute. ib. a. Decambio cum recambio, fcucumreeurfu.
ib. 2. Aaboc fitlicitum. Quandoquidcm tribos mod i s hoc ccl cbratu r ,
approbatur pf1= musmodus, clcfecundus, noo verdtertius. ib. 5. Praxisquoadeos, quiutuoturopera alterius
adexpedicnda carabia, cVrccambia. atz. fi^ Dcpaftis,quatiolentapponi in
contraQu carabti. ai* 2_ Deuiiicambiendiper alium. De Locatione , &
Conductione TJ Xplicatur illud .
CtntrtHm qnt Uttrr temUatri * XZi crc
Ohligationcs Locatoris. ib. 1. Obhgatiooes Coodudloris. aufi Etplicatur
illudilra«, vtlPerfiium aliqmAm ttu$m [r<r- ib. '2 aao ib. aat ib. ib. aazs
ib. ib. ib. ib. tamntttik , e>f. Explicatur illud. Ai»[*mt vtl fr*aum.
Explicaturillud. Simttrt*, jtt/Ufmt finjum. f. i. Quanta penlio lolvcndalit. Qjando.
J. Ubi? Explicatur illud. HulUuUia» mjnjh p*at. Expli caturillud.
treinrMimttimftrii iiferuu . 1. Quoad concrahentes . x. Qjoad luccellores. t.
Quoad fucccflbrem exemptione Explicaturillud r/r/.Mm m^gmm , vtl fntfsm. $. L.
DcUmulis , quirerviensnt. a. Dceifdem, quloon (crvieruat. t_ De iifdem , qui
non fcrviunt , ciim non polTint . Deemptiooe, & Vendiiione , Remiflive. UN.
N vioo vendcndo miiceriaquapoflit. ib. De EmphytcuG . Livello , Peudo. /^VUid CtEmphyteuCs,cVc. 11+ vjLfrima proprietas EmphytcuCs . Rti »pt»
mtlhr*. ti . Secuuda. W&iltiiu rtrfinmnm Tcrtia. StlmtieCmumt. ib. . ^uai
u.^Jmc.-.n.s tnyri„Mt> , r> SiUaitLjmitmU, aag Quinta. miaitmnm», aio De
Livello. ftL DeFeudo. Conditio Peudi. ib. a. Quid, dcquotuplexGt. ib. |.
QuioqueconditionecootractusFcudalis. iL. Tlesobligatiooes Fcudatarii. Caufat amitten
liFcudum. ato DeFidejuflione, Auecuratioae,Pigaore, Hypochcca, DepoGto,
Commodato , Prccario. T\E Fidcjuflione.
}p . JL/ Quid lit/ ,b. a. Multi Gdcjubentet. Prorogatioterminifolutionis. ib.
4. Preiium cx fidejuflione. ib. j_ Quitpoflit Gdejubere? Quaudo Fidejulfor
potcft agere, ut liberetur a fidcjunio- De aflecuratioae. 'fb. De Pignore . g. i. Quid lit? ilj. a. Q^itpoflitoppignorare,
cVquzbona. ib. \_ Fructus Pignoris cujusiuot. Resdauinpigrtus,G varietur,an
remaneatpignus,& quo- modo reddendum . ib. t. Inremfibihypothecatamquid
juris habcat Crcditor. ib. /L Pignorit Venditio . jb. Quid,
«ScquotupIeiCcHypotheca. De Deposito Quid sit? Quis Deponens, vel DepofiuriasefTepoflit.
j. IrKrementum, c__»e<rementuraDepofiticujuifit 4. Pnefumpu volunus
incomrauundo DepoGto quidopera tur. ' MultadeDepofito, remiflire. DeCommodato DePrecario
De contraclu Socieutis. " /""iUidillefit. Cond itio Prima .
Cummti StiitUimmUttmftTmml. Secunda. NtfttUti* fit mmtfi*. Tertia. Mfmkmi»
tmfmtmU • . Quaru. rtemnUctlUtt fttt ftwitmU Dtmimi . g.t. ToupccunU,
BnjuSocieutedebet dari ei, quiilUmcon- tulit. , , lb- x. Si perit fine culpa
Socii pecuota, pent ei, qui eamcontulit. xm_*li _. AQfitroodui, quolicitepericulura
CapiUlis, immdoc lu- critotum reiiciaturinSocium. >b» CAP VI. Quinta. Ut,
pro quantiutepartiura colUurum , lu- cruradividacur. Sex». I» m^vitUmtmrtUtmmM. Septimi-Vttxftnftfiat ctmmanti,v*l
etmfmftmtmr, Capitum> Paragraphorum Quid requiratur ad Denuneiationem
CiCommunicati e~pe- dicndam. ib. 1.
AnnorairurimDenuneiatiisinlocofitaJibiviUadus. «b. 3. Quidnam prarftet
certitudinem, quodqtais Gt Eicotnmuni- catus viundus . Oe SufpenGone. .
iy>rOdusdiKnoiceiidi,quandoaam fufpenGo fit Confu- J.VX ra, quandonam
merapaena. »6_ JI. Quzc_rrjarequii_turadincurrendam_ifpenGonen_ x6_De Interdkta
. f\U]A fervandumeft hodietnlnterdicro
Generali lo- VCcali. » f.r. Pracmutitur, quidGtinterdiclam .Quotuplexfit. t ib.
Qyidnaai mitigaverit Bonifacius in Interdido loeali Gcnerali. x7Q
QuidindulferitConcili-mCoflRantienie inloterdido . ibidecn. Odiva. Vt ntm
nfftnmmtmt fnSninjnft» De DiflolutioneSocicUtii. De Socieute in Animalibus . Dc
Partitioneinterfratres, mortuoPatxe De Promiflione . /~\UidfitPromiflio? .vZ Eitaffirraatio, &
Enunciatio Liberi. Sponunea Reipoflibilis. cVlicitac. Abatiquo, & alteri
faciende . Dataalteri, abeoqueaccepuu . A1 **1 ib. a46 -tte /"VUidfitlrreguUrius. IDe ejus
fubje_to. _Af.VH. l«u»iicii,
«i;ci^i«~ii.ii__Proroiliio dau, fednon accepuu, adquid obbget ex Ju- ftitU. »b-
AdquideiFideliute. j. Analiquandoeaobligetfine acceputione An ad remillioncm
dcbiti requiratur acceputio j Promiflioacceptataadquidobliget. Quid
requiraturad legitimamacceputionem Qy i j poflk pro al io accepure . Aliter,
incujusutilitatem reseft facienda .Q_undon»mobligatiopromiflioniscfl
n_!U,Yelceuat De Donacione. /AuidGtDonatio
Eiplicatur natura Donationis . ib. »50 Jt Quando obliget Donatio. Divifioncs
Donationum Tres Principales Divifiones Donationura ExpticanturdiclzDonationumClaflcs.
Ouis poflitdonare. Qu__amCJaflesPerfo_arumquid , &C quantum donare poi-
funt . ib. a. Re$es, PrincipM,RecloresCiviutum,Parentes, Praelati, Bcneficiarii
, Novitius, Tutores, Curatores, ajM. ufque adleptimum. . ib.&feq.
Quantumquisdonarepoflit. xj? 1- Donitioomnium bonorum invalirlaefl . ib. x.
QaatuorcaitiSiin quibu» omnium bonarum Donatiovalet.ib. Acccpuns
Donacioncmomnium, au obligetur eareliitue- rc CA , fi Gtjuramentavallata.
Infinuatio Donationif . QuideaGt, cicinquantaDonationeeiladhibenda. Quz
Donationesnonindigcntlnunuatione De Rcvocatione Donationis -Revocator. Prira6,
obiDgratitudiaemDonaUrii. a. Secundo, obfufceptam prolem. L Revocatio
Donationis inofficiofae Quxflioncs nonnulUe dcmateriaDooatioms. five. Remif- »6r De Cenfuris ,
& Irrcgularitate De Etcommunicatione.
J^Iv^o Eicotnmunicatioois ioUtam , cTcferendam. Metus gravii quid operetur in Eicommuniutione
Mctusaneicufetabexcommunicationisincurfu. ib. ». An, abobfervandisiif ,
quxaliis dcbcreteicoramunicatus oWervare . ib. JiL
EipIkanturaliqiudcExcommunicatisviUndis. xk$ De IrrecuUriute. . '.
uibusvcrbisinfligaturlrregLilarius Quinama_lus requiraturinlubjecload
Irrcgulatintem crdcliSu incurrendam. Aclusdebetelleexternus. »b- a.
Opereconfummatuj Plenedeliberatui. 'j- Peccaminofui. *7* i.
Cognitusinrationemalitiae, Arooensf, &C.
NondubiadebeteflcinirreguUritatemincuriio. Deeffc-ibuslrregulariutis. *7f g.t.
IrregulariusimpeditOrdinurafufceptiooem. »L>- a. Impcdit ulumOrdinii. *7^ J.
IrapeditiBcncficiis. DE IRREGULARITATE In Pxrticnlari DcIrreguUriuteexdefe-uSaniutii.
L Quid ilUGt. %. Oiiis difpenfet . Delrresulariuteexcorporiivitio . *a.L.
Devitiatis finepropriaculpa . s. Ei propriaculp». j Quisdifpenfetinpraediclis.
4. Delrrcgularitateeidcfectufeius Dc Irrcgulariutc ex dcfcclu libertatis.
Defervtcute. 1. Deuxorato. a. Quisdifpenfatcumiervo, &c.
DcIrrcguUricateexdefeclubonKfimz. ItL. Quid, "uplexGtinf_mu. _.
Delnfamia Juri^lrrcgulariuteminducente. D : I n lamia facli , 6cc. 4. EfleCJusInfamise . j.QMisdi(penfetin Irregu
la riute contratla e x i nfami a . DelrreguUriuceexnovuateFidei.
jifnameamcontrahat. lifnamdifpcnletinNeophytis. T\L
Delrregulariuceexdefcclufcientic liseamconcrahac . idTridentinumin
hocdifpofuerit. J~iaenamfcicntiarequiratur in rcligioiainitiando.
L)!;ExamineQrdinandorum. Q11 is 6 lifpenfet in defe__ fcientie . Dc
Irregularitateei maUfufceptionc Baptifmt. f.i. D; Baptifmo male fufcepco De Baptifmo.
». Qiiisdifpenfet. DelrrcguIariuteexOrdinumabufu Qiiando
Ordinespravefufcipmntur. a. Ordinis, quem non habcs , ufurpatio. _.
Ordinis,quemhabes,ufurp_cioprava. Quisdifpenfet De Irregulariuteex occiGone
bominis . ff.i^ Difpoficiotraaandoruni. x. Exquocafuali homicidioincurratur
Trregularitas. a_. Denomicidiocafualimoralitercommillo,&c. 4.
Dehomicidioeimortelnfirmi,prai ttr voIunutemMedici , velafMentium De homicidioeioccafione
Adulcerii. xta S_ Dehonncidioexoccafionclubitx rixa-. tyj DelrreguUriUteeihomicidiovolunurio,
phyfice patrato L Delrregulariuteex nomicidio volunurio comroiflb ex man-
dato.&c XOX. Ancontrab_turIrreguUriU5,quando quis negative fehabet ad
alterius mortcm so. Dc *C Index
Titulorum, £.1. lllegitimi i. Quaratioi Quaratioi guTariui DelrMgultritattortaekocctriODefadhlMiniftrisJufUtijB
DelrreguUricate, quzoriturper coopcrationem ad lenten- tiamQnguinis. so< rs.
Deea,quzoriturperTeflificitionem. 300 II-
Deea,quzoricurinaliisMiniflrisJu(titiaT. ib. 14. Deea,quzcontrahituraMiiitibusin
Bello. iLi Deea,quzexpropriadefenuone. i£. Dcei,quscexMuiilitione Quisdiipenlc^
in IrrcguUriuceexhomicidio. %Of QjidpoflicCommifliriusCruciitzin Difpentitionc
Irregu- laritatii. Q.iid PrzUti Regultre* DeTrregulariuteexBigaraia. ilu
Przmittitur,quid,"upfcxutBigamia. Bigamifuntlrregularei. Quisdifpcnfet.
DelrregularitateexdefeauNaulium. 308 Ulegitimi funt Irregulares. ibT
itioocdubicatiodeillegitimoNauliremoveatur. ib. tione ccfletillegicirmtas, tV
confequentcr haec Irrc- gularitai. De legitimatoperfubfequens macrimouiura Pcr ProfcfliooemReligioCua.
ib. t Per refcriptumPriocipis. ajx_ fc7 Dedifpcnfationefllegitimi . jn 7.
Qutddebeateiplicareillegitiraus, quando petitdifpeofatio- nem
Qiiisdifpenfarepotefl in hic Irrcgularitate . De lrreguUriuteexHzrefi Quinam
rationc hzrefis IrTeguUriuceiniciintur Qiiis difpenfct in hjc IrreguUritaCe De
irreguUriuce oca et officio , Sc Ratiociniis ExplicaturhzcirreguUritai. 2.
Quomodoceflet. 1 Quis in illadifpcnfet. DelrreguUriuteex Pauperuce. . L.
Explkatur. 2. Quis io illa difpenfet . DcIrrcguUriutecx defeftu acutis Summa
,feu Caulogus IrreguUriutum .Dc CeflatioDcIrreguUriutis. r. ExBaptifmo. s.
ExprofelTionefolemni. Exceflationecauis. 4. Exdlfpcnfaiionc. De BulU Cruciacae.
.L nRzmittuntur aliqua deoaturaPrmlegiorumBullz . 1 UI , 0 g.t. Quid,«quotuplex
fitPrivilcgium Privilegia BullzCruciiCzcujusfuntcenerii . ib» A.
Anplene,anftriclefintPrivilegiaBulTz intcrpretanda. ib. PII.
DifpofitiotncUndoruro. jjj? ClmufmU frtmm Bullz Cruciatz; fttumim, Sc ttrtU
omittuntar utpoteadnosnon pcrtioeiitcs. ib. CUnfui.% mttmrtm. Explicatur przdicuClaufuU
Qoirta, quoad priorei ejuspartcs. ib. £.L. Explicaturillud, AChriJliFidtlitmt Ulud
yCtufijltmiitmi, &dctlimmmtttmiinhtt Rtxmt. ib. J. Illud , r.xbtnr.jisia
Dtftt>!:*tt, ittttm!,ittc*ntn!trit . JIJ 4.
Aoeibonisfuiiivi5,vcluluririisdari eleemolynapofllt pro BuIU. ib. j.
Anexpecuniahabiuex turpilucro. ib. sL Anexboaiscredicii >velabaliodatii. Quzdam
de eleemol y na porri genda ab i n fig n i bus perfonis» Sc quscdam de
porrigenda i Paupcribui ExplicaturporteriorparsCUufulzquartzfuperius t* , hoc
dl illud . Annt, dntmmtt. Quaodonaroincipitinnu^ PrivilcgiorumBullz. ib. i.
QuandiuduratannusBullz. Quandoin unoloco urdius, inalio citius fiat promulgatio
Bullc. ib. 4. AnhnitoannoinaliquofaveatBulU. ib. Clmufnlm amimtm Primuin
BulU/.Privilegiura , circa tempus intcrdi- dL 3xs
PremittiturSummariaexplicatiointerdicli. ib. a. Favorprimus Bullz , tempore
Interdidi ftjftMiffmt , e> 4. vimm Offtti* ctittrmri , eW. ib. j.
QuidconcedatBulUquoad celebrationemMiflzinOratoriis
pnvatisextratempusLnterdicli. flj. 4^. AnperBulUm polfitquiserigereOratorium
privatum,ui qoo cclebretur uocaiia Pontificisficentia . ib.
AaCommituriusCnicUtz poflitprcdiclum perfe&ecoatlU tutumOntoriumconcederc .
sL Quid poffit concedcrc Commiflarius circa cdcbrHtioncm Mifsz, quoad
horaracelebrandi. CUufmU ftxtm. ib.
FavorfecundusBullzjtcraporelnterdicli, ptft rtaptrt Smtrtmtmm. ib. ClmmfuU
[tftitmm FavorcertiusBullz» terapore Intcrdidi, pffr Ettlt- fuflui ftftltri.
ib. ClmnfnU ttUvm. ib. Setundum Privilcgtum ,circi cibos vetitos, Ttjft txt~
nitnt vtfti dt amfilit ntrtmfmnt Utiiti . fij . j- S a. Pofletemporibus
Jejuoiorumtotiusaani, etiamquadrageM^ malium; vefciUdicioiu. J. Ovm, f3»
Ueiicimiii . }lS 4. Excipiuntur PatriarchztcVc.abindulcolaclicinioram. ~£: Dc PrivilegioedeodiUcliciniacoDcefla
abUrbano j'-- quibusex przdiclisexceptis. ?i7 CUmfnU *im. |»1 DC. Tertium Pri
vilegiura , de quibufdam [Indulgentiis , & participationebonorumoperum. Quznamlndulgentiebicconcedantur.
Subquibusconditionibus Cimnfnim dttttmm. Quartumprivilegium.
DeIndulgentiUSutionum,quai conceditBulla. io. /ti. Explicaturillud. $uwmut
Ettltfimi , vti AJimrU vi/urvtriut . ibidem. a. Illud. Dtvmtivifitmvmrim*. A n
pluries hz Indulgentiz acquiri pofliDt . 4j AnapplicaripoflintproDcfuouii.
CUmfmU nndttimm Quintum Privilcgium circa Abfolutiooem i refcr- Tatii . ib.
C.t. Eiplicatur illud . E* mfprttmtiimtOrdimmrit Illud. A refervatisEpilcopo
toties, quotics, & i referva- tisPapzlemcU tVc. ib. 3. Illad. Immtrtii
mttitml*. Illud. Fxttfrm btrrfi . ib. j. AntotiesquoticsabocculciiPoDtificiii.
ib. £. Illud. Attrmmimuittmfurit. ib. 7. Illud. SmtiifmSm fmrtt. ib. £ Illud.
ln fort imttrne . ib. 9. TrcsNoutioneiadprzdiclafacientei Defcxtoprivilcgio.
Hocefl. delndulgentia, quc m hacclaulula undecimaconccditur fcmeliu vita,
&fcmelin morte. ib. ^l. Stmtlimvit*. Stmtl tn mtrtt . ib. CUufnlm dmtdtnmm
SeptimumPrivilegiam. Commutacio Votoram . ib. 5.1. DeCommutatione
Votorumprztercxccpu. ib. 1. Eiplicanturvouexcepu. j}7 3. Vou, dequibusellaliqua
majorcontroverua , an per BuL Um commuuriqueant De fufpenfione Indulgentiarum.
J JJJ ^.Ii Quznamgratizfulpendaotur , quoad fzcularet Qnotd Religiofoi . CUufuU dceimmanmrtm De receptione ,
&retentioneBulle. {b. £t. BulUdebceflelcripta, imprelTa, &c. ib. a. An
requiratur nomcnlcriptum _ ib. i SutricitneReceptiofine Acceputione, ve!
Acceptatio Cnc receptione. ib. 4. Explicaturillud (rttimtrt. ) 34s {.
DuodifcriminainterBulUm Communcm, cVBullamCom- pofitionis, quoad carum
rctcntionem, & nominii in&ri- ptionem Conccflio Grcgorii XIII. perquam
biiBulU rccipi potefl. t , j;. l'n. De
fecunda eadem BulU , quz codem anno rccipi po- tefl. ib BullaproDefuoaU. §. f,
Explicaturillud , ftrmtdnm (ufrmgii . 2.
ConditionesrequilitzproBullaDcfunClorum DcBulUCompofitionis. U± $.1.
Explicaturcaput illud primum,<ecomponendiihocefl r«,vr iltititi hmkhli , cT
fnptrmmiimtlmtii^Scc, ib. 2. Illudfecundumcaput. Snftrmcdittmttltjmtirmm . Uy
3. Illud tertiumcaput . wfr fup*rilliiUgntittSzc. ib. 4 Illudquartumcaput. £/
/ty<r frnSiiai dtittii tm tmifitnt ht- rmrum , cVc ib. t. Illud .
Sifm&mdiltgtmtUmtmimvtnitnrcrtiitit. lil tt F.xplicaturquancius,
dequtquucorapooi valeat. ^ Coodiciooes rcquificz pro recipieou hac
CompofitionT* BulU DE SACRAMENTIS INGENERE ADEO obvia, & probc difputata
funt , prxfertim i recentioribus , quac pcrtinent ad Sacra- menta, ut a$um
agere, ea repetendo , omnino nolim. Seligam ergo , «jujc utiliora funt ad
praxim. Tu intcrim , Amantiflimc JESU , qui gratiam Sacramcntis , ceu ex
uberri- mis fontibus , in animas tibi addiftas cflundis , guttukm tui roris in
mentem mcam fervi tui benignus infperge Uc Nfatcna , <Sc Forma Saciamentorum
■ tatcm fccundum di verfi tatem rerutn , & auionum , in quibus Do-
minusSacramenuconltituit. j Duomeolim, leddiverfo tempore, Sacerdotesconvenere
i quorumaltermeincerrosavic.AnipVequcmdam pcenitentetn,qui
ioapeccataplencconfefluserat, inmnctamque pcenitenciam aoce- ptaverat;
liciteablolveric non Itacim , fedpoft intcgram fctt ho- ram,
inquaiDfeConfeflordebuicinloco eodem coiifcflionis , ex urgencinecefliuce,
prolixum haberelermonemcuin quodamma- gnz audtoriutis Principe? Alter vero
iiuzfivit , Au ntcfimile quid iMniaSacramenuconftantrebu», ckverbis, qurmate-
riam, & ibrmam rocant Tbeologi. Baptifmus v.g. conficiturex ablutione , qua
homo a baptirante ablui- tur » atque bsec efl materia : & ex illis verbis ,
quz ™ abeodem inquacumque linguadicuntur. Eff tt itfti tcccritmextrcmaunuioneconferenda
? Nam Jum primam x* im mtmint &c. atque hzc eft forma . lu efl
proportionaliter ia uioneraadhibuillct,formzquepartem ilii unclioni
rcfpondemem, czterisSacramenCij, ut late iidem Theologi probant , 8c ttos ea,
quzfunt neceflaria, diccmus in confequentibus . Nunc autcm, cum loquamur in
genere de Sacramencis , illa_ explicare opus quod jam facio. $.L M*ttria, &
Term* SacttmtHti fimnl tft AAtnt . i Olmulqnidem, fed fimultate morali, tum
quia Sacramenta O funtentiamoraHa, tumquia, fi requireresfimulutemme-
taphyficam, cumad hanchomlneshumano modooperantes, mi- nusattcnderefoleant,
eafzpillimeinvalida eflcnt . Reoe igirur $ot.i*4.dtf l.i .«(> -wr.8. vocatin
hocCajet.fcrupulofum, qudd voluerit, advalidiutemSacramanti, dcbcreverba inchoari,
an- tcquaroactiofimatur; antequam v. g.finiatur Ablutioin Bapcifmo,
debereinchoariilUverba: Egttthtftif», &c. Illudumennota,
prodiverfiuccSacramcntorum, diverfam requiripropinquiutemrerum, cc aOionum
fenubilium, in qui- bus Dominus JESUS illaconftituh. t V ■ ru m quZ lan J cm
hzC propioquiUS ? R",,>.Qioad praiiro, adquamoosfempcrcollimamus,
Sacer- dos, velMiniftcr, cum Sacramentura conficit , debetrorare,ut (ervet
majorem ,quam poteik fimulutem matcrizcumrorma. Ec
incCKterisquidemSacraroentis, dumponitmaceriam, fimulpro- feratformam, dumv.g
abluit, dicat: £tttth*ftix.t , &c. Atin Sacramentopornitencizftacim» abioluta
narrationc peccatorum, . injuntuque pcenitentia , dicat verba abfolut lonis ,
rJc in Sacramen- toMatrirooniipoltexplicatumalTenlumuuius ex coajugibus; ex-
plicet alcer aflenfum fuum . 4 Quod fi propteraliquoscafus,qui
fbrteevenirepolTunt , quz- ras, quznam in rigore Ji.tantia maienza prolatione
tormz inva- JidetSacramentum/ ajocuncinvalidare , quandofecunddm naru- raro
talisSacumentiitadirtetrnateriaiforma, ut pruientis arbi-
triounumcomplexuromoraleexutraquenonhat . Sicoimhodie abluas, cYcrasoreproferas:
Ejtttts/tiu, quisnon videt, fore mvalidum hoc Baptifma, curo ablutio hodierna,
cc verbacras pro- launonfaciantunuromoraleinhocgenereactionis abluenJi- Ea-
demumendiflantia, immomaior, noo faciet invalidura matri- monii Sacramentum,
quia hoc Sacramentum fequicur naturam co-itractuscivilis, utclariiisapparet,
quando pcr nuocium, »el litrerasinlocodiftanti matrimonium celebratur . Pro fua
igitur proportione hzcfuntapplicandaczterisSacramentisuc^pud DD. lati,
S.Tho.fcilicet^.6j«r^Wa S»u.itS*c.4.%.fta.i. Val.Con. Hurt.aliolqueapudBon.
J.i.dc .p.i. Atquecx hisjamintel- tigis, quidiitillud, quod mod6 ».a. dixi ,
eam rcquiri propinqui- uttlt.led non totam protulillec, viius < luerto
infirmusanimamex- halalle. Undeomninndeltiticab incepto mimltero S^rerdos, ut
deulterecertedebuit; (cdquiapollincegramcircicerhoram wfir- musoculosaperuit,
vivufquemanifeltcapparuit, idcm Saccrdos formaraiterumadhibuit, quam
integramnonprotulerat, non re- petita umenuntlione < quzGvicergo> an
ricefegcflcric? 6 Refpondi, priorcmrite, &lirit6fegeflil!'e, nequaquampo-
fteriorem . Ratiofuit, quiapcenitentia, quzeltad moduro Ju- dicii,
toleratprzdittara illamdiflantiam , quantumcflex hocca- pite, przfcindendo, an
in eo interjeclo tempore peccaverit , velnoopcccaveritpcenitcns, <5cc. Atmihividctur
eadcm diflan- tianontoleraria Sacramcnto Extremz Undionis, quod eftinfti- tutum
ad raodum deprecationis, ut conjunclz cum unctione DebueratcrgoSaccrdosilleunclionemicerare,
quiaiila priorun- fliofehabuic, ac fi nunqiumfuifletprohocSacramento; cumnos
moralero cntn ■optcrillamdiftantiara facere irroa polt horam . 7 Inquires, , fi
Sacerrlos implerec unam , velalteram unct atqueintegreforroas,primis
hisunclionibuscorrdpondentes>pro- ferret. fcd deindc , proptcr fimilem
paroxifmum, poft honm vellet Sacramentumperricere, deberetne
iterumprimasillasunctiones, forroafque ipGsaffixatrcpcterer 8 Relp.debcrc.
Racioelt, quiacommunior,& vera fencencia, quarndocetSuar.ConxumGifp.Hurt.if
Extr. tmH.dif.a. S.Th.eft, gratiaroin hocSacramento conferriin inftanti ultimo,
quod con- tingetefleinprolationcformz, vel inexhibitionc ulcimz unclio- nis:
Qyareprimzillzundionescum luis, quaravis integris for- reis non fuerunt
Sacramentum . Cikmergo exalia parte, propter diltantiam inCerjecti temporis ,
non poflint, ut jaro Ji£tum efl , fa- cere moraliter unum curo conlequentibus
unclioniSus. debebunt repeti. NecSacramentumreiterabitur, quia, utdixi, illz
pri- mzSacramentumnon fucrc, fi gratiam nuliam contulerunt . Ex hisergodifce
GimlU. 9' Quidam Sacerdos , duro partem verborurn confecrationis pre-
liflec.nimirum «««j*f»»«i,antequam proferret mtum, eadiftil-
latioacapiterltiensrepent^faucesimpediit, ut fere per fcmiqua-
tuliflet.nimirumi latioacapiteiltien drantemtuflioccupatus, illud ,
quodfupercratdcforroa, mt»m proferre oon potuit , protulitumen deind^ iplum
pronoroen mriun dumuut, confecicne Euchariftiam , idquciicite/ to Refpondeo.
Regulageneralis, in hac re, Gmiliselt preceden- ti ; Sicnim bterruptio Gt
hujufmodi , ut verbaprzcedentia taciant A ununi
Lib. J. Dc Sacramentis in genere . unum fenfum
loeutioniscumconfequentibus , validum fietSacra- rcenrum,
&qujdemquandoeftiiu£nauroporisintcrjcclio , quz tamen non tollat d idum
unius locutionis cum confequcntibus, va- lidum uetSacramentum, £c 6« in gravi
necellitate etiam licite. At ver6 , (i i ntcrrupt io iu fcnfum diftrahat , ut
non fit una locutio, feu unaoratio, certenonconncieturSacramentum, nec licite ,
nec valide. propterrationeslupiiinCmilidiclas. Cumigiturio cafu
przdiAituiTientisSaccrdotismagnafucritill» unius lemiquadran- tisintercapedo,
fenfumomnin6diftraxit, uniutcroimpediit.at- queadebSacramentum cooftituere noo
potuit . Quaredebuiflet iU le boous Sacerdos toum formaro rcpctere . Non iu ,
fi loliim leroel expuiflet, v.g.autunum vclalterura verbulumdixiflet, v.g. fic,
«UfD«i, vtl|/»i<«w, vel Dtminnttttnm, vellidicatbapti- zans: Egotebaptizo,
vrrttfiiinm, in nomincPatris, <5cc. Nam ficnequaaiMrodivilafutiudicam)
fuiflccoratio, nec Sacrameo- tum invalidum . ii Quodhaclenusdjclumeft,
inteiligietiamdebet de intcrru- tioneper(ilentiuB,'nainetiam hoc poteft efle
untum, ut oon at uoalocucioex verbis, antejlluddictti , ftdlCW poflea. n
(Xnmdoautem dubium ett , an interraptto , five per atia verba, iivc per diclum
fileniiuandivifcritnoubiUteroratiMiem, vel tuanimopufillanimisdecerriereid
nonaudcas, rertc reperere toum formam.non folum tfbi eru integram^verumetiam
fecurius I ij Quoddiaumeft, fuaapplicandumeft proportione ad inter- ruptioncm
intcr uoam lyllabam , «5c aliam ; naro fi quis , poftquam pronunciavttHoriyr
Ctr tuil.at velfilcat, vel loquatur vcrbulum aliud, clcdeindeprofert fm mtntn,
noo conficietSacramentum, ficftnoubilisincercapedoiiiterlyllabam, ut cx dictis
colligitur: Scd quid fi interruptiofit breviulcula ? »♦
Refp.SifcmelSacerdostufliat , vclrefpiret, undeuntifper quiefcat,
heriSacramencumdocecLeander, rr.a. its*tr.i*ftji.\. *.\H.u,frim*tii.
Ctmftntinnn.t 6*1. |nm fmftr titt . Licct neget BonaC .4 r ...r 1 .1, ? I * 1
j. if Egooroninoexplicandam, ac dividendam efle quzflionem puto,
namdeunicarefpirationetacforufleetiam unicamomcnu- tteatufli, quzficunicx
relpirationi par, Lcandri (encenciam ac» cipio,dc umen io praxi
fecuriuscflejudico,fi reprtaturiotcgre vcr- bum ,& , quaodointcrruptiofuit
ooubilisrcpeutureciam forma, Delocutiooevcr6amplectorBonacinxfentcntiam ,
putoeoim, fi quisiudicat, ttotthtf- cVdeindcincerponatdi)f«M, turo denique
addat tix», vc[ HtttflCtr- 6 Virio, fntmtitm, noo cooficere Sacra- incntum.
Ratioeft, quiaunum vcrbum,quamvisbreviflimumin- termiftumiyllabisalccrius vcrbi
dillrahit leolum fyllabx przce- deocis ; quod non facit momentauea illa tuflis,
& multo mious uui- ca refpiracio, ucipleaudientiumaurcs facilcteftancur. i
6 Qui umen repetit aliquam primam fyllabam verbi foxmz.Gc v.g. Hoc eft Ctr
Corpus mcuro. Hic eft Cali x faaguinis mi mei, eon-
ficitSacramentum.quiaeaprima lyllaba in tara brevi tcmpore repe- tita fenlum
formc diftrahere non lblet,& (ic fini diftraclione fcnlus loquuntur Ixpe
balbuticntes, quos nos Siculi thttttt appellamus . $. IL M*ttri*t & Ftrm* 3
Illudhiclocumcommodumnancifcetur; Qniddicendum , fi cum crrore forroa Sacramcnti
proferatur? Refi». Errorhic, velcaprimiturcxtcriusiniptaforma, velfo- lum
habetur inmence. 4 Siprius, utereallauregula, nam fifubftantialiterfenfum mu-
tet, ut, fl Arianusdicat, Et*ttt*f>tU»i*n*mini Pntrit , &Filiit
rr*«rjw*,r><^nonfiecSacramentuin; finonmutet, fiet , utfiquis dicat,
Erert,tt, velc», Anteninm bftiz* , &t. puUnscflcneeefla- riam illaro
repetitionera , vel illud nomc n : namerrorhiceft valdc extrintecus
figniricationi verborura , & illud quod tu addis, non di- ftrahitverum
lenfum, tcc. f Si poflerius.hoc efl, fi error habeatur folum io mentc,ut,fi
idem Ariaous, v.g. rerioens in mcnte filium eflccreaturam, dicat , Ettt*
t*fnztinntmi*tP*trit , & Filii,& Sfiritm f*nSti , velCalviniftaG
coniecretper veramformam, Hect>tc<>t?ui mtum ,inccndat umcn men:e,
h»tifltirfiritmtifit»r*: dillinclioneopus habemus. 6
Nuo,fiisperfuumerroremficproferens, intxndat nihilorni. nusfacere,
quodChriflusiXlituit , »el EcclefiaCatholica facic, valideSKramentunBConficret,
quia Derhancinteotioncrn faciendi, quod infrituit Chriflus , c\ ulurpat
Eccfefia, corrigitur error . Atll
proferatcuroexpreflainteniiooe,quamvisinteriusfoluro mentere- tenta, ut
veiitcooficere Sacratnentupnfecuodum crronctim fuum cooceptum, nihil eiTkict ,
quia non ponit verara formaro Sacra- menti, quzooocftoifiilla» quzfignificat,
quod iotendit Ecde- fiafignificate. 7
Annofupcriorcacccflitadfacroslnquifitoresquidam ex Hz- reticisTranfalpinis,
reconciliationemexpolcenscuro EcclefiaCa- tholica,dubitaturaquefuit,an
efletrebaptizandus,quando<]uideni ipfenarrabat, feaudiviflehis
verbisBaptifmumconferri foierc ab iilis Miniftris, Erttitnpiixain ntmint
P*irii,&Filii,&Spiritmf*m. <9/, fitnnikm *mScrtt*ltm , fMFfl
mikitinttlfit Cntvimtt . 8 pixeruntredeTbeologidebocconfulti. Si bi miniftri
inten. dunt facerequodChriftusinftituit, velquod idemeft, quodfacic Ecclefia ,
fic baptizatos non cfle rebaptizandos, efleautem omnin&t fiintcndant
fecundum illorum verboram fignificationem, & non aliterbaptizare. Sic,
inquam,pTopterrationeraanobismod6alia« tam, dixerc. Quooiam
ver6iocafupropofito,qualisfueritinten- tioilliusMiniftri, qui huncbaptizavit,
ncfcimus, immo ab ini- micisEcclefiz, nihilaliudcxpeclarous, quim ritum
abEcclefia diverfum, ideoomnin6judicatumfuit, illum homioem efle lub l vr
Imiseft comniunis illa Regula . Mutatio efTentialis facit J^l
invaliduraSacraraeotum, accideoulis ver6 vaiiditatcm nontollit,
fedulumfacitillicitum. i Scdquzeftmuutiocflcntialis,quzaccidenulis^Refp.Quan-
do, Gve materia , fivc furma omnind non con venit curo matcria, (c forma \
Chnflo inflituu, & <tb Ecclefia ufiuta, eft cflentialis, & Sa-
cramentumperillamoonfit. Utfibapcizes invino, confecres in paneexhordco,dicas:
Etattrtfrittrt, loco, Etottetptiza.Hut/l t*fut mrum, loco, Ctrfm mtnm, &t.
At fl ConvcuunC quidem cum materia,&formaiChrilloioflituu,fedfiatmuutioiarc,quziplas
nondiftrahatadalia, erit accideouiis , & fietperillasSacramen- tum,
lic^tfempercumpeccatomortaliexlc; quiahtcontraulum Ecclefiz: nifiutadedparva,
utpronihiloreputetur, auaodo ad lummum crit peccatum tantummod6 veniaie .
t^uare (idicas Etttt hnftm in ntmint F*tri«, & Fiii* , & Sfiritn f*n3*
, probabili llimum eft ticri baptilmum,quia hzc vcrbanonaliud,etiam in commnni
ho- minum acceptationefignificant, nifiquod fignificatincorruptafor- ma,
quialupponimusficdiciobimperitiamlermonislatioi, velob i mpc.limentum li nguz ,
ut habet Zicharias Pontifex, C. XttniirnHt iitvnl.i.4.
Nonita.fifoliimquisinutaretunamlitteram, qux in
communidiCtafigoincatioueadaliudomnino diverluro diftrahere- tur fenfus
locutionis ; tuoceoim Sacramentum non fieret, ut fi quis dicat,
Eittitnftixjtinnttnini M*trit Filii,&t. Non igitur atten- deodum cftad
muuuonemlittere,(ed ad fignificationero vocis,quc ex
mutationelitterarumconfurjgit . Parimodo, fibaptizesinaqua calida, validc
baptizas , imm6 lici te in cafu neccflitatis infirmi, v.g. pueri,
quianoneflmuutioniliaccidenulis, tSctlne necefliute id iaciens,
quiaeftparvamutatio, peccabisfolumveoialicer, dum- mod6 noo ioteodas facere
novumritum in EccleGa . Hzc fint fatis , nam ortcra diccntur , cum dc fingulis Sacramentis . I
/~*Onf«craftibofliam, ricebaptizalti,&c. noopotesfubpeo» V< peccati
morulis(quia fieret injuria Sacrameotojiterum pro- ferreformam. AtfidubiusGs, aobeoe,
& ritequoadfubluntiam protulcris, ajo, tepollc,
acdeberercpeterefubconditioncfi nora levefitdubtuin.
AtfidubiumGtcircaaccidcoulia, nooencrepe^ tenda, juxta fuperiusdiclaiofimili. i
Quid, fifitdubiumlevecircafubflaotiam, atqueade6 fitrae- nislcrupulusaoimipufillaoimis?
peccabituroe moruliter ab eo, qui, utamoveatafcfcrupulum ilfum, repctit formam
fubcondi- tione fupra eandem materiam. Refp. Nonaudeohunccondemnaredemoruli,
fedfolumde veniali, quianonirrogatgravemDeo, vel Sacramento injuriam dum fe
movct um bono fioe non off en iendi ipfura eumdem Deu m , licet,
quiainhocfegeritimprudenter, noneifugiatculpamcerte lcvemiraprudentiz.
luVillalobos, quemapprooatL«and^r.t.^ S*tJ.t«.t}. 4 Dices,
ErgoiderofieripoiTet,fiquislaboransfolofcrupulod< fuo Baptilino ,
dcluaConfirmatione, defuoOrdinc, vellet harc Sacraroenta, quzreiterarinon
poflunt, iterumreciperefubcon- ditione, utleabillaanimifuipufilli
moleflialiberaret. Refp. Idemfieripoirepropterpariuterarationis, diclus Lean-
deribidem, concedit . Sed didum hoc , vel reiiciendum, vet tempcrandum eo modo
eft , quo dift inflius dicam infri, M.i.ii in~ ftif.t*f.i. Dc Miniftro
Sacramcmorum . DUohlcexpIicariuniverfaliter deMiniftro aeDcnt, ejuslatcocio,
ejufdemque Probius . Habedefingulis . D* Mtaifiri Ugitim* inttniint tenfititmii
S** t ~r\\{\\nQ6l\ils r»opu<(. ir S*rrif. Mif.lib.l.c.l .§.1. decjufmodi jL/
intentione dilpuuvi, ac rcfolvi , fumccre iotentionem , Aclualcm, vel
Virtualvm, non veruHabitualem, vel Interprcu- tivam . Ea oronin6 recole . nunc
enim fatis fit hzc brevis regula. a Adconficiendum Sacnmencum, velprim6fatiseft,
fiaduha- beas volunuccm illud conficiendi : quam babes , quandoadvertens
adSacramenturo, quod visconficere illiusformamfupri dcbium materiaraprofers;
Vcl fecund6fatiseft,fiexdiaajamhabiuvo- luntateSacramentumconficiendi, nihil
amplius cogiuns , medi» fumisad Sacramcntura conficiendum , v.g. rootus ex
volunut^ r Caputll. $.11 & III. 5
baptizandi Pttrum , q uam hoc mxni babuifti, hodie, ille nequaquam revocata,
domoexis , »d Eclefiam adis, fupcrpelliccuni ir.duis, Jtl fontem accedis ,
puerumque abluis , »c formam Baptifmi profers , etiamGdumhzcomniafacis,
adaliaquzcumqueattendas, V.G. sdvei»tioaem,adlites,adaroicosinvifendos, &c.
Illampriorem vocamusactualemratentionem, luncpofterioremvirtualcra, cse-
shibitu aes.jcin^reutiv.s.a^.de^in- . VideraoxM.S.i ? Quzres. In hac
virtualiintentionepeccattiequisvolunttrie aliacogiuns, feu fe
volunuriedillrahens , <3cduin Sacramentum conftcit, adipfum, velad Deum
nonattendit' Refp. HzcquzftioeftGmilisillis, An qui orationem effundit
Deovolunuriediftratlus, peccet. Similis, inquam, namnoncit eadem,
quUotttioeitcollocutiocumDeo, effeclio autem Sacra-
menti(pr*terSacramentumEitremziinCtionis , quxfitpermo-
dumorationisjooneflcollocutiocumDeo, fedaclio, qua produ- citur gratia, 6cc. 4
Profettoinneminemineidi, quiiddeSacramentisexpKcarct: & ego in di{to#W#.
dtSatrif. tojfM.Lt.\.n.9. loliim quzvift <le Sa- cerdote,
quiconfceraretcuradicttdiftractione , acdixi, volunta-
nituncdiflrahieflemortaleproptergravem irreverentiam , quas Deofit,
duminSacrificio,o| mum inwoditucrificans . At, quiddicenduminaliisSacraracntis,
wquiDiu, fint ucrificia, didttwtiononmilitat? . j
Mihivideturpeccariquidemvenialiter, quia aliqua hzcirreverentiaefl :
atnonaudeo,Miniftrumficvolunttriediftra- flutn, &utfuppooofecurum, quod
nihil grave ex debitis ai Sa- cramenticonietliotieraomitut.- nonaudeo, inquam,
de peccato morulicoodemoare, quiasonapprehendogravemin hac diftra- clione
irreverentiam . Inftrumentum DcieltMinifter. at inltru- mentofufficit.
nihilomittereexii$, quzminiftrandaiunt: czte- rum
fiinaclualiattentionedeficiat, nonapparetnoubilisdefectus. Confirmacur,
quiainfententia jam zute noftra valde probabili, fi in oratione, etiamex
obligatione facienda, admitutur volun- Uriadillradtio, ooneft mortale, ut late
probantdeLugo, dtSa- tram.t.Mchar.iifp.lt.ftH.l.nMm.i']. CcComnzh. dt
Satrant.aM.S\.ar.6. dmi.nait. mmmm.xS^. Ergo nec morule erit , ii fimilis
dilfradtio admitutur in forma Extremz undlionis , quz deprecatoria tou efl,
ergoncc, GadmituturinaliisSacramentis, quz pcrinde funt Sa- cramenu,
ficutieilExtrcmaundtio: przter Confecrationem ta- menEuchariftiz, dequapropter
pcculiartm rationem facrificii, aliud eflc dicendum , judicavi locociuto
numeroprzcedenti . Hec dubiundigratiafiatditla. ' 6
Semperautemfeeludenduseltcontemptus, fiveadhuuis, fi- ■vevirtualis,
utexfepatet. Etvirtualisquidemefletfputojfiquis exMiniftris
lemperprofitercturofciuntcr, & diftradte fc habe- ie;
tuncenimvidereturcontemnereresfacras, utin firaili opmft. •x diua lumma i.iam*
» . i Dico, verameflecommunemfententiam, quara confirmant
DD.quosciut,fequiturqueprzciutusLeander.Ratioautemcom- munis,
inquainnititurlententia hzc, iu breviter induciturab Hurt4.4^J^.»X*».datf:9
ConficereSacraroenuinrooruli, eft prohibitumnonjurealiquopofitivohuraano, namid
nullibi prohi- bctur, ttmetfiioaliquibusSacriTextus capitulis iuppooatur efle
illicitum,- nequepoiitivodivino, voluouteDeilato, quia de eo nullatenus conftat
, fedeftprohibitum juredivinonaturali, ono exr*ruraSacramcntorum,
quamexDeiinftitutionehabent, quia eft irreverentiacontra Sacramentum,
inftitutumad lanCtificandam, cV mundandaro confcientiam , effici abimmundo, 8c
fordidoMi- niftroadhocconfecrato. Etimmftptfi: Eftirreverentiagravis, at-
queadeomorulis, quUeffe&ioSacramenti eftresgravis, Sc non parvimomenti,
acproinde, cumfaduinpeccatomortali fitillici- u, eritperle, 6c
cxiuoobjcdtograviter, <3c moruliter illiciu. Hzc Hurudus. 4
Profccl6hzcratioadveifariosnonexj)ugnat, conceduntenim
effeclionemSacramentiefleremgravem, fed negabunt confequcn- (iamillam,
atprtimdt^ fitfiiUkitm^ tfttrmvitir Ulitita , facileenim concedent receptionem
Sacramenti dlc irrevercntiam gravem , ut eum oronibus DD.dicetur «./irf.at non
cum eadera frciliute cooce- Tatmi. T. tl TM Sacram. S.U.D* MJ»qhi fnUmt. t Ui
conficit Sacramenu (nam de (ufcipiente mox 'f.jj ittdif- vZ pofitusefledebet,
utdum conficit, injuriam nonirroget Deo,cuiincon6ciendofamulatur .
Undeconcluduntcommuniter Doctores.eum nondebereeiTeinftatupeccati morulis(ftex
officio illa miniftret, quod officium§./#f . explicabiturclare)nam licet Mi-
niiterille^quieft Dei inimicus,valideSacramentumconficeret,non tamcn faodu
fandle tracttret . Unde peccaret morttliter . i Dehujuspeccatimorulisincunu,
certtm rationem reddere difficilcaliquibus vilumeflj iu utquidam dicant lalum
incurri pcc- catum veniale , quianoavident irrevcrentiam gravem , necaliud
caput, undeuncusrigorenafcipoflit. ltaHieronymusLlamas,m fumm», &
Ludovicusde Sjoanne, c itatus i Leandro mox adducen- do, inclinatqueOrtiz,
ciutusabeodem, docentquealiquircceD- tiores innommati apud Leandrum, /#. t M
S*cr mgtn.difp.»,.a.9.& 9. qui et iam advertit hanc fenteotiam fuiflea
Cenforibus fidei deleuin «xdiaafummaUamas. dere volent , effectionem ejufdem
Sacramenti» qaz in ahexius gra- tiam communiter cxhibetur, eile etiam
irreverentiara gnvem ; longeeoim diverla lunt hzcduo . Me indignum fufcipcre m
meSa- cramentum, ordinatumadmunditiem, « , Me indignum cou- currerecum horoinc
fideU , qui digne iliud fufcipiat . SiegorebellisadversusRegem.nomineejufdcra
Regisadjuveo» alium rcbellem ad fe humiliaDdum ipfi eidem Rcgi , ejufque
recon-. ciliationem procuranJaro , numde hoc opere, quod in eiusgratum facio,
me, quaGdenovarebellione, hoc eft de novo, gravique deliltoRcxcondcmnabit?
Nonuttque. Pcccatum autem ve :- ideo non evitabo, quia aliqua undera deordinatioefl
, me indi irebusum,(anflistracundis noaabitinere, cumpofltm. Hanc meam
confiderationem,velcerte iimilcm, forte vidit Lean- Attjtctii.
quiproptereilercducitadultimumrefugium, ad quod in (imilibus, inquibus rationem
i priori difficultcr invcnire poflu- mus, confugimusomnes; nimirum,
hancirreverentiameflegra- vem exiltimandam ex perpetua traditione , Sc fenfu
communi Ec- clefiz , undc ( cum non extet, nec przccptum humanum, nec na-
turale ) dicendum fit , adeflcprzceptumChrifliDomini, fic me- ritdprottnuSacramentorura
ab le inftitutorum UnQitate pieotis . BxflitMMT pTMxit prtdiHt prtUtmtii
itimilhi 1 T PfacademEcclefia, exeademtraditionedocla,expIic X
celfitatematfualispcobiutis, quara habere Minilter raentidebet,
naraproptereaaliqui Doclores fequentem regulam efTormarunt; certe probabilem .
Solum tunc exiltens iu peccato moruli, moruliter peccat conficiens Sacramentum
, quando ad iltudSacramentumcooiiciendum elt (ulemniterconfecratus, nec
habetaliuodealiquamexcufatiooem in eo malo lUtuSacramcntum conficiendi. Ratio
regulz eft , quia Doclores , laltem probabili- tcr, tunclolumagnoicuntin
hocadefledidtam Ecdefizconfuetu- dinem, cumratiorcverentizeftgravis: At gravis
valde probabi- litertunciolimieft, quando fuitquis ad illud Sacramentumconfi-
cicndumcon(ecratus, &ut coniecratus operatur, nam propter hancconiecrationemmasis,
magifque obligatur ad iancta lanrte traclanda. Hatc eft regula , cujusclaufulz,
quia clarioremexpo- tcuntdeclaxationem, figillatim luntdeclaraudz. Ctmfititnt
Sttrtmtntttm. a SicmerhAdicimus: nam Sacraroentalia eoniicere, vel alia munera
Ecclcfiallica exercere in morttli , non eft roortale. quia hec
Sacramentanonfunt. ) Quarc Sacerdos aquam luftralem, nuptias, agnum Pafcha-
lero, lalbenedicens, itembenedicenspopulum, etiam cum Eu- chariftia.
ParochusfoleroniutesBaptifmi, privatimdomiab alio collati, fupplens,
idemParochusaftiltensmatrimonio. Sacerdof porrigens,
leuminiftransEiicharifliamfidelibus. ldem eandem fi- veinMifla,
fiveextnillamtangens , Concionator verbum Dei, etiam publicc, przdicans ,
Epifcopus primaro tonfunm confew rens : Idem Virgines , & Chrifma
coafecrans , vel benedicens Oleumtantrum, Altaria, Templa, Campanas, Veltes
facras , Vafa,noopeccantmortaliter, dumhzcinpeccatoexercent; quia
ficSacramcnunonconficiunt. EflodeLugo, dt Smmm.JHkfM numtr 1 56 . doceat,
Epilcopum confecrantirm Chrifma, 6c be- nedicens Oleum infirmorum in ftatu
peccati , peccare morta- liter; nosenirolibentius fequimur dodtiffimum Vafq.
%.t*rt. dif- pMt*t.n6.dtSmtrmmtmt.t*p 4.nMmrr.*.fi. apud eundera de Lugo , «jui
id 4 Diroffolcmniterconfecrarus)nambaptizantesprivatim, & dantesaifenfum ad
matrimonium , inquo ipfi contrahentes funt Mi- niftri,
quiconficiuntSacramentummatriroooii, hicnoncompre- hcndimus,
quUMiniftriadbaptizandum, cVMiniftriadmatrimo- nium funt omaes Fideles
nequaquam ad hzc folemniter confecrati, fed lolum k Chrilto Domino depuuti ,
quando inftituit hzc Sacn- mentt. 5
HincetiamSaccrdosminiftransprivatimBaptifmum, hlcnon comprehenditur,
quiaidfacit, non utconfecratus adilium, fed perinde ac czteri Fideles . 6
Aliqui haocclaufulamficformant,(quandoad illud Sacramen- turo eit (oleraniter
quisconfecratus , vel depuutus) fed nos iis non aftentimur. quiafequeretur,
diftos privatosMiniftrosBapcifmi, hiccoroprehendi,cum tamen valdr>
probabiliter a Doctoribas com- muniter exculientur . Nam propterei etiam
exdudimus ,ex noftra item probabili fententia, didosMiniftros roatrimonii ,
conficiunt, non vero propter mox dicenda tmf. ftqtumti , < fufcipiunt . 7
Exhacdotrtrinafit, Miniftrurapeccaremortaliterconferendo Sacramentura
inmortali, iolumin fequeotibusfexcafibus. I. Quando baptizat folemniter. II.
Ouaado conficit Eachariftiam . IIL Quando abfolvit Sacramenulicer > de qu»
re dixi diftin- mopmft.1- .Mttk.Ctmf.lA.ix.iU- A s rv. De Sacramentis in
genere. Quaodo conficit extrenum unclionem , Quando Epifcopus initUt, feu
confecrat Sacerdoces . Aove. r 6 q LUJkdo confert aliot ordines , dependct ab
ill» qiueflionc ; an ordincs fi ot Sacramcnta . Quonum ver6 <* IJ* Ordiat
dvtmtu. Du- conatuin eflc cen6 Sacraroeotum . SubdUcortatura ver6 efle, ia pro-
kabiliorefententia, iteraSacnmenturo, horumcolJatioinmortali
UcumoruUmindiicitculpam. Dc c«terU minoribuscdmmajor ficdubiucio, an
SatSacriroeuU. idquod ibidcmdecernerous,eft coniequenterdubiutio,
anhiciicoropxcheodaatux. Scd dcnique ntruraqueefleprobabile, ibidcmdicemus, nec
idera oegabimuj de Subdiaconatu. VI ttoois . CUciprzdicuaota,
iofexSacnroeotisCoofirmatione, Eu- chariitia, Pcenitentia, Extrcmauniflione,
Ordtne & Matrimo- nio non fieri diftwciionem , an confrrantur privatim , an
folemnj. tcr, quU in hU lcmper Mtnifter operatur , ut confecratus ad illa;
atinBaptifmopoteflfehabere, utlaicus, quodeft quando pnva- tira baptizat >
ucuti privatim femper fe habct FidelU in Sacraraento Matrimonii, Nottitem, Sacerdotem celebraotemMilTam in
mortaliduo pcccaucommittere, naraconficitSacnrnenium, & illud fufcipit
Inftatupeccati, quod eflcperomncs mortale infinuavirous mod6, & i?.
(tmuntiy latiusexplicabimus. Unde {atisnoneiiejufmodiSa- cerdoti
volentiaperireConfeflariofuapeccau,dicere, (ecommu- mcaiicinmorult,
feddebetdicere, feetiamiomoxuliconiecraf- fc,(vel utruroque includeodo; fe
Miflam in moruli celebraflc.Qu6d fi is poft confecratiooeto , contritionis
forte actuxa eliccxct, dcbcrct eiptefs^declarare, fe fohim coof ecx»fle in
mortali , narn propter t tccundum Dcccatum. Quod aaunidiciurocon ruiflct in
indigna to Prim*ncuf»ttoducituxiChaxitate; Mintftex eniracxiftcns lamorttii,
quandoinbreviraorulanoopoteiilcconterere, ccur- get Collatio Baptifrai , vel
Potnicentiar in prox imc morituro, excu- fabitur ( teitibusde LugoMp.S. dt S*cr
.a. i ji .aJiifque ) a peccato , G baptizet, velabfolvatinmorttli,
utiraeprobabiliter eft explica- tum, »« tfaftJt Cm/J. \jt.\.f.\M.frtftrtim l »,
ti SecundaeicufatioducituribenigniuteDeiinallquocafun. ro,
dequofaciiimedi&uraeil. li jmkdl r.l
J>tO. i» TertUileviutcm»terU5. NamDUconus, cVSubdiaconus
I»anfte]ium,vclEpifloUrofolcmoiterc*ntantcsinmorta|j,ck mul-
•^magiiCtericusinminoribusminoruraOrdinura munera ineo- dcm morttlt exerccntes
, ctUmfieorumcolUtiofuexitSacnmen- tuto, oon,
irt»itLcaadercuminiumexU,«UiW.i»/r\».«.»i.deLug. t.i.n i ja peccantioortahter,
quia nonhabemusex traditiooe, vel eaconiuetudioc, haec judicau fuiflegravem
irreverentiara. i| Anfalumpccceottunc venialiterr Affirraant nonnullicum
Lrandroy^ mdJiff.tja.\l.& »». Vaiq.apud eundcm, «i.tamencum «liisoocat,
qnUnulli przccpco, veUoqfuetudinicontnveoiunt, quod certe probabile eft . 14
InctUcehujiM^.Lectoremaioaeo, aliqaos aliter docere io SrssdicTis: mjhi utncu
fuiilepro praiiUtisprobabilem , & profe- 6expedit ofteodiile. ?
Ajos.Adulti, quibusintegrumeftpolTclibereconfentire,ia«
validefulcipiuntSacramentt, nificoiileatUnt,mult6igiturrainu* fidillrntiant.
Ratiocft,quulkrailkuitChxiftusDoaunus, utfci- licct nonconlcrretur uou gratia
Sacnmeotorura , nifivolenti» quanJoadultuseft, & velle poteft. 4
Idemdicdeiis, quiufumratioais habueruat , quem deiade pcramcotnmamiiexunc :
narn , GdumexantfanatraentU, Sacra- mentumnullornodopetieruat, intalide illis
confertur. Legatur S Tb.j.M.Ww»rr.7.aliique,ut ValqW.i j8. Suar. dtSaaJ.t^ftS.x.
Coaincn. 4* s*cr.<f.6^.*rt . j . G Hu rt. d* SmJ^diff. t} . Caftr.
r.4.rr.tX.d.m,,r.}.lt. I Nou iliud ( liberej debet enira elTe confenlus
humaous; qualis certenoneiTet, quandoquis pcr vimcogeretur, quiatunceftet U
limpliciter, utfupponimui, involuourkts . Efletautem validum Sacxameotum,
quandopsrmeturognvem quisSacramentum fu- fciperet, quiamctus non tolht
voluntarium (implicitcr, ut expli- cuimus, lH.i.m Dtts.*.§. f. led excipere
debes matri mooium , qu U hoccxroetugraviiaitum,iavalidumcft,ut
ibideradocuimus.».»4. Cc dicemus curo de nutxiroonio, m l&.%*r.i.dtm4tTx.%.
f.x. & .§.x.Ordoautemexmetugraviinitus, validuseft, caraclerera-
qucimprimit ; non tamcn fic ordinatus, niC poftci ratilicrt.ad con- tinentiam
fervandam obligatur ,quuquoad banc debet interccdero volunurium (tmplicitcr, ut
ibidcra cxplicatum eft univerlaiitex. &dicemuscum dcOrdine. 6 Nou prcterei
iliud ( ni(iconfentUnt)adquodfatUeflvolun- us habitualU .
Imm6inczterUSacnmenus( praeter Peniteniiarat qute requirit promateria proxiroa
actus paeaitentU) fuflicit voluo- tts interpreutiva.ExplicocUrius. Habitualis
voluntas ci\ ilh.quc ciimfemelftterit, adhucrevocaunooeft. FacV.G.tevoluilTeba-
ptUari, &hacvoLunutenonretracura, in phreacfiro te abiifle, dico,
tuncadclleconicnfura tuum habitualcra, & vaitde te bapti- tari . 7
laierprctttivavolunttseflilla, quae imbibitur , vel involvitur inalU voluntate.
FacV.G.Cathecumenum vobaiflc fcrvare om- nUChrifti Domini praecepu, & item
fufcipereomniaremedia fuf falutis,- auuehac voluntatenonretxactata, in
fimilemphreneftni iocidifle; dico, baptizaripofleetUmlicite, quU in ilU voluntate
'voluntts, feuconfenfusad Baptifinum, & il» De fufapicntibus Sacramcnta . N
1 voluntttemh»be»sfufcipiendio*crarocoiuni, i illud confertur.
Nibeoefiidifpofitut, illicite. fehabeant, expliccmus feparatim. tiH /. I.
VaiuntMS fnftifilMdi ttonem. 8 Exquibusvides, MiniHro, ut t
tatiseflevolunutexnhabitualem, vel intexpretativaiD, requiritur
enimvelacxualis, vel virtualis, quemadmodumfupriexplicatum eft,ie<.*At».».
UtauteroSacraatentum(praiterpenitentUm)va- lide quis fufctput, fatis efle
voluntatemdicum habttuatem, vel io. tcrpretativara, utiam hic explicuimus . 9
Hiacetiara iatelligUratiooem pnxU quotidiaaa; Fidelium; Nam, qaamvisinfirmis,
quibusfivedelirium, five ob deftitutos fenlusmensdeficir, non poftit conferri
Sacramenrum peoitentiser (hoceoira, utroodddixi, n.6. excepturaefl,
<?cfol.imet (enten- tia nonnullorum poflit in iU cafibus , quos *f»ft. dt
ctaf. Uk.tx.ia. fi.i.. pleoddecUnvi Jttmen in omniumfententia potcfl, Oc fo»
letconfern Extrema Unttio,- imro6&Euchariftia, linonfitperi* culura
vomitus, velfimitUirreverentUr, &cUr^noncoaflet,eot
eftcinflatupeccatimortalis. Ratioautemcfljam indicata, quUhi in profcllione
vitac ChriftUne habent iiiterpretativeconleofu ficientemad
illaSacr*roenufufcipienda,etiamfidea- ut facile efle poflet deSacnmento
Extremi_ rint. Lcge, qu*dixi,i»»fm(t.dtt«mm.c.i.$.9. 5. U. Dilft/ui» amtffkri*
fafeifkiuit Satramtnta. X \T El iis,quiprimislahiisTheologicamdoctrinaroanigeruoe»
V ootum efl , ad fufcipiendam Peniteatiam , & Baptifmum , » Ajopxirnc».
Iafantes,adquoireducunturii quamcorapotesfueruntntionis, valide fufcipiunt
quatuqr Sacra- menta, nempc, Baptifraura,Confirraationem, Ordinern,Eucha-
riilum. AtiovalidealUirU,aim'ruraPctnitentUm , Extremam unclioncm, Matrimonium.
Ratioell, quUilUprioranon requi- runt, adfuoscffedlus, fufcipientiura
voluntatem , (ed folum ca- padatemfubUdifruraprc^ereiicemiaa, quUeftincapax,
nuo- quam validcordimes recipit) fi aliis , ritc porutur raateria,& forma
Sacramenti, utprobaturinTracUtibusdelingulisSacramentis: at illa poflerion
requiruntvoluntacera fulciptentium ; Pcenitentiz eniromateriaproximafunt
liberiacluspenitentis, ideft Confeflio cumdolore, remoufuotpeccaucommifla;
Extremzautem Uo- cTionisraaterialunt reliquixpeccatorum. InMatrimoniodenique
debetadefleconlenfusConjugum, quofeinvicemtraduat, &ac- cettttnt. quiacfui
in ptxdicfti inUntibus , & pratter voluntatera ilUm fulcipiendi, fufhccrc
homirtcro eflc falten» atuitutn, (iaciualiculpagravatur,
atadaliaSacnmenttfufcipieo^ da,
oportereilUfulcipienterndebereefleinftatugntiar.qua; obti- netur vel per
contrjuonem , velpcrattritiooem cum diclo Sacra- mento Ptcnitentiz. *
Qja^dfiadultusnullummorttlecommififlet, neattritionequU demindigcret,
adfufcipienduraBaptifmum, licet haberetpecca- tumoriginale, ied folumopuseieUet
acTus Fidei , &Spei« feu Cnaritacis; Gquideraattritio, &coatritio
folilm verfantur circat propriumperfonalepeccatum, noo aJieoum, quamvis alceri
ita- puuturo,uteflpeccatumorigiaale. VidcaturC0ninch.761.ar.tJta ' ^r«W.»Ju»7.S
? Primadifficulus. AnfiquUaccedatadSacramentt,bonafid« putaos,
feomrupeccatocarere, cumtamenfniculpamortalima- culatus , vel
puttnseflecoatritus.cura umen contritus noa fit.fedl , an 1 nquam , grattam ,
ez vi Sacr*roeatiobtine*tr 4 Refpondeo, obtiocrc, quia U Um per attritioaero
avertituf i malo commiflo, 0 rvi ti^c non coEni to « JSc Con lc*jiien— t
Digitized by Google Caput l §. IV. & V. fukipit. Decensenimfuit, utChriftus
Daminm id concederet Sicramcntis, quandobonafide, <5c fineobicc a fidelibus
luicipiun- tur. LegeCiAtapjim.^. tr.iH. iiffMmc.f.x \ji.6. ciuntem Navarr.
Suar.Coninch.&aliosdicentem hanc efle DD. communem fenten- tiam. Sedccrte,
un.verUlitcr non clt nili probabiiis , ut egobre- viter
6iX\\fiCislyi»tfu[cjnttb.€nnm.c.l .J. t adducens Galp Hurt.&
Vafq.earanegances. Dicofuniverfaliter.) nara perpcenicentiam,
quandoadeUaccritio, acquiriturgratia, & deexiremaunrtionc di- cam, cum
dcilla. j Quid, fipraediflusoeattriQoniiquidemformalisaclumelicc- ret? Id autem
noo quxrodeSacraraeotoPcenitentix, fcimus enim omnes, faltem attritionem ,
utpoteparterahujusSacraroenti, pro ipfo neccflariam omnino efle , led dealiis
Sacraraentis . Rcfpondeo.
Pu»tConinchJ^j>.jj.O' j6.proquafententia,
Callrop.^(S<Kr./r.i8.i//>.aui^.i4^.7.ciatScotum,&Cajeun.ninc
FidclcmcumaciuFidei, & Spei fufcipienceraSacraraenujuftifi. cari,
gratiamquerecipere. quiafupernaiuralisadusSpeipaeniten- tiampeccaricommiffi
virtualiter continerc videcur . Tenendum Umenelt, non juftifieari, ncc
rcciperegratjam , quia nulla tic pcc- caciremilTio, ablque pcenitentia,
uthabeturpafliminSacrisScri- pturis . Atpenitentia,ne virtualicerquidem.contineturinatlu
Fi- dei,velSpei,inqu ditionau, fic: Sitnemorciicinpccoiu, Secundaeft Ctnx.it
fxnit.p.f. eandem eflicaciam concedentii Baptifmo, & Poenitentiz. Tertia,
Covar.«a('.yf/>MAt4/«r».i.ir.4.».if.omnibu>l & (olis Sacramentis
iraprimentibusCharaCterem , ideft Baptilmo , Contir- mationi, &Ordini, qux
reiterari non valent. OjjartaSylveJtriKa«f/»>u«, pratdiflistribusCharacJerem
ito- primentibus, & item Pcenitentix . Quinta /CgidiiConinch.f .6z.it
S*cr*mju.\.i.j, * «.7 1. preditlis tribus Charactcrcm impri mentibus, &
itera Matrimonio , dum du- ratidem vinculum, &deniqueExcrcmxunciioni, dum
duracea- deminfirmius, nam, cilm nec illa tria , ncc Matrimoniura , tc
Extrema-Undio, tuncreiteraripoflrat, judicantur, inquit,per- fevcrare,
&(uumeffet<um, fublato obice, producere. SexUSuirii,<i.s8.<fo S*t ftS.6.
quem fequitur de Lu%Qyi.$ jI* S*tr. «.100. omnibusSacramentii,
precerEucbariitiam. Septiraa Leandri,/Y.f .df&KT.tf.f.f.r.ciuntis
S.Tho.Cajet.Sotum , Bonac. omnibusSacramentis, quareetiam Euchariftix.
OcUvaaliquoruraapud Filiiuc./r.i.wi».i4». nulli prc 7 Secundadifficultts.
Anquiacceditad recipienda . umpeccatovenialipeccetvenialiterr Refp.
noncommittere no-
vumveniale,dixi^<^«/r.<</«B»/»».c.i.§.4-eneprobabilc, eura qui cum
peccato vcniali Euchariftiam (ufcipit ; Muitd igitur magis idem
dicendumdecxterisSacramenCis, qux cerCe inferiora lunt Eu- charillia. Hinc
autemfequitur, nonimpediri produtlionemgra- 1 veniale ftat cum gratia . *i
S*cr*mtntnm cum mtrt*!i , fixt fuf- ficitnti itfftfititnt . 8
Tertiadifliculnspetit procuriofisbrevemexplicirioaemejus quaefhonis. AndeturSacramenCum
validum, &informe?Sienim detur , tuncerit, quandoquis
(ineiufficientidilpolitionead Sacra- mentumaccedit . Nam fi tu adultus peccato
mortali gravatus,bapti- ttris, v.g.fineullaconCricione, velattritione, fedcum
volunute quidemBaptitmurarecipiendi , illud valide recipis, fed gratiam
nonacquiris: Eccequomodovalidura cft Sacramcntum, fed in- forme,hoceft,
finegratia. Graciamaucem nonacquiris,quiauni- verfaliter loquendo, ad
validiutcm Bapti fm i Utis eft voluntas iilum fufcipiendi: atprogratiaperillumacqairenda,
debes infuper te difponere, removendoirapcdimentum, feu obicera diflae gratix,
velperactumcontritionis, velin fentencia probabili, per atium
foliusattricionis: CujusauOorcs vidcapud Roaicjtifr.i jl* Snernm. m.*.j.zj,.i
&q.6.f*r.x.n.i%. Nequeenimgratiaacquiripoteft, nifi homoafuopeccato,
utmododixi, ideft, ab inimicitia Dei per proprium adumaverutur.
Ouzftioigitur,an fitupoft Baptifmum validefukeptum, led mododictolinegratia, (
quopacfo , ut jam dixi, Saeramentumhocvalidumeft, ocinforme, ideft gratia non
informaturnyan , inquam, fideinde, vel tcconteras, velcumat- tritione lulcipias
Sacramentum Pceni tentix de peccatii , qute fortc commiferispoftBaptifmura,
veliodiClafententiaprobabili, tefo- lumattcras, acquirascx viSacramenti
Bapcifmi , antca validc fu- fcepti, gratiam, eamqocnonfolumex vi, <3cad
raenfuram ditix contritionis , vel Sacramenti Ptonicencix , verum etiam ex
opere operato, &admenfuramBaptiimi, jamanteainforraiterfufcepti.
AdverucurauCerademortalibuspeccatii, quxfortcquis commi- ferit poft Baptifmum,
iempereflc neceflariam vel con tri tionem, vel fufceptionemSacramcnti
Penitentix , iuxuea,qux infri lA.it fiw mk.c. 1 .diccnda funcQuod igitur
propoticum eft fub exemplo Bapcif- »i, quarrunt
univerTaliterTheologidecaeterisSacramentij. 9 Rcfpondeo. Circa
hancquseAionemnovemomninolegi (en- :ias. Primaeft Vafq. }^.<j. ./.1.&
Hurudj<. %MS*tr*m.iif.Z. NonaCaftropalai,/.o./r.i8.<<»».«».^9J». 5-
&6. om imtis, fedEuchariftiaefolum, dum facrse fpecics non funt
pcaeinftomacorecipientis, &SacrameotoPo:nicenciz, &
hocpofliceflevalidum, &graciamnon producere. o Haec D0A0MJ .
Egodicoprim6,noneflenegandamhancef- ficaciam inefle Sacramenco Bapcifmi tumquiaidterc
omnes Do- ciores ( cxceptis paucis ) docent , tum quia probabilius eft id
coliigi exS.Augutlino, Ap.Cafl /./. fedlatiusap.de Lugo,/.r.contra Vafq.
tumquiaBaptifroo, cujuseftafferrenovam hominit regcneratio- nem,
flaCumquevitaeiramuubilem Chriftianxreligionis^raaxime decuic hanc
prxrogacivamconcedi. 11 Sccondo dico, caute Oftropalaum mododixilTc ffi quando
Sacramentum Pccnitentix poffiteflc validum, &gratiam nonpro- duccre ) nam
multi negantideflepofle . Ratioeft, inquiunt, quia in Sacramentopaenitentixpro
neceflaria materia funt aClus prcni- tentis, idcil confeflio , &dolor,
quodolorejam avertitur pceni- tens a malo peccati , & tollit obicem ; quare
fi tunc addatur forma, qux cft Abfolutio , jam Sacramentum erit iu validum , ut
trahat re- conciliationemcum Deo , atqueadeo informeeffe non poterit . Ta-
menquianoneftimprobabileinaliquocafupofle efle etiamhoc Sa- cramentum validum ,
& intorme, ided laudoCaftropalaum loquu- tumfuiflcfubconditione,
Siqu*»it&e. Cafus autem (altera ille eflet, quandoquisconfitereturfuapeccau
cumdolore, ducfo cx pccul iari moti vo afficientc folum illa peccau , que
contitetur. Con- ficereturquis, v.e. peccata turpiacum dolore , duflo a
motivou- listurpitudinis, fcd oblivifcitur inculpacealcerius peccati diverfi
genens, v.g. Blafphemix . In hocenimcafu vidctur confeffio efle valida,
quiajamadfuntpartesneceilarixSacramenti pcenitentix» ncmpeOrisconfeflio,
Cordisdolor ,& Abfolucio: Mquianonad- eft dolor fe extendens ad
blafphemiam, non poterit blafpheraia remitti, quia, utfupradiximus, non poteft
remicti peccatum, nifiadvertarisabiilo. Etexaliaparte, nec remitti poflunt
peccau illaturpia, quamvisconfcffa, quia non poteft remicti unum mor- ule fine
alio: & iu in hoc cafu non dahitur gratia , & confequenter Sacramentumhoceritinvalidum
, &informe. Verum hasTheo- logicas fpeculationes in Scholi» difpuundai
relinquamus . D $.rv. jt»iic**t,viu , vide,
quxdixiW.y.mZ>/r</.<-.i.jr.4. ; -W.J./.4- * immi Zffmwmlhmt* 1 T_J M.c
difficulus agitur a Doflotibus fub illis terminis n an peccatori publico, vel
occulto miniftrari pomt Et chariliia / Qjiara ego UtU itcm explicavi , »»
Ofmfc. i* C»mn t*f.6.g.6. Ftms de Sacramentis in genere T*mh. T. n. D* A J OE
DE BAPTISMO Pc Marcria , & Forma Paptifmi, $. 1 1 M trit , Accriaremoneft
Aqua m», e(t Ablutio & Filii , & Sfiritus eitib fnffieinu *d v*ltnm
Bftifmi. r O ArreadvaloremfufficicAquaMans, Fluminis, Fontif,Sca- 0 gni , Putei
, CiflenMe , FluviaE . * Rositcm, &Pruinanoncoocrctt, Aqua,qu.Tex vaporibus
confhtur, qualiseft, qustin hycmeex parietibusexudat, velquae rcperrtur in
olUrum tegumento , quaodo illis aqua plcnis lubiicitur ignis. \ Pntterea Aqua ,
quehabecurexnive,glacic, grandinelique- ftclis, Aquadecurrensex balnco ,
quamvisodoris fulpburei, Aqua expreflaexluio. ., 4 Aquadeniquequamviscauda,
quamvis|ngida,quamvisodo- rata, quamvisaliquantulocralliore, Bc
paucolutoimmixca,dum- modbAquafic, tc adablucndumapta. Ratioomoium horumcll,
«^iaomnespraediclatfuncaquaroarurales. Aquam, quae Huxit i latercCbriftiDomini,
naturalcm fuifle , cenluerunt Sanctj P». trcs,- quareadbaptifmumfatis, luperque
tuiflct. MMtri* rtmtt» etrtt •*» (ugUitnt. 1 Contra, omnesaliiliquores, qui ab
aqua fpecie differunt, qtuleell vinum , lac, mel, oleum, aqua, quam
vocamusardeo- lem, feuaqoam vitit, urina , Ucrymar, faliva. ( Hanc dubiam
^«cumConincl».Caftr.rfiJU»/^i/>.iwiV^.}.if»jiMr.».)k-d immc- riro,
eftenimcertoiofumciens; fudores, aquse, quaetlillant ex incilionevitis,
excucumcribus, ex peponibus, &c. inlufficien- tesfunt, «,uia
flonfuntaquaenatura.es, icuelemenUres. < Aquaitem, itaaltcrau,
velaliocorporeiuimmixta, utaque dcnomimtronem, naturamqucamiicrit, huc
reducitur, cjufmo- rfi eft lixiviumtbrte , jus, fcubrodium, faltemillud, quod
cft fpiflum, acvaldccarnibus, vclalia roatcriadccoaum.aqua multo tvinoimmixtt,
*c. Nix, gelu,glacies,|utumdciilum,utlic,non ftitrt apu materia, quia non
iuotapu ad ablucndum. 7 Idcmputodefuccoberbarum , boccllde liquorc, qui expri-
liiitur ex herbis, vel radicibus , vel fructibus contufis,feu compref- frs.
Aquacnimnaturaliseanoocft, fcdreicontuCEfubftantia. M*ttri* rtmtts dubut *d
Bnftifmum . 8 Aqua illa , quae cx vi ignis per flillicidia ex herbis, floribus,
vel radicibuscxtrahitur, quahseftaquarofacea, &limiles,inccrtum cll , an
liotaptabaptifmi matcria, quialicctcommunis opinio fc- Tat,
hasnonellevercaquas, nonoemotameoaquamclcmentarcm
cfleputat,utCartr.r.t^M.W.*.>.».»«iw.6.lcgceuiidemdeBaptilmo locociuto. 9
Aquaextraclaartincioouodam,cujusmeminitVecberus,/i*.J. diftcrttiin*tur*,c.A.
exCardano,! vino>cuiantcafuitadmixuaqua, jnceru mihi aquaeft.quia non
conflat, an fit illaaqua, qucfucratad- tnixta, anpartespurioresvioi, quse nobis
aquae apparent. 10 Bro4iumitemnonadmodumfpifl"um, ieucodum, velaqu»
intononadmodumdenlocoofufa , vcl lixivium leve, ideft non multiscioeribus
imbibitum , cV limilia erunt incerta materia, quan- doinccrtumeft,
anferventnaturalerafpcciem,< maquae. it Aquarefoluttsfareconcretoexaquafalfamaris
dubia mihi materiabaptifmicrt, quiaoimis multum exhalatioois tcrrae reti-
net,multdmagisSylvert.Angclus,Tabiena, Armilla,oranes,v.*4-
ffi/««»,referuntrclb!uumex falemonuno, idcftexcofalc, quod in nortraSicilia
copiofum eft, & a lalis fodinij ad quotidianum ufura lapidum inftar
exciditur. 11 ScioLeandrumWf BmftU.ij.+.&j.tcBomcd.i.dtbMft.q.z. f.X.n.4.
puttre aquam refolutam afaleMaris efleaquam naturalem,
fedidmihinonvideturiucertum, ut ezillius ablutionc certura pronuncicm
Baptifmum. tt, Aquacxillcnsinlinteo, vcldigito, nifiexprimatur>dubium cft,
an fitaptamateria, quiautfic, noncftccrtum , an lit apu ad
lavandumquamvisLcand.iif . & t. doccat tum gla- ciem, lutumquc».6.difla,
tumprasdicfum lintcum , dieitumque apucflc, quiaputatadhucperillam,quamvi$nonexprclum,
fcd utitadicam impreflam in corpus baptizandi , hominemdenominari
Cmpliciterablutura, fedvide, qujcdicam jj.t.<i.»i.c>aa. , fcu elemcnuris
; proxi- Ege tt b*ftix* 1» tummt P*- r "D
EguUgeneraliseft,debere(ervariconfuctudinem Ecclefie, Jv
utliciteconfcraturBaptilmus, atqueaded .feclufaoeccf- fitttc, femper ad h
ibendam eflc aquam Sacri Fon tis ri te bened icli . a QuidamParochusnonmultis
»b hinc annis, obcxtraordioa- rium hyemis rigorem , (olemniter baptizavit
inlantcmaquacalids communi.nctenellosinfaotisartusofteodercttrigidaSacriFoatis,
peccavitne is mortaliter? Refp. Moruliter peccafle videtur colligi ex Bonac.
/.r. . & S. Cumaliis,quiaaconluctudincEcclefta:inregravidifcclLt, led noa
pcccaftcmoruliterfuscprobatQuinunadvcuas.i' Jt*ft. fjtntf.xx. quiaoullumeft,
ait, dehacreprzceptum, quodiielIetlanedere
efletnonlubltantiali, fed modicar matcrix. 1 Quid, (j Parochusadhibuiflctaquam
SacriFontis, illam ca- lefacicns? Rcfp. hanc vocare irrevercntiam faltem
gravcm, nc- quaqtiam audeo. 4 Didtumautemeft, ((blemoiterbaptizavit)
namquandopro- pter neceflitatcraconfertur Baptifmus privatim, fi facile
benedidxa aquafootisruberinequeat, non benedicla , fine ulla dubiutione,
utiomnin6 poteris, cV debebis. Illud itcmconctrditdiclaoeceflitas, utpoflis,
immo 8ccx chari- tatcdebeasadhibercmateriamdubiam, ficcrta haberi non poflic»
quod tamem .cumconditione, faltem mentcconccpu,facicndum eritin huncfcremodum,
Si mattriahu idtntatfl *dbAftiXJtnd»mt tfi tt baftitfi in ntminr Pmtrit, (yr.
Verum deindc , quando aqua rcr- to naturalis habcbitur, debebitisrcbaptizarilubaliaconditiunein
hunc modum , Si ntn 11 b*ftiz*tuit rr* tt b*ftiu in nemmt PMrii,&e. Quod fi
fortealiquem baptizafli , roateria omninA infuliiciemi, v.g. •Ico, vino.
&c. tuncccrtcfineullacooditiooeillumrcbaptizaxc omnind debcs . $. III. Dt
frtxim* b*ftifmi , tft etrto fuffieitnt . t f\
Uiaablutioeflcontaclusfurcenlvusatiueadcorpusbaptiza- ti •
idebfufncienscertoerteaabluiio, quarfitperimmcr- fionem , vcl pcr notabilcm
alpcrfioncra , vcl per cftufioncm itcm no- ttbilcm aquse in corpus , ipfum corpus
contingcndo . x Trinaimmerlioolimeratinprarcepto, nunc id ceflaflc nout
Caflropalaus>iir£'/'r.i<.>Mi.^4.ji.a.u,jfiw addens, inprimaex tribus
complcriBaptifmum , prolatajamtuncforma . Qu6d fi cxprelse baptizans oolit ,
nifi per tertiam, tuncenim vero oon cx defcclu ab- lutionis,
iedexdcfccluintentionis, (atccrtcnonrite)complcre- turincertia. I Dixiautcm(
ipfumcorpuscontingcndoj non quidcm totum , cumlatisfit, fieriablutioncm in
principalihominispartc, ficcnint abfolute dicitur homoablui . Nam propferca fivccx
praeccpto, five ex Ecclcfiarconluetudincloletficri incapite, velinpcd(ore,vciin
icapulis, yelinbrachio, non quod totura , v.g.capuc, fcd quod
notabilisejusparsabluatur. 4 Unum hic inCartrop. I.r.n.j. videtur intelligi
nonpofte: fic Cnimhabct.' Probnbiiim rfi , rinntri, B*ftifmnm furi m *li<fn*
f*r. tt etrftrii frincift i t . im e*piti , ftctert , fenfulil , br*chie ,
frJt, f*ei»m "Otro ia digitii, vtl m ftl* m*nu infnffieieni rfi . 5
HarcCaftropalaus, aquorogo, cur judicct , pcdcm cflc par- tempriocipemcorporis,
non vpt6 minum.' 6 Rcfpondere, Lcdor, pofles, Callropalaum loqucntem de manu,
docerc nequaquamfufficcrcablui folam manum ( nott il- ittd , fU*m) at loquentem
de pede, docere, (atis futficere pe- dcm , non addendo ( ftlum fidim . ) Cum ergo
pcs apud docios ( UtnotatZacutUS, T.l.lib.6.
Hifltri*6.deSehelttrt,frel.^.ftl.mi- M94i.ubidepede, praeftantiflirous Medicus,
& Anatomifta)fi- gniRcetcomplexuracxfcrmore, tibia,cx:extremopedc, totumid
intelligit Caftropalausnominepedis , cujusablutio fufficiatadBa- ptifmum,
nonvcr«ipfiimfolumextremumpcdera, quicerte, (i tblusabluatur, nonfufficit,
ficutinec fuflicitfiiolumabluacurcx- tremamanus. 7
EniditeiQuraCoutraCartrop.contortum avertere contendi- fti, amiceLector;
vertimcgoiterumrogo, fi adMedicos confu- gis, cur in eodem Zacutoloco prorfusa
te ciuto non legirti , etiarn manum apud eofdemfignificarecomplexumcx brachio,
cubito, 8c extremamanu? Dcbuiflirtergo(altem, ncoMcureloquereturCa- ftopalaus,
difertcdocere, fufficerc ad baptifmumablucionempe- dis, &manus,
utcomplcclcntium illasaliasparccs, noaver6uif- ficere,
utfolumextrcmascompleclcntium . 8Si
obrtetrix,manuimmiflainuterum,baptizeCinttncemin parte principali.v.gin
capite,mult6 magis G baptizet in fimili parte jam ab utcrocgrclla,
fuflicienterbaptizat, quiaeft vcrapueri ablutio. Iu
}iuit.d.i.diB*ft.dift.LnndMb*ft.d.24.ii.mu\tosc\t*ns. o Si puerura , v.g.
ligacura func iramicus io fluroeii,ck cxcrahas , vali- §. rv. & V. Talideillumbaptizas, prolata forma, quia
vere tunc pucrum ab- tuis. Noniufiex fepucr inHuviumcadat, nam tunc aon ablui-
tarabalio, hocrftaroiniltroBaptifmi, quam pcrfonarum diftin- Ctionemcllc
necertar 10 Sicundemimmitusinflumen , velputeum, fed illumitvde
cumergoaquacareret, &inputeum, fort£obviumincideret;m-.
fantcminillumprojccit, vcrba formx legitime pronuncians .
Qiiarequxfitumprim6fuit, an infans, fivivusadaquaspcrve- nit,
ritctueritbaptizatus: FuilTe, putavicPanormitanus,&plu- resCanoniflx, led nequaquara
fuifle multi ex Thcologis docue- ucdixi$.i.*.ij. Eftaliaquxdaraablu- mox, n.
I}. ii Siabluasveftesttncumbapcizandi, vel uterum Matris , in quibusficinfans,
vellinteum, velcorium, inquibus idem forfi- taneftinvolucus, infufficienter pro
re noftra abluis, quia fic ba- ptizandum verenon abluis. J\ Quid fi veftitus
quis induGo , Iinteo, fimilibufque vefti- bus, iu in fontem a te immcrgatur ,
emergaturque • vel ita perfundatur aqua , ut ipfa propter porofiutem veftis in
corpus ipfum penetret ? Rcfp. SufEccre , merito infiriuatCaftr. tkU.n.d.
Bonacjt.i.rf» B*. pttf.tj.i.p.iJUim.ii.LeindJ.c.a.ii.& i\.SCiVu, quia is
tunc vere •biuicur. 14 Siexfecadacquisinfontcm, non fufficere pro re noftra ,
jam dixi uum.9. iy Sjtereraotehabeasadablutionembapcizandi, necitemfuffi-
Jlkluti» dutii [u$titns. 16 Extriplicicapite, quantum nunc ad noftrum
infticutum fa- cic, dubialufficientiacflepotcft.hoceft, cxpartebaptizantis.ba-
ptizandi, & aqusc. 17 £xp*rtt»*ftitM*tii. Si puerum v.g. fubmittas fub
tegulasjvcl in alium locum, undeaquaacludilabitur, formamqucadhibeas,
fufficientcrbaptizaripuerumputant Bonac. &Leander; roihi du-
biavideturreshxc, quiaficnimislarge, & remote diceris pue- rumabluere. t S
Dixi (actudilabitur ) tiam fi fubmittas hominem in prsedi&a , vcl
fimilialoca, exquibusaquacx notabiliinccrvalloeffluxura eft, auadeinde Auente,
tu formam proferas non dubium baptifmum, ledccrtdnuuumadminiftraturus mihi
videris, quiahoc patto rc- raotiflimetead illamablutionem habes. 19 Ex pmrt*
tuptiuutdi . Siquis in capillis tanium , fi* infans in fecundina,
quainvolutusnafcicur, fiquis i/> digito , immo etiam infolaraanu, vel
folopedeabluatur, dubiebaptizatur,quiainccr- tumcft, aliisaffirmantibus,
dcncgaotibusaliis, an hocmodo di- canturprxdictiabfolutc, ccvereablui. o Si quis
immergatur in aquam,fcd non emergat: ( id quod eve- nirepoflct,
quandoquisinfineimmerfionisftatimmorcrecur) in- ter dubia baptifmau connumero ,
licct cnim probabile putemcum
Suar.Vafai.Val.Coninch.qiiosfequiturciatusHurtad.y.Arfi/.f. non eflcnecefle,
ucimmerfionitucccdacemerfio.ficuti, necfiBaptif- musnatperafperfioaem,
neccfleeft,utaquatluat percorpusbapti- xandi, ledfufficit, fihxrcat,
cumficfaiis,fuperqueconftituatur lotio humana.quemadmodumfi manibus
madefactisfaciemabluas, d icer is abfolute faciera lavare; I icct inquara id
probabi le putem : U- rnen > quia nonelt certura,an fic fimplicitcr
apponatur vera ablucio, ided hunc modum inccr baptifmatadubia reccnfendum,
quoad pra- xim, judico, ficuciinfimilidelinceo, vcldigico madefacto dixi, 1 \. &
mox repctam ».»s. 2 1 £ x *n e mj]h t. U n a, vel altera aque gutta, & ex
Bonac./.r .». 1 9. etia m add i u tertia , eciamfi fuccefli vc corpus ungac,
dubiaablutio c(t, cumaliquinegenc, aliquiaffirroeoc, fic pofle hominetn dici
abloluteablui. ai Linceum, vel manum aqua madefadttm, &in corpusba-
ptizandi uiitummod6irapreflam, dixi u . 1 . n m. 1 \ . ccnunc in pro- prioloco
repeteredcbco, dubium efle ultcm pro praxi , an con-
«ituatablucionemabfolutedicum, atque ade* dubimn efle , & baptifma . %. IV.
Dt M*ttrUpr*xim» Baftifminntmi lititum nfum . 1
TDemhlcproportionaliterdicidebet, quod $.». dictum eft. X
SolumexCartr.^Bj^j<i^i«»»Vr.^.4.«w«Mr.a. adde, non efle monale,
liquisinEcclefia, qux confuevic bapcizare per immer- tionem , . tunt.
Prxcipuautrorumqucratiofuic, . adbapcifmum non
or>oriere,neceffari6immcrfionifuccedcrc« fioncm, oportcrctcncbantThcologi.
Omncs umenconlenlerunt, fifortcpucrille vivus extradusfuiflec, dcbuiftc
fubcondicioneice- rumbaptizari. Utraqucfcntcntiafuitprobabilis,
&illamquidem Canoniltarum hodiecoramunem jamcflcSuar. Vafq.Coninch.qui
eoscitac, lequicurque*«.66.«r».7.rfi»*.t.quibusaddeCaftrj<**^»'.
d.mnit.p.*,ji 10. citantem Valentiam , Layman, Bonacinam, aliof-
queintcrrecentiorcsTheologosinvenies, cuifavenc, qux dixi-
mus^.prxcedentes.so.neccamenncgoopinioncm illorum Thcologorum a rccentioribus
aliquibus, ut a Toleto, aliifqueapud Caftr. Ui.itt . eciam nunc admitti . a
Qusr fitum fuit fecundd , Anlieitcidfieri.&unepcccatopo- Cueril/
Refponfumqueabomnibuscft, iliicite, quianontune fa- ciendamala,
uteveniantbona.- occidereauteminoocentcm, roa- lum eft intrinfece , nam,
propternonabfimilemrationem, non licet, fccareuterum matrisanimamagentis, ad
finem baptizandi infantem ibi exiftentem. 4 Quxfitum tertio i recentioribus ex
hac occafione fubinde fuit. An, quandobaptizaudusiuefletinfirmus,
utjudicareturmors ipu ioreacccleranaaabaquaad baptiftnum neccflaria; An inquam
tunc licitebaptizaripoflet. RefponditqucConinch.fMa/7.66jirr.7j('i<i.i.
Hurtad.fS".iji*»J»/.».</5.Dian.^.t./r.2.r»/.8. Palqua.»i««/.4ai. alii-
que, cafumforemoraliterimpoffibilcm, quiamodicaaqua , prx-
lcrtimfiadmoveaturcalida, nonvidetur, pollcUntumdetrimen- tumalferre.
Addittamenadmiflocalu, licitebaptizari .quiaejuf-
modipcriculumexmodicaillaaqua, prxfertim, utdiximus.cali- daproveniens,
cftumrarum, parvum, atqueincertum, utnon debeat venirc inconfidcrationem
humanam. 5 Hxcolimquxfiufunt; nunc vcrdca proponitur difficultas- Anillc.
quiprxdictuminfantemprojccitinputcum, inciderit in irrcgularitatem;& per
banc occafionem idcm fecundo quxritur de illo, qui
baptizetinfirmumineorarocifu, quo cx fola ablutione baptifmi
moriatur,cujusmod6a.4. merainimus. 6 Rclp.ad primum, eum,
quiinfantcmprojccitinputcum in- currifle irregularitatcm ex delicto , quia(ut
nunc fuppono)peccavit occidendoinnocentcm . Dko, utnuncfuppono,nam,fibonafide
fccit, & ex bona confcientia , quamviserronea, non peccavit.un-
deirTegulariuteni noncontraxit, quia irregulariusex delictoGne
dclictononincurritur, ut infralatefuodiceturloco. 7 Rcfp.adSecunduin; eum, qui infirmum baptizatineo raro
cafu, non incidere in irregulariutem. Accelcratiocniro, (funt
verbaHumdi,/«r.i'<V.)illamortishominisaliismorituri, cuiratio-
nedicfxafperfionisexponitur, ade6cxigua, &infcnfibiliseft,&
ficmodoitahumano, utobfalutemxternamnonfit contra racio- nem, ac proinde fic
bapcizans nonmanecirregularis, quamvisre ipfa fequacur d iclaacceleratio . Hxc
Hurudus . 8 Videsdiffcrentianiutriufquccalus? Inprioreis, ouiproiirit infantem
moribundum in puteum , infantemoccidit, dum proii- cit, inpofteriorever6
inbrmumabluendo ■ nequaquam occidit, quiaeaparvaablutiononeitcaufaexfemortis,
ficutiertdicla pro- jecfio. 9 Favecnoftrx, &HurttdifententixSotus, /*4.
diti. ;,<].%. & Zarobranus,d« t»[tk»tttur. ttmptrt mtrtit dui.t i.nu. .
qui dicunt , baptizantem non incurrcreinirregulariutem , quandoeft 1
usaliqucrabaptizandi, &mors accidit propcer \ ' sancis, fcdfineiUiusculpa,
acperaccidcns, $. V. Dt ftrma Btptifmi . AD eflentiam forrox Baptifmi habendam
, explicari omnin6 dcbcnt . Prim6, Actio cxterior x
Curiofammihipropofuitquidanidifficulutem ex illocafuor- Cam, qui xutc
Panormiuni concigic , &dequopluribusdifputt- verunc cunc Sapientes.
Cafusillefuithujufmodi: Quidaro deferens infantero baptizan-
linremotamEcclefiam, advertiteum morti cfle proximum , Turnk. T. O. D* Stursm,
tria dirtincre . <eu actus ipfebaptizandi . Secund6, UniusDei. Terti6,
perfonarum divinarumTrinitas , quxcertcttiafatisben£explicantur incom- muni,
&conluetaformaLatinorum : Et» tt tsptii* in awMWM P*. trit, &FilU,
& SpirttuiSM*ai. Et in forma Grarcorum , quam moxponam ».1 f. a Illudf in
nomine) atiqu i dicunt fignificare idem ,quod in invo- catione, aliiinfide,
aliiinvirtute, idertiaaucloriute,&potefta- te; idquod, cummajorexplicatio
adTheologos, ut S.Th. j.far. u.66.ur. j. tut 6.aliofque pertineat , innuifle
fufficiat . Etquidem, quoad valorem , in quacumque lingua proferri iiforroam
pofle diximus fuperius uni verfaliter,/»*. 1 . dt Sstr. ...t.t.iaiti*. Quoad
licicum ver6 ufum , Latinumuti forma ^rxca, Grxcumlacma, cflemortale,
docctHurtad./»r.fi>.(/<*.7. ncgatumen Valent. , quiahxccenfeturmuutio
acci- denulis, &levismomenti , quodcertcprobabilceft . 4 Jamver6 , quia
difficile eft aliquando cognofccre , an, & quandoverbaxquivalentia,
vclmutata, veladdita, velcorruptd prolauejulmodi fint , utformam mutent
eflentialiter , vel acciderw uliter, atqucade6utcerc6, vclnoncerc6, vel etiam
fub dubio fumciantadbaDtKroi valorem, idco breviter hic fuisfub claffibus
quamviscirca idem aliqua docuerim, A 4 dc
XJMT. Dc Baptifmo. ie form* oVramentwum in Jiniverfim diflerui ,
l.i.dtSmt.Ugtntr* f.z.$.$,qmr &neentnt«noindrec(>lenda.
vclbaptizohuBcinnominePatrij, &Filii , & mine , &c.
rbaptizoinnomine, &e HU. Baptizote,
Spiritustancli. Egoteabluo,
»eIUvoinnomine r^ EgoSaeerdos: ego Pctraj te bapti 15 BaptizctorfervusCbrifti,
vel bapuzcru , vd |n nominePztris, &c. Advtrtt, MtdumhumifiUditntivam,
ntver)Gr*eimumcimat,vil tfilmftrmirvum, mt mnnmili apuH Hurud.d.l.c dif.i.
ThuUgi , tiifriferrifntmnt, &mffrttmmt. Aivtriaunaummdefttcutivi , tsw* dkmm n.t9. Advtrtt ittm, Valentiam ,
adduuum ab Hurtado, d.z.dt Bmpt. dif.7. pmtmt ftlhmvtuinliitrftcemti, fi
Lmtinmi mmiur firmmQrn. tvrmm; vtlGrum ftrmm Lmtinarnm , ftd iffnm Hnrtndmm
futtrt, ftetnri mmmlittr : Seemrrumtuimhu, tjufmtdi mmtnlUnim Mi gni ttmftt tfi
mtmtnti, mt iivitrii ilU. t6 E8oinnominePatri*,&FAS.S.Bapti«ote, vel in
nomine Patrisbaptizote, &F.&S.S. EgotebiptieoinnominePatrij. Ego te baptizo in nomioe
Filii ■ Ego te baptizoin noroineSpiritusS. 18 Uot AmtmtrkmthgrMtim, te
baptizamuj in nominePatrij , & Filii, & S.S. lllmd Noj
inUuntndimtdtUtmfignifiemt, «*f**Ego. Ego baptizo vos, vel Dominationem veftraro,
AltitudU nem, Exeellentiamvertrarainnomine, &c. Jntilligitnt tnim tx mfm
tanutudi fttftnn ipfm nmm imptitmmdm Egobaptizofervum Chrifti Ducem talem in nomii
11 EgobaptizoPetrum innomine, &c. ibus citatis , nbi agitur ttitui
fertnmiit , cV fimhlitut , mn vidtri cem- mitti ptctmtnm . nifivtnimlt, tnim im
hii mutatu Cmfuttudimu tcclifi* ntn vidttnt grmvil . 11
Egobaptizovos(fi(untmuliiinneceffitatebaptifrai, ut in repentino naufragioj in
nomine P, & F. & S. S. Kmtit fufpientU hmjmi ftrmd , fmfftfitn
fuffitimti mhUtitm , tlf , | uim tllmd VOJ ttimm *m ttmmnni mtrt Ittmtndi ,
fignifittt , tt, 11 , & tt, &*■ ex AQUINO (vedasi) .i.^^.«6*rr.5.«/4.
Prsrditla habes fparGm er DoOoril de Baptifmo. Vertm certi ntm fufuientU md 1 ;
Ego te bapt i zo in nominibus Patris,Filii, & Spiritus fanfl i . K*m fic
fignijitAtm flurmlitni Drrmm , 14 Egote baptiioinnomineChriftiAmen. Irgt Btllmrmmnm,
l.lAttmft.mt.\, fmi frihmt , Aftfliltt nmnnnam hmftitmf* fuh hme frtmm ln
nomin«Chrifti , &*td fi A3trj.x.Cf mlihi fit itcitm, fmfui tfl, Aftftttn
hmftixuft m virtutt , & fi. d», mmarritmtt Chrifti, uUfi Bmftift ftrmtimm
Bmptifmi ftmnaii 1 EgotebaptizoinnomiDePwris, &Filii, Amen, Netm, illmd
E%o, & illud Amcn , nin tt)i dt tffmtimftrm* . Imms, fi titri tmttmftnm
rmittmntm, ntn pttcmri mtrtmlittr, auit m tfi Irvii > nt hmlti nfmd Hurtudmm
dt hnftA. I Aif.7. vidt *Um Ltmn.dt hmft. d. 1.4,7.1. nlitftui . 6
EgotebaptizoionomineDeiPatris; DeiFilij, vel Chrifti, Oc D«i Spiritus fanfli . 7 Ego te baptizo in nomine Patris , in nomine
Filii , in nomine Spiritus Sancli . Vel ( quid idem videtur efle) in
oominePatris,^ innomineFilii, & in nomineSpiritusfanfti. Trullench. Bauni
" ca^rG^fualdur,' MedullaTbeologica hic , & Bonac jpud Dtaa. ;#f^rt.
!»;♦ fmmtr DtSttii , pritrt Itt» mddman. Et mihiltmi. nmt prtpttr tm, mmm
ditrmd» fmttt §. i.nuiip.i. rtQi fuh ctmdutt- *t tnne ttfttttm tmftifmm , 9
EgotebaptizonomineDeiPatrisOmnipotentis, & Filii Sa- pientis, &
SpiritusfanOiboni, vel Paracliti. ftmmilludm, dtrftntimntmtftfntimmHmrtmdt,
d.f.dttmft.dif.J, rV mnliuuhn ctntr* mliti fmtmmtli tffe dt tftntim. ■9
Egotebaptizo virtute Patris , dcFiKi, &Spiritusfan£ti . ttaHifrtadus ihid.
tmttm TtUtnm , mlitftmt mfmd immdtm Hmtndmm ntgmntti. ro
Ego-tebaptizoinnomineDeiParrij Omnipotentis, «V Filii Sapientis,
&SpiritusfancliBoni, vel Paracliti . tt EgotebaptizoinnominePatris, Filii,
Spiritus (aocii. ffimillmd{&:) mmtftdttftniimpntitumDinmm, Ut.cit. &
Gafp. Hatt.UeMtmt. & mliii ttmtrn mtannJUt mfmd * StU, S Thom.l#r.«>.
m&.ndf. mfirtn, AftfiiUt ix fienfimri ctnctfent fic hnftixmfi, mt
mtmtmChrtfii rtddrrttm dmlct, & Std frtfiSt mmgit mmimm fmirnt ixfliemtitmtt
milmt*. InnomineDei. Amen. InnotnineTriniutis. Amen. In nomine triuro Divinarum
perfonaruro . Aroen . InoomineOmnipotentis, Sapientis, &Boni.
InnoroioeGenitoris, &imaginiseiufif glorixejus, &Dooi, feuFlaminis.
InnominePatrisMajoris, &FiliiMinoris, &SPiri- tUS farx3i . 5 Ego
leilnoomioeDei, & HtXM Cructs . JmeUi im mmtdmm mmmmfcriftmm mftrmuai ,
Btdmm im t. IO. ABtrum t*f S. Btrnmrdmm Bfifi. 5 4- dixifi , hmm* ftftrtmmm tfi
ftrmmJmm fmffieuntim. S*4 mi- hiJ mimmi m tttit ; mmt mh ipfi cttmntmr . Id
tmmtn difmi S. Brrmmtdmi diti* im Eftfi. 540. Vt. rmm rjui ftmttntimm fufui mtn
fifnm , & ertdidt. rim , iffmn hmt ntfirm ttmti , mnmndi tn du igtntint
fmmt diffmtmtu, nahu ttmftnfmmn . U qmd SmnSni DtSir immttii iffi mitU prtdici*
Epiftoit, ftc tmm frimittit. ( Brtvittr vthil difriptfitmjutftientrtf.
ftndtmnt, fint fti,uditii tmmtn fmmim fmfitntii.) In noraine Patris,&
Filii, & gratiu Spiritus fancK . Hmne mnuni
rtiieit^mtuaai^rewdtBmftifmfinf.s. »6 Ego te
paptizoinnoraineSaacliflitnaeVirginis, &J rura. Ameo. Quid fidicas, EgotebaptizoinnominePatris,
&Filii, rituiUndli, ac Bcatiflimse Virginis, &Sandorum/ JKtfftndti ,
diftimgutndmm tft . Si mim imttndmi kuptizurt , vtl im mtmint Virgimii, C
Smneitrum, vtl in ntmimt Pmtrii , CT Filii , (^* Spiritui (mnQi indivifihilitir
cnm Virgimt , nmJlmt tft Buftif- mmt . Si vir» ftliun inttndmi imfUrmn Virginit
, & SmniJernm muxilimm , vulidmi trit , muim fie ntn mutmtmr ifmtiuittrt
ftrmm , ficutt cmtru mmtmtm tx imtntUmt frtcidtnti . Ica Vafq. Suax. aliique
apud Leand.rfr B*pt.d,i q.](>. Baptizetur i C h rifto, vel a Deo tal is fervus
Chrifti. Aroen. Baptizetur dtfttcmtiv) fervusulUChriftiionoroinePatrU,
&Filii, &Spiritusiancli. jguAJtdi tntmfic dtfricmtivi dieitur , fmim
mtdt Oftmtivt , vtlttimm [uijunBivi , nm mmhihttm ftrmm frifcriftm m Chrifti Dtmuu
, mu dixit AfiHrlit Baptizantes eos ,idtfi, vit tmftiuwt , oumfi mmthtritmtivt
, uummvii , mt Mmiftn , mn vtri, mt emmft frim- eifmlit . »9 Ego baptizo in te
noroine Patris , & Fil« , & Spiriws fancli . ia tjnfmtdi trtnfpefitimt
mutmtur fttmm tfmtimlittr . 10 Baptiza Petrum iervumChrilti . fjmmjk, rt
imfluiti muidtm fuhiiutlligitur Itgitimmi Minifltr htfti' imm, nni ,dim
dthtttft, mui frtftrt vtrim, <J> aut mhlmit. 11 Ego
intendotebaptizarcinnominePatrU, &Filii, &Spi- ritus fancli . Dthtt
tnun ixfUtmi mUui bmftitMii , ntn vtri faU tmftiinndi imtmtU : ut recte notat
Sajrrus /. 1 M S*cr.c*\.ur,*. ?i Ego me baptizo. Dthtt tntm iffi fitfmm
diftincim im, 9*« hmftitmt, mh tm nnt iu~ ftiimtmt . H Denique;
quandodiiofithulfornumpronuQciant, &fimul abluunt, quid dicendum? Refp.
Siunusindependenterabalio, hsKduoipietaciat, valw debaptizat, quiafic
adfuntomnia eftentialia Sacramenti, ita ta- raenutlolusillevcrebaptizet,
quiprius abfolvit requifiu, ade6quipofterioreft, nihilaget. }4
QuodfipofiudiQaindependentia firaulabfolvaot, fim-.»- ptiwbup.t, utputo,
ficutinmiflaOrdinationisomnes Sacerdotes confecraot, fi limul
confecrationisverbaperficiant, &nihilomi> nushunc. iu baptizatum ,
eflefubconditionerebaptizandumom» nino ccnleo. 35 Si verounus dependeaterab
alio baptizare intendat, erit Baptifmus invalidus, quia ficfalfaeft forma, ciim
neuter per fe authortutivebaptizet. Vidc Q HuruxLW.a^sV Bmft.dif.%. Vtrtm dnhii
fufficitntim ud fttmmm Btftifmi , )6 Er,o tebaptizo in nomine Genitoris ,
&Genlti, & Proce» dentis, icu Spirantisabutroque. 37 Egote
baptizoinnoroioe Ungentis, Un£li,&quo Unctus eft. Hmne firmmUm numtruftm
cnm imfuficiintAnt , ftd muU im ftftt ttJiigi ix diSii u Bidm in r.to. AHerum ,
& Amhrifit, l.l. di Sfirun SrnnHi , hit , m ttrnm rtvttmtimm infitntm Itfi
Bmftifmt infiuuti m Chrifti , md dif- I Bmftiftt: vtJ ftmfmi tft afptni enfnt-
xi iu virm firma, m hmne madnm: Igt ER( *,* riUi Dtmini ntffri JLSU Chri. ptizo
PrUr imttrpTttmtU mfirtm m S. Bmfilitt 4 , C> Ortgtn* . J9 vtft mtmm Chrifli
ti hmftUt m ntmii fli , & Sfiritmi fmacti . Priit imttrfritmtU mfittm u S.
najuia , Thttfhtlmtiy Dammfttni: fafltrUr m S.Cyfrimni InnomtnePatris,
&)cfuChrifti, &Spiritus unui. InnominePatris, &Filii,
&Spiritus. Amen. Hmnt firmmm ctrti fnfieitnttr \ndicmt G.Hurud-ii.rri- mmdt
Bmft.difto. ciuns Vafq. miht dnhim ifl, mtim nm fmtit ixpiicit) vUttm
fignifitmi SfitHmt Sanafni : gmm O- AngtUi ttimm Sfiritmi tft . InnominePatris,
&Verbi, &SpiritusfanUt. Hmne fnfUm, futnt Binmcinmd*
Bmft.iUftimmuntft.t. Digitized by Google CaputL §.VL & VII 4) Ego te
bapcizo. ibidcm . Sit trt* dmbU . CumnominePatris, nc Spiritusfcoui. quzliio
delau, in p.tjr.tjjtf.l*. -mUctmfimt iB* i ftrmsm im divrrfam fitatfictuitmtm ,
i*- mtm amim 4/;i id ifii/, jmditmmtti, fitmmt ucfri- miy id qmtd txfrimitm ptr
iUmd J.O. ItUi (ttmrimt mdammtrttmr tmm fertmit imttrtii . ldtm trt» ttityj*
dicMt fub nomincPaCrk, &c vtt Pcr nomen Pacris , cVc Cum Patre, Filio,
& Spiritu fantlo . Io Deo
Patre , vel in eflentia Patxis , *el io nno Deo Patre, Filio,&SpirituunUo.
InPatrc, Filio , & Spiritu laauo . Im bu prtximit trmmi ftrmmiit mmbtgo d*
Bmptifm* , mmU ptr iUtu mtm vitUtmr figmipSaui idtttmm, mmcd fitnjjuAtmr ptr
Ulmd In aomine , ka Valentia, & Conincb.apud GHuxudumLt.dif. j.tutiimmttm,
fldmtm frmnenttm. IncueotiaPatris, & Filii , & SplritusianUi .
lnunoDeoPatre, Filio, & Spiritu fanuo, vel in unum DcumPatrem , Filiura,
& Spiriturn un- uum , vel perunumDeumPacrem , Filium , & Spintum
landum. Hat mpprobmt Vafq. & Laym. quosCartrop.citat , !*- amumramt dt
Bmpt.i.p jj, i 7. ftd mtm *tq*it!ei pr*- 4f 47 pttr reuiemtm proximi diUam.
Sieru m*m Valentia, &Cooioch.adducti . fednon G. Hurtado dt baft. dtff.j.
v*rf. Ix amibmi . exceptii tfl. ValeaciasUafr^.i.p.t. 49 Egote Tiogo, llfll
InVircute, Autboriute, &FidePauit, Filii, & Spiritut ianui. Ftrm* bac
imtriii pu* tjmfmtdivtttt illmd In nomine. In nomiiteSpirituf (aaOi, Filii,
&Patris. C*ttrooJu.cu.vir.$t)u*ado amtrm, idA in~ jmditt , mrnia , nmn
figmficml Sfuitmm f*m- prttu ipft t/l prtndtmi , ftd ptttiii mt prim- tipimm .
In nomine Filii Patris , & Spiritus faiiui . troptu fimiltm ralUmtm moii
diSam , amibig* unm dt bmc jormm, qmU mam figmifitat ttUrtm, mtOri- gimtm,
trUeipimm , Jumti n ipf» rfi , InnomioePatris, Filii,& Spiritus lanui.
Hmmc, mt fmfieitmttm affert Leauder dt &*p*.d.y*.\. oui* patmt , fic , mmm
mmttui fifnfieaitmacm ftrm* . St qmicm Graci, mmi ablativ* cmnmt . Io nomen
pctftrmmt 1 lictt im SjrUet fit m aiUtivt , Ut 00- ut Eliius m 4. $.6. Std
pnftOi mm «*aW, kmmc *f f* etrli l*fiti*mi*m , rnrnm *mim tft imdem r*ti* m
Crieo , atam* im Latim». lUmdtmim {lititmmm Qra- t* prcLuum immAtwt bmbre
/qMufemti-mim , ***m bm- b*t LtuimMm Uimd In nomine. At b*e LtuiMmm In nomen
m*m vidttmr ttrti babtrt tmmdtm fymifiea- titacm, *m*m bmbet iUud In Nomioe,
ftm bmbtt Gritmm ttirifnm* . eil. Porrofiadte fuideC Sacexdotum ieatentum
ttragium, rogo, contulilies' fi Egoprofeaodehacre interrogatus , fic refpoadi.
Si illud jMpMv*tt*n idemeflet apudSiculos, quod Lavtu* , vel *blm*rt ,
cerufuidTet, cicrauillaformaBaptifmi, puu idiomatepuriopro- Uu. Atnooiu fenabet.
Nam mr*v*tt*r*, quantum ego. qui Siculusfnm, cognoGxrees noaratennoreloquendi
poflum.ugnU ficat conflacumtotiusillius adionisbaptizanoli inre lubiu, mor-
tifquedifcrimine, privatimDomi, lno«Parocho, fine confuetia
Ecclefiaecsrremoniis, &c.Nonautem (ignirkat ipfumaclum ab- luendi, fed
potius id , quod in repentina illa necefliuteudumelt. Prorfus, ac 6 dicamus :
Fuithiclnfans ChriltoDominoaddidus, (ioe foleraniutibus Ecclefise. Sicutiergo,
quiuchaptuaret,Ego) perhancaclioaemquamncio, teChriilo addico, in nomine Pa-
tris, &Filii, &Spiritusfancri irrkum faceret bapcifmum, quia
nonesplicaret actum abluendi, qucm diliinde explicari omnin6 debere,
Declolumimplicitdcon^niGcari, diximus assml. Iuiss cafu noOro . f) Dket.
AtPaterPnncifcusScorfustrtriufqueLinguarGrae- cx ,
&Hebraicaeperitiilirousinfu<>L)cio Chriiliano putat inpm- v.ttmre,
deducil verbo Grseco >*#-'—r* quod iigniiicat L*v*r* , i quo ettam verbo,
dempu prarpoGtione, deducitur M**ii{a , quod rite in huiusSacrementicoUatione,
omnesufurpainus. Si itiw lMtr*v*u*Ti6&*ii\cat lj*v*rtt aptiffimum vcrbura
erit pro forrna Baptifmi. Refpondeo. Tametfi confideremns ejufdem Ethimologiam
, fu*m eirti ipfi f*t*r Sctrfui prndtmttr fnb prtb*bilu*tt dmmt*xmt ap. prtiit,
fmmtmtfM* IX fa* ftn* dl*m , nmlltdMe*, ftdt*ni, mtUmbif- ftfcifcitamtt,
pntMlit, ndtmmm*, m* rmfmt* i* f»* Lmrim feripfie . Tt- metfi, iaquam
Ethimotogiam concederemus , nihilominus ex anti- lufurpationeloquendiSiculorum,
non iamampliiis ipfum Tedaggregatumillud,» Infundo, Balneo, lii,
&3piritusiandi. Vaiii mibi imtrrt* (mmt h* ftrmmU , ani* p*r htu atssj
fatii fitmfi- tatmr iffa ablMtumii *&t* , & ptr ftfinmmi f*ti*i
fyntfcaiar *b- Imtitmu camfa , amam AbUiit . 50 Bapcixat, velbaptizet,
impermtrvi , te Deus, vel Chriilus in nomine Patris , & Filii , & Spiritus
faocii . Vel bapcizaris , (ea bapticeris, itrmimfrrativi, iDco, velaChriito,
innomincPa- tris , & Filii, & Spiritu fancli. Hai d**i (trmmUs ratmt ,
ae Ugitimat tfft frtmmmtiat Smartx. : f*d m*f*t Vaffmtc , apmd Ca/lrtptUamm
citatmm , qmi ttumrm Smmrii fnutmtUm *M*pUclitm , tufei* am mtrili , mua fic
mtm txftttm- tmr ipfm enjuimmm etmprijmi , IX fatru i Sicmlti orta. jt
QpaDdofoneconferturbUptifmusInfanti . mortis _j. URattttlitrici, tvrr* la
tUmtmam* imrr*v*tii il Jenrflt famcinMt f» imtjavattatt imeafa, &t. Neque
un- mmmu in alia occaiiooe utimur hac voce tmgrmvmtimr* , folum eaim eautimurad
(ignincandumbaptiima, in prsEdiUis circuo/untiis , prxdiUoque modo collatum ■
QuxdamergoObiletrixineanecefTitate Infantem baptisatura, haclormaufapcriofcitiam
eft. U t'lm*r*v*tt* in mtmin* d*l fm- dr*, * dtl tttUa, tdtut Spwit* famt* .
Amtm. Coavaluitlnfanst deque hac nova forma certior iactus Parochus , dubiuvit
, an validus iuerit baptifmus, mukis ex Sacerdotibus Parochiae con-
tendentibus, fuifle legitimum, mulcisomniaonegancibus, con- ientientibus umea
omnibus , debcre Inuatcn lub coaditiooc §. VL BtfmU trti, auibnt tUetmur , ,
Ttunmmdmi fit JUftifmmi. • 1 T)R.ima Regula. Quoties collatus eil Baptifmus
aliquo ea X przdiuis modis dubie fufhckntibus , erit oeceiTario fub condicione
repeccndus : quod ll collacus fuericaliquo ex modiscer- tononfumckntibus,
eritmultomagis repetendus, fed conditio appooeada non erit. a Secunda Regula .
Quocies probabilem opinionem habes, fi- veexjure, fiveexfado, tenoneilebaptizatam
, cotieslicice po- terisfubcondiuone rebaptizari, ied noa obligaris. Ratio
prio- ris partis hujus fecundas Regular cfi, quia jam habetprudea- tem,
&rationabiiemtimoremdecarentiatui baptifmi. Ratiopo- Qeriorisef),
quiapoteslcquiopinioncm probabilem, atque ade6 prudenccrjudicare,
teeffebapcizacum. ItaHurudus^s^^.J.f. a.ContraOchagaviam. Legeitemdc Luroh
reff. lib. 1. c*p. 1 ; iu- sedocentem, <)uando pofus, non umen obligeris
reiterare ba- ptifmum. 1 Exhitautemvides, tepofferebaptizari.etiam laomnibus
il- lis caGbus, in quibus, licet nos probabilicer dixerimus , lum-
ciencemeiTemateriam, veltormam, alii umen probabiliter di- xeruot,
fuficieotemnonefle. At, utobligeris, non reiterarehoc Sacramentum, puco,
debereadefle certkudinem moralcm vali- dejamcollacibapcifmi, oon vero
probabiliucem quamcumque . < juae aucem eiufmodi moralem cercitudinem
pariaat , idok fepara- timindicabo. 4 TertiaRegula. Quotiescertusmoraliteres,
te efle baptiza- tum, (iforcehabeasaliquem levem lcrupulnm, vel fufpicionem
decarentiaBaptifmi , non poterit rebapcizari . Rarioeflclara,quia imprudencer
ages . E G SinatusesincerChriflianos, rebaptiza- rinondebes,
quamvklevemfcrupulum habeas, ce noa efle ba- ptizatum, quia, utrooxdicam,
oatumefle incerChriflianos, fa- cic certitudinem moralem baptifmi , 11 alia
valde urgens con jeuun contre baptifmum noaadGt. f Neque obflat, quod apud
Quinunad. dt Baft.Cmf.t. ex Douif- fimicujufdamconGlio, fuerit iceratum
baptifma cujufdam mulie- rit, quae quamvisuau. acaucriuinterFideles,
camenexleviiTi- ma (ufpicionc cimebac de iuo Baptifmo , fed propter
moreminquietiflimavivebac, nonobflati ibilC dem f
Bapcifmocoodicionaliaanuencemmoverepocuerunc.' Acego, aifi dubium,
autfulpicionemprudentemexdefeuu, velmateriae>vel utriufqueappUcationis,
intentionis, vel Miniftriortamdepreheo- dam, icerattonero hanc confuleie noo
audcrcm , fod nec eam ias praelenci caiii damrurea. - tr.VU. ExfUcatitr
emioquieciflima vivebat, non obflat ioquam , nampoltmulti
Quinunadvennasiofavoremhujut reitentionis allata , un- ucconcludit. Hzcfunt,
quz virum douum hujusFceminx 1 T? SferutumiaterFideles.atjammododixi, affert
certkudi- M-j nemmoralemBaptilmi.Nam nacuminterH«recicos,&ab
illkfuiffebaptizacum, valde probabile judko, pofle rcbapcieari, immb
&debere, qua-doaliquz (mtckcuriflantiz.io quibuafufr io Lib.II. Dc Baptifmo. fla fic fufficientia
. Vide, qoxdixi iit:t.**p.i.().i.n*m*r.j. x Secund6, unusteftis,
dequoooniitprobabilis fulpiciomen- dacii, fatiscft, utnonrebaptizeris, fidicat,
feccrt6fcire> tcef- fe baptizatuin . % Tcnid, multdmagiscritfatisfidcsBaptifmi,
cx librii Paro- chi fumpta. • 4 Quart6 expofiti ad Hofpitale ,
fifchedulamhabeantcollo, m ftlttficri, appcnfam, quafignifieecureorum
bapcilmus, certicudi- nem habent moralem , undenon funt rebaptizandi : nam,fi
habeant fjgnum noodum collati baptifmi , erunt fineconditiorte baptizandi :
Quid finullum habeancfignum ? bapcizandos cflc fub conditione puto, quia tunc
magnaelf fufpicio nondum fufcepti baptifmi . 5
ScioQujnunad./»r.«r./I^.si.cenfere, omneslnfantcs interCa- tholieosubicunqueexpofitos,
etiamfihabeantfcripturamcolloap- penfam , tellincaoremeorum baptifmum, cflelub
conditione rcba- ptizandos. Sedegoadhxrcocommuniori opinioni , & communi
noftrarumRcgionumpraxi. Concedercm nibilominus poflc , fed nonobligari,
idqueproptermod6dida§.fr«c».a.<r $. 6 Isautem Auclor, quiadegebatiniislocis
, ubi nonpauciolim rixerunt Mau r i,& Saraceni iniideles,quorum fcripturis
non erat fi- dendum , ide6univerfalemillamdoarinamdocuiflevidetur. 7 Quint6,
qui a peritis Obftecricibus, vel Parentibu flancem necefliutem fuit privatim
baptizatus, habet certitudincm, quarcnonclt rebaptizandut. 8 Ut autem
coinprehendatur, anfintperitx; funt diligcnter examinandx, prxfcrtiminquacuor.
Prim6, quamiormam pro- nuncienc. Secund6,quam ,&quanUmaquaminfundant. Terci6,
anfimulfimulutemorali, inobislibro primo explicata, formara proferant , &
abluant . Quart6, quam intentionem habeant. Quare fiincjufmodiexamineinveniatur
nihil fubflantiale dcfuifle, non crit,rationeObfletricum , locusrenovandi
Baptifmi : fi fecus erit, legc ■ qux di r.i uni verfaliter Iti. u.x.f.i. 9
Quinunadvennas /.f.fibifimilisnimiseftfacilis in conccden- da,
&prxeipiendahaciterationeillis, qui funt ab Obitctricibus baptizati,
fortafle, quiainillisRcgionibusfrequcntcscranCimpe- ritx, &fortaflcinfidelesObftetriccs,
atinnoftris.ubihocmunus noncxercent, nifiapprobatxabEpifcopis, untafacilitas,
velob» ligatio noncilinducenda. 10 Inquircs hac occafione,
peccantncmorUlitcrdiclxObAe- trices, fi nefcianc formam, &modumbaptizandi?
Refp. iucum Navarr.Henriq. Tol. Reginal.Gran.apud Lean. i* B*ttJ.*.<iA ?
-Ratio autem eft.quia quilibet debet (cire.quc ad fuum officium pertinent.
AliquiapuddiuumLeand.qui hocpeccatum inObflcCricibusnonagnoicunc, dicunc,
Obfletricis officiumnon cfle, haptizare. Sednonplaeent, quiaCharicasdictat,quemlibec
rtcbcrejuvareproximumadfaluccmconlcquendam, faltem quan- docommode, &
facild poceft : At,qux majorfacilius ,quamOb- ftetriccm» cui
fxpeacciditlalvareinfantem , dilcere modum ba- ptizandi ? Adde, unto majus fore
, carum peccatum , fi li n t imperi- tx,quaodocum eaimperitia , fi luum
noncllmunusbaptizare,ba- tizcnt tatnen, & Infantem i n re tam gravi
decipiant. $. VIII. £W etfrrvtndnm in diB* rifttUitn* B*pt<fmi . i T
TNiverfaliteradverte, quandorebaptizaturadultusfubcon- vJ ditione, debcreiplum,
fidemorulifitfibi confcius, fe difponere perconcricionem, vel per attritionem ,
fitri* ptr tanftJfi*nemS*tr*m*at*ltm, ut nimirum ficobiccm grarix •moveat,
fedinfuperadverte, fufceptojarncert6 Bapcifmo,eun- dem ut rcfertQuinutud.
U.finruJ.i 6. & i X. debcrcca peccata ante hoccertumbaptifmum, & polf
illud dubium commilla, aperire Confcflario,
&fubconditioncSacramcnulcmabfolutionern reci- pere , ut fi forceprirous
Bapcifmusfuic verus, ferveturprxceptum Chrifti Dotnini, quo jubemur omnia
morulia poft baptilmum com- mifla clavibus fubiicere . 2 Prxterei pro praxi didli Raptifmi conditionati nou
fequentia . Prim6, illud poflc conferri domi , vel in quocunque loco privatim ,
,mm6occultiffimcfolumcumfolo. Secund6pofl'caquopiam, fcd cerce perito» etiam fi
facile pofllt haberi Sacerdos . Tcrtio , non efle adhibendum Pat rinurrupf
rrrir t*mtny nec fiadhibeaturcontrahi rr>- gnationem fpiritualem . Quartd,
non efte ncceflarias alias Ecclefix cereraonias. Raciooraniumhorumeft
,quiafolemoiutesloci>Mi- niflri, &c.
funtinflitutxfolumpToBaptifmoabfoluto, nonver6 procooditionato.
IuQuinunadvennas. } Sciojaliquos.interquoseftPcrczi» M*tr.d.i$.ft&.\.
inTer- tioex hisfuperadderediftinciioncm . Dicuntenim,lifortepofldi- Qum
condicionatumBaptifmum inveniatur primum baptilmuin fuifle validum , Patrinum
bapcifini conditionati non eflc verum Pa- trinum, neccognationemconcrahere, fi
umen illud inveniacur fuiflc invalidum , tunc Patrinum difii baptifmi
condicionaci efle ve- rum Pacrinum , quia jaro is fufcepit baptizandum in vero
Baptifmo. Scioinquamid: Verum ego nunquam fieri verumPacrinum in Ba-
ptifmocondicionaCofuftineocumQuintadvcnnas, quia hxc Patrini folemnius,
ut&alixnonfuntinititucx, nifi, utdictum eft,pro Baptifmoabfoluco.Quare,nec
inter baptizantem,& bapcizatum ori- ritunCC0gnacioncmpucocumQuincanad.i<^>r.i8jiii.a.
licct oriri cDicaililloDiaQaf.i t4rJMf.fi, Dc Miniftro Baptifm!. $. I. guifnnm
fit, ' M' InifterOrdinariusBapcifmicftSaccrdos, & quidem pro- prius, ideft
Parochus. Hincnonfohlm Laicusextra neceflicacem baptazans, peccat ,
fedetiamaliusSaccrdos, quamvis hic fitParochus altenua Paro- chix, nifidelicentiaEpilcopi,
quicerte eft fupremus Parochus fux Dicccefis , vel de licencia proprii Parochi
, qux lola iufficiC, ne- queenimadBaptifmumrequirkurapprobatioEpifcopt , ficuti
re- quiriturad SacramcntumPcEnitcntix. * Inquires . Quale nam eft hoc peccatum
? Refpondeo, c\unSiy.e.ij.*.7.txi.ij>tirditimm r.q.i. Caflrop. aliosciunted'
B*ftJif.*».i.aji*m.x.& G.Hurud d.x.dt ttptjjf.i. vrtf. Dituutm trp , efle
raorulecx genere luo , & contra juftit iara , quia agitur contra officium
alcerius, nifi excufecur bapcizaiu i licen- ciaprxfumpcaParochi, qux ccrte
fufficit . 3 D\xi txttntrtfnt^ nam fi fiatlcmel, autbis,noncontradiccnte
Parocho, feu n6 mulcura ipfo de hujufmodi collatione laborante: vi- dctur cfle
parvius materix , ide6que ad fummum veniale . 4 Inquiresiterum. VicariusGeneralispoteftnefinepcccatoba-
ptizarcovcs Parochi fux Dicecefis, aliifquc liccntiam hanc conce-
dereconcradicenteParocho? Prxlcindimusaucemabclccmofyna, qux forc£cx lcgc, vcl
confuecudineccdic Parocho ex collationc ba- ptifmi, eaenimoranin6Parocho
femperdebetur . j Rcfpondco,Ex IpecialiEpifcopiconccflionedaUcircaBaptif-
mumluoVicario, pollefincdubio. Nam ficutpotcltfxfeEpifco- pus, quia, utdiximus,
eft fupremus Parochus, iu potcft cam potcflatem aliis delegare. 6
AtexfolaVicariatusconftitutionequiddicendurar Rcfpondco . Colligoex Barbofa
dtf*ttfi.Epif.f.l*lltg. r4- poflcrs «nimdocet,
Vicariumcanonpoflcfinefpccial^icommiflionc,, quc propter rei graviutero ind
igent fpeciali conceflionc . At non efl can- ti Baptifinum conferre,
liccntiamquead illudconferendumdare. Etquidcmidcmibidemponic
pcrexccnfumquadraginUn fus , in quibus diclus Vicarius ind iget prxditla
pcculiari c ne, interquos illc, dcquoagimus, nequaquamadcft,. 7 An Religiofi ex
privilegiopofliptextra ncceffitatem baptizare finc Parochi liccntia,
vidcCaftrop.^ k*pt.d.nmc .^.o.nwjn.^.qui cum Suariodocet , folum eos pofle in
terris Infidelium, ubi nondum fun- datx funt Ecclcfix. Extra ncccfliutemergo
Rcligiofi ncqucunt fi- nelicentiaParochi bapcizare folemnicer, licuci ncqueunc
cxteri Saccrdoces, cumcjusauceraliccncianonpeccabuntconcra jusPa- rochi,
fedtaracnpeccabunt, quiaiisprohibiumeft in Sacris Ca- nombus.
Verumcontrahancprohihitionem ire, non peccare eos, nifi leviflimcvcnialicer ,
& facilepofleexcufariex fola voluntate Patris, idexdevotione a
Rdigiofopecentis, fuse probat Quin- canadvcnnas, dt B*ftifm fms.Hi.utt. An
iidcm poffinc cflc Pacnni, dicam fuoIoCO inira r.4. f.2. nnm.io. §. II.
Uinifitr B*ftifmi im c*f» n*ctft*tk. i T N neccffiute, hoccft.
quandoeftpericulum,nequisabfque J. Baptifmodeccdat, qnod pcriculum Medici, vcl
Obftctri- ces, vcl virprudenscognolceredebct, ntc t*mtn ftrufuUti, **m qniiiitt
r*titn*titti timtr mertii (utficr , *tbtniini$midattt Qjin- tanad.d**«»/./K»x
io in ncccfliute, inquam , quilibet quemlibct bapcizare licice valet. z
Docemusumcn,huncordioemcir<:(ervandum,utfcilicetab-
fenteParochojhocSacramentumadminiltrct Sacerdo^quicunquc, hocabfente, Diaconus,
tum Subdiaconus , tum Acolythus» tum Exorcifta, tumLecror, tumOftiarius;
cumdemumClericuspri- mxtonfurx. Quod finullusex his prxfto fit, adminiftrethomo
laicus, tumFcEmina, ultim6Hxreticus, InfiJelis, Apoftau.lu AQUINO (vedasi) if.n,..*rt.i.tjrdiin*tpi ,
aliiquepaflim, Laicum nonexcom- municatumprcferridebcreClerico, imm6, &
Sacerdotiexcom- municaco, tum non tolerato , tum toleraCo, docet G.Hurtad.d*
i*ptJ.iJif.tfin*,(cd nonefteprxferendummeric6docecHenriq. Suar Usol.ad
Leandrumrff txi»mmHn<c.i.c. <].<). lavctque Hc Lugo d* poriit tt.t
S.«.t7.contraSuar. &alios,quiaproilloarticulo,cquiclt
Minifternonexcommunicatus, atqueexcoromunicatus. t
CircaprxdiOaluntadnotandatria . Prim6. Invcrtcre hunc ordinem , non videtur f tefte
Soto i* 4. d.4. a.u*itjiri ic. j. Val.M.4. q.l. p.l.vtrfAH*mvii utttm ,
Bonac.multos citans d.iJt Ljpr.<j.i.p.<. mi.it.) res gravis ,
prxfcindendoabalio inconveniente , qualc eflet, fi Hxretieus
prxfcrreturCatholicocumfcandalo, vclcum periculo conferendi invalide Baptifmum.
Qualc ctiaminconve- niens , ait, Val./^.occurrcret , filaicus, vclinfcrior
vellctpre- ferriSacerdotivolentibaptizare, tunc enira peccaret morulitec 1,
leuinferior, cum hoc fit proprius Saccrdoti? tnunus , licet utquandoipfeabeft,
vcl ucec, :Caftr.d«*-^. 4.**.t- <j**fi. Digitized by Google *^ui '»> hic
»dmin!ftrtfi»oe poftponere Sacerdotem putat , « o fcflc morta.e. in7i
_Xil*i:cs. Siadeftmulier v.g. que probabiliter judicareturefie lw -Kratiae,
adefletautem&vir, ieuetiam Saccrdos, qui ob n lcH™ejujconcubinatum,
v.g.puureturefleinmoruli, eflet : •m*£xionepr8rdiaabaptizandi, prsrferendus
vir, leu Sacerdos Caput H. $.111. ii 3 Porro, citraconferaptum,
&gnve(c«ndalura, unam, ve4 alteram remexhislevemomittere, noo eliet nifi
venialc , omocs, vel gravem aliquam , mortale profcao eflet , licet benis » ius
loqua- turPollevinus, quemrefert, & noo rciicit Medulla Thcoiogica in
trm.t. Je Bmft.dmb. f . num.t. 4
Dmmujautcmtuprac.i.jr.*.».».utiaquanaturali,fed nonbe- • 'u'tusmulieri)uftz?
RefpondcocumFilliuc.hic •«*«»*. prarfe- nedicu,none<le moruleex
probabilifententia, endum . Curn rr.irn ir.iniftrari in moruli hoc Sacramcntum
Priva- titn % & flne foiemniute non fit mortalc , ut fupra vidimus Ub.iM
**<r*ni.it,itn.cmf. i.p.i.nonc&y undeordopraediuuslcgitimus Ct Petvertendus.
S Secundum. Nonfolumeftcongruum, fcdopus omnind eft, Superiorem ccdcrecjufmodi
officium inferiori , virum v. g. mulie- rt,
quandolnferioreftpcritioradbaptizandum, ut nimirum fic fe- curius confcratur
untae necefliutis Saeramentum . 6 Tertium. Quibaptizatinnecefliutc,
contnhitcognationem fpiritualcm cum baptizato , & cum ejus parentibus, quia
ctiam tunc vere baptizat, escipe, quoddiamjMuw.8. 7
Atqueinhocadvertenotabiledifcrimen. Naraquibaptizatin prardittaneeeflitate,
certdcontnbitcognationem , ut jarodixi. Atcum, qtiiinesdemnecefliute, prlvatim,
efacroFonte fufci- trinumeflemorule, dicemus inlrar.4.^.1 .nu.i.
conferturlolemniterextraarticulummortis. 5 Sed quid deloco/Refp.Qui finc
neceflitatcaliquem baptizatex- tra Ecclefia m ,dorni V.G. vel ctiam in
Oratorioprivato,peccat rnor- ulitcr. ItaSuarnV taftj.it. ftd.i. quia res
gnviseli lccuadum Qu iauaad. dt bmptfinf. t f, Caftrop. t mtx cumnM num. 1 6. 6
Nonteprartereattamen, in jureconcediCi>n»r»r.u«Vi4pf.ut fil ii Regum, vcl
Pri ncipum baptizentur i n domo pri van , fed 1 nteU
JigccxSuar./.«-.inprivatoOratorio, &curaloleraniutibusconfue- tis. 7
SedquidcenfenduseritfiliusPrincipis? RefpondctSuarezci- Utus his verbis. Glofla
latedifpuutquifnam nomincPrincipucom- prehendatur, & addudis variis juribusconcludit,
illavoccplus viderifignificsri, quamnomineDucis, velMarchionis. Quodvi-
pitbaptizatum, cognationcmnoncontrahere, folumeftprobabilc,
deturverum.quandohinonfuntfupretni, fedfubRcgibusconfti-
curaaliquincgentcontnhere, aliquiafSrroent, utinfra«4^.4.jf.}. Jicemus. 3f
Illaumcnhicadeftlimltatio. NamPaterbaptizans in praedi-
clanecefliuteFiliumlegitimumcerto non cootrahit cognationem cumuxorcfua, unde
potcl) debitum petere, quiafic manifefte difponiturin }ateC.»dLiminmy to.q.t.
idquodHurud.<i«»M/ffjn. d.fij,f.6fin. intclligo, ctiam fialiiadfint, qui
poflint baptizare, e^mSanch^.7js«fJM/nra.fit7.putetcontrahcre, quatsdo alii ad-
iuot. 9 Dixi Filiumltritimum. Si enim Patcr baptizct Filium (uum natum
ex-fuaConcubina , & confcquenter non legiti mum , ita con- tnhitcognationcmfpiritualemcumilla,
ut non poffit eandem du- cerein uxorem . LegeSanch. Hcnriq.
aliofquequosciut,fequitur- queBonac. q i.de matr.f y. $.a. nttm.i 1.
RatiohujusdoCtrinaeinde tuti. SoluroigiturvidenturpoiTeutihocPrivilegioReges,
velalii fupremae Potcftatis , qui fere Regibus arquipanntur . Haec Suarez.
Glofiaautem ibidcmaddit, Ririivtl Frmcifii FiUoiy& Stbttiiy quo
pactointelligcrentur QflMCl defcendentes per lineam rcaam, qui
nomineLiberorumvcniunt. Numquidergoin infioitum/ Ncqua- quamputo, fedfolum,
donecRegiaMaiei}a$,Rcgiulqucdecorin Nepotibus confervatur . Sicenimcx
intcntione Legislatoris inter- preuri Privilegiumbocomnin6dcbemus.
Lege'^uinxu»dJtt»pt. A«i.si.quiadhucbcnigniu$ loquitur, cujus umen bcnisnitatcm
fequinoloi Deniquenonnonefle, utlegerecftin Med-Thcol. dt b*ft
1-.T.J«A.j.B.6Bonac.Coninch.& Hcnriq.apudCaftrop.moxci- undum, probabiliter
repctendasprxdiclasczrcmoiiias, fi forte
Baptifmusfolemnitercclebntuscomprchcndatur fuiflenulius.- fi-
cutietiamfupndiximusnoncfleeasiterandas, fiquandoquis fub ducitur,
quiaRegulagencnlisefl) utcontnhatur dicta cognatio conditioneeft rebaptizandus,
tunccnim fatis , fuperqueerit, ip- Intcr Baptizantem , &parentes baptizati,
Sc folum in praediclo jure, Adltmina, cxcipitur baptizansin necefliutc funm filium
fu- fccptumafuaconjuge. £t prtfttr fmrtttutm r*tumisy Filitim tjnf. itm fut
rmjnfit^ nusmvit nm fuum, qutm Struli mfftllnmmi Fi- gliaftro,
u/mnnifejircaliigtturtxdicUc.AAltminji. Atilla Concubi- naConjuxnon eft ■ 10
Qjxrcs. SiPater, velMaterbaptizentpropriumFilium.vcl filiumlegi petcndi debitum
conjugsler [>ruliterpecccni , quiareci Flurudo,4f mmtrJ.tO.dif6.
sexprobabiliopinione, quam contr ifequitur, &probatidemHurndus . Summaautcm
niscft, quiavelnullus Canon eam privationcm prarcipitjam fuitiCanonibuspofterioribus
cotre reandcm ntionem dicemus iiifraM».4.jT.s.ji««. 1 7. fi Pater , &
(amfolamfubftantiamBaptifmi, etiamfecretillimerepetere, efto Oltmp
b.,;t.,i,.t..»nu t i.n.z }. cr ^4- putct , in priorc cafu ex przdiclis efle
repe<cndas. Quod fisbncccfliutemDomifinediais folemniutibus fliit Ba-
ptifmacollatum, oportereeasinEcclefial'uppleri,docetcum mul-
tisCaftropJr^i.si.fedfubquaculpa, noncxplicat: Quinunad.ji» £^f./<j>;.f
8.».4.citansSotum, Vigherium, ZambraiiT3calios,di- jure cit, hanceflcculpammorulem,
nififortealiquodiniisiuppicndU lcandalum.velgnvedaranamtimeretur.
Invcnionihilominus sli- CajctjipudQuinunad./^.& MedulTheo\ Jt bmft.t. t
Jmi.s. nt. Poflevinum , &aliosdicentes, praeciibcontentpni,ef- a. J.cusiu.
roncvinum , feuntumvcniale, illas C A ifupplcrc. DttbligtuitnrbmMini/rriBmptifmi,
aumnd» u ctnftrtmr 1 ntttfitmtii mrticuium. t TVyCIniAcr,
quandoextraneceflintcmbaptizat, bapttzareob- ligaturcumlolcmniutibusab Ecclefia inflitutis;
qui fe- cusfaxit, pcccabitex genere fuo moruliter : . Ncc Minifterfolum,
vcrumetiam iplebaptizandus, fi (it adultus , &quicumquealius,
quifitcaufaomiftiomshujufmodi. Ratioeft, quiafic fieretcontrs Sacros
CanonesClcm.HJt/c de Smftifmt , & contra pnxim Ecclefie in re ex fe non
levi.lu Leand. dt bmftj.4. j.6. plurcsadducens con- tn adroodum paucos . i
Solemniutes breviter collea*, quas pluribus explicat Ca- flrop. dt bmttJ.un. ».
1 s. hx funt ex Ri tuali Romano . I. Adhibendaeftaquanaturalis, non nmcn
quarlibet, fed be> nedifla inSacroFonte . 0. Adhibcndus eft III. Imponendui
IV. Facicnda profeflio Fidei j Teu publica recintio Symboli Apoflolici. V.
Imprcflio (igniCrucisinfronte, &peaorebaptizandi. VL Abjuntio Dcemonis,
fttrina infafrlstio. . AppofitioSalis exorcizati inorebaptizandi. TernaTinaioaurium
, &nariumejufdemcurafa!iva. rX. lmpofitio roanus Sscerdotis fuper caput
ejufdem, &Bc- nediclio. X. Unaiopcaoris, &fcapularum ejufdcm cum
Olcobenedi- flo. XI. Unflioverticisejul anninifi ncccflitas cogat . XII.
Coopertio didti verticis jam uncti cum veftccandida . Porrcaiocereiaccenfiipfi
jam unao, &ficcoopcrto. . Harc debent fieri in Ecclefis. XV.
SacerdosdebetcflevcititusSupcrpellicco, ftStoIa. QTTr hicad pratim faciunt,
trtafuntomnin6, Primumperti- net ad tnfantcs, quinafcunturiFidelibus. Secundum
, ad infantesqui nafcunturab infidelibus .Tertiumadaxlultos ntioniscompotes ;
Araentesanativitateinterlnfantesconnume- ra , ac propterei
morclnfantiumbaptizandos. bmftj.unic p.6.n,t Hurtad.». }. dt baft dif.i . §.l.
Ot Smptifmt Infmntimm , aai nmfcunturm Fidelibut . t T TI ftatimfuntbaptizandi.
Etquamvis nullum videatur ad- J. ± efle praeccptum , quoteneanturParentes,
velcuramln- fantiumhabentcs , eosftatim baptizare, quando nullum apparet
periculum decedendi fine Baptilmo , Umen , ex receptiflima, gra- vique
Ecclefiae confuetudinc, fub mornli obliganrur non valde dif- ferre. 1
Sedquantumefthocvaldc^ Rcfpondco. Bonacina n.zJtbmpt. 4.i.».s.wffi».6.ciuns
Val.Henriq. Vafq.puutdilationcm trium, vd quinque,
velpluriumdierumnoncflcmomlc, additque in hunc modum. Iramoabfolutc Baptifmum
differri poflo nonnulli do- cent, dum ntionabiliscaufa tubeft : nec imminet
mortis periculum ut bu ftmfrr fnfptnimm , ncc fortc in ea Diceccfi adfit
peculiare pre- afdcmcumChrifmate, &
ri8».^flfyi4differripofleaitadarbitriumpruJen- tis»
cumnonfitdefinitumabEcclefia, quodiefitconfcrendus,ca- vendum umen efle , ne
nimium fine caufa diffcratur . BartholomseusLcdcfma <fff.t4.quem fequitur
Leand. dtbmpt. q. i4.ait pofle differriin diemooavum «immoufqueaJ decimum, vel
duodecimum PetrusdeLedefmar jjsVeW/V.cenfetquindeci n.aut vigintidiesdifferreefle
nimis , atque adcd morule finc urgenti caufa. Ex hisplacitiseligetibi,
quodprobabilius in circunftantiis, iu quibus cafus occurrerit, appareoit. )
AdfubjcaumBaptifrai pertraetjati multi va!:d ',4 licitc nmul, idcft per unicam
formam , (pofito, quodfinguliahiuuntur Ibapti- zcntur, velnousamulcist fedquia
hifuntcafusnrscpraxis , videantur apud S.Thom. ».. ibique commentatores, Suar.
&k r V. ai ./«fl. 1 . Ca ft r. dt Btpt. djta.p.9. i «. 1 4. G Hurud . * *
tft. ia.miiff.b. & alios Dodores ; nouis (umaant,quz de hisdixiraus
fuprif.t.*MJ- Prxterei, quarationefintbaptizandi> quandoduoGemelliica ,
jundinaforatur< ttt non appareat, fitneuna,anduzpcrfonz,vel ptifmum facere
oportebit, eofque in Fidei Myfteriis inllruere. quando non appareat , vicamne
habeacproles, aoGcmonftrum,di- Rede^gicurDodorcsciutireiiciuntSotum*»4^Af-
dicentem, ximus Uk.i. »£<«.). %i.v.B0ftt(mm. 11 Addunt iliqai , Principe*
Chriftiano» poffle baptusare In- fantes Turcarum , quamvis nondum Mancipia ,
etiam parentibiu repugnantibus, quia ficuti adversus itlot didi Principes
juftum belluragerere, eoidemque occidere, propriifque bonis fpoliare pofluot,
iu&corunderafiliosabipfisavellcre, ut ccrte poftBa- Keae igitur Doaorcs
ciutirenciunt >>otumM *,.<up.$. dicentem , nonlicere Dominoeofolofinefeparareparvulura
i Patre, ut ille i.VL D* Bmptifm» t* imfidtlHu,. 1 U Egulageneralis .
Licetnequeant, utroque parente refra- XV gante, Infantesinfideliumbaptizariuc
mox dicemus ».8. bapcizariumenpoflunt, alteroexparentibu» confentiente >
etiam ii hzcGcMacer. Debettamentuncpuertradi curr Parentis con- fenticntis. Hzc
Regula colligiturex jure C.t.dttmvtr.tnfidtl. & fulciturra- tione,
quiaReligionis, &Filiibonumpra;ferendumeft]uri,quo Pater potitur in Filium
. Et certe Grcg JCIII. ut refert Valentia rf.4. m.\.p.l.-vtrf.Sl»*rt»dit» ,
decrevitaliquidforufle difficilius, idefi, ut baptizaretur Puer , quem Avus
paternus volebatbaptizari, invi- ta Matrc Judza. m _ x Hinc primo poflunt
baptizari Infantes, qui longiflimc ab- funt i parentibus infidelibus ,
&liusadeostranlmittinonpof- lunt.
ItaScotusii»j»-rMi!(».j.f«.«»*r.4r/.io. & Cajec. 3*. j«.68. mrt. 10. 1 HincSecur»d6,
nonlicetbaptizareinfantesinvitisTutoribus Inhdelibus, quando
illifuntparentibusorbati, quia ex jurenacu- TaliTutoresfucccduntPatri,
quandoeos Paterconftituit,ficutici- dem Patri > ex eodem Jurc fucccdit A vus
. 4 QuandoautemTutoresJurecivili funt conftituti, iidemque
fubjeaifuntPrincipiChnftuno, pofliint przdidi Infantes bapti- zari,
etiamTutoribus hujufmodiinvicis , quiatuncPrincepspof-
lecprivarcpoceliaCcillosTucores, eamque (ibiallumere, velatte- ri
TutoriCnriftiaoodare,fic confequcntcrlnfantcm bapcizare.Cu- rare tamcn tunc
Princrps dcbcbit , ut pucr ab infidelibus leparecur,
nepericulumfubeacdelerendifidcm, utnoutG.Hurud. Utimix i) Sedadhucioquires,
Incafibusprzdidis, in Dominibaptizareprzdidoslnfances, Refpondeo: Iuprofed6per
fe loquendo , ficd te» feu Mifericordia . 14 Dico camen ( per fe , )
excipereenimdeberauscafura. quo quisexcufiretUYab aliquo gravi incommodo, quod
ex ciufmodi r, judicio prudcntis Thcologi , licet Baptifmate confc cxpcndendum.
if Superiuntc tc$i enodandz. Qjznenimprimbpocrft, An, fi
dubiceturdeufuracionispue- ri, ipfeautemBapcifraumdepofcat, invito utroque
Parente. Aa inquambapcizari licice potTic? Refpondeo, roodebacdifnculute,
liL.i.i» i>ectl.ci.%.-$.v.Bm- *t//m«», * ^ e> 4. plerte d ixifle . 16
Quzrifecunddpoteftdeeocafu, quifuperioribusannis agi- tatutcilMditz
innobililTtmoMilitum Hicrofolymiunorum coo- cilio. Intcr divitem, & pinguem
prxdam , qua femel przdidorum Militum Triremcs funt, dumftrenue, ut folcnc ,
TurcarumNavigiumcxpugiurunC, ad adnuc Nucricis pendens, Regio genere, tur,
cnacus. Pacer ergo, qui cerre locupletiffimisinftruduserac divitiis, ut
infortunii nuncium accepit,perfidos LegatosMagnum mcraorati Ordinis Magiftrura,
oblato ingenci in redemptionerra pretio, exoravic, utintancemfiliumfuum
Unigenicum, uc dice- Uc,remitreretadpatriaro. Nam propcerei quzGcum fuit , an
li- cicc pocuiflec infans ad pacrem Infidclem remicti , cum cerc6 ipGus
animarirrcparabilidetrimcnto? PoCuifle enim noo rcmitti, nam ex fejpatet. 17
Refpondeo; SimihihttquzuiopropoGufuiffcCuffirraaflemj effeprobabile, licice
potuiue remitti, ( namquid tuncdiclum i Theologis fuerit , prorfus ignoro , )
quia putocfle probabile,Chri- ftianos pofle lici te reddere Infantes non
baptizatos , accepto prctio, i parentibus oblato. Prim6, propter majorem liberutem,
& honorem Rcligioni* nodrz, & Baptifmi reverentiam. Secund6, quia
videreturEcclefiauti mediis fere violcncis, & valdi extrinfecis ad fidem
propagandatn. Terti6efficacius, quia Infideles etiam retinerentinfantesChri-
ftianat captivos, fi ipfis negariluosiofantes, przfertim ade6 ab y»i
«TwaymvMiiy — .-y r;1 r-F- iildcm
cxpetitos, experientur. puutbaptizandumefle, quudiclurapcriculuminccrtum
Quart6, quia Dominus fubiret onus illos alendi, &educan- eft : oam forcafle
puer moriecuT ancc uium ratiomsi & quando j;, ncc cos vendere regulariter
poflec, quo pacio eflenc magno «ric xuce grandior , facilius revocabicur ab
infideliucc , cum fumptui.&labori iis, quiinillosdominiumhabent:
Cbaritasve- Kmumfcirecfe lacro Baptiimaccconlignacum. Ucrumque pro- r0 non yjdetur
cum unto incommodo, &onereobligare, dum iliter ratiocinari, merico
pronunciac Lcandcr dt Btptif.d.s. Jnfan, non eft io extrcma neceffiute, hoc eft
in articulo mortif tpt.i. x _ , . ,, confticutus . lu Suar. apud Bonacin.»»». :
Quod ft in g Hinc ouart6 , Infantes parentum Infidelium , quipareotes hoc, U ,
qui remittunt, videantur cooperari cum peccato Infi- nec ullo modo fubjedi
Principibus''1 terti6, fecundum G H u mA.d. % .ii isptJif.4. & Oft rop.
tithttt d.mnie. ».6.s.o. InfancesFiliiHasrecicorum potluncinvitispa- reotibus
baptizari, quueorumparences , utpote per Baptiimum fubditiEcclcfiae,
pofluntcogiad fervandaomnia przccpu Natu- ralia, Divina, &£cclefuflica,
quare cogi pofliinc ad lervandum prxceptum hoc dc Bapcilroo : Si tamen adlic
periculum fubverfio- nis, dcbcbnntabillisavelliFilii.
SiunusunturaexdidisHzreticis parentibus fit bapcizacus, idemdic,
quiainhocfaciseft, fi altcruter ex parentibut litlubdi- tusEcclefiar,
poffitqueabillacogi . 7 Sed quid agendum , fi ejutmodi Infans non pofljc i
pareotibus Hzreticis feparari? Refpondet Suar. apud Caftropal. m»x tittmdmm ;
tunc noncf- fe baptizandum, ne fcilicet grave damnum potius lofans fufci- piati
parentumconfortioquim emolumentum i Baptifmo . At Layroao, quemciut,
fequiturqueCaftrop. dtimptifm.d.mmit. p.9. TO. S Hinc quart6 , Infantes parentum
Infidelium , quipare fuijurisfint, nec ullo modo fubjedi
PrincipibusChriflianis. non c^untparentibusumfqueinvitisbaptizari. IaSuar.
deSt<r.d.i$. (ta.i.imitit, & Hurtad.^»W^-}- dif 4- dicentes nullum Theologum feinvenifle,
quicontrariumdoccrct, cpius didi ra- tioillanobis fufficiat, quod nunquam id
confuevit fieri abEccle- fia , irom6 in Sacris Canonibns C.Mmjtrtt dt Btpt.
C.Jmdtii i»d. pro- fcibuit, neparentibus invitis bapcizarentur Infantes
Infidelium, folum civiliter fubiedorum Eccleliz. O Excipio,
\ilGi\9.H\llXiiuidt»aptJi(p.tt.diS'.*r.vtT[.Oifirvtm- WnMCitans Vaiquez,
&Coninch. li quando infans przvideretur monturus, cuocenimnoneftmprale
periculum, quod parcntes eum tevoccnt i ridc, necaiiudfequiturincomraodum , u
cautc, ut fupponimus , Baptilmus ipfi , pareatibus nolentibus , confera- tur.
ftlMif yrTTW faflnipsilni dfijf «twir itbmjiiQm | 6 ttswwn tHi in
extremavtcinzmortisneceffiute, etiam fi timcas iPatrezgrc id ferendum, &Filium(acrilcgiis,
& talutatibus, G «ortevixerit , contaminandum, adhucpofleteillumbaptizare,
nam fi poccris, illum lcparabis i Patre, fi non poteris , ipfi tur ca
facrilcgia, non tibi , qui ab iiJa 1 tcuiaris . Dixi autem mod6 ( oullo roodo fubjedi)
&Sacri Cano- nes dixerunt, fiolum civiliter fubjcdorum EccleGar . ) Nam, fi
parcnces funt mancipia, ieu verilerviChriftianorum , poteft, nt ajunt Durand.
& Valq.quosciutGafp. Hurtad./w cit*t.dif.$. Domninus baptizarc eorum
Infantes Filios , invitis parencibus, G quidem fervi mcgis lub cura Domini
funt, quim fub cura confticutus . lu Suai boc, ii , qui remiltUHi, vmcaoiui
twpciwi curo pcccaco delium Parencum , umcn excufancur, quia ex una parte dere,
feu refticuereParenti filium, noo eft res incrinfecc mala, & es alia, latis
przdidaincommoda vendentem ftc maia fequentia mcrito folis parcntibus infide
tur- r8 Quzdixi.didici exSuario, Henriquer, Vafq.&a]ii$,quos citatos
tequiturBonac d.i.dtbtpt.<j.i.f.6.n . Czterum huic fen- tcntiz G.Hurt.rf. j
JrbmpJtff. $ ■ vtrfjtm tmmtn , non videtnraflenti- re, abfolutc eniro dicit, ex
Mifcricordiateneridominos,ad oon rcltitueados infancesparencibusinfidelibus. Poft hzcicripta inridi
inCaflrop.^i^r.d.MB.y.tf.u.JO.quific habec. Przcerei confuecudine incrodudum
eft, fuper parvulos Saracenorum, imm6Hzrecicorum, capcivos vendi , &
refticui ParencibusnullocollatoBaptifmo, ne ab ipfis Catholicorum filii
detineantur cum gravi Apoftafiz periculo .. 1 , mii dt tbVntuitm , DtiMn«i ,
fcitmdi Jayfttri* , & Trueptm fldtt . CUm adultus in Reltgionis eledione
fit maxirai fui Jufii, pofle , imm6 & deberc , qnibufcumque con bus,
baptizari, nimis eft certum . Solum igicur hlc qaamadbapcilmumafferreisdebet;
Digitized by Google S«Cu„Jx*ntentk>Bem fufcipiendi hoc Saerame*tum. ptccitl
» *flum UlteiuAmitumis, tunabremoveatobicem 855** » cogaitioflem Myfleriorum
FideL Caput IV. $. n. ab eftutisW.i.dvS*. * <^uoadtertium, ergo. E«tra
mortis articulura, eflc raor» Adultum aliquero bapcizare, vei fe fioere
baptizari, atfi Pto fua capaciute cognitionem babeat Myfteriorum Fidei : oam ea
debec credere , juxu illud Matth.n. g*i ersdtdtru & »*- *ix**u, f*r* ,
fsJvm, trit. At credi non poteft id, quod dc- vcitur . cite f.1 tttflttsmdm .
itur • 3 Ea ver6, quorum cognitio necedaria cft , funt. QuodDeut fitunus,
cstrinus, Pater, dcPilius, ficSpintus fanctus; Quod idcm Filius Dei , ut
oosfalvaret , raclus fit homo, roortem fic paflus, snfurrexcrit,
vimquenuncgloriofus inCjlo, venturufqoeucia MundiSoe, prxmium zternum , boc eft
Beaum vium Boais fic Fidelibus redditurus ■ ztcrnam penam Malii : ad quam beaUm
vi- taro pesvenire non poftumus fme fide . abfque obiervancia przce- ptoru ro
Cbrifti. Quz omoia debet Adulcus credere tuquam a Deo, quifallere, nec ulli
poteft , revclaU. DcbcticeracredereperBa- ptifmum, ieobteotururagratura,
cVamicicumDei» tttnlmira.ro tcicns, cYprudeni, feUltemad Attritionem difpoiiat
, illaroquo vcllt. ReUc autem noUC QuinUnadvennai dt Haftiimn. fimj.l f. nmma.
s. tn intentione Bapcilmum hucipiendi invotvi hoc ulci- mum ;
iatentioeaimfufcipiexdiBaptiimumnuilaefleti fi Bapcit- rnicflectus,
kkftaroicitia, feurecoociiiatiocum Dcoaullomodo cognofceretur. 4 Quoad quartum
. Quiaquilrbetteneturfcire obligatiooes fui fiatui, & profeflionis ,
>3e6debctbapcijundus,tum Precwtonim Decalogi, turo EccJefiz , uttcmingenere,
cognitionem habere. Quarequiextraneceftlutembaptizat Adultum uoehorum inftru-
ttmne, peccatrooruliter , uciusedocctSanch.W.a.i»D«.c«f.}, mm..fou. j
Qyarovtsautemunturnraodo prseditU fint, pro (ufcipiendo Bapnimo, neceflaria,
tamen urgeatioftrutlor, utbaptizaodusiciat aliaMyfteria, fciatqueSymbolum
Apoftoloruro, Oratio Domiai- cara, Saluutionem Angelicam,
&<njcemprzcepu,aluque» quc; dc prarceptofaciendafuntiFidclibus, quzque
enumerat ibidem Sanchez, Sc nos breviter collegimus lik.x. im lytni. (*p-t . .
1. hiampoftlufccptumBaptifmumiacil^negligi deiode folet boruo nbticia. 6
D\x\nsm.i.& 4. txnsmttt^sttmmmifaut ftritumm . In ne-
refliuteeoimfineprstdidorum lcieatia , fedumen, quando po- tcft, cumgenerica
volunUtecredendi,quxcredit Ecclcna,pofle li- Bapcifmurnronferri, ac
fufcipiabadultoconfenttence,omnet 1 Joanri.iiiiich.«yW/tf.4.44.ii.4i.ck
Leand.d* isftj.t4.s4. iup- ponimus. 7 Uluddeniquehicprzterirenolo.
Tametfiquilibet, ut colli- gicurei diclisO.i.obligcturbaptUariltatim,
nefeexponat periculo morirndilineBaptifmo, &, ut valeat indecurlufur
vitzcztera Sacramentafufcipere, taroen , (i fortequisdsmnatusad roortem
fitlnfidelis, &converUturad CHRISTUM, potericdifferriejus
Baptifmusufqueadlocumpatibuli, ut lic fecurius falutem nanci- fcatur.
IucontraJoannemSancbez, OujnUnadvennasdfS^ri/iw. fittgul.il. id pluribus
prohans . Qui addit, huncrecenterbaptiza- tum nonpofleiufcipere EachariitTam .
Sed noscum eodem Jo:San- chcz poftc docuimus w tfttfi.dtttmmx.j.S.S- &
quidcm eodem die, &fuflicereunamboramantemortem. Natn propterei ad iacili-
uodam h uiuscafus prax im , ficcorrigerem przdiclamQuinunad- vennasdourinam, ut
hujus morituri Baptifmusdifieraturufquead tiltimum diero ,
atqueinillobaptizetur, ■ poft inftructionem do . Dc cognationc fpirituali ,
quac orinjr ex Baptilmo . fit io re gravicoatYaprceepeumEcclefise. Efto
Pofltrvinus apud Leandrumii/rSsr. 7. i* Bttftifm.fuH.*. dicat non efle mortale»
c-uando pareotea funt Catbolici i Sc efto , Archangelus apud eundcm dicu efle
de "congrueatk. Diti ftLmrJrtr, nam ia Ba- ptitmo privato, licet
admittipoujc, non umen id efit de obli- aauone, oon igooramuscum Suario
dsStmrmmtmt.iiulK6y.4tB*. ftifm.nmm.%. } Przmiueodumiecuado, extin,
feucacremMiiisBapcifmi, ut etiam Confirmacionis , oriri inter perinoas , quae
in Ulo con> currunt, cognationem fpirituaiem (quod eft uoum e» impedi-
meacisMatrirooniurodirimentibus) boceft, illas perfooas , nifi
dilpenlacionemobtineant, invalide inter fe Matrimooium con- trifiere. 4
Eaautemmultipltcicer olimoriebaturin jureantiauo, hodi« Umco a Tndcnti naftfuu.
it, cmf.z. d» Ktfmrm.mmtrtm. 8c lace Saoch. LS.mm1r1mJ.f4. ad quatuor
dumuxacClafles perfonariun reftri&a tft. NamprimbconcrahicuriBapcizato ,
velConfirroatocumBa- ptizance, velConiirraaate. Secundd, abeodem Bapcizaco ,
vel Coofirmatocum Patrioo, vel Macrina , & ucraque htecappellacur
Paternicas. Terti6concnbicurlPatrioo> velMurioacumPatre,
&MatreBaptizaci, velCoofirosati. Qnari6 a Patre, * Matre Baptizati,
veiCoofirmaticum ipfobaptiaaote ; & utraquz batc Compacernitas appellatur.
j Quoniamautemde praedidis valdequidemmiouca» fed cer-
tenec^ariamftimaffcruotDoAorett ego, oeceafuUevadatcra- tfatio,
eaomniaadtriacapitareducam. Primo, QuaeaamperfonapoflitefljPatrinuj? Secundi,
Qh*m« adminifrmioBaptifrni rcoviiritur ad ejuf- rnodi cognationcm fpiritualem
paricndam/ Terti6, Quznamwneadi, i" 1, II. AD exerceadum muaus tn Patrint
, cognationemoaw trabendam requiritur . Primo , ut it uiu rationit po- tiatur .
Non ergo inians, non mente captus, nonebrius; de> bet enim volunurie veile
iacere id , quod utfiituit Ecclefia : ideft, intentioinem babere dcbct
exercendi rounus iufceptoris/ iecuj , lo!um materialicer teneret baptiaandum ,
cmmoditatia ioftitucam. a Non requiri determinaum cucem, oec ut fit ; dior ,
quim baptizandus , commuois docct opinio I l*.7.mstrim.d.6i. ricur fecund6 ut
fit Baptizatus. Qujre Gemilis icnus , etiam fi tenerrt Baptizandum cun ue tc
etiamfi in aliquo caiu aliquem cun , etiam fi imque debin intentione
ioieraniter baptizaret , aon contraberet gnationem ullam , * confequeoter nec
aiii cum ip(o . eft , quia basc lex cognacionis profecU eft ab Ecclefia , cui
■on fubjacet Gentilis , vel Cathecumenus . Idque verum eft , etiamfi poftea
illi Baptiimum fufciperent : quod enim rnitto irritum eft , tratiu temporis non
convalefcit. Ita Sanck. U.j. mmtrim. d.6o. mtmtr.ii. aliique contra Toletum
Ubr. a. fttmm. tsf.H. 4 loquires per banc occafionem, an pari modo requiratur ,
ut fic Coofirmatus ille , qui confirmandum fufcipit in Coofir- matione'
Reipondeo, requiri ex probabiliore fententia , fic enim na» betur in Jurc tsf.
im Bsftifmm^td.^.&ftmtifosit Clcmenc. VIII. Int : Unde fequitur , ut
referunc Suar. Coninch. Sancb. com Leaodr. dtCtnf. d.s.f-sft.j. aon contnbere
cognacionem fpiri- tualem eum, qui non confirmatut aliouem teneat inConfirma-
tiono. Rpcio eft , quia in Pontificali dicitur , ut mm Ctnfom*. motos, id 1 T)
Rzmittendum eft prim6, Patrinum, vel Matrioam efle 1 cudi velcam, qui, vel
quzfpondec, fe babicurum Pa- S pT^iti^lflum' vide^rXode^^rtTcw'^ fed etiam
invalide . Cognationem uraen contrahere eft etiam probabile , Ultem propter
doaiflimos Audores bona rationo : ut videre eft in Soto, Nav. Rod. NaJ.
Uttcitstt, * Quincanad. dtCtmfom.fim- tcrnam fpiritualem curara ejus , qui
Baptifmuro eft recepcurut , in iaftrucaioaererumFidei. Spoodec aucero tacice,
quando bfJHhaV tumiufcipii, etiamfioihilrefpoodeac. Haecaucemfufceptio,un-
dePatrinusfulceptocappellatur. &Matrioa fufcepcrix , duplici
confuevicmodopratliari, veilciJicecbaptiasandurnteneodo, cum
Baptifmusadmiaiftratur, veieundem fufcipieadoamaaibusbapti- zantis imroediate
poll Baprifmum . Vide , uu.l apud jf«^-7 nmm.j. 1 lllicite ne rooruliter ? Refpondeo. Noni
huoc condemnare , quia ret non videtur gravis , fed veniali- tex dumuxat. Scio
Suarium ? .t.sd<j.i%.mrt.iz>. fon, docere, ef- fe id illicjtum
roortalicer. Sed ego lequor S. Thom.j^. qu.jx. mn.xo. quem fequitur Dian.
i.fm.trsM^.rtf.ii. Sc Quinunadv. it Cimfrm.finf j mvm ' . qni , tatente eodero
Suatio Ut.titst. Oi apud Leand. dt Csmfom.d.i.q.4, videtur non cognofcere in
hoc 1. Vidc, quzdicam $.4.11.1. roortalem culpam . Approbo uroen fententiam
Lcandri /«. «>. Pet«. ^lemn.terbapt,mrefinePatni»(/a*W««./«^r dictmtis,
utramnue opinionem efle probabilem. , -vtl Hs/tMm ) a MU|e ne cii / ProbaWlms
eit ofle rnorule » ( ut ctiam diximus in rtttlMt, Wi ReTpondeo Vide Leandrum 1)
qui* »4 Ub.IJL.De Baptifmo. Ht fit
httttiem. ■ * _ t RequiriturtfrtM.utPKriauinrofitHzreticui: Etqoidem
»illicitegravitereftct Pitrinus, cumoonfitaptusadinftruendum puerum in rectt
Pide : namczterum.quia eft Baptizatus, undefub- ditutlegibusEcclefiae,
contraherctCognationemfpiritualemcum baptizato, cjufque Parentibus, ut cum
Sanch. notat Caftrop. d* J>4ft.di^MH. f. 1 1 . r . »« m . 7 . Melius autem
erit Baptifmum folemnem fine Patrino cele- brare, quam cum Patrioo Hzrctko, fi
Catholicus przfto ef- fe noo poflit . 7 Si
forteateSacerdoteCatholicopctatPater, ut ejus Filium Vtptizej, fedvelit,
utadmittas PatrinumHzretieum, nonliccbit tibiillumadmittere, fi
pofletnonadmitti finealiquo tuo gravi de- trimento: NamGdamnumgravetibi
rattonabilitertimereiiutetiam fi tiroeretur Filius adducendus ad Sacerdotem
Hzretkum , admit- teodus eflet , fecundum Cafl rop.tW .tu. quia tunc
permitteretur mi- n u s malum ad evitandum majus,& ex aiia parte non eft
credendum, Ecclefiam io przdiciiscircunftafltiisaliter velle. 8 EtinfimiliquidemnecemtatecoDcedo.
Idcm Mdtm tc poiTc eflc Patrinumin Baptifmo, gui conferaturab Hzrctico.fed
addere debesProteftatiooero, quaUgnifices, telulcipereadritumEccle-
videreriscommunicarecum Hzretico. & "uminfantemi gravedelidum. IV fit
tuuu , vt! nau, & wi. 9 RequiriturtertioeiTridentino
f^.tt^euf^UtXefttm.kUtr. utuoustantum, fivevir, five mulier, veladfummumunus ,
& uru defignentur tanquam Patrini. Si autem plures defignentur peccari
mortaliter, o^dtLeander««»»i*.i7.qutoracncitttTno- rrum Stnch.lii.jjU
mtrim.difp.i7 jmm.6. Perez & Serra apud Dia- mrap.«u*fijr*8.7.ref*t.i. ciiftimantesefle
veniale. Notat idem Ca- (\rop.dtb*ftJ.untej>.lJ.$.ijuim hacin rc nihil
difpeofare Epifcopumpofle. DeoiqueidemTridentinumaddit, utG aliiul- txa
deugoatos tetigerint, idclt, tenuerint baptizaodum, cogna- tionem non
contrahant. 10 Duos conjugcs, Maritumfcilicet, & uxorem, licet fint unui,
& una, noopoflefufcipcrealienamprolem , quia id pro- hibet Urban.Il.fcd fub
veniali , quia reseft levis , putat Suar.. deb*pe.*rr.S.vtT.*.Explit.lcd
probabiliuseft cx Sanchcz ./»».7. m*tr. dif.JJj*,]. pofleetiamfineveniali,
quiavelid non prohibccUrha- aus, vel ea Conftitutiononeftufurecepta. An iidem
poflrat fuiciperc propriam prolera , m tim - num. 16. IV fit defitnjuui , A'«
fit Pster , vti M*ttt . 16 Requiriturquint6, utPatrioiu, veJMaUinanonfit Pater»
vel Mater-Parentca eo im non poflunt efle Patrini fuorum Fitiorum. Excipe,
nifiadGtneccffitas( utdePatrebaptixaotefuumFiliumin limili
neccflitatedilic«».a.ir.l num.% Jeacnimcxiftente, ficuticcr- tononpeccaot, ita
nec contrahunt cognationem, nec privanoir jurcpetendidebitumconjugale,
illudqueobiigantur reddere. Ita SiDch l1b.9MmAirJ.16.*. }. Adduntmulti,ut
Leand.cum Nal.a'.*. dt B*ft.*. 1 i.tr d.74. 1 1 . etiam G tuoc adefientalii
cxtranci, qui pof- funteflc Patrioi. 17 Extra neceflitatem ergo Parentes (uum
Filium fcienter i Fontefufcipientes, certopeccantmortaliter, quiainre gravi di-
fceduntabEccleGclegibus : idquoddoccntomnescumSuarexilr. At ver6an tunc
contrahant cognationem , & confequenter priven- turjurcpctendi; non omnes
docent . Contrahere putat Laym.11*.; tr. 1 o.dt Sser*m.fttnitxsf.t.n. CUIB
aliis . Non contrahere,cum ali is putant Sua r . l f . «.. srt.8. v. SJ«»
eircs, G.HurUi. i o.dt mstrim.iif.6.n.ZA. Lege A verfam f . 1 6. dtrns-
trim.ftft.i. Utrique probabiliter . Nos tamen fecuti fumus fuprar.a. $.».».
ro.&HurtaduroinGmili, propter ratiooem ibidem diaam,
quzeftcommunisprzfentiintentui. Etaota, nos idem infra d* Ctnfirrruuunt *..*.%.
18 Dictumeftautemf/cMW^Nam Gparentesignorcntprohibt- tiooemhanc,
excufanturapeccato, &etiaraexLayman,ejufque
lcntcntixicilatnrihujnonprivaniur JurepetcnJi. Hzceoim pri- vatiohiceft
pcenainflicttparentibus agentibus contra prohibitio- oem Ecclefiz : pcenaautem,
faltem extraordinaria pofitiva , nott contrabiiur. fi non cootrahitur delittura
, cmejufmodipcenacoa- neiaiLegislatore fuit. 19 Naldusv. .&«**»/<••»
*.if. excufati peccatopircntem tcnen- temaSacroFontefuumFilium,
excopulaillicitafibinatum, fi id iaciat, utterritus aCognatione,
quamficcontrahitcumconcubi- na , abftiueatabipfiusconfortio .
Ratiopoflcteflt;,quiainhacval- de rationabili caufa prcfumitur Ecclefia fulpen
Jere prohibitioncm* nc Paterfuam fobolemtufcipiat. Vcrura cum velligium nullum
videaturturehujusexcufationis , aliaquc remedia (int in prom-
ptuproabftinentiaprzdiaicoafortii, Naldi audeo. tt Requiriturquartoid , quod
mod6 infinuatumefl, PatrinumdebereelTc deGgoatum. . ta Sed adquempertinetdefignarer RelpoDdeo ,
ad Parentci prim6, cVperte, leuadeos, quibusincumbitcurare, utquisba- ptizetur,
ec \o horum defe£tum , ad Parochum . Biptizandus adultus, &fuijurispoteft
fibi eligere Patrinum. Quando autem omittiturejufmodidefigoatio, omnes, etiam
non dclignati fecun- dumjujaniiquum» fitenebant, etiam fucceflivi, baptizandum,
contrahebantcognatiooem, venlmhodie, poft Tridentinum pro- babiliuseft, tefte
Sanch./«r.rw.».ia. neminem contrahere, quia nemoeftverePauinut, cumtaoquamde
forma fubftantiali Tri- dentinumrequirat eju(raodidefignationem . ij
Quidfifimuldefignenturplures, quimunus, vel unus, & una , & Parochus
illos admitteret ( certc illicitc mortaliter, ut diii ».9.eifententiaLeandri,
venialitcr ex Saochcz ) cootraherentne omnes cognationcm t Refpondeo, Omnet,
aitSanchJi*.7.imuirri«..ii,.i7.».i4.Adde cum roultis LeaiMUr B*ft ifm. d. 7.
«/««/.o.quia oroncs jam funt defi- cnati. Sed probabilius (udico, neminem, quia
tunc deficit alia conditio, quzeftetiamfubftantialis, psrquam Tridentinum vo-
luitunum Patrinum, vel ad lummum, unum, &unam. Hanc poftcriorcm lententiam
probabilem d ici t Suar. W» y*rr. *d a . srt.S. vrrf.ftcmUtyixplkmty & ad
illam valdc idera videturpropcndere, licetdeniouealJerat, noneJTeconfulendim.
Sed immerit6 confi- liumproeadareSuareztimet : valido enim fundamento hzc feo-
tentiainnititur, cumfinisTridentiniclariffimcfuerit, hascogna- tiones
fpirituales valde diminuere , legediligentcr przditlum Tri-
dentinilocumA/*4-'-*^',l«/i,r-*<*/r- . Diii(fifimuldeGgnentur)namfidc(ignatifintfucceffiveille
unus, velilleunus, & unafolumcontrahercnt, qui prius fuerint defignati,
iUiemmfueruntcertelegitimi, quiverApoftei; illegi- 15 Siquis
feingeratadhocmunus, &Parentes, velParochus nm
nonreiiciat.iudicarideberedcfignatura, Diana».9^r.7^«r.to. exCaftro.
Egoidtuncfolumcoocedo, quandoParentes, velPa- rochusfacilcpoflunteumreiicere,
&tamen non reiiciunt, tunc enimtaciteadmittunt, juxttlimiationcs, quz Rcgulzilli
dari folent, &uittutt, tmf> nem non fiunt inhabilesad fufcipiendum . ai
Notatautem Quintanadvennas debaftifmfiaf.ulr. id forte non prohiberi, niii
Monachis, non vcr6Rcligiolis omnibus » & qui- dem non nifi fub leviffimo
veniali , i quoeicutat quaelibet rau- ia , qualis cft Petitio, aut Dcvotio Patris
: quod idem ibi- dem doQi probat . Au
Frjter , vel Serer ? ai Dehocdicam, c\xm dtCeuficm*ti«mtl.l.e^.a.iS. Oblifuti*
Pstrtai. at AdPerfonamPatrini, dequa hlcagimus, pertinet obliga- tio, quamipfe,
per hanc (ufcipiendiczreraoniam, fubit. Obli- gaturauteminftruereBaptizatumin
fanaFide, ac raoribus Chri- Itianis. Quztamenobligationonurget, niGintempore
neceffita- tis . Qnoniam igitur hzc aeceOitasinterChriftianos vix adeft, quia
coramuniter fupponitur, illuminftruii Parentibus, vel i Paro- cho,
quibusprofecl6hzc cura magis incumWt; Ide6 ter Patrinui f ut
nottiHenriq./i».a.<»».t4,« fim.) 1 f/.jn fttriMtt •S' quz fcilicet publi ,
quz nos fupri blice fit cum rit tf.x.f.\.tutm. ;fl Ane folemnis , qoz fcilieet
Ecclefia meravimui. a In pri vato ergo Bapttfmo jam dixi fupra $. r. ».a. non
effe opus poiTetamenadhiberiPatrinum. Atver6eft controverfum, adhibeatur,
contrahat iscognationem fpiritualem, ficuti quando adhibetur in folemni . 3
Adbaocquzftiunculam, nt fupracs.J.i. - cumConinch. i. iz.dub.i n. . inJifavi ,
aliqui aflirmarivc rrlpondent , negative aliqui,utQuintanad.&Sanch.
quoscitat, fequiturqueDiana.»«r.t. M4i*/,l 8. & inciinat Suar. ? .f.q. .
»r.8.& G.Hurtad. dtm*tr.d.\S. dif6. Affirmintium
ratioducituriparitatecumbaptixante, namex
darisjuribusbaptizansetiamprivatimcontrahit, ut ibidem diii- mus,
dithmcogaationemcum' gocontrahetetiam (ufcipiens . 4 Sedneeantiumratioeft, quia
Jura hane centiain fulcipicnte, folum loquunturde fufcipiente L
folemni.nonergofuntextendeodaadfufcipientem inprivato. Pa- J «•»*««ioncm > non loquuniui mhuiuk ,
icuaiuimiojni- idncciunt 1 utci picnti ex inftituto Ecclefie.Cum ergoqui fu-
iprivatoBaptifraum, non iufcipiat ex inllituto, lcdexvo- -Jur», Ergo r-
titi'.'- 'fMunt u r, etiamdeFcrmina, daraabfolutedicuntbaptizan temcoo(T%here
cognationera, atdumdicunt, Sufceptorem con taWiecognationem, non
loquunturablolute, fed di{um cogni tiotvtrnlr"" s_a:...«_ i.r.» f.\~r..
fcipilio Junutepropria, deilloi nequaquaro contrabet . j
O^andoinEccleuafupplenturfolemniutescjuslkptifmi ;qui urgcnte necefliutc, pri
vitim collatus fuit, tunc it , qui fufcipit , noa fit verus Patrinus ,
quiavcrenoneft SufceptorinBaptiimo. 6 SuperefletdiceredePatrino,
inBaptifmoconditionato. Ve- ruradeboclufficit/^.i.$.8.».x. adnoufle, ipfum in
baptifmo, ":6adhiberi, pofle tt- Caput IV. §. IV. ruradenociumcit v-o.».*-
• quod confertur iub coaditione, non necelUri6 mcn; cum verdadhibctur, c<
quam contrahere. mHi* fmfeifitmdi, 1*44*1 imttmei* , md h*nc iffiujieium ,
r*a*iritmr Quid, fiquis pcrerrorem fufcipitTitium V.G. putans, at- queadco
intrndens fufcipcre Cajum, contrahetne cognationem cumeodemTitio,
eiulqueParentibus? Refpondeo.
Sanch./.7.i#»4/rj.//.f8.».7.Laym./.j^r.io.».4.r.8. f.. I pXIximuj/.tauf.f.
duplici modohancfufceptionemeahiberi \J pofle.
Veltcilicettenendobaptiiandum.dumbaptizatur, veltllumimmediateaccipiendo i
baptiunte poft baptifmura. Et xnrritd iu diQumell . Nam lura utuntur his
loquendi modis , puu ungendi, JevandideSacroFonte, tcnendi, lufcipiendi,
&hmi- Lbus. Nonergofutficitiolaafliftcntia, ncc refponJio adCatechif- tnum,
quemSacerdosrecittt: immo bancrclpoouonem non efle necciUriamadprarftandummunus
Patriai, rcaenout cum coro- muniSanch.W.7.ff>4rr,i«'.j6.fl.ic. i
Pr*tereirecolendumeft,quoddixifupra >*.».».«". hanc xilio- nem dcbere
fieri cum intentionerxercendi munus Patrini , & qui- dem (atis eft
implicita,qualis eft intentio uciendi, quodalii taci unt,
veiquodintenditEcclelja.- fednoneflnecefle, ut interveniat in-
tenciocontrahendicognationemfpiritualem, haecenim neceflario confequiturad
munus Pavini , etiamfi tu illamcontrahererenuas, quia tua volunus removere nou
poteft illud , quod Ecclcfia muneri Patrini, abfeinflituto, coouexuit. 3
Hincfolviturillaqurftio, quamadraequidamnupcr attulit. An
Gquisteneatbaptizandum , babeatumenexprcflumaaimum . non
contrahendicognationerafpiritualem, nihilorainuscontrahat?
Diflinguendumdixidiligenterefle: Sienimanimum babeatno- lendi efle Patrioum ,
& folum materialiter baptizandum ungat,non
contrahetcognationem.luCaftrop.rf.fcf»»j.jr*^.i i.5.aj».4.quia fic
nonexercetmunusPatrini, nocPatrinusfit: inquoumencafuad- didi.
probabiliuseflc,huncpcccaremortaliter,quia, utlupra§.i. a.z.dictumeft,
probabiliuseftmortaliterpeccari abomittentePa- trinuminbaptifmofolemni. Atvero,
li babeatanimumexercendi munus Patrini, ut certi haberc debet , cum tunc jam liat
Patrinut» fitconfequenterconjunduscognatione fpirituali, ctiamfiipfcillam
nolit, quia cognaiionerofpiritualemal dem modo velit fe illiobUgare.
^AtprecUcluJ, qui per errorem operatuteft, nullomodovoluitfcobligareTitio, nec
ut Fidejuf- for, oecut PaterSpiritualis. ergo, &c | 5
ObiicitCaftrop./.r.Validevbaptizaturis,quemminiflerBaptif- mialiumeflepuut,
vclquempuuteflepuerum, cilm iit puclla , quia i ntend it baptizare prjelen tcm.
Ergo valide fufcipi etur is, quem Sufcipiens alium efle puUt . Relpondeo. SiprardidusSufceptoroperansper
errorem, velic fulciperepncfentem, quicunquefit , certccurreretparius,&fu-
fceptio valerct , contrahereturquc cognatio. At, licct in confc- rendoBaptilmo
regulariterMinifler velit praefentembaptizare, & iuobligaturvelle, neincertitudinifubjaceat
collatus baptilmus.- urocn in Sufceptore non i ta fieri folet , nam Sufceptor
Cajum V.G. vult fulcipere, & non Titinra , & iu colligitur rcgulariter
cx coro- munitercontingentibus: SufceptorenimproCajo, fbrtefilio viri nobilis,
cVamici, promittit opus fuum, non pro Titio, fortc ignobili, &nonamico.
SicutiergoinMatrimonioerror perfon* illud invalidat, quia Petrus V.G.
invalideroatrimoniumcootrahe- retcum Bcru, uipfevolebatcontraherecumMaria, nec
unquara hanc volunutem muuvit ■ iuiocafufufcipiendi, &c. Dt Sufciftimf* ftr
MMMMta . 6 HancactionemlevandipoflefieriperProcuratorem, velPro- curatores,
ceru, "idianapraxisollendit, quando Patrinm; diceturungere, nonperfe,
fedperalium, lcgitime taraen i fe conflitutum . Uludeftdecernendum, quifnara
contrahet cognationem , aa Principalis, quiPrtxuratoremadfufcipieadumcQmtituit,
an i?- le Procurator coaftitutus ? 7 Etquidem quod Procurator noncontrahat,
quiaipfenonagit fuonomine, fedalieno, iamdecifum eft I SacraCongregatione, apud
PontZ*»»* ittmU» , Sc apud Barb-4* tf.Psrttx. ■ ijt.x j. & apud Sanch
.i:l>. mttr d. y n, 1 1. eiloToletUSapud Cund. Pontiutn putet, Procuratorcm
contrahere . Atver6, aacontrahatipfePrincipalis,bipartitafententiaeft,
Sanc./^.».4.cuminnumerisjurilpcritis negative refpondet : quare docet, incafu
fufceptionisperProcuratorem i ncmine contrahi cognationem;
NoniProcuratorepropterrationem numero prse- cedentedictam; Noniprincipali,
quiacognatioeftannexaaclioai levandi perfunaliter , at nunc Principalis
pcrfoaaliter non levat, er- go , cVc. Pontius
ver6i«»7.*'"Mrr.r.j9.«s.io.aliosciUns,Coniach.i.3i. ».40.
Perezi.i9<^1"^u'.».cumaliismultisTheologis ref- pondet amrmat i ve,
docctque , Cognat ionem contrahi i Principali. Ratio eft, iaquit , quia
Eccleuaconcedit hanc fufceptionem fieri per Procuratorem ,
quodcertenoninaniter, ficu inutilicer concedit t ErgocumefTeclucognationisfpiritualisinducendae,
& cum obli- gatione inftniendi , modofupradiclo, Baptizatum. Et fane quis
dicat Eccleiiam przcipere , ut adhibeatur Patrinus in Baptifmo, id- queura
rigoros^, utejusomiflio, ficutifupra vidimus, exprobo- biliorelenteatiafitmorulis,c1trumen
eandem Ecclefiam concedo- re, utpaflimnonadhibeaturr Idemenim eflct, Patrinum
nonaJ. hiberi, atqueadhiberi per Procuntorera , fi ncmo cognationera , &
obligationem inflruendicootraheret. fegfetUl ms, Coninch.Dian.quos ciut ,
fequiturque Lcand.<.7. ithnp <j.i8.Caftfop. l.c.n-s
aliiquedocentcontrahere, quia error rinquitLeander)nonimpeditFidejuflbris,
&PatrisSpiritualisof- ficium. Venimhaecutionihilhabetefliacia:. Dicit enim
mcriio Poenz malti , ve! bis Baptizantis , DE his plane dicam m LAt. it vente
Deo . f4»«>. 14. Fav DE SACRAMENTO CONFIRMATIONIS De Matcria, & Forma
ConfirmationLs. SACRAMENTUM Confirmationij , quod eft , Vn&i* Chrifmtis
tnfttrMi , f»CU «J> Efifc*p* fti frtfrtpti, vrtis , Ctnfirm**i FidtUm *4
Chriftamam Fidtm cmft tiiemUm , ha- betfuammaterlam, & formam, de quibus
dicerous , qus funt lcitu nccellaria, mox cxtera ad hoc Sacramentum pertincntia
brevirer profecuturi. {. I I
/^«Hrifma confedum ex oleo fimul . & Balfamo benedi- VJ clum ab Epilcopo
Confecrato, eft matcria reraou con- firmationis. Vide
C.lstttrisvtilritd*c*mf*trd.i. » Dicitur Primo , *x Olt* , nempeOlivarum .
Quare fub poe- na oullitatis Sacramenti apponetur Oleum ex nueibus , ex pi-
fcibus, ex lemine lini, ex amygdalis, &c. quia bcc non funt fimpliciter
olea. Quid de oleo ex Oleaftrit, hoc eft ex olivis filveftribui? Puto Sbc fumcienter
, ac legitime adhiberi , quis llmpliciter, & in omnium ufu oleumeft. }
DicJturfecund6,«^J/4«»», fivePalaftioo,fiveSyriaco^Cv« Digitized by Google i6
Lib.III. De Confirmatione . lodtco , «eqoe enim fuotBalfami, ck iu declarafle
PaulumlV. Pium IV.Gregorium XIII. & Siitum V. teftantur Bcl. UtbteSaer.
tap.S. & Sutr.dtSserJ.i.ftfi.i.vtr. Ad\. Sufficere autem parum Ballami,
quamvisinmultooleo, iuumen, ut olei partes fufci- piantodorem Baliami , oount
CaftropaJaus d*C*nf.djanie^,xjtmj\. vtr. Ad 4. <5c Hurudus dtctaf.
dif.A.v*rf$u»damttm. * DKiturterti6 ,/»<■»/,
quiacumSuar./^.putofalumefle,tum fententiam Cajeuni J.M-7*- «vf.i.aliorumque
paucorum •ffirman- tium, lumcerefolumofeum, Baliamumqueefle lolumdenecelD- tate
prrcepti , tum lententiaraCaniapud Valco.j.r. <»</». j. j.i.M- vtr.
Primaftrtmr. dicentit furacerealtcrutrum, iive folum oleum Olivarum,
tiveBaHamum folum. Ratio noftra eft , quiaufusEc- 4 Diximus tertid .
rrrfitttramCmeii , nimidrequirirurnecefli- UteSacramenti,
propterrationemmod6dicum, quia dcbet ref-
po*6eic{mmx.SigH»tt/igHtCr»fitt&e. Advertcautem hocfignum deberefieri
Undioneipla: quodcerieconliatexuitt, &coatinua- to ritu EccleGz . j
Diximusquartd. tn fr*ni*C»mfirmandi,)t\ » quodetiameflecx: neceflitate valoris
Sacramcnti ,docct ipie ufus , confirroan tque Pa- trcs, idinConlirmatione
femper expoicentes ; & quidem valde r, utofleodatur, Fidclisooudeberendero,
&Chrifti cprxfcribentis, requiri utrumque, iacisoitendic,ucrumquc requiri
abfolute, atqueadedad valorem. j Dicitur quarto , ab £fife*p*C*nf*trat*. Si
enim confecratus Epifcopus noodum fit , ted (olum eleclus, velctiamifummoPon-
tiliceconfirmatus, non poteft validc exercereea, quz percinent
adConiccrationem, quare nonpoteft coofirmare. 6 Diciturquint6, btntdiBam ab
£fift*ft Cmfttratt, nam non (olum UncTio exhibenda eft i Confecrato Epifcopo,
fcd ipium oleum, Balfamumque, ( quod unico vocabuloappcllamus Cbtif- ma ) debet
efle a fimili EpifcopoConfccrato benedidtum , fceus ine- puefletConfirmationis
materu, uteft communisdodrinaTrieo- jogorumcumS.Thoro.).^.f-7a.irr.3.
Ratioautcrabujus docxrinx efiicacior nulla eft , ( nam «liae allatx i Theologis
(blam con- truentiam probant) nifiufus antiquiflimus , & coatinuatus Ec-
deftz • 7 OjarcCajet/»r.ttf.«rt.3. & Valent. l*t. t$t. vtr. Ai b*t in frimii
dum leutiuot, fufticerebeneditiionem Sacerdoulem,contracotn- munem,
feucertecontra munem , feu ccrtecontra probabiliorem opinioncm (entiunt. Lege
Quinunad A* Ctnffint.} . qui inval ide coufirraatos efle puuvit quof- dam,
quosEpifcopus, quiadefecitChrifma,confirmavitoleo io- rirmorum .
Multoqucminuscftaudiendus Molfcfius inSimm.tr.*,. s«».i.».xa.dumdocetl
Confirmatum exoleonon Confecrato doo iterum confirmandumcflc. 8
NififorteCajetanus intelligat, benedicTionem Sacerdoulem fufHcere , quando
alicui Sacerdoti hanc faculutem benedicendi ,
leuconficiendiChrifmaSummusPontifex conceffiflet ; licctenim
nuoquamlcgaturidalicuiconcefljlTePootificem, quia umen legi- tur ( ut mox
«-.s.«.t.dicemusj fimpliciSacerdoti Privilegium dedif- 1 c confirmandi Fidcles
cum Chrifmate confecrato ab Epifcopo;ide* non
viileturiCajct.«i'»W./ir/.4.Sot.i'» 4V.7 . e/. mnit.tr, j . Pa! u J .«'<, .
\ idar.it C cnf.n. 4. & V a 1. t .f . d . 5 J>. Vtrf Diinit dit* : dene- gandum Pont ifici
etiam hanc poteiutem ipfum Chrifma bcnediceo- d i , pofle Gmplici Sacerdoti
concedere . 9 Verum, inhocluntetiam hi Doilores reiiciendi , ut retre nout
SMr.d*Snmm.d.ix.fr8.i. cum aliis, qui hanc potcftatem ilmplici
Sacerdoticoncedii Summo Poncifice pofle, omnin6 ne- tunt. Si autem hujus
rationem quxras, illaeft, quiaideflctcon- tra ufum EccleGz aniiquiflimum ,
cujuscontrarium non poflit uila ratiooe, vel teftimonio comprobari . Eademque
ratio probat , Pontificcm non pofle difpenlare, ut Confirmatio conferator in
Olco, BalfamoqueabEpilcoponondumbenedicto , quidquid Pa-
iud.Eftiv.&Campu.ap.Leand.^C««4(fru<.H4.in oppofituro do- ccant. 10
Inquires, qua benedidione utidcbctin conficiendo Chrif- mate Epifcopus? Refpondeo:
Certumeft, Epifcopum (ub mortali debere ufur- parebencd ctionem ab Ecclefia
prarlcripum. Ad valorcm umen fumccrequamlibctDciinvocationctn,
Doctoresadvertunt , quia credi nequit, Chriftum Dominumformulamaliquam
procjulmo- di bcnediclioncdefignaiTe. it Inquircs iterum .
EftnedeneceflltateSacramenti ,ChnIma eflenot.im, hoceft, hoc pratlcnti
annobctvedictum? Re(p'>ndeo: Ad valorem CufncitChrilmavctus, niG fit corru-
ptum . Illudautem) quodtoumballamilragrantiamamiGt , fatis
dubiammateriamefleexiftimarcm. Ad licitumautcmufum, dc- bere fub poena peccati
mornlis efle novum, monet Suar.d. 57. d* Stfr.ftH.i.vrrf.Hit vtr» . Neque hic
apponcndam cfle puto exceptio- nem illam(oiti
urgeatueceflius)utappooendamduximusfupraia Baptifmo ,
hoccnimConfirmationisSacramentum non eft necefla- rium, ficutiBaptifrous. Quare
in dies diffcrri, dooec de novo Cbrilmateprovideatur, facilcpoteft. §. IX. 1 T
TNflioexChrifmate, quaeabEpifcopopermodum, feufi- U guiamCrucis,
ipfoEpifcopidexteropolliccfiat iofrontc conhrmandi efttnateria proximaCotrfirmationis.
s Diximusprim6. VnBrtixCkrtfmMt, ideft ex Oleo, & Bal- lamobencJicTo,
modojam explicato- Quanu autem debet effe «jufmodiUndio? Refpondeo.
Quanufufficit, utcum illa (br- rnaripoflitCruxfealibiliterinfronte; debetenim
verificari fbrma, quamdicemuseamcfle: SigmttSitn*Crntu, & Ctnfirm* ttCbrif-
mtt ftduth, &t. 3 Diximusfecuodd. AbZpift***, intclligcde Jure, feudepo-
teftateordinaria, namcx< fnoxi t.x.%.\.mm^. 6 DiximusquintA. Ptllkidtxtn,
quandoitemexipfoufu, r/- tuqueEcclcGzpcrpctuocooftat. Notonihiloroinus ,
idnonvid». ri iudenecefliuteSacramenti, utaliamanu,aliovedigitoejufmo- di
Unctioexhiberioonpoflit, quia, ut advcrtitG. Hurt. de tmfir. dif 6
,veTf.i%H*rttu4minut) noneftcredibilc , Chriftum Dorainurm voluifle ex rc
ummodica valorem hujusSacramenti dependere. 7 Sedquid/ eritnc
iUicitummoruliter, alia manu , vel alia digitoinuogerer Refpondeo.
ludocctZambran«J«r«i«0.«rr./««*. mtr.cif.ij.i. fed nimisrigidc. Quare
probabiliterSeraph.Th. r. Ctnjirmatieiirtdidijf. 7. cui favcrc vidctur Laym./i*.
r. tr y.c.l. hu. 5. fine, &aliilibcnntimoruli, quia noneft variatio
cflentialis ,ncc in re gravi. 8 Inquires. Ipfonc
digitoimmediatedebetuncliofieri, an po-
tcftmcdioaliquoinflru/ncotoV.G.roodicoGoflipio, vel particu- la,
velargenteavirgula. temporepeftis, &c. Rcipondeo. Quoad licitum ulura
immediate debetfieri, fe- cui efle mortale , ut nout Tbeologia Scraphica «W.
eitut. quis hzc re$ videtur gravior, qoim quod modd diflum cft de ali» maou,
veldigito. 9 Quoad valorem quid fentiendum/ Refpondeo. Non pauci ut Suarez,
Layman , Reginaldus , Diana, aliique apud Lean- d ru m , *U e*nfirm.trnB. %jf.
i ». quibus adde Caftropalau m, d* ttnfirm. iiffutnit.f. J ».4, doceot ,
invalidumeflehocSacramcntum, lime- dianteinftruraeatofiatuociio, quia
impoGtioae maous i Ecclefiz exordiis fempcrcoUatum eflc hocSacramen tum , cx
Apoftolorum ufu. 10 Noopauciver6, ut Honriquex , Vivaldu<, quosciut, fe-
quiturque Caip. Hurtad .itter.firm.iif. 4.q JibiiSid JcQ_-H)taniJ.<l'e
etnfirmnt.fintui.i.num.j. validumeflccoatcnduat, quu ut habet Hurudus, l.e.
aoocftcrcdibile, Chriftum Domiaum ioftituiflc» utclleatia
uatiSacrameotidependeretabejulinodiimiTiediatione. Quare ficuti poceft validc
conferriSicramentumBaptifmi, & Sa- cramentum Eitremz Unclionis med o
inltrumento, <3c quidem urgentenecelliute, V.G.temporcpcftis,etiamlicite,
iuinCoo- firmatione. Nequeobftat przdictus Apoftolorum ufus, nara qui tacit alU
quidluamanuteaeateialtrumeatitm, fatisvere, fatifqueproprie luamanu,
atqueade6fuzmanusimpoGtionefaceredicitur. Huoc tameo, ficconfirmatum, ellc
itcrum fub condicioae coofirmaa- dum, rcilenout Quiauaadveaoas, ibidem. $.111.
Ftm* C*nfirmMti*nit. 1 "CxCoocilioFloreotino, mD*tnt»ridti fubEugcnioIV.
ic Lj omnibus Theologis hzc eli Confirmationis forma: Sign» tt jiju» Crmeit,
& ttnfirm» tt Cbrifmnti fuiutit: 1* ntmmt Pmrn , &Filii, f> Sfuitm
funiii. a Quzomniaverba requiruntur ad valorem, ut cx antiquifli- mo Ecciefiz
rituconftat. % Hz autem lormz . Sifnttt, & ctnfrmett m namine P.itru ,
& FiUi, (? Sftruni fnnBi , Vel SigntttSigatCrneu in ntmmt Pttrii, frfilti,
& SfititHi (anBi , \ e[ Ctnfirm* t* Chrifmjti faiutit, iana- mtna tatru,
& Filii, & Spiritut ftndi . Hx, iiiquam, foTnXt liccc
abaliquibusapudGafpar. liurud.it ttnfiim. itg 8.fuffirientes exiftimentur, quiaeaveroa,
quz omittuntur, videntur involvi iniis, qucproauncunrtir; tamen, velidfallum
ell , vcl certe elledubium, aoliclufficiant, inlictabiturnemo. Quare , 9 quaa-
do Gc fortecollau fuit Cootirmati», omnin6 erit fub coo J itione re~ peteoda. 4
Siver6iodicatlve, vel impeutive, CDamGdeprecativedica- tur , certum eft io
validam erte collationem, ) fic proff rat Epifcopus, SignttHrftrvuiCbrifti,
ftujitnmt tn , tffe. valide coofirmatio con- ferretur; iotclligitureoim(«i«»0
ficutifupradiximusdeillafor- ma Baptifmi Grzcorum Bathutur ftrvm Cbrtfii ,
&t. 5 Anlicitc/ Refpondeo. Lcander itt**ifirm.iiff.\.ii.i9. cum Suarcz, H
nriqucr, Diana, aliifqueait: i I elVcmoruliterillici- te,
quialicfieretcoBtraufum Ecclcfiz, tumLatinz, ot certum eft, tumGrzcx,
cuiconceflumquidem fuit (imili modoBaptif- mumconferre, ounquam
ver6Confirmatioaem. 6 Nollcm,
untisl>>cloribflsmenulliusfcientizperitumoppo> nere.
Fateorficpeccariob difceflum ab univerfali Ecclefiz con- fuetudinCi fcdpcccare
moruliter fateri vix poflum, quia dura ceru, &rauconfht, quoad valorem,
forma oon ado\odum gra- visejufmodimuutio mihieflevidetur. Favet mihi Valeotia,
i* Baptifmttaf. i .f. jj*.t j. lupra allatus io fimili de Lattno , qui uutur
ioiUptiimoformaGrzcorum. 7 Quoniamver6illaeademiovocatioTriaiuuseft in
coofirma- tionecxpliciteadhibeodaf quz adhibctut inBaptifrao, ( & q«u-
Digitized by Googk Caput II. §. I & II. offl>'lU,?-onBnienter, ad
fignificandam fidem, quam infUptii- «wteopirous , eandcmper Confirmationem
eflei nobis propu- liundun» ideoquoadejufmodiexprcfliooem, idemdic,quodfu- pniiiimusinBapcilmo,
cflcnempc dc neccflicate Sacramenti . Coaiule S.Thomlupra, Henriq.Suarezapud
Leandrum , dtctn. firmM»1!- diccntcmcflcomniumDoQorum Dc Miniitro
Confirmationis. #.L Uit fit? I /"\ Rdirorium Confirmationis Miniflrum efle
Epifcopum < KJ fecratum, firraatumeftipto hujuscwOaUoiiisinicio. Su-
perfuntquxftiunculxquatuor. * Prima- QjiddcEpifcopoHxrerico, Depofito, vel
Degra- dato? Refpondeo. Licctcumpcccatogravi, validctamen Con- firmacionem
hiconferrent, quia per hxcoon amittimt Ordinis Characicretn . ? Secunda.
Siinvcniaturaliquis Epifcopus, quinon acceperit hocSaciamentumConfirmationis,
validcne, ac licitealios con- firmabitf Refpondeo. Valide, non eft dubium ,
quia carentia Confirmationis Conlecrationcm Epifcopalem non impedit. At verd
illicitemortaliter, docetTannerusapudLeandrum, ii<m- firm di : 2.1 0 Verum
Leander, l.e. curaGranaco, & aliis agno- fcit (olumculpam vcnialcm :
&merit6, quianonvidctur gravis deordinationonConfirmatum contirmarc. 4
Tertia. Qiumvis fupri ilatuerimus, Pontificemaon com- mictere Gmplici Sacerdoci
Chrifmatis confcQionem, poteftnc fal- temidem Pontifcx conccdcrc eidcm
Sacerdoci, utis miniflret Fidelibus Confirmationem , Chrifmate confeflo ab
Epilcopo ? Refpondeo, poflc Sacerdoti, non ver6 inferioribus Clericis . Conllatid
ezufu Ecclelix. Cum enim inveniamus, Summum Pontincemidaliquandoconccfliflc,
procertotencndumcft , cum pofle: Undecolligjmus, Ghriltum Do-ni-ium
itainftituifle . Sa- ne fic habet Eugenius IV. i» Dtcrttt Fiiti: i» Ctntilit
Fltriniia» ttgit»r*li»»trnde ftt Afeftelic* Sidii diffifitumtm tx rmtitambiiiy
& mrge»t*mdm»d»m tmnfm, fimfltctm Snctrittim Smcr»mtmt»m einfir- tnntienn
ndminifirmff* . j Nota illud »rrinti , nam Gne juftacauta , quamvis valida ef-
fetconceflio, nonumcnHeiu. GHittid.dtctnf.dif.fi. vtrf. Ex mut etnfint , item
refle notat , pofle idiSuramoPontificc conccdi Elccio,
qtiamvisnondumConlecrato, quii iscftaclus jurildictio- nis.
ReueitemadditG.Hurtad. ibi V. Fetmutimy concellionem
nonexpirarcmorteconcedentis, quiaeft graciafacta. 6 Epifcopum, velalium
quempiamSumrao Pontificeinfcrio- rem hanc faculutem non pofle concedcrc, certum
apud om- neseft. VideGafpar. Hurc, cumcommuni dtcenf.ii. V. Ex am» ttnfitt . 7
Quarta. Anhodiefint aliqui Sacerdotcs, quibus inveniatur conccfla unu faculcas
? Relpoodeoeflc, lubquibuldamconditio- nibus, Regularcspro locis Indiarum :
quodvideria curiofopo- terit mfnd QuintunmiAt itnfirm.finut J.<j* 6. 4
Qujrc6 . Epifcopus , dum hoc Sarramentum adminiftrac ,
debcttubobligacioncpeccatimortalis eile veftitus Pluviali , Mi- tra, Scola,
&cum baculo Pailorali. VideDian.tw.7. Trmd.io. rr/.JI. 5 Quint6. Obligatur
Epifcopusminiftrare hoc Sacramentura fuis, velperfe, velperalium Epifcopum.
Qjarefi longo tem- pore negligar, peccabitmortalicercxCaftrop.7S.quia magnobono
fuasovcsdefraudat: Debetitaquefecoafcrre ioTemplaad hanc
adminillrauonemopportuna, necexpcnlasitincrispetere potelt ,
liquidemproptcradminiltrationemSacramcncorum, decimis, Cc fui Epifcopatus
lrugibus gaudct . Circa tunc obligationcm Epilco- pi, vidcomnind, quxdicerausmox
<\J.$).}.».i. _ 6 DcniquehujusSacramcntitoleraniuteshxlunt. Prim6prx-
fentiaPacrini, dequomoxleparatim, &dc hisfuse Bell. c.i%.i*
ttnjirm.SvLU.d.\T.dtSner.jea.l.& l.&CiAttjtf.itctnf.»mie.f.nlt.
Secund6> Epifcopusmododicto veftitus ezhibet SacramUn» dioncm, formam
proferens , &c. Tertio, confcrtpacemjamConfirmato. Qx»rt6, eidemlcvcm
alapam iinpingic, ut ipfum moneat de furtianima inpcrferendis injuriis
proChrillo. Eamautcm non impingere, nullumellepeccatum, leclulocontcmptu, noucrc-
cldValentia \.f.d.<ti.\.p \.fint. Quint6, Conlirmatifrontem vitulinea
ligaricurat, neChrif- madefluat, juxtalocorum confuccudinem : quam vitum, pro-
pcerChrifmaciscoouclum • adprofanos ufus nunquam adhiben- damcirc, inonct
Liyman lA. <:ir. \.<*f.uit. fed vel lerveturad fi- milcmulum,
velcomburatur, &e)uscineresinSacnriumproii- ciantur. In noftris locis ,
ftatim polt penctam UnCtionem , Mini- ItriEpifcopifrontemconfirmati abltcrgunt,
undccjufmodivitts ulus non cft. 7 Pluresoratiooesante, & poftei rcciunturab
Epifropo &c. MuUtEpifcopus aliquando nomen Conlirmatu prxfertim fi ejus
aatiquum nomen Gentiliucem lipiat . 8 Cereuraacccnlum inmanus Confirmatitradi,
alicubi con- fuetudocft. o Admonicio, ncConfirmatusditcedaCaote benediflioiem
E- pilcopi, nonvidcturobligare. Imraoin magnoconcurfu expedit difcedere,
&locumaliis cedere . 10 Dcniquedcbcnt nomina Confirmatorum , Confirmantis ,
& Patrinorum lcribi , ut in poftcrumfciaturcognatiocootrada . Dt
Okliftitnitnt Mintftri ttnfirmntitni, , dtqnt ftlemni- tntAut »b tfft (trvnndit
. dum hxc fcribendi minutc tradic Barbofa , d* ftttfi.Fnrtchiy < .7.««. 16.
Ecquidem Parochumfrienter, &cxnegligenciafrequeoter> ieuplures
baptizatos, vcl raatrimonio copulatos nonlcribere ,
mortalispeccaticondemnatQuinunadvennas, deetnfirm. fint.11.
UndequidGmileviJecur dicendumdc Confirmatis> utapud di- clumAutlorem
vidcripotcft dillinclius. De subjecto confirmationis . t
OUbjeclumaptumadvalidamCoofirmationemcft perfonaba- i3 ptizaucujufcumque
conditioms, velxuti» . Quoad lici- tumautemulumquxri lolct. Prira6 de
lofantibus. Sccundo de Amentibus. Terci6de proximemorituris. Quut6 deAdultis *
poticofemper, qu6d linc baptizati . s I 5. I. Bt htfmntibnt • 1 T
TTIiciteEpifcopusConfirmationisSacrameotum, admini- \J ftret, debetprim6
verlari in ftatu graux , ut umvcrfali- teralibidiclum clt. x Debetfecund6 folum
fubditisfuis illud conferre, idquein propria Direcefi .
Exprxfumptotamenconfeofu alteriusEpilco- pi, licite alienos inlua eadcm
Diceceli confirmabit*. qui prx- lumptusconfenfusfolet evenire >
quandoaliquis Epilcopusluum fubditum mittitordinandumadalcerum Epifcopum; tuuc
enim tacicam concedit licenciam. utabeodem, fi farte ordinandus non
fitconfirmatus, acripiatConfirmationem, qux prxrequiri- turad ordinacionem.
IdemputoproadveniscumHenriqu.Laym. Caftropal. d- confirm d.unit.f.t).
&aliit; Epifcopus enim potefta- licnosforteexillentes, etiamobiterinfua
Dicecefl, cunfirmare. InalienaitemDicecefifolum poteftcumEpilcopi proprii, faltem
ptxJumpuiicentia, tinequa, fietiam (uos conjirmaret, pecca- retmorulicer,
&lufpenfionemabexercitio Pontifiralium incur- reret. IuexTridcnt.no,
Barbofa».^»»».£^.}o. »«CT.t j & 1 Terti6. InTemplodebetadminiftrareex
decentia ,&ex Ru- bncis, antcAltare; ceeterum potcft tellc Dian.
f.*..Tr.*.rtf,I.SQ. eztra Ecclefum in Oiato: io , v<A Palacio iplius
Epifcopi , & in quo- cumquelocodccenti. Icem inquovtsdic, fivefefto, five
profe- fto. Prxcereiinquacumquehora, Gveante prandium, fivepoft illud,
quunecEpifcopusconferens, c.litjejnni, cnf.UeEftfctfidt c.-merr.d.e.
necFidelis, cui confertur Confirmatio , debcnt ex neceflirat--cfle jejuni .
Quodfi jejanium requira- SacerTextus, id, •♦eleftfolumexconlilio, vclisCanon
contrarioufu eftjamabro- gatus . lu S\xxt.lttsit.d. i T.ftit.i. v. $n*rt*
tbftrvntnm . Tnrnb. Ttm. JL Dt Snanm. COnvenientius efle, Infantes confirmari
in Infantia, docet Leandcr, teetnfirmj.* <,.\. fed nimisimment6 -udocu.t ,
cum.iclongemcliuseosregalariccrcon-irmarepK-lt adempcum ra- tionisulum, uc hodie
praxis Ecclefiarum ublervat , acquedilerte habetPiusV. inemth Ktm. i.f
jtrt.f.n.r *, & co nmuniote cakulo docentTheologi, fcilicetSuarcz, dtff.i
j.ftd.i. Caltropalaus, ** etnfirmmtjUjf.nnie.fmr.7JiM.^. cumSilvio, Sotu,
Bonacina, Laym. Barbola, ocaliis. VerbaPii hxcfuntin Catecnifmo; ftfftt qm- dtm
fintim mBmfrtjmt ctnfirmmtit tmntbui mdmtnifirsri , ftd mtnui exftdit futrit
illmm ctnftrrt mntt feftinninmt litit ixftttmndni ntn Jit mnnni duoiicimni .
lllud Lcandro libentiflime concedimus, rationabili exiftenco caufa, pofle ,
&aliquandodeberiInfantemconfirraari, ut, Gti- meaturlongaEpifcopiabfencia,
velbrcvi Infantcm monturum , veladfitalicubi ccmfuetudo pro Infantibus . Certe
Suar. dtSmcrnm. diff \UtQ.\.V.Vtrm*%t illametiamcaufam cflc rationabilcm cen-
fet, liEpi irupusvelletobbencvolentum , fimilemvecaulamcon» rirraarelnfantem,
ledremoto, fiquodtimcatur, fcandalo ; nam tuncgravitcr nonpeccaretEpifcopus,
quiaejufmodi uluscorifir- raandi compotes rationis , non videtur efle ngoris
magni . [L Dt Amtntib»,. t Qirpesfit,utAmentesadrahWmi^eant,exi)ecletur, uter-
■3 p.-daturInfantes,fecuspc-llunt,&debentconfirmari,etiamit fmt
Amentesperpetui, ncfcilicettantobooo,& hujusSacramenti B Cha- Digitized by
Google i8 Chinclcrecareant. Sic« probabiliore fententia S.Th«n.J.f.f .71.
-ayt.i.mjl. 2 TheologiaScraph. tnonet v.Cmfinmui*, HfA.vmf.dmmm vtre,
ncdcturCounrmatioiisamentibus. dequibusconftatnoto-
itie.incjdillcinamentiammflatupeccatimortaiis. Cooftatinquit, rum li oon
conllct , vel dubitctur • lcimus oranes , deberceos prst- fumibonos, clc
«ranrmandos. Non placct monitio, quiafcropcr dubiuripotelUliquodinterceiiifle
lucis imcrvallum, inquo per coutritioncm bonum Ihtumacquificrint. J Qu6dfi
alicubi Epilcopus Amentes confirmare nonfoleat , tatis cxcuubuotur Pareutes, li
illos ad ~ III. Dc Confirmatione Dc Patrino in Confirmatione . 1 /^Uoniamplura,
qusedePatrino inBaptifraodiximus fupe- V2 riiis, ad Patrinum Confirmationis
ctiam. faciunt; ideo funtca omnino recoleiida, ■» mhilomimu hic aliqua, ibidctn
• §. m d* 1 TTOsUmetfiGnt Infantes, pofle cVdebere confirmari . ra- O tiomod6
di£ta$.i. nnm.x. (uadet. Excufatio umeo il- la eflc iblet in promptu, quia
eiufmodi infirmi fuis in frclulis jacentes, five erubcfcuut , fivctimcnt, ad fe
Epifcopum advo- care. 2 Audiantumcn Epifcopi, quod Joann.Sanchez
,»»/>/rflr)>i/>. *,o.n.*.vtrf. gaed fi Epifcepm mdirr ; iplivedicit:
/1 f.pifcopm^ inquit ) aiire Cmretrtm vtllet , CT Ai Cenfirmst ientm mimflrmrt
ttndtmnmtn <••'• nurrttm , txtmpinm h»mitit*tii , tr eur* ingtntii trta fumi
ovei tfitndcrtt. AudiantquxlcriplitQjintanadvennas^rf/Ci^^rmj.-Vj»- gnimrt
l.m.f. St fitfptndemim finqujt) vel auilAtt meribundmr.enfir- mmttenem pttmt m
prapne f.pifcepe, ill$m fubmenmii ttntri md tmm mi*iflr*ndmm , deetnl Angehti ,
fivmldm , Ochmgmvim , Sumrtx., Rt- ginmidmt . Lmymmn, tjmm privmrtt ptttnttm
mmgmm frmiu . Audiant Sanctiflimum Pallorem CarolumBorromaeum, inDterttnj. Dt.
trtlermn Mtditimmi . Si tpuii (inquit) tum ptriemieii mgretml, Cem. fim mtientm
[A> mimiitrmr, pttmt , tnnt Epifctfmi, fi te lec, tfl , ubi iilitgretme,
ntfint hee Smcrmmtmt dmctdml , cnm ehmtilmti fmttrn* mmifml, r> etnfirmtt.
Dt Aiultii . 1 "PRimi. Hiftatimi Baptifmoconfirmentur, fi 1 aieft,
quianihileosimpcdit, <3c fic fortiores 1 fi.lcm profitcndam . i 3ecuod6. Noo
Umeniidem pcccant, nec roortaliter, nec venialiter, (icitracontemptum, velquid
fimile, data occafione i.lnogligant, quiade hocnullum apparet prxceptum: quz
eft (eutentiaSuarii, dtCenfir.d,fp.i2.ftclt.vtr{.<sln*tirc*, contmCa-
j-saoam ,-cValiosoonnullos puuntc<, cflevemale. Undenoneft
ndcshabcndaLeandro, dtCenfirm.d.t .9.7 fin. quitrahit adleSua- rium,
quaficoncedentem efle vcniale . I Terti6.
NecuJlomodoprcraiuiiFideles,quinondumCon- firmati acceduntad
Sacram^Eucbariltiamaflumendam , quia mul- tAmagisdc hocoullum prxceptumadcA,
quicqui.lToletus, Vi- clorellus, Sinus, »p.i 1 Diaium , p.*.tr.*.reU. to
dicantin oppo- fitum. Mult6 ( aitQjinunadvcnnas , dt Canfirm.fing.4. ) minus
peccant , qni nondumCodbrmati . Religiofam Profeflionememit- tunt,
^relaliaSacramenu (pnelcindc abOrdmc, dequo mox ) fufcioiunt, vcl adminillrant.
4 Vcriimquartd. Quidde fufcipicntibus Ordincs, non prsr-
fumpuCoiifirmationeTRefp. Idm.igis ell controverfum . Puto tamen,
nequehospeccareUltem moruliter ; quiancquehic ap- parctadeflepraeceptum,
velgravemialtemconfuetudinem. Tri- dentinumautem/»j/?2}.r.4. dtCenfirm.
dumdicit, Primatonfura non initientur, quiConlirmationem nonlulceperint,
monerepo- tiusvidctur, qulroprzcipere. Ita Suarcz, Valentia, Coninch- Cr.ii)
Avila, alncueapudDianam, pjxjr i6.rtfel.m. licetutcar,, probabileiteradic,
committimortale, quia doclillimietiam Au- - OorcsTannerus lcilicet, Bonacina,
Tolctus, aliique cura Au- cila dtCeufirm.fiat, idafiirmant. j Anautcm
pecccntUltcm venialitcr/ Rcfpondeoverc com- munioropinioell,
cospcccarevcnialiter, fedprobabilectiaroeft, neveiiialiterquiHcmpcccarc, quia,
tielevisquidcm deordinatio ipparet, cVexaliapartcaon obligamuromnesbonas
opcutiones Ordinibus fulcipiejidis prarm.itcrc • Lpilcopum quidem ipfum
fcieiiterordinantem nunCoiitiimatos, i dicio vcniali nonexcu- fo,
quiamagisadipfurapertinetdirc^lioncs Concilioruindiligen- ter cuftodire.
Inquiresdcnique: quamnam difpofitionem «.fferre debetcon- frrmandus, utnte,
& licitc hoc Sacramentum fufcipiat? Re(- pond. prarter intentionem faltem
virtualero illud (ufcipicndi , «Sc Ihtumgratise, qui requiritur, ne
lulcipienduSacraraentum moruliter pcccet, utfupraW.i. aapj-
univcrfaliterdiaumeft , debet Adultus aliquotandemmodo fcirc, quid fufcipiat ,
«3c l> liaomniacirca cognitionemMyfteriorumFidei, qusr requirun- turprofutceptioncBaptifmi,
dequibujluoloco dlflumellfupra /2jr.».$J. dicla, commoditatisgratia rcpetcmus,
& alia dcmus. 2 Patrinus, velMatrinacontrahit cognationem fpirituatem ,
quse litimpedimentumdirimens Matrimonium, ftjf.i*- tmf.i. tia Referm. liccnimhabet
Thdentinum. Ea (' inquit ) quoque co- gnatio, quxinConfirmatione contrahitur
intcr Confirmantem > ctcConfirnuturo, illiufque Patrem, & Matrem,
actenentem , noncgrcdiatur. Clarioraharctibicruntex didisdePatrinoinBa- ptilmo.
Hicautem notaillud ( 'lenentenvquare licut non uugens baptizandum non
contrahitcognationem, iu ncccontrahct non UngensConli. mandum . 3 Sccund6.
IdcmquifuitPatrinus inBaptilmo, poteftefle in Cunfirmatione , utdocet
Cia(p.Hurudus,'^<jf.i4.Silv. Verb.Cm- jirm.ttt, -.'.4- aliiq; \'cnini
probabiliusCiltrop. it Cen/xrm Uifp.un.p. lo.a.i. Booac. Laym. Barbofa ,
cumDiana; p.ytrmii.*. nftliu.xi. aliiquedicuntdcbcrc eflc diverlum , nifi
necellius urgeat, hcet admittcreeundem, nonelle momle, qoiarcsnoa ellgravis,
ta. tcaturDiana. 4 Tcrti6. PatrinusinConfirmationenonfitnifiunus, vcluni,
quiaquodinBaptifmopollitclleunus, velunus, & una, difpofi-
tumfuitiTridcntino, iuCaftropalaus./f. quoi non luitdilpofi- tumin
Confirmationc; ergoinhac llandum elljuri Commani , tmpfinmt.deCegnmt.fpirie.m6.
quodunum, vel unam tantummodo in Confirmationeconccdit. RecJcautem decretum
ellobdeceo- tum in Svnodo Panormiuna «>«r.i emp.%. ut)uxu Pontificale Ro-
manumClcme.itisVIII. mismarem, ftemin fceminamteneat .
AdditBtrbol'aiM<^*yf.£;i/«My*f.io.»wij» jx. noo polleconve- nienterunumelL-Patrinum,
niliduorum umumin eodem dic , ficprstfcribcnte Pontilicali, nififorte cjufmodi
Patrinus fit pro. ous, ocprasfcrtimnififitEcclefiallicus, dequooon aditmalitias
przfurnptio. Hxcille. Sedprofcvt6 rccledixit ( convcnicn:er ) nam coeierum
pracccptum non vidco . 5 Quart6, Reli^iofus, vel Religiofa, etiam finelicentia
Su- perioris, poteft, faltcmabfqucmoruli , efle Patrinus, vel Ma- trina in
Confirmttione . Sienimolim fortaflc (uitaliqua probibi- tio, hodicipfa
confuctudine abrogau eit Quid<|uid dicat Ca* ftrop. ltecitM.\. quidocet,
Religiolumpeccarcmorulitertenen- doConfirmandum, cVtolum tunc non pcccare,
quando confir- mandusefletetiam Religiofus . NosautcmfequiturQiinUnaJ. d*
Bnftiffing.utt.ej> dtCenf.fin.i. (altem pcccatum morulc non cogno- fcentcm .
6 Quint6, PatrinusinConfirraatione debet exCaftropalao de C*nfAjm4.iOM.x elle
confirmatus , icdde hocdixi, cumJcBa- ptilrao, /.i.f.4.5 -t-.n.A. 7 Sextd,
Patrinumnonadhibere io Confirmatione, edemor- tale, docentcomrauniterDodores,
prsefertimSilv.Navar.Suar. Liyman, Henriq.aliiqueLcand.Jf Cenfd.t^.i. quiaeit
lolemni- UtlcmpcrgravisexiftimauinEcclelia. utetiam inBaptifmo. K Septim6 ,
Parentcs non pollunt in Confirmat ioie futciperc lub mornlipropnamfobolem,
utnecpotruntinBaptifroo. Anautem priventurjurcpetendi,
fifufeipiantcttranecelliutcm, eftinopi- nionepolituro, atquetumaflirmativa,
tumnegmvaprobabiliseft, utcuradeBaptiimoloqucrcmur, indicavunus, &
confirmabitor exdicendism.io. f _ , 9 03av6, VirnonpoteftfufcipereUxoremfuam
inConfirma- tiooe , nili accedente nec ellitate . Ita Si v.Cnfr.n 1 6.Vcrii.Ti
Leao- dcr it Cenfirm.i. j ^.9ciunsSotu n.Tolctum ,aliofquene in oecef-
fitatcquidero poflecontcndit. U.ide lcquitur, fi (u>cipiat, non
contnherecognatiooem propter fimilem rationcm , quam alias io- •JumW.iJ' £4;
f.4.j.j.».4. quiaquialiquero fufcipit contra Ec- clefise difpofitionem ,
cogiutionem abipfa lcgitim* fufceptioni anncxam, contnhere nonpotell. Contra
hanc fcquclam habct Leand. l.c. lednosilluro iiontequimur. to
Confirmaturnjflndoclrina,quiafichabctClemensVin. rj» Pentificmli: Nullus, qui
nooeftconfirmatus, potelle'leinConfir- matione Patrinus , oec Pater, aut Mater,
Maritus , aut Uxor , Hrc ille. Egoigiturcxpendoillud(nonpoteft)
cumcnimhocverbum cumncgitionepotlit lisnificarc, idcmquod (nouvalet ) ideft
,non eftvalidafufceptio, cVpoflitetiam fignilrcare ideroquod (nonli-
cet)ideftvalidaeft, fed peccaminolafufceptio, ide6 poteritquis fequipriorem
explicationem, &negare contrahi prxdidtam co- SnationemiConiugatis: ex
nullaenim invabda fulceptione vali- acogiutioenafti nonpoteft. Scdnonnego,
polletelequiopinio. nempofteriorem&c. Unde utraquc fententia litprobabilis
icc. Quodautcm has (ignificatiooes habeat illud fnon poteft) habes mpui Bmrb.it
dilt.V.Petrfl Sanch. L6Je mmlrim.d.i i.m in.SiltttZ.it ltiAJ.tx.\t±n.\%.
Caltropal.fM» t .tr.^J.xj.tj n^.&t».\JtV*i.
ll.$.tJ,*m.i.&*Wi»ai§.7j,.l4j.lt4.**ni,.S- • Obtdjf.*.p alioique n No- ■I iiSonfc .
AnFnterportite(fcSufceptorinbe*SaenmentoaI- inftruereinfide, Araoribu»;
qoandodehcitFatrioiu Baptifmi , teru»"r*tris?
SiV.C*nfi,mmtnn.t(,.\%ot\»zJ*C*»fJ.i^.m.xx.i- velalius, quiinflruat.
ImmoHenriq.BonacUvm.curoi-altrop. liique »)uoi iicttumerteinneceHiutc. Sicrgoid
iolum necefntati d, c*mfirmJ,fp.m».p. lo.n.z. cnmLeandro, JUCtnjtrwtMtff.}
»,m.y. conccdunt, ocgarevidenturextraillam. Sed pr ofecto id nuais js-
aliiquehunc patrtnum oonelie adejulmodi inrtruciiuncmouiiga- juocdiduroeft .
Quareoporcebic, &idclariuscxpl.care, & aliai turadoceoc,
Wenimeltpropriummunus PatrioiBiptixau noo dubiutiones hinc emcrgeotes diflblvere
> quod jam facio . Confirnuti . 11 QuKroenimPrimo. AnpeccctFrater
fufcipiendoFratrem , cxtxa necelDutem DePcenis itcrumConfirmanrjs. 1
/"lUamvis, quibis(cteflKreumdembat>tizact utl.i.d* Bmpt. VJ.
c.uit.& UbJ, inti.ttt.§ dktumelt, utiploiaclo exexpref- fisjur.bus
irrcguur.s, quiuraenbis, etiamlcicnter conhrmat , lira ncic.uiaieiu r 1) Quzro
fecuodd . Ancontnhat eognationem fpiritualem , iu, utlTFracer v.g.
tcnuer.tSororero, deinde cum illa iuhonefte •gei>do,debratinCoofe(uone explicaretum
cognaciunem carna- lem, tumlpiritualenw 14 Quzrotmiopcrhancoceafiooera. Si
Frater Pratrrmfufci- piatinBaptifmo, idemnein praKWis duobus dicendum , quo.J
iaCoofirmatiooe/ 1 j Refp. Volui non naucos Dottorom libros revolvere.clc reco
J «. . /- r M, C ..oull.bi.nvcn. proh.l i.onem» neFracerFratrem ,
Sororemvc.nBaptilmo, velCoohr- rrj nr.y.*. ai.aio. ui*a jnnm **unmm mmm*m*
irr^»*»r.i~.«., matioiiefufciperet. Soluminprsedidaverba, Si & Bonacinse
in- *xpr,f,* jar*d*ttm»»r: Quopofitolicfubfumo. Atnullumjus in- cidi, valde, utvidilli,
arida, caquefme ullantione, Cnc uila venitur, quoddeliclo
iterataeConfirmationis irregularitatcmad- Jurisciutione, lineullapariuteprolau.
Quare dooec aliudcer- ncclat; ergo&c. Et itadocent comrauniter
DorioresG.Hurta- I effulgeat , dus, d*Ca»fi,Jif.%.& iinnmit trrqnt.di/p
*J,f.i.Suu. %.p.d,S*- , ert irreitcrabilis, (ed non incurnt irregula-
incensduciturex illoprincipioaliasu*. d,lr. id ftiHmdtltBmm mdutit hrqmUrii*ttm
t *nU if Keip. vuiu.nonpaucosijouornmi.Drosrcvoivercocreco- gnviterquidem,
& iacrilege peccat , quiaConfirmatio ciim im- leretoumdiftindioncro4.cY. r
deConfecrat.Jccaulam}o.inqui- pr.mat charactcr.m , ert irreitcrabilis , fednon
iocurrit irregula- tjusdehuiufroodiargumentotnCtatur, & oull.bi inveoi
proh.bi- ri atem. Ratioconvir- '""■fir- rxrn>.$.«.ailato. mm io-
txprtfii jaradttimnar tlla «enitur, quoddel.CIG wmmmmm-mmm e *r- neclat,
ergo&c. Et itadocent comrauniter Dociores* is erruigear, dus,
d*Co»fi,Jif.o.& itnnmdt intrnl.di/p %J,f.i.Suu. 16 DicoadprimamQuxflionem,
Fratrem.poflefufcipereFra- n.difp.l9.f,a.\. BooacVaLMarchinus,
aliiquccumLeandro, d* -m Cnrnrrm (mrnlln nrrrifn. nma nnn funf imnnnnn ' 1,
vdSororcm fioeullo peccato, prarccpo, Gdeillisnon coaflet. 17 D.coadfecundaro,
corrtnherecognationem, quianullan- tioapparetDoacootrahendi. Uodeutnque
cognatio eritConfef- foriaperienda, ucafuspropoGtus eveniat. fS Dicoad tcrtiam
, idem eflc diceudum in Baptitmo, qujapa- rimodoresineofe habet. dkligati*
Patrini Ctafrmmtitmit . 19 PacrinuainConfirmatiooetunc (oiura tenetar coofirmatum
Cmfir.di/p.+ n.lt. a NequeoblntSacerTextu», tap.z>iaam,fld,c*»fi,m*t. mui.
quatenus videtur irregulariutem huic delictoadoetlere, noo ob- nt, inquam, nam
boccaput eft Concilii l arraconemis, quod tuitProviocialc,
atqueadeototamEccleiiamncquitobligare: vel certeufueftabrogatum, veldeniquc,
quiaeft pccna, incurretur poft fentcntiam . ... 1 Reconfirmare (ub cooditione
eum, de quo eft dubium, an vali- defueritconfirmatus, nonfolumnoncflepeccatum,
fedreacia- Clura , ficuti diCtum eft de dubie bapcizato , monitionc non indiget
. DE SACRAMENTO EUCHARISTl -M* MONITIO AD LECTOREM. ADVERTE ( AmiceLcftor) me
de SacramentoEuchariftix, ut& de Sarrificio Mifl&e, cujus tradtatio
hujus item eft loci , pluribus egiffc in OpuiculocxpeditxCommunionis» &in
Opui- cuiodccjuldcm Miisx Sacrificio . Siergo larpius ad Opulcula hxc te ,
Ledor, ablegem, ne mireris ; idfacio, ncea huc tranfcribamcummea moleftia,
immo, & cum tua, qui Crambem repetitam , tuxmenCr appofitam , quafi invirus
, iterum abiumere cogereris . Hanc pro Tradatione Saaamenti Pcenitentix,
prjcmiflam clse volo. Dc Materia, & forma Sacramcnti Eu- chatiiuz. rt (
Panis ) hoc eft comeflibilis ufu communi, fub de- n.,,uno verbo, Panis
ufualis.Nam proPtereamal- iTentisHtcr, utal.qui i^uunt, non differatipaoe 1
T\yf ATERIAEuchariftiae, illud nimirum , quod aprum eft mi XVI conlecrari,
idclt tranfuSftantiari ioChrilii DominiCor- pui, ftSanguinem, Pinifell, &
Vinum, M in Tridencino f,f. M.f.ir>?. oblervacur. Forma (illaverba,
HoceftCorpus&c. HiceftCalixSanguinis, &c. $. I. D* mmtm» S*»aifimi
C*rf*rii. m , tdattri* etrti mftm. 1 |) Anit ex vero tritico, qnod abfoluti
Frumentum ippella- JT muf, cerueftroateria. LegeSanchimThom.j.;.f.74.«rr.
).&p*JJim Dottorej . s £;afdera camencertJtBdiniseft, fi panis fiac ex
Roccella , ut cceteri luli vocaot, & oof Siculi communitcr vocamus
Majorcam. Itemlifiatex illofrumenti genere, quodnonraroapudnof ufui efl,
appellaturqueTimminia, aliisTricicum trimeftre, feu tri mefioum, ttcdilhans
ibreviute, quanafcitur, & maturdcit ; fuot enrm hsec in omoi rigoreTriticum
. t SiveautemaaymusfitPanit, in qooconfecrat Ecclefi» Lati- m, fivefermenutus,
inquoGreca, cerucftmateria. Qyo 4 Dixiautem( nominatione Pam , facruda,
eltoeftentulitcr, codlo, cumnoofitufucommunicomeftibilis, ' :i
Theologorumfententia. aptac<t conteci.w Panem itcrumdico,
idcftClibano,fcuFuroococlum , vel fi- uuumudoigneaflum, utconcoquifoleni i.lar,
quasvocamusHo- ftias , ferreo mftrumento , ad e« jflandas apto ; quod
ecrteClibaoo gequivalet: & utfit,quandoPaoisallaturfubcioeribus, veliuva-
£s,fiveahenis, fivenctilibus, nullohumoreadhibito, quiatunc per illamaftationem
verefitPanis ufuali^ , utteoJtSuar^Egid.De Lugo, Fag.aliiqueapudLeandrum,
tr.j.r*f.l.a.H. 6 Panemdeniquedico, etiamfi, uthabetLrand.U^.ia. cum
aliiscontraFifj.frtrr». E«l.j/,i. mideiattus fit vino, vela- qua, fivefrigida,
uvecalida ( dummc^ononiucoquatur, uta- nriKat denominationempanis ufualis. )
quia fic adhuc remanet Panis. Quaremicapanisroadefacia,
cVdigitis,raanuvecompref- u, acreddiu, quafiraafla, eflapuconlecrationi, quiactiam
uc, ( fialiud nonadoa<) Panis ufualiseft. De Pane bis cotto d icam wuv.ao. 7
Quodautem hsrc, 4c(imiliadicamusde validitateCoa(ecra- tioois,
nonverodelicitoufu, quifulus ille eftfervaadus, quem coaiuevitEcclefii,
oimiseftmanifeltum. iabiis EceJefiisfervanda Qp,/i..«Vc«Mw»/.i.f».
fusediflumcfl. Tmmk T.m.U. D. ' MntnUtmtmtt» pr*C*mfe*T*ti>n*S i
Primd,Hordeurfl,OMSecuodd; Avena, ^«««Sieulis.TertiA Far, Fjtt» lulis .
QuMt6,Fruraentum I nd !■ , iUifi* Hifpanis , oon a Digitized by Google 10
Lib.IV. Dc Euchariiiia. lc, five (quc^adhilicriprofacrlficiofemper eft
conveniefltius ) cx fe gencmfum . Noutautem \ 'af. 5 -t i. 1 7 j. apud Leandrum
Tr. 7 uBitf.d.i.i.iy Licctvinumrubrumratione coloris magisafli- «iletur
fanguini , idemquc vinum rubrum in Scripturafoleat vo- carilantfuisuvjr,
undepropter hucconvenientiusvideacur appo- •Lentes, Cioeres,
Caftane*,Amjrgdsla:,ca:teriquefrucius, quia mulrominusFrumcntumfunt. De
Hordeoexuco eiteriorc fpo- lio, (cudefarinaejui, idem omoin6dic, quod dcbordeo,
ne- que enim ea deipoliatio illud imm utat 1 fua fpecie , 9 Cumautem raod6dixi:
Far non eflc apum maleriam, de cariianguisuva?, undepropterhocconveoieiitii
communiFarre loquutus furo, nam fi nomioe Farrisintelligai niinucrificio,
umcnabfoluteconveoientiuscfl, proptermundi Timminiam, • hanc enim pcr illud
ncmrn Far figniticari ab Hilpa- (icm, album . niiteftaturLeander, 1#&T>)
uoeapucfl, utmodo, dixi, ».a. 1
Mui|umitcmtcl1eS.Th.i^.f.74-»r»-j.d'*«*w*r«»fai.i»«»»v Sicutictiam
nonloquutuslumdeeogcnercFarrij, quodiPlinio, Ti»Mm,4tc*»fitJ.*. ideftliquorex
«vis recenter exprefliis, apu /.8.r.8.vocatur Adortum, cScexquoverus,
cVopiimuiPaniscon- eftmateria (licet illieita,
propteretmfuetudinemEcclcfix.&c.) ficitur, fieoimitaeit, apucibmaieria,
cumfic ltipponamus, A- quiacitinfubftantia Vinum, &quidcu>poubile,
lkctnonfitple- dorcumefleverumfrumentum . nepurgarum, fcu decocium. Excipequoad
illudde illicito ulu 10 MaAavcri trumcnti, quam paium vocamus, fed cruda ,
necefliutemdandi Viaticum.velquid Cmile. Excipitetiam Lean- fcincctiamexulat, quia,
utmododiximus, panisnoncft. der, /t.f.tt. fcltum Transngurationis , ubi
coniuetudo viget co tt EademMalla olco, velbutyrofrixa, vcl clixainaqua.cum
dieconfccrandi in muflo. certoitemabAlu- faciat lagana potius, & pultes ,
riexcludiiur . ia Minutilfimaparticula veripanis, quarfiveabfolutefenfibilii
nonfit, ut ait Vafq. Suar. Hurt.alii<|urapud Lrandrum , fiveet-
ijmcxicntentiaprababiliore, quamvis in (efenfibilis , umen ta- lisnonfit,
rclpccluSaccrdoiisconfecrantis , nonellapumateria, quianonpoterix tanc eam
dcmonftrare Saccrdos per pronomrn (H»c) cumfitipiinon fenfibilis. LegeLcandrum,
tr.y.diff.S.^n. Ht. cumHurtado, Vafq.aliifquecontradeLugo, diff a. At E*ch.
w.iitf. Verumadverte, minutiflimam quantumcunque partica- lam lcparaum ab
Hullia Coniccuu, fi tamen adhuc retinet fpecies pann, remanere conlecratam ,
utdefinit Tridentinum, (egtt.i }. C*» 5 . cc 4. non enim hlc militat prxdicla
ratio ncgationisdemoo- lirabiliutis, qurfolum rcquiritur, durafitcoolecratio,
oonjam a Vinumcongelatumnonfolumpoftquam (itliquefactum , ve- rum
eiiamdumeilaciu congclatum , l.ijifmfJ*s*erif.Miff.c.S $.8.i «.8.
(uftinuiefiemateriam confccrationi idoneam , quiacxfe, <3c naturaiua
cltpoubilc. Relcge locum, namplura minutiora ad bu;us rei Praxim ibidcm
invenies . 4 Vuium, aqua, vclalio humorefatis modiro mixtum, apu efl materia,
quiaficnonaraittiturnec(ub(uotiaVrai>necdcmon- ftrabtlitas Vini, per illud
Hucii C*li* ,crf. SiCutiinfimilidictum cfl mod6 §.frtcid. . 5 Vinumexfeacidum,
curavereGt Vioum, apu efl materia . Immolicctcumpcccato, validcumesin rigorc
Coniecratio fieret in Vino, quodincipitacefcere, fcu in acetum abire , <i
adbucve- rceftVinura, quodpalato, runtaliqui, videmox «.10. MltrU daii*
Con(ttr*tio*u SmaBifftmi Ctrftris. saj PanisexTypha, feuCcnteno,PanisexSpelu,quamZean,
feuAliram, vocant aliqui , Panisex Siligine illa , quamad Ccn-
tcnumpctlincrcnonnullidicunt, valdedubiam Doctoresciuti ,
c5cpaflimaliimateriamafTcruiit, quia multumambigitur, anharc (intFrumcntum
verum. Hucetiamreduco,quero nos Jerroanum vocnnus.' 1 U C>ixifei«iligineil^c.)SiqniainomiieSHiginisinteJli6a?,
cin» intft* *i Ctnftcr, CtlUi, € Vinumexpomis, velaliisrebus,!quamex
vite.Muftum itero inuvis exiltcns; Agreftaitem, vcl liquor ex eadem exprefliis
, quodOmphaciuroappellamui, inepuroateriaad Coniecrationcra certA pronuncia,
quianec vereVinum funt, nec funt ufu po- tabilia . 7 DeguttulanonfenGbili,
quodapunon fit, collige ex diflis $^r4r.«.ia. 8 Vjnum Imbfcitum ia pane, non
eil apu rraMeria, qaianw kit«aV)uos irtatUigere aellauu- Grmaiu, triiicum leleQmai,
ku poirfl deilloajbfoJotddici. Upceflviaum , fedwiiuk, Hiceiipa- candidum,
quodabaliquibusltalis yoaw Grmt gmtilt t ab aTi- quibus, Fmmrntefanco, &
fortall* cor reipondct alicap lpeciei noi1rzMai<fclve> (eu Roccdlar,
dequafupra«.i.di«inaus,fi in- quamrrumcntumeft, aptifllma eil mxteria.
SanePlinius, f.8.r.8.ait, SfliginfnvefledeliciasTritici ,& Ga- lcnus/.i. di
cihormm ftcnltAuimi , r* »it» panem cx Siliginc, efle panem pcrlecliffimum,
feuperfedtiflimum alimentum. 15 PaDemexcrernorcTrUici, qucm appcllamus ^mirf» ,
valde itemincerumaterUoft4 qu»ut>*»'*ia» fnt, corrumpi dcbctfa- rina
Tritici. . t6 Pams»e«THrit'icoo»ixtoriotabilitercumaIiis feminibui, vel cum
ooUrc nibro cinnabari , ^uovbkmuouti ad Ikterascooligaan- 4m, wlciaroSaeciiaro,
vcl Mclle, «uos M^itccuii, vocamos, fcm- corea-itioccru ma teria,
ouiaquandomixtioeft in quantiute nota- tili, (cmperellduliium, an res frt
atrlolute hsec , vel illa cxroix- <is-, Atfi&tinmodica q»MU#tatc, tunc,
curn parum pro nihilo acputeaair, «asidrftrafiitnrresadalum ipeciem; quarecrit
con- lccrabilis. ... »7 Dubitotamen mcritdde aliquibus etiam inquavu modira
quantitate. Qu.isenimacquiefcetLeandro<i«£<«f*.d.8.«.i6'. judi-
canticilcpanemufualeroHoitiamrubram, quamvis modico Cm- nabariimbibiiam? Non
itapatiis, cuimodicurav. g. Saccharumfit «mmixtum; cumeoim licadhuccomcftioni
humanx litaptus, & exaiiauartc easarvitas, ui luppoaimus, illum nonremoveat
a fuocllc: noneritadcoofccrationemir.cptus. Ulicitus autcracer- t6erit, quia
eft cxtra ufum EcclcGa? . 18 AnauteminhflC caiuexigu* mixtionii illapars modica
in- termixu iahflantia, v^iliainodiciSaccbari, utctiamLapillus , terrxr
pulvkulus, vcl granum hordei , millit,fimiliiqucgencris , iivcintcgri ,
(irecontuii, converutur oecne in Corpus, vel San- ruinemChrilliDominifjmulcummafla,
cumquafacitunum , ad Theologosfpcculaiivos utfuntSuar. Vafq.Gran.
aliiquccitatii Le»rui.dtEmh.d.».i.to. enodarepertinct. 19
PanisexveroTriticoconieciusaoncumaqua, fcdcumaliis ms, nam propterci, huncpanem
vinomadcfaaumeflemateriaro SanQiflimi Corporig, ibidemdixia 6. AdtkVinum
inpancimbi- bitum «aldealfimilari inufto innvis caiftcjiti, quod mod6 ine- ptum
eflc confecrationi , fine ulla controverfia , docuimus ora-
LiquorevprcfIusexuvispjir« ( quidquiddicat Amicusi«r«T/W Tiwltxit , ti.i.di(p.i
j».?4. Diana , f.lJtr.ii.rtf.l. apud Ame- deumcontuAnonymum, dtHuck. priftftj.
) noneft aptacon- tecratiunismatertt. RatianoB4cbetci7eiTli, inquaprzdiai pu-
tant, nosinniti, fedquiahicliquor, feu fuccus , non eft ulio mo- doVinum,
necMuftum. SicutieiiimSapa, ( quod oosvocamus Muftumcoa«in , feu Vinumeoflum, )
quiacKdecoAaa Muflo, deperditiskreomuibuspartibusfubtilioribus, nec Vinum, nec
Muftum eft , unde nec compuUnda intcrpaubilia , (ed cometlibrt lia,
utegofuppofui//i.4,i» Dtcc.j.Q.t.nA. rnTraaatudeJejunio, iufuccusexuvispaflis,
ade6 ficcus» &decocius e8, utnullam Vioi, veJMufti roilis, qulmvino. vet,
Mviri* dmiis frt Ctlicit ctnficrttttl . 9 Vinum, quod condituraromatibus, &
hujufmoJi rebus , fempereft ( fi non fic fatismodica immixtio) materiadubia,
qui» fempertimetur, anaromaUade6Gnt valida^ut Vinumcxtrahant» fmoni
fubftantiaVini, ceTt^idcnoroinationeabloluta Vini , ut nonpoflitdici,
HoccftVinum, fedabeatin Multum, quo vetc- res olim utebantur . 10
Produbiaetiammateria habc,faltemquoadPraxim, Vinum illud, quodinacetumiamabirecomprehenditur,
quiaquarovii, utdixia.r. aliquidigpolcaot, anadhuclit Vinum, umeufemper
timendumeft, neinacetumcorruptum, jampcnitui fubftantiam Viniamiferit. it
Diidfiet, (iante, velpoftConfecrationemSaccrdosadvcr-
:proVinoapporitumfuilfeacetuminCaUce, vel Aquam? fatis tatpr
hum^ri^s7cumaquaRolaceav.g.velfuccoalicuiusherbaB,valdc dixi
i*Of»ft.dtStcrif.Mif.Uj.S.$.S- indcpaniiulualisconfici nonvidetur.Exci- dubia
materia elt , pe, nififatisparvafiatmixtioUquoris altcriuicum aquanaturali ,
nam tunc idem dicend um eflet ». quod mod6 in Gini li di£tum!eit . Panti,
quibiseftcoctus, quemabfolutcBilcoclumappcllamus, aliquisintermateriasdubias
connumerarepoflet, fed cert6 panis rftablolutc, quiaiterata eacoflio, illmri
non cxtrahit abuluali ,quart, materiadubuuonefl confecratioms, fedccru. C A Dc
Forma P U T II. Euchariftias. I ~E UchariftieFormacontineturinhii
verbisiSacerdotecutn J-a debiu intentione prolau : H*c tfl cium Ctrfui mtnm , r
\ rinumdr vite, & quidcmomne , Gvealbum,Gverubrum , V ^veexunaRegione,
(iveexalia, (ireexnatun fuadebl- £t, Hit tfi C4lix S**g»iu>i mtt n*vi , cr
ttrrnt Tcfinmtui , JU/> fttri»m Ftdii, **i fr* vtiii, & fr* mulrti
cfttmdctmr m rimifitinm ftcctttrmm . a Porrd(iveilludtf«rfumaturadieAivc,
itatenet de Lugo , d: ;p.t t.di Eiuh*r.*Hir! 1 J4. ( fi attente legatury
Utfcnfusfit,Hoc, eftCorpusmeum, (icutproiiomeoA<rfumicur ia>
iiarmaCalicis , (|VC Digitized by Google Caput II. five (umatur fubftantive , (
fccundtim Saariura , difp.ftJ* Eueh.fttt. 7.cura S.Th. Vtrf.Quiut* t*mtn ,) ut
non denotetur Chrifti Corpus, fedaliquaratiocommunisSubliantix, velEntis ,
iuutfenfusfit , H<* , <S»<xi eiutiuetur fub htt fpteietus , tft Ctrpus
mtum, valida eft Confecratio. Atverd anfatisfit, 0 Saccrdos, dumconfecrac ,
proferat wrba folum rccitando. Durand. Innocentius, Ochaga- via.
aliii|jeapudSuar./.r. feS.*. Andcbeat profcrre fignihcando Vafq.di/J '.oor.1.
ideOpeifonaliterfaciendo, quodChriftusfecit, anpotiusutroquemodo: TcltedcLugo,
iih.eit.it n.no.cumS. Thoma, Valentia,Suario,aliifque utrtatriteConfecratio
expticarc noftrumnoncii, icdTheologorum : nobisfufficit moncrcSacer- c*otem,
utintendatfegerere, ficutiintendit Ecdefia. \ Anitcmfiquismutetejufmodiverba,
proferendov. g. fic , HoccltCorpusChrifli, EcccCorpusmeum. HiccibuseftCorpus
meum, Hocfit, fcufiat Corpus meum. Ego confecrohune pa- ncm inCorpusmeum ,
egocoDricioCorpusmeumexpanc. Acci- pite, cVcomedite hocCorpus meum. Hzc eft
fubftantiamea . Hic cit cibusmeus . An inquam, fiquisin eonlecratione Corpo-
ris, (ckquidfimileinconfccrationeCalicis. Ut viderccftinSuar. Vafq. Coninch.
dcLugo, aliifqueinnumeriseiutis«£«M4. tr*B. 7. U.$. *<{» 7.) iuproferat,
conficiat Sacramcntum , Thcologis quxrendum, relinquamus. LegeLeand.if.^.^u.it.
Proicctohx, vclfimilesformse, faltemdubizfunt, cYaliqux nequaquam fuf- M*terut
dtitt tfft determin.it* . 10 Prirao, notandaeltdoflrina, quamcirc» id
affertConinch. }.-14.*T.x.duh.x.».}7. docetenimtria, PrimofiSacerdos.velitcon-
tecrarequinquehoflias, exdecem, V.G. quas habet przfentes ,
eumdcbcredeterminarc, quasinparticularivelit, fecus nihilfa- cit, quiatunc
matcnanon efsct dctcrminau. Secundd docet , polse eundcm valide confccrare
quinque , fi mcnte intendat confe- crareeasquinquc, quasPetrus, V. G.
anteidefignafset . Ieru6 docet, invalide tamcnconfecrari, fi mente intendat
confecrare easquinque, quasPetrus V.G. poft confecrationcm dcfignabit , 3uia
Sacraraenticonfcclio, nou poteftpendereabeventu ,leu con- itionefutura. 11
Egoexhisprimura, cctertiumeum fententiacommuni (a- tisapprobo: (ecundum,
paceuntiDoCtoris, nullo modo, ficuti nccapprobantSuar.i<i/.4l.^fl.6.
Va(q./.<<<.i7tJ».i. aliiqucquianifi Pctri, veletiaraDci
vofunttsmanifefta BatSacerdoti, nonpoteft Saccrdos, pcrpronomeo, Ht, deGgnarc,
quas Hoftias conle- crare velit . ts Secundd. Si intcr confecraus particulas
peralicujus incu- riamuna, velpluresnon confecratzin eodera cumulo int
nonpofsctillccutnulusabfoluteconfecrari, quia 1 formz, laltemdubizlunt,
ccaliqux nequaquam iui- rentur, nonpolsctillecumulusablolutcconiecran, quia
cacieret ficientes: Nampropterca abillis, fub poena peccati gravis abfti-
Confecratioin jamconfccratas, quodefset facnlcgium. Atlimi- nendura crit
femper. Afferamus nunc in fingulis tegitimz formz vcrbis , aliquid fcitu
dignum. nte, puueumintentioneconfecrandieam, veleas, quz cratz non funt , valide
pofsct , quam fententiim ego docui, t.x.opuft. dtS**rif.Mjff*,r.i.$.x.».<o.
& nunc inejusconfirmationemadduco Dianam citatum a Bauci mtx uftrtnd; cc
Leandrum ,tr.f. difp.S.*. 78. & 79- quia fic conlecratio non cideret in
hoftias conlecraus , ot exaliaparte, fat detcrminatz defignantur, dum
defignantur ez nonconfecratz, hzcnim determinatzfunt; nonautem vagz ,
vclconfulz. Sciode Lugo, di/p^.d* Eutku.t J.6. quem fcquitur Baucij
inftttB.tj.47. cfsecontrame, qui denique dicit, propter dubiam confecrationem debcre
illum cumulum fcrvari, douec corrumpatur, fedmihiprobabiliorvideturnoftra
fententia. 1} Contigitnon multisabhincdiebus, utSacerdoscuroattulif- fctad
Altareduashoftias, nonadvcrtcns, unamalteri eflefupp*- fium , dc
moreconfecrationis verba lesiti mi protulerit . Quxnam
exduabusconfccntioncmfortiuclt? Refp. Neutram ajuntaliqui aptid Leand./.r.fji.
atiquiapudeundem folamunaro, nempe il- lam , quxcrat in profpecluSacerdotis . ^
Verumegoutramqueloogeprobabilius cumLcandro ibidemci- j Primo, ficutinon eft neeefle
videre materiam confecran- tanteSuarium, Vafq Hurt.aliofque, cccom dam,
nequeillamtanserc, iunecfecundiimSuar. d.^.d* EutO. gulariterin praxiputo, quia
Sacerdos folet alitfaut, necefle cf), lonura verborum fc onomen fhic)
eltderaonftrativumreiprxfentis, idedduoadveftuntThcologi. Prim6,
deberemateriameffeprz- fentem. Secundd deberc eflecerum, & determinaum,
ncque eniraderediftanti potcscum veriute dicere, Hoc; Rurfus ne-
qucdereindeterrainau, dealiquov.g. quifortafleellinfirmusin» tcrdecemhomincs,
quemquetuquianefcis, non vales detcrmi- natedcfignare;
nonpotescumCmiliveriuteprofcrrc. Hichomo Triaergohabcdcprzfcntia, tria dtitt
tft prtfnt fttl.s. phyficcadnutcriam, fecus fubmifla voce SacerdosFormam pro-
fcrens, quz vox non pertingerct ufquead imceriam, nonconfc- craret, quodcft
inauditum. 6 Sccundd, Matcriapefiuitergo, vel poft parietem noncon- fccratur.
ItaSuar. l.exumS.Th.*liif*ue . Addit Coninch.f.14. i* Euth *r.x.duh.JM.xi.
necholtialitcnsfubmappaAluris,quianon poteftquisproilla ficpofitauti pronomine
: Hic ) contra ver6 , rnnteriacoram Sacerdote collocata , quamvis
linieotantummodo coop<-rta, veletiamclaufa inPixide, velpofiu inTaberoaculo
, fcuSacnrioaperto, validdconfecrabitur, quiarcctetuncaputur illud (Hic) Dico,
validt^, namquoadlicitumufumnullo modo hzc prubanda judico,
propterconfuctumufum Ecclefiz, contra- rium facientis. _ 7 Quid, fiTabenuculum
fit clauium? Rcfpondco. Aliqui , intcr q,ioscltConinch./.f.
zquiparantTabernaculum ctaufumpa- rieti, «Scconiequcntcrncgant heri
confecrationem. Aliqui, in- t,- , . •. ,-if Lc.ii>'i./Jf Fuci> :i.s../ 6
j. zquiparant Pixidiclaufz, Sc conle^ueiiterliericonlecrationemaftirmant :
Tabernaculum cnim quafi vasmagnum cft, inquiunt, ergo eo demonftrato, deraon-
(tracur&id, quod millocontinetur, cScLuiod.+.deEueh. a.ta).
idlubdubiorelinquit. Quidquidergolitde valore, tuabhoc(ein- pc.cave,
q^uialcinperillicitum. EtquidemfiveTabernaculum fit apcrtum, fiveclau(umexalio
capiteunquam illicitumid repro- batur, quiamatcriaconlecranda veldebctcflc
inmanibus Sacer- dotis< velluperaram lapideam inAluri. 8 Terti6, Ccrtumefle,
aitSotus»i.o. *r.x. pofschoftiamcon- fecnri, fi difteticonfecrante perdccem
pafsus : atfi diltet per tnguiu, efse, ait, valdedubium. Nonadefieejulmodi
dubium dicit Lunder , leq.^T. (edcertumclsc, validefic pofschoftiam conlccrati.
EiocamHomc.d.*Ji'e Euth*.z.p.6.n.tm.it. incertiffi- muimfvepronuncio, non
enimvideo, qua rationc res | me per tnginuDalsusdiftans, iufitmihi przlens,
utdc illapoflim verc dicere (Hzc .) 9 Hucreducipoteft illaquzftio. Anfi magnaquantitas
appo- naturconfecranda, fblumillaparsPanis, vcl Vini confccrctur , quamDeus
videtcfse moralitcr przfentem, an tou/ Partcm , puUtSuarex, drEuthfttl.sJi».
totam Vafq.i» ifJ.iTi. n.ij. eui »dhtrtt G Hurt.J.j ExchJif. i r. quia,
hicjudicitfumccre,fima- teriafitprztcnsiecunduraaliquid fui , idquod
illefuiicerenequa- quaroputat; cautedeniquc dcLugodtEuthJ.*.j,u.u7, biam
relinquit. Turtth. T*m. II. D* confecrandiquidquid habet in manibus .
Alioslimilescalus valddadhoc argur fupcrqueconfideravimus>ar^i»ff./.t.f.i.«'#§.}j/cS4rr.
Aft^: ^». 14 Vidc, quxmoxdicara n.tS. Euim . 1 ?
Hzcparticulanontfldeefrentiaformz, & quidem Cne pec- catomoruli (
przcilocontemptu) oraitteretur , quia utiscftma- teriz parvius .
Imra6noneflecertum, fofemortale, fiontittere- turexcontemptu, puut Sot j»
4.*//^ t.fu.t.art.S. §.fi*uttt»> quia adhuc contemptus parviute raateriz non
caret . Ctrput mtum. • , 16 Siquisdicat, HtttfiCrrpusituut, H't*jlC*Tpuim*um,
Hittft Ctrpusmeut, grammaticaliter labetur, lcd validcconfccrabit,quu
mutatioeftaccidcntalis . Vide Suar.4. r 9 cum V»g.pr*e.Ecelef.
j./.z.f.6.«,.i8.&aliisaddentem, validam effe abfolutionem li ex ignorantia
d icat Confeflor , Abf ol vo tibi . 17 ldemputatLeander, trua.yjifp.wj. deeo
,<\uidkit /ftud eflCerpuimeum, quiapronomcn /yJw/licct aliudlatind
fignificet , aliquandoumen Ultemabindoclisufurpatur pro H*e , U Non idem cflct
, liquisdiceret, llludt/tCerpuimeum, quiaprono- men, Ulud,
apudnulloscfloftcnfivummaterizprxfentis. 18 Qyid, 1: • 1 u : s p ronunc iet
Kru» , pro Mtum . Dchoc,Ccfimi- libusaudiSotumapudLeandrum, l.c.a.19.
&*.io. quifichabet. 19 Suntautempe)ores, quimfcrupulo(i,ccmorofi,quiputant,
fiproAiraiig*, dicant, Afrmanonconfecrare: cftenim deridendus icrupulus .
Hilpani namque xgre proferunt M fijialc • lmm6 fi pro, £yr,velocitatclinguxdicatur,
£;, millusexurgeredebctfcrupu- lus,
quonumr,poll^infinedimcilectiamHifpanipronunciant : Exaccommodationeeniumufus,
legitimus fervaturfenfus, ficut inbalbutientibus; Et p*ul»p*fi. Imm6 quamvis
non adhibeatur diligentiaproferendi, A/finalein Mtm», vel li forti non
proferre- turrinvcrbo, Eft, nullamproiecl6 reor culparoincurri: enim noncft
iftarum minutiarumobfervator*. 10 HzcSotus, licct fcverius, quoad hanc bendam
> loquatur Pag./.rji.n. xt Inhisautem, fimilibufquecafibusadveito, forte
pronunciantcm , non poflc , jsrolata jam I fortcpronunciantcm, non pollc,
prolata -atn touforma illamfupcrcandemmateriam proferre, quia tunc cader
rntioinrem iam coniccratam. B } Digitized by Google 2.1 Lib.IV. Dc Eucharirtia.
Hn m% Cslia Smmptimii mti t» SlquiiprofcntC/.;, prodttr, relZ«mua pro 5*flc«(,
nii, fiuenimpronuriciairtHifpiMii) vel /ttr tp Cmli* S*npmum umri.
VideLeandrum, tr. 7. «V?. 94.1 9. vrl, Hic tjt Cmiix SumguM, tmit, idcmdic,
quodmodddiximus an.18. A HM fimiles rormas Santtiflimi Sanguinis jequipo|lrntes
legitime formz, undeap-aj ad coofecutionis valorem, ledcertc ( qura
iuntcontraufumEcrlcfiz )illicius, videlateapudLeindrumJ.r,
t.ht.*j.ii*j&it.&*.&.F»giiailfrwft.Mtthf.i.l.i.c.6.A*.t{. KtVi,
&Utmi ttpmmrmi, Ujfttrmm Tiiti, mm.fttvm,,, & frt muliiitffumdttur
utrtmiffuntm fttcaitrum . •) Cefebrishiceftquzflw.jnhzererbaprzterilla ( Hic
eft Cali*Sai*u>nisrad) fintdecflemiaformzCaliei» . Varii mi».
profectofiquisUtinaseaomittat, peccabit moruliter , quia in noverfia:
NammultiThomtftzomnii illavcrba, modo pofiu , requtruntadvilorem, quzeft
quarflio celebris, lateagitataide Luno,* iutkmrJiff.l l.ftH. ?.nl nfnue ab
eodrm ciutu . Undr pru- denteradvertuntnonnulli, utHenriquez,
'.8.ct7.a.4.Bonac.^. 4< l> i,*!. aliiqueapud ipfos, Sacerdotem, veldebere
babere jntenttonem contecriodicalicem, perhzc oroniaverba, vel, fi
tolitrefflipledecernere, (utcertiomnibus lucJorfum, ut non (Jrcernint)
deberetereterread intentionem Ecclefiz, irrtenden- docunlecrarepeteavcrba, que
Ecclefia, iatendit, Cdm enim nomineEcclrlixintelligttur morileEcclefizrorpas»
cujuscaput eftCHRISTUS DOMINUS, etiamliornnesFidelcsid nefciant,
fertcerteipleChrillus, quihoc Sacramentum inftituit, &c. Quod fi continsjat
mori Sacerdotem , nondum prolatis przdictis verbi» , przd icti Thosniftz dicereat
, reiterandam fore toum for- mam, abeoSacerdote, qaidemorefupplercdebebit
Sacrincium inceptum, »tqueinterimillum Calieemefle lub conditione ado. randora,
it Cgnete Bonac. tW.**. C A P U T III, Ehacre loeuti tumu% i»trjhn l.t
.r.i.f,t.dtS**t*m ingim- dcr\xt(a%inOfmfc.diS*crif.Mff*, /,ir.i.$». quare de
cft. C A P U T IV. Dc difpofitionc ^quz r^iriwr in fufcipicntc ducitur,
fiveexafuantiqno Ecriefeinre guvi, utpueetHen- Titil.is^Jt.i.&lut.K.GHuTt.
& Valqu. ii.it. uveexpericulo » quodpoisetlenlimintroduci fuperftitio,
relopinio aliquanova , devir.tiiehujus Sacramenti, nam propterea Inquifitorcs
foleot contra id facientrs diligenterproeedere. Audi VafquJ^-».»6. lic
loquentem: Sfmmvaid, fttimft fcmmimlt, mm ftr ft iUtdtmm fit % turuudumtAmtn
tfTet , ntmtjtr fHAntnAt [frtnrmn mmitrrH/ui y»»- nmtilru, igrttur .
^uislicttteltrmnlil tffrt u(ut frtftrr tfmitutm mli- tfutrum, Imntnmtrtduci
ftfftl futf* tfiniedt vrrituH mttjut Smtr*- mimi, m r» mmjmr rxifitmurrtut ,
fut fiuni ifftnt fftttti f*mi, *mr mmmuftt mmmnut Uurum tfftt. HarcValq.
Inquibu». Notaillud, licetrtlir*lrilhtffit\ nonenim dicit; li. tit, fit,
{difftt, quafidicat, Coocedatur gratis, else tolerabi. le, noneftumenfKiendum,
propterdiUumpericBlum. 6 Voloitem, otadnotef, licethocpericulumnoa efletinvira Theologo,
&doclo: uraencootrabancroiliuturamprimam ra- tionem dc ufu Ecclefw in
regravi . 7 Solumexcufaremillam, quilibentiusgrofliorem diaofine I
aliquidplusviniinCalice pooeretmotuJa tlusaptidleChriftumDominum, moddnoo
exccdat hodix, vel viniquantiutem, plus,minufqueapponifolitam,etcufarerat
in> quam , proptere]ufmodidevotionitarrctlum,atfieicedat,excufa-
rcnonpoftem; uc enim diclum ufum Ecclefiat non cullodiret : i
Nequeobftatmajordevotioetdiuturniore mortChrirti Do- mini , neque obftat ,
tnquam , quia fi quatcr V.G. in die communicav- resetiam ma|ore(1ctderotio,
& diuturnior Chrifti pnelentia , ncc Umenidfaciendum, quianoneft
negligendusulus Eccleliae, lc- melcommunicandiindie: judicaturenimutiuseflc,
hasrationa- biles, & reverentixChriftodcbitatconfuetudinesad ungucmfer-
vare, quimillegitimoilli. utficloquar,arTel3uidevotionUindul- «ere;
praefcrtimcumea devotioaliaviapoflit, puu bonit operi- Ijii, . &
irrvcntibusanimi motibuscomsenlarj. C A P U T V. Dc Przccpto Communionis. I
fVUpIexprstreptum alibidiiimus effe de fulcipiendaSacr» LJ Euchariftia,
fcilicetinpericulomortts. Vide » otufc. 4$ ,immuuj,i.if.t.
&inPii"cbate, r,*.$.4-»»^4. ibidcra fufficien- teregimusdeucroque.
Advcrtcrctamenlibetduo. Alterum pertioen» adCommunio- inpericulomortis,
aiteruraadCommunioneta inPafcbate , $.1, Auim ftricmltmtrlii I Cl*c^ecorPor,,i»
Cfe,le rpiriruaU, quse Wcrequiritur, •- O aurocftpluribus»oa«/V^«c'-»^| 0'l
c>f- nonigitur de eahiciterumagereoportet. ....... »
Nififorteidinprselentiaaddendumfit, quod ad fpinrualem dlftMfitionemreducicomraodepoteft,
quodqueibi oraitterebre- vttucoegit. |d igitut hicagimus, quaeramuique,
anfitmajusbo- twmlpiritiialefumere plurcs pirticulaj , quando quis coramuoi-
Cat, quimunam; ccconluquentcran licitumfit, illatplures fu- rnere.' quodidemqttJererepofiumusdemaiori,
velminorihoftia, parciore, vellargiorepotuSaiiaiflimiSaoguini», dcc. 5
AdutrumqucRefp. utiliutquidem efle, atque ade6 ma;us
bonum(piritualeplure»fumere, nonperle, ledpcraccidcos, Sr. nihitominutefle
illicitumid faccrede induftria. Eiplico brevi- ter> quod
pluribusprofequuntur Theolog i ut Vafq. d xoj. swa}, ry xtM CMrtV.de Lugo d,
tuchJ.t 1 ^ «.46.0. Hurt. d.i. di Smthsr. dift.t- altiqae. 4
Eftprabibilisopinioapudeofdem, &fignate advertitVaiqu. Lt.rn.i4.
Euchtrilliamtototempore, quodurant ditixlpecicc in i)omarho, poflecaulare
gratiam . Q^uando enim Chriftus Dominus eft apud nos SacraroenUliter, fi
nosadus devotionis plurcs, & plu- rectuoc exlubeamus) iplecauftttn nobis
gratiam , ad quamper eosactutditponimur. Quoniamergolumcndo plure» particulas ,
'velholiiaromaloremduitiusChriftusDominusapud nos ,utiu di- cam, holpitaiur ,
longiuitempus habcmus, quoa&usplures, & lureidcvotiooisexercere
valearau», 6tconfcquenterma,orescf- fectu< gratijeconfequamur, undc
utiliusnobis lit ,pluresaccipcrc. 5 Er nihilomtnus tepcto ,
necSacerdotilicitumeflealteridare, necFidetesfumereparticulasplure», etiamomoi
ceftantefcanda- lo, etiamque propter dicium frnem majoris gratiae . Namadnecef-
' mendi V.G. particuuu coofecraus, cum renovatur 1, volpropter limilcm
oeccfliutcm idriat, licitura a, nuila eftdubiutio. Ratio autem noftxt diOi I
TNaliquocafu inneceflario, utdeberet Fidelis decedere cx X hac vitaline
Viatico, nificommuaicaret inutraque lpecie ,
velnilicommuniraretiiiloloStnguine, quodevenire pofletquan- doinbrmusnonhaberetviresdeglutiendiSacramHoftiam.
led fo- lum resliquidis , puta vinum, vel hoftiam vino madciacum. Im aliquo,
iaquam, e)ufmodicaiu, idlicerctne/ 5 Refp.
ConcediteflcprobabileintantaneceflitateLeand. tr.j. 4.114.1,1. citansalios,
ftinterczterosNunnum, qui tartven rc- quiritconfenfunTEpilcopi.
CumaatemLeanderloqiiatur ablolu- tc, videturidconcedere, etiam fi tnfirmus
recepiQet Sacramen- tumPtsnitentix, vdEitremae Undrioni», 1
probabiliterjudicareturefle inftatu gratiz t VerumncgatSuar.Fag.Gran.
aliique<. malimfequi, quia, quodPontiiexSummusaliquibus, quos enu-
meratcitatusLeinder, id cooceflcrit in oonnullis calibusab eo- demenarratis,
jamlcio: At,quodlemperproproiimeinorituris noo valentibushoftiamabrumere,
Poutifex inEccleliaLatinadif- pcnlaverit , nunquam legitur . Imra6 tum
exejuldem Ecclefiar mo- rc, quzinrevercntiamuntiSacrameniifempervult,
utilludrai- ni ftrctur dcbitis mod i s , tum cx Ttid.ftff. 1 iJm. quod intcgrum
hoc negotium, coocedendialicuiiutioni, vdRegno, utramquelpe- ciem, remittitlingulariPrudentixSummiPontificis,
oftenditura nolle Ecclefiam concedcre cjulmodi iacultatem , oili hic , £fc nunc
SummusipfePontifeicaufisexpenlis, exprefseconcedat, nooau- tem id
remitticuicumqueprodi^ta neceftitate morientium. 4 PofthteclcripuiQcidi in
RefponU Moralia Joann.de Lugo im Rtff Mtrml.i. t Jub.ioji.i. ncgantit cum
Suario , poile dari Sanciilu- mum Sanguinem moribundo non potenti Sacram
Hoftiam deglutire. j Addoduo? Primum, ineocafupolleinfirmu oon potcnti fic-
camhoftiamablumerc, tradiexiguampatticuUmhofttaeconfecra-
Ueintincumvinononconlecrato, nam fic facilc1 poflet eamdcglu- ejrc,
&cialiaparte pro Viaticonon ium naturalr, &c. 6 Secundum, noapropterea,
laicumaflumereCalicem, fifortc muiiu»«c»«c c.cvpcncu- lum, nc indignc&acer
languistraclarctur ab Hzretici», veloe vertereturinacetum, velne, calu
projcctus m ternm, noae~ Sacerdos, quipullet lamberc, vdfumere. Nimtunc revcr
ipfa, Sacramento debiu, dejureoatune requirit, etiam k poflercvcrenterabfumi.
Qaadifpofitioneanimij vtdc mOfmfcjttt t.i. H.
L ^^riasBL*? 1 TjNarrabo, utidexplicero , cafura olim mihipropofitum .
J_i VertabarAgrisenu obquzdam ooftri ordinisnegotU, ab
EminenrilurooCUrdinaliRodulpho, pcridtempus Agrigenti Epi- icopo, expcdienda;
Dieserant, quibusferizPafchales celcbra- bantur , quando ei viciius oppidis
quidam Diceccfanus Agrigen- tum acceflit , poftulans ab Epifcopo , vel
Difpenfationera non com- routucandiinPafchatc, velcomnuroicandi noojejune.
Afserebat etiim e x medicorum fcripto tcftimonio, fe non pofse abfque noubi- li,
icgtaviflimo.vittepericulo, velpaucas horas finenovacibi af-
fumptionetntnfigere . Quarc,autComrounioaem eo Pafchali tem- poreomittere,
autcibatumcoromunicareoporterc. Magnaeior- ta d\ difputatio in Epifcopi auU
inter illos fi veTheologos , fi ve Ca- noniilas, quiCardinal-amdebanc,
«liquibus afserentibus debere buicconcedifacultatem coramunicandinon jcjunum,
utPrzce- ptodeComraunione Pafcbali fatisfaccret, aliquibus contra fen-
tientibus, fauusfore, ficoncedereturdifpen&tio non &ttmde- ,, nclcilicetviolareturprzccptum
bicum revercntiae hujus Sacramcnti de commu tantaperplexiute, qoodnamex
duobuthifce 1 leret, quodquealtericedcredcbcrct, dubitatum per plures horas
tuit . Ecceauterocuidamex iliisuientioccurric homfneroeSocie- tateJESU
pereotdies Agrigenti commorari; quareidaliis fug- ceflit, quicommuni couicniu
Reverendum Archiduconum D. foannem Gifulfura , incujusegodomoexceptushofpiubar,
imc fcilcitatura, miferunt,quidegodeilUqiueftionefcntirem . Equi- demfateor,
metunc fatis juvenem , nec valde incjulmodimora- libusquzftionibus inftruQum,
hzfillc ad poftulatum. Verum , (utfoletinfubitiscafibus ) nou quidem ingeniura
, (quod admo- .dumtenuemihi inefse animadverto ) fedrefpondendi necelTius
viamaperuitaduusfacieiidumpoftuUntibnsfatis expedium. lu- quercfpondi,
mihivideri, inpropoutocafuErainenuflimumDo-
minumneutrumexdiclispraeceptispofse, veldeberedifpenure , cum
utrumqucprobevaleatabiofirmo illo Dicecefano fartum te- aumcuftodiri.
Poterirenimisprzdicufaroe, necalia ( utidem ipfefatebatur) infirmiutelaborans,
aliquidcibifumere anteme- diam noctera , & poft unam , vel alteram horam
fequentis diei coramunicare, cumUmfit, quoad lequcntem illumdiem fatis ,
luperqueicjunus. Plaufuradedit, etUmmanibus, nccfolumvo- ce, adrefponfioncm
Archidiaconus . Et, Q, quira bclle , inquir, & expedite
utriqueprzcepcottcisfactura eft ; quorumneutrumE- minentiffimusCardinalis
difpenfare meriio haflenus recufavit . Sicille, necamplius, tuipfe, tumaliideea
quzftione ( cuinam faciliusexillUduobusprxcepusdifpeo&tionemcoDcedilkeret,
) fuere folliciti. a PorrdegoillipUiifuinibilarridens, erubui, non, utputtvic
Archidiacoaus, oDconccpumexdatoplaufumodeftiam, fedpro-
ptereiquodquzltionemilLaro, undeeratdirecupoftulatio, fifbr-
teampliusinftaisec, evolvere nefcivifsem. Quarerefedlt animo propofitum , ubi
opportunitas librorum raihi fuppeteret, dili- genter przfcruundi ecquid nam
DoQores de illa decernerent . Ve- rum, utinfimilibusfit,
cumaliisfuifsemdiftractusnegotiis, ftu- diifque, iraenteprorfusexcidit»
penitufquerefrixit ardensillud inquirendidefiderium; nuncverd, dumpoft triginu
quinque fe- reannoshzcfcribo, inraentem tempeftive reditantiquura illud ,
aureroquevellicat, utbreviter inl Tho.Stor.Gran.Vafq.aliofqueapudLeaoxit.
fnecfotiirafemel , utPalud. ckCajet. *p*4i**i*m> rninus probabiliter puunt )
in illisverbis: Bifi m*nd*t*vtritis CmSm fiU ktminii , *t* haattiHt vitam i*
wtu . Sedquiatempus nondcterminavit, ided Ecclcfia
fuoprxcepcoprzdictumccmpuspro adultisdefignavit; afhxitque Pafchalibus feriu.
SimiUetUmcLseprzccptumCoflfelfionisroor-
ttliumnabesapudDianaro*-.ii.rr.8"/'.!7.r>9J- Ethisjam colli- gis,
urgentius. acfbrtiut przccptum dc communicandoin Pa- fchate, quim
decommunicando jejmie . 4 HUnabitis, dicoPrimd, Sumroum Pontificem ( nam moz
deEpilcopo) poise faciliutdifpenuxe przcepto de jejune com- municando,
quamprzcepto dccommunicando iaPalchate. Pa- tetratiocx didU, quia inpriore
difpenfat in fuo przcepto, in pofterioredifpenfaretinfuoquidem, fedquod
eftDivino, ut it» aicam, immixtum, namproptereinotandaeltlimitttio, mox *». 6.
proferenda. 5 EtquidemrefledeLugoi*.w«».i4X. quzrens, AnSummus
PonrifexobligeturcommunicareinPafchate, ait, proba'iileefse, quddfi
hanclegemEeclefiafticamcommunicandLinPafchate, non omninitolleret, quoad
fePontifex, fed alteraret, quoad tem- volendo, quod determinatio teraporis
quotd feefset, pus, volendo, quod determinatio tcrapoht quoad leeiset, pro ati
decommunicandojejunc. Jn aliquatice, annusV.G. cumdimidio,
nonpeccaretgraviteruti duobushifce przceptis, przra- que,
quiadifpenLaretinlegepropria: QualidicatdeLugo uraeft, przceptum afsumendi
Euchariftum je- Eccldufticum, utdocent omnescomrauni cal- Pontifexdifrerre,
nonverd przceptum tollere, quUnon poteft tollereid, quoddeprzcepto Divinoeft. 6
ExquaDoctrinavides. Summum Pontificera pofse quidera huicfemperefurienti
Fideii, dequo loquimur, nejejunus com- municet, diipenfare,
difperdatenimioproprio, ideft Ecclefiafti- coprzcepto, utaliquandoCarolo V.
difpenfafse, ctiarodevoti«- niscaufa, dixiexFimaiMmOfMfeMCtmmx.i..^.i.*^i.
Atvides infuper non pofsc eundem Summum Poatificem difpcnfarc,ui nun-
quamcommunicet, quiadifpenfarct inprzcepto Divino: folum enimpofset,
utcommunionemproaliquotemporedifterret, quU ficdifpenUret, utdiclumeft,
ioEcclefiaftico. 7 Dicofecundb. Epifcopum non pofte difpenfare, nequisnon
jejunuscommunicet, raulto minuspropter przdiclam originero iprzceptoDivino,
nequiscommunicetinPalchate. Ratio eft , quiahzcfunt prxceptatotius Ecdefiz i
Conciliit, Summoque Pontificeimporiu, in quibusnihil poteft Epifcopus, ouieft
Papa inferior, uteftoranium vuigaudottrina. IuapudCaftropalaum,
r.i.tr.i,dtltg,bJ..i.6ciDiidDiin.p.6.ir.tcr,i^6. nifi forte inaliqui- bus
legibus , quarum difpenfationis neceftius frequenter occurrit, utinlegibusde
jejunioEcclefiaftico, delaborandodiebusfeftivU, &c. Tuncenimpoteftasdifpenfandi
conceditur Epilcopisob bo- num, acfuaveregimenFidelium.
Cumergoneceftitasdifpenfan- ditnduobusprzceptis, de quibus przfens
eftdifpuutio, rarifli- meoccurrat, Epifcopisintegrumnon eft difpcnfarc ,
&Eminen- tiflimusCardinalisRoduIphus, eam difpenfationcm merit6 con- ccdere
recufabat . t Sedfac, hominemillumcontinuatociboindigentem , utire- mcdiomodd
allato communicandi poft mediam nocrem five per poflibile, fivepcr impofCbile,
nequaquam pofle, omninc renie* diocarebit? 9 Refpondeo, Siprzdidus inpericulomortit
fitconftiturus « jaro poterit non jcjunuspermodum VUtici communicare. Si eit
ianut, iamrxmpusfuppetit recurrendi ad Suromum Pontificem , Utconcedat,
faltemaliquoties, ut quamvU aliis Umu , non ieiu- nutcomrounicet.
Sideniqueinterim fupervenUntferUB Pafcha- les,
dnmexpecucurPontificisrelcriptum, ipfe verA nec eft in pe- rkuiomortis,
necutipoteft (Gcutitu meuphyficefupponis) illo remediocomedeadiante mediam
nociero , excufabitur i przcepto tunc adimplendo , unquamipfi tunc
redditomoraliter impoflibili, ]unc, ciK ivwm «.ticmnitum , mauicm umuokumiuuni
ui- xunc aaioipicuao , unquam n iunt nniiBawnina impoinoill, culoTheologi,
fcilicetS.Th. Vifq Suir.Gran.Del.aLuqueciutii feque tunc gerere poterit , ac
fietTetinloco, ubi nullut ettSacer- J^inA.tr.jJf butjt.ijf.i.
quibusaddedeLugo«.t;. 4tE*ekft8. dos, nullaeftEuchariftU, &c. a.
Communicandi ver6in Pafchateefse partim Eccleuallicum ,fed Atquehzcde
EuchariftizSacramentoin przfenti Divinum: quatenus fcilicet CHRLSTUS Dorainus
U, czteraenimadilludpertinentia, late, utfzpe 1. VideS,
pcttudaiu«ftrisOpufcdudfC#isw».*<s«s^ .1 \ x \- DE SACRAMENTO POENITENTIi- HBERQJUINTUS-
"IV K EMINERIS» Lcftor, mc ck hoc Sacramcnto in Opufculo Mcthodi
Confeflionis multa fcri- JVX pfito- Ea igitur folum, <\ux ibi locum non
habucre, erunt hic noftro morc , hoc cft , breviter, explicanda. CAPUT PRIMUM.
Materia, & Forma hujus Sacramenti , & Dif- pofitio prxfcntis Tradatus.
hUtrri* rtmtta • MATERIA remou Sacramcnti Posnitenti* (unt UtaitS.Thom,
wq.tA.mtA. ccTheologi hic| quidcmroateriaex qua , ied cimquam illud verutur ■ i
Porro noroinepeecatorura non intelligimus cum Tridentin. ftfl 4.r.i.e>
i&c*n.i.& i. necpeccatum originale, necea, qiue «nte
Biptifmumfucruntcomniili.1, lcd commifta poftipfms fulce- ptionem: iluenimprioradcletBapiifmus,
harcPcenitentia, que oroptereaippeliaturl Patribus Sitmadm Tmiala ptH mmmfrmiam
. Peccatumhaionis , ntvocantTheologi , fquod cft illud , quoquis adultus fioe
debitodolorepeccatorum i fe eomraiflorum ad Baptil- rnnmforteaceedit,
velaccedit cumvoluntate aliquod peccatum r.!orttlecommittendi) eftctL..
tentise, uhdeinConfeflione Sacramentali explicandum , ut alibi
latiusprobatuminobisea»rr*a.rW«"«: dt Smraauatii, quia
Jutcpeecaminofaficlio conlummatur in aliquo pofterioriiBaptil- mo;
priusenimintelligi debet Baptilmu, conftitutus, j&deinde
*juldemp«vafufceptio; Quamvisigitur voluntasroale fulcipicn-
«dipraccedatBaptilmum : uodehaec noneftmateru pceoitentia; ; ipfa tamen mala
fufceptio Baptifmum coolequitur , ac roateria Pe- •nkenrireflepotelt, *debet. X
Prccata mortalia, alias confefla, cc rite abloluu, utitem -peccattvenulia,
funtmateriaquidemfufficiens, cVidonea hujui SacTtmenti, lednonneccflaria;
illaenim ura reraifla fupponun- wr, haecferopofluotaliumodi» rcmitti. Mnttrin
prt.rim* • q Materia proxima funtaQuspcenitentis, hoc eft oris Confef-
itovCordrscontritio, SatisfatUo. EtcordisquidemContritionoa
trlllolitarieaccipienda, fed , ut fcofibilis fit perConfeflionem . Sa-
tisfacttoatitemnoneitparsefleatulis, fedintegralu, pertincnsad
•eiusperfetrionem, necitatamen, uteftcor, cV caput in homine , aine
quibtisperfiftcre homo nullo modo poteft , fed ut pedes , & ma- nus,
quarfuntparteshominisintegrales fecundariA. poteft enira hocSacramentum, quoad
eflentiam , cVquoad principalespartes, conftarefineSatisraclione, ut
ofteisditperpetua Ecclefiac praxia , <juaabrolviturmoTtiproiimus,
quaodonullam fufcipere peniteo- •liamvakt, perquamfaturacut. j
Pormadeniqueeftabfolutio, verbisprolatailegitiroo pecca- torumjudke,
nempeiConfeflario» H*ttm»f*lv*, &t. Dijfifiti* frtftntii TraAum. €
Hisdiftioclis, uthujusSacramentitoatracutioabfolveretur,
pcrcurrendaEcflcntejufmodidiQaepartes, hoceft orisConfeflio ,
cordi,Contritio,Satisfactio,Ahfolutio. Verum quiadehisi no- bislatis, fuperque
tracutumeAinMethodo expediueConfeffio. nis, necummoleftialegeotiumhic eadem
repeumus , abiis tra- &andismerit6abftinebimus, uteaafferamusinroedium,
quae ibi locumhaberepromcoinftituto, quod ibifufcepi, nonpotuerunt.
Hzcautcmadtriareduco, ad obligationem, quam quifqueFide- lium habet
recipiendiSacramentum Pceniteotise; ad Poteftatem ,
Jurifdiclionem.ApprobationemlegitiroaroMiniltri hocSacramen- tumcooferentii;
adCafusrefervatos, iquibusnon omnesexdi- tlisMiniftrisabfolvcrepofluot.
FaveantcooatibusnortrisCelites, faveatVirgo, UveatDeus, iquo, ut aiiquid profcram
letlione dignum, inhoc argumentoum obvio, atqueitot fapientiflimis virisagiuto,
orofupplex, &obteftor. Dc praeccpto fufcipicndi Sacramentum qurram
rtmiftrttti fttn/ntn, rtmtttmatmt tu, trttimmitit, nttmtmfnat, additaEcclefie
traditioae, ■ prarceptum Divinum de boc SacramentofulcipieodoimpoGtum Vm»
quilaborantraorulibus. AnextTaarticuluraroortis fithocprzce- ptum.
videapudDianam,,.n jr.8.rf/".t8d* 19- Supponimusitera
deeodemefrepneceptumEcclefic, c*t. tmnhutrimfamtftxmt, mm ftta.&rtm'f.TrU.fif.tA^mf.j/utt,
utlaltemlcrael inanno abiif- den, fialiquomoruligraventur, fufcipiatur.
Quoniamverd de ton hac re latis diximus /* ofufc.Mtthad.Ctmm. Duz hic lupeHunC
quzftiones, quas jamfubdo. Q.U£5T10. $.1. Aa Mfatat FultUi Ctmftgaatm prtdkiam
nhmtri ftm- ytr ftr vtttt, ata vtri ftr ftriftartm t i TJ Efpondeo,
Nifinecefllus aliudcogat, uttnfurdo, muto, JV cVc. inquibusfatisluntnutus,
Confeffio fcmperfieri dc- betpervoce», utcolligiturexSacroTextu. C.$mtmfmaitJt
Fm- mitJ.i. Undemortaliterpeccaret, quialiter iaceret, eflet enitn contu
ufumEcclefisetntiquiflimum. CoocedituT nihilominus i pluribus,
utiCaftropj»«»«>ur^.8j».8. cumSuario, Vafq.aliifqno Poenitentem vel ob
maximam verecundiam , vel ob loquelz irape- dimentum
(adderemegolibens,velobfcrupulos, quandofemo- lioiexplicarepeenitens
puutperfcripturam ) pofleexhibere fua peccauConfeflariopnefenti,
atqueimmediatei przfentiabfoivi: & tutiusquidemfict, fipcnitens antequam
ablolvaturdicat, itUnttajuttrtmmiaftttata, fBU titurifti&t. Itttmtx* h
DVBIVM INCIDZ NS. 'S tanquam omnibusTbeologis cxploratum, pro- lexilliSTeibis
Chrifti Domioi Jwmn.io. Mtiftt* i Exdifiis, quod aliquaodoliceatper (cripruram
confefljo ex- hibcri Confeilario prieaenti , & ab eodem praslooteabfolvi ,
ori tur cupidolciendi, anetiaraidliceatinablentiar i Refpondeo, Nullomodo
neclicere, nec validefieri polTe , decrevitCleroensVHI.hisverbis;
Hancpropofiuoneraidcd Li- cere per litteras , leu per ioternuociura ConieJUrio
abtcnti pct cau cooficeri Sacraraeouliter, & ab eoablente abiblutionem
obtinere ) adminus, uttalUra, temerarkra,&lcandaJolamSandillimusda- mnavit,
ac prohibuit fub excommuoicatione lau, Pootificiqu* refervau, aliitquepeenis,
&c. 4 lacujusexplicationcro latis fit ooureduo . Prim6 , non folura
utiHicrumeiulmodi Conicflionem, Abfolutiooemqueab abfeote collaum probiberi,
fed (quidquidaliquicootradicant ) etiarouc iavalidamfccundumSuarium.«W/^.i
).ftd % Mp*tn.».i6.Sf.Az Lugo, dipan.difp.ij.a.6*. Ratiornilunoninemcax eil,
quiali efletvali- da , non poflet afliguari ratio ,cur aliquando , puu in ex trema
, V.G. jicceiliute moribund i , non poflet liciti abfen ti abfol utio confern ,
tuncenimliciureddi deberetexunu necefliute. Qjarefiliciu aliquando poflet efle
, ood potuiflet i Pontifice iemper Oaranari. j Noufecund6,
pratdicUrapropofitionem iClemente prohi- bium,duas habere partcs ; unde
valdddubiutum fuiflciotcr Theo- logos, utrura infenfucoojuoclo, aninfeofu
disjunclivo exfumi deberent/ Verura, debereinfenfudisjundivo, egoprocertoha-
beo. Explico, quod dicluroeft, &probo. 6 Dubium efle poteft . AnClemens
VUI.daranet firaul hec duo, fcilicet , pofle fieri confeffionem abfenti, dt i
Confeflario abien ti ab- foljtioncmobtineri, quopacloillud (Sc)
fumercturinfeofucoa- junclo; <Sc ficjnondamnaretur, quiiolum unam partemex
diflis aflirraaret, V.G.Confefliooem lolam poflefieriabicnti, velaffir- roarct
Ablolutionem folam pofledariablcnti. An potius diclusCle-
roensdaroDethxcduoetiamfcparaUmfic. Damnoeum, quiaflir- mat, Conieffionem pofte
fieri abfenti , &, Damnoctiao eum » quiarnrmatpofsedariabfentiablblutiooem,
quo pacto illud , (&) accipereturiofenfu disjunclivo. 7 Videoutrumque
fenium vcrbisClementis dari pofse . Sed cer- tum, utdixi, ego ex fioe intento i
Pontifice iudico, fenfura efse polleriorem , ideft (eofum disjundivum . Nec
oovum eft illui (Et)furaiin locutionibuspro (»»/) namficAriftotelesdixit.
<v«- tmmm tft frmtifimm mitmi , & qmittit , idcft , v*l mttmt , vtt
oaittit, Quimodum lKuuonuhabetui injure, /«. CtmimaB.lt%. i*t*i . «3t IV. 25
fafi, f.dtvtrt. fitnif. oonferoeU & videri poceftapud Barbof. »'»
Vtiiien.Diaun. too. Ratioautem ditxdocrrinseeft, quiafecusqui feparacimdiccreC,
abfolutionern polfe conferri abfenti ,non dim- natus fuillet i Clemen te . At
ipfe hanc propofitionem maxirae dam- nirevoluit, fiquidemdeea, roaxime
ejusaeute, difpuutum eft concraaliquos, idconcedeotes propter rationem judkii,
in quo fentenciadarifolececiaroinabfencia delinquencis. Adde, Sacram
CongregationemfantliOffkii ( utrefertdc Lu£o lec.ctt. ) declanf- fe, non
lubfiflere intcrpretatioaem illam , quae dicit .Confeflionem pollcficn abfenti
, dumrnodoablblutiodetur praefenti .Haec de hac materianobisdiiiflelufficiat. 8
Nonumcnputo, Confeflionemfieriabfenti,Cquis raitutfua peccaufcripuConreflarioabfenti,
&deinde conveniens eundem Confeflarium , dicat, lefateri omnia illapeccau,
adipfum fcri» pu, nccaliaprarcerilla fcripupoflei commiGfle, non,ioquara ,
puto, luncConteflionemfieriabfenci, UCisenimperverbapr:edi- tta fit Confefliocorem
. Hac occafiooe folecqueri, quando, &quomodo poffic,vel eatdari «btolucio
proxime morituro, quivel non petiitcon- feflionem, vel petiit abfente
Confeflario? Sed de touhac pra- *i lacis duimus » Ofaft. //*.». taf.io.§.i.
*i,*m.ii.txftd.C<m- i Profeftomuluexaisttraperivittplaeonfuetudo. Iu Suar.4*
Txn.d. i t.ftt.X. m. J. Sanch. } . Sum, c. 10 & Scortia imtmflttutitmita*
renttfUtiiEfM.TlMtrtm.il r.Prin>6er<,oid incelljgicurde morbis pcriculoGs
. Secund6 , fufficiet ceft imonium domefticorum , vel ip- fiusaer/oti,
fiapparcantfidedigni. Tertio; fatiserit, (i Medicus admoneataegrotumperalios.
Quart6» fiaegrotuseftobftinacus i<* refpuenda Confeflione , non eft
deferendus i Medico , G ipfo le re» trahente^gravepericuluminfirmus
incarrat,ficuti,nec dcleritnr aegrotus Turca , qui obftinacerefpuic Baptilmum ,
quia id efsetc tracharitatem. Piusautem jubet.argrotumdcferi ,quandode
de&If io Leander diSacnm. p&mtimU, iiff.i. y«. 7,0. r*r 31. ciuns
Ochagaviam, Dianam, &alios, cum propofuiflet. An 1 Sacer- dosinadverteater poenitentera
non abfolvat, poffinc illumparum diiuncemabtolvere' Relpondet, pofle, fi
pcenitentem nequeat tevocarelinefcandalo, velalioincommodo. Second6,additratio-
nem.quiaadabfolutionemnonrequiritur contadus phyficus , fed Utis eft pracfencia
raoralis . Terti6 , f uperaddic , facisefle ad prarfen- tiam reoralera , ft
Sacerdos videat pcenitencem , aut alio fenfu illura percipiat . Quart6 , affert
Molfefium dicentem ,f.i. Snmm* , tr*a.j. '■S-"-S9- inTrttocafu, fi
pcenicens Gt moraliter prarfens , nempepa- ruraperdithins, etiam viginci paflus
, pofle i Confeflarioabfolvi , modoexquatiute perfonarprobabiliterconftet,
paenitentera non incidiflein novum raorule. Quint6,denique docet,cercum efle
contraal iqaos doctos Recenciores , non pofle abfol vi moribund ura , V. Gr.
exiftentem in domoiConfetTirio, qui domum nondum
ragrcfsuscft,quiainboccafunulueftprarienciaraonlis. Haec e* Leandro:
quaeumeniumihipjacent > utexiltisunumomnfu6dif- pliceat , &
alterumexamini fubiiciendura putem . tt Prim6, enimdilplicctmihi, & fortietiamaliisi
quod ter- ti6, fuperaddic,.nirairum ucisefsead prarfenciam hanc moralera ,
fiSacerdosvideatprjrnitentera. Hoc valdedificileeft . Numquid , firoeus
penitens poft confefsa peccauabeac ab excremo magnae cujulpiam Ecclefiae
adaliudextreraum, quancum fcilicet i meis oculis videri etiamcommode pofset,
valide egoillumabfolvam? Erit haee praelentia moralis pro audicnda concione,
imm6 etiam proafliltentiaMifsae, quandoTemplum plenum eft audientibus ,
quiaomnes faciuntunum populura, rite Mifsae afliftentem : at ccrceprarfcncia
moraiis nonericpro abfolutione , quae majorem propinquiutem requirit ,
nerapeillam, quae eft in Judice , Dc PoteOate Ordlnis quoad abfol- vendum . 1
Oftram hlc non eftconfirmare contra Hrrericos, foUra Sacerdotem MiniftrumeiTelegitimum
Sacramenti Pceni- tentiae; idenimeftabEugenioIV.*».D«rr»r.Fii4'«, & i
Trldenti- n 0 , ftjf. 1 4. t.6. manifefte definitum . Quare lufpedus cft de
haerefi, qui liveClericus , fiveLaicus ,cum nonlicSacerdos, Sacramencura
Penicenciae ad miniftrac, & puniendus ab Inquilitoribus : dceiidem i
fidclibus denunciandus eric . a tcquidemUrbamisVni. Af»!ttlu.O§t. t Legeetlara
Bull. Gregor. XIU. & Clcmentis VIII. d* t*d*m ht rt ) iddidic ,
committentem hoccriroen, hoceftabfolveiitcmpeccau, uteciara celebrantera Miflam
fine Sacerdotio, ficomplevic aeutis aonuu» vigefimum, debere dari Curiae
tarculari , ut debitis pcnis pu- niatar . J| Nouquacuor.
Prim6,inHirpanica,acqoeade6in Sicula 1«. (icione non iolere, uC ait Carena Itt*
m»x i-iroaV.pcnara mo -cis im- poni, fedaliasmiciores penas , eciarafi
complece, ideft audiendo pecau, ckeaabfolvendo, Sacraroencumhoca.bejufmod4non
Sa- cerdote adminiftracum fueric . 4 Sccund6nou, huncnon Sacerdotem,
ficdelinquentem,fie- ri irregularem , imm6, fideliclumnocoriumGc, etiarai<i('nnein
, ex de Lugo itSttram. d 18. nnm. t«. dictntt hanc efte verio- rem fententiara,
ciutque . Suar. lege iterum Theiaur. 4* /•> »ii Ettlifis&xii, v.ntfetvt,
tf.i. Scd irreguliriutern hanC ncgtt Leander dt f*m.irMa.t.difr.\t. «n.6.
quianoneft jure exprefta . Vcrum ego cumdillindione loquor, ut fusc declaro
mtr*&. i* Irrtg.utidt hrtg M fr*v* triinis mfurfttum) , ac Laicurn omni- no
abirregularitate libero, non verd Clericum , falcem quoa4 cffccfum. j
Tertidnou. Sinon Sacerdos nequaquam fefingac Sacetdo» tem,
necvelicufurpareofficiumSacerdocis, fed ucmerusLaicus, puuns, v.g.feLaicum,
futcerce, aliqui exvulgo facisiraperici iudicanc)
poflemorrbanduraabfolvereipeccatis, ipfum abfolvat * hiccerte, ucdpcec, cura G.
HurtaH. J.». i« i>rf;. .Mfi. „. j, de Lu- go ibidem , non
incurrerecirregularicatem ,non loliim ,propter bo- Reum
quomodocumquc,fedexciemenceocuvo,utdiximus, reum nam fideraficoperantis; fed
quia ad hanc irrcgulariutem ineurren- prasfencem condemnance . vel abfolvence .
Ecqur Undem eft dara ( idemvidecurconfequenccrdiccndumquoadaliaspcnas)re- Bsec?
Profect6illa, quafolent communi voce , ctiam aliquanCo quiricur,
quodnonOrdinaCus exerceac illurn actamabiolvendi , altiorc, hominescura
hominibusloqai. Haec enim eftpraefcntia moralis, propria hujus Sacramenri,
infticuci permodum judicii humani . 11 Secund6. Exaraini, acSapienCum judicio
fubraictoillud de vigintipaiiibus: fienimdiftanciaerafmodi judicetur i
fapientibus efseapta, ut, raodo diilo, homines ioquancur , apu judicetur
&hic, fecus non icem . r) Exiis, quaedidafonc, pocelt folvi illa communis
quarftio deeoSacerdote, qui lethaliter vulnentura in via vellet abfolve- re i
feneftraobpericulum, nefine abfolutione raoriatur vulne- ratus. Dicoenimvalide,
cVlicitepofse, G parum feneftra diftec, explicandohoc ( paruradiftet ) eomod6 ,
quo jam jam dictum eft, fecusexfenonpofset. Dico (exfe) namhic, cVGmiles ca-
lus illud proprium habent, utfi tibi appareat feneftra aliquanto •lcior,
icautdubiusfisdeprselentiadebiu, tunc,quantapocescon- tentione vocis , rooribundum
abfolvas , fub condicione Umen (qaaefjn^condicio, fi mencerecineacur, fufficic
) ucln fimilibus dubnsfieripofse, diximiuwiiWA.C>»/./j.r.ro.».».animofemper
i, five per fe, unquamOrdinaCus. 6 Quarc6, quid, fiquisnon (ionem , led non
confcrac at , lDt K in flas penas/ Relpondeo, velagis, anhic ficdenunciandus
tnquificori? vel agis, an fic pena morcis condetnnandusr Side primo, confen-
ciunc Carena, itOf. tnauipt. f.x.Tk.n. $.}. cVSclcllcs itinqni- fititmt /.t.f.
Rf;.i:6, debere denunciari, puniriqae pena faltem extraordinaria, quia ad
idemTribunal fpectaccognoiceredecri- mine confummaco, &de accenuto . Si de
lecundo, Seleiies , Itc. citat. cumSouu, &Freiu affirmac,eflepena
raortispunien- dum, ubinonadeft Hifpanicaelnquifitionismitigacio, quam mo- ddindicavimus
. Carena aucera /•r.asMr.eutnRodriq.Acufia, & Sandurello idnegac. Utraque
fencentia probabilis eftfed proba- bilior haecfecunda, quia, cumagicur depcnis
, ftrictior eft le- eum incerprecaciofacierKla. Acqui lolumauditpeccan
,&oonab- folvit, nondiciturftricle, &propri6 adminiftrare Sacnmentura
Pcnitentie.De Jurifdidionc nccciTaria ad abfolvendum. f. L Qfii m0t ? t TJ
Uccommodcreducituriilud Praeceptum Eccleftafticum, 1 TDrildictioincomrauniex
Azone. Efl fottfUt it futlie» intrn. J. JL quoPiuiV. praecepic, ncMedici
incipiancjegrocoscura- J i*a*t mm »***§>**" jmriidutndi, vtl tinitmtis
/t*t*tmU . Seu clarius. Eft f*ttft*t dietmdi )mt , & fnftrtmii ftmtrntism,
»4- felvtni* * dtlici* > vtl imft-ntnd* feen*m . x lnnoftroigiturcalu
jurifdi£tioeftpoteftasdauilegiciraoSupe- riore ( quis il le Dc , d icecu r §. }
. ) alicui Saccrdoci, per quam unquakn inlaoslubditospoffitdiclus
Siccrdosrcduccrcinaaumeam potc- Q.U/ESTIO. H. O* PrMtftt d*t* re,
nifieosmoneantde uctendapeccacorum Confeffione , nequi eofdemalm certiumdiemvHicenC,
nifiipfis dc confeffione facta eonftet, perceftimoniumConfefsoris,
fcriptisdacum.addiditque utMedici, ancequam Dofloratus gradum afsumanc, boc
prarce- Vtum, feobfietvatuios, jurent. - V .Digitized by Google Lib. V.De
Fceniwntia. *6 QatcmahfolveiXli leulptf , in Ord ine Sact rdot 1 1 . j
Hanejurildiaiooera, quampoteftateroCU viura appelUrefo- lemus , e(Te ad abfol
vendum neceflariam i aiqueadeo nequaquara va-
lereAbfolutiot»emCneilla,nimi»direncdoc«Trid./»f.i4.r.7. id autem retle
CHR1STUS Dom i nui i nlti t uit,quia hoc Sacramentura
Pcnitentiscconvenienifuit, utexerccretur pcrraodum Judicii,in quonon
valetfententia , nifii Judice Junldidioncm habentefe» ratur. Confideroigitur
egopoteftatemOrdinis efletanquam gra- dum Docloratui, perquernnt hotno habilis
inaOu primoad excr- ccndumomciumjudicis, potelhtcm vero Jurildictionis ( addiu
•pprobationr ,de qua in tmf. ftmntnti ) efle pcrinde , ac Munus ipfum
judiciidatumiSupcriore, perqDodfitinaflu fccundo Judex, ha- bens jus
judicandi,ideft,velabfolvei>di,velpunienHi.LegcSuar.
aliofquei.t6.^fw./«S.?.Coninch.^5«o'4(»».i8,i«*.*.AverUm abfolvere. . i t At,
incurritnepenamaliquam, Gtentetabfolvere /• .- t
Rdpoodeo.Injurefufpendiaboftjcio.ideii lConfeiTionibus. &ieelebmioneMiflae,
per fufpenConem fercndam. LcgeTheC / Ttemu Sttl.f.*. Vtri.jiftl.i.*. ) non vcro
latx fententix . Non fieri m, raerit6 docctde Lugo , dt PmnJ.t 8j».i 4-^*,quia
irrc- £addej &aUa-pfnjecap.precedenti^^«,funt coi $. II. ln imum ttmfifimt
mtimmu i ftttmii « XTOb obftaotibusin prarcedenti$. explicatU, tresfuat ca- XN
fus, inquibusGmplexSaccrdo* ablolvereritepoteft. Pri- miM,
fiadipfumacccdatpcenitensfolis peccatis venialibus Ubo- Tans. Secundus,
fiadeundemacccdat, habensfolaraortalia.aliis ^gitime diredc abfolu» . Tertiiu ,
C urgcat neccflius ea , quam ra- frilateexplicabimus. . . .
Hanciertumporeftatemconceftitcxcommuni fentcntu Cmplici Saccrdoti piaMatcr
EccleCa. Sccundamver&, &priroam , licct Viiq.dtPmnit. fM.mtJl.dj6.
contendatdaum illi efle lmmedtate /chrilloDominoinOrdinatione Sacerdotis, atque
adcd efle hanc ■*oteftatemimbibittm inpoteftateOrdinis;umcn probabiliiTimum «It
,fecundiim de Lugoit Pmrn. d. I H.jmS. & 49-Conrac. dt PtemJ.S. m 1 7.
& Hurttd. dt PeemJ. i o. dif.i o.cam dari ab Ecclcfia ,nara pro-
jptereipolletillam tollere Suramus Pontifex , non vcroinrenor Prf- latus , cum
ea fit concefla i fupcriore omnium . • * At vero loqucntes ablolute de
Junfdiclione Abfolvendi i worttlibus, dequadeinceps fermo feraper erit . Primi
eam in SummoPontifice prototoorberefidere, &quidcm i nullo littu- tabilem,
quia ilUmaccepit i Chr.ftoDoramo, nirnis ftolidusef- ■ : I Sccunlo^Epifcopusin
fuaDioeceC habetetiara JurifdiOio- nctn Ordinariara, & quidem verofimilius
immediatc i Surnmo Pontifice. Tertio, Parochusin fua Parochia . Vide«.tJ.. j
Quarto , Abbates . Priorefquc proprium terri torium habente j ,
«udeiuetiamjurildiclionequali Epilcopaluni lloterritono. Huc
jtemreducunturardirulcsioEccleCisfuitituli 6 Quint6. Lcgati,feuNuncu
ApoftoliciinfuaProrincu. 7 Sextd, PraelatiReguUresin fuosiubditos.puta Generalis
, Provincialis , fuperiorlocalu. .r:,- _ . r j r i\ 8 Septimd,
ArchicpifcopusinDKrceGfuifuffraganei.fcd folum, «t ait SnrJ.is dtP*n.(t8.t m.t
J f> 14-& Barb. d.ft. ^ t.i jitA- «47 quandoeamaciu viCut,
quaretunclolumpotentaudireCon- fcirlonei, Ccuti &a(liftere Matrimoniis
fubditorum lui furTraga- mi Quaodoautemnon viCtat, folum, ut,
vultBarb.lw.rir.r- »4-' An fr tdi.fi f*m htnt trd^ritm jnrifdicl. mlU dtltgmt r
a Praedicli oranes, CGntSacerdotes, poflunt fuis miatiftrare Sacrameotum Posnitentiz,
& Ucm pollunt, etiamC Sacerdous non Ont «aliisSacerdotibus fuara
puteftatera delegare . Regulaenint gcneralis eft ,eum , qui poteflatcm babet
ordinariam , eaoiera pofle aliisdelegarc. 1 1 Diqes . Ergo Parockus poterit
dare licentian fimplici Sa- ccrcfoti , ut miniftret fuis Parochiaois
Sacramentum . Refpon- deo Ncgoconfequentiam, narnad hocSacramentumadminiftran-
dum, prxter jurifdidiionem , requiritur Approbatio Epifcopi « ~ - >poteft
quidem tuam jurifdidioneni dicamr.t-5.}.) hancenimpotefta- . C.tmnimiTuifamtftxKi
dt paaittntiii im 6.Ncqueeafuit unquam revocau, (iedquia non poteft approbare
ihocenimpertinetexTridentinoad Epifcopum, utpaul6poft vi- ebimus) ideononpoteft
CmpliciSacerdoti dare compleum po- teftatemadminiftrandihocSacraraentura; nepro
ParochianisquU derafuis. Nonergolequipoflum aliquosaffirmantes. (VideTho- mam
Hu rud. t tm.i . Vsr. £ut<l. tt»A. W.c.l. i.i.dni.l. *«. «MrfiWI
ioa~.aliofquequos rcfcrt, fed rciicitDian. f.it.trmB-^. r«/«/.i~. $mwt f. )
etiampoft Tridentinum, pofle. Scqui , in~uam, non poflum,
quialaltcmufusantiquus, quonemo, quantum fcire pol- fum,
exParochishancpoteftatem fibi vindicat , intetpretatio eft taciu,
eaipfoscarere. 1 Dixi,)J«V«ri Smttrdtti, nam, analtcri Parocho, qua~ram mor
t|.$.|.».r. 14 Illudhic obiterfcito, quaodo Epifcopus tibiconfertlicen- tiam
audiendi Conteffiones, duotibiconferre, nirarrum jurifds- Ciiuncm,
&approbatiooem, niCexprcfseexplicet fcunamdare * &nonalteram. Ratioeft,
quiaillud (coofero, feudo tibilicen* tiam) utrumqucinvoWit. frtdiSi ftfmt fi.
III. Explicmtiir <jggtt; 1 flrAtt htc QUoniam didum eft , ftrare Pceoitentie
i_ » fenti», Ecquifnam fit pofle fuis fubditis mini- , inquirimus '^P1'*"
9 OflavdjVicariuiGeneralis Epifcopihabetetiam jurifdiflio- remordinariam,
nonfolum proforoextcrno, fed etiampro foro Sacramentali ,tcftc Suich.i \.di
mttr. d.x?. hoc eft in admmiftratio- neSacramentorum, fedviventefuoEpilcopo
dumtaxat; nara eo rnortuo, velamoto abomcio, velejus junfdiaione fufpenfa per
cenfuras .celfat, velfufpenditur&Vicariijjjrifdiaio. 10 Nonbdenique,
VicanusCapituli.lcde vacante.eandemju- lifdiaionem habct, ouiaCapitulum
fuccedit Epifcopoinomnieo, quod fpcaatad jurifdiaionem . An
przdiaiVicariiEpifcoporum, velCapitulihancjunfdiaio- nem,utacadcafus
refervatos, habetot exconceflione Gcncrali Vicarutus , dicam Infra » T.dt
cnfib.rtftry. tMJjjmk. mm.9. if Vicarios foraneos nulUciufmodi lunldiOione :
gaudere.te Htkttstitmim ftrmmmtmttm btiimtu. a Dico, certumefle (Dehoc,
&fequentibus UtiSanch.W.J. di mttrim. mmm. a{.) eos, quiin hacDitKceC, vel
Parochia ba- bentdomiciliumoriginis, 6x habiutionis , hocefteos,quihlcnati
fiint, tc hic permanenter habiunt,efleinhac materialubditoshii- jusEpifcopi,
velhujusParochise, ckabhispoflcillosrecipere Sa- cramenta,
&confequenterabfolutioncm . Patct, quiahi lunt ma- airac fubditi . 3
(J^idffih-ecduojhoceftnativius, & habiutio non Cn t con- junOsc/
Refpondco.Sihkdomiciliumfixumquishabcat, licethic natus noo fit , poteft
abhocEpifcopo , vel Parocho recipcre Sacra- rnenu . Contra verA non poteft , fi
allbi fixum habeat doraiciliuro, fo- hi 111 ex eo capi te, qu&d hlc natus
fuerit . Ratioeft , quia in priori cafu eft fubditus , non in pofteriori. Neque
obftat parius duOa ab ordina- tioncquzpotefthaberiabEpifcopoilliusloci,
ubiquisiutus efl , juxta fuo loco dicenda LjJeOntint r.6.$.i.« n.tf.Non
obftat,inquam , quia id conceflum efl ex peculiari difpofitione Pontificia , C.
cmm nnt- Int dt Ttmf. Ordimmtitnmm i* 6. quar Crailis noo inveoitur in cafu ,
de ouo in przfentia loqnim ur . Di xi (folura ex eo capi tc , &c. ) propter
illa,qusedicendafuntmox, pntfertira».ay . 4 Sedquaeres, Quandonamdomicilium
fixumquisinhoc v. gr. loco habere d icend us eft ? Refpondeo . Quando adfunt
indiviCbiliter haec duo.Prim&, quodanimum ishabeat perpetuohic manendi,
&Secundd,quoa a^u nuteriale doraicilium buc tranftulerit , ftatim enim
atque hxcduo adlunt, diceturquisfimpliciter, & abfolutc hujus loci
habitator. j Parimodo,utquis deferatdomicilium, duoetiamrcquirun-
turindivifibiliter. Prirod,animushicnonhabiundi, &afluali« ,
materialilquetranslatio.UndeCaniraum babeas hincdifcedendt , fed nondumdi(ceflifti,tuarafedem
traosferendo , fubditus adhuc permaneshuius Epifcopi. Nottautem , animum
permancndi in priorecafu.&animumdifcedendiinpofteriore fufficerecumdiaa
traBsUtioneadprxdiaoscffeauipro forointerno. atproforo cx-
ternorequiriturprobatio, &peraliquos decennalis habitatiof de qua re
indiflo Tr*ti. diorirm . 6 Quaeretcuriofus : CquiiincoUtdomumGtaminconfiniodua-
rumParochiarumtincujufnamParochiadicetur domiciliura habe- re , &
confequcntcrcujus erit Parochimus ? Rcfpondco. InejusParochia, inqua patet
porta principalis , rnagifque frequentauilliusdomus, quiacx aditu judicaturde
do- mo, CUicedat. l.ticui.idn ,f.de legnt. l.hl Birbota, dtfttifi.Etifc.
AHtg.ix.m.ji.&dtfttifi. rmrtcb.c.xx. n.4?. QuidCineodemcafu ntnque porta C t
~squ6 principalis , ut in rnagois domibus aliquana» «venirecontingit. 7
Refpondeo , In utraquc, quia in more> & viOu humaoo,utriuU quef
DigitLzed ^ed by Googl^ •» ParchUe dici mw* ij. . ttAi pottft . Vide mox , dkanfcrraA*.
27 i»dicaniuinunedetrinfeunte, AnloHfct,&quinJu, HMMH pet aliqua loca ,
veiperegread xliquem locumeuntes connume remur inter fubduo» illius loci , ad
eneflum, ut polftniSacramcntaibi recipere. Quatuor modiscjulmaditrartfitus
concin„erepoteft,qui fepara- tim tunt a nobis, doctrmx clarioris gratia ,
diftinguendi . 9 Primdcmm, Situretioensaaimuinhie permaneaterhabiuiv
dS,divertisinalUroDieecefiru, leu Paroctiiam,animo ibi pcrma-
nendiproma(orcparteanni,veleciam peraliquotanaos, fedfinito
ncgotiov.g.ftudio,lite,&c.inteadisad locumtuumreverti, quo ScTodicerisin
alia Dicecefi , vel Parochia babcrc quafi domicilium, inquam,
atehabes,pocesabfolvi, atqueaflifteatUm tuimacri- mooii habere,
cceteraqueSacrameiiurccipcrc, tumab~ Mmmol r permaneotis Dieecefis , feu
Parocbix, lo Sacramentum pemtentue ubtinere : cctcra v e ro s,nonpoJfc»,faltem
regularicer.quia, cun _ publkkace, prxjudiciurn generares Ordinario prscfea- 10
Sccunrlo. Situ, retmen» aaimuro hahjunJi intuaDieceu ,
diverosadalUmprobreviterapore.vel obrecreationem, vcl, ut loqaicur Textus,C
n,quidt SepMb.ini. *d ruraJUopera ibi exercen- da, quopacto
vocaberi»Hofpes»&Peregrinu«, quales etiamfunt omncs itioerantesbrevi in
patriam reverluri . Si ( inquam / fic te ha- bes,nonpotcscx vi
Jurisabfolvi,necrecipere aififtenciam tuiMa- trimonii,necaliaSacramenta,
mfiituoOrdinario, quia illius et tajuummodo!ubditus;natnproptereaiii
eodemTeatudicitur hu- (ufmodi Hofpites , (idecedent, nonelecra
abipfislepultura, noa dcbcrefepeliriioEcclefia, ubidecedunt,
fedinfuaparochiali. 11 Dixiauttm (exvi juris) nam ex confuetudine , flcinter-
pretativoconfenfu omnium Ordinariorum, potes Sacramenta necef- farUrftiam &
ia alia, ubi pe regre degis,rccipere, puta Sacramentum tix,Euchariftix,&
Exirema Unc_ionU. Idextendit con- muaemfententiamPontius/.i-d'-~wi'-f.i|.
fj.i.adafliften- tiamMatriroonii,immo &ad Difpenfationes; fed mihi
dimcileap- parct.inhisnonneceflariis adefleconfenfumillum. Naraproptc- rei in praxi non audco
PontiilcocentUrn arnplctti, de qiu ce iccr-ra, cum de diipenfatione
Irregularicati» . 1» QuoadbocigiturPoatiumnoofequor.fequor tamen illum, quoad
aliu J .TametG enim nonnulli doceaot , fi quis in alUm Dicce- fimleconfultd
transferat , utabfolvatur a pcccacisperalium >quim perfuumpropriuroPaftorem,
cui ooa vultfua pcccau cxponcre ; Monnulli, inquam, doccaat , huoc nulliter
abfolucionem recipe- re,quiainhoccafu,ajunc, ubiiatcrveaitmalafides,
&dolus,non prxfumiturconlewfus proprii Palloris, cunincmini fuafraus pa-
trocinaridebeat; tamenraerit&Poncius l.c. cumalii» ucUproba- fcilicer Jocet
, & validc, &lkite hunc abfolutionern recipere , dufiusexillarcguUJurU:
SnUmvidttnr deisun f*cttt ifatmt» *ti- inr jmt [»»■ Ctimrrgo unufquifquc
jushabcatadcuadi xlium lo- cum i fuo , ibiaue le in flatu gra cix ponA, qui id
facit nulU fraude , Adde, Epitcopos «mquamtui hujus dillcnfus iW.,*j.l.i»<.
§. IV. D* Dtltititn* Jurifd>aimis dfitmiii * »** fitri k Sumrm Pmrt/k*
ftitt. 1 1*\ Uae
untummodo obter vat ioncs citca hoc in medium funt af- *\J ferendx. Prior,
curaconcedicur iSummoPoutifice , ut Rcligiofi ab Ordinarioapprobati, valeant
excipere Confefliones om- nium Fidelium,poflentex vihu|u»claufulx
excipcreConfellionet etum Religioforura , quUcoaccflraeltuniverlali», &
neminipras- judicium anerens : umenquiaquaecumque Religio habet nunc pc-
culiare pri vilegium , ut ejus Religiofi non fufcipUot Peniteiitix Sa- craroenturoabaliisexcraordinetn,idedipfi
hodieetcluiuncur ab
illoprivilegiouniverfali,ucSuar.r^._t»it.j'»|./r.)<./.i...i6.c5c Laym. /.
iJr.6 c 10.*. 1 9Jn Cn»tmd.PrivilSit.v.Aiftivt§l .adnotarunt . 1 ta
ioSocietateeaprefsc i ootlro Patre Genetali uobiscavetur ,nequis
noftrumabfolvat ReliEiolosfinefuorumSupcriorumlicencU.
tusepcrmanentishabitationis, tumabOrdinariocui quali domici- 1 Sccundo,
pnediCtamJurildi£tionem, feu poteftatem ad abfol- legicimisdelcgatis;
cenferisenim utrobiquefub- Tendum, iudclcgacSummus Pootifex Religioiis
fingulis, uc bi dt m*tr. d:?.i}. Bollius d< m*tr t .4 .,.3. ,\ vcria 7.
eamcommunicaum haberedebeantimmedUteafuUSuperioribus . «nUe-
«eddehc<irifralacius*.i.$-».i».*7. per fi. V. NtH^dtDtlt^i^Jmrifdiai^^ 1
Uandoquidem Religiofi , ut mod6 vidirau» $.»iw. m.u pracdi- \.J fiam
jurifdidlioncm abfol vendi habent i fummo Pontitke » mcdu ntibus fuii
Superioribus , quarrecquU , an poflic nihi- iominus eandem immcdiacc habere ab
Epiticopi», pro i pforum Epif- coporumovibus, fineulta dependcntiaab rpforum
Rdigioforurn Superioribus ? Refpondeo . De hac reagam pauld inferiusU. i ».a8.
a QuxresSecundo.SiquisPraelatuscorapulfus per metura gra- vero jcoocederet hanc
jurifdiclionemabfolvendi ( idem de Appro- batione ) validanc eflct colUtio ,
acque adeo Confcflio, Sc Ablolutio/ Refpondeo , Validam cfle, docct Sanch /.
i.dt *n*r.d.l9».i \.8c Ca- Arop. M.I .*r.x.d.i7.«.».6.cumaliU, quiagcfta pcr
raecum tunc vo- luntariaablbluce.licetindirecleinvolunurU. Scdiovalidam efle,
rnerito aic Poocius /.4. e.9. ». 1 4 Lud.i Cruce i» txplit. BnU.Cme. t .t,
d.ai.a.4 Azor.Salas , aliique rclati i Caftrop. l.c. quiaconceffio Ju»
rifdiclionU eft quxdam donatio, at donatiometkulofainvalida eft, ucoosdiximu».
intr*a.di »rww«^f.4.&univerfalitcr«.i.< a.J.j. «».14. . \ Abfolutioiiemcxcommunicationis,Sufpealioni»,<
per raecumdaum ,efleitem invalidam ,dicam ,cumde Excommu- nicatione .
Abfolutionem autem i peccatts ( ut id etiam obiter fcU» ) per mctum collaum ,
validanrputocum de Lugo d* l»tt. d.11. n. 1 1 8. qu ia Baptifmus ftmili metu
collatus , ut etiamalia Sacramenu valids funt. KeoainHU ; nam quamvis Salao.a.
J.j.jVii. r n 1 ; putat* feotcntiam ,pet roecum laum,efleeoipfoirritam,
Caflrop. tamen /. t .» .7. & A aor.apud Ca llrop./.r. veri us puunt^fle
validam,quU nul- libi in jureinvcnicnr irriuu.Cumergo Abfolutio naturam fentcn-
tizfcquatur, neceritiptairriu, licetmetucollata. Simili modo Ditpentaciones ,
&lignatc Dilpenfationera Itregulariutis , metu conceflam, validara ellc ,
puutdeLugo, quU nimirumnullibiin jure irrita pronuncUtur . 4 QuxresTertio. Quid
fi eadem (ut& Approbatio) extor- queaturpcrdolum, v.g. pcr commcndacionsm ,
uU6 continua- um, quafialicuiusPrincipU» Refpondco. Puto efle validam, quia
commendatio cjufmodi non videturcflccauU finalis , fcd folumimpulGva i noncnim
verifi- mile eft , Epifcopum nolle dare liccntum excipiendi Coofcfliones, fi
commendatio ulfaeflcc, ficcaim. cumftnt frequence» ejufmodi
commcndaciones,e»ponerencurConfeflioues multispcriculis nul- liucis . Ita in fimili Sanch. /. } .«ur/.Xjj. in.it.de
licencU Parochi , dauadaffillendum Macrimonio. 5
Retteautemhaecdicufuncdeexemplo datocommendationit fallae «deauefimilibus.
Cxtcrum fidolus, utetiaraerror ,fit con- cernensaa caufara h n » lc m , vel ad
aliquid fubflancialc, ut ti v. g. per dolum , vclpcr crrorcm Epifcopofubmitutur
unusproalio, uerno dxibiut i licentiam cflc prorfusinvalidam. 6
Q^xresTerti6.Siinjuftc Epilcopus denegat jurifdiclioneta ( idem 11
Approbationcm ) Sacerdoti ,poffumufne prxfumere ejuf- modi Sacerdutem
illanihilominus acquirerc? Rcfpondco . Nou potTumu» : quod certiflimum eflde
Saccrdote fxcuUri . De Regul*- ri dubi tant nonnulli , verum de hoc infra c y
5-4- "4 °- Huc percinet Prop.i ;.exdamrutisab Alex.VILquz eft ha- f*W
\\limo&\S*tisf*<itpT*cett**JtmuCutftlf*nu^ g*l*ti , ipifetpt prtftntM» ,
fed *b ta injnfii repT*i*rt . 7 QuxresQuarti, ucimeacquiratur
Tucifdidiodelegata ; debet ne mihi cflenotaejusconceflio/ Refpoodco, ita
putocum Coninco. 14 Quartodeaique, fitufitvagus, hoceft nondumhabeasani-
c5c.Sanchap.de Lug.,i.io. itpotn. ».17. quiadcbcta tcacceptari ,qux
mumalicubirefidendi,five quUimendis fcmper vagari , five quia acceputioefleoon
potefl, nifiperconceflionemfcia». Ulud tameu reliclatua habitatione, nondum
pervenifti ad locum deftinatum,vel ris,inquonam locorefidetcdebeas:Si,i nquam ,
ftc te hat>es, , inquit Sanc h J .1 .6 1, mair.difp.xt. *.}■ ubique recipere
Sacrj- menU,quia non efl major ratiodeuno loco .quarodealio, &cx alia
partebrevis mora.qua in unolocoinveniris , addicit te illi.Hxc quo- adcffeclum
Abfalutionis.naraquoadallirtenciam Matrimoni.dicanB Uteinfra'*^»
m*r.t*.i*-.t4.f.mm.*o, &. quaadkreuoucenluras , em fignum oltcndiflc. i»
dvtkus Iteis h*hentts. duloutiturnullo. indiclocafu, ne< w 11 Terti*.
Situprounaxqualianniparte, v.g.hyeme,mora- risinunoloco, v.g.Panorrni,
atproalUv.g. xfutein alio, v.g. MontURegalis , abutriulquclociOrdinario, fcu
Parocho Sacra- menututorccipies, auiatunc, tumex jure, tum ex DcnUoribu» C.i.
d* Stpnlt.in 6. apud Sanch. /. ) . dt m*tr. d.14. cenferis habere du- plex
domicilium , iu ut probablliffiraa lentcrttia fit , ut ait Sanch. /. e.
cumNav.Henriq. item Gut. dt m.ur. d.6^.n.i. Avetfa .'. !»p. tit. ut dumhycme,
v. g. rooraris Panormi , poflisearecipere,tumabOr- dinario, vel
ParochoPanorraitano , tumab Ordiurio, velParo- cho Montis Regalenfis :
&du«xftate morarisMontis Regalis , pofTistumabOrdinario MootisRegalenfis,
tura abOrdinano Pa- normiuno; Idenimtotum arTerttehabereutruniquedomicilium.
Atquehxcconfirmantquod mod6« 7.dixidehabiunte indomofi- tain connnwdi
principalibus kr.quandoconcerTioeft facla Religioni eoipfb. quod Religio-
„..profefluses,omnUhxcnrivilegU,atque idcobaocpou " abfolvcadiceaccepuffe.
Viae^quxdequxftiuncuU, haic dicaro intra«»r.d«(«y»iur#/#rv*r.r^. fA dn.it. 5.
VL Digitized by Google o8 $. VL D, A^mfitum Jmi{diaunit tu(riv,ndi tx aUri- t
QlquisSacerdosfimplex aliqucmlraoruliabfolverethoc ma- O oev.g.five
probabiliter, fivecert6 puuns, quod hodie fe. 16, velcras, velperendie>
&c. Epilcopus raum , &firmam ha- bebiteiufirtudi Ablolutionem,
diccrcturabfolvereex Rat.lubitio- -ne de futuro : & hxc cft propric Rat
ihabitio. ■ » Siautem idem Sacerdos ablblvcret, quia probabititer , vcl certo
putareti hcri, v. g. Epifcopum, quamvis non cxprefse , taoti
ttracnconcefTitlepoteftatcmad ejufmodiabfolutioncm, vcl pari modo, fi nunc, duradatur
Ablolutio , puuret,Epifcopum confentire, cxnondicercnturproprieRatihabiiioi.es,
led licen- tixprxfumptx, &improprie folum dicerentur ratibabitioncs .
Quxrimusergo , An jurifdidl.o ablolvendi delcgetur aliquando alicui
pcrRatihabiiionem; &prius quidcm de propria , tum de impropria decernamus.
j Dico Primo , nunquam delegari pcr Ratihabitionem pro- lllcSaccrdos (quicquid
aliqui it.dicant) temper uulliterab- utSuar. Vafa. aliique cum de
■i.i.ig.num.ii. Ratiocit, quia ( abftrahcndo, an in alii» materiisRatihabitio
defuturovalidetadium) incafu noftro Lib. V. De Pcenitentia. t Sectmdo,
nottridebetinonfatucne, probabiliter.relcerti
mcjudicareEpifcopuminternecon.enfillc, vclconfentiread con- ferendatn mihi
diclam poceihtem , fcd add idi dcberc fignum exti— - num liiet non omnino
cxpticitrdatum. Ratiu eft,tum quia, potcrisfcirc tibi abfolutc conceflam Ucite
fuiflc Jurifdiflioncm , 3 Dtco Primo , nunquara delegan priam.Quare incaifu
di.tu nmm. t. Illc apudSuar. d.it.dtFom. /V3.i»i.n».i}.c folvct. lucommuniterDodtorcs,
utS ellpeculiaxisratio, Sacraraentumnon t,idcftratioSacrarnenti: Cumenim
:infuipenfo, necdependens iconien- fu fucuroSuperioris, nonpotcrit confenlus
futurus fufScere ad validiutem abfolutionis : vcl cnimillaabfolutio hoc
mauccollau fuitvalida, & ficnon indigebic confenfu futuro; Sacrameotum
eoimfemel validumnon potdt ficri per humanam potentiam inva- lidum. Velfuit
invalida (utccrteeft, quianonproceftitipoten- teabfolvere) & lic non potelt
fieri valida poftci , quandononeft . Ltcetenimaliquandoadtus
antcainralidipoflintdeiiide approbari, & fieri validiper Racihabitionem,
idaccidit iniisadlibus, inqui- bus juspoteftiaccre, ucdidiadus incipiant
vaiere, quandoponc- tur aliquaeonditio; tuncenim jus facit, utvaleant,
feuhabeant cffcdium, ac fi abinitio validi tuillcnt i»i_, quod Jurillxcxplicant
, dumdicunt , valorcm rctrotrabi p;r Jurifdidtioncm ad tcmpusprx- ccdcns,
ficutiquiliodie raumhabcc percuflioncmClericifuono- mioe heri fattam,
cacommunicatur, ac liheri confenfum prat- buiflet, juxu illud (Jtfj.to.
dtRrg.fur. in6. ) Juris pronuncia- tum, hUtihahtturtttetrxbitur , &maid.tto
romparatur . At in Sa- craraentisiCbriftoinllitutis hxcfiitioabhumano jure, ut
ex fe pjtc 1 1 fic n fton pot c * 4 Dices. Cur licentia v.g. proprii
Parochiprxfumptade fu- turo fufficit ad Euchariftiam, vel Extremam Unctionem
alicui minillrandam, ut etiam limilis liccntia Prxlatifufficic , uC Re-
ligiolus, aliquid cXpendcndo, nonpccet contrt Paupertatcm , aon autem
lufficitin cal.i noftro funilis liccncia prxlumpta de futuro ? 5 Refpondeo.
Rationcm moddindicavt, quiaincafu noftro li- centiarequiricur ad
validiutemattus, qux validius non poteft ef- fe, nifiactusfiatipotenteillura
facerc. Si ergo nuncadtu non ha- betur Jurifdidtio abfolvendi, cumadtus cxcati
nonpotcnte, in- validus omnioo crit . At in przdidtis exemplis adminiftra- tio
Euchariftiz , & adminiftratio , Extremx Undltonis va- Hde fineadtuali
licentia Parochi iiunt , cum licencia non per- tincat ad validiutem didorura
adtuum . Et quatnvis , fi fie- rent,fine didta liccntia, illicite fieret, tamen
nunc, quta adcft pratlumpu Parochi licentia, jam purganturiratione ilticiti.Ex-
pentio itemilla, inalio cxcmplo, cftquidem invalida, quianon fic jfc-
cuslcmperprat:fumereturfuifleconcellaconditionat6, S, tfiM*t (tirtt, p tmSmiU
feflalsfntftt, CTr.quod, utmod6 dixi.iatis noneft; Turaquiavoluntasinterua,
dumexternenonprodit, ni- hilopcraripoteft adconfercndam Jurifdidlioncm tibi,
qui illam acceptarcdebes. 9 Signaauccmhxc dcpcndent exvariis circunftantiis,
vclrao- dis loquendi<qux Epifcopus exhibuit ,undecerto i vel fatis proba-
bilitercolligatur, vcrc,quamvis non omninoexplicitc, coofcnfif- ie, vcl nunc
confentire. Dico fvel probabilitcr ) quia, quamvisSuar. dt
Pm.d.i6.{tit.i.ii.iy. velitea ligna deberecerum cxiftiraationemi facerc
prxfcntisconlcnfusSuperioris;dc Lugoi< PxnJ.ty.n.i j.ta- mci) incrit6docet,
fuflicere>fifaciantprobabilem ,fi quidemomnet & ipfemet Suar. alibi
concedic, cx poteftatc,leti Jurifdidlione proba- bilipoflcquemquam
hocSacramentumPoenitenciz adminiftrare . De hujufmodi fignis mox n.x r . atiqua explicatius
dabo . 10 Debet dcnique notari tertid , fi Epifcopus v. g. videat , te adtu
excipientcmConfeftionem, toleraretquenonftatimtepofleex ill» tolcrantia,
unquam.exfignopuurcadeflecjus prxlumptum con- fenlum, ied ncccflariaindiflindtioncm
omninoefleadhibendam : Sienimipfenefciat, tenoneflelegitimumConfeflirium,
hoceir » putet, v.g.velputarepoflit, telicentiamhabuifleafuoPrzdecer- fore,
velifuo Vicario Generali , vel ileipfo nunc imracmorc % icc. rellifciat, tenon cfte
legitimum , tamen proptcr aliquam caufamnonpotcftteimpcdire, tunc fanc non
prxfumctur dareli- centiam, quia ex tolerantia indidlis circunflantiisnullo
modoeft ftgnumconfenfus. SiverAfciat, tenonefle Confcflarium,ocpof- fec facile
teab cxcipienda didla Confcflione prohibere, Sc non prohi- bet(quiccrte
raruseritcafus) tuncnonnullt fatentur, liccntiam prziuinptamadcflc. Verum ad vertc rum Sanc h . /.
j . dt mair. d. ; r . ».%*. fiquandoSuperiorhoc modo prxfumaturdareliceotiam de
prxlcnti, eamnon feextendere,niliad prxfentemConfcflioncm. non vcroadalias
fortcfequcntcs, quialicentiaprxfuraptade una Confeflione nou
eftliccntiadccxteris . SignMSnptritrt! ,undtttlli£Mtur lictntia prtfnmpt*,
qiutd p«t- Sltttm atfolvtnii, 11 Explicita conceflio didlx potefhtis pcrexprefla
verba , vel ex- preflamfcripturam «liccntiaell pcrfecla ,atqueadeo
furncientiflirru traditiopoteftatisabfolvendi , fed difliculus, quz hic
proponitur , eft , i quando untaexpreflio non intervenit, quxnam fintconjedlure
fuflicirntisconccflionisdeprxfenti, vel deprxterito,occonfequen- ter lufliciens
licentia uciu, feu prxfumpu . ia Relpondcoid, utmodd».9. innui, pendetcx variis
ctrcuo- ftantiis; lucem tamen habebitex confidcntione trium fignorum » qux
hiciDoCioribustradifolent. Lege Tm\.pru. Ecrt.i.l.j.t.i. Primumfignum
fufficicnseft, fi Epiliropus v. g. inccrrogatus , uC conccdacdiclain
licentiam,ipfenutucapitis, veloculorum , vel alio fignoabiploufiutooftcndat
luumroitfcnfum . i? Sccundumfignumitemfufficienseft , fi Epifcopusconftituat
Sacerdotemin vicariumParochi, vclinejusCapellanum P-rochia- lem, vel
tribuacaliud munus , cui fitadnexum munus Confeiftonis '. ■ 4 Tcrtium fignuin
caBroverfumeft, fiEpifcopusvidcat 1m-
pliccmSacerdotemexcipi^^onfcllioncsfuorum.& tacca' : Aliqui enim
(utFagund./. r.av^lj doccnt, hancfolam taciturnitatem cftefatismoralclignum
conceflioiiispotcllati<, licet enimta<-itur- eft i potente alienare,
fedquia non eft Sicrameotum , nullum niusphylicefitquid ncgativum,
umenmoraliter habeturpruadlu eft inconvenicns, Oincipiat valcre , quando
ponetur confenfus pofitivoconlenfus. Aliquivero, utConinch dt Sur dl.n.\t.nc-
turnita gant, quiafairumeft, taciturnitatem illamhaberi promoralic leofu,
5upcrioris « 6 Dices. Curfiegocertd, vclprobabiliter judicem,dominum lenfu,
eumpoflitEpifcopustaccrcobaliamrationcm, &nonquia roihidonaturumhunc
librum, fiillum abcopetcrcm.poflcmfine Confentiat. Vera fententia eftilla,
quaramodo noxn.io.fub di- fiirtipeccatolibrummihiufurpare, non
verdpoflumufurpare po- ■ ftintlione indieavimus. teitatcmabiolvendi, lirertus
iim, cammihi collaturum Epilco- pum, fiillarapeum/ Refpondco, Quiaad vitandum
furtum fatiseft, quod Domi- nusoonfitinvitus, adquod non eft necefle,
quodpofitive det:at incafunoftronon fatisell, quodSuperior nonfit invitus,{ed
ne- ceftecft, ut pofitivc conferat Jurildidlionem, quia hanc tu re-
ciperenonpotcs, nifipofitivc deturabillo, exquadeinde proce- dercdeheataCtus
validus. ItarefpoiidethuieiniUntixdeLugo d. l9.dtPan.n.XZ. 7 Dicofecund6,
pcrRatihabitionem impropriam , quxeftde przterito, velprxfcnti
fquammod6diximus, propric appellari Ccentiamprxfumpum) poflcdelcgariejufmodi
potcftatem abiol- vendi. Ratiocft, quialicentiaprxfumptaeftconfenlus verus Su-
perioris, &quidcm, veladlualis,qualiseft prxfumpudeprzfen- ti,
vclhabitualis, aualiseft prxfumpu deprxterito , quxfuppo- niturnunquam fuifle
revocata. TriatamenfuntdiligentilTime no- Unda. Prim6,
noneilelicentiamprxfumptamfufficientcra, fifit folumconditionatafic: StBpi{c^m
(tirtt, {tntk ilh ptttrtm, ttn- ttitrttmibi ptttjlutmntfelvtndi. Hxcenimeftfolumliccntiaprx-
iumptaconditionate, quxnon eftconfeniusEpiicopi, fed ellet . Requiriturigitur,
ut judiceturEpifcopusablolutededifle.ut ab- folute, &verehabeaiur potcfta»
abfolvcndt, ex quaoriri poflit adtus abfolvendivalidus. Hntibsbitio
Apprtbntitms ai nb(,lvmdum . i f Quxres . Cum pau!6 ante brevitcr diximus,
& mox latd decla- raturifimus, ad completamlicentiamminiftrandi hoc
Sacramen- tum,prxtcrcollationemJurifdtc)ionislegitimefadIam,neccfTariarn
eflectiam A pprobationem Ordi narii : Quzres , inquam , an loquen» doctiam de
Approbatione,fufficiataliquandoRatihabitio? 16
Rclpondeo,fufficcreeoprori'usmodo. quolidtdmeftdcju- rifdiciioiic, parcnimeftin
utrifqueratio, &quidem qu6detiam hujulmodiapprobatiodcbeat dari pcraliqnod
figumexternum ,de- beatqucdeprxfenti incfleinSacerdote,utacIus
validusabfolvendi abipfoprocedat, manifeftiofteuduntverbailla Tridentint <
dt Rcf. c. l r. Atprtiattentm abtintat ; pcriltudenim Appr,batio,nuX
eftoftenlio,(euteftificatiofacIaabEpifcopo, fignificaturfigoumex- ternum ,&
perillud ,fignificatur, ea deberecfteaau inSa- cerdotc,i §. VII.
DtAtauifuiontjHrifdiaioni,» mittntit tx tmrt rommuni , i X Q I
inaliqoolocofimplexSacerdoscommunitercredatureflele* 0 gitirausConfcflarius,
dicetur ibi efle Jurif- Jurifdklione illius Sacerdotis ad abfol vetitJum .
Rurfus (i fimplex idemSaccrdosobtioeat, reciputque ab Epilcopo officium v. g.
Pa- rochi, ledquiahabetaliquodoecultum iinpcdimentum v.g Irrc- gulariutem,
pcrquod fit incapax talisortjcii , nuljicer recipiacdi- cet ur haberetitulura
mImM > feu puucivura t habuit enimcoU jationem beoencii Parocbialis ,
ecceTitulum i fod quia habuic nuU Jiter, nonhibuit, oeque habet verum citulum ,
fcdapparcnccrn, jHiucivum, (ed coioracuro . Qydd fiquis collacioncm nonhibuif-
iet, fed canteacomtnunicer Parochus zftimaretur, quiacumtaU
fisv.g.liccerisfeParochumfioxic, hicfaoe commuoem errorem kaberet, non
ver6ciculum, nccoloracumquidem . Hactermino-
r um c i pli ci 1 1 o nc przmifla , a Aflerocum Sanch. /•*.}. mutr. *!.xi.
Mafcard. d* pr*bxmfii.6+Z. SpereJjoi»r.j.aliiquepaiTim: Comrounem efledo£trinam
, " 1, (umcientiJurHdittione <dusn . Ratio ducitor ex benigna
ioterpretatione *i tris Bodfta , quzpropierutiliucempublicam, cV ne inde
fcrupuli, cVturlutioocsenafcerencur, nonfoliimpro ful i- juencibus boc Sacrameatum
Pcenitenciz; verumeciamprofufcU piencibusalia minifteria indigentiajurifdklianc
inMininro ■ ut «liamproaulftentiaParochialiMitrimonii, immAcV pro quibuf-
curoquea&ibusi JurifdiftiooeEcclefiallicadeperidentibus, voluit cooferre
veram Jurifdiflioneraiis, quicapacesilliusfunt.ftaniL bus, didocommunierrore,
ciculoquecoloraco. Cum igitur haec triaadfunt, Prirod, Jurifdiclionis,
feupotellaciscollatioaemde- peodercab Ecclefia. Secund6, error cammunis. TVrti6
ciculus coloratus. fcraperaderitceru JurildiQio abEcclefiacollau, at-
oueadeoille, cuipraediclatriafavenc, valideaciusab ipCaproce- oentesexercebit,
valide, inquaro, namillicitcraorulicer ( niG ab ignorantiairtculpabiliexcufecur
) noncft dubium , quia ufurpat Jurifdklionem, quamcxienoahabct, ledfolum poGuipGusma-
litia, qnafiinviucanceditEccleGa. } Inbufufmodibenignicaceetercenda, imitaca
cftEcclefia Jus Civilehumanum, Luuriur.f.dt*ffi(i*prMt*.quaAciUn\ habetur/.
arWC.4V'ar £v*r«r/*.Illudquevifa eftcanooizafle, idcftrc-
cepifleinfacrisCanonibus. inSrn.iUm. nUtutup.t. |. «*.7.Cum coimquidamfervus,
qmapud Romanos incaeax erat dignicatis, obcinuiflec Przcuram <5c deinde in
fuadicione mulu decreu edidif- iet, dubiutum fuit , an ea fuilfcot valida ,
cumin Jure pro aullis «ctafervorumhabeaocar, L. uinutt m r#y . Jmii .
Relpotrfum fuitabUlpiano, efle valida, ccnoneJTe reprobanda, bisverbis .
Hnmumiunft ,lUn*nrtpr*iMT*, ekmttUm pttniftt P»p»l»i BtmimW ftrvcititruwhunc
psttHuitm , f*d& fi ftiviftt, ftrvum tf*, U»*~ rum tftciffet . 4
EjchocigiturReipondeo, quotiesefterrorcommunis,Titu- lufquepuutivus, qualis
eftein prcdicio lcrvo ouubatur , cotiesi JureCivili intelugicar
illicollalapoteftas. Jus ergo Canonkum Civilta Jurain huc imicacur,atque in
timili errore, <5c titulo JuriU dicliooem ncceflariam tribuir , idque tum in
faro intertio , tum ex- terno, cumincaufis cemporalibus,
tuminfpiritualibus,quia(em. iiflzratio. Scdaliqua dcuogutis pr«- Dtitt tjft
trrtr ctmmmvi. 10 Nonergofumciterrorunias,velalterius,vdpaucorum:ciirti
cuntrafufticiit, Gcommuniserrorcfletin hacCiviute, ubi fiunt ach,
ticctinaliaoutlutcfletcrror, »«m & fervus ille inL. Bmis- rim,
nocuseracScrvusRomaB, ccumenquiafueratignotusineo loco, ubiPrzturamgelTit,
eiusgeftaproomni loco abfolutd valU da fuerunceiiflimaca. • i Scdquid, Prim6,
fiPopulus praefens incipiatdubiure de defcclu Jurifdtaioois , ut fi fuboriatur
dubiucio , quod Paro- chus fuerit amutus ab omcio, vcl quod ejus
clet3ioiueriiouU la, cVc. Refpondeo. Tuncdcbere inquiriveriutem: Secus
cfleterror crallus, velSupinus.quiferesequivalet (cientic, acque ideonon
efletluftciensad Jurildiaionem coromuoicandam . Qiiridfi, ia- aadiligencia,
adlmcfitrcsdubia, valebuot aOa, quudumvmei dubiumnonpoteft,
pnevaletilleidemcrror coramums, quiante orumdubiucionemaderat . 11 Quidfecund6,
Si Sacerdos eflet communker exiflimacus v.g.Parochus, fcd i paucis nullius ejus
JurifdiQioniscognofce- recur, adhucrefpeauhorumpaucorum habereCneParochus Ju«
rifdidiooemr 1 1 Refpondeo , habere ,cum cominuni (ententia docec Sanchex
/.r.pw«i.4i. undcvalidaforcomniaejusacta, dubiuadum nooeU fe , quia ad
contcrendam Jurifdiciionem non requiricur error uniufcujufque, fedcommunis
inCivicacc, qui jam in hoc cafu abuadeadeflc luppouicur . 14 Duotamen adverte.
Prim6, hos paucosv.g.ce fcientem hunc non eflc veruro Parochuro, peccare
morulitcr , fi illum con- vcnias, «ctibi Sacramentum adminiftrct, quia
cooperaris cum peccato ipfius Parochi ufurpancis fciencor Jurifdklionem,qu«m
oxfc non habec. Eccipe urgencem ncccfliucem , velaliam for- tc excuiationcm, de
qua cgo L.inDK*Ltt*.i. f^. in.^ uoU vcrfaJilerdixi. Qjaodfiboc Sacraroentura,
quodabhu,uGn«li Pwocho, a te i itftmitni nh EccttfiM, httijl, cltji» ttnferrt
Vuitt , } NoapoteftEccletu (idemdicdequocumgueSuperiore)fup. plereimped|menu,
qwfiveex Jiuedivino, ttveex Jurenaturali 6 Hinc , (i quis oon Sacerdos abfol
verct , vel confecraret , quam- ^iscrrore.&tituloquocumquevallatuseflec,
nihilcfficeret.quia Ecclefia non ooteft facere , ut oon Sacerdos valideabfol
vat.vel con- iecret,cumficadhzcexJuredivino neceflariumSacerdotium. 7 Idemdic
de baptiunte , & deabfol vente, vel confecrante Gne tnccnctonc,
idcmquedeamence, quihsecfacercactenuret, quia intencio, «3cmentis fanius
requiruntur de jure naturse, imm6 etiamccdivino, quorum defectuscura i Jure
humanoEccleGz fupplexi neoueant, non poflumus confugere ad titulum colora<
tum, communemqueerrorem, qui forcc adeflet iaprzdiclts. t
Cootri,fiquisSacerdosGcirrcguUris, velexcommunicacus , etiam dcnunciatus , vel
fufpenfus , vel incerd idus , vel quacumque EaleuaflicapcBoaincapaciucis
aftcclus, zftimareturaucemcom- muuiter legicimus Confeftarius , cum praedicto
titulo colorato , va- lideexerceretjurifdicltooem abfolvcndi .quiaeo^ dcfeclus
poceft tollereEcclefia, Clcinhoccafu tollerc protitecur , & vult . Scio ,
VeteresquoGiamid ncgafledeexconimuiiicatione,(edimmerit6 ,
ucUcedocet,cV.probatSanch...).<iVMMr.W.ia.a.xa.ccdeinceps. 9
Deftxminacxiftimataviro, ftforteaflumereturad Pontifica- tum,
diftinguitcumcommunilentenciaideinSanchez.cVquidem ex allau haflenus dodrioa ;
nam Poncifex vcrus non cftet .quiaie- xusftxmineusde Jurc Divino incanax cft
Sacerdotii , & Poncifica- tus.fed hal^retUineoJurildiaionemaliquain.
Sicutcnim Eccle- tujurildiaiooem aliquamcoofercei, qui, Sede vacante,przett
locoPonttbcis, lUeandem conferretunc cenferetur fbeminz coKnico prononlegicimo,
poftulas, fit _ lodcommiccis, certecxhoc tiz, ultra peccacuro, quodcommicus, cc
malc difpofttuscumacluali peccatoad iUud no, irriumqucablolucionemrecipies. tc
Secund6, liparimodoabhoc Judice tu, quta illius dumnofcis, leBteotumin
tuifavorem rcportas, licct rei valide: UmeninptEnarotuidelicti, refcindi
iliapoflct.cV tu pu> niri. OKumvisenimaclaillavaleant, tuumen, ucfupradixi,
iU iiciceabillo judicia (cicnccrexpofcis, fovesenimficlosjudkesin Rep.
Faceorinteriro, tealiquandoexcufari, fiejufmodi Judicem nonrepellas; immn,
ftomninouceas , quando fcilicec rrujuseft icandalum, &infamiaoricur
cxrepulfa, cV ex rtunucfbtcuute , 6
(^aodacumerrorecommunicoajungiturTitulnscokteattis iamdktumeft mud6.
Sedcclebriseftqazftto, an fi detit cjufmodi Ticulus, adlicaucemfoluserrorcomrounis,
idera dicendurnfit ? SacerdosV.G.nullamcollationem habuic, neinvalidam quidem
Parochiz, fed umen Parochusab omnibuscoromuniterexiftiina- tnr , val idene
officia Parochi adminiftrac ? 17 Ceruncduo (^lebresDoctorescumfuis
aflcclisotrinqoe . Negat validc ad mioiftrare Tho. Sancb. /. l M mutrJ.**.
».49.diceo« non efle probabilc . MartiousPerez dt mmtr.4.^o.f»a.^M. v » ■ y.A
verf.d» SnerjtH.6*,.fta.t.¥t^.*.Ettl.pTAt.l l.$%.n.6i. «.7 1. fine
Son»c.dtm*tr.9.i.f.».A a.ar.Bo)T. itfunil.Ctit.txnf» l. a, t (>. <5t
multi apud DianatnfM. trua.x 6. rtftUfl, . Bafilius Pont. affirrnat/. j. d* m
nr.c . 1 v. n .6 . 1 u. Sa.ic h m i cUil J 4+.». ? . Verr m njmwaljr.l q. i j.
uum.i %. Hauc. mfiu*ul.cur» nj. V.lcd pctes t . Vocans haoc (encen- tiam
valdeprobabilem Diin*l**.i.R*fp.*,}.&P.S.truii.lj*f.H.ciUDS
Molfel.Delbene,Leand.Bordonium, aliofque. Pigetmerefcri- bereca, quzad
snanuscujufquefunt, videriqueapud przdidtas , eorumqueSet-Utores poflunt.
Satisergo mihi fit, pronunciare , utramqucfcntentiam efte probabilem ,
quiacumSaochex dicere polfumus hocbeneficiura coocedi juxu
circunftantias,quzfue- runcin illo fervo, dequo LBuruuriui ff.At*ffict* Prtttrn
: ar ibi , tx. alibicumerrore communiiemper invenitur coojuaclus ticu-
luscoloratus. CuraPootio autempoflumusaflerere,illascircurr- ftantias
dediflequidemoccaGonem LegisUtoribus , illud benefi- ciumconcedendi, fedipfi
umenablolute cooceflcrunt , quocies eviundaeltReip.nerturbatio, quaenonminus
fequitur, quando commuai errori adnexuj eft titulus coloratus , quim > quando
folua crror comraunisintervenit. 18
Exeo^u6dprobabileducimus,(uficereadconferendam Ju- rifdiciionemrrroremcommunem
dumuxat,fequicur, Confcfla- riumnunquamapprobatum, Epilcopuro nunquaroelecium,r
chum , Jndiccm , Tabellionem , coetetx " mult6 magis Sacerdotem approbacum
adconteiltonet exci{ prounoanno, eofiaico, vel pro ceropore iocerto ad benei
V.G.Epilcopi,poftu,fed nondum fciu revocatione , Vicai
neralemdefuncloejusEpifcopo, Pacronura, qoi verejufpacrona- tusnonhabet,
&c.fiadficcrrorcommuniscircaejufmodiofficia , licetomcia.neex
puutivoquidemcolore habcant , ralidcabfolve- re, Digitized by Google ,s>- 30
Lib. V. De Poenitentia. tt , Jurifdidtionrra fxercere , afTiftere matrimonio ,
(ententias ferre, prsrleotare , <3cc.ac li licio crrori communi titulul colora-
tusefletadnexus, quufolumcommunemexrorera fuflicere , pro» babileeft. fi. VDL
J>* Atauifititm JnrifdiBitnh tx tfinitm An txfrtitiUi efimtni ptBmtit^
<?• txfrttmUitutt felimfnmU t QlSacerdosex opioioneprobabili, putans
fepoflemioiftrare O SaeramentumPeenitentiaB, defadcoadminiflrct; validene
adminiftrat, quafiabillaopinioncprobabili cerum , cYindubitt- Umacquirat
Jurifdictionem? Idemqucro defiroilibusattibus in- doprobabiliseftcircajus, v g.
an privilegium meum extendatur. digencibus turifdidtione dhi collattad corum
vaiorero, fiii exhi- adabfolvendum hos, vel illoscafus, tton vero quando
probabili- beanturexopinione probabili. - tueflciroaliquodradtura particulare •
v.g. anhic, tt,— 7 Averfaf«.t6. dt fttnii. feH.t. dC Salai fmrt.u Tem.t.tr.S.
de tinftjf.fea.i-;. *.x86.afliguntduas liraicationes Docltmr jamjam allatae,
nam PrimA ajunt, eam admitti folum debere, quando adefl opinio probabilis, quz
ttlis exiftimetur coromuniter i dodtis » non autem admitti potTe , quando folum
alkui privito ea ptobabili» apparet. 9 Secundo, ajunt,
Intelligideberenoftramdodtrinara , quan- s Negativerefpoodentnonpauei.ut
Salas»»r.i.*r.8.W»r#*A\ fcopusdederit fta.ij.*.iX6 &mtiii.
]o£incbMtfittt.d.4A.m*.j.SwrAirTutJ. x6. vcndii refervatis, &C.
fia.6.*X.DcLutodt>**uJ.i9.m**tJ>U#mmr&t.Suit. Oviedo, Bardi,
Mircanr.aliique*; WrrUelljmtxcttmmdum , ita ut nonnemo
exillisdicat,contrariamopioionemc(lcvaldedubkm, non nemo autem,
nullofuodamcntoprobari. Rationes priocipaliores funt rluje . Alcera, quia,
quamvis io jure concedatur , ut modd vidimus, jurifdictioexiftenteerrorccommuni
, & titulocolorato , nunquam tamentnveniesio jureeamconcedi ex fola
opioione probabili . Altm,quianoopoi1umusargumeuuriipari, noceflex eo, quod
eonceditur proptcrdiuumerrorem,titulumque,non poflumusin- ferre,
quodconccdaturctiam cx opinione probabili; Satis cnim 9
V^rumhrlimttttioncsingeruntfcrupalos, t* fercevcrtunC eamfentenciam, quam
ipfiprobabilcmappellant. Ratiocft, qui* ratiooes , quse perfuadeot noltram
fentcntiam , ablolutc perlua- dent,<\fiaelimiutione. Undecootra priorera
limiutionem lic diferteloquitur/.r.n.ir. Verticelli: m\ntmttdicnmnue
tpinufitftt- tmiUit, fiyt ixtrimftti frefttr mucttrtttttem DeBerum, fimt
intrinftck frefttr felidm fumdmmtntm dt nevt mb untdtBi virt ctmfidtrmtm,
ficmilim titeextmlifreimiUitmteaifetvit, itm&vmiidifimi . £r meriri , fmim
ftmftr ttfului mceedit iienmfide , & cum irrtrt cimmnni . Erje mm dm- ttt
dtcifi , ftn frnftrmn i frnBu Atftlmitnit . hxc di verfa funt , ciim in
prioreadlit error multorum, quamvis 10 Contra pofleriorem fic idem 1». 10.
concludit , Slnmrt tmdtm putativus, at in pofterioreopioioiUaprobabiliseft ,
folum apud imnintrmtitiftinemfunefirt , ( intcllige in opioioneprooabili , de
paucos fapientes, tScex alterapartecxnullo vefligio adfit in illa
quacratlocucioj ciremjui, mccircmfmBmm, nmmnteram tmr ejS m— titulut ullus.
cutfmtilii, & cavert m Pefnlt utfuit . Haec Vcrricclli . Et vide in- \
Nihilominus afErmative refpondent meritd alii plurcs ut Thom.Sancda mmtr.l. j
.rf. x x .num.k ).&in fumm.l.l.t.9. nn.lt. Pon» tius dt mttr.t.t
<.xo.iw.7.Cailrop.«m. i jr.tjLi.p.s.num.9. Lefl. /.*. ctf.t9.duh. 8.
Henr.Bonac.Filliuc.G.HurtacLG ran.Franc.de Lugo,
Coninch.aliique.quoscitat.lcquiturquc Vcrric.rr.2.7 rner.i [ Dia-
naalioscittns^.S^r.i^J &ittcertumidputtnt, ut Verricelli l.c. aflcrat,
contrariam,hoce(l prsedidtam ».x. opinionem eflc im- probabilem,&falfam:
quodcert^nimis exaggerate didlum eft, cstmprobabiliutefuaillampollerenonfit
negandura . Ratio hu- i ut probabiliorem lequimur , eft, quiaconftat 1 g Ubdelegatio
Jurildictionis tunc geniorum diverscfentientium varietatem. Averu prodidtusre-
cipitnoftramdudrinamioprobabiliutejuris, cVrnon inprobabili- tatefadli, M4ka. .
M, cui a J Jc Glollam ind.1. Bmrtmrimt, rc- cipitinprobabiliutetadii,
noninprobabiliutejuris : Verricellt t aucmnuslcquimur, inutnque; 6c
quidcmmcrito, quia eft ca- Di AcanifiutmfnrifdiBiinii tx SnUttejntt, Ecclefic
confuetudinem confcrre jurifdi . tando DHega- . tus,
quihabuitimmediateiSuperiorepotcftatera; eudenx «ioncin,feueiTefigaum
jurifdidtioaiscollaur, ut clare habetur in alteritertiocoocedit: Etlicet
videaturid nuoquam fieri pofle ex lurccjumctihtmtet dt fers ^emfttrnt,,
ubiGlolia , Abbas, allique, illo jniverla! i A xiomate , Detrrttut fmnditttmri
ntm ftttB ; tuh ' ied ex univerfali EcclcCc confuetudineornncs fere Saccrdotes
(cx- minus quia Dodurcs roulcis modis limitant didium Axioma, cipepaucos. cV
hosoimistimidos, vel indodos nimis^ abfolvunt rummriidictiooeprobabili:
ergockc.Minorprobaturex teflimo- nioSuarii ,& de Lugo, quialiis nobis contrarii
funt . SuarXr.Mi.7. fic habet : i!t nutem unrvtrfnth Eetltfim mfni , mt
Snetrdmtti ftcuri mtmiuurnujxfmidijurifdictitmt frebtitti in bufui Stcrmmentt
mdmini- firttiene . De Lugo /.<.*»«*. if.iir • tfifrmxii, & nfm
temmtenii emt- ninm Cinfefftritrmm,amitumjmiidi8iimfrtimkiUmiftlvunt . McritO
rrgoCaltropalaus/^. fic diiertc noflnm fcntentiam confirmat . fjimndi ndefi
freimiUit tfimit mtftlvmdi m Rtftrvmtit , & . eemfurii,& mffifltnii
Mttnmenie , nuUimwnliferieniifttxfmu Minifitr irrttum fmtiendiSntrmmtntum ,
tjuim iicit tx PrivitrfiejurifdiBienem hmiemt , imitt tmmtm tx tatitt eenftnfn
Etelefit , & rmtthtiitiem dt frtfenti, fuf-
fJemejnrifdiBientmntetttBntirritifim. Etpoftcitttos Suar. Lel-
iiumThom.Sanchcr.Coninch.Pontium, Bonacinam, fic addit. Omntt enim ii , nliiam
tffirmmut, tfermmemex tfiniomfreiteiiife nm* itrt jmrifdiBitnem, itimm imiere
tert ifiimmm ,ficmi imieret , quiex trrt- re vulgi, & tttutt frtfumfte
efernretm . 4 Adprimamcrgorationcm in contrarium, Rcfpondeo, no-
ftramdoctrinamnonfundariimmediatcinaliquojure, led incoa- tiietudine, qusr
Juriscquivalet, utjam moddvidimus. 5 Ad pofleriorem , Rcfpondco duplicicer.
Prireo, qukquid Ct, an in opioione probabili ad li t error communis , &
titulos , oam sx>flraargumenutioiolumeacfl,utficuti error communis, titu-
lufque coloratus tradit Jurifdidlionemrx /. Bmrtmrimt; iu opinio probabilisde
jurifdidlioneillam traditexucitocoalcniu Eccleiie, & rlrmaconluetudine. 6
RelpondeoSccundocum Verricelli /. t. latidime haoc fc- cundamrefponlionem
proiequente, etiam in cafu noflro adclle crrorem communem, quia omnes
fercConfrflariifccurcablbl- vunt ex opinioneprobabili, omnelquc Fideles fecur^
ablolvun- tur. Etcertenififecurcablolverentur, quzturbatioeflecincon-
fcientiisFidelium, fiiidubinrcntdcfuaabfolutionc i fuis Con- feflanis
pnidcnterda ur Hanccrgocommunem periuafionemSa- cerdotum, & pomitentium ,
fi tu appcilcserrorcm cominunem, ego non refragabor , nam fic coramunem errorem
> q ucra tu expo- icis , in re noflra jam habebimus . Prsrterei,
quamvismodddixerimus, folum errorcmcomrou- nemfatisellcadconferendam
Jurifdidlionem, umeo, nec abeft abopiaioneprobabilititulus, (iquidem adefl
audloritas Eccleliae percommunem praximutisnobisexplican, dans Jurifdictioaem
operanti, cxopinioneprobabili. quidenimaliudeltTitulus,nili
voluntasSirpcriotbfeexplicantis, conferre alicui poteftatem ali- l, prx-
(ertimquando dclcgatuselliSummu Pontifkc , cVquandoefl ad univerdtttcmcauiarum
, utdiftin&iu* vidercellapud Sa-.ch./.tj/i mmtrA.)i ide6quamvis nuflrum non
iitdc f terisagere, umen ne— ceflariadicerein ooflramateria de jurifdiclionc ad
abful«cn.Jum , nottrum omnino clt. Quoniam autcm tou res hzc i volunnte iiliut
Ordinarii, quiteimmediatedelcgavit, pendet; potuit en n itm delegare,
utpoteftatemhaberesaliosfubdelcgandi, &potu.tt ut nonhabcres, idcirco
merit6 inquirimus, quandooam hoc eric, quandonon iu? Refpondco .
Habehxcutadocumenupronoftro inftitutobre- viter. » Doeumentum primuro .
NifiexprefseSupenorte delcget ad abfolvendumcumpratdidlapotellaccfubdcle«andi,
vel mfi confe- rattibiomcium, cuieftannexaejuimodiOrdinariapoteitas, ut in
lcqucotidocumeotodicam, nun uam, tcfledeLugod*»t».d.io.
a.iT.potesaliumfubdelegareadabfolvendum.Raiiocll,quia quic-
quidiitaiiquandoinaliismateri s) certeinnoftrai inqiumaxime rcquiritur idoncius
pcrfonae , tuz perionx dumtaiat addicitur po- teflas , nili terc itt mcncio
(iat . i Docuroencum lccundum . Siquandoquis i Superiore confli- tuatur uotens
abfol vere, ut ci tradatur officium Ord 1 narii , cui fci-
Ikctolnciocftconjuncta poteftas minillnndi hoc Sacramentum» qualeeft
munusEpilcopi,Parcichi, PrarlatiRegularium,alioruro- qucfupradidlorum ,
habentiumpotcflatcmordinariam, isnon vi- dctur dclegariididioSuperiore, fed
Ofhcium Ordi.iam acripere , undc jureproprioaliosdelcgarepoteric , etiam daodo
iifdem aliic potcttacem fubdclcgandi . Atliquiscunftituaturloco alterius Or-
dinarii, nonablolucr^, fed uc fuppleat, feuexerceatoftlcium Or- dioarii, V.
G.Parochi adbrevetempui, fquopadlo dicetur Vi« carius Parochi ,) hic fan^
Vicarius brevis temporis, puta oer quindccim dies, ( inquic tee ctttr. de Lugo)
diceturquidcmde- legatus, f?d dubitatur, an poflit fibt fubdelciiare aliquem
alium. Circaquam dubitacionem dico, eum pnfle Tait idem de Lugo /#- ttcitmt.)
fubdelcgare alium capacera diflx Jurifdidtionif in ali- quo umen cafu
particulari, non vero univerlaliter. Idem dico de Pceniteotiario Summo.ldem
dicitQiainnnadvenn.dr^»*if fi— tnlt\.HumtT.i. deeoRehgiofo» qui locoSupermris
fubftituicur in toaliadminiHntionetotHisMonafterii. Idcmquedicit deLu- goltct
citnt. dc Vicariocumpoteflateuniverfali abfolvendi, con. flitutoab Abbatc,
feuSuperioreinaliqua diftancidomoididloSu- periore. Ratioeft,
quianonpnefumiturDelegatus voluifle adco rigcrose fe gererc cum fuo unireriali
Vicario, 6t Ofticiali. ttt ne in cafu quidem parcicalart, aliquid poflit
fapraid, qnodpo- teft Delegatus ad ablolvcndum , dc quo in antecedenii docu-
mento didtum eft. 4 DixiauteinPrimo» W**m, utr Digitized by Googla Caput IV. §.
X. 3i (It cxcomiminicatus , vet ali» cenfura atrrclus, ca Approbatione , quam
dkam m c. ttqucmt . 5 Dui lccuudo, i»*it<>u*t»mtnc*fu, namnon poteft ad
totum oflicium luum , quiais, qui eum, pro fuoVicario, vel ofliciali elcgic,
prxfuraicurunUm potcllatemcidemconccllifle. Excipe, suliiurtcaliquidplus
cxprclsc concellerit. Aliquidamplius pri- rooatp.ctu
videturconcedcrcprxdicloRcligiofo Subftituto.idcm .Quintanid. Itc.cu.
etiamlipcr unumdiem illi adminiftratio to- tiusdomuscommittatur, lcd fiattcntc
legatur, i noilradoclri- nauondiiuc. 6 DocumentumTertium.
QuandoPoatifexSummusconcedit aliquibus, ( ut detactoconccflit, modo
alibiexplicato, Mendi- cautibus )
Jurifdiclionemprooranibuscjfibus,cenfurifqueetiam ipiireiervatis, U Gc
delegati, nepro uno quidem cafu particu- Lri poteruntidlubdelegarealceri.
Ratioeft, quia, quamvis Gc ■ untiSummoPoncificcdclcgaci,
cVprxccreiadunivcrliutemcau- farum, unde viJcantur polle, tamen DOD iueft, quia
voluntas SummiPomirkis limitat conceflioncm adperfonas Jumtaxat lic dcLegaus,
quxliiniutio etiamfi exaliis coiijcdtuiis non collige- rctur, ccrtchabcrccurexeo,
quod ita ufurpatumeli totannos . Rcligioiienim, quamvisfcientiflimifuorum
privilcgiorum ,nun- Suamaulifuntatiquid lubdelcgaredetua Jurifdidioueablblvcndi
utiivcrlaliter ipfisdelegau. 7 Iicm multo magis dici debet, quando inferiores
Ordina- rii, vcIPrxliti Rcgularcs (imilem potcitatcm univcrlalem da- rcnt
alicui lubdito, quicalus certeille eflet, quemdiximus in Documcnto primo.
ldcmque dcConfcfToribus depuutis in ali- quadomo Religioforum , nequeeoim ille
fubditus , &hidepu- Uti polluntaliquid altcri fubdclegarc,
utooutQ>uint./««^i>/«As. 19.Mjn.10. 8 Diana p.i.tr.n.uifctl. *£«]. docet,
tiquandodeturhu>uf- rnodi poteftas ab Epifcopo alicui Prxlato Rcgulari,
pofle huoc fubdelegarealium proaliquocalu peculiari. Verum egocum de addat
dtpmnit.d.t^. ».16. puto, niGaliqua alia verba Epilcopus Ggnificantiadiclam
poteftatera fubdclcgandi, noncfsefen- praxim in §. X. D* pr*Ji.U 1 TTJ Gimus
.quantioncacquiritur JurildictioadabfolvcnJttm : X_i nuncfupcrett,
utagamusdeejus duratione, quxeit tra- dlatioproportionaliter cominunis ad
approbationem , vcl ad 6- roilcs concelnoncs. Sed nobisotium nonelt dehac
rcagcrc uni- verfaliter, cumfotiim duratio Jurifdittioois , vel Arprobationis
-adab(blvendum,quxdcpcndenter habcturabOrJinario,l'cu Prx- lato, ad noftrum
inllitutum pcrtincat . Porro tribus modis potclt tibi ab ejulmodi
Ordiaariodelegari, fcu concedi poteitas abfol- •vendi. Prim6, ablolute.
Secundd, ad certum tempus . Tcrti6, adtempus incepcum . 1 Qj-.u.t
duospriorcsfaciliseflrcfolutio. Nam primadurat , donec icgitime revocetur,
&quidcmpolitivoacturevocationis, Unde mortuo, vclab oflicioamoto conccdcnte
, adhucilla pcr- icvcrat: teltcSanch./.U. limurim.iH, mum.-ji. donec fuccefsor
pofnive revocet, quiaeft gratiafacla. Vidcomninoinfrar.j.6.4. ■««.^J.ubidilccs,
an rcvocatio hxc , linecaula fa&a abEpifco- po, ficvalida. I
Sccundactiamdurabit ufqucad terapus , feu terminum prx- cisedelignatum,
utexfcpatet;nifiantci parimodopolitivcrcvo-
cetur.Adcitumenhicnoundumdocumcntum. Sienim rcsnon eft intr-gra.hocclt,
fiquaconfcflio bonafide incepta, finiri non potuitintri tempui
prxfixum,Gvcpropter posnitentisfcrupulos, fivcob prolixamCoafeflioncm, Gveob
aliud rationabile impedi- mentum,li,inquam,rcs noneft integra , potcric
Contcllbr poft di- clum tcmpus profequi fuam operam , etiam cum interpolationibus
humanomodotolilis,& illumablolrere, acfielsct intri tempus concctsum .
Ratiocft.quiaexeo,qu6dceeptumelt negotiumCon- fcrtiotiiMemporc habili, radiccm
iodclcgato fixit JurifdrCtio, ut loquuntur Jura,exrationabiIi
volnntateconcedentis: quareinillo eaperpetuaiur • ulqucad complemcntum ncgotii
. IJem piflim do- cent ( Saoch lii.i, Summ. r.t i.n.t t.Sc Jc Lugo «r/fc.so.
depctntt. r. 14. ) !">oclores, cn.im in fimili conccllionecx vi
BullxCruciatx, r\. Jubnxi ,liquando,elap'isterminis ronccflionis , contcltio
incepta propteraliquod impcdimcntumperfici nonpocuic. Addidi illud (bonaride)
quiapcrtuaderc mihinoo polsum , fi idin fraudem bat) adefse cnnfentum
Supcriorisad prxdidam Jurildiilioocm continuandam, q«icquidaliidicant. 4
NouitcmcumFag.i.£tr/.#<-^r./7.r.x.».J4 *l'irque, C , dataAbloluiionc,
recorderisalicujus peccati mortalisitc, ante Abtolutionemcommifli,
tenonpolleablolviab hoc SacerJote , i quo jamexpiravitomnispoteilasabfolvendi,
cum pcr Ablblurio- nem, quali perfcntcntiam Jatam, ipte jamfuoctuslitorhciolux
dclcgationisi debebisergo eiufmodi mortilc cxponere lcgitimo Conleflario.
Etnihilominuvtepollcabrolviaboblicis, docctpro- babilitercx Dicaftiilo, Du.u f
,trt. 1 1 . ».,.' is. rrf.la. quia tuncfre- quens Confcfliopertinetad priorem.
Veriim nota, nullo modo poflcicommilTisdenovopoilablolutioncm neque
feorfim,neque fimulcumprxdiclisoblitis Qyid.fi interimpeccesnovopcccato?
Refpondeo, dehoc,&limilibusfolctagiiafMf/ 4t luinUe . Qujre
»ideacurSancb/ii.8.i<«»«rrj/.i j.*.t7.&diftincliusdeLugorf.io.i/#
lanitM.prtftrttm T , tf.q n c nos brevker afTeremus infra u» TrM cnfih. Tt{trv*.9$.% . Et d
iilmchu s afFcrt Bardi de Bulla Ccuciatx i» *.t4u. p. t ,Tr. j.c.6. i n. 76.
< QuoadTertium, quandoconcefliofaclacftad tempus incer- tam,
aliquantoditticiliorcftdeciGo. Etquidemejulmodiconcef-
fioduplicifoletficriformula. Primo, perhas, vcllimilcsclaufu- ias: Dttii;
!.,cuit.tttm nb.dvtnit , dtntcrtvtcavtrt , vel titnn *- ImdtrdinAvertt lAmffm
ad «/<*/, & in hisquidem forraulis vide- turoftenJi, debere interponi
aclum volunutis pofitivum revoca- tionis, utSupcriorcoDCeflionemremovcac. Quare
fi actus potiti- vusnoninterponatur, perfeverabic femper . Sccuodd, perhas ,
rclfimiles. D» iiii ftuuiitttm *tftlvt*dt, d*uc vtJnrrt, vel «U- ntc mihi
pUcurrit: vel, quodidemelt, mdmtumhtntpluttHm-, &
inhisformulisvideturoftendi, non debere neceflarid interponi actumpofitivum,
utSupcriorconcefliooemrcvocct : fedearevo- cabitureoipfo, qu6dvolunus, &
placitum Superiorisnonadfue- rit, quodpoterit eflefineullo Supcrioris poGtivo
atlu, ouando morictur; nameomortuodeficit ; atque ideo non adeft ipiiuspo-
litiva volunus, fcubcncplacituro . ItaSuarcri.i6.i. Tmit.ftlt.\.
deLug.4,.io.^»»«ji,j».j7. Sanchezcummultis/.8. dtmMtimA.il. 6 ja m vero fi de
prioribus formutis fcrmonem habeamus ; xex- tum eft apuJ omncs >
concellionem , daum fub illis lorrnulis, non expirarectiampoft
mortemconccdentis, vel pott eum amotutn abofficio, fcd utcxpiret, debere
ifurccflore pcraclum pofiti- vum, utdictumeft, revocari. Ratioeft, quiau
conceflio eft fub hisformulis, dtntertvtttm, reidtnecttliud trdiattvtrt, vel
■/?«♦ mdtUimd, debet, utfinem habcat conceflio , pooi hoc aliud , vel dcbetponi
illaordioatio, velrevocatio: Si crgo non ponatur , fi- ncm conceflio non
habebit . Ctim igiturmorscoocedentis, vel •- motio ejutdem ab oflicio non fit
revocatio , ncc ordinatio , ckc. oon expirabit conceflio. 7 Si vcr6 loquamur dc
formulis pofterioribus , dux funt fentcn- tix: Alteracommunior, cceftSancb.
plures referentis W.8. d* uutrim.dtip.ii.n.ti. lcilicet Menoch.Covar. Pontium,
quos re- fcrt, fcquiturqueCaftrop.f»i».i.fr.j.atj/Ji.4^.i6.5.f.ai.y. Merollam
t.iJifp.*,s.6j,.iu.ckSuit.dttt!.M.&.t.ii. docet, coocciTionem
Juritdictionishismodisfaclam, expirarc permonem conccdcn- tis,
vrlpcramntioncmaborhciu. Ratiocft, inquiunt.quiacon-
cefliofaciapereiufmodiformulas, requirit, utperteveret conti- nuauvolitio,
cccontinuacumbcneplacicumconcedeotis, atpoft mortemnon continuaturvolitio; poft
mortem enimncc vulitio eft, nccplacitum, nec beneplacituro , & poft
amotionem ab offi- cioetiamfiadlit, adcftumenillegitima, «impotens ad coofcr-
vanriam luril JiCt ionem , cum is ampliiis Superior noo Gt .
IlludcouceduuchiAuelorcs, Gconceflio Gttacta adbeneplaci- tum Scdis , teu ad
beneplacicum Epilcopi , non cxpirarcconceflio- nem morte Epilcopi , velejus
amotiooeab oflicio, quiacum di- enitasSedis, flc Epifcopatusfemper maocat,
peream formulam fcmper ouncre ^iatiam fignificatur . 8 A|terafententiamultorum(
v.g. HamdJ.to.dtpemit.dif -4,. & rurlusi.ir/^/M/|f.}.Pafq. T.tMeA99-
multoicitaatis,utCa- Itrop./.i-. ccdicentis hanc noncarereprobabiliutc^) non
minusccr- teprobabilisi quam prxcedens, docec, ejutmodi concefltonem
hispoftcrioribus formuliscooceflam, oon expirtre permortem concedentis, vcl
pcramoiionemabomcio, donec ifucceflbre , velcjus Superiorepofitive revocetur.
Ratio, qux fimul folvic fundamentumoppoGtxtententix, clt, qoiaeftoillud : dtnee
vt- luert, dtnte miai plMUtrh , *d mtumbtntpUcuum , flgoificet debe-
repermanercvolitionem, & benepucitum coocedeocis, utcon- ccflio perfeveret
, tamen jam pcrmanetin cafunoftro: eoipto e- nim, qu6d
nonrevocaturejufmodivoluntas, feu beneplacitum , fatismanethabitualiter,
&moralimodo: dumeoimegooon re- tracl o volunutem aliquid faciendi , in illa
volunbte tatis perfifto . Cumergoconcedcns, quidviudeccflic, vel amofus eftab
ofli- cio, non rctracLverit voluntatcm, incadem permanere dicen- doseft .Unde
viceshaspofterioresformulas (dooec volucro&c.) tandcm involvere tbrmulas
priorcs , feu cum illis coincidere , quc dicebant (donccrevocavero, &c.)
LegeBordooum , mvsr.rtf. 36.A.60. qui hancnoftramfeotenciamcxaliocapite,
quodhicnon vacatexaminare, probabilemefteaflirmat pro Regularibus prx- fertim,
quandolinecaufafutBcientiEpifcopus apponit limiutio- ncsdrctas ( ad
beneplacitum, 6cc. ) quodetiam obfcrvatDiaoaf. 6.tr.6.rtf.4,i. &
innuitdeLugoW«^cr«.i/.ai.».6o. 9 Obiicies, incup.fiirMHnidtprtferiptit i»6.
exprcfse habetur illud Axioma, Ctnctffi* gr*ttt*Ht»tpl*eitum fpirst mtrtt
ctnctdtn- tit. Refpondeo. Koc Axiomamulus habct limitationes , quas legere
potcs apud Menochium dt Arbitr.l.t.a 69. * Boflium d* Ju- t.. ;r.').^.:.n«w.io.
adde, &*p»d Seuub.Lc. Inter cceteras etl i!la,
utejufroodipronuflciatumfitverum in materia ambitiofa , ccrcftringibili. lu
multi upud Bnrb. i» v*riitcirc»dic1am jfxitm», Xre. Dico ergo hoc Capitulum
firttitu, oooeflecontranos, il- lud
enimexprerscloquiturfolumdcmatcriamultumrcftriogibili,
ncmpcdcbencficiisvacaturis, quando fcilicetPontifex coucedit alicuigratiam, ut
provideatur dcBencficiis, qu.r vacabunt pro tempore,
quoipGPontificibeneplacitumerit, quxcoacefliovulc exprefse, utfolumintelligatur
dcBenefkio vacaturo, dum vt- vet ipfe Pontifex ; non enim vult prxjudicare
tucceflori , cui com- petitconferreBeneficia, qux fuo tempore vacant ,
&idemeft iu ofticiis temporalibus. 10 De-De Poenitentia. io Denique
coneeffadelegatio, (eu poteftas abfolvendi, G i Superiore revocatur legitiroe ,
perit, ut indieatum cfl, led debet re- vocatiointimarici,
cuicoiicefladidapoteftasfuerat. Undc Gilli nonintimaretur, fivepcrnuntiumad id
deltinatum, fiveperedi- flum, licite, &validepofletilleS*ccrdos
coofefTioacsexcipere, quiadooeciuridiceipfiintiaieiurrevocatiopoteftatis,
lemper po- to«orohabiliter judicare, nondumlibiejufmodi poteltatemfuifle
prooaoiiiicr juaicare, nondum UDieiuimodi poceitatcmtuille luoUtam , utex communifententia
redeprobat SitKh.l.i.mstr.d. ea.ii.r>i;.QuddfiSuperiorlicentiam revocaret,
&itemeara Delegatolntimarct, ied revocatiocoramuoiterrcfciretur, va-
lideconfeilioncs exciperetSacerdos , licet illicite, quiatuncad- eflet error
communis , daos jurildittionem , ut fuperius di- Ctum efl. Dc Approbatione
Confeflario neceflaria. $. L 8*id m>. * T TTSaeerdosidoneus
reputeturadaccipiendam Jurifdicrlo- KJ neraablolvendiFidclcs, prseterquam
quoddebet carcre excummunicatione, fuipenfione, lnierdidloperioruli, modoalibi
explicato, oportetetiam exTrid. fejj.t\.(.\^.dt Rtftrm.w. fitab
Epilcopoapprobarus . Aliquiergo, ut Bofl 'dt Jubil.ftil.i.tnfm.n.ji. fentiunt,
hanc ApprobationemiTridentinorequifitam, nihilaliudclfc, nifime- ram ,&
fimplicem teflilicationcm Epifcopi , uttalisperfona efl , &
nonutcltEpifcopus, quiafciltcetipfeteftatur, huncSaccrdotem
cllciptumadConfcflionesexcipiendas, quiaejufmodi fimplcxte- ftificatiofatis,
fuprrquc efladintcutumTridcntini. Aliqui verd,utPontius/.f.m«r.r.i7.».t4.ckAverfa.
nu.\6. dt pmn. /r£r.6.citantFabrum, Bonac. Bordonium, contcndunt, efle
fentcntiam, fcuiuridicamteflificationem, quamidcm Epifcopus,
utEpilcot>us,prof.Ttdedictaaptitudine. Cumenim (ajunt) ap-
probatiorequifiuiTridcntino litquid conjuncium, &pertinens ad completam
jurildiClionemConfellarii.ficutiipfaJurildittioquB confcrturConlclUrio,
proceditex poccrtate Jurildiftionis Epifco- pi, utfic, ita procedat &
approbatio necefle eft . * EtquHemexhacpotteriorc opinione fequitur, nullam
efle Approbationem faCUni ab Epifcopo excommunicato vitando, quia,
utlcimusomncs «abexcommunicato vitando,vcl tollitur,vel fuf- pr idicuromnis
Jurildiclio. Contra, expriorefequicur, validam eflctnaraillameratefliiicationon
oritur ipotefUtc Junldictioni» , ncque abaliquo,quod pcrcxcommunicationemtollaiur,
vel fuf- pendatur, perinde, acproptereandem rationem, validaeft afli-
flcntiamatrimunii exhibitaa Parocho vitando. % U.raque fententia vidctur
probabilis , prior tamcncfl ex- peditior, & Tridcntini verbis ( utaccurate
ca perpendcnti pa- tebit) conformior. 4 Hecautem, fivc teftificatio,
fivefcntentia, non cft , nec ef- lcdeletfolum judicium dc dudrina (ufficienti
Sarcrdotis , fed etiam demirumintegriute, &prudcntia, ccetcrifque conJicio-
nibusadconfeffionesFidclium tigncexcipiendas: nam propccrel , eciamli SaceHns
fseeul iris vel RegularU digne , quoad literas . gau- d^at laurea Dottoratus
vcl fit Migiltrr, tcu Lcdor Thcolugise , &c. indiget Approbacione, quia
DoJoratus, vel Magiiten im quantumvisnotoriarlapicntiat, nihilprobacdcmoribu»,&c
Legc ThomamHurud.f.i.rr.ri.».i86o. j Qi6dca4emtcfti iratio, feu
«pprobatiodebeat cflcdata non exrrrJre, vcldolo, &quidfiex m;tu? vclqiud,
fi injufte neje- tur? diximusfuprafatis^r.^.fl.f. 6 Porr6,
ucomniahicbrevitcrcolligam, quTfuntfcitunccel- fariaHeprsrditta Approbatione,
pcrcurrambreviter aliquotclau- fulas Decreti Tridentini [eff. it.r.ij. dt
Reftrm. qu id ilUmindu- xir, quifque prolixchabesrfS-ni Fntund.lib j.num %.
Eecl.pruept. t.i ptrtttum; B.tbol inCmc.Trid.d.c.\ j.r>«(»»:DwCrctum au- ccm
eil huiufmodi. Dtternit S*n U \<« < < " , nnUnm, Uiam RtjnUrtm ,
p«jft cnftf. (UnnSttnUri m, tnsm Sueriitum»* Urt , nec niiiUmtnmrtfit*. r»,
ni/i^aut fftenittebtutficinm ,*«r/ -i4 £pifetfii,ptr txamen [fitlit
Vi^niturejfenretifnrinm) mU*mUttt% iitntui juinttur, & Afprob*. tiamrm ai*
*e»ii» Ittmf, wtinenr . ,rivi!<(itit tyttnf*etudint<jun- tmmnt tt
.amimmemornbili , nen objUntibui . CLAUSULA.
|L Hullm ttUm Rtguinrit pofpt Cmfefnntt ttinm Snctrdttnm sndirt. t ~C
Tlmw Stjmlmit. Qxamvrt tl iqoi «etrot , nt R«d tiqttei Jrien- " riqucr,
Nivarr Lup. apud Ant. Elcobar. Tbttl^.mornltt.%.
/*f.i.^r»W.Jo.hanrapprobationem Epiicopi non cfle nectflariam pro Ri-i!ularibus
cxemptis, quia ipfi habent Privilegia, ut eleili i fuistuperiorlbus,*
prxtentati Epifcopis;fi hinolintapprobare,in- telligantur jurc ipfoapprobati j
tamencttadcnmanifclta mihi, & Et~obaribi< adduccntiSuar. Fagundex,
&alios, horumprivile- giorum revocatio , quat faiisexprefs^tit aTridentino
in hac fua no- Talcgc, contradiclorieappofiuprivilcgiisquibufcuaque, ut non
lrop.r.tj-r.iJ ijvi7 *.4.&T.iJr. ib^.\\.<i.l.nJt. Quintanad.d«(-««-
.f.l.»7. aliiqucfuseiuraen om- umqaeexcluc!ereexmodo,ut di-
fitintegrumdubiurcdehujutmodi neccflaria Approbatione,etiam pro Rcgularibus .
Anautcro Epifcopu> poflit Approbationemdare limiuumv.|.provitis> &non
proMulicribus, &c.Lege Dia- nam^.i i.rr.S. ^,,17. 2 NuUutptffit.
Pcrhocverbum fKjS/^propofiunegatione^mo- doqueloquendi, &fincTridentini,
oftenditur,nullumSaccrdo- tcm, iiveSarcularem,livc,utmod6dixi, Regularcm,poflevali-
de, velticitefineApprobationcOrdinariicontefliones cxcipere *
licctenimfitcontrovcrfum, aofcmpcrvox ntnptttfl, tum licitum uium , tum validum
cxcludat , dc qua rc Suar. Lj.dtUg. r.31 . in.i 5. Sanch./i*.6.«M/r.<t.t8.«,a8.Caftrop.r.ijT.iJ
»jvi7 *.4.c> r.,^r. l6.i.4.;.n.54 ».4,cr diilinHim f " firm. fmf 7.
».4. Bardi/.io.S«/*««.i. nesconcordaat, inrcnoftrautrumqti xi, loquendi, &
hneintentoaTridentino Polita hac doctnna, colligoex Suarioi.iK. depan. ftS j.
& Dia- mp.D.T.i. Ht{ t6.li quis Epifcopus concederet tibi liccntiam cli- gcndiContellariumnonapprobatum,
qucmcumque vclis, nulli- tcrcamconceflurum , quiaiplcdilpenlarenonpoteflin
legeSupe- rioris : qualiseltharclndentini, inqua folus SummusPontifex potelt.
HocSuariidictura , egotunc intelligoefle verum,quando ejulinodilicentiaexcircunltantiisnonclt
uciuEpilcopi approba- tiocjusConfcllarii, qucm tuclcgeris . I Ctnfelfunti
SteuUrium . lnhisverbit notantur duo. Primd , Concilium loquide Cunfeflariis
audituris Confcfliones Saecula- rium, non ergo de cxccpcuris Reiigiolorum confclliones
, de quibusnihilConciliuminnovat. Quare hi poteruntfccundum Jut
antiquumabiisSaccrdotibus abfolucioDcmobtinere, 1 Prarlati ipfis dcflinaveriut
. 4 Intcr Ssrcularcs numera poft Decretum Urb. VIII. ncctpimut , qui revocavit
omu privilegia, aliis con ._. confcllionesSTculariumfine approbatione Epilcopi
, numera,in- qoam, cum Dian.f.l i.rr.4.rf/.l4.Avcrla4.i6. dtpctnit. [tii.-J.fi-
mt. Bof.it/ fubiltt, feit.i.cnf.t. n.li.contr.Tmmb.dt Jur.M.T.*.
d.b.q.lb.&cont.UzAnnminmnri mngn. Ertm.S.Anfutfini, $.1.0.4. Relie'
famulos, quim.iscommeiiUiesRcligio!orum, quinonfunt Novitii, nccprotclTr.
numera itein Alumnos, & Convittores io Seminariis corunkmRcligioforum : ut
ctiam numera proximd ingreflurosin Religionem, namquia hi funt vere uBCUMtea
per didumUrbaaiDccrctumablataelt poteltas, quaforte gaudcbaac Rcligioii. 5
Secund6, notaturiConcilio, revocarieamantiquamaliquo-
rumlocorumconfuetudinem,perquamSaccrdoccs S_eculares ab-
iolvebanturaqujvikSaccrdote ,& licet ali |uidubiuvrrint de hac rcvocatione,
nuncpuftmultasdcclarationcsCardinaliuiTi, & ma- ximcpult Decretum
lit;)ocentii X. 11011 ootelt d^eaamplius duoita- ri , ut videre p Jtev n.i
VettittUi dt mijJUn. tit 9. j.t jt. 6 Nondum omnia, quar huc pcrtinet ,
explicuimut ; enodao* dxcmm funtfequentcsqua:ftianes, quaspcr
luostitulosclario- tis gratialicdillinguo . Apprtkui» prt Ctnftjfirt ipfint
Epifctfi. 7 QuTritur prim6, an fub nomioe Sarerdotis Srcularishlc
comprcheodatureciamEpilropus, itautE,<ifropus, V.G. Syra- cufaousnod
polIitcxtrafuainDicecc:im, V G. •neiviute Cau-
nenliConfciloremcxiibinonfubditiseligerc, fed dcbeataliquera exillis,
quiluntapproSatiabOrdinariuCaunenfi. 8 ComprchendiaffirmatdcLug dt
^r..i.it.».i.citansSuar.& Coninch & Averfa,9.i6.rff»cti. ftd
U.quiartiamipf!. cftSacerdoe Sxcularis.Conti raaturex eoderadt Lugi» .iurtfp.
m-r.U iib.i.dnb. 17. quidicit,Epilvopumextrafuam D. e.vlim non poflc approbare
Confellariosprofuis iubJitisextra Dicccfi nexiftcntibus . 9 Negjnt-lii. Vide
Bofl.d/ '«*'/. ftr.\.n ioj &P*i | dtc.mtt. ai. idcxtendcus nd Epifc tinfrm.
m*i W ttmftermtmm , &det.$j.**l TituU'tm: legeetun Lud i Cruc ■ m exp. Btll
Cruc d.le.i d.lf. undcdicunt, Epilcopu n,etiamp; t r.'>.te.iiinu-n
,pofeeligere t quem voluerit, juxti.C finnltit patn.&rtmijf Qji nvis
auccrtl alie rationcaffcrantur abaiii^ prohac lcni.-.ma, 1! ia m'hi(atispro-
babilis in mentem vcnit , quia ex contextu , & loquendi modo ufur-
patoiTridcntiio, nomine^accrdotumSccularium^quibusimpo- nitur,
utipforumconfcflarius fit approbatus iluoEpifcopo, fo- likm intelligunturSacerdotes
communes, non ver6 Sacerdotet , quiiimulfuntEpifcopi. Vidcoenimhodie
Sacerd.jtisnominenort \enirc Epifcopos , eftoolimvenerint:
&,etiamfih.>die venirent inaliis difpofitionibus, rertcin
difpotitionibus Tndcntini, non itcm: quiaadv no (ubnomine Sacerdotis, nunquamCo-icilium
includereEpifcopum, fedcooftanter Sacerdotis nomen ablolute prolatum,
nonnifiSacerdoCibuscommunibutattribuere. 10 AdConfirmationem Refpondeo,
Negariab alii< ,id , quott dirit D.- Lugo, & mcrit6, namcum
Approbatioadaudiendasroa- feflionesfitactus Jurifdidtionis voluntaric, &
non contentiofz , poteftinalicnoTerritorio exerceri, utalibidiflum inobis eft ,
tnultomagit fi(itmcratefli6catio, utdixiiM. Digitized by Google 4 Caput V. §.
II. 33 Affrobmti* fro II Dehii ( quz eft Quzftio II. ) cum non tit frequens
pr.ixis , legatur Diana , ^ii.Ir*."/»/.! j.KS&ur»!. alioseiuns, qui u-
mcn tindcm concludit CardiruliumConleflarium non indigereap-
probationeEpilcopi, immoiplospolTedarclicentiamiuo lamiliav- rif
utifdigatfibiinCoofeiTariun) Sacerdbtem, quem voluerit , qua m * i s ab
Epilcopo non approbatum , quia Ca rdinales funt Epif- copi,
&Parochifuzfamiliz, non iu Imperatores , Reges .- hi
enim.nilihabeantprivilegium, ( ut habere foleat JindigentCon- leflari is ab
Epilcopo approbatis . Affrtitttt frt Ctnftffari* Stviiti. J»
Qu*riniujTerti6,anConfeflariusNovitiorum Religionum exempurum .(exceptzautem
lunt hodie fere omnes Rciigiones ) debcantab Epifcopo approbari ' i{ Refp. non
dcbere, quiaNovitii in favorabilibus ( quale certe eft pofle abfolvi apud Coofcflarium
iodependenter ab F,- pilcopo) veniuntnomineRctigioforum: IpGergopoterunt Ablo-
lutionemobtinereiConfeflartodeputatoiluisSuperioribus. _ 14 Sedpoftuntneprzdicumabfolutionem
accipereiConfefla- riodellinato, vclapprobato folumifuo Epifcopo, & non i
fuo Superiore? tf Refp. Dc hacreagam iofra »"» Tr. tU tmfik. nfrrv. **»•$•
inum.lt. ubidicamDegariabaliquibus, fed valde probabilr- cediabaliis. Quid pcr
Bullam Cruciatae , dicam paulo inferius , *.&«.}•. Affrtitit fr» Ctnftfmri*
Migitfi ittr mgtntit . »5 QuzrirurlV. inhuocmodum Soletfiveex exprefta,five ex
taciulicentiaimbibitainfaculuteperegrinandi, feu, quodidera ell, in
(acultateraorandi, ubi nonfuntSacerdotesproprii Ordi- nif, folet, inquam,
concedi Rcligiofif, ut nuncconfiteantur Sa- cerdoti fzeulari , liSacerdote
fuiOrdinis carent.de qua re lare Suar.r.i.W.SW^ /r.8 /.s.r.17. In
hijergocafibuspofluntne dicli R^IigioIiinConfcflorcm
eligereSaccrdotemfimplicem, non ap- probatum ab Epifcopo' «7
NegatVafq.cumpaucis, fedprobabiliusconcedit Suar. l.c cummultis. Ratioeft,
quiaexunaparteTridentinumooninclu- fit Religiotos in hoc Decretorequirente
ApprobatiooemEpifcopi, utlupri vidimus, &cxaliaiSuperioribusnon
reftringunturcjuf- modi itineraotesadeligendosConfeflariosapprobatos ab
Epifcopo ( fi enim reftringerentur ; fine dubio non poflent ) ergo neque i no-
bis reftringi debent . Noftriex Socieuteanfint reftricli rnaliquo, quoadhoc,
infradicemus, dt tafihmrtftrv. t.11. f.i.tkn.i6. ubi etiamcxplicabimus, qua
rationc Religiofi poflint abfolvi i relcr- vatis, curoiterfaciunt. 1»
QuidMonialcsfubdirzEpifcopisdebcantnonaiiosConfef- lanos habere ,
nifiifuoEpifcopoapprobatos, reseft, & (cmper fuitextracontroverfiam,
quiafubditz&ipfzEpifcopofunt. So-
lumergoolimeratquzftiodcMonialibuscxemptis, quse fcilicet PrzlatisReligiofornmexcmptorumfunrfubditz.
Sed jam hodie foluucfthaccquarflio: Grei!oriasenimXV./»5rr*'»J»//», ftatuit,
«MWhlf, nonalios, quimabEpilcopoapprobaios habere pofle inConfrflarios. 19
PorrduthacoccafionealiaadMonialiurn ConfeflarioJ per- fjnentiadilcas, habefequentia.
Primd. lnlicentia, quamdatEpifropusexcipienJi Confeflio- rcs, etiaramulierum,
nooiotelligiMoniales, nififpecialiterex- primantur, &iraeli praxis,
utexcomraunilententianotatCam- panil. ia dmtt. furii, d.il.t.l \.n.6i. Secundd
.Confcflarium.approbarftprounoMonafteriononren-
ieriapprobatumproalio.VidcDoc}or.4».Avcrf.f.i6.W«Jvrs /W1.7. Tertid.
ApprobaturaprounoMonaftcrioprounavice,nonpof- feproaliis vicibus. Quart6.
Approbatujabfoluteprofzcularibas, an poflit exci- pcrcCoiiferDonejMonialium
terapore Jubilzi , alii negant , alii anirmant */•«»/ Pelrz.rfr MinU.t.? ».10.
cr 1 r. QuintA. AquonamaMblvipoflintMonialesireferratij.dicara %ahxmtr.dttmfip.
nftrv.t.l.n.%. &4. Affnkmti* fr» Ctnftftmri» Ordinmm Mtlitmrimm . 10
Intcrrogatusnuperfui,anMilitesHierololymitaniSjoannis, hodte
Melitcofes,poflloteligereio fuumConfeflariumquemlibet
Sarcularern,velRegujaremSacerdotem,quiipfisdefigneturifuis Superioribus,
quamvis hic non fitapprobatusi fuoEpifropo? 11 UterqueSanch.ai.49.»
to.&Thom.«».f«»i'S(,puUntpofle, quia ex aita parte hi milites lunt i n
omnium teotentia ver i Rel igio- ii» proquorumConfeftariis non requirit
Tridentinura Epilcopi Approbationem, &exalianonhabemus, curipfi, Rcl igiofi
ab hoc pri vilegio fint excludendi . Avcrfa autem <<. -b.dt forn.ftit.j.
Tnmi. T. tl. Dt Sntrmm. etiamipforumConfeftariosindlgereEpifcopi Approbatione .
Ra- tioclt finquit, ) quia hi propter magnam libertatem vivendi , quagaudent,
veniuntnorainetizcularium , pro quorum Confel- fariisrcquiritTridentinurn
ApprobationemEpifcopi;in Triden- tinoenirahocnomen {'Sxcularis)
accipiturproutoppooitur,Re- ligiofoclauflrali, utidcm hicfit, Szcularis, ac
vivens in pro- pria domo , & quafi in fxculo . »J
Equidemdico.Prim6,hancacceputionemnimiscflc gratij excogiunm. Dicofecundb,
meliujidemprobaripolle ex inter-
pretationeufuiplofaCtahujusDecretiTridcntini.quandohimili-
tesdeguntextraConventum, hoccftextraMeliura ; Rar6enim invenies,
hosauderetuncabfolutionem pctere i non approbatis ab Epilcopo. Dicotertio ,
proptereiquicquid fitfpeculative ,ccr- tefifintextraconventum.praclicepolteriorerafententiain
dictara «.ix.efterecipiendam. luDiana/t.i.rr.i.w/.jo. 14 Dicodeniquequartd,
durafuntinConventu , ideft , dura Melitz, quatiinfuoClauftroipfisproportionato,
moraotur, vi- derieorumConfeftariosnonindigcrcnifilicentialui Superioris ,
querainhoceflePriorem Ecclefizfupponit Patcr Bardi /a txplit.
B*iUCrmt.f.l,tr4.t.:.fnt.i. n.16. Protcild m praxi ulus ibi ulur-
patuscuftodiatur. if Quoad alios Ord i nes M ii i ti rr 5 SauQ i lacob i ,
Alcantarz, Cc CalatravaE, quamvisdehtsutrinque (lancprobabiliter) anvere^ fint,
an non unt Rcligiofi , pugnetur, dicendumefl, inutraque
opinionedebereutiConfeftariisapprobatis ab Epilcopo , quando
funtextrafuosConventus ( nam quandoibiromraorantur , ufus
ferveturjuxtapraximibideraobfervaum) Ratioeft, quia,(inon lunt Religiofi ,
fubduntur Epiicopis ; fi funt Rcligioli , recurrit, quod tcrtioloco dixi num.i
J. Dt lietntiM, qnttm i< ExoccafioneApprobationis,
quametiamReligiofiobtioerc perTridentinumdebent, ut«.r.dic1umeii,omoiafere,
qu.e ad licentiam pertinent , fub qua i diflis ReligiofisSacramentum Pcni-
nitentiae rDiniftraodum cll , hic brevi ter comprebendam . Recoleautem,
Reliiiofos Jurildittionnnneceflariamadablol- vendum fxculares
habereiSummoPontifice,ucnuper vidimus , ubiaddiraus,eandempolTe habereab
Epi(copo,quidume<»sappro- bat, Gmul fnifiquidexprclsrlimitet)
Junldiclionemconfert. 17 Hoc inmemoriam redatto; filoquamur de {urifdiclione ,
quamReligiofi habentiSummoPontifice, eaabiplis, tefte Suar. t.^.diRtlig.tr.S.
I.*.r.l6.fr*ftrt.n.\i.finr& latius Caftr dtpaenit. f. 14. n.f. non
obtinetur,incoo(ultis, vel invitiscorum fuperiort- bus;
Ratioeftduplex.Prima,quiainClement.dudum de Sepul-
turisReligiofiscoocediturpoflcabfolvere penitentes» quando i Superioribus
pracfcnuotur Epifcopo , ut is eos approbet , ergo lup- ponit,qu6d ipfi
Superiore* non fintincoofulti , velinviti. Hocau- tem nunquaminveoiturrevocatum
Sccuod6,quiahocprivilcgiurn direcleconcefluraeft Religioni,
quarenontranlitadparticulares* nifi media voluoute Superioris.Ita HoCdtfn» fta^.tnfui.n.ito.
teftans, eftelentcntiamcommunem. Etadverte,tametfialiquist fivejure,
fiveinjuriapoftccdehocdubiure, quoadalios Rcligio- foi,
faltemquandoSuperiorpofitivenon repugnat, vellstq; fufti-
nereprivilegiumefteimraediate ipfis particularibus conceflum ; tamcn quoad
Religiofos ooftraeSocietatis dubiuri non poteft , quia Socieus
habetprivilcgium, utnullisgratiisconceflis, velconce- dcodisSociiuuntur, nifi
medio Patre Generali pofitive conce- dente. lta lnPr*f.C»mftnd.Prtv.S*t.Jtfu,
& Suar. t.*.dtR*lt[. ir.IO. f.lor.f.».6.r>/.9.r.l.*».i. ig Atqucex hac
doClrina fequitur, Prim6, Regularem non poflcinadminiftrationehujusSacramenti
Pocnitcntix uti privile- giisfuz Religionis, fivedircdetlivepercomrounicationem
con- ceflis, finefuonimSuperiorumlicentia, quiaparimodo illa om-
niadebentmedioSuperioretranfireadfubditos. Scquitur Secun- dd, (
utinfcrtSuar./.r. /.9.C1. n.6.) Superiorcspoftc diclam Ju- rildiclionem,
quamipfiiuxtadicu fuis communicant, commu- nicare liraiute, ut fcilicetdicli
Religiofi pofli <t excipereconfellio- nesVirorum, &nonMu'ieruminnocloco,
&noninalio, unto temporc, &nontanto, icc. Sicuti poftiint Epilcopi,
utprobat quotidianapraxis, limiuteapprobarc aliquem Conlcflarium pro virif,
cVnonmulieribus, unto, vcluntotempore, profzcula- ribus, & non monialibus ,
&c l. :■(.<: A s ei lam .7. 1 6. dtfan.ftH. 7. Afcao.Tamb.«7/»«r.
AU.tt.x.d 6.a.\6. 19 Si vcr6loquamurdejurifdiclione, quamparticiparepoflunt
Regulares , fi ea ab Epilcopoci communicetur : Dico, Epifropum pofle,fnamquando
vdlc , cenfendujfit, dicaroraox».-.-.'.)ipfis Religiofiseam validecommunicare,
etiam invitis eorum Supe- rioribus. Ita Graf. Miranda , Lezana, Laym. aliiquc
*f»d BotT. d* JmhU. f*0. 1 . tmfu 1. ». 1 87. Trull. im BmlU Crut. /. I . «r 7.
r 1 . dmb.6. m.j.\jaic\.iCt}ic.inBnlUCrut.itff.x.t.x.d.\6.n.t. Sienim Epifco-
puspoteft non fubdito, v.g,Sacerdoti alterius Dicecefis ,dare vali-
dejurifdiclionem , Approba.ionemqueadpropriasdicli Epifcopi ovej abfol vendas ,
infcio , inviroquealio Epifcopo dicfi Sacerdotit t curnon Religiofo?
hoctamemntcreft interutrumque,<]u6d Re-
ligiofusficiliuspofletpeccaremortaliter, quia facilius (ub gravi
prxceptoiSuperioreprohit>eriip{i poteft, ne excipiat confeflio- -•
farcularium , cum nonumucild foleat Epifcopus fub gravi C Di- Digitized by
Google 34 Lib. V. De Pcenitentia. Dixl iwttffwwwni 6-r.
AtUcWneRdifJoGateniurdi- Qa I urifd itiione ' Jo Retp enam, Laym/. t.trnH.6.
r.io.au 9. finepofitivapro- hibitione fuperioris puut peceare Relifciolum
przdiUuro , GCoo- fcflionisSacramencurnadminiftret> quiaadbuc in regravi
utitur fua voluntateindependenur ifuperiore.td egoLaymaimoconcede- rcnonpollum,
quia, faltcmexcerUconfuctudu>e,nonpcccant.
ReligioftcontradependentiamifuoSuperiore, niG hic legitimd fuamexprimat
incontrarium . /W.rif.cittnsSy/v- Henrin. mlU{~ cfle tncapacero Jurifdidionis j
quia fic fubderetttr Epifco- po", iquotoulitereratexeniprus,
quodceditraptzjuJictum Su- perioris. Quarc,
puutabtolutioncmpT.rdicTamefleoinnin6 illi- citam, cVquidemetiaminvalidam- 31
Verum, ut hincincipiam, quamvjsex ejuftnodi prziudi. cio, etiamfi illudadeflet
grave, illiciu fieret colUtio JurifdiClio- nis , unde probatur Geri ctiam
invalidam , <3c Relieioium ex vi fub- jeclionis, quarainReligioneprofitecur,
efleejulroodijurifdiclio- nis incapaccm ? JJ Deoiquedico, Religiofumprzdictum,
tunc folum illicite mortaliter ufurum dictt Juriididiooe , excipiendo SzcuUrium
Confefliones, quando illiSuperior legitirneperpofitivam probi-
bitionemgtaviterprzciperet, neea aceretur ; tunc enim faceret contraobcdientiam
fuperiori debium : aliis, adfummum, fo. Jy m venialiter peccaturum . Vide tamen
n \ 6 . M Hiedeniquefcito, OrdinisPrzdicatorumRdigiofos illud habcreijuliolll.
Refert Rodriq.r«».i.*^.^i.*r/.r. e> Ca. ftrop. Iteimtxeitmnii, utnullzunt
omnes liceotiz abfolvendi , feu Jurifditlioncs pro
Confeflionibusaudiendisconceflz illis ab Ordinario, ( Don ergo cooceflz i Summo
Pontifice, Gcuti fit per Bullam Cruciatz, ut rectc notttCaftrop. itfvn.
fmrt.t^. n»m, 14.) G eas Magifler Ovdinis revocandasefle iudicaverit. Ctlm
crgoibidemRoariquezdieat, fuiiT« in quodamCapitulo Gene- rali rcvocaus : G
£otGnecoafenfu('uorumSuperiorum,non vide- tur dubium,
proDoroinieaniseflcinvalidasabfolutionescolUus, fincdiclo PrzUtorum fuorum
confenfu. Hanc JdUiDL Gonfti- tutionemnonaracerealiosReligiofos, ( nificoattet
ab aliisRe- ligionibus reeepum fuiUe, quod ccrte hodie 1 ibidem Caftrop. Invit*
SHferiort, mm ftfftt in Ctnft(f*rium tlifi Riii[Ufut ftr BmlUmt %1
AnfintcUgibilesperBullamCruciatzReguUres , quindo verefunt Approbatiab
Oxdinario, invitls>feuprohibencibusfuis Supcrioribus , breviter per haoc
occauonem, dicoaffirrnative , quoad validiutem . Ratioeft, quiaexuoaparte,
exviBulic Ju- rtldiUioneraillisdatPontitex, <5c ex aita Mm lupponimu. ,
eosef- ie approbatos . J* QuidSecundb, SiSuperior hunc Rcligiofum ,quamvisaliis
approbarum, perfententiamprivaverit, velfufpenderhabomni Jurildiciione/
Refp.idemdico, quoad validiutera abfolutionis . Supcriorenim Regularis non
potcft privare Religiofum Jurifdi- ctionceoncefla, velconcedendaiPontifice. 57
Dixiinntroquecafu«.tt.cV \6.mtumdvulU\itmttm% nara in
hocfccundopeccaremorulitercumLuis de Raimon./» Jtftt. fn M Strie f+mXt.
ReguUremputo: SiquidcaiSuperiorRcgula- ris,
licetJurildiclionemconceflaniiPontifice, veletUmabEpif- copo abolerenequeat ;
umen regere fubditum valet in ufu talis Ju- rifdidionis :
Siergoillumpcrjuridicamfententiamprohibet, vi- detur fub cravi praecepto
prohibere • In priore autem cafu,ubi non incerceffittentcntia, ted loU
prohibirio peccabitReligiofus, five morulitcr ut habet Dian.».t./r.ii.rr/.t J.aliique,
five vetualiter, juxta majorem vel minorcm pucceptidati rigorcm,utinnuift.ja.
Etquidemiuxuhuncmajorem, miooremvcprzcepti rigorem , debct intelligt Fag.
a.Err/. fru. 14. 7 . c jp 1 . num. j 1 . d ura Gc habet : Si Przlatu<
RcguUrisexpreflis verbis I (iiislicentiaro, approba- tionemquenonauferat ,
feduntum prohibeat audire Confeflio- nes, autprohibeat,
nejuoioresiaccrdotcsfzmioas audiant pro- pter periculum, « decentiam perfonz,
& Religionis, tunc quidemcumApprobationonauferatur, valet Abfolutio.- peccant
tamencontra prxlatorum luorum prohibitionem , & ob id pofleot
•billisgravitcrpuniri. HzcFagun. §h<A>uien* m Efifeifui frtfttmituriiRum
Uttmtum ttnttdtri t 38 Sedadhuc dubiubit Primo . Quaadonam judicabitnr Epifco-
pusconcedere Religioio ejulmodi furifdiCiionem, Approbatio- nernque,
etiamGinvitiGnt Superiorcs? Refp. quando Epifcoput exprefsefcieos, (upcnorcs
nolle ReliRiofum eiponere ad Con- feflionesexcipiendas: ipfeaihilocainus
Jurildidionem fuam, Ap- probationcmqueconfert, aliiseaimremperprzfuraitureamcon-
ferremoreconfueto. ideft Superiore ReguUri pofitiveconfentien- te.
Q^arenoneftfidendumconceflionitaciz abEpifcopo, Supe- rioribusignorantibus,
iScmultorainuscontradicentibus. Sienim ejufraodi ignorantia,
velcontradtclioEpifcoponon GtnoU , ma- gnum periculura eft, ne collatio
Jurifdiclionis fit (ubreptitia , •tqae ide6mtlU, dimGtfiveperfraudemextoru,
" concefl». An Rtlititfo lietmtim ttmtftm *b Efifnft tm Atligttnty frtfit
im funU, & i etntrm} 39 Dubiubis5ecuod6. AnReguUris, qni lirentijm ab hoc
Epilcopoobtinuit, excipiendi Confcfliones Sccularium , pollit ealdcmexcipere, G
( utulu venireprzlertim folet m locieute Jefu/ adlzculuradimitutur?
Refp.RdpoadetPdli2arius,r.i. tr.t.e.i .ftei.i.mnm.iS. quemad vcrbura fequitur
Dian.».ti.rr.4. nfti.ii.finf. huncamifTurum Jurildiclioncm , quamhabuit , ut
Religiofus, ifummoPontifice, quianooeltamplius Religiofus;
ledrctenturumEpilcopi Approbationcm, quU illam Epifcopus
nonrevocavit,utfupponimus. Undelequitur (ait) huncdimif- (umnonpofleexcipcre
Confefljones, quiaquaaivis gaudeat Ap- probatione: non tamen
polletjurifdicrione, atpoteriteafdcraex- cipere, Gilliconferaturjurildiclio,
fiveiParocbo, GveperBul- Um, vcljubilzum,
juxumoxdicei>da$./<4.j»*i-t>4><j>7. 40 Inlufliciensdouriaa.
NamegoiUudrruxime fcire aveo de diuoReguUri: An, idemdicendumGt, quaodo etUm
Jurifdi- ctiooem , (utcommuoiterfierifolet^habuitabEpifcopoproipGuc ovibus,
quznumquam, utfupponimusrevocaufit. Profecl<5 u confcquenterloquiPellU.veUt,
concedet, huac in Szeulo valide ditaasConfcffioneseitciperepofle,
periadeacanteaiuReligione , quiajamhabettumjurifdicliooem, tum aporobatioocra
non re- vocaus . 41 Scdegovaldc ambigodedurationetum Jurifdictionis , turra
Approbationisinhoc ReTigiofo diiniflo: Unde puto, non potTe
Confcflionesexcipere. Ratiomihiel», quia nequeo roihi perfuav- dere,
Epifcopumvoluifleuatamconcederepoteftatem pro tem- pore,
quountaindeteriusperfonz, & ftatu fit. Epifcopusquidem
tibiReligiofoovcsfuaj laricredidifleprzfumendumiemper cfi . 4»
ContraaircntiorPellir.iW.r/>.ai.j9. cVBordooo, rrf.l6jt.SS.
«^.Pclliz./or.rif.dicentibus, SacerdoiemSzcularem , cuiEpifco- puscooceflit
potcftatcm excipiendi Confefliones fuarum ovium ingrcflum in Religionem , poflc
valide ealdem excipere , quia. hic nonmiliutinvoluntiriumEpifcopi, imm6
maximaejusvoluntavs ftvet,propteroppoGumratiooemnumeroprzccdentidiQara,pu-
U> qtturauuttopcrfonzcftinmelius. SECUNDA CLAUSULA. $. D. Stfi mnt
rmrtthiml. Btntfuium ti.intmt, &t. 1 QTatim
atqueParochizquisprzfeduramincipit poffidere , 0 Approbatum jam efle adaudieodas
Parochuoorum Coo- fefliones , nlc Tridentinum pronuntUt . Inter hosautem , uc
rcfert Barbof. >n Tridsnt. >»/>.* J. tmf.lt. dt Rtfirm. nnm.xS.
nuracrari etiammajorct Sacerdotes curam animarum habentcst puuAr- chiepilcopos,
Epifcopos, Abbates, ckillosPriores, quibus cu- rafzculariumanimarumcum
JurifdiuioncquaG Epifcopali in fuo Territorio tribuitur, nirais eft certum.
Sicut mihi certumefl: ( quicquidnonnulliadverfentur ) nonnumcrari (
aitdeLagorf. lt.<t>*<n. •*>*». 10. Afcan.Tamb. dt Jmn jthb. Ttm.l.
d.6.£um- fit.lj. Suar. «*.*8. dt famt. ftSkj^. mnm.xi.J PrzUtos Regula- res ,
ii enim quamvis habeantcuram animarum fuorum Rdi^iulo- rum, nequcuntftne
EpifcopiapprobirioncizcuUriumConieliio- nes excipcre , quia uon veniunt
abfolute & Goe addito nomiac Prc- Utorum, cumeorumPrzUturanooGtproprie
beaeficium Paro- chiale , quicquidiocontrarium velit Thora.Hurc ».».2W.ta.
emf.l. mnm. 1860. 1 Signateautem dixt (ineifit ftfidtrt) idenim
Ggnificaturutha- bctdeLugo, <Sc Suar./«r.ri>.ab illo verboTridentini
(<♦/<««;. ) Quarc G loltim Gteledlus, velGbeneficioParochialiobcento,
pri- vetur, livcobdelictum, fiveoblitem, tefte Ludov.iCruce. m BnHCrne.
d.x.enf.i. dni.7. Gve ob lufpenGonem ab officio, uc vultBoff
itJuail.ftH.i.imf.i.num.t-]. fiveobaiiquemcafum ,quo ccflctbcnericiura, carebitpoteflateAbrolvendi,
quU hzcexju- re eft acccflbria ad poflefiioncm Parochiz . Nam propterea Moneu
itttmm mlt.vtlmmt.emf.t. num. \ 84. cVDiana p.l. Mt.mfjjbm,
docentEpiicoposTitularcsnonccnferiapprobatos, quUfic Epif-
copatuspoflcffiooecarent. De hacrelege de Lugo, imrtff.mir. Uk.y 4.1 f. mtm.l.
& 9. quivideturinnuere Titularem fentire Approbatum, fcdalibi
videturcenfericoocrarium de Lugo diff. \l.dtfan.n.\.fin. j Cootra.
dumParochusParochUmobtinet.nonpoteft , ut pla- cet de Lugo dtfttm. i.x 1 . m.6
jk r> Lez. tmmfuU.*. per Epifcopum pri- vari Approbatione,
quiailUgaudetexJure Tridentint, tdvcrsus quodnihilpoteft Pootifice infcrior. Si
ergo illuro Approbatione indignumcfle, legitimeconftet, fufpendatillum ab omcio
, vel remoreat, namtunc, tttdiuumcfl, ftatimcelUt Approbatio. 4 Iaquiresprim6.
Parochusquandoquidemeftiplojure appro- batus , eftneprofuistantumParochUnis,
«netUm pro omniboc Fidcliljusc.ujuU urn !ucDiceccGs,iu ut ovium
fzculartuinconfef- Gones libere poffit excipere ? Refp. Di videnda eft ejufmod
i i te prolau Ioq uifitio , nara quoad prtorempartem, Ao ParochusGtapprobatus
pro orooiiwt ? Dt- coefle pro omaibut approbatum , unde accedente Jurildic^Une
fola, quzillidecftproaliistlegitiraeillosalMolvet. Racioefl,quU ante
Tridentioum Paiochut non iodi^cb^c approbatione, oam . §. IV. 35 ex ipfo
prounooificioParochi Approbjtuscciifcbatur : Scd Tri- dentinum nihil immutavit
, quoadhoc,crgoncquenunc iudigcbit Approbationc. At
ver6quoadpo(tcriorcinpartcra, Aolibcrepof- a Jurildidlione, utfolctconcedi
ii«,quialiundeJurifdiciionemha- bcutaSuraraoPontilke, qualesiunt Religiofi,
veicleCti pcrBuU larn Cruciatz > &c. in quo calu quxri tu r, an i pr i
md conccd i A ppro- 111%:. n*. iciutjuwu ynwi ivit-ii» phih , niscicfui-
liin^iuLiiL.c i ul. iii -tau Ldiu litexcipereContclfionesoranium.dkononpoirc .
Ratioelt , quia batiodebcataquocunquecujuslibetDizcelisEpiicopo,anSccuiid6
" easexcipicndas, nonfolumrequiritur Approbatio,fcd
abOrdinarioloci.ubifitcoofelfio: anTcrti6abOrdinario,cuifub
etiamrequiriturjurifdiftio. Cum ergo Parochusgaudeatquidera diturConfcilarius :
auQuart6abOrdinario,cuilubditurpenitens Approbatione, led non
Iuri(diflionc,niliproluisovibus,profuis abfolvendus?
cauiumcritaptusConfeliarius» oonproalicnis . 6 Non rnuci in hac
permoleftadiuicultate.quiaconfundunt duo f ExeadoCtrina, quod Parochus
fitproomnibus Approbatus, quzftionismerabra,molcftioremillam,c<: non
parumlcrupulolatn
collieuntFagund.4.E«/./>rifJii.7^.ij»«i»».J7.ciian5praximLulii. rcddunt.
Ducergofuntquzftioncs permaxiroediftroguendx, Al-
Sanch.Lcan.cumdcLug.ri«fWJ«.ir.'»«'».'i.Dian.^r.i i teradeReligiofis
untum,alteradcquibul'cunqueCoiifellariis,cti* Ttfti.i^.f.Ctnctiotamu*. Suar.
itfcea.i.i t.ftH.f.inim.i 8. aliique , Rcligiofis, lcd clcctisper
BullamCruciatz , vcl pcr Jubilzum , vcl Parochum qucmcunque,
cumfitOrdinariusfuz Parochix, polfe perpcculiarerelcriptum Pouificis.quamvisenim.tumRcligioiis,
Epifcopofaitemnoncontradkcntedelegare fuam Jurifdi&ioncm altcr i Parocho ,
five alterius Parochix in eadem Ci vitate, fi ve alte- riusCivitatis ineadem
Dixcefi . five alterius Dizcefis cujufcun- que, & confequenter hunc
Delegatum polTeexigcreconfciTiones oviumParocbiDeiegantis : Nam Jurifdiclionem
habet cx dicla Delegationc, Approbationera verihabctcx fuo rnunerc, ut di-
Owneft. Scio Barbofam itftt.Partch far.z.t. i .n*m.\ . folum concedere in
eademCiviuic,quidkit,iSacraCongregationcficfuifledecil'um :
Veruradehacdecifionenonconilatauthentice. Idem B-irbof.pro
hacfuareflriilioneciutFagund.2.£«/»f4//;./;i 7.f.aj.j j.fed non itatpronobis,
ut moddnos tumquibulcunq;dictisConfefl'ariis, ipfeSummasPontifexconce- dat
tuncjiirifdktionem , ea lcge, ut obtineat approbationein ab Ordinario,
diverfura tamen loquendi modumulurpaiproReli- giolis, qu*m proelijendispcr
Bull.im, vel Jubilxum, nam pro ReligiofisutiturTridentinum hisvcrbis, ( ab
Epifcopis fintap- probati ) atproeligendispcrBullamCruciatx, fic Pontifex prz-
fcribtt (fint ApprobatiabOrdinario ) proeligendis ver6 pcrjubi- izumfoletaddi
fic , ( Approbati fintabOrdinarioloci Jproaliisde- niquc relcriptismoddloquiturPontifcxiUt
inBullaCruciatx,rao- doutin Jubilxo . rccio», quiaFagund.tW^«>./«(« •s7- 7
Quoniamcrgo, utdixi.hccpcrmifcenturlnonmillis.undear.
gument.a,quibusalteraquxftioprobatur,dctorqucnturad alteram; ideo fit, ut minus
cxpcdita, imrad confula r-ddatur utriufque deci- 6 Scdquid?
Poteritneeandemfuamjunfdiclionemconccdere fio. Nosigiturleparatimdeillis
ficdiicurraraus. fimiliSaccrdoti? Refp.utpolTedixiiupcnus /.4 led non
approbationem.undcfimpliciterhicfimplexSacerdos, quialblum habebit Jurifdidionem,
&. non Approbationeni , non poteritlegiti- «rk con tefliones au J irc . 7
Inquircs lccundd, cum in BullaCruciatx, & lubilxi dica- *ur , pofle Fideles
eligere Conldlarium ab Ordinar io approbatum , potcritnc ab omuibus in
quocun^ue loco, vcl Reguo eligi P*- rochus ? Refp.liieademcotaCiviute, ubieft
Parochia.certum videtur . Ita Fagund. lec cit. » iu, ? j. quia licuti
approbatusab hoc Ordinario potcft perBallam eligi in tota hacCiviutc, fic
Parocbus , cu.ius citulusParochizTridentinum zquiparat Approbationi . In aliis
locis cxtraDizcefim. , Idem ibii. ) multi ncgant , multi aifir- mant. Ego
ficuti mox docebo , efle probabile , Sacerdotem Appro- batumafuoOrdinario pofle
per Bullam eligi ,quia Bulla non requi- rit Approbationem cujulvis Ordinarii
ioci , (ed Approbationcm abfolute, quara jam hic Sacerdos habet , dum
afuoOrdinario elt Approbatus,iradicendume(tde Parocho,eujusbeneficium Paro-
cbialezquivalere voluit Tridentinum Approbationi . Ita Fag. lec.nt. Avcrl.
amtfi.ibAe fecnitJeB.o'. HoW.it Jmb.ftll.\.c.ijui.itA. aliique . 8
Qu.andoParochusaraifitParochiam,pon efleper Bullameligi. bilem , quia tu nc act
u non eft Approhatus, colligctur cx iis, quz di- cam mox if.4..i».4 Oriimari»
itbtat RtligitfHt fftobttri fr» CtnftjftanibHt (uuUriHm > 8 Mihi ,& Afcan.Tamb.multoscitantiT.1
i.6.ci.nc»ntraiUait {AffTtbatH* ftmel femftr affrebaiHi. ) Et Dodtonbus non
paucis ialtem quoad praxim , certum eft, Rcligiolum debcre approbari ab
Ordinario,cujus funt oves illz^quz lunt abfol vendz . Ratio duci-
turaTridentino totiesciuto, ibi : Nullum ttiam rrttUartm fof- ft SuatariHm
Ctnf.ffieaei txtifm , nec ai id ,.Unt;m ttfatati , mifi ab Efifcefit affrtbetar
. l/bi ex intenlionc Patrum Conciln la- tis apparet, voluilleillos, uthoc
JudiciumcxpoucndiSaccrdotes ad tantum m u nu> 1k-rc t ab Epi(copis,pro cura,
quam debcut habcre fuarumovium : athzcrequirit^utquilibetEpifcopusfuosCunfcf-
farios veluti fibirbrmet, formitoiqucluisfutxlitiscxpoiut. o Qxiare licet
hisTridentioi verbispolfitdari ilijiuterpretatio, ut contendit Ccllotius it Hitrar.l.t.i.i*
& i j. defcudens hic i I lam propofltioiiem ( femel affrtbatus, (emftr
aftrbatJiJ quali illud (ab Bfifttfii) iuintelligatur^itfemel Rclt^iolusCt
.bunocx Epi- fcopis totiusMundiapprobandus, qua umca approbatione li-inel
habiu, poilit uti ea Junldidionead Fidcle» abl ilvcndos , quam
immediatchabctiPontifice, nihilominusejufmodiiiiterprct.atio- ni
nimisvaldcobltatprzdictustini,P.itrum <Dc rura m tantare, quamEpiicopi
Unguti adhibcre obligaoturproiui^ovibus . Si 9 Inquires tertid. PoteftneEpifcopusadenmeniterurnvocare
eodemTridentino,iisReligioiis,utpra-dK-ent V.-rb imDci,?xtra Parochum, qui jam
vel examinatus, velidoneusfuiflerepuutus (uam Eccleuam, rcquintur, ut habcant
liccotiam ab E, ifcopis IParochiamaiTufflptusfuit? Vidcmox§.4. fingulis, <8c
intri lua- EcdeUatt laluinb.-iiedktionem, putabo- nc indciignandisConteilariis
, quz rcs mammi ri\ raomcnti . lan- umvoluitlclibcrtatcmconccdereTndcntinum ?
non utiquc , (i juraveris. io DixiautemiMin.8. ( (altem quoad praxim )
namquamvisut- cumquc noltraprcdiciaratio, JScalixabaliisad.luktz inrirmari poi-
lintipcculativc, practice ccrtc oullo modoell contraria feutcntia rccipicnda ;
i, lacnim totannosulurpatapraxis, tun» r.pilrop<rum in hoc omniumconitans
vigilantia, quaexaromare , vcl recogno- fcercvolunt Rcligiolos, quamvis in
aliis locisapprobatos ; tum tiinoratorum Rcligiolorum confcientia , noo
audicntiuin , cum untca approbatio.ie oraiu-sFideles abfolvcrc ■ tum
deniquepcri- culum, ne rcsuntiponderis , quaiiselt remiflio peccatorum , in-
validcexhibcaturabejufmodiRcligiofis, iatis oftcndunt noftrara,
hoccftcommunemlententiaia, ic. nullo modoaliameflein ulum iupponitur, quando ad
I inam.11. Ret'pondco Jo:Sanch i» ftitll.iiff. j 8.».» i. ( VideThilurtid.^».
/"'■4 5 5 ) docctpoflc, dcdcbcre. Sed in praxi numquam vidi ad examen
vocatosiuillc Parochos , & certe li non appareret apcrte in- dignitas, non
eftet ipli hoconus imponendura , fed potius, u quis in-
do&urafeoftcndat,detureiCoadjutor,ac fulpcndatur. CLAUSULA. illit viitbumr
Aat mb Efifttfit fer ex.imen, p i, affrtbttur. t JLiud, fi iffit , deonerat
Epikopum abexaminando, . imrooimpmdcntcripfumfacturum , CX pium, latisab iplb
cognitum , quosnovitclici cxiftimo, fi homincmd vocaread examcn vellet a
SiEpilcopusaliquem.fiveperexamen, five aliasaptuminve- niat, quem
abloluteapprobare pollct, peccj t ae, fi limiute approbct
prodeterminatoloroproccrtisper(onis .c5tc. i Rcfp.eumBofl.iO/«»*.,W»
.'.tm(mijuim,ji. quiretleait, Epi Craciata f ii Si in Bulla aliqua,
vdinRefcriptoquocunaue < ut ccrti fcopuminjuriamfacereci» quem ad
examciiadmifit, (t eara in- , in Jubilzis, licuti nouvitwntv.6. fzpe vidimus )
aiciturpoftcFi- ycnicns idoneum , nonapprobet : contequentcrergodicemusin-
dclera, cui fit conceflio, abfolvi, feu difpenfari a Conreflario juriam etiam
illi facere, quem ad cxamen admiflum, idoneum quocuuque, fed addatur Aff»b*t»
*b Orimatie Uci noneftroihi abfolute inveniat, & uroen approbet fine caula
limitatc . Sine dubiumrequin Approbationem Epifcopi,feuOrdinarii iliius Diz-
caufa, inquam. namfzpilfimecaufanondccft,puta,utSicerdos ccus, uui htConfeiuo,
nili fortc iiraitetur hoc , vel fimili modo, non negligatftudium, utbonos
morescuftodiat,velquid fimilcdc a tmtOriimarit , vti ab oriiaant tui Uei,
tuncenimfervandacflcc quidem mii clarc dc injuriaconllct, lcmper pro Epifcopo
przfu- limitatio. 1 1 Dubiura ergo (olutneft,quando »bfolutedicitur Affrtbatt
ab Oriinarityixt certe nunc dicitur, quod fupradidloa 6.notavi)in Bul- la
Cruciatx . Qjare cum fic non apparrat 1 quo Ordinario procede- rcdcbeat
Ap,>r.>watio,quzrendumeft,quifnamOrdiaariusper bec verbadefignctur. I )
Pugnant loquendode didta Bulli,& ex mea (ententi a,paribus
armisutnnqueDuClores. Non pauciaj>ratfuracere,fi in Sacerdote adnt
Approbatio cujufcuraque Ordinarii , fiveloci , five i pfiusCon- i etiimfi dici us
Sacer- C a dos 4 Si ftrmoiitdeea, qmefimuleftconjunclacumceftione , feu
delcgationejurifdiilionis, non elt dubium , debereconcedi Ipro- prio Ordmario
loci, profuisiubditi» , fupraquos Jurifdiclio ha- i
Sermoergohiccfledebet.quandoapprobatiodaturfeparatim fcflaru, five Tamb. T. U.
Dt " Dc Pcenitentfa. dosali6fuumdom.iciliam tnnsfent,
&exIndiUhuciccedatmo- dd ipli Approbitio nondum fpinverit, nam fi
fpinvitidicara mox . Iu plure» DD.ut HcntJ.7x.tx j^Vaier.V.^W/f.i .DUnj.i .
ti-.i iftfAiccos fic fentirealiquos Patres , qui interiuerunt Conc
TridTrul.valdeprdjibilcmidemdiceo» t.t.i»ttU.Crtttjmp.7. g.i.
dmh.xjt.j.ThMwrudj.x.rtfjmsr.tr.txj.i ju».»Of«.vocani h»nc fen-
tentiamvaldcprobabilcm, nifiefleccontriprtxim. Ciftr. im Bmi. Crut.p.M.§.\M.t.
vocanihincfententiamprobabilcm, cVibid.».6. n.l.Siv.C*aft(ftrji.6.m
imprtfjmaia. Anton.Elcob./a Thttl.mtr.it. i./.7./W.._ /r»*/.xj.iliique, utjo:
fcnch. M/-i.a_-.44-ilioiciiiM Cord.Coninch.Suir.Regin.& Fill_-»--i
Lud.iCruce, Itt.mtx citau- d». Idem dic in Jubi lco,vel quocunque refcripto.G
fimilem cUufu- lam pnrfcnt. 14 Hzcfententiaillonititur,
fatisprobabili,fund»rneoto,quU expcndit diverfum illum modum ,qno Pontifex
inTrident.utitur , dum imponitnecelTitatem
ApprobationisproConfcHariit,&illum quo id.m utitur in BullaCruciatz. Sam
licetin utroqjnonappoaat i'ludi'ifi, umeninTrid.dirc_ieprzcipiunturConfeflarii
, etiam ReguUres^neConfeflionesexcipUntjnifiabEpifcopisapprobatio- ntm obti
ncant : At in Bulla Cruciatz d ircflc concedit Fidcli,ut i» pofli t el igere
Con feflari umapprobatumab Ord inario . 1 ) Ex hacdiverfiute loquendi
Ponti6cisfatisapparct,majorem libertatem roncediFidelibusperBullam :
foliimenimiraponitur, ute.igantConfcflariuraapprobatumabOrdinario.
Approbatusau- tem ab Ordinario, five loci, fi ve Confeflarii, fi ve ipfius
Fidelis.dice- tur, & efl in omni rigoreapprobatus »b Ordinario . At
perTridcn- tinumcumimpoaaturCoiifcflariisipOsonusaccipicndiapprobatio- nem
abEpilcopo, omnin6 dcbet intelligi ; ( niC minuscaftigate
loeutumefleTridentinum velis) abEpilcopoiliWuiincumbitda- re fuis
ovibusConfcllariosapprobato», qui eflOrdinariusloci, i quoConfcflarii ipfi
reciperelegiiimeapprobatioaemdebeant ; fi- cuti»cciperedebent Jurildidtioncro
,quandoillis non datur iSum- mo Pontifice . 16 Semperautem dixi ( legitim. ) id
,quod explicatius intdliget ex fequenti Decifionc : Ordinariusv.g.
Meflanenfispotcflnevali- de approbarcSacerdotemfixecommorantem inalUDiO-ccfi,
v.g. Panorroi.id hoc, ut Gteligibilii per B«IUm Cruciatz,i Civibus Pa-
normitanis,utietiam,utfitcligibilis,aquibulcunqucalii»Cbrifli Fidelibus/
Itaputant nonnulli, quia bic jam erit Sacerdos approbatui ab Ordinario ( id
quod fotum requirit Bulla ) cilo ille , qui »p- prolut, non Gt Ordinarius loci,
nec pocnitentis, nec Conief- iarii . 17 Vcrumidanimonullarationr fcdet.
Nam&Tridentinum, cV Bulla,& Refcripta/iuando.equiruntapprobationem
Ordinarii, .nqounturdeapprobatione, quzl-gitime, & fecundura jura con-
■feratur . Atfecut-dumquamle^mOrdiiwriusMdUnenfi. potef.
SaecrdotiDizcelisalicnzconcedcreapprobationem, folilm ut (it ■b omnibns
cligibilis per Bullim / Hoc vere non cflet approbare VroConfrflionibus , fed
darcdidoSaccrdnti facultatcm , utpoAit digi pcrBul!jni, quod cflcxtra Epifcopi
potellatcm . Approbct ereo cjufmodiEpifcopus didlum Sacerdutcmad c
.cipieivda.Con- fcnion-sovium.uzDizcefisM-flancnfis, ( quod |urc pofle ab ip-
lofieri ttonduhitamus.quiapotcft profuisovibusundccunquecon- vocare
Conteflarios ) fiquidemiuncquiaejufmodiSaccrdosleti-
timccritapprobatusadConfcfliones, eritconiequentcr juxtahanc primam fententiam
eligibilis ab omtiibus . 18 Porro, auando contra prxdi-tam primam fentcntiam
oppo- mint. Primoaliqui Urbanum Odiavutn ( cujusmeminitdeLugo, itpnm.itip
1t.mmm.x9. ) qui revocavit omnium Regularium Pri- vilcgi* circa
ludiendasCunfefliones, fioc Approbatione data ab Fpilcopis Dicrcelanorum ,
vcl$ecund6, quandoopponunt Brcve ( ut habet Thomas Hurtadus , rtfmtr tnii.i 1
up 1 num 104+. ) edicium i Paulo Quinto, in quo declaratur perBullamCrucia- tz
non induci sovum jus, quoad approbationem , divcrfum ab eo, quod
(UtuitTrideotinum, velTcrtid.quando opponunt De- darationes Sacrz Congreeation
it in contrarium, nihil conficiunt , nim
idprimumUrbanuiToquiturdcPrivilegiisReguliriura, nos - rerfamur io
jurepcculiariBullz, vel Refcripti. Ad Sc- 1 Paulus V.nihilinnovat,
necnotinnovamusdelubftantia __tionis , quamlegitira-UcicndameflcabEpi.-opis
omnii>6 requirimus ,• cztcrum Paulus nec rcflringitfcadunamapproba- tionem
,• ncc fi fereftringeret, pofletligaremanutaliorumPon- tificum , quafi hi
iionpo-fintconccdcre, ut feraelapprobirus, fit per Bullam eiigibilis .
AdTertium denique, vel de przdidw declaraiioiiibus non ronftatautheoticc,
vdezloquuaturdeap- probatione requilita iTridentinoproConfeflariU communibut ,
non vcr6 loquuotur de dcdii» i F.dclibu. pcr BulLtra pecu- liarero . • 9
Urgebis, in BullaOriginaliCrucUtzdkitPcintifex, m pmf- fit muii tliftrt
PrttbyttrumSituUrtm , vtl 1* Rtgulmrihui , mmi fitmp- prttatmi M Ordimdth, vtl
tmttd Rtgularti % ftmtl MM futritnp- prtimtm. Ergo dodl r i na d 1 taj 1 cei
procedat in Confcflario Reeulari, rion videtur procedere in fzculiri ■
Relpondco,Pontificem fuppo-
ocreid,quodcon>muDitericcidi-,nimirumPretbyterosSzculare$ coromorari in fua
Dizcefi . Regulare$vcr6traDuredcDizcefiad Dizccfim . De hit ergo Regularibus
dicit fufficere unam appraba- tionem rquodcerteooflnmdadirinamUitemexparte
coorirmat) ^u.mvisadaliam Dizcefimmigrent. De Prctbyteris 1 idem de ipfitcflc,
fi mutent. Aliat refpoafiones G*\\efMt*t BulUCnuimnyc9.Hjf.t0x.
videeiiamDMium,^*..! t. tri.rtf fijilp.umie.undc Vllquex . xo Jimver6plures, (
utSuirez_!#^w».d//)««r.i8./«3.7. Thoro. Hurtad./_-.i.ao46. Layman, aliiqueipud
Avcrlaro, rn.t6.it p<z- Btt.ftU.S. DeLugo, l.e. Valquez, mdmmtftsiJe ptrm
mrt.\. iuh.4. Ludov. a Ctuccii p. 1 .,« RulUCrur.emp.i.iuh.i qoidicit, prrmam
fententiam non judicari probabilcm . Eamdcm feiitcntiam tenct Fagundcz, »
Eeel.prte.l1h.7jmp.xjut.il. ) nrgant, fufficcreuaam approbationem, quamvis
icgitimam , cu)ulcunqucOrdinarii , quis pcrRulUmdidinContcflarium poliit. Si
interroges, cuji crgo Ordioarii > Reipondcnt variis modis , quos ilfcrim mox
«jun.»6. Ratio huiui fccundz fententiz potiflima hzc cft Summus
PontifexinBulUCrucutz, dum poftulat Confcflarium approbi- tum, profitetur velle
fe conformaredifpofitioniConciliiTriden- tini, ied Tridentinum rcquirit
approbationem Epilcoporum in finsulisDizcefibus , ut lupri diximus , ergo etiam
rcquirit in BulUPontifex. ai ConfirmaturPrim6, quiiquandoTridentinum ait ,
utalt- quid non fiatfineliccntia Epilcopi ,omncsexplicamus, fine licenti»
ungulorumEpilcoporuminlingulis Oizcefibus ; quiseoimdicit , Quindo v.g. ftff.
t.r.a.Tridcntinum vult,ut Rcgulares, (i velint prz- dirire in propria Ecclefia,
fc przfentent Epifcopis , u cxtra, pctant licentUmtb iifdem,quis, inquim
dicat,(ufliccre,filicentiam femd pctantabunoEpifcopoprototoOrbe ? Ita
ergoincafunoftronoo 11 Conrirmatur Sccund6 , quia fi una fufliceret , mittit
Ecclefia , ut in fingulis Epilcopatibus cxamincnt feflarii. 1?
ConfirmaturTcrti6, quiatantalicentia, ut luftYiat uruip- probatio, nec ullo
jure , nec ex Trideotino probatur. »4 Confirmatur Quartd, etiamfi unus Epil
cop-is poflctapprob»- rcprototoOrbe, nou elt crcdendum, iptum velle darc
Saccrdou tantamaudioritaicm . Ex quibusconfirroationibusinfcr_ur,Sa_cr- dotem
in una Dizcefi approbatum,fe debcregerere,utnonappro- bltuminalia, li
r.tionabilitcr opcrari velit . 11 Hi>
rationibuslicfacilipofletrclponderi.Adratiortcm prin- cipalcmdillingucndacll
major. Pontilex in BuiIaCruciaiz, _um poftuUtConfciiariumapprobatum, protitctur
leconformarccum difpcifitione Tridentini in (ubt)antia apprubationis , ut
fcilicet Confeflariusfitlegitimeapprobatus,concedo: ioilitli «ipr.r ,-r- tim
inmultiplici approbationc nego nujorcm . Uodc &negocon> fequeotiam.
Ncqucgratis,ficncgomaiorem,quaadoenm: P ,nti- fex indandisfimilibusprivilefiit,
vult in multiplici app: i;ooe fecooformaredilpolitioniTridcotini,
idexplicitefacit,api,.,nen- doillud(abOrdinarioloci )velquid fimile: crgocumin
BulU no« ficfe explicat . certiinapprobationcillamultipiiciconlorii .-intc
Tridentinoreddcrc noo intendit . »6 Ad quatuor Coofirroitiones
refpomkbitfacile, mod6non permifccas, ut monui »»» ij. quzilioncm de Bulla rnm
quz- llione de Religiofi;, concedo cnim omnU, quz ind, - ;unrir-
mationibusaflurountur : fcd illznihilaliud probant, nifiquodcx viSacrorumCanouum,
& Tndcntini ; omnesetiam Rjligioli* qui cxcipiuntFiddiumConfeliiones,
debent multipliccm Jitiam ipprobationem pro multiplicibus Diaecelxbus hibere.
At noslo- quimurexpeculuriprivilegiodatoin BullaCruciatz, vcl inpccu- liari
Refcripto. O^uodergoinfertur MMLftj. diftinguoviuin eit i nam ex vi Cangaum,
& Tridcntini, conccdo, non autem ex vi Bullz CrucUcz, vcl Refcripti ,
perquzritioaabiliterSarcr- dos utitur una ipprobationc ptoptcr ntiones didlts
in pnma (cntentia. His itaexplicatispronuntionihitominut, utramquefcntcntUrh
efle probabilero . Sed ego priorem libcns ampletior, ficuti ad r_m- dem
icceflifle vifutfum, tm»fmfejmttli.CtmftjfJ.i.e.j.»um.j.miiit. Vrmetm.mnmi:::.
»7 Qijzretcuriofus; fecundarafentcntiamfeciantes,cujufnara
Epilcopiapprobationcm requirunt? Rcfpondco:Varii vitios.Vilq. aliiqueciuti i
Boflio , ie imb-l.(,ii.%j.i.m.i09.&. Covar. Uk 1 ««»». « eXJ.
rcquiruntipprobaiioncra Epifcopi loci, inquofitConicflio. Layman aliiqueapud A
veriam, « .1 6jUpmmit.fta.t . & apud Ludov. iCrucc, iaBMlUCrue.iifp.tj.lJmh.tt.m.*4.
Approbatiooem Epi- (copipcenitentis, illiuslcilicet ,
quidebetablolutiooemrecipcre. Suar_-/^.sSj-# pmm.ftci 6. Dc Lugo ,
difp.xtJtpaajtM.19. Sinchcz tih.tJt rm*irim.iifpr-9Jt.z.^Q\\iuil*ejii
w.lOi.Ute, aliiqucippro- bitionemEpilcopiSiccrdotis, putiillius,
quiexccpturuseflcon- fcllionem, atqueablolutioncrocollaturus . Quas featentUs
Utit (itinnuilTelcgendas, ti cui cli otium , apud Bardi tn liuiium Cruum-
np.X.trma.SJ.t.fcB*. Jfm fufficimt prt BulU jfpprthmtit, autttfmvitt »8 An
Confcflarius, cui lcgitimclpiravit , vd i quo lcgitim^ rr-
vocatieflapprobatio,pofuteligiperBulUm, vcl fimile reicriptum?
IdemquznturdcParocho, i quo forti ablatacft ParochU . Rc- fpondeo negativ^;
itaCaltropal. it BulUCrme difp.unit.p.t.^.iJt.e, Soldmcnimcfteligibilisproco
tempore , quo durat ipprobatio. Ritiocli,quiiprivilesium Bullz cooccdir
,eUgipofleSacerdotcm ipprubatum, oc fcnfusvideturcflc, utfiradiuapprobatus: it
is, cui iili ccflavit, noo dtdtur am pli aQ u approbatu Digitized by Goog Addc
I qut efl jim abfolutoj, non d ici tur amplius excommuni- Caput Quintum. 37
quod roox dicam *.\i.fm§. lllud ergo ( approbatus ) noo cft participium
prxteriti temporis , qmO, quifaitapprobatus, fed eft oomeo coocretum, quod re-
n , tdei t, oon p^iL^eiiglofum , uti Bulla ad cl ig ' n ■ formam approbatioais
actu moraliter adelle , hoc efl eam non fuiife revocatam.
Aliquitaroen.ucSebaftianus Acofta,&cx parteRodriquez, xj Aliquieai apud
Caftropal. U. Marc. Scio /a BmUmCrmtimt*. dicens id prol concedunt,
coocendentesfumcere, fuiffefemelapprobatura,etu
fueritprolimitatotemporeapprobatus, cVeoelaplo, oon fuk ex cauia legiti ma
reprobatus . quam feotenciam refcrt , Sc non reiicit, Cjflrop./.f. lllumlcge,
naro auia in praxim eam deducere oec vo- lo, necaudeo, iatis nabeo, iliamtibibrevibusinnuuTc.
j„ rug,r,., RuIIm MttrtbMtu Jo Quieftapprobaruslimitate,
proMulieribusVjg.nooproyi- ris, proruflicis, noo pro raercatoribus , cTcc.
potcflncexprivile- gio Bullae , vel fimilis Ref cripti , eligi ab omnibus
illimiuce.' Refp. Ncquiquam . lu SuuJif>.iS.d*ptcm.ftaj.HHm.i. de
Lug.ii/M'-* fm j».x«. Bardi fcAMMfc j. f .7 js.6. Boflius d* Juh.ftS. Jaimh j.
aliique pluresab his citati , fed folum pro illis, pro quibus eft appro- batus.
Ratioeft, quiafupradiximuseligibilempcrBullamdebcre «fle lcgitiroeapprobacum ,
ac hic noncft Tegitimeapprobatus refpe- ctuillorum, iquibusexduditur. Scionon
paucos(ut Dianam, p.t JM » -rtf.9- Merollaro, t. J.i.6.r.a. •.t»7-»liofque
plurcs ab ipfis ciutosA Caflrop.i« BnU.CrHc.pmf.i.p. 1 . m.ifin*: & latius
i Mi.it ».$.x.«.i o. citancem Barbofam,Sanchez,
Coninch.Fagundez)coocederepofie, abomnibusillimiute, qnia veri ficatu r (a jun
t) il lum efle aliquo Undem modo approbatum . ne- que cnirn Bulla diftinguit,
an debeat efle approbatus illimitace, vel limiuc&j iicuti apurobat 11 <
ab Epifcupo pro fua Dicecefi , poteftdi- ci limlnteapprobatus . & umen
prima (cntentia m.i 3. allau proba- biJicer iuftinct , pofle hunc ab omnibus
illimiuce eligi . ?r Videoarguroentumurgere; fednihilominusmanusoondo;
naminconveniens , quod fequeretur, oftendit, fententiam hanc noneileprobabilem.
Sic enim Sacerdos approbatus prounafcemi- na, velprounopueroefleteligibilis pro
tou DiceccG, immd in priroa dicu fententia pro toto Orbe . Ex qoo incon
venience colligi- mus, non poife przfumi , Surnmum Pontificcm id voluifle
conce- dere, curo, contraprziuraerepoliimus iplumconcedere, appro-
batumabtbluteprounaDioeceu, effeproaliacligibilem, quia ex
unaparccnonfcquiturdicrum, velfimileinconvcnicns, ttexalia approbacus pro una
Dieecefi , iatix propric dicicur abiolute approba- tus » quod dici non poceft
de approbato pro uno untum gencre per- nim, prounotantumOppido, cVc. Qua»
difparius folvit U- quod Adveruriidixerunti»j^«. _ . Simile
inconvenienseveniretineo, qui fuiflet approbatus perunum, velalteruradiera, utfoletin
Hcbdomada Santla ali- quandoabEpiiropisfieri, poiletenimis, pertocamTerrarumOr-
bemfempereligi, quodneraodiccreaudcbit. H Doctoresaliquiexproximeciutis »«.30.
fuilioeot limitate approbatum, poffeabomnibusper Bullameligi : ledid folum do-
ccnt, qjunaoiimiutiononeftappofiu ob defcttum fcientiz. Si enim eflet propter
ej ut mod i defcuum appofin , non poffcnt (ajunt J abomnibuseligi. ?4 Vcrum,
qusrfovos, DoCtiflimi viri,cum Approbationunfit folumteftificaciofcientiae,
fedmorum, fcdprudencia;,feddecen- ciac, utnupcr vidimus,
curhonamdeiWtuszquenonreftringunt 1» Hti'P*fi tm *x v, BulU rium vi Bullz ~ vel
JubtV«> Rrtp.Ce^eft.Sawrdowm ReligiofumpoflecligiaFidelibus l,debereefleap(
ex vi Bullz, vel Jubilzi, vel Rctcnpti.Sed, „. ab Ordinario, modd jam dictaycertum
icem cft , quia tlc , etiam ipfe ReiigiofttseritConieflarius legitimus . Illud
quzri poflct,an nomi- neOrdinarii hic valeat inteUigi ipfius Rcligioii
Prziatus, quando in aliquo )ubiizo , vei Refcripto, oon additur iliud , mt fit
Approimti *» Oriinsri* Uctfcd tolum illud^r/ir Afpr**mtHt tim tMMMLVaxfll id in
Traclatu d e J ubileo fojet reiol vi : tegant ur de Lugo 4* ftn.i.19. «.14?
Boft.it ^aMMjJj,;. Bardt mftltH.l. f .9 «. alnquc . )• Quid , iiquisReligiofus,
invitis fuisSuperioribus, appro- baretur^)Epifcopo,efletneispirimodocligibUis?
Refp.De hoc d 1x1 pauld ante fupra $.2.». 14. Am Btlitnfi ftffimt JkSi iligtr,
Ccnftjftrmm t* vi BmllA , w/ fmiUti r ?7
Prot©i3daliirdeftdicendumexviBuIle,aliudexviJubil*i. F.x vi Bulle
teneamuscumdeLug. 4*pt*J ao.ftfl.o.eitante Suarez, Henriq.Dian ji/«/9.Caftrjtt
BHlLCtmf.p.S.f.i. & }. (quicquid alii di- cantut
rru^il.«»«*»»/,.»>/ai.$.7rf.iji.9joAnchj,.44.».io.f> 1 J. Uf.t xmt*.\.
Jun ipcr. 4* r*f*r. p.i. d.j.m^. & Diaoa late pro- Tmmb. T, II. D* "
,etii lat/ft uncummodb ab Ordinario , icd debere eciam ad-
"umfuiSuperiorisfiveabiolvatur i cafibus rcfcrvatis, quod cil ccrtius,
Gveinonreiervatis, quodellmagis controver- fum. Ethocquidem,idefl;
utabfolvaturino.irefervatisaonccdit Si n u niA Jt ptn , /ing. 1 8 . ciuns
TrulHen riq.Lud. i Cruce, Leand. FufiflimeMend i.xa. im Bmli Crmtj.i9.&
imApptmd.d.t jt.to. lace item Galleg.ui BmU.Ctmt.f*l.mihi r 84. & alii ,
ied negant merU t6 de Lugo tj.m. 1 9 y EkoU.t.pr*H. } j. late fibi cootr. nam
in eumi- nebrcviterconccdit,aliique. Sipluracupiis, adi ciutos,latiiIime
hacderedifpuuntes: aobisadpnxim femper collimancibus foli- dam viam
(ignibcafle, iatisfuperqueeft. i* NovitiosutiBuilaCruciatzpofle, quiaipfivsre
funt fxcu- lares, &inodiofisnon veniuntnomioeReligioforum! firmat Ca-
ftrop. ij. f.M.n.7. aliosciuns . 19 Ulud mihiplacet,qood docet
Jo.Sanch.i.44.«.io/«.Quamvis daremu.<>,efleprobabi!e,Regularem
valideablolvi per BullamCru- ciatz , umen conftrictum non efle Confcilarium
tencntem contra- riam, boceftnoftraraopinionem ,excipereConfeflionem talis Re-
gularis, nam in hoccaludefeclujj, obquemnon aufculuturCon- ieflio,
livcnonimpenditurAbtolutio, tantum fe tenet ex parte Miniftri : Veruroidem
Sanchezadvcrtitcondecenscfle,utanteaa- fculutionem peccatorum moneat
pcenitentem Confeflarius,fe non abfoluturum, juxUipCuspceniteniisopinionem.
Hssc Jo.Sanch. quzlatiusexplicatdeLugOM/U/^.nxr I.1J.17. Exvijubitzi, vel refcripti , Jubilzofimilis,
dicendumeft debereconfiderariformam Jubilzi, vclRefcripti . Certeinjubi- lzis
haclenus lati^communiteromniaprivilcsia Religioibrum in contrarium rcvocata
fueruut, atqueadeo potucrunt fibi eligcre quemcunqueConleflarium
,etiamfzcularem approbatumabOrdi- narioloci, utfcilicet nullutalibjcrutefatendi
fuapeccautcmpore univerialislndulgentizcxcluderetur. Si crgo deinceps edentur
Jubilzafimiliaprzcedentibus, pareritpoteflasconcedenda. Adde ucitum conienium
Superiorum, quidumjubilzumfuisfubditis proponuflt, latisoftendunt, eam
liberutem approbare* ApfTtiMtienit ctrtitmd*. 41 Confeftarius dcbet efle
moraliter certus de fua approbationc, 1 uccoflari; abiolvendumabhis , vel
hiscifibus. ( idcmdicdejurifdi^lionejfiveadabfolv ria, Amicusaudivic
EpilcopurameapprobafleadcYcipiendas Con- feflioncs.- mihiqueidretuLt,
poflumoevalide Conicllioucs cxci- pere quaG certusdcpotcllate? , , 41
Refp.Nunpufle, &quiderocuidamhancdoctrinamoonap- probanti ftatim , atque
oftcndiTh.Sanch./. 5. d* mnt,Jifp.i6.n»m.8. rnannsdcdit. Isdiicrtcdocet,
Confcflariocooftarc deberc licen» tiam iibi datamaudiendi Confelfiones, vcl
iramcdiatc per Epifcopu feuVicariiloquelam, vel per Nuncium , cx Epifcopi
maooato, id tefltikancem . SicucenirolicentiaaudiendiConfcfliones aonintel-
ligiturvalidercvocauabEpifcopo, nifirevocatioconflet pernurt-
ciumadiddeltinatum, vcl uercdiclum, iu ncc validc coaccfla* &c. HzcSanch.
43 Quid, fi dubius negative fixn delicentiadau? Rcfp. Non pofleteillauti,
quiaomncs conftaacerdocemusiadubiisprzvale- reid, quodeftprius: acpriuseft,
tecarereiiccntia, ccpoilci il- lam poflidcre . 44 Qjid,
fiprobabiliutemdeillahabcamus? Refp.te tunc illa utipoflc('quidquidneget
Joann.Sanch.i^4j>.i3J RatioeftexSu- perioribus eruenda , ubidiximus,
quandoeflprobabilctcgaude- re Juriidiclkmc, Ecclefiam ccrtd iliam tibi conferrc
. Undc non eftaudiendusiiiemJoannesSauchcz, dum dicit, ineocafu, quo Confeflorprobabilijurifdictioncuticur,
dcbercab iplb admoncri pocnitentcm dc cjuirooji probabilitare, ucfi vclit,
quztatalium abiblvcnteinexcirtitudine, non eft, inquam , audiendus , quia
prubabilis Juriiditlioaffcrtcertitudincmfut, noncxic, fedcxEc- clefiacert6confirmaiite,
feu cooferei ia:Inadrr 4; Stopponasillud Axioma:Ina tencmar lequi partem
tutiorem , dico id intelligi in r rnaiplorum, velfimilium, nonin juritdiclione»
11 dum Ecclcfia lupptct, quod non potell facere in materia , & forma , ut
fuse proicquitur Caftrop/. 1 jr J* Ctmf.d.z. p.j. SiApprobationem, uc etiam
jurifdi&iooeraconcefleritEpifco- pus, iedtuillamnefcias, an
•alideillautipoiiis, dicaminfri, im n.d*tnfibjr*l*rv.c.9.%.l.mn.tt.
AfpTtbntitnit dmnti» . Quamdiu durat Approbatio/Sanc de hocegi fuperiusir.4.S.io.
cumdcjurifdictionisdurationedifpuuvi. Illuacftproprium hujus loci , an ex eo ,
qood hxc approbatio fit, per Cclloti, 4t Hirmrch.l. $. cxt,.& 1 5 . &ah
)uos , quosfuprahocr.f./.ajr.t. meminimus, lcn- tentiadeapticudincSacerdocis, non
vero privilcgiara > teugratta, aninquamficirrevocabilis, periode,
acfentesKiainaliisrnateriis* quzfemeldau, revocari non poteft f Refp.
Irrevocabilcmcilodixerunt proptec dicum rationem non- nulli. C t 47 Ve-
Digitized by Google Lib, V, Dc Pcenitentia . 47 V' rumhisaffentlrinonpoffum,
quiahxceftquidemadmo- dum fcntentiz, vel teliification.s ,
kdcumiitlibercdataabF.pl- fcopo , ilhm ab ipfo dependere, atqueadc6 cfTc
rcvocab ilem puUa- dumclt: qu6d ftaliarationonurgeret, certe praxis tamcommu-
nis EpifcoporuroeamfatpifTimereYocanrium, fufficicnter id pro» bat. Quid li
iojufte revocet } Relp.aliuddicendum, firevoceti SacerdoTe Szculari , aliud fi
i Religiofo , q cularibuu > five Regularibus , nt idem de Lugo notat. f j
Leander dtfttnA.* t .». #9. citans Peyr.Trull.Fag. aliofqueap. Dun.f.i 1
tr.^.rtj.i f. aliiquedocent fore invalidam , C fine julla caula
Approbatiuadbcneplacitnmdata, revocctur, fed illispro- pter notrxam
rationemaltcntirinolo. j6 NotaSecund6 lilud tx c*uf* ai Cmftjfimti ftrtmtnst i
Sacra Coogrrgationel. quam retert A tca 1 1 Ta m b./«<- . < it .qutfit. t
i.n.$.)de- clarari, cuameffeearo, quzhabeturex mala, cc icaodaJola viu
Religiofi . yj Notadeniqueillud, quodroododiciumrft *um.*.$. hjc non 1
Duaefuntientcntiaf . Joann^anch.i<48.ji««B,ii.&liambert. habcre locnm ,
quiajunfdidionem Rdigio(i(uamhabentiPon-
Dianamy.ii^r^Ai/.diccnteseiTecoramuncm.docent^re- tifice, roediantibiu fuis
Rcgujaribus Przlatis, ut fupra diflum
vocationemapprobationisabfoluteabEpilcopo, et oulla ju.tacau- eft . faiafiam,
V.G.certocx roalevolentia, ( namindubiopratfumen- 58 HacienusdeDeclarationc
Cardinalium, fcquitur Cooftitu- eft Eprfeopura, lejaftegCTcreJdocemt, inquam,
efle vali- tio(apud Aot.Efcob.f»*».i./«fl.t./r»»V.»9.)Pii V.quarproReligiofi»
eft,ajunt, quialicutijurildiclio, quaeiSuperioribut eft hujufmodi. dam . Racio
eft , aju . confertur, eitadlibitumrcvocabilis, iu & approbatio . Id ccrte
probabileeft , VerumdeLugo,«Ui.i*«/w». m6a. probabilius efle docet,
inwlidameflercvocatiooem, qui» revocatio exoullacau. fafada, cumfitinjufta, nonpoteft
tollercjus, quod Sacerdos in approbatione jam habita obtinct. 49 Ncque umen
hioe fequitur , hunc Sacerdotem Szcularem iniultam revocationcm approbatipnis
patientem , poflc validc Con- fcflionesexcipere, quiadumEpilcopus
revocatapprobacioncm, fi- •rrtol revocai jurildiclionem, quampoceft, etiam
finecaufa, revo- care, quiahzc jurifdiftio, dauabipibeft huicSaccrdoti per
Dcle- gationem, quamrevocare, utilibuerit, poteit, utclarius videbis * . r 1 .
Solu m ereo , u t ait Efcob./r». 7 .fcH.i.fnhl.x 6. h ic Sace rd os pof-
feteligi inConfe&riumperBullamCruciatae. vel Jubilzum,nam \unc
jurifdi&ioncm habctiPontifice» Approbationcmautcmoon amifit ex in jufta
revocatione , quam nullam efle dixirous . t»s»In hac materiahabespropofitionem
1?. ex damnatisabAle- nnd.VII. Satiifacit frtctftt annn* Cmftffi*nii\ ami «»»/.
vrn tnlmrt, , o SihicafferamDecretumCardioalium, cV PiiV. ac Urbani
.Conflicutiones, clarchabebitur, quid inbacre fentiendum Trt. ' Dcclaratio ,
quam referunt Barbofa 4t f*ttfi.EfifcMtt.*l*m.%o, JVfcan.Tamb.r «*».*.
rf.64.1a. dtjmrt Ahh. aliiaui . lUuJrrrjfimi Cardinnltt JUtamnt ,
Atthitfifttft, Efifttftt, <u tt- timm Ordinarift, *d 1*oi
Ctnjeffnritfffrikvtdi f»/ ffc8*t, C*m- fttjnrm HfuU>f. , tdiit tA ifjii
liktri nffnktun , tk tnditadit Cvrtfr^imiimt fuffrndtrt ftftht mininti tittrt ,
nifi tx mrv» ttnfd, tm**r »d Ctmftjfifnii iffti ftrtmtntt , nmt ri nm ftrvMtam
Intrr. M<i», m* ifSn Ordinnrin ftfitnm . *m Stmtmnmt infmfrr, nfdtm
Architfifcrfn , Zfifttfti, mtUttrmm r.r+rnrivt Cmftjfionti mnditmdi fncnltnlim
irmuini fimml uniniCtn- Utmiti JitfuUriim Cenftfjnriii tndtm Satrm Cmtretnt imt
inetnfnU T* nuUt Mtb mdmm ftffi, &c. Rtmt 10. S'in/tmi>, 1 6 1 y. ca
Ubinota. Prim6iilud mrmmc Uctrt , &hoc (mmlUfnatftfst) Tiabcre vitn
invalidandi rcvocationem concra hoc Decretumab Epi- 6cquidem dehac pofteriore
claufularainor eft 9S» ftmtt mh Efifctf, im Ctvttntt , & Diffiitmi fmit ,
frrui» mffrthati futrint , *b ttdtm Efifctf» itrritm mtm fifimmt : »h Eftfcf»
amtrm fmetmfftrt, fr» m»j»ri ctmfcitntUfmit- tt , txmmmmri dt nm» ttttrnat. .
59 NouPrim6, bkiocutionemefledeapprobacisabfoluce,vtt eciamdeapprobatis,
quoadtempusdeterminatam, y.( num, fcd proiHoannitcmpore. 60 NotaSeCund6illud
fr» mtjrri cemfcitatU • Jibitum, Oc multominusobmalevoleatiam. 6t NouTcrtio, mh
Efifcif» facttfftrt , noa ergo poterunt Reli- giofi jam
approbatiadexamenvocarii CapituloSede vacance,id, oaod aiiqui rede item nount ,
ut Peyrin. apud dc Lugo, d» ffntr. d.tl.nmm.6i. 61 Deniquc Conflitutio Urbani
VIII. ediu i<»8. quam re- fert B*rboi.lih.i.dtJmr»,mm.t+l.mmam.xio. &
Afcan.Tarob. mm Jmn Ahhat.frrtxttnfam , tam.%J.6.n.tl.ami».t6. affert .
Gregorii XV. dcclaratione» ; muiuftatuit in conhrmacionem, declaratio- ncmque
przdidaeConflitutionis PiiV. Primo, Regulares pofle ab Epifcopo fucceflore examinari,
& , fi minut idonei repcrti fucrmt, reprobari. Secuod6, approbatosad certum
tempus noo poflepolteaconfcflionesaudire, uiie nova approbacione, przvio eiiam
novo. G libueric, examine. Terti6, eos, quot ipiemet Epikopus limplicicer ,
<5cabfolute , &finecemporisprzdefinitio- ne ad Coniefliooes excipiendas
approbavic , ab eodem non poffe ro- probariabfquenovacauu . Qyart6, Epifcopum
non teneri ipfis Regularibusaperire, fubfit necne caula reprobationis , fed
Sedi Apoftoliczdumuxat, ubieam, fibijuflcrit, aperiri. Hzc fuot clara.Ex quibus
videturceflare lententia Dicaftiili apud Dian.f.i 1.
/r.S.rf/.ta.dicentisRegularemapprohatura, oc a lucccllorc qui-
demexaminaripofle, nifi cauucognita. aD CLAUSULA. £]»* fratu dttmr .
■lcwrisintenutum, ccquidemdehacpollerioreclaululaniinorell K difficultas.
invalidicaiemenimfatisoftenduntempbaticaillaverha poni
(»M.//»»»^»»*/")Atdeillapriore minimi lictrt, dicoinvalidiutem Qim •c,
fedmediaie,utitaIoquar,ideft ; fi eoim revocacio cft illicica, cft 1 TN
aliouibus Dicecefibus folec proejufmodiapprobationibut X
eipediendisaliauapccuniadari Oamergoid videatur contra
bancTridentiniclaulularo, inquiro Primo, an boc fit licitum? Sec und6,
anapprobationes fint validz? Refp. Qu6d (int validz, non ambigo , quia in
Tridentino non ap» litur, mBCclaufula,ulinvaiidansacla, quzcontraipfumfiant.
^amvis ergo in Indulgentiarum conceflionibus.ubi expreisc ponit Poncifex.fc
noJIelndulgenciamconcedere, fi aliquid proipfius pu- bticacione,
velpraefenuicionedetur, ficdubiucio, antuncvaleat , ergoinvalidaerit, ut mcd6
cum de cooccliio, ( Jeijuauincn rcbcninniffimc loquifir Quintanad.ia Af- dc boc
part iculari punOo docent Conin- ftmdjr.x.ad Jahit.^oJwaram,dah.j. noo ver6 lic
Du n ,? J tr.\\.r*. JaLjO. ■v.Sttaadam,tyrt[1\.vir.Vndt )
nihilominusincafunoftro, quia non adeftejufmodi dauiula irriunsapprobationem,
rcde con- cludimus, irritameamcert6nonforeexdau pecuniapro illa ex- pedieoda,
abftrahcndoifimonia, cVc. a Quod ver6 proapprobatione, dequa ooltraeft
difpuutio, illi- citc dciur, & a M.NoUrio, illicite icefn acceptctur aliqua
, quamvit modicapecunia,five pro rationc laboris, fivefigilli , fivefcnpturz .
(ivcaliotitulo,lalisdecernitTridenunum,ibi , ( affrthatitntm , q»*g mtii ictur,
r>tt:ne tt ) ad i i tadcrhrat ionc Sacra: Congrcgationis, Cujus bzc funt verba
allaca i Dian . j ,tr. 1 \.rtf. 70. ex Barbofa . I Cametimri» idcft NoUrio
Efifctft mmUifaui Uttt ttimm im vim tm- x» mntiam*, fr» mffrthatirmt
adCtaftffiintiamdiradas , anam hat Dt- trttnmgratii dari atamdmvtt ,
quidantmtxittrt . Lefe| iquzlnum Lugo* 47.dixtmut,&iu
ch.Suar.Boflius,Homob.Faber,aliiqueap.Averf.7i».i6u<«»f»./»<».6,
AfcTamb-d» \*t Aki,.ti.i.d.6a.l 1. n.-j. & innumcnalii , quicquid
fcntiatinoppolicumlfambercapudDianam . dicent, & Ulud ntn litrre,
&illudiMi//»»i»J« ftfit, aonprobareinvalidiucemrevocacio- nis,
quiaApprobatiotoupcndctinfieri, &confervari, ficutiju- rildidio alibera
voluntatcEpifcopi . Namnoneftaudiendus, quia nonatcenditadjusquzlitutn, &
nonconfideravitjurifdiclionem, cum fit poteftat )uris dicendi , quztoueft in
Delegaote,etiamfi tt- -}icicetollatHTiDelegato,verccolli, atqueadeovalide/
eciamfiab- -'iacio fitconcra)usquzfiium , & illiciu,ucfi egoice
tollamequum, cjueni 1 ihi donavi , iniqu^ago, fed non proptercd cu fineequo po-
tcris equiure : quodcercdinvcnircnon eflin Approbatione, quz> ucpot6,
fivcfenientia, five teftificaiiofemelab(olutedan,lcmpcr vemanet
inapprobato,nilinovafentcntia, feu novaiuflaReproba- tioaccedac. Quare,quia,
quandoeftiniquaReprobacio,vimnu|- lamhabct, rcmanebit Approbatioin Approbato.
jj SermoautemlempereftdcApprobationcabfolutedau, nam fieftadcempus,
nullainjuriatlbitic, Gfinitotcmporc,exfece(let.
Qii6dfiexnulUcaufarevoccturanCetempus, tuncprofccl6 inva- 1iJr,
proptereandrmrationero iurisquzfitiproillotemporccon- ceflb, revocaretur. j4
Quid fi fitdjuadbencplacitum ? Refp.Barbol. dttnr.Ettl.t. 1. Mj.»-»o*
ckdeLuBOi»«»r».»l.*i./'/» 1 «6i.aflentior, non forc tuncrevocatiooem.
fineuliacaufafiaam,invalidaro,(ed validam; &<C4imju(tacaafalkium, quiafi
Approbatiodala fuit cum touli dependentiaibeneplacico,
iieaiibenvolunuteEpilcopi, non fic nneumullumjm, G Ubcre i me illa removctur.
Proptcr CumDlanz, ubimuluhabespercinencia^ ad eiuimodi ftipendia, q usr (olcnt
dari pro Di fpcnfationi bus , pro I icenciis prsedicaodi, vel celebrandi,
proDimifloriis, pro Indulgentiis , cVc. CLAUSULA. m $.VI. Suthnftmmamt
frrvUttiil ntm abfimiuiht,,. 1 TAIximus initio Iitiiiis c»p. r. ss.:.i,um.\.
clare in Tridentino U dilpoficum,utnullusRcligio(us GneEpifcopi approbacio-
nevaleaclzcularlumConfeflionesexciperr. Id breviteretpenda- rous. nam non
defunc, uc Bordonus, Alcan.Ta mb. dt jurt Ahh.Peyri- nui.i^ud Unn.f.9. f.K.
r,f.'6. Rodr.Hcnriq.Navar. Lopez, apud
Ant<in.Elcob.J/>w/.»»»r4/.f.i./iv/.». frtbl.io. quipropterprivtlegia
tOHUi UlCUHl UUUIU /I», « MUUC A UMK III» IIIIWH.IUI « riUUIVI i.lll.*, i.
i_iy.JU.^ «r.t.m.r«l,|. t .jp...-. frtVI.^V. i(UI |'llHJlt( ^nni^r.-- Wenuuiem
rationis idem eft, fi loqoamarde SacerdotibusSie-
Mcfldkaaiuumj&cumipfisparticipMfjum.rie^iK, illaiodigere Digitized by
Google Caput VI. §. I. 39 curaUmennosfirmiier, & omnin6 tenendom efle,
pronuncie- jnus, eaipfosegereSuar.Fagund. Lud. i Cruce, Rodriq. prio- xem
ientcntiam relinqucns , T.kch.Uc .at. eofdem ciuns DD. mox
ciuoiios)perindcpror(us, acindigenrcxteriSacerdotes Szcula- xes. Prctotur
manifefle, tum ex verbisTridentini , totiesaUatis Xtimisapertis, tum ei
Urban.VIll. ilumjirut mtttfrmut , 11. ftfttm. i6iS.idemdcclarantc, id,
quodproccJit , etiamGfine cauU E- ailcopus nolitapprobare ■ Quicurioiuseft,
videat rationum con- fii&js, #vicioriaronoflrzdoclrinjeapudnonpaucoi
Dottores , pry icr 1 1 m mfud Joan . Siuch.d.m,i.nmm.7.&
Daa.f.ll.tr.l.rt(.ll.& i i.&p.yjyttt -6 'tf.\kj& M s- JRCiuemcontri
Brunum, h*c, «fimiliaprivilegiaplu» xquo defcndentcm, oec deoiquc - im.ji.
DTG&SSSlVBCVLji. D4 TriviUgU, ttut mlmymi, dum itn tiuftfimnti Sttmmtrimm
fim mffrrmtttmmt Ordimmrii ImI". i ExbocTridentini ,
&UrbaniDccreMnauciturfequensdirrt-
culta».EujeniusVl.Minoribus,Gregoriusver6XIII. Patribus So-
cieutisJefuhocPrivuegiumcoaccfut, ut riftrtur m amftri Ctmpt». dimt^ivdtt.V.Cimfifmrimi,
».». Ctmfrfmriimtftri , mc Trmditmitrti mb mlitut Ordinmru jimt! mffr miu i ,
& i fuii Sufiritribms md tjufmadt munrrm dtfuttu i , tlumndacumtjui^fiitl
rn.tr i , fivi lirrm ittr fmtiunt , ( ne» rtpugnmnitiui tmmt» Curmttt Pmrct- thtmltum
EccUfimrmm . ) Vrrbum Dti frmditmrt , & murrumeumnut Cbri-
f.irtdittumCinftfuntimiUiri, dnmmtdt id mmafmtimnt t» Offidit, im mtvbmi
Oriinmni txiftmmt . j Dubiutur jam.anhoc Privilegium fitiTridentino, velUrba-
norevocatum? Refp. Eflercvocatum, affirmant aliqui: oon efle revocatura , docct
Ac Lugo dt panit.d ii cum quo conlfanter fentio: quia &Tridentinum» &
Urbanus revocant Privilegia nullamrequi- rentiaapprobationes),athoc, &
iliam rcquirit , & multas habet reftriiriones. 4 Tria autem nott in przd
iclo Pri vileeio . Prim6 , Ulud fooo re- pugnantibus Parochit ) unde
ficonfultoeffugiam pnefentiam Paro-
chi^necognofcens-excipereConfeffionesimpediat, tut6 excipio, quia adhuc
Parochus non repugnat . 5 Secundo. SimaliquolocoadfitVicariusGeneralis.non veri
Epifcopus, utinonpoflum hocPrivilcgio, quu Vicarius Genera- lit Ordinariuseft.
6 Tertio. Siegohicapprobatus rae confenm in aliquem lo-
<ruroalicujusDieeeeGs,ubinonfumapprobatus, adfinem, utali-
cuiusConfefilonesibiexcipiam, non poiTum uti hoc prtvilegio. Sicrefpondiabbincmultisanniscuidamex
noftris . qul Meflana, ubi erat approbatut, ad Oppidum quoddam Calabrise, ubi
ap- probatus non erat, irc intendebat, ad cujufdam primarii viri Confc-Hlonem
excipiendam. Ratio fuit, quia itla verba privile- gii ( uandocumquefivemari, Gve
terra iter faciunt) fignificant motum per locum , ergo idem fignificant , atque
per tranfirum , feu tranleunter , feu, ut loquitur deLugo, in itinere,
&tranfi- tu: ataliquole leindufriacooferre, utibi Confefliones audiat , r,
lloraododuiturtranieunter, feupertranGtum, feuintranGtu ibi i:*periri. Qu:d G
diu moraturut, ledcertetranfeunterpropteralia ae- gotu, in illum locum me
conferam; poflumne ibi hocprivile- giouti?
Refpond.certetuncmagitvideritillicefle per tranfitum, quimfi in fraudem
approbationis confult6eas, ut Confeffionem audias; & nihilominus I N.R.P.
Gt nerati, vcl 5. Sedc majo- quodoloredeoffenfaDei, quo [
quaintegrttateConferTionis, &c. 4 Trrtio, quzpertincotadipfapcccau, quznam
fcilicet affs- runtobligationemreffitutionis, quae utisraaioncm ] nam Gntex fe
venialia, quae mortalia. Quzoamc Untfpecicm peccatorum, quz oonitem. s
HaecergodebentiConfcffarioaliquatandem raxione cogno- fci , iu ultem ut dubiure
de iis poflit, utique C ulvo femper Geillo ) ea, inlibrisrecognofcere,
vctincalibus occurrentibus fciicitari poftiti
Docloribus,juuointerim,quandooportebit, pcenitentere- dire,
pollcalumexagiratum, ditau Abfolutione. Poterit ctiam idemingenuea Conreflario
moneri, ut alium dodiorem convc- niat . Quz profcci6 probi Coofcflarii prxff
are non erubeicunt , pe- rinde ac prziUntiflimi Medici , in morbis gravibus ,
aliosadvocarc adconfilium, nondedignantur. 6 Inquiacs. Ejulroodiictentiaeltoead
validiutem Confeflionis ■eceffaria , an dumuxatad licitam admf nift rationem ?
Refpondeo, Bofliunf* r«».y«d.} cmfu i. n i«8.ciunsGabr.Nav. Caiet.docet,
Coofeflarium, nifi fciat difcrimen inter leprara , &lcprara, idefl inter
pecoatum morule, & veniaie incafibus communitercontingentibus,
invalideConrefliooesexciperc. Sed SMr.d.zS.dtfmn.ftll.i.Hu.ii. fecui oinnin6
debcraus ctocenrem per eiulmodtignorantiamillicitetolum exerceri munus
Coofeflarii . Ratioefl, quia valorinSacrameotisfatishabetur, fi ponatur ma-
teria, &formacumintentionelegitimiMihiflri, adquamincafu noftro fufficit,
ut Coofeflarius cognoicat peccatum fubconfoia ratione pcccau ; ideftoffenfaeDei
. IuPrzpof «». Dian.^. n.rr^. rtf.ioy.Huttunt»»m»tifim»tiimt. Et confirmaturex
communido- firina, imm6excomrnunipraxi, aaa inarticuio raortis quilibet
indoclusSacerciospotcftiofinnumabfotvere, & G aliusnooadfit, debet. QuodG
iodocliflimus iu fitSacerdo*. ut oe peccati qui- dem ratioocmcoofufam aofcat,
(fed fiocdimcilecft , nsftforti ii mente latfus omain6_fit ) valde dubito , (
Fa vet dubiutioni Suar ./ x. abfoluti Dc aliis condidonibas requhltis in
Minifiro Confeflionis. §. L Dt Scumti*. 1 T T JRe. vd expeodi poteft .
qualilnam habitualiter in Confef- rlf .10.) an validaGtabiKocoltau abfolutio, G
enim rationem peccatinonagnofcit, qoiaabfolvit; feu quam intentionemabfol-
vcndihabercpoterit? Vide mfmd Dianam titmtum, variaDoclo- rumplaciuj
circahancquzftioncmnobis ad praxim tcndentibus minimc neceiuria. 7
Exdiaisinfero,moruliterdelinquereeos.ItaPrzpof«».Dran. /.fjfci.Suar.mox
citan.& paflim ; qui de ioduftria quaerunt Confefsa-
riumindoctumrefpeduftatusipforum; ipGs enim ismederiutili- ternequit.
Dixifdeinduftria) nam caeterum przfumere fem debct,
omocsConfefsarioscxpofitosiufficieater efse doclos, contrarium
tibipofitivicwiftct : Lege SitifJ.it Mfetm,filt. i. nm.9.
Addo,doclumpcenitcntempofseconfeisarii indocli defectum fua fapientia non rar6
fupplere . Videmox a.r ). t Infero(ecund6, moruliterpeccareOTdinarios, auando
con- cedunt facuJtatcm , excipicndi confefliones Sacerdotibut infuffi-
cientibus.Eft umen hlc notanda limiutio.Quandoenimin VilUhSt
PagisnonadeitcopiaDoclioris, poteftindolfuscligi in Confefsa-
rium,(atiusenimelt,aliquemibi,quamvisindoclum, prcft6 efse» quim nullum.
ConCrierent tamen Epifcopi onus ,quod ipGs incum- bit fuis ovibut, etiam
propriit expcnfis, confulendi . 9 Inferoterti6,ipfumConfefsariumpeccareitemgraviter,
fife infufficientemnoicens , extorqueatdifum facultatoB , fe enimex- ponit
pericuto perperim miniftrandi Sacrameotum . 10
AdtollcndosumenlcrupuIostiraoratiSacerdotis.qui fera- per fe infufficientem
exiftimat , fi bona fide ipfe procedens , vHet fe approbari ab Ordinario,vel i
pi»s,doaifauc virw, qui eum nolcunt , velquibusfecxaminanduraprarbuit,fciat,
ioquan, (etut6 pofte Coofcfsoritraunusadmfrwre, &exercere. 11 Quid,
fifitdubiumnegativum de mea fuffirientia' Refp. Velinquiris, fidubiura fitinte,
vtlfiurinOrdlnario , qui teex- ponit, dc Ordinario, ajo, ipfum peccare, fi te
exponat , quia bcexponeretSacramenuite conferenda periculo malx admini-
Itrationit, niGumen(dfitafuslimiutiomiindudtz«aw*.S.De tc
^"u^icio^potcr"' CooteientiuB<ni,n tude- farioreGderedebeat,
velqualifnam actualiter exercenda » Difficileefl, adunguemdecernere, adquem
gradura afcen- deredebeatfcientiainConfeflario, cujus munus eft Judicis, &
Maaiflri, &Mediciquoad falutempcenitentis. Ex placitis umen Doctorum, tria
ab ip(o fcienda colligo , & quidem in meliore gradu i Conf.llario
Mercatorum, vciPriocipum, quimruftico- rum, quimmulierum, quim puetorum ,
&c Nam »rim6 fcire Confefsariusdebct, quzpertinejitad feipfum, qua fcilicet
pote- flatepolieat, inquosfubditos, virofne, anetiam mulieret, &c.
adquaepeccata, &ad qnasexcomraunkationesabfolvendas, ejus
poteflasextendatur. Quodultiraumert, fcire, quinam cafus funt refervati,
quioonitcm. 1 Secund6,qu*jpertinentadipfumpenitentem; quamnara fcili-
«tdifpofiiionemafferre debcat poenieens, ut fitabfolutionedignus Tnrni. Ttm.ll
Dt ' StitntU Ctmftfmrii mSumlii , ' ^ 11 Nonfempcrobligatur Confefsarius, dum
excipft Confef- fiones de fingulis , quz dicuntnr i pae nitente, ferre hic
& nuoc )u- dicium,an fint veniat iaun morta!ia;natn fepc, five quiapenitens
ru- disfeenplicareampliusignorat, fivequiacognofcineqmt, an dc-
fueritplenaadvertentiainactioneparva , five ob rationem aliara , ejulmodi
Judiciumferri .neidoctiffimisquidempotefl; PoGtoer- goquod Coofcfsarius, ut
mod6 diximus, iciatcoramuoiter,quasfint morulia,quz
venialia,fatishabet,ficommuniterea difcernat, ut 1, & debita 1 j
Peritiainterdumpcenitcntisadjuvare,utmod6dixiraut,ju- dicium Confefsarii poteft
, non folum quando pccnitens piusefl , & doclus^ujus Judicio ftari
poflit,verOm etiam, quaodo agitur de pro- feffionc,quara pcricus pcnit£sexercet
Si isenim v.g.cft peritut Mer- cator «poterit Confefsorei fidem habere ,
dicenti talem contraclum noncontinereinjuftitiajn. Fateorumen in
hisdifficilioribusrebu* pertinentibus ad jus.confuleadosetsedoQos,
&Theoloso«,ut jam C 4 di- Digitized by Google 40 Lib. V. Dc Poen. Traft. dc
Cafib. Rcferv. diflumefjfupr», >tm!nrel)wpcrnwneotibn»»(3f»aiJwipfua»,pe.
Prinj^cniraeflcinftitugraiiaeCoofcflbrdebet, ut finepeecato ritoinwarte, vel
profefljoije , dcqua»gitur, facilius acquiefcere hocSacumentumadminiftret:
inquoefleprudenterGbiperiuade- poterimuf. bit,
Gnoncognofcatinfepeceatummortalc, velficognofcat, t*> 14 Quid,
fipoftpenclamConfeflioncmConfcflariui, velpceoL men,fivepercontritioiiera,bonaodeexilhmaum,
Gveperlcgiti- tcni,remeliu*expenfa,adveratoflemorule, quod ut venialeab-
rnamConfeflionem, ftatumgratjjerecuperavit. Seddehoc,&: An folutumfuit?
Rclp.fi pcenitensfidelitcrfuamaclionem narravit,clr.
fitaliquucafusexceptionis,Antotiespeccet:quotiesinftatupravo Contl-llari us
illud, quaravis ut mortalc cogoitum potcrat abfolvere, exiftens,*bfoIvit . An
pcccet quando auditpeccata,fed anteabfoiu- ooneft
necefleitenlmadduciadConfcfllonem. Satisenira fuit;cV tionem conferendam
feconterat, dixi fumcienter, & dilerte <» ouidcm dirc£tc-abfo'.utum, clc
fane, (i fecusafleramus, fcrupuli» om- Htth.txtti.C*»fMh.\jt.s,f. \ . &
tti.i.t. 1 «. j j. nia fcatebuot. Qupd finoapoteratablolverejerateoimcaiusrdcr-
x SccuDdcsConfcflariufoondcbctellccxcommunicatut^necfuf- vatusdixi hS sutk.Ccnf
f.t. ubi I»te, & univerfalirer
pcnfusabolScio(hoceflnonfurpenfusabaflibus,fiveOrdipis,five profecutusfum,quid
agendum incafu , quo polt Confcflionemali- JurifdiflionisJnecioterdictut,etiamG
pcrcootritionemipfcexifti- quis error io ipfa Con fcflwoe iubrepfiflc , animad
vcrtatur , met feefle io gratia , nam cenfura aflcdQ removet i prcd iaii
aclibu* Ecclefie, Et in valide quidem ageret,fi cenfura vitanda d e vi nftus cl
- fj. II. Ot mliii nqmifau ia> Ctmfiftit. fet,illieite,G non vitanda, (equeipfeingereret,
quas funtquaiftione» pertincntei ad TraQatum de Cenfuris,dequibus iofri fuo
loco . 1 jpLuradiclafuntinprarcedentibus, quxioCoofeftariorequl-
AtquehicfioisefloTradlationisdeSacnnjentoPemwnti»5,cui DE CASIBUS RESERVATIS Qyid
fit Cafuum Refervatio ? 1 T7StreftriaioJurifdiaioniia
letiti»oSuperioreindu£hCon- S~j fel1arus,perquamreflriclioneiiiiinonvaieti ta
Sacramcnulitcr •broivere . ca- » Ex hac def criptione coUigitu r Primi , etum
eot incidcre in 1 tusrefcrvatos,quiilloseflereTcrv»tos ignorant,(quidquidnullam
afferens rationem videaturdocereQjj.iniaii. itfir».fi»f.i 1. ».t . imit.
fedmuluh»tnonemc*ceiadducensTjanuar.ap.Di»n^.ro.#r.i4^#/'. «j
JRefervatiocnimnooeftpcena, cuicertenonfubiacct ,qui il- lam ocfcit» fed »
utdiximui,eftumiutiopotoftatisCon(eflariorum {ai}a,obbonumpublicum; utlcilicet
Pidelesapeccatisillisrefer- -vatis committeodisabrterreantur ,dum vident, ea
non pofle ab Or- dinari is Confcflariis «biolvi , led folura a Supenore, feu ab
iilo, cui refervantirr . } Fatcor tamen c um Sa nc h .<.$ it »*ri.)ij.i 8.
de Lug. itpam. iI.xoji.i i.atiifque, interdumrefervationemeflepaenam, quando
fcilicetSuperiorprohibetaliquod peccatum,c1cinejiitodium infli- |il
refcrvatiooem . Ponit Sanchee exemplun» depeccatoex mal* promotiooe ad Ordioet
, quod quia relervatumeft i SixtoV. in odium ulis peccati , non incurriturab
igooranteejuiixtodi refcrva- tioncm, quamvis peccare fecognoirat . 4
Quandoautera refervatio fit in pcnam committentis peccatum,
quindofitobbooumpublicumlimiatioJurifdiclionis.exverbiiLe- giseft colligendum .
Egocerte, ut innuit ibidem Sanch. fempcr ccn- leo,refervationem
Gmplicitcrfaaam.eflelimitationem Jurifdicrio- nu.-reguUriterenimficfolent '
tunccenfuerimefle eiipcnaraeflc jColliguturSe<undd,qu»raviipueri»nte»nnoi
puberutiiHex fen- •enti* probabili,qu»m noi imtpmfi.it Ctmmjt^S.x Jtm.l
l.fumusam- plexitpropter impcrfeciionem judicii,eximantur»b incurlionecen.
rurarum,eofdem ume" fubjacerecafibus refer v»tis. N»m cafuum re-
fervatioeil ieftridioJuriidiftionis,fa(iaipfiConfeflario, utdiUum
elt,nooveropueris; mult6 nugis , quiaetiampueris utiliflimum eft , G per
etulmodi reftriclioDcm i peccatorura gr»viute dcterrcan- € ColligiturTertio, fi
quis divertat, fi ve perro»oenter,fi veeti»rn tran(eunterinali»mDicecefim , ubi
peccatura , quodcommifitin fu»,eft refervatum,non ver6 in diflaalia,»d
quamaccedit , probabi- levaldeeflc,pofle ibiabfolviiConfcflariocommuni. Itadocet de Lugo tU
><r*jia.72 . Cillr. dtffn .». j ; 1 c. Diin », r 1 tr. 1 nf.^H. Avethlt
pan.qM fta.i.tYutiw: contrapaucos ab lifdera ciutos. Ratiocft, quiaConfeflarius
illius Dicecefu non habet reftriOam (uam Jurifdiflionem circa hocpeccatum . Adde
Primd , Reum dc- berejudicaxijuxuLegeiloci. * ab Eccleu» refervtri c»fui, <V
(blura DicoceGbus refervau . AddeTertio, commuoem praxim. 7 Contra,fiquiscommitutpeccatum,
quod noneflrefervatum in fua Dicecefi, & accedat ad locum, ubi cft
refervatum , aon poteit ablolvi ineoloco, quiaibiConfcflarioefl reftricT»
potefta* . 8 Idcm dic de Religiolo fc cooferente tranfeunter de uao Mona-
flerioinaliud, fienimin hocadfiot fortecafus refervati, qui non adfint in illo,
abfolvi a diQis refervatis per Confeflarium huju» Mo- naflerii non poteft .
Mf/trvmtitsmt*, vtlpofi ttuum Ctmfifio»tmf*B», f»ii tftrttmtf 0
C^lligiturQuarto, fiConteflionemtuipeccati^v.g.adulterii, cxhibeas hodie,
quanJo adultcrium nonef» ampliiis refcrvatum, cilm umeo fuerit,
quandotuilludcomm'fifti, polfe ho^ieii.udab- folviicommuniConfeflario, quia
hodiebuicConfe>lario non cfl reflricla poteftas. 10
Contrifihodiefateatisdiflumadulterium v.g.quando iarafa- clus eft cafus
refervatus , curaumenejufmodinoofu,-rit, q jindo inilludincidifli, nonpoteris
hodieicommuniConfcflario abful- vi, fiquidemhodiejurifdiaioillijam
invcfliturciTereftriO». Qnis poffit Cafus , & fub qux limitationc rcfervare
? r /^V U6d poffjtPootifexprototo Orbe , Epifcopus autem pro fuaDirecefi,
niraiseftcertumexTridentino, othicqui- demetiamrefpecluresulariumnon excmptorum
; Namde exera- ptisdicam mox figillatira ■ Deniquecertum etiaraefl , Praclatos
eo. rumdem Regularium , ffiquidcm hi JurHdiclioncm lpiritualera
etiamhabentinfuosjpofle, proiifdemfuis, calusrefexvare.- fe4 «a dtitat tfft pr»
tmmihmi? » Tria nou, Pr imum, A verf* 4.1 xJtH».fta. 1 . &
Pelli»/r.6"^.i ».f >.citanjSuar.& Floron.doccnt,Epi(copum non
pofle, valide re fervaredecem, v.g.peccaU, pro omnibus luis
fubditisSaccrdotibui Sascularibus, &in(uperaliadecemproRegularibus,
namipfcdc- re- betleaBqualitergerereproRegularibus, perindele gcxit cnmPa-
rochis. EgodehicdoUrinavaldedubito. Curenim cx rationabili cauUnonpoflitEpifcopus,
plusfideredc Sacerdotibus , & Paro- chis, quosforteidoneos,
adodoscognofcit, dando eii majorem — 1» quim aliquibui Religiofis , de quorum
iptitudioe A» ptfflt tfft LSecufldum : Si referv»tio Gt indifcreta, (eu oiraia
, puu cedeot moum potius, quim in utiliutem aoimarum^eddenfquc ufum
Confeflionisnimisonerofumipeccabitmoruliter refervans, etiara G lit Summus
Pontifex. At vero, fi (iat
eiufmodi detrimentofa refer- vatioab Epifeopo,an Gt valid» ? ( nam fi i Summo
Pontificc fiat ,v»- lidam eflc > fatemur omnes )e(i quasflio videndaapud de
Lugod.xc dtpfm.fta.i.nm poftquara attulillet Vafq.doceotcm , efle invalidara
propter verbaTrid./«/).r aflcrentis , Epilcopos refervarcpojfc cafus iu falutem
» nonindcflructionem, & SujriumdoccntcmeOi» validam, quia prcdifla
Tridcntini vcrb» noo d»rc aufcrun t poteft»- Digitized by Goog e Caput III. 41
*«W »\> Epifcopo, poftquam, ioqnam,eof ittuliflct^auii«ioe fenteo- nit io
roentem . Nottvlmu» ia fuperioribuf i* tiam approbaffet , addit limiutionem ,
dieeo» ,efle in valtdam , fal- ».1 . . G regoriura X V. fta t uiflc, etiam has
exempus,non alios,q uim
temquandoParocliisdiminuereturnoUbilitermunuiabfolveodi: ab Epiicopo approbato»
, habere pofle in Confeflario». Ja t. : r?_-r 1 : . .-II ..LL: t). . k. „ j i r
■ r. . n n~ — i : sx i - IkeoimEpifcopusmoraiitertolleretabhif munut Parochi ,
quor) certctollcrenonpoteft, nifiproptereorumineptitudincro, velia poenam:
lieille. Addamusnos. idemdeberedicideRegularibuf exemptit legitime , 6x
abfolute ab Epifcopoapprobati» F cum enim ab hi» ex communi fententia, alibi *
Utj. d*pf».c. j. <m ••» »49 nobis dtfta , & ex ipfo de Lugo di pfaA.z 1
.ftti. } Jt n. 3 6. confi rmau, iuva- lide,
GneiuftacauuEpilcopusauferretdictamapprobationcro Gro- pliciter, ocabfolutedaum
Regularibusjinvalideetiamnotabilitcr diminueret. Illud eft certura >
indubio, femper prz(umendum, eflelicitam, validamque refcrvationem ,
quiafemperprzfumere debemns pro Superiore ; recurri nihilominus poflet ad
Superiorem mjjorcm.ut modcrJtionemadhiberet-I/:gcSuar.i*fat».W.»i)./«r.4.
;i;fr.S*f.C.w.jp.Qiiirautim, V.Cafktrtftrv. A» ftmftr Ju ftrfttMs t Tertiutn.
Cafus ab Epi fcopi», 8c i Przla ti» regu! jr iu m d uobu» ' tmodisrefervari.
Prim6,perraodumlegis,feuftatuti,utfit coramuniterinSynodoDieeceiana,
velincapitulisReligioforum, & tuncrefervatiodurat, etiam poftillorum
mortem, & donec i fucceftorerevocetur, quialexeftex (eperpetua. SecundA ,
per modumprzcepti, feu edicli ab Epilcopo, velRegulariPrzlato promulgati ,-
&tuncrefervatiofpirat, Epifcopi, vel Przlati mor- te,
utcftcommunisdocxrinadedurationelegis, & przccpti . Le- getsmen Quinun. drp
f»Ji*t.i t .«.a.qui notat tamen,przcepuGe- aeralis Socieutisjefu ,
atqueade6ejufdcm rcfervationes , ut etiam
communicationcsPrivilegiorumdurareetiam ipfo defunclo, vel amotoabofficio, nifi
earevoceaturi lueeeflore , idqueproptcrpe- CuliareSociet.JefuDecretum, quod
fuiflcdeiodei fequente Ge- nerali extenfuro ad przccpu aliorum Superiorura, ne
te prztereat , lege •» Cong ^.Dtc.p. r> «» . 1 1 . & i» Caag.l.DttrAj.
& caa.t o. Sc ap. Caft rm iJr. 1 6. d. jf.9. «• » j Idetn ergo e ven ire
poflct in aliit Reli- . I Erte non nilifubditi refervantii . \j
iequentesquzftiuncuUB. An eftruu tx cnjcitaiut trrtata ? Comroifitqait
delictum, v.g. Scuprum ,quod non eft iacju» Dif- cefire&rvttum, ipfeuroen,
pererrorem , relervatum ctfe om- 1, iubjacebitoe refervatiooi/ ive( DD.
pa!Tiraap.Averr^»vrM-«7-/'ff.i.)Uadci« iviiquocunqueConfcflarioinferiore , Gne
necefliute recurrendi ad Superiorem , apud qucm efl potcftat ablolveodi i re-
fervato. Ratioeftinpromptu, quiaerror delinqueotu noo potcft dim inucre
juriidiclioae ni, qua circa illud peccatum gaudet Confef. i ji f J Li i An
cfnias IX mnu? » Tftiuttimorernorti», velalteriutgraviimali, igraflatoribu»
v.g.incuflo, niliocciderctPetrum, iliumoccidit,&uuncpctita
coromuniConfeliarioejushomicidiiabfolutioocm^quodeftinDif-
ce(irefervatum,validencabfolvetur?quodeftquzrerei An ope- ran» cx metu
fubjaceat cafui refervato uli opcrationiadnexo/ Refp. valideablolvi. lu
GnSMcsf.nftroM.i^.i j.a.tt.Floron 4.5.1. » r 6. A verU lec.cu. Bo rd on. ix.fr»
1.1. d* ixcaxum. c.f. aliique . Ratioduciturei bcnignitateEcclefiz,
quzlicutexcufat abexcum- rounicationeeum, quicoaclus metu gravi
cadenteinconftantem virumcomroittit peccaturo , cui adnexa eft Excomrounicatio
, v. g. excufateum, quiClerkum(quarovi»curapeccato)percuiitex me- tu cadente io
conftantcai virum,ut unquam probabiliu» oos (uftine- bimus i n lib, de
Excommunicatione, i u excuut ab iacurfu in cafura refervatum.
EtratioulterioreiTcdebet, quiarefervatio.utetiam diflaExcoramunicatio,
luntodio&e, atqueadeo, quaoto llridiut Jam cx hoc fequitiir , Epifcopum
potle rcftringere diciam approbationema ftConfeflarium. quem
hitMooialibusconceditlimiure, ne va- leatablblvereabhoc, vel illopeccato;
quaratiooe, jam Mooialet hje lubjacebuntrefervationiEpifcopi. Certe iu
nunceftcdicendum^oavincitdifcurfu»,quaredociriru PelliZJtV Mtn.c.g n.it.Sc
Qiiintanad. dip tn.fint x6.a.r . contririum dicens , vera lolum iuit antc
dicrum Greeorii XV. Decretum , non ver6 poftei . Hodie ergo , cum Epifcopi
fernpcr approbent Confef- farios fub reftrithooe, oeabfolvanta refervatis
(quandocontrarium nonexprimunt) eodemmodoapprobareprarfumenturhos confef-
iarios Monialium, quamvtt exempurum. Pofteriores verd , ideft Moniales non
exemptz , fubjacentomnU buscaCbus , quos refervatcarum Epifcopus pro tou
Diaecdi, quia ejusfuntlegitimz fubditjr, utnoutidemPellizzarius. Imm6 ex
praxicommunihabetur, utEpifcopusaliquoscafu» fuperaddatre- fervato» pro
folisfui» his Monialibus , quod certe potcft, quando in DominojudicaveritadMonialiumbonum
conducere. ExdiaisfitjMonialesabfolvinonpofleirefcrvatis.nifiilegrtimo
Confeflario, habente facultttemprodifli» refervatis, de qua re
rauluhabetQuintanad./w.rir.nimit fortafle benignc; lege itera
muluapudPclliz^irJi».r.^;a»^.j.$.4^w"»-4<>. A, Havitii * 5
Decanuuquzftio: namproptereibrevitertibi illam tndico
lcgendjm,fiplacct,apudDocloresmoxciundostatias. Eam verd bic
explicabofubiilazquivalcntiquzuioae: PerquemnamNovi- tiiab(blviircfervatis
valeant? 6 Diilinguendumeft. Aliudenim dicendumdepeccatls refer- sabEpiicopis,
aliuddepeccatisreifrvatu i Prziatis ejut Ra- 1 A cafibu» refervatis ab Epifcopo
per te Novitium commuTu,G- veante,Gvepoft ingrcflum in Religioncm,non potet,ut
habet A ver. 7.1 iMfin.jttl.iAum cs NovitiusabfolvipercomraunemConiefla-
riumfecuiarerojnifiisautioritatffabfolvendiireicrvatisobtinueTit ab eodem
Epilcopo . Ratio eft manifcfta , quia przd icius coro munia Coufcflariuf ,
utfupndiximu», limiutam habetjurildictionem, quz ad relervau nonextenditur , at
ver6abiifdem refervatis Epi- feopo poterit , dum «Novitius, ablolvi percommunem
Confdfa- riuoituzRciigionitapprobatumiSuperiore. Ratioeft, quia ex
unaparteReligiofi, ut fuperiusvidimus, cilm Got exempti, noa
fubjaccntCaf.busrefervatitEpifcopo, cVeialiaNovitii inravora- bilibus gaudcnt
ommbus privilegiis fuz Religionis, ut notat Sanch. ti.m dtc t.toJ ii.io. nam
propterei iu potuerunt ablolvi i CaHbus SummoPontilici refervatis, Gcuti
poflunt czteri ReligioG profefli, ittlisReligionisjuxtaprivilcgia, quzquzli-
nempeiSui beiRel.gio ruis, t.i 14.1. u«uus ivcug.onisjuxia privncgia ,
qu^quacn- folet, & juxtiea, qmedicenturfuolocoinfe- An Mtaialti} 3 Vel
qucrit de Monialibut exempti* i Jurifdidiooe Epi(copi,vel denoneiemptis'
Priore», puuexemptae,nonfubjacent,teftibus QuiM*n.fias.i6.dtpf» ».1 .Pellizjt*
Ma».c. 94.» 1 4M4/doccbatolim cominunitdodrina)caGbut refcrvatit ab Epifcopo ,
quia illius fub- ditznequaquamfurit.Imm6aliquicum Pciiiz.J» Momtt.c. j.n^.i 91.
probabiliter id extenduntad pucllat fzcuiaret , quz in Monafterio earuodemMonialiurneaemptarumcducandzconfervantur.
Cum enim perqualidomiciliuracommorenturinlocoilloexerapto, par-
ticiparedebebuntdeexemptiooe. Adde, Gc efle interprctandam EccleGzvolunutem:
utrubeantpuelLzeadem remedia fuz (alu- tit, quzhabcntczterz , cum quibuscoovivunt.
4 Coatrahanccommunemdoclrioam, Uludi Pri Cafikxt tUftroatit m ittitiaa*. S
Porr6proCaGbusrefervatisinReligione, eftiterum diligen- terfubdiftinguendumi
velenimPrimd, loquutioeft deConfcfla- rii» Regularibus , imm6 &
Szcularibus, quibus Superior Religio- ait exemptzcooccflitlicentiam abfolvendi
fuosReligiofosfubdi- tos indepcodenterab Epifcopo, (
quodcerteexprivilegiisexem- ptionisfacerepoflunt, qualem cxemptioncm hodie
habe.it _ Reli- gionesfereomnes) ccdehisConfeflariisdico, nonpoflcabfolvere
Novitium i didisCaGbusrefervatisinRcligione, niG fpectalem adhoc faculutem
obtineant i Superiore Religionis. Ratio efl, quia ejufmodi Contcflarii
Jurildiciiooem abfolvcndi refervata nondum acceperuot i fuo Superiore. Neque
obflat, przdicioi Confeflarios jam haberelicentiamcxcipiendi praedidas
Confeffio- aes. Non obftat inquam. Naro Supcrior, cum licentiam . fea
Jurifdiaionem abfolvendi concedit, concedit limiute , ideft ,
dumttxatprononrefervatis, nificontrarium expriraat , ut infra dicemus. 9
Velfecund6JoquutioeftdelifdemConfcflariis,fiveRegularl-
bus,Gvefzcularibus,quibusnonjamSuperiorRegularis, led Epi-
fcopusconferatjurildiciionem, approbationcmqueabfolvendiluot fubdito».
EtdehisConfefUriis duplexeftfententia, utraquepro- babilis. Aliienimnegant,
hospofleabfolvereNovitio»i Cafibu» przdidii rcfervati» in Reiigione ,
inquafuntNovitii, quia Novi- tiutCioquiuntJperingreflurain Religionem, quafi
muuvitdomk* cilium,relinquen»TerritoriumEpifcopiyCui nonampliu*cft fubdl- tut ,
undeGcutiabeojudicari in foro externononpoteft, ita nec poteritabfolvi
inforointerno. Hancfefltentiamfequiturcuro Cor- duba, aliifque
Layro./«*4.rr.j^^.i».4.Suar.M«».4.it>R»/^r^r.8Ji4.». 1.17.1 1 4. Sc A i c a n .T 1 m
h.dc Jart Abc.r.i.d.6.t].6.n 1 1 . 10 Alii verOaftirmani, quia quamvisquoad
fbrum Pdenitentiz Novitii Gnt exEpti i Jurifdiciione Epifcopi , propter
privilegia Re- ligioni», quibus&ipGgaudent, undepofluntrum judicari inforo
externo, tum inforointernoiSuperiorlbusfuzReligionis, umen 1 . Cum ergo •dio-
Digitized by Google 4* Lib. V. De Pcen. Trad. dc Cafib. Referv. odmfum
irfisfit, »onpofli»bfolviabEpifc*>po,poierunt tune { fi Veliot tenerc fe ,
ut Sccularct , £t <ic ab Epijcopo , vel a Coofefla- rio, pcripfumapprobaio,
legitimeabfotvi, non folum | noo rep femtii, fedctiamaCaubujrcfervatisinReli^onc,
quicafus,uc ruppoiverefemperdebemm , non fintab Epifcopo rcfervati pro
prjrditto Confeftario. Ita Qbi cootrarius Mctn. Tamb. i* JnriAU,.
/.».i.n.9».j.p/«r.ciuni. HeDriq.Joan.UCruzaluqueap.Bon. dt nkil.ftct. 1*4.*. i
) . & ap. A verf^. r 6.f*3. 7. & ap. Dun *v»r.i . .v. 6 #-
7.&p.l.tr.z**f.4..&p4,JT.+r*f.S. Barb. mf*UaM.6.nn,i}.m,.S, ni
quiddeccrneredeNoviciiiSocietttii. . t
Suar./.f.quipriorerofeqtentiam(equitur,dicit,Privilegiuqi exemptionistotum.
&incegrumparcicipariaNovicio: Cumergo
inexcmptioneabipfisparticipattincludatur, iploseximii tKxefli-
taceadeundiEpifcopumprorefervacis. non pocerunt ampliu* U-
lumadircproabfolutione; licetenim hxc wrs eaemptioois noo. )Gt faicSuarez
jodiofa , tamep , quu in- valendipecereabUr cludicurinipUexemptione, (i ilUm
wtegre participantNovitu, etiam huicparti fubjacebunt. . 11
S«jprpfeclononapparetr»tio, eurNovitius, exviprivilc- giiexeroptionis,
ponpo(ficaccepureid, quod fibifavet; puu,ut ablolvi valeatiSup:rk»refuac
Reljgioms, cY: rcfpuere, quod Cbi 00- cec.fcilicet. utabfolvi
nonvaleatabEpifcopo. Pavent huic no- tirx feorentiz Rodrjq. & Sanch apud
Caftrop./»»». \J>fp.l . De Re- ligiooiscflentia , tk praerequifitii , qui
/>»*S.r.».o. comuniveria- literpropoluifletutrum Noritiiahfolyj polTmtab Epifcopouliifque
Parocbis ficutalu f*culares raanences ineadem Dicecefi, fic ref- pondet :
rimtiVittrti mjmtt p*fft, nttimHiviti»! *ft» fnhdmtmr Rt timiiPrtUlii,
ajnjnmmui iemuitiim ac^nirtt , mtmcrnfttiir mmitttri, ftdctnfrrvmrt, mefrtini*
ftttrit mh hmhtnlihmi Ipifctpmltm mh(*lvi,fitml mnttm ftttrmt, titmftcutmrit
tfttt , Rtdr.& tnditmt Smmh. At veriiis puto oppoutura,uc ~ Dcpcccaris ,
qiwc fivc aon poffunt, five non folent refervari , l fu«- Prim6*raulU ,
acmortalia, rltialiiiabfolu- fl u. Secundo, morulu dubn . Teru6, rnere intcrai
. ^^"porrdT ancequam hsec quatuor figilUtim decUrem , adrerte , ad mulu
lequcntia decernenda, legem, leupraeceptumconftituen- liaCafusrelervatoi, cum
fintodiof»; reflringuntenim libcrutem ibii>lvendi, efle ftrifte interpreunda
( ficutidefimilibuslegibm odiofis docent Auflores ut SaUs d.i 1 . Si
V.lnttrpr*tmttt,n.\. & Caftr. UelrrAi j.M.f.j.«.ii.)hocett, deberevefba,
quibus cafui re- fervanCur, lumi fecundura propriam iplorum fignihcacionero ,
gc quandodubiuturdeipfofenru, bcnigniorem partemefleaccipicn- dam Hoc i n
mcmoriam redaflo , per quatuor propofiu brc viter , fcd fumcicpter,
difciiirarotts . vW", mt mtrtmli* , mlAt rki ntftUlm. j
Hrcideononfolentrefemri, quiacum ea noo obligtrau, confiteri,
inucilicerreiemrentur. Di*i«*«f»<«;,n»manportinr,
lege UmtJ^M Umum «ffirnuntero, & V»fq. H+rt ». tmrttma.Qi
.mrt.i.ditkx.netunem. a HH)cfic,uciicucommicuspeec»tum, quod ex (e eft reiem-
tum, t<dobdefcCtumplene»dvcrtenua, vdobp»rviutem ra»- £S cenonpecaflc,
illudnonfic re- |erv»cum ; F»c V.G. homicidium , & furtum effe refemtt, tu
ve- turBon»c.V«^.rf.7.T»..7^r.j,S.4 Aitenira, fi peccaturn fit du- biiira,
feiprsefumpcioinfuroextcrooflcc pro peccato, ficuu in
codcmcjccrnofurojudicaretur, utcerturo, iuinforoiuternoju- djcanduroefle,
utccrturo; acqucadeo, uc rcfervacum. Profcrai v.g.propoficioncmbxretic»ro»
feddubiumcibieft, an ineaprola- tionemoxialixerpeccavcris, tunc, ucuti judex
inforoexceruoex iillafuftjcieQCipracfumpuone proLrionii ce uc hzreticum certura
condcmoaret, jxaConfeflariusinforointerno, acqueadeocumre- fervacjone,
condcmnare debebic. ... 9 VcrumcurodeEugo<zo.(iV;«i,.»Mi»».iS.Cr 19.
Mjroll.apud Djan. mtxckmmi. Quinttnad^«>.>!«:r ). «»*.r . Dian^
tmrAJrmiLl. rtf.m. diceni, utramque opioi>>nem elleprobabilem , «aliis :
fcru- pulumreroovendumjudicoexdiciii, quuniroirurarefervatiopec-
caCorurodebftreftringijuxureguUro, quam modo imm.i . tndi- dimui.
utfcilicetfaveamusconfcjentiis, quaacum, falvispraKc- ptiverbis, tavere
poflumus , quamrcgulam obiervare non cogi- tur forum excernum, 10 Queris:
SituiubiuideCafurefervato,dubiuiv.c.ancom- rnifcrithscrelim, abfolvarU i
CommuniConidiino, £ed poftei re melius expcnfa comperias , tc vere hauefim
illam ex ternam com- roifille, obligabcrifne ilUrp iterum conficeri apud
Confcflarium, ba- bencem poteftacem illam ablolvendi ? 11 Rcfpondeo, Hic
cangicur ilU quzftio : An obligetur qais confiteriiterumpeccatum, quod*pud
Confcflarium depofuit uc dubium, fi deindecomperiucflccerrum, de qua quzflionc
tatis dixi, Ub % . MtthJCmf.i .5.4- ubi ootavi , communemopinioaem eflc
obligari, quiaejulmodi peccatum videtur in priore confcdionc fo- lum fuifle
indireaiabfolutum;innuitamen f nonobljgari, efle probabilero , quu dicipr, r*
Juxuhancergopofterlorcra (ententiam, tu non obligaberi* luujuxule"
abfolutt. jurtimconfiteridictambatrefim, quia juxu (eutcutUm hauc fuic tua
hzrcfis Ucis. (uocrauedircclc 1} Superfluttme^etquKrere, anpoccau
futiquemortalU)in- terna, poflint refervari: lumcit nobis advertere, ea numquam
iuiflerefcmu, quiaEcclefiapropter fuaro benignicatemprofite- tur, fenonjudicaredeinterioribut,
ntfi quando voluourii quis SKramentopcenitenciae fe fcfubiicut. Ut
ergopeccatumficrefemcum , neccfleeil, ut iplum aliquo Undem modo
inactumexeatcxtcriorem. 14 Tempeftiveautem hjc inciditSuar. tt.xJt
R#i/g./r.8./rfa^.il. n.ti.S*nch.LmJ» I>u.c.lSji.6.CiArJtput.f.i t.^.^Jt.*.
deLuiottt. mttecitmmdt, alioruroqueconcraTurrian.noubilis obfervatio, du-
daexduobusprincipiis hactenusjudieatis. Altero. Ecclefu noo rdiervat, nili
peccataextenu. Altcro. Ecclefianon rcfervat ve- aialia. Exhiscnimfit,
utfiquisinDieeefi, ubi eflet refervatutn omnefurtura, v.g. vcl omnis perruflio
proiimi ; furarctur unum julium v.g. parvam fcilicet materiam animo furripiendi
quantiutem noubilero, velpercuccretproximumlevicer, animolKdendigra- ▼iter,
peccaret quidem morulicer, fed oon peccato relervato, qui» ', quodeftmorule,
&undemalitiamortaliiinactum extcr- promanat, totumeflintemuro, illudverb,
quodeft extcr- , efteifc, &obj(cliveveniale, atqueadeononrefervatum, Vldc,
c^atdicimimfrj:mf.6.^.x.n.l.&tt. _ I ? Pari modoquando refervatur (
inquitde Lugo i. -o. ir ptnit. »H»i*.i5.)pecc*tumcircac«ftiutem , quoties in
actum extcrnum prodiic, requiriturctiam quodiplaaflioexterrufccundum fc hi-
beat gravintem . Nam, fiquiiinteniionemoruli, &gravicootracaftitatem, di-
catalterialiquodverburacurpeex fe leve, vel exerccat aliquam aliam aclionem
externam ex fe levem , licct hiecactiodenominetur venialiioiercedcnte eris
occcati relervati Reus . < A|iudamoliuiaddic«>iiunad.»ifff'»>t.8.
nempe, cum »b SifcopitfnamdePrzUcisReguUriuroalucic ratio mox dicenda ,ri
)aliquodpeccatummorule, v.g. furtura relerv.tur , non intelligi rcfervatum in
quaeumque materu noubili , qu*m*u »— tali, ledin materuejus gcncris , qusr
polTit dia deUaum l Vcrvun id commodius explicabjcur inlra m . ttt, »UOX.
IwrrdLValioueminadvertenter, fedttmennegligenciadurocaxat
mortths»bintentioriegr*vitermaU, iquaproccd.t, nonent re- roocV- J ^tTr l
vrllWriiunum. vcUItcrumobolum, noo fcrvatt, quuficutiloU voluntai mterna non
refervatur, ica oec vemali lotercedcnte , vcl lure «« » noo ^ in aflum „ternunl
habeotem ex fe gravera maliciam, ocindecenciam. HactenusdeLugo. ln quam eandcm
remficCaflrop.«V{4*.i.»»»>.rj <-Jj»4- VifiocurioUfceminx, le-
visttctusmanus,ocfimilei, tamctfiiniqua, & morcali intentione fiant, caius
refemtinonerunt , quiaea malicia, quacenus mor« uliseft,
noaprodicioexcernumactum. Hacenimdecaufaexclu-
fimusverbah«reticaliintentionediCU, exquibusperle fpctratu, colligi bcrcfi* non
poflic. HccCaftropaiaus. Ntn ctmpUt* m *m rmti*M* , anm rtftrvmntitr . 16 sirefcrvenwrv.g.incarftuj,
adulterium, hpmicidium.mr- tum,&c. nonincurretiorefemtionemille,
quifolumdiflapec- cauaccencaveric, velinchoaverit. IuSylveft.GraiT.Henriq.quos
citat, fequituinueCaftrop./«frf«.5.*j».}. Quare, quifolumcurpi- ter cetigit
alterius uxorem , eandemque eft amplexatus , vel ofcuta- tus. QuilolumpercufCt,
velvuloeravit, quamviigraviter. Qui » «--^jgb— t, commififle illud peccatum,
quod eft re- fc »las appoluit , ot ircam aperuit , ut fureretur , fed 1 rc ipf»
non eft 7 Siveergodubitei, KCOMISMlwciuo» 1 furltuScVc.peccatumrelervatum
nunquam commifit. Ratio da- iervatum, llWMTHa. ^"■gSf- B|^giff»7
ctor«principio»lUto..i. qui»legirefervacionisftri6u cfl appo- Suar it
,.nfm-A^D.f*a.4. Di*n.?^^.6^«/.4. Meroll. alioi cit./«»i..i . * Vl&ic
fcrupjum iniicit Sanch JA. 1 J*m.t.i cgw».i f. quem fequl- € Efto,
poTmt,utcCTfctTunun.»i.f.^.d.}8. moruludubia , refervari uraen , quando id
expreflis verbisnonfit, ledabfolutC aliq uod peccatum rcfervatur , dc certo
'ntelligicur , non de dubio . RatioducendaeftexdiaU».!. quU
itricUeftmtucttutenainter- folucccomplctumett in fuogeoere, qualii eft
inczftus, riuro, furtum, &c. confummau, noa verdaxnplexus , ofcuU, vd
futtuxD utxnuOim. 17 Hinc Digitized by Google I 17 Hincfit,
utinejufmodifonnirefrrrindinonincludwuril- je, quifolummandat,
veltohimauxiliatur , vd (olui illuct peceatum, cuiroodisdiciitcooperatur. Dixi
i»tiu[m«4iftrmsrt(iroMUi; Genimexprelsc referventur 6- ttenuu, vel incfaoata,
non eft dubinm, tuoc etiam ilia lri.Sk ii aliqua Religione relervatur qutcumque
lapfut car- ni«eiternus, &ficexcommunica_oC._yf«„/»*d#_ft lau contra
percuflbret ClericorumC.g»«»f*1/#/#jir. ixctmm. cxtcnditur ad s , &
coofilium dantes , &c. Dc Pcccatis Summo Pontifici rcfcrvatis. §. I.
Primittitur ntttiili difrrimtn tntrr ftetut» rifrt- CaputV. §.I. & H 45
perignorintiam, vel metum, nonjncurratur,GcdoceotSuar.d.t_4 «.a.aliique. Et
ratio ulterior eft , qoiaEpifcopialiquando, imm6 «.i.auique. cirauo uucriurcu ,
ferelempcr, refervaot ip(a delida i AfusPontificii, hoceftSummoPontificirefcrvati,
ut ha- V_t bct.Suar.-.lQ. dcfcrn icci.i.tc alii pjliim , lemper adnexam
habcntexcommunicationcm, & quidem etiam iplam refervatam . Nara
licetaliquandoaliquod peccatum refervari Ponti6ci,<ine mcn-
tioneExcommunicationis legas in noanullis decretis, amen ea
lufticienterinterpretaturpartimOftrop itptxn.f.t $.f.*ji.i. par- tim Bofl: it
JuM. ftS.t. tufu *. F1°ro°- * ft.tufu *• »-7. , hoceft refervati Epifcopis, non
, folentenim abipfis , & item 3 Qtrteres, quandoaflerimuscafus Pontificioshabereadnexam
excommunicationemrefervatam , iune id intelligeodum eit , ut
folaexcommunicatiofitrefervata, an etiam ipfe calu* , ideft , an etiam ipfum
deli&umrelervatumGtr Refp. Etiaro ipfumdrli-um,quandoeft affcdrum
Excomtrrani- catione. Id, quod probatura Sanch M> *.*» Dcc c.i.n . r.
apollerio- ri. NamfibonafideabiolverisitalideliQo, & ab excoramunica-
tioncreiemta, V.G. fabberefiexterna)perCoiffeftariumexin- vincibili ignoraotia
, putantem feiltaabfolverepofle, comperude- Inde carentia potdtatis ineoConfeflario,
non (olumdebesablo- lutionem excommunicationis petcre, &ob_nereab habente
Jurif- diclioncra ad illam excommunicationem abfolveodam , verum etiamdebes,
inoroniumfententia, abeodem obtinere abfolutio- ideli-ihacrefis,
quiahocnonfuitdirecteablolutum, fedpro- ncm aenui ii_tcii,, muij nm nuii
luuuireuc luiuiuiuiu , icu uio- ptcrbonamfidemfolui-indireti-Curoalii» peccatis
a te expofitis Confeflario. At fi ipfum deliclum non eflet refervatum,
fuifletdire- de ablolutum, & non indigerernovadirecbabfolutione .IttSanch.
Itt. titut. 4 Dixi ^uunit ifi ctfiBum Exctmmunitntitm , nam fi pcr igno-
rantiam quis nefc irct huic peccatoeireexcommunicaiionem Ponti- ficiamadnexaro,
vel ratione metus , ut fuf.c.%. n.i. dixianncxade faflononeflet, tuncillud
delictumi te fic commiflum non eflet Pontifici refervatum ,
pofletqueablolviperqucmcumqueConfcfla.
riumpotenteinablolvereipeccatismorulihus. Ratioeft, quiaex anaparte huic,
propterdiclam ignonntiam , ve! metura , nunquam luitadnexaexcommunicatio, &
ex alia Cafu; ipfe non eu referva- turPontifki, nifi quando utu.t.diximui,
eftcumexcommunica- tioneconjunuus. I ta Suir.d.iq.dtpcm.ftii.i. Sanch. Isc cit.
Caflrop. T.iJrJ,+ .funii. \. uurwciuns Bonac.Valq. Lay m- nlitfout . j Jam
ver6exdatodifcriroineintcrrefervataPontinci, & Epi- fcopo, duz fuboriuntur
alizdiffcrentiz. Prima, quando Sum- musPontifex, fiveperjubilfleum, five per
quodcumque privile- eium, conceditjurildidrionemalicui abfoivendii Cafibus
Papali- bus, conccditetiamfacultatemabfolvendiexcommunicationcsei- dem Papae
refervatas , quiaficuti hzcduoCalus, &excommuni- eationesPapalcs, funt
femperconncxa, ita, concefla potcftate ad unum ex ipfis, intelligiturconccfla
adalterum . 6 At verd, quandoEpifcopusconcedit Jurifdiflionem abfolvcn-
diiCafibusfibirefervatis, non intelligitur concedere Jurifdiclio- nem abfol
vcndi ab excommunicationrbos fihi cidem refervatis, quia
cumipfehabeatmultoscafus refervatosdiltincrosi refervatis ez-
communicationibus, conceHtoproillisnonpoteflextendi ad has, nequecootra,
nifialiudex conceflionis verbis, atiifve circunftan- tiisconiiciatur . Iu
Bon.Barb.aliiqueexcommuni fententia j quot habesapud BofTiuro/.r. 7
Secundadifferentia. 5i quando propter ignorantiam, velpro- pter metum cadcntcm
in virum conftantem , juxU fupradicta , non incurritaliquisexcoromunicationem,
dum patratdeliclumSummo Pont ifici relervauim, V.G. dum incidit in extemam
herefim, pote- rit abfolvi i quocumque fimplici , fen communi Confeflario,
utdixi •^.quiaillud deliOum, qujndoquidem noo habetadnexamexcom- mnnicationem
refervaum . non habetur, (altem ex ufu Ecclefir, prorefervato;
AtnoniuindelicrisEpilcopalibus: Qpamvitenim perignorantiam, velpropteraliud ,
non incurras excommuntca- tionem,adhuc illud delicrum fere femper remanet
refervatum, nec poteritifimpliciConfeflarioabfolvi , (ed(6lumabhabentejuri(di-
dioncmadrdcrvata. qoiainCafibusEpifcopalibus nonadefl ufu* ■Ecclefiie, qu6d non
habeatur prorelervato illuddeliclum,cui j &non,utfa- cerefoletPontifex,
ratione Excommuoicatioois, vel ialtera re- fervaatimmediate, &Calum, Oc
Excommunicationem . 8 Dixiferefemper, nam, fiquandoex verbis, vel circunflan-
tiis conftaret , deliflu ra illud fuifleab Epifcopo refervatum , ratio. ne
Excommunicationis, tunc proied6eadem efletratio, quaein Pontificiis , unde qui
ob ignonntiam , vel obaliud non< tionem. 9 Sedquidprcfumeodum,
circunflantii* id colligi queac ? Refp- przfumendumelle, refervatiooem ab
Epitcopo facum fuifle, rationeipfiusdelicxi , velrationeutdiciumeft , utriulque
immediate, atqueade6 etiamcaiumeffe immediat^ refervatum . Ratioduciturexcommunitercontingentibtu,
quia fcilicct hicefl conluetus ulus Epifcoporum, quiin reiervationibusfuisad
ipla de- lida ferefemperattendunt. 10 Quztesprim6. Si
SummusPondfexauferatcenfuramadne- xam caluiubirefervato, remanetoe
ipfecafuscidemPontifici re- fervatut? Refp. Probabile efl non remanere
refervatum , atqueade6pofle abfolviicommuniConfeflario. Ratioeit, quamdiximu*»4
c>7- & quam rcQi noUtSanchJtf.x. ra Dt.t.i.m,^. Gcuti eniro i princi-
pio , & vcluti in fieri funt fimai cafu* , & Excommunicatio Ponti. fici
reiervau, iu in confcrvari , utfcilicet. remou Excommu- nicatiooerefervau,
perpoteDtemillam abfoivere, removeatur, &refervatioCafu*,&
dauiPontilice( utfupraetiam nosdiximu* n.j.) faculuteablolvendi prouli
Excoromunicatione, ccnfeatur euamdauproulipeccato, & contra. 1 1 Quid G
idem cafus eflct Pontificius , & Epifcopalis, nempi fi- bi illud
refervaflet Pontifex , &ex propria fua JudildiOione etiam
Epilcopus,(quodfieri,anliceat,infraindicabimus. ) Remou per abfolutionem
Pontificis Excomraunicatiooeiuli ca(u , remaueret-
■erefervatutipfeCafusEpifcopo? Refpondto . Si iorigorejuri*
loquamurremanerereiervatum Epifcopo, quiaubiplura Juta ur- gent,
utblcurgetiutPontifici*, & jus proprium Epilcopi, rc- miflouno,
ooDintelligiturremilfum&aliud . At N'_v. m Af_-_. t 7. n.161 vir.Ntniiitct,
cum aliis docet^ hodieufum, & coafue-idi- nem interpreuri,etiamfublatam
eflcEpilcopalem refervationem. Inetiam tenet Floron.J*^;*. rrfcrv.j.i.tufui. c\
<.ciuns<_rai- Gum.Henriq.Momoboiiuro. Mihidifnciiiieft, quacredatur haec
coniuetudo, quia rar6 peccatum reiervatur idem abEpiicopis. quodiPontifice,
undepotueriteiufmodi ufusintroduci . t» Idem dicerem.fi quis eflet
Excommunicatu* excoromunica- tionePontificia, &Epifcopalideeaderare,
nequeenimablolutu* •b Excomrounicatooe Pontificia intelligereturabfolutus ab
Epifco- paii , quiaexiftentibus duobus iropediroentis , uno fubUto,alteru*
ooatollitur, utcolligitur«xC«. .Tusrum,ii *utbint.& uf» p*U,i,&
*xtJlDtmmt,fMftroa.y.\: licetintelligietiaro ab Epifcopali, ufc communi fic
interpreuote , doceat Raguccius, Naldu* , aliiquc apud Dianaro, P.jJr.^rtf.io.
Sed ego etiam de ejufmodi ufu , prott- terrationem, imemod6didam, valde dubito.
Qyaeresfecundd : Qupd dictum eft , reroouexcomrounicatione non
remanerecafumrciervatum in Cafibus Pontifici rek-rvatis,
proccditneetiaminCafibusillisPontificiis, qui ctkra ipfi Pontinci Gntrefervati,
idemumenPontifexcooceflit, utpoflintabEpilcv- poabfolvi, qualisefl v.e.
abortusfoetutaoimati, & aiii , quos moc c .6. _ . 1 . u.i. enuroerabo?
Refp. Salvomeliorc judicio , mihi videtur fnamapud neminem id lego ) procederc
; nam ii nunc funt quidem Cafus Epifcopales , ut ibidemdicam,
fedperhujufmodiconceflionemnonmutant re- fervattonem, quam habentPontificiaro
quarcfolum funt refer- vati, quando, ( ut fupradiQumeft deCafibusomnibus
iPootifioe referva t conjundioncm habentcum excommunicatione; uode, ea
remouobignorantiam, velob metum, vel per Abfolutionem, non remanebunt Cafu,
refervati , fed poterunt abfolvi i muni Confeflario. $.11. PttCMtS, [iu Tx
tifiti rtftrvca* . 1 JNtresClafleseadiftribuo. _
SecundainquodamDecretoClementitVUI. Tertia ftitutionibut aliorum Pontificum . •
Duarum priorum fumroam attuti inOfufc. Mithcd.t lA.l.cuf.T.f. *.*umm.ti.
Tertiam habetapud Filliuc.rr.ioi^.^. ,111. Caftrop.Suar. Bonac. & fuse Duard. Alter. Sayr.
cum it 1, & fixcimi nlsi . Nolo ergo adtum agere, fed ad magit C A-
Digitized by Google 44 Lib.V. De Poen. Tracr. deCafib. Referv. Dc pcccatis
Epifcopo refervatis . %.\. Jt* i» fmi fmt athqui Cafm nfervati Efifcifiif m
«OErtumeft, abaliifqueiatis probatum.nullum hodicdcfatlo VJ cafum efle
refervatum , injlurc , Epilcopis, falcetn ouia ( Ut notat FloTODUS I .*. di
caf.rtferv.c.X I .num.i.) Conluetudine iU fervatur . I.cgeSuar JepcnJ.ici. d.
fiil.t.nu.6. hubJtfMtjf.Efifcjtl- ttg.tt ji.». Quinan./n .1 .dtffmt».x ,
Caftropal.ifefr» ■ .1 fjf.a.aMA afioique. Eosigitur, profua Diorccfi,
quilibecOrdiruriusreicr- vare poterit , quoj prudeoter ad booum fuarum ovium
expedire jia- dicaverit : vel ii refervati etiam erunt Epifcopis, quo$ de faflo
pro- priaalkujus Dicece/isconfuetudorefervavic. i Qunniam vcro aliqiiot
inveniuntur Cifus SummoPontifici re- fervati, quosSummusPoncifcxcooceflit, ut
ii pollint ablolvi ab Epileopis , quale eft ez Tr i de n.ftf.n.c. xJr rif.
omnedeliflum quo- modocumq, Pon tifici retervatum, fi fit occultum , & non
dedudum ad forum eontcntiolum , & qtulis etiam eft levis percullioClerki ,
inter limires peccati mortalis , ut dicemus in explicacione Excom- municationis
, Siqaitfuadtntt , & qualem etiam efTe abortum fetus animati, diximu5i'ii.j,i»D«.r.i.$.4.«».7.
Quoniaminquam hzc iurehabent: Quzritur, an ejufmodiCafutuncEpiicopisconcef- li
jurefuaeordinarisejurifdiclionis, &ficpoflinr, debeantque vo-
caricaiusEpifcoporefcrvati, anvero fintPontincii. J Sanch l.t,.m -O"
t4J».»7.PontiUS deinatrtmlieM.c.&.n.t}. Fri- gof
f.r..'.4.rf.ic.B.o8.aliiquepuunc, dici, &elTe Epifcopalcs.hoc cft abfolute
Epilcopisreferrati , quia funt conccflidigniuti Epifco- nali, acqueadeA
pcrpecuo, quodeft jam nunr illosefleordioariae lurifdictionis Epifcoporum ;
Caflrop.u» B»tl.C*n.f.i.%.ijt»m.7. &
Henriq./6.r.i4.«.7.ccn(entremanerePontificios, quia ules funt pcrfe,
licctEpifcopisfint, per delegacionera , coocefli. 4 Sed vcradecifio,
ucramqucfcnteorTumforufleconcilians^ft, coseflevere, & perfe Pontificius,
neque enim per delegationem cooceflam Epifcopis, mutantfuam primzvam naturam
refcrvatio- nis Pontificiz, ut fupra di xi t. i .».1 1 . Sed umen pofle aliquo
can- demmodo, «quoadaliquemcrTetfura vocari Epilcopales, quia, cum eorum
abfolucionis poceftas fic adncxa digoiuci , faunt ejus ot- dinariae,
&perpetuzJurildiaionis. Videomninoqiuedkam in- frar.ij.a.ij. j
Permaximeautem utilis eft haec dccilio , nam Confeflariuselc-
^iuspeTBullamCruciatzabfolvitCafusEpilcopales^toties , quo- Xiej, & eodem
modoMendicantcsextra luliam abfolvuncperfua privilcgiaCafus eofdem EpifcopaJes
, & denique ipfe Epifcopus fo- lec alkui Coofeflarie dclcgare poteltatem
abfolvendi fuosCafut Epilcopales. SiergoprzdiaiCafus.dequibusloquimur, abfolute
remanentPontificii , nec Bulla Cruciatae , nec privilcgia Mendi- cancium,
necdicuEpifcopi delctutio pcr concefljooem Cafuum Epifcopalium , fe extcodentad
illos . At certe fe exu piarausfemperhereGmetiam occulum, propterejuse fifint,
ut nos probabilicer fuftinemus, aliquo Undem i pales, & JurifdiCtioniEpifcopaliconnexi.
6 Dices. SihiOfusfuntjamconcefliEpifcopis,nonautemaliis communibusCoofeflariis,
ergofuntipGs Epifcopisrcfervaci. Ergo falfum ef) ,quod dittum eft «. t . de
facto non efle alios Cafus refer va- tosEpifcopo, nifi
inDieceflfpeculicerrcfervencur. Rcfp Nego primam , & fccundam confequentiam
. Illienim cafus funt Ponciti- cii, necefletalesdefinunt,
nec,*r«.4.dixinaturamrefcrvatianis muuruotperdtlegationem,
quaconcemfueruotEpifcopis: Quis enimdicatdclktaocculuinCcenaDomini, efle , vel
vocaripolle eafusabfolute rcfervatos Epilcopis? & tameo Tridentinum illos
ipOsconceftic. Ncigiturimmilceashzcduo. Cafus refervacos in JureEpifcopis,
&, Cafus refervatos in Jure Pontifiei, fed per par- ticularemdclegacionem
ordinark poceflati Epilcoporum concellbs, uc rcdle noiavit Fioron ; t Jc
<*f.rcfcr.t. i .§.!..». 5. Illud priusnoccum DD.ciUcis negavimus ii&o »•
j- non aucem hoc pollcri us; quc diffe-
Rntiaqulmdiverfampnximpariat;rubcturinfrar.«.^.r.a.j.t).6,7.
p^aRccolePropoficioncmlII.exdamnacisabAlexan.Vn. Stm- trST ffgffg tftrtm, BnlUm
Cgnt (olum frthittrt nhftlntitntm Htrtfit, f> ntionm triminum , aunndt
puilie* (u»t, f> id tundt. rtgmt ftulttti Tridtntmiy i» »»» dt tec»ltit
criminAmt (trmo tft , l9. dit 1 8. U>lii i» Confiftmrit - ■xtif». tm% tft ■
f. IL csf» rtfervart fihi ftttft Zfi(ctf»i< 1
*^I|ittCediclumeft/r.»r*reA«.i.(Epifcopus refervare pocerit O Cafus,
quosprudencerexpedirejudicaverit,&c.) oamCa- fu;
refervarecummoderamincaebcc, neSacramcoiipreniteniijE
ufusdifliciliorreddatur,quampareft: dequamodcrarainecxtant documenta Sacrse
Congrcgacionis apud Qiurant, K C»(» rtftrv.fint . Graffis dttttf. rtftrv. Barb.
dt ftttft.Ef ifcMUt.*o.».xii. »li»f9ut U.eit. Ec Barb. quidem bcnc enumemcafus
refervari confuetos, modura- qjue eofdem interpreundi. a Atquzltioeit, anipCpoffintpeccatum
mortale cujufcunque ravitatis reicrvare? Refp.fpcclau nacura refer vationis ,
pofle , quia iratimatquepeccatumcftmorule.capax eftrefervationis,utfupra
vidimus, at fpeflata Summi PoBtihcisdifpoliCione, aliudcft dicen- dum
deEpifcopis > aliud de Praelatis,feu Capirulis Refiularium. ) AioiRitur
Primo jEpilcnpos, leuOrdinarioslkieeaonpofle. Explicoid, aflerendoea
,quzdocetde hac re Quiutanadv.wXf.^.^* ftatt.n. j. IsenimcuraattuluTet
verbaTrid.aflcrcntis,poile libi Epi- fcopos atrocioraquedam, &gravioracriminarefervare,
curnque eciam promliflctS.C^ongr.&cTera.VIII.monicionem,qoa bpifcopi
admonentur, neraCamumrefervationemodumexcedant,{ed re- fervent fibi atrociorum
untum , & graviorum criminum abfolutio- nem , addit num .4. Si fit rtftrvntum
f»rt»m , vtl dtttatit Dtti- m»rums f»*nde qnit fnr»ret»r, wl rttintrct cx
Dtcimit duedeeim , vtl ytatutrdttim trttntiti, ntmintm di3»r»mt huneajrex, c ve
crime» ttmmififfe , t»mq»t tjft ntrteiffimum Utrtntm , & ttftum tTMvifmum.
Etpaulopoft. Qu*uttt*t er[e faic) MrgtntttTHm , Iteet (nfficumt fit ad mtrtat*
, na» tamt» ad rtftrva- titntm frndtattr i» Di*eefibus faciindxm , thm ad haat
rtqutratur travitat valdi cenfiderahtlii , 6* atrteitat. Hzccxilio. Unde re-
cleinobisdictumeft, EpifcorwexdifpolitionePoniificis fuifleii- miutos,
ucooDrelervarencquodcumquepeccatumraorulc, fed rantummodo acrox , & grave-
4 Quidautem, fi nongraviarefervent, refervabuntne valide/ Rcfp. Sylveft. &
Henriq. quos refert , lequiturqueSuar.ap.dictuin Qumuiiad. .»,7. validamcflcdicuocejulmodireiervationemt
licct , quia potius in deftrudionem , quam in aed i firj t ionem ea tcn- deret,
illicitam. At Soc & Richardus, quosrcfert, (equicur- queVafq.apudeundem,
ncc validamdicunc , oec licjum, quia Epifcopi carenc ea Jurifdicf ione , cum Poncifex
ipGs illatn limiu ve- rit (uc n.x. diciumeft ) indifpoGcionibus Tridcnt i n i ,
Satrz Congr. &Clem.VHl. MihipucetopiaioSuarez.q^uuindidisdiipofitioai- bus
, quas ad verbum affcrt Jiinutu/.c nullum verbum cft > ti vc ir- rittns
tacfum , five Jurifdiclionem tollens . j Harcquaeftio, ft retteadvertis, noneft
eadem, fed folum fimilisilli, dcquaegimusfupra cxp.z. num.%. ibienimiclum cli
dc refcrvaciooeomnium, velmajonspartis delidorum , hlcagimus eciamdeunico,
Gexaliquocapitenonfitacrox , nec fit norabiliter grave. 6
Ajoliecund6,Praelatos, cumCapiculisRegulariumpolTe, <3c valide, & licicc
peccatum mortale, quamvis non ura atrox refcrva- rc.juxta id ,quod ipfi bonum,
& utile pro fuis Religiofis prudcncer fudkaverinc. Ratiocft,tumquiain
praecedentibusdilpoijtiouibu* bliim loquucio eft cum Epifcopis , tum quia idem
Cleraeos, id coo- cedicRegularibus, duminCaulogoCafuum, quos fibirefervare
iipoflunl, aliqua peccala intcrit , morulia quiicm , fedcertenoa admodumgravia,
qualeeft, proprieuscootraVotumpaupeitacis» quseficpeccacummortale, furcumdc
iebusMonafteriiineaquan- ticace, quaefitpeccacummortale, lapfus
carnisvolunttriusoperc confummacus. Accedic&racioditpariutis.' R >
ularesenimpro- ficencur perfeclionis llatum ; undc gravius fcmpcr judicatur
pecca- tumipforum, quira judicetur illud , quod commictunc tseculares, qui
flatumillum perfeflumnooprofitentur. fT\ Uaelibet Diccefit proprios folet
ftatuere Cafus refervaros,quos V.^ omnesrcccnfcrcnollrumnoncft : fatisigitur
nobisfuperquc erit, fi noftre Panormittne Dieceliscalus refcrvacosinulcimaSyno-
do aooi 1 6 ja.propoficos , h k addicis nonnuilis n"tuiis,iilcramus. ■ CASUS RESERVATI IN PANORMITANA DIOECESI. I
Ktfttrti yirfinum. X Prtttm [ufocantti . ) KefnnJum Stdemia (ctlut committtntti
. 4 Paganii mutierthut , aut hcftiit ahattntu. J ^ui faniiimtnialtt , vtl aiiat
muiitrti , mtr* Manafitriam ttmmtranttt , turftttr ail«f»»»t»r, vtt turft quid
inttndunt , *ut trattatu . 6 Sartilteium tperantet , vtntfitia, (uferfi itientf
f»e txtrcenttt, & aueUhit S*cr*mtnie, vtt Sacramtntali ad id ahuttntei . 7
Luttrarum, at Sirittt Architftftefalii, & tj»i C»n* fatfarii, C> a»i
litttrai , r> fcrtftmat Archivii , vtl f»rle arrtfiuut , vtt qutvit medo
muttUnt, aut dttatfant, ut iuttrri Itgi utqutat . 8 Nttarii, qui ttgata ad fiat
caufat faSa nen dtauneiaat . I i^mtcnntar p ■ ■ mm x. ( r ) Vtt JBTfrVC fjvmtni
m O Cttriti ad quetiitit erd.net fer faUum ii Qiii igitur rapit puerura ,
velviduam, veluxoratam,quara-
vitadiaii,lit.x.Mtih.C*»f.e.T.§.o.&l.n.i»Dee.t.6.§ }.& i.Rap- turo
committat, hicnoncomprchenditur. Nomineautem Raptoris cx
ordinariafignificatione hujus crimi- nis,inccll:gicur commictcns Raptum ,
unamex fpeciebusluxuriz. Ad hujufmodiaucem
rapcum,ucibidcmexp1icuimus,triarequirun- tur, Vis illata ,Finis
inhoneftzlibidinis , Abdudlio in alium locum; Quoniam ergo ib dcmdiximus,
conflitui raptum , five visillaufit iplivirgini, conteotientibusparentibus. vel
iis,fubquorumcura vivitvirgo, fivefitillattconfencienteipfa virginc,
przdi<3is non confenticntibus, ideohicconfequenterdicendumetl, cfle cafum
refervatum, auocumqueesiu moduraptuscoraroittatur. 17 r Digitized by Google I
Caput Scxtum. 45 is Pratterea. Diximus aliquantd fuperius, peccatum, quod
refervatur, niliquidaliudexprimatur, debereefle io illo genere coropletum.
Jamqusero, ut raptus virginis hic Panormi refer- vatus , oportet ne , ut Gt per
copulam coniummatus .' Refpondeo, noooponere. Ratioeft, nui*Mdi3*lib.y.m
DtejUs.fi.f.tjutm.to. docuimus, raptusfatisconlummaturperipumabdutiionemad 6-
siem libidinis . Iu Sanch. Ua.j.dtmmtrJ.Hjmjm.j. LefDiM-M. riiooo
folumintelligitur hic quafi babitualiter ille, qui vel femel rapit, ejufmodi
enim eft loquu- , cum agunt dc raptu,ctiam U femel coromitutur . II. TrtUm
;>/kmW . 13 Occidipoteftproles, Primo , per abortum fixtus animati ( nam (i
nondum efi animatui, non dicitur, ultem proprie,prolei • ) Secundd, pcr
fuffocationem ,quK fit,dum in eodem lctio infar*. po- niturcumnutrice,
velMatre, ibiqueopprimaturabipfis,pericu- lumadverteotibus, dcnoncurantibus.
Tertid.perfuffocationem cMdeminfantitdeinduflriafatum, ut fi mater fuam prolem
vo- lensocculureexadilteriogenium, eamfuffocet. Quarto, fi in- fantem
vulaerando , vel veneoum propinando, quamvis non fuffo- cando, eadem
ipfumoccidat. Qu,int6, fifiliumjamgrandiufcujz stuiis» fenjamadolefcentcmcjus matcr,
vclpater luffocet , feu aliomodointerficiat. Quserimui jam, an commiffum hoccriraen fiogul is
przd icl is mod is cafui fit refer vatus . - 14 Refp. Si Relervator bos omncs
modos refcrvare voluiffct.di- xiffetUocferefenrarcabortum, occifionemfilii ,
velejufdem no v e 1 de mafculo Fidel i coag. .. Neutereftcafujrefervatus.quia,
ut fupra vidimus , flricta eft in legerefervatorumfaciendainterpreutio/
fiergoeft contra viros abuteotes mulieribus paganis, oon eft extendcnda, ut fit
cootra mu- lieresabutentes viris paganis , vel ,contra virosabutentesmalculis
paganis. Nequeobflatmajor, velsequabspcccaugravitaa; in re- fervatiooeenim non
femperatteoditurad majorem, vel minorem criminisguviutem.fed farpifTimead
reprimendamaliquorum gra- viumcriminum frequentiam , velad obvianduro
fcandalopubhco , quodex illis oriatur , vel quidlimile. Propter eandem rationem
, licet concubitus cum Doemone , fi ve fuccubo, fiveincubo, fitmajuspeccatum,
quamcoocubituscum beftiis, uroenhlc loldmbeftiaruraabufus, quifoleteflefrequen-
tior, ot iium,velquidfimile: ouocverd, cum memraeritfolumfuf- focationis,
puto,falvomcliorijudicio, folumaliquosex diclis vo- luiflecomprebendere,
neropequandomater, velalia, aliufvefne- quceoim Syood us dicit luam prolem ,
fed abfolute , prolcm) infan- tcmexeo, quod ineodemlectodccurabat,
opprimitjmododido, velquaodoquts prolem flatim naUm , neappareat.fultbcat,
feuoc- cidit; hienimfuntinloquutionecommuniprolisfuffocatores, id- eil, qui
velopprimuntinleclo, velfaciunt, ut prolcs non appa- reat; aliaeoimfuntmera
homicidia. Dixi ftmttridi/, lumfiquisproleroftatim naum aliomodointe- rinut,
& non per materiatem fuffocationero , puto, propter ra- tionem ditum , non
efle peccatum hic refervaturo ■ I III. Ntfandmm Stdtmia ftilm, ttmmitttnttt . ■
15 Noscumcomraanifuftinuimus(quidquiddicat Bordon.cum aliq jihus ia
ciaf.nful.nf.^ijt 5 n. 1 . tu m igen tem , tum patientem etlc Sodomium .
Hicigituruterquecornprchenditur, vide, quse dixi,. 7 im Dtts.j.S b.n. t . ubi
tamenlolum Agcntem incidere in re- iervatum, Difimajorexprefliofiat,
fafTifumusefleprobabile- De- becautcmeileaclusconfummatus, ideft eum cffufione
feroinis in vafcpraepoflero.' fecus, quaroviseffetSodoroiaattenuu, cVince-
pufuifletcupula in vafe pratpoftero, feddeinde, extneffulum luifletferaen, noo
erit hic refervata , quia , utfupradiximus,pec- «atum refervatum debet
cfleadusin eo genere, quo refcrvatur tioncommittitvere, ic proprieSodomiam
,namSodomiacftcon- greflusconfummatuiinterroafculos in vafcinnaturali , nec
(ubja- ccbit huic relervatiooi . Idem
dicde virocongredientecum foemi- oa in v.ife oon naturaii . 16
Quodfifttroinacumfosminain vafeprscpoftero in qtiod ef-
fandarlcmcncongred»tur(quodfieripoflepoUusefta nobis pro- pter modeftiam
lupponendum, quam inquireoduro ) efle veram Sodomiam docct Mazzuchellus apud
Dian .fnr.7 jtaH. i s. rtf. t \. fed nonaffentior, quianooeftperfetuSodomia,
fcd imperfctu , ut dixlmusdiao$.6.quareconfequentcrdicendumerit, noa eflehic
refervaum . 17 Deiropuberenonplacetradiftintu docfrina ejufdem Bord. ilii
rt< tt.a.tS.diccntis, impuberem oonfubjacere buic re- (ervationi,
quiareguuriteroon femioat, atqueadeonon effundit femeniotri vasalterius, rvon
iuquam , pUcec , dcbebatenimcafti- •gatius loqui , & ficdiftinguere.
Impuberera, fi noo ferainet , non comroiitrrepropricSodomiam, fi verofeminet,
quod certe fsi- pillimc,antedeciraun^uartumannumpubcrtatis,ma^itia(upplen-
terin cafum inciderc rdervatum. t8 Deniquequiahlccafusrelervaturinnoftra Synodo
fub hac formt ttmmitttattt, non vcrdfub bic txircmtt, , nonpoflumusdi cere,
illud non cfle refervatum , nifi frequenter fiat, oon poflu- sinquam,
fiquidern,&, quilemellodomiueft, ' V. 2»' SttaimmMny vtl tdUt mulitrtt mtri
MmaStrimm ttm. mtrsntt, , tmfittr alit^umtmr , vtt tmft tjutd mttndnat , *mt ai
Comprehendit hiccafustumipfas Moniales profeffas, tum novitias, turoeducandas,
tumquafcumqueetiamuxonus , quss ibrte, propteraliquam urgeotemcautam, intri
Monafteriurode- gunt . Patent hzcex illis verbis(velalias mulicrcs.) Pneterea,
quiturpiter, idcft, derebusobfcceniscum prardi- disalloquituriineintcntione
ulterius progrediendi , etiam fi de turpibusaliorumaclibus,
V.G.dealienisamoribusagat, utitcm, qui, quamvisindiffcrentes,
veletiamfpiritualesfermoneshabeat cumillis, eostamenhabetcumintentione moruli
aliquid turpe, fivceopulam, fivcofculum. fivcuaUmcoramiaendi ; Cvcetiam
inlolamorofadeleaaiionefiftendi, incalum refervawm incidet. Ratio eft
manifclla, quia hsrc, vel turpiafunt, vei intcndunt tUNcqueobftat,
Peccatttm,utrefervetur, debereefleexfe,cicex objctlo, graveexterius,
utdiximusfuprar.4J» i }. qualis nonefi indifferenshsee, vel fpiritualis locutio
, quamvis ex prava inten- tione fatla , Non obflat , inquam , quia hlc adeft
exprefla Refer- vantisvolunus, quzibi fupponebatur non efle : cV ex alia parte
hanc poteftatcm nonfuiiieab Epiicopis ablaum , nupcr diximus btettdsipA.S***.
aa Aniroadvertendum infuperefl , cc ex aliaConftitutione eiuf- dero
Synodiadelleexcommunkatiooem refervaum cootra illoi,
quiablolutealloquunturMoniales, velcxiflentcs in Monaflerio, idque Gne
licentia: ficeaimnabeturinConftitutionibus Synoda- libusult.
Pinormitin.crlcbnusannu 1654.«. 7 .».■£* PA- gmtnimm tirtm mtetffmm md Umimlti
tmrmmqmt nlU^mim , mtfiri rigimrmit miti», tdiSm fnmmlfmri mmmdmvimm, , tmmm
ftrmmm fmh pttmi, imln tfnmm ixttmmnnumtumily lutmti* tum Um»*HmU 1 ifft fsHt,
ifftmtu jmtt mtmrrtmmmm 01 ftmtmiit utvitlmkilittT mfmroari pruifimmt, <Q*
ffttiattm tttmmvnuaiumii, im adiBii tmtam, ttmtra mlltmmtntti fia* niftnt
rtftrvatam , dtnmi mduimmi , mtqnt umtv, Dixiautem ittamia Minmntriii ixUltutt,
* quia m didii ediclis compreheodunturetiam&hi, ubietiamdaturforroaditlarum
li- centiarum. 1 } Jam yer6 tres in hoc Cafu refervato , At quo loquimur , fcfe
i> V.G. agat cum Moniali dc homicid in hunccafumrefervatum? Rcfp.
Nonincurrere, qutthsec.&fimilia, quamvijgraviflima crimina, non
veniuntincommuni loquutione, fub nomine tur- pium: Turpiaenimfolumfuntea, quae
pertincot ad Vcnerem, feu aJ prasceptum lextum. 34 Secundadifikului. An
hicdeturparviusmateriK*? Anfci- licetquiduo, veltraverbaobfccenacumMonialiloquatur,
inci- datinrefervatum, pofito, quod fic peccavexit moruliter , utfcm-
perexditfis, hic fupponendum eft . st Refpondeo. Quaerit \ cu\cir
i.tju.m*r.fiS.num^i. an oujn- doEpifcopuscxcommunicat , quomodocumque
colloquentescum Monialibui, excommunicationem iocurrat ille, qui duo vcrba
obfccenacumpravaintentionecolloquitar/ & Rcfpondct incur- rere, quia tuoc
ratione qualitatis verborum, haberetur materia gravil , proutdocet, ait,
ThomasdelBeoe. &Meroila. Atop- pofitumRelpondetlkird.^iUtaiUMiVerr.diceas,
ad incurren- dam dicum excommunicatiooem , noo fufficere quatuor verba, etiam
obfccena , quia materia, quaenon eft gravis, efl apta ad incurrendam um gnvem
pcenam , Utraquefententia videturprobabilii I unde incafu noilroutrura-
colloquentera duo, vel tria vetba unum 19 Suflinui j«> 7 <» Dttj. 1 it 1
num 6 . conprcfTum cum muliere rnagis pagana, hoc eft infideli , feu non
baptizata , noodifferre ifpecie- quaiit oui aliis luxuriar: hlcumeo, propter
cjui peculiarem,licetnon eflentialicerdiverfamdeforrouionem, roerito I ooflra
Synodo re- ferratur. Nonbaptizau, dixi, non crgo refervatur congrcflui
cumhzretica, vclcumlcbifauttcabaptizalii, hareoimnonfunt pagana. zo
(^uldecongreflufceminebaptizat»! cum homine infideli.'
fnoruliterturpiacumMonialiiocidere, oC non locidere ioCaium refervaum;
niuunvisfiindiffereniiaalloquaturperunum Mifere- rc,
acaliauodampliasinfententiaDian^4r.J^r.aj»K4*. vel per uoumquadrantem borx,
infententiaejuldem Verric. /.<■.««»».} 1. magis appareoter,
effugifletexcommunicatiooem, quia tunc ex qualiuteverborum,
ccparviutetamanguftitemporis. nonfuiflet rnateriagravis. Verum,
quoddiclumeitdehor8:quadrante,nunc expendercpropriuslocusnooeft. Certe, non
efle confulendum , judico. 16 TertiadifTiculus^n qui verba
obfcacnaloquereturcum Mo- nsali,nihil illa refpondente,incurreret in Cafum
refcrvatum?Refp. Inquiroi te, fiquiipofiuexcomrauoicauonecontracolloqucntes
Digitized by Google 46 Lib. V. De Pcen. TraQ. de Cafib. Referv. abfulute cum
Monialibus > ipfeiolus loqueretur, nihil rcfpondente Moniali, incurrcretneisinexcommunicationem?
Relpoudcbis, efle duas fententias . NonouLii eoim cum Vidal. tit. dt Utm »9«
1.4. ».1 f Jamurio d* t*fit.rt(*rvj*t. j 9. Th. del Bcnc«iV ititm*. 1 *,Auh. j
. U8.%*.A.Gn(.t*<wtbuiqHtt*fit»il.*.e.*M.x. aliifquenegant, quia
foliiraloqucnsaondiciturcolloqui. Nonoulli cum Mcrol./.i.«i.i.
r.>.«.6o7.amrmant, quiaexcommuniufu, idemfunt.aUoquifeu loquicumalio,
&colloqui. Cumergourraque hxc featentia fit probabilisin caiu
cxcommunicationis iropofitz in illa Dicecefi, fub illavoce«//»««r«ff/,quamvi5aiSrman^udiceturprobabilior,idera
tibi videbitur d iccndum in caiu noflro rclervationis, immd & in ca-
fuexcomraunkationisallatxanortra Synodo de loquutionc cum
Mooialibus.finelicentia. Nihilominusin ooftriscafibus, tumre- lervationis,
tumdidzezcommunicationis, dico, iempcradcire refervationem , &
excoromunicationem , etiam oihil relpondente Moniali. Raiioducitur a verbis
Synodi, qux oon dicunt , ttUr. etuuntHr, fcd allaamuntur , alloquitur autcm
quis, ctiamli nuli u s rci- pu.idcat. Idemeoim ellalloqui, acloquicumalio, fi ,
vel primis labiis Latiniutem attigifti. At in omni rigore diceris loqui cum
alio, etiam ilionihil refpondentc, fcd umenad tuara locutiouemattcn- dcnte. J7
Illudiceraccrtumhabeo> iprana Monialem audientem cjuf- modi turpia,fed nihil
refpondencem,quamvis pcccer, fi cooperctur voluntarieaudiendocumloquente,
umennon inciderc inCafum refcrvatum. Ratioeft; quiain
veibisrefcrvatiooisdicitur, relcr- vari peccatum , quo quis turpiter
ailoquiturMoniales, non vero pcccatum, quoMonialisaudit alioscurpiccrloquentcs.
18 Illuditemcertumhabeo, uMonialis turpiter refponderet, mmo U etiam ipla
incipiat turpiter loqui cum Sxculari , non incur- rerein hunc calum
rclervatutn,quiain verbis relcrvacionis dicitur relervari pcccatuiniquoquiscum
Monialiloquiturob(ccene,nihil autemdicitur deiplaMoniali turpitcrloqucntccum
Sxculari. 19 Quid, fiMonialisturpiurloquaturcumaliaMoniali^Refp. Certum mihi
videtur , incidere m refcrvacum >quiaverbareferva-
tionisabiolutepronuociafltdeomoibus, quiSauCtimoniales turpi- tcriKoqtrantur ■
»0 Nequeobflatillud, 4*«> mafculini generis : nonobflat, in- cuam, namnovum
ooncfl in jure,fubiiominemafculino,intelligi c\fcmininum ;
nifiexfubjeaamateriaallringaturloquutioadma-
iculos.LcgeGlofl'.wC^««,9i»iCWi»/i,?.W#/^ii/r.acAlteriumj/.r. «ff««/.d.t4.f.i.r»/.?.quidc<ent,
dum Pontiiex communicat eo$i qui(epeliuntexcommunicatum(utiqucvitandum) io loco
tacro, comprehendi cY mulieres ; probaiqueexeo, quod fubdidione, ?»/,
contincturdidio, <j»«, quiaMafculinum coocipit Posmininum. Itactiim Glofla
«« C. Utntr/U. V Vntvtr(*s,d**UB. sn 6. & ducitur ar- KMmcmumtxC. Signis
fiuUtmt iS.gu^. omoefque apudLeand.«i> rrum A 7 q.i }. Eccerte
incalunoHropatetcxinconvciiienti , nam lccus lcqueretur, Saculareinmulierem,
colloqueotem turpitcr cumMoniali, hic non comprebendi, quod nemodicct. Si quis
ad Moniales turpia lcriberet , non puto , cum iucurfum io calum huncrefervatum
,quiaicriptionondtproj>rieloquutio . An iocurratex vi illius verbi tr*A*nt,
alia etl cooGderatio. VI Strtiltgium cperuntt , & Magift *rtts , vmtfiti* ,
fuftrfii. tftnifnn* txtutnstt , & tjutltitt S*tr*m*nt* , vtl S*tr*m«u1i ud
id *b*tt»t*i . 31 Treshicadfuntclaufula. Priraa,$«r iltgittm *p*r**t*i, quire
etiam, quifcroelper fortilegiuro , utiquemorulcpeecat, lubfa- eer relcrvationi,
quiaiamoperaturlortilcgium. %i Hocautcmdelictunicftillud,
quoquisperforcesiiiquirU,ca «]usrfuntilliab(eondiu. tjyoniam aucemdidtxforces,
aliz liinc comultoriz, alixdiviforix,alixdiviiutoriz, &primasquidem,
aciccuudas aliquandocUclicitas, nunquam vcr6tercias, ducetS. Th.r.i.*u*ft.^.»ri.».Quinun»d.dtftrnitfintA.
Ide6 non omne, ccquodcumquelortilegium, iedillud, quod cft morulitcr illici-
tum, eritcalus refervatus. M
SeQ\Xt\AlQWu[u\iMJzic*i*rUt,V*utfUi*,[uptrfiiti»»tf<lui, uti-
tutmt*t*l*i«x*rttntts . Cumcrgo,qui femel hxcpatrat, nondica- turhxc cxerccrc .
Idco,uteauntreiervatai frcqucntiam lupcr- ■ddendamcflcputo, qux frcquentia
(itaprudenti virodecerneiida . Conlirmocx yaritatc,
duflaapaeoafuipenfionisabexercitioOrdi- nis, privatiooifqueoronium Benehciorum,
ck dignitatum, latai ■Pro V.cootraClcricos, Sodomiam excrccntes» nam propcerboc
vcrbum ,txtretntti com moniter Dodorcs ap. Dian ;. 1. rr.i *. rtf.6 j. doccnt,
bis, autter,Sodomiam committcntem, noninciderein prxdiaaspsnas,
Gcutioequediciiur v.g Mercator, quibis, vcl terMercatoriamagit;
itaigiwrincafunoflro. Anomnesluperfti- twncshicrelerTeiituT.expeodeexdoarina,
quamhabetThJJur- tad. >*r.t . RtfMtr. FttMnhii^o. H Tcrtiaclaufula, *u*lH*t
S*crwmt»H,vtl S*tr*m*nt*ii «MVMN tti. Quiaergoetian, quiferaelaquabenedidav.g.
abucicur, di- citutaEutiSacrameouli) ideononelfugiet,exfingulariutccriini-
rninis, reiervatiooem. Abuti autemhicltgnincatilludquodcum- onepcccatum,
quodqubcommittit, ufurpando Sacramenu, vel Sacramenuliacura
grivipeccatocircaprxdicli : ideft cicca fortile- gia, magiam, vcneiicia,
fuperftitioncs ; hoc coimindicatillud, *d id VII. Litt*r*rum, *e S^HU
Atthiefift«f*lisf*lfier''s, (yefui IkterAS, ty (eriftur*s Arthtvn vtl furtt
ampiuut, vel ^utvis m*da mn. t.isnt, *ut dtturp*nt, ut inttgr* U[i ntqntunt . •
3 f Percurre (eparatim prxdidas claufulas . 1 6 Prima clauiula ,
Litttr*rnm^rej*l(*rii . In B ulla Ccenx, & m C*p. F *lf*rieru m dt
trmintfulji , cxcomm unican tur faltarii Littera- rum Apollolicarum. Ad
hujusergoConditutionisinftar, nunc Ar- chicpilcopusPanormiunusrefcrvaCcrimcn,
quo falfx redduntur litcerxArchicpifcopales,quareproportionaliceradea,
quxdeilla excommunicacionePonciciciadecemuncDoCiores;eritloquendutn de hoc
nollro caiu rcfcrvaco . Hinc , cum non (ic excoraraunicatus in Bul la Ccnx ,
qui lalfincat litteras , emanausi Delegatis, vel Of- iicialibus Papx ; nccqui
fallificat, ucegoputo,liccerarum Apoflo- licaruracopias refcripcas, & in
fentencia aliquorura, oec qui cmen- dac merum errorem Grammaticx , &
fimilia, vidcndaapud Filliuc. rr.t 6.r.8. a. 1 90. Suar. Alter.aliofqueapud
Leandr. deexcom. d. 1 ;. i «.9. Ide6 idcm erit incafu refervato hoc noftro,
refpeclu liuetarum Archiepifcopalium . Ad catumautem huncrclervatum non
reouiriturcopulativehec triifaccre, puta, litteras, &i1gillum Arcniepilcopi,
ccfigillum ejusCurix fallihcare: fatisenimcrit, fiquodcumquecx his bat, itacoim
colligiturex fine intentoab Archiepifcopo, qui cft , ut pu- re, &
linefailiutcArchiepifcopalesliccerzlegantur. ?7 Scd eritDeexbislallariusille,
qui figillura novura Archiepi- fcopi, veleiusCurixcihngerct, illoque uteretur?
Relp. Fore, puto, quia li id non efl Ulfarefigillum, quidnamerit? )S Quid,
fiquisciformarcc,fculingcrctlitteras Archiepifcopa- lcsex
iiuegrojclletncfillariuilitterarura Archiepifcopi?Refpon- dcopariraodoputo.
Falliuscnim, quxhkprohiberiinrenditur, nonneceflariofupponitvcraslitteras,
ouadeinde tcmerentur.fei ctl oraois falfitas, quznocetveriuti littcrarum
Archicpiicopa- liura . lo Bulia Oi-nsr Domini excommunicantur falnficanrcs
lictcrat Apollolicas, ccdcindc, inalia claufula,excommunicanturii, qui fals6
tabricantcafdem Apoflolicas litteras . Unde videntur hec duo
criminaeflediverfa, nccpoflcinferri, rdervato uno, rclcrviri, utruraque,
ccconfequentercum in noftraSynodotoliim referTen- turfallarii, quiidemfunt,
actaliiricantes, nonverd relervantur ii, quideoovofalsdfabricant,
Tideturnoncflcverum, etiamhos inciderc in calura refervatum . Nihilominus
egoputo , in difta Bulla Cenx id ad ma;orera decla- ntioDcracxprellumficfuille,
nam cxterum dico, vofterius cxi- raeoiucludjomnia6inpriore, quod confirmo ex
doarina Alter. d.6J» Bult.CanJ.t.t.w.!$u*rt, quiexprtfsedocet, falfam fibrica-
tioncm ex integroBullarum Apoftolicarum cflecrimen falfi . ?9 Quiddenique,
quilitterashujufmodiomnindlacerat, inci- dicneincafumrefervacum/ Reip. Fill.rr.
i6.e*p.8.n.i 90. notat in BuiiaCcnx, oonexeo, qu6d
lallariusexcommunicatur,excom- muDicarieum, quilitteras Apoftolicasdilacerat:
diverfaenim fa- tis funt lacerarc , 8c falfificare; fcriptura enim laceraU cx
oroni par- tc, ctomnin6 , nonpotesabuci.potcstalfiricata; dc iu igitur quo- ad
refervationeraincafunoftro. •»o Sccondaclaufula, 2l»iU/t*r*l, &feriptur*i
ArthiviifurfUf rifiunty utique Archivii Archicpiicopalis, eju(queCurix,dequi-
busimmediateantcifuitloquutio; furtoautemarripit, etiam qut Tiolcnicrpcrrapinamaufert;
rapinacoim prztcr Tiolcntiam ia- volv.tctum malitiam furti. Noudubito tamcn
hic,po|lcelTclevitatem raatcriz ; Quidenitn
fiquisfurcturpaginimquampiamtiullijs, vcl levis raomenti? it cercc, licut non
peccabic mortalicer , fictJeque refervatione affi- cictur . 41 Tertiaclaufula,
QilqHtvitmtdtmutiUnt , *ut dtturp*nt,ut integre tqi ntau**nt , mutilarehic ,
autdeturpare non cftidem,ac omnin6 dilaniare feu licerarc , licucienim ,qui
hominem mutilat, uoi) diciUirhomineinoccidere,(edaliQuod hominismcmbruraam-
putare, licnondiciturrautilare, autdeturparefcripturamis, qui
omninoillamdilaniat, iuucu(iiiaropliuseflenonpoflit,fe<iqoiez
fcripturaaliquampartemabfcindit, velnihil abfciodcndo iu de- turpat,
utintegrcnonpofiitlegi. Dicoigitur, inhacclaufulare- lervaricafum,
quoguislcripturam prxdiciam mancara, cVrauti- lamrcddit: namcafum, quoquiscamiu
dilacerac , ut ului elTe hicnonrefcrvariprobabiliterdocuimus ».J9- VIII.
NkMNtr, *ni Ugtt* *d pUs e*uf*s f»S* 41
Hcccltufulafupponic,Nouric4moruUterpeccare,i]uraeiuf- modi legau non denunciant
; fecus enim non inciderent in cafum relervatum, at unde cft, q uod ipfi in hoc
peccant» Refp . Peccant ex eo, qu6d fivenonoblervanthoc ipfum prxceptum, quod
invoU viturinhoccafu, quinunc refcrvatur, five non obfervant pecu-
liareprxccpcumin noftraDiccefi,ipfisNouriisimpfitum< ficeaim habctur in
pollrcmiSynodoPanorm.au-). 16 <i.p 4 ».14». „ S*t*riis vtn p(n*m
txcommunicatienii inditimui , nifi in fiu- ,, gnlii Ttft*m*ntii , Ctdicillis ,
uUifqut tnhulis r*s p*rtitul*i , "»- «, tri trtt mnftt nehis defertnt ,
prtprU ip(*ntm nutm» fix**t*t , • n V'- Digitized by Google Caput M
V""" tUituid in taufat piat, vtl in mi mali pattt, fm **- „ Utt
aut furti fttuftilitn.m ^ittmtdtam^iu Ittalar. 4$ Porr6hkduoadveru>- Prim6Utiu$piierehoeprtrceptum,
f,uimclaululamre(ervauonis,dequaloquimur; prarceptum enim comprehendit
quodcunquc Irgatum, tum ad caulas pUs , tum io fa- tisUctionemreiabUue,
autturti; atrdervatiololumloquitur de legatisadpiascauus;
quamvisedmlegauadfatUfactioaem reiab- latx i oc turti , vocari poflioi legauad
pUseaufas,umcncumum fignateLcgisUtorin hocprxcepto, lato fub poenaexcommunica-
tionis , loliim mcntionem facUt legatorumad pias caufas , ide6 ftri- clc ( ut
debemus ex (upradidis ) id interprcUndo, fatisprobabiliter dicere, falvomeliori
judkio, poflurous, foliim hieclegauadcau- Uspias, yoluifle legislitorero
refervare. 44 Animadverto fecunob, excocnmunkatiooeminhocprzce-
ptoSynodiNotariisindiclam, videri efle excommunicatioacm fe- rendam; illudenim,
Dfmw ixttmmnmcatumi iaditimai , ooofe- let (igaificareexcomrounicatiooem latae
(ententiac, ex do&rioa Siyx.dtctnfur.iit. i j.l IJUrJB.Il. Avilst dt
ctnfnr.ptr.z .ctf ,z JtfljtnU. 4**1. & ftffim tlicrnm . 41 Verumhincemergit
moleAa difliculus, nam in fenteatia Septimus. ipfiTonfunti, legeCtflrop U. <
( quofcunqueOrdines)Miooresa Ordinesfmt, quamvisnoaftot, „ CamertonoderLefUUtor
diat Minoresautem omniumconfenfu , proprUV in aliquqrum.opiniooe, Sacra. \j
vciuui uini. cincrgii niuieiu aimcuiu,, mm la ic i ignobilium Doclorum
prsrceptum datum fub foU pena municationisferenda;, nonrtatimeft
fignumobligationisfi uli. SiergoNoUriusnonobligaturfubmoruliex vi uUs
.muoicatiotuaaddeouocUodumlegau, quaratione erit cafus re-
fervatusdenuncUtionisomiflio, cum ooo refervcotur nifi peccau roorulU? Dicam,
quod feotioin hunc modum . VerumCt, excommuni- citionem
ferendsmnoneueexfefignummorulisobligatioais, de qua re not agiraus i. \Jt
SatrifMifft. i .$.8. at hoc dicitur, coacedi- turqueoifialiudplusex
verbisLegislaioriscolligatur . Cum igitur aarenoftraLeglsUtorexuna parte
iropoaat praeceptum Nouriis fubpctoaexcommunicationis ferendse , ex alia
vcrdidcm LcgisU- tordicat, fevellepeccatum, quodNouriicommittuat,dumnon
denunciaat, eflerefervatum, direcoliigitur , velleillam iaobe*
dientUmeflegravem, acmorulem, quia fine hacgraviute refer- vatio,
ucaimufacpediQumcft, coofiftere oon poflet . IX. Ctttui sd fmtilimt Ordiati ptr
faUnm , vtl fmttvi frtmtti . 4,6 Clericus, quiordinaturperultum,ideft, «ui
redpitOrdi- nem fuperiorem , noo receptopriusioferioce, fufpenditurinjure
•bOrdine ficrecepto. XtdeutM.uaU.dtCUrit pmmtttptrfaUam.
Rursusquifurtive,ideft, Epifcopononapprobante.promovetur, fufpenditur, &
peraiiquosirreguUrUfit, iromb cV excommuni- catur . Sic habeot
SuttMttnf.difi.ti. (tS. \j*s. Bonac* mttJM.r 5. i .».4 n 6. Oll rop f
6.iiji.b.p. 1 7. & alii . Hcc igitur duoddiua re-
iervaniurinprjeJeaticlaufuU. 47 Sed quas adiones eomprehend it haec furti va
promotio? Refp. Furtiva prorootio roultipltciter cflepoteft. Prim6fiOrdinandus
decipiat Epifcopum GmuUndo aetatem luflicientera . Secund6, fal-
'fificandopatrimonium. Terti6, litteras dimiflorUles fingeodo . Quart6 ,
abfquenotitia ,& volunute Epifcopi ordinantiscum aliis
promovendisfeingercndo. ExhUmodispropricfurtivafufceptio cfthocquartomodo;
l!ludenim/Krriv>i, fignificat cUncuUm fu- fceptionem, iuutune
fcientUordinantis quU confocietur cum aliis ordinandis , (K fic, nelcieate,
&confequeateraoleote,ck approbaateEpifcopo, ordioetur: Cactcri tres
prarcedentes roodi potiusdicunturdoiolzfufceptiones, cV folum Urge dici poflunt
furtivr.- inUIUenimdecipiturquidernEpifcopus, fed oon pro- prie, modo furtivo ,
& occulto, utuiquarto. Quemadmodum igjtur Dodorescum
Suu.di/t^i.dtttnfwihftii.i.amm f. P. Bardi inft!tS.ltg.J. f a.IO. ciuos Ltymna.
Styr. Gafp. Hartad. commuoiter docent ,
pcenamlauminSacrisCanonibuscontnifurtive proroo- Cos,
eflcfolumcontrahuncquartummodum , iu dicendum cflc incafunoflrocenfco, cumin
utroquccaiu fmt ftridc vetba inter- prctanda . 4S Q^arres, dequibufdamOrdialbus
hic loquatio efl? Refp. CumpnmaTonluraex rommuni fententUOrdo aon fit, ut ha-
bes apud Doflores citatos a Caftrop tttjitJt OrdJjaaic.}. 1 jrnmtr*.
tM\x\\tVaftf.Ctntath Larman. alitftat ; ejusfurtiva fufceptto noo
critcalusrefcrvatus. At ver6quiaMinoresOrJinesfunt , ( defi- nitenimTridentinum
ftS x%*ap.\.&t*a.i. Ordines feptemefle inEcclefia, Sacerdotii,
Dixonatus,SubdUconatus, & quatuor MinoramOrdinum ) .dedeorum
funivafukeptiocafuserit refer- jo BonialUfuatflabilU, mobiliaalii^undelexhacc
videturex- tendiadeum,quialterutrarapit. Verum, falvameliorefcntentia,
quUproprie, 5c ftrideloquendofut hicexfupradiclis loquenduni
riobisefl)nondiciturquisiavaderebooaaaobilU, v.g. pecuaUm* veflem, dcfimilU,
fed furari, rapere , tollere, ulurpare, nam iovadereproprieeftdebonislUbilibus,
ocfignificat inpracdium,ia feudum, indomum, poflidenda, fefeimmittere ideo
mihivide- Xur, hlcnoncomprehendi, nifiinvafores boaorumflabilitun. Confirroo ,
quU ia BulU Censr a.i 7. excommunicantur^ui u(us> juatfruclus,reditus,
cVproventusadSedem Apoflolicam,& quaf- cuaque Eccieliafticas perfooas
ratione Ecclefurum pertioeotes : <5c ituriavadentes, ddlruent«,occupaates ,
ic Ecclefiampertinentla. Vides igitur'a.io. ubi agi torde boois immobilibus
ufurpari verbum in vadendi , non ver6 n. 1 7. ubi agitur de roobil ibus / 51
NomineautemEccleuafticorumBonorumintelligi eabona, quatfuntEccleGarum,
uodebonapatrimonUlia hic non includi, oequaquameftduhitaodum .
Dubiuriurocnpoflctde bonispatri- monUlibus, adquorurotitulumquiseftordinatus.
An fciliciet is , quididumpatrimoaiuminvadit, incidatinrdervartus/ j 1 Refp.
Non iocidere. Hujusautem refponfionis ratiotoU pen-
dctexfblutioaeiUiusquacftioois. An booum quodcunquc Aabile» ftatire atque fit
patrimonium Ordinati , fiat bonum proprie EccUfia- fticum? Profedo, cum agitur
de rebus Ecclefiafticis non al ieoaodu , quc runt DDunfub pronibitione Tn
J./Vjf 1 y c . 1 1 Jt rtftrv.& in ex- trav. Amiititft, ne booa
Eccleriafticaalieoari polTiat , includatur di- dumOrdinati purimonium,&
relolvuatcommuniter,aoniacludi, ut rede aout Boiu J«. tJ.lJ* rti.Etcl.**»
alitnanj* an. p. ».». 1 i .>"■»«,
quUexmvaunsAmbiuofe/quamTridentinurocoafirmat>expre(-
seloquiturdebonisimmobilibus, ocmobilibuspretiofis, Deo dU catis.
Porr6exhacdodrina vides, «taliquodfit boaum EcclefU- flicum, debereeiTc
dicaturo ablolute Deo : quare cura diclum patri- monium non Gt dicatum
immediate Deo , vd Ecdefiis , fed folum iaalimentumtemporaleOrdinati,
ablblute,& proprieEccleuafti- cum oon eric
Adde.didumpauiroooiummorcuoOfdioato, redire finealialkcatiaadprilhnumftatum, quodcertcnoopoflet,
fielkt proprie booum Ecdefie . Vera igi tur eft aoftra ReCponfio, li vaden-
teroboaapracdidipatnmoaii, aon incurrere incafum refervatum, quia noa invadit
booa umplkiter , & abfolute Ecclefiaftka . t? Dkes, it diflum patrimonium
oon putcll alicnxn it> Orci- natoGneEpifcoptliceaUa, doaecaiiunde «cmhabeat
Ordinatus , unde vi vit: ergo cft bonum EccleGaAicum ? Refp. nego confequen-
tiam. Ratioenim, curnonpoflitalienari,rKMeft,quUfitEcclefia> fticumboaum,
(edquiaexpeculUri JareTrtdeatiaum ficHatuit, ut fdlket viveoti Ordioato congrua
a I iroeau rton defint . Rede er- go Mirchinus, W* Oriia.tr z^.d.c.f. dif. 1 1.
quando ex probabiliore leotentia, docet, booapatrimonUlU, adquorum titolum, quu
cftordinatus, aoafubjaceregabellU, oeccollecxaripofle, nondi- cit, quia kaccfuntbonaEcclefiaftica,
fed quiaprivilcgiobooorum Ecclefiaflkoruro gaudeat,
curautemhocprivilegioaaudcaot, ad DOf in praEfenti non pertinet cdocerc , fi
cui jd fcirc piacct, ipi um , Dc Cafibus RcfcTvatis pro Rdigiofts . tnrAtivtfi
vatus. 49 Dicet, acMiaoresOrdinesexfeateotUVafquex, alioruro- que non
funtSacramenu , ergonequeproprie, &vere Ordines. Relp. Prrm6 , Minores
Ordinesefle Sacramenu, tenet communior featcntia, qujrn docet 5.Th.
fequiturqueCaflropi«r^//.p.)-«ini(.4. citua S.Thtm. Billtrm Ctaintb.alitftmi.
Re(p Secund6, licct Mi- noresnoooflentSacramenu, non propterei ncgari debet
eftepro- pricOrdines/ Adhoceoim, utMioorGtproprieOrdo, fatiseft,
ilillefitpoteftasqucdammaralisrelauad aliquod Minifteriura Al- Uru ,
qusequeOrdinatureconftituatingradufuperiori, compara- tkoe MiniftrorumEccUGaB,
noclolum comparationealiorumPi- dclium, quodlolumUcitprimaTonfura, cUmMinores
ficiint, ipfbrum MiruflrorumEcclefi», qualea fiiat 1 (~> Ertumeft, ReligUfo»
fubjacereCafibus in fua Rdigioaere- V_> fervatis. Certumitem, eofdem non
aflki cafibus , quire- fervaiUurabEpifcopU, utex fupertus alUtis patet :
quamvisenim hi domicilium habeant iu Dicecefi Epifcoporum, habcnt uroen aroplam
exemptioncm ib ipforumlurifdidioae. x Verum , aa iidem Rel Igiofi afticiintur
cafibut i Summo Ponti- fice abfolute refcrvatis,aliqui dubiurunt ; fed
immertt6, funt eokn cVipfi, ut csrteri Fideles , SammoPoatificifubsecli,
nccuaquira abuaiverfalilege, qui Pontifex cafus refervat , libcrati ab eodem
PpntiliceipGfuerunt. Soluroeaimper varia priviJegU iifdemron- cefla,
indulfitPontifex, utdeiit cafibutabfolvi i Superioribus,
iuxtaprivilegiorumtenorempofllnt, noaverd eos ab iacurfioae refervatarum exemu.
) HincergoGt, ut G RelUiofus incidat in cafum quemcuoque Pipalcmuon
pollitiblolvii ConfeiTario Re^uliri , qui iSupcriore MonaQerii eflexpofitusad
excipiendas Confcfliones in coMonaAe- rio fubditorum; ■ififpccialem
potdUumciCoafeiuxio Mtribue- Etntioefi, quUexuoapartc, ut didum Digitized by
Google - 4* Lib, V. DePoen. Traa.de Cafib.Referv. i, «finfupponitureflePapalis,
&e«»lter» fupponiturper ip- mfimpliccmdeputationemConfefl»rioruin, non
coocedi i Su. perioribu$f»cuita*»bfolvendiireferv»tif , utccrtumcil apudoro-
RCS ; leg»turdeLugo»rr^.««MrXtj<«<*.*y.Su»r.f»»,.4.Wr«r/.i.fr.*.
r'fl.»^.t*.*i.i*.PeUir-/»w.*rr,».r.»j».t^C»ftrop.i<f(riwJ/i?4i»u>. /*r.r
t.jr.J..».t|, 4 Quinunadvenn»s docet dt ffn. Mm. »?j».4.Superiores in Socic-
tate noltra concedere cj ufmodi ConfelUrii* , licentiam , «bfol veodi * cafibus
PontifkiU, [ exceptiscafibuscontentisin Buila Cenae Do- mirti ) eo ipfo,
qu&dipfosdroutantidaudieodas noftrorum Con» fcflioncs . Idquod
probatexeo,quddPaterDofterGenerali$,expo- tellate.quam h*bet i Summo Pontifice,
concedit inCompend io Pri- vilegiorumomnrbusConrefljrii^noilri^approbatis, ut
poflint ab- fol vere quofcunquc Fidelfs, »d eos undecunque accedentes , ab om-
nibuspecratis, cJceenfuris-, exceptisiis, quaecontinenturinBuU !» Ccnae i at
fub nomine Chrifti Fidelium,(ait hic Auclor)cur conv prehendinondebe*ntnoArii*
H*c i!!r ,concludens, nonedemi- rum, ChieConfeiUriusoon valeat noftros
abfolvere i cafibut ia Socieuterefervatis , poflit verdidicJis Papilibus.no»
cife, ioquic, rnirum, quiabosrefervatSocictas, ner eorumdem abfolutionera
P.Gcoeralis concedit, dumcommunesConfHlariosdepuut,illo. rum vero Papalium
(praeiter calus diclos BulUe Cmna»,) idem P.Ge- neralis voluit indiclo jr.
t.concederc ■ « HrcQuinunadvennast quibus ego non acquiefco / mm ad- verto(quod
certemiror,minu5»dvrrtilie<^intan»dveniias)P.Ge- neralem, dumdicloprirooV
conccdit, noilro^Coiilcilarius pofle «bfolvereomnesChriftifidelesiprscdicfis
Papalibus, loqui de Fi- <JelibusSarcularibus,feaeitternis;
nullomododcnoftrir. De no- ■itrisenim loquiturpaul6poft, ineodem v crbo abtolx
,» 6 . ub i , cum retulifletperPrippoiitumGeneralcm, velperalios, quosipfede-
puta"crit, pofle noflro*abfolvi»bomnibusc»iibusPontificiis, ex-
<ep(i$qtiibufdam ibi noUtis , addrt, Commnuicatmrhet fatultatSu- fefieniut,
&iit, qu:im iffiitmuufcrint. Ecce, quomodo Pater Ge-
isrralisrcftringitConfcflariosnollro';, dumeam factiltatem, non roneedit
otnnibus Conlcflariis, ied folum Superioribus , clc iis •Coofcflariis,
quibusiidcm Superioresconccdcre voluerint. Ciim ergotimdifrinOe-P.Geneulis
loquatur inhocjr, 6. certc noflrot fion comprehendcrevoluicin<>.i. 6
EtUnemiruinclTct, ficjufmodinoflrorumGmplexConfcfl»- fitisnui pollet
no(rrumab(olvereabufurpationealicujusrci,Contr* votum paupcrtatis , qusrfit
peccatum mortalc quodcunque, qui» hic cfl unus e» cafibus noftris refcrvatis ,
ut infra videbimus, poflit umrneundero»bfolvere e facrilegio, pcrquod nofter
effringeret Ecclefiam, camquefpoli*ret, quiahocpeccatumeftPontificium nec con
tentum in Bul la C jnconveniens oftendit i rflc ratiooe rccipicnd*tn j Ktn
littt Smftritrjtmi Regularium CtnftTunt gmdirr, mfi quanda feteatm iffimtt
ffente , amt frtfrit tt futiite t, ■>/< auamae feteatum aiumem refervatum
admiftrnat , ii ah iffi, ftti^int . 6 Suferiore, in fimgmlu iamilu, itfmumt
iuti , trts , , Cenfeffariei , ftt futiiterum mmmtrt mejeri, vel minari , tiqnt
i dt&iy ^-dtntu , tharitati frtditi , qmh mtu refervatii tn abfel^ eafut
ttemrrtrit, m que Lm dittri ttLmitti iff, m frimu Cenftf- farimi jmiieavtrit .
7 Tam Smftritrtt fn ttmftrt tmifitmttt , auim Ctmftjfarii qmi ftttth ai
Smftritritatii gradmm fmeriml frtmcti, eavtamt iihremtir, nt t* matui» , amam
de alieemm feeeatu m Ctmfeffient haimerimt , md exteriertm tmbermatiamem
atamtmr . i Littiit tamrm Smperiarihmt dettrminare ffnitrmtiat gravtt qmi.
tmfiam ftteatii, ttiam mam refervatii, h Ctnftlfariu emftnenimt y amt [mhditei
ai ejnfmodi ftrftirandii ethHere fojfmt . Atame &e. htn tijlaniitmi &t.
Dat. Ramaafmd S. PerrnmiZ.Maiilt^X. 9 Hadenus Decretum Clem VUI. quod deindc
confirmarft Urbanus VIII. addent verb» fequentu. Saaaitai fua dtimtef,
dteUravit, mtfi hmjnfmtdi RegmlarinmCan. frjfarii eafui alieujut nftrvati
facultatem fttintthni Suferier dart mt>- tmerit, ftfnt ntbtltmmm Cenfeffaru
illa viee ffuieentei eXegmlare, , ttiam nen ttttnta m Suferiert fatmltati,
atfeivert. Hxc ad vcrbucnClemens, &Urb»nuf, " tulz , quibu» SUPER
ILLUD NUMERI PRlMI. rmdea,.r,& mUerat) . 10 Cjutmvis fupr* dixerimus,
Prsrlatis ReguUrium pro fuis Religiolislicerealiquidampliusrcfervare, quim
Epifcopis proSf;- cularibus fuis , tamcnmaximenoUnda funt bsrc vcrba prudenter9
& mederate, in quo vc reor , nealiqui Superiore, rx nrrniozeloma-
limedelinqu»nti fed hoc (atis fitinnuifle. ii At fi imprudenter, &
immoderatc (e gerant, licet ( uC certumcft ) tunc peccent, validane erit
rclervatio/ Refpondcoa validam puto, fi caetcr» (erventur, quae funt
inmcmoraroDe- creto defcript», quia nullum verbum hlc adcftirrinnsfacfum, quoad
hoc, de quo hic quzritur. Et nota, hosuodecim c»(us non efle co ipfo refervatos
, fed refervabiles . San^ fi eo ipfo cflent rcfervati, non diceret Pontifcx, ut
Praclati, vclotDQCS, TCl aliquof Cbi rcfcrrent. oluret , quia noc peccarum eft
Pontihciura, iCom». , eSc fic de Cmilibus. Quod certe SUPER ILLUD NUMERI
SECUNDI. i poltcrtorc , dutlrmam Qumunad. nulu §. II. ExfUtmtia Dtereti
Cltmtuti, VIII. dt kXtftrvaui KrgnUrmm . •I. T Uudfichabet, quodlnvenies tum in
Bullario, tumapud Ju- JL mpet.ditafit.tUftrv.imitte, tuirw» Ordin. ieeiet. Jefu
eep. 4. ii rafit. rtfrrv.1l. 1 Sanclifimmt Dtminmi ntfler , jam fridem atcuraii
ferfemiit , & rt iffa cemferii, qmtd refrrvarie faenJtaiit ahfttvendi tXetigiefti
ffnittnttth fettati, anitufdam gravitrihut, mifi fkferitret admtimm frtedtnter
; ac mednate Wa ntamtmr , nennmtiti imfirmiertt , ami in. ttrimm Safrrieri fme
etmfcitntU matulat dettgere fermidant , addn- tere ftffit in tterat damnatienit
feritnlnm , & ffirttualit remidii dtffttaticnim . «rca, nt hnit maU
Sanctitat Sua effartani frtvtdettt , decrevit , mt neme tx Rtgularimm Suf
erierihui feetaterum aiielutie- nn fiii rtfirvtt, txetfiii fw, aue
lr<juuntur, aut emniiui, aut ee- rumaliantt , frtau [uhdttttumutilttatiiieftiiriindeininajndicaverit.
} frime, Ventfieia, IntantAtienei, Sertitegia. II. Afefiafinh Rtl gttae, fivt
Helitudimtffe, fivt rittntt, etuand* to fervenertl , mt txtra ftfta Menajhrii ,
feu Ctnvtntn, fiat egrrfu . III. Ktaurna, & furnva ) Mtnafitrit , fen
Ctnvtntu tgrt$t , ttiam ntn anim* afeflatandi faeta . IV. Prefnttat (tntra
vttnm fanfertati, , mua fii ftttatum mtr- tali . • ■ V. /*r«»»»»»r«i»i falfam
in Jnditit RtguUri , fem lerititm. VI. Trtturatit, amxilium, ftu ttnfitium ad
ahartum faeitndum, frft antmatum fftum , itiam eftHu nen ftaautt. VII.
ralftfitatU manmi , amt figilii Ojjicialium Minafttrii , ant Cenvtntmt . VIII.
Furtnm dt ntui Mtnafitrii, [tm Ctmvtntm in ta auaati- tatr, aut fit ftctatum
mertale. IX. Laffmi tarnit vtlnntariut, efere ctnfummatut . X. Otctfa, amt
vulntratU, [tu , XI. Mmlitiafam imftdimtntum , amtrttardattt, amt afrrtit
littt- Tttrnm a Snferieriiui ad inferierei , & at inferierthui ad
Suferiirei . 4 Si amtd altud feecatum gravt frt Relgienii ctnfervatiine , aut frt
ctnfeitntia puritatt rtfervandum vidttur , id ntn atittr fiat , quhm Gmeralii
Cafitmlt in tttt Oriine , aut vimUi matma diftnfamt, & temftnfm. 1» Non
neg»tPontifex,tKiiTeorrmesprardiaoscafusrefer»»rii PrarlatisRegularibus,
idqueetum fineCapitulieonfenfu, fed fta-
timaddit(proutprudenterexpedier)quodm»xime,utmodo«>.io. dixi,eft
xnimadvcrtendum. Hincmerito dicimus, non femper licitr" Prarlatos
relervare omnes hos cafus, quia PrseUtus in illis relervandis habrre
dcbetprobabilitatero, ad fubditorum fuoruru falutem, &utiliiatem(<icere,
ilUmomniumrefcrv-atioocm,quo<l certenonlemperfubditorumutilitatiid conrenire
fblet. Moneo tamen in Sorieurc rudicatumi CongregationeGenerali fuiflcde
Socictatisbonoeflei omnesrefcrvarc, quibusafiifunt fuperaddi- ti, utmox videbimus,
idquodnonfuiflctiimium, prob»t Suares) r»n».4 in | par.rr.loMt.i.e.t.hn.f, i)
Quaeres, C ante hocdecretumerantaliicjfus inaliquaRe- ligione rcfervati,
talesneremanfiflcnt, etiamfidenoronon fuif- fentidicla ReligionejuiU
hocdecretum refervati > Rcfp. Probabilius, immdcerturn judico, in.u
remanlilTe. Pon- tifcxcnim voluii, utinReligionenoneflent cafus refervati ,
nifi juxufurmam io hoc luo Decretofirmaum : at fi illi antiqui renun- lillent .
jam adellentcafu^ rclervati ,cV non juxuejufmodi formamt ergoAc. Vide id
Uteapud Juniperurn, U.q.i.ftrm. SUPER ILLUD NUMERI TERTII. ^te*1 e^i{tt% y
fmt£JHi%4^m^tt$r a i4Hice(Tctlocusomnes prcdictosundecimcafusexplicandi;fedl
quianonpauri Do£)orc»fatisdilucidecos figillatim explicant, tu- pervacaneum
judieo ■ pluribusin hisimmorari. Hi »utem Doflo- res pnrcipui I unt Caftropat.
dtSaeTam.fput.diff.muit.pu*a,iiS.t. i ».l |. Figund.»r«r/>r.E«/.l.M.8
e.e,.& [eeuent. juniper. dt cafih. rtf. teta far.t. Utiflime ,
Pelliczarius,rr.6^. t .mnmm.i I . BordonuSJ*.!. a rifftn.% 7. ufqutad fO. SUPER
ILLUD NUMERI QJJARTl. Si aliquad aliud rtferVmndum vidthitur , fist in Cafitnle
Gt. meraii , vel PrtvimcUii , matura difcmfiemt, & ttnfinfn , &e. 1]
ExhaccUufuU, perquaminCapituloGenerali prototoOr- dioc, & in provinciaIiproProvinciarederraridebet*liquod*liud
peccatunHPraeter undccimdiaa(kaECcuim quililj«Supcrior,eti»rn 1 Digitized by
Google Caput IX. §. II. & III. 49 r ...J:.imu« ooteftUbrefit: PrimA,
utnonpoflit ft*el«dcreturracnsPontificiinolei»tU tanttm coneedere potefta-
^S^^^i^S^S^SIA SrxUtiSlWlpeci,l. ^ 7r S Tari^pro toto Or JiieT quia " tunc
non ell, nifi Capitulum Pro- Ytocialc, qu^lolumpotearclcrrareproProvacu. 16
Secund6nt, utnec poflit.nCap.tu.oConventual.uniusMo-
«fter.iproipfounoMooafterio, quia id non conceduClemens, cxim requiratfaltemCapitulumProvincialetSedquid/
Potei vel Proviociah rclervan calus pro uno Potcritne vel peccatum relervandum,
utcUre^olligiturex verbisprxdiili De- cretiClem.
VIII.cicnoutidemipfedeLugo«i«X»««»^6. Qu6i fi Coogregatio mod6 allau lolum
dcclara vit de Cenfuris , CQHtj Hetit dcclaraflet, piopter identiutem rationii,
fl de diclo prxcepto um univerfali Obedientix intcrrogau fuilTet, »el illud iu
mea- tcm ipfi veniflet. SUPER ILLUD NUMERI OJJINTI. Suptritritui fnhdittmm
Ctnftjfunt, nudirt nifit Vtl ttftrvtutrum , vtl fptnti , *«/ prfrit
rnCapituloGenerali, vel Prov.ociali rclcrvar.calu prouno, vcl
duobUsMon»ftcriisuotum> Relp.pofle.quuPont^cxfolurnprc- eioit.
utrcfervatiofijtcumconlenfuOpituliGenerilis.vclPro- , incialis, non ver6
utiemper fiat prototoOrdine, vel tota Provln- ^iadeLugo./^^
iHr6necellari6debeatintervenireluffragium majons partis - - r]n/m
fcc^sDecrctumCapituli noncflct. « His, cumpUruuot, nihiloccurr.tluperaddere,
nifi forte .« ime not», inSocieutenoftr»fuffr»g».ites in Congregatione advertercillud:
IP~ut)t quodnonexcludit induaionem altenus, rJirS lehabere, ut fc
habetCapitulumGencrileinaliisReli- cVillud, Mrimm, quod diCtam induflioncm
excludit. Cum General.leriaocre, u igiturPontitexloquaturfubdis)unctiooe, non
fiet.n r.gorecontr» *'°cT nmn1 dc ConnreRatione ProvincUli / Id enim fcire ne-
Decretum, G quisconfiteaturSuperiori induclus, lcu motus »b ceflariumrft , ut
vidtumus.an Congregatio noflra Provinciali, pof- ipfo , vel abalio , fed non
coaflus . Monet S«ar ttmA. r. DrX/pravincUrclervarecafus»lios, prxter illos
undec.m/ d. Rtlit.tr.S.c.i tjmm.y ne umor»liquis, vel mmupetfuaGo tol- RcVp
Nesarimerit61Suar.r.A.^R/^./r.8./«».*./.t8.».f *■&*><■■ Ut foonuncam
pcenite. J».io./»».8/ J ».4.R»tioettedebet, quu Congrcgatio noftra Pro- ™c7alis'nonbaoet
fuftragium, nifi Confultivum, & Elcctivum TL . A f Clcmens Octavus requint
Cap.tuli Confenfum : ijtulinon intelligitur, nifi Congtegatio Voca-
Km^ilinii^^^a^tf" M ad eligendum Generalem, -Ul Pro»incialem, quod noftr»
ProvincUlis Congrcgationon ha- bet, habct ver6 ad eligendum Gcneralem
Congregatio Gene- "io Ouart6, quiarequ.riturmaturadifcuflio, cV
confenfus,fit, ntauxreredebeamus, quidnam intelligaturper hxc? Sane , per
m*iHr*m i,(<ufontm intelligiturfcria, «3cdiligensrcicxaminat.o; p -r cmitnUm
ver6 non intelligitur folumconiilium, led fuffra- gium maiorispartis Capituli ;
id eni.n fignihcat .llud Ctnf.nfu, Cn~ l„ul, , in hoc autem diffcrt obl.gatio
faciendi aliquid juxu conC-
liumalicujusabobligationefadendiiuxual.cujusconfenfum.quod latisfit pr.ori
ubi.gationi , fipeuturconlilium , fcd fincobligat.one iuVdiequendi; polkxiori
verdoonUtisnat, per petitionem loUra coniilii, fedoportet, isnat, pei .
utadntalteriuscoofcnfus, iuxu quem fiat Debet igitur in
renoftraadeflcnuturaconfidcratio, «3c non SUPER ILLUDNUMERI SEXTI. Suftritm
Jtfuttnt ituty tut , tut plttrt, Ctnftfuritt, ««*_»/, fruitntt, , &t. frt
(uUitorum numtra. m*jtritvtl m,mtri. *J Quinquehicfcfemihiofferuntdifticulutes.
Prima,AnRe- ligiolusinditfcrenterpoflit confiteri cum his plunbus conft.tut.s
confeflariis, mod6uni, mod6alteri,anpotius,pofitoqu6duoum elegerit, nequeatad
aliumrecurrere/ Refp. HuncpofterioremmodumdocuitSuarJ./.a« ».7.quemfe-
quutuseftCaltrop.*// ptnh. f.i t.ff.ynum 7. fed jamcurogravivTimis Dodoribus ,
ut habet Juniper.p.i jiif.6. ?.t . n.m . & cum (Xjintana d. vclcertus,
vclprobabiliornobiscllilleprior, «Sc talis elTpraxis ia
Socieute,quamtamcncontnriam immcrit6dicitefle Juniperus»/» pfnfu>g.t
j.«i.56.exCoriolano : led forulsevel oliraante dccretum
Urban.Vlll.dequoO_intan.».7.itaerat, vel in aliqua forte Pro- vincU . Rat.o
autem noftrx probabUioris fententie eft , quia per po- rterio Scdadbuc res
conliliumlolum Denioue, V niutefuoft»nti h^o7nquUesprhrio , SiCaprtauMB refer
vet aliquod peccatum , jurifdictionem7 fSt quando non poteft haberi primarius ,
ad toU rnncedcnsitliusablolutionemPrxUtUlocalibuscumpoteftate, ut Iendos umen
icrupulos, intentio noftraeft, Ut !n,~,lu5delcaarer>oflint: poteritne
deindeGcncralis, vcl Pro- Jurifdittionem habeat, «3cc, SiSiS!
CneCl^u.Cap^ulilprxd.a,sPrxlatis ilUmtollcrc, lum,"fedalTeofus. lteriorem,
vix confulereturfacilitatipcenitcntium, quam.nten-
Ncteprxtcre»t,prxdiclaomnia,cumfintdcfolem- ditPontifcx.
Merit6ergoP.N.Generalis«» Rtfptnf. Gtnnnl m*u».
intizaClus.leudt-creti.nifiadunguemferventur, nul- feripti,,V.Ah(t'.uiit
ifrtftnt.n.*. lic refpoodit ProvincUliFUndrix 10 Aug.i6»5.
SccundariusConfeflarius, licctnondeberettubcre Tiucialis. WRc1P«j"deo .
Non polle , quia hscc cflct nova refervatio fa- 6a fine Capituli confenfu. lu
docet ex Suano de Lugo /»/././. ai Inquircs fecund6, An pcr hoc Decretum ,
turSuperioribus, poflerefcrvareuodec.m diaos ca
s;(Hf.mr.tootcflasrefervandiCcnfuras/ Pontilcxen. in quoconcedi- cafus,
reftrida iifdcmfit poteftas refervandi Ccnluras / Pontilex enim loquitur fo-
lumdecalibus; dequehisprxcipit, ns Coc capitulo relerventur alii,
prarterdiClosundecim, de Cenlurisneverburaquidern. Rcfp Propterhancratjonem non
lu.flc ln Cenluns rcllriclam Superiorum potcftatem docuerunt Suar.//.. J. in i
f. d.i9. (cd.j n A I. c>/T.4.«b ZltJtrXa *^.i IJM 7.Galtr.«//?«»«/^»5.«T.i
jw.6. Pcl- ScdUmhodiecomrauniorDoaorumfentcntueft, fu.fle reflri-
aim,'&iudcdara^SicramCoogrcgationem, uftantur D.ana, «Jc
deLugolocismoxciu.«l.s. Meru6fan«}:quialecuscluderetur nimisclare Decretum
Po.uibcs S poflet en.ra Supcnor Cnecapitu- lo iraponerecenluram cuicumquecalu.
, & dc.nde illarn f.bi rcfer- varci quodellct,
f.birefervarecafumcontraPont.bcisDccretum.
LeEeJunip.quircclercfpondctrationibusSuarii. AtquehaocpollcriorcmlententUm
inpraxi efle exc.p.endara, iofemetSuareelocociutofatctur, dum ibidemd.cto»J«t.i
j. ait, h*tm~u*m mtlmt ttnftiimu, id ntn ftutrt , nifi ffttiuli Cupituti
\7nU*'u **i emntm duhitutientm ttHtndtm . Eamqueablolute jm- CeaunturThom
Sanch.CorioUnus, Peyrinus, Megala.Mollcf. to, aliiquecum Junip. .^. f^S^ Dian.?.V/r.*J'«/.J.addc,
«Sc Averl^.i7.i/ fotnu.fta *. «Xdel-ugo difp.10 dtfamit. n.47. InquiresTertid,
Poteftne cap.tulum Generale, non obfhnte diaoDecretoClem.VIU. refcrvare
omnepccc»tum morule Ino- bedientix contr» Prxceptum Obed.cntix » Prxlat.s .mpod-
raRefp. ConceditdcLjgorffj>4Ji.d«/>.iy.».47.0jU,in<juit,quatn- vis
rcfervatione hac f»a» , poflet PrxUtus proh.Uerc fub prascepto Obedient.xhoc,
velilludpecc»tumquodcum-uefcu omni» pec- nu, quxfibivellctrefervare,
«Sclicfequcrentureademinconvc- oimtia. qux di^a funtfequi, fi refervaret fibi
ceuluras ; umen id fcqueretur, inquitpcraccidcns , «?c rw reto Pontificio
vetitum eft. sVdcBoval.icambigo, an validcfieriidpofllt, quu fic *T*mb. T.ILD»'
»4 Sccundad.flicultas, AnSuperiores, dura jubentur,Confe(« farios duos , trcs ,
rd plurcs juxta numerum (ubditorum depuure,
pollintnihiloininusexcederehuncnumcrum, iu ut lcgitimi ta-
leantinconventuparvodepuuretres, velquatuorr Refp. Valerenonettmihidubium, quia
ex una parte Pontificii intentio fuit , ut dareuir facilius pcenitentibus ; cui
non obftat, im- mofavetmajormulciplicatio, & ex alia, Superior committcndo
uni,velalterifuampotelUtem, nonprivatlejurifdiaione, utnon
poflitaliiseandemdelegare. Delegabit autem , vel dandodireae JuriCdiaionem
diaisSaccrdotibus , vel dandopri vilegium fuo lub- dito, ut
eligatCbiconfcflarium, quem velitexillis. 15 Hincinfurgiitertiadifliculus. An
Superior ita poflit fuam Jurildiaioncmcommunicare pracdiais excedentibus
numerum, utiifuperadditiabloluum, «3cpermanentem habeant JunfdiOio- nem?
Rdpondeo. Suar. ttm.A.dtRtli*. trna.i.lti.i.tuf.t-. fint. 3ucm Cequitur Juni
per. «// rtftrv.p. t .dif 6. t>. 1 .csp.ljtum 9 ) propen- etadnegandum;
licetenimpoflitSuperiorpro unavice, feu ad aliquem aOum dcpuure alios, non umcn
( »it) permanenter, quia id eflctcontrareguUremobfervantiam,
cYcontradifpofitio- nemPontificiam. Addit, necSupcriorem pofleconccdcrefubdi-
to, ut isfibieligatconfeflarium, quem voluerit, <3c quot.cfcum- quc
voluerit. _ _ »6 Mihi hxc doarin»fic»bfoluteprolan videtur fcrupulofa , cc
foruiscfalfa . Prius, quianimirumfioefolido fundamento ftrin- gitSuperiorum
potcftatem , adde «Sc ptx.iitentium confcientias . Pofterius, quUnonvideo,
undefaculus, quam habent Superio» resinjure, dclcgandifuam
Jurifdiaionemconrcflariis, reftringa- tur. Pontifexenim indecreto
hocfoliimhabet, utSuperioresde- putentduns, veltres, &r. non vct6 tollit ;
utmod6dixi,utnon poftinr plures. Parimodo, dum de refervati< Cafibus
Pontifex agcns, fubdit, utdiaisConfeftariUdrpuutisdeturlSuperioribus potcflasabfolvendiab
illis, quandocafusoccurrericpoCtivamcUu- iulampon.t,
utomnindtunccommituturulispotefus, non vcr6 additnegativara, utnonpoflitalio
modo univerfaliter committi, etiamantequamcafus occurrat.
MeliusigiturmihiarridctdoarinaQuintanad. dtffnit. fin-nl. ia num. 4. qui agens
de poteftate concedrnda circa ablolutionem poftquam probavit, Epifcopos, &
PrxlatosRe- vant, iumpoflc eara generaiiter cooccdcrc confcflor.bds , ut iblol-
, velalicuifubdito, utablolvatur, «Sc poftquam dixit, quo- Digitized by Google 52
Lib. V. De Pcen. Trad. de Cafib. Referv. Cenfeflarios pio* , &Dottos, qui
abfolvere valcant i rctervatis, immo aliquando ideflc neccllariurainlocii, ubi
oon eit RullaCru- ciatz, velnonadfunt Religiuli privtlegiati, tis abiolvere,
fic addit dc Religioli» . 17 §lucmd Riligiejei nen tt* fttiii htt adl... Imti
meemrem txpriirt ( neta, txftdirt, dixn, nm amtem nemfeffe, vtt ijft eentr»
dijfcfitienem Ptiettftii) tmm ftmftr intri demmm h- btarnt PrtUtmm , v»/ cit»
habtturi /snt , fi ftrti m*ni , vtl vefpcri mbfit, gui tam f*eult*itm peffir
eenctdere, & firiiiiiii tenfuitnium efi perfeaitmi Retifiefi, guim
Sicmtmrium, difiiplint: *J in afigni hiu ttsfibui txifiimtrtm , h*nc gtntrnltm
f*cuit*ttm tenetdtndtm , a8 Prtmiy Pettrit Suftrier Cmftffarie erdin*rie illmn
cenctdert fr* eecefsenius, in gmibmt Superitr vel e/t etcupatui , vel iffi
tundum tfi axtralHim, & differrs ntgutt Sturifitium , vtl ctmmuni* fint
net*. 29 Seemndi , In Cenvemibm fautarmm Rtgutarium exfeditt, mt Suftrier
immtitUtut iilam cencedat , nt, cum fettitur, telttti < fejfit , gmifnam fit
11, frt gue pttkmr . Jo Tertie , Etiam fcrupulefe fomitenti aliguetiei ctneedi
efertet gtntraitm fjtcuttattm , nt fcrupulii amgatmr , exijlimans ft fine
itctn- tm *ifetvi nen fefje , gui» f»iio judic*t ft f*jfim sn rtjtrv*t* snci-
dtn . ) I Sfuuri* , Pre aiiguibui magnii feftivittuikut ter , *ut guattr in
unne , ett*m ferfem tenttdend* ftret , nsfi in dtitruilienem fe- tiui , guim in
*dific*ti»n*m vtrgtre tegnefctrelltt . HaecQuintanadvcnnas.
Eaquibuscolligeuniverfalemregulam; Poflc (eilicet liceotiam generalemconccdi ad
ablblutionem prxdi- ciorum Cafuura relervatorum in Religione; immd &
aliorum Papalium , ( pro quibus tamen Superior potellatem dclegare valet )
pofTei inquam «quoticsrationabiliscaulaadfit, pervirumprudcn- tem expendenda .
f 3» Quaiudifrkulus, quidfignificatilitid, amtplurti pre majeri iniditerum
numtr». Duoscnim (enfus facere poteft . Primum, ut nMagnoMonafteriofintplure*,
qulmtrcs, nempe quatuor.fei ita, utliadhucnoubilitcrcrefcat lubditorum numcrus
, non fu- peraddaiurquintus, icxtns, & fic dcinccps . Secundum, utcre-
lccntenumeroiubditorum, fuperaidatur tunc quintus, iextus, ieptimus, <3cc.
33 Hacinrememini, melegifTe ouendam Doctorrtn , qu i nune in mentcm non vcnit,
doccntem in qtiorunqucnurnerolifTimo Mo-
nafterioadfummumquatuorConfeflarioidcpuuri pofTe. Quinu- iud.ii* fxn jing. 1
9-»-*1- contra ait : autumareSapientcs, nonfolum drbereplurcs,
&pluresdepuuri, feJ eaproportione, utprolin- jjtrtisdeninis Rciigioforum ,
addaturunus. Ex quadoclrina, ut vldcs, (eqnercturin Monaiierio centum
Religioforum , debcre cleputaridecemConfLilarios, & (icdeinceps. ?4
CertenentTaexhisfeotentiisplacet: nam iimaturo judicio
■verbaDecretienpendanttir, invenies &excedi numerumquatcr- nariumpoflc,
& rron oportcrc multiplicariad proportioncm dicli deruurii, teddebetericri,
quodutile, &bonum fubditorum forc prudentiaStrperiorum iudicaverit . Illud
notat idem Quintanad./.*. a.7.privilegium,quod
innoitrisordinationibusrefcrtur,perquod non obligetur Socictas
prarterConfcflariura ordinariurn, multipli- cirealios, fublatumfuilleab
UrbanoVIII. 5 j Quintadif£cultas.
An in parvo Conventu fufficiat unum Confeliariumdeputare? Reip. Suarez
,tem.*..dtReit; itb.z.tr.vt i. t.t f.».7.CaulrjtV»<ra funit.i j.§.j.».7.
Juniper.i» t*f.referv. i.f.dtff.6. <.i.».7.a)iiquedocent ,
(iConventutparvusl't, juaiceturqucludi- ciensunusConfeflarius, unumlufttccre,
afferuntquc duas ratiu- nes. Primam; quianonvideturPontiiexobligare ad plures,
nili fnbconditione, iiunusnon judicetur fufiiciens . Secundam; qtiia
inMonalteriisMonJaliumunusfoletefle Confeflarius, quando ille
unusiurBciensexiltirnaiur.Ergocur noa idemdicendum fit dealiis Religiofls? $6
MihinullomodoharcdocJrinaplacerepotcft. Ratioducitur i
Dccretoadc6dilertcpnecipicnte pluralitatem. Hxc (unt ejus vcrba:
Suftrimrtiinfintuliidemibuidtfuttnt dues ,trei, uutflmei; Si e» go Pontifcx
jubet d uos, cor reftringis ad unum ? Hincrelpondeoadprimammioncm, negando,
Pontificemlo- quiiubconditione, &iternnegando, efleprarfumendum , ipfum
vellealiter, quim nosdoccmus, ubicnimclaralexclt, locumin-
terprctationullomodoreperit. Adfecundamajo, eflcmaynamdifparitatem; nam
Monialibui provifum fuitiTridentino, uttcr in ann» alius extraordinarius
otferretur, quo remcdioquiacarebant Rcligio/i , merii6Clcmcns VULvoluitfaltcmduosConfcflarioiinquacumquedomocooftitui,
&itapo(lbasc icriptt, ime vilustenetQuinunad.aV^nyJajr.i 9.11.6.
«wuraSuarez. SUPER ILLUD EJUSDEM NUMERI QUINTI. fcriij ttitute rtftrvtuerum
Atfelutit guand* tsfui etcmrtrit . 37 Si Petrus v.g. Religiofusdeliciore(ervatomaculatus,abfolu-
tioncrapetit abaliqaoexCoofeilariis deputatis, buic Confcflario
debcbitSuperiorconcederepoteftatem illum posnitentem abfol-
Mndi.quandoipicmetConiclUriuifudicat, fibiillanieflecommiu tendam:
tuncvcrAricjudicabit, quando nec damnum proiuno, necbonopublicoReligionis,
nccipliprrnitcnti ex eaablolutiooe timeri rationabiliter potelt. ]8 Atver6,
fiffctusPetrusabfolutionernhancpetatabalioSa- cerdote, feu Confeflario ex
iiondcptmtis, nonobligabitur Supe- riorillicommitterediAampotclbtcm, quiaPontifejtloquiuix
lo- lumde deputatis. 39 Scio, efleconriliumomninofequendura,utetianitumejuf-
modi Sacerdoti( nifi vaJdi>fif ineprus, timeaturque rationabilitec
rnaluseventus, &c.J commitutur, nedifficilefitremcdium( nitenti.
Immdaliquidocent, debere laltera ex oblij tttis committi, prxfcrtim, ii
ejuimodi Saccrdos, dcputatus, talis fit, utmeritbdcputiripollit . Ha?c I unt
facilia . Scd quid, fi Superior , quamvis deputttus Con-
feflariusjudicetinDominofibicommittendamefle poteflatern ab- folvendi; iplctamenSuperiorcommitterenolit.'
Id quod tyraooi- cum cfle meritoSuarcc pronunciavitapud Quintan./.r yf»/.t 3.
40 RcTp. Huic malooccurrit Decretum Uirbani VIII. volentis,ut tunc ■ etiam
repugnanteSuperiore, habcat Conlcllarius potcfla- tcm abfolvendi . Urbanusenim
poft confirmatum Decretum, de quoloquimur, Clementis VHI.fic voluit,
utadderctur,ficutiha-, bes»» 4,jem.Bullfel.mii>ii7i. & refcrt idem
Quinttn. defen.fiue.i 1 . num. 4. SanQitai Su» driacefi dteUruvk , ut fi
hujufmedi RefuUrium Cenfejfariii tafui ulicujus rtftrvati facultattm fttcntiiui
Suferier da- rl neiuerit, fejfint nihileminui Cenfttjarii, itl* viet,
ftnittntti Tl- t>i!*rti , ttiam, nen eitenta i Suftriere facaltatt,
attfeivtre . 41 IdemAuttor/.r.».6.eumaliisquibufdam putat, hanc facul-
utcmetiamconccdiConfeflafiodoCio, &pio, quieflaltisaptus» ut
puflitdcpuuriConfeflariusRegularium, quia, inquit,fkprc-
fumiturefleraensPontificis. Id cgoocquaquamadmitto.quia^ciira agimus de
Jurildrctione neceflariaad atium, noneft latis qualifcun- queinterpreutioconrcflionisdatar.
Ncquedicascumcodcm,tunc adcfll* licentiam Pontificis deprxfenti, necfolum
ratihabitiooeox defuturo, idquepropterviundumfcandalum, & ne ipfiui ovei
pcrcant. Nehoc, inquam, dicas, namficrecurriiadaliudcapuC univerfalede vitando
fcandalo , & de ratihabitione , id quod quan- tum (eextendat,
alibiquatritur, nosautemnuncloquimurfolum, fpeclatohocUrbaniDccreto,
quodcumclarc loquaturdcConfef- fariisdeputttis, nonvideo, qua rationc hicAuclor
velitaddepu- tabiles extendere. 4* Quzres, fiidemdiciusPetrusillavicefuitfineconfenfuSu-
periorisabfolutusmododicio, i Confcflariodeputato, quia utus
elHaculutefibiabUrbanoconcefla, li ,inquam,dictusPetrusite-
ruminciderctincalumrefcrvatum, poflctneabfolviiterum i di- flo,
velaliodcpuutoConfcilario, pofitisiifdemcircunflantiii,ob quasfuitprima
viceabfulutus, ideft , qudd prardicius Confeflanus judicetprudentcr, dandam
ipfi cflc licentiam , quam umen negat Super-or.' 4? Rcfp.pone,
docetPellirjr.8./.i.».6'o. adduceni Dianam , Alphoofum dc Leone, Bordonum,
cVraerit6, quiain Decreto nullaparticulauxativaadeft, reflringens ad unara
tantum ablolu- tionem. Etillud (illavice)latiiveriricaripoteft,
fifigoificetillaffl) viccm, quandocafaculttteutitur. Ctlmigituriterum cmCus
idem occurrat, iterijnidabitureadem facultas ablolvendi, fi Superior
dictonegct, atque itt, totiesquoties. 1M* Jtfn. 1 /"~\ Uoad aliasOrdinum
farailias cognofcere quifque dcbcbit fuoSupcriori rcfervatoscafus, egohicfulum
indicabode- mea: Sucictaser^oinCongregationcGenerali, referya- vit illoiundecim
omnes relcrvabiles per Clemcntem VIII. & infu-
pcriequentesdeccmfupcraddidit, uthabetur snOrdin.tjafdemSe- tietatii t.$.dt
tafibui referv. tx D*trtt.C»ngr.Uenir*L*0. (~ 4 6. uiiiiif. & 7J.qui funt
bujufmodi . 1. Ptrjurimm, & faifum tefiienenium in judicie, vtt txtr*. H.
Furium, & ufurfatie alieujui rti etntra vetum fauftrtaiis, in t*
guantitstt, au* effitiat feccatum mertale. III. upfui taraii veluntarim, &
tjuidguid efi ctmtravtmmCa- fiilAtu , qxed in *3mm txternmm fredeal . IV.
tn*btdi.ntU txfrtfft, , gua gu„ mfferh , f. nellt ■ V. Sedtti» in Sufertatem,
& dtvifi* 4 caftte im , ium Sttieftii. VI- Detr»Oi» f»m* , bentgue
exifiimmtienit alierum , & difter- diarum ftminali* inter fr*lrei. VII.
Jmfedtmtntmm , txtUdtmi i Stcuttte , rttiemijjt f» IX*. mint , vtl in te mentitum
ejfe , mndt p»vi uligutd emttmmadum eriri pefjit . VIII. Att.ptie, feumiffit
tsiterarum abfgmt litinliaexfrrffa, qm* Jciliett atceftt», vel mijfte tentinett
ratientm peccati mtrtilii. IX. Tr*nJjtTtj]ii vMe/um Jimfttcium , gm* rreftfji
imsttunt feit frefr/Jiontm . X. Ctmfur* Seciet*tit nefir*, ftu peeeat», gua in
lufirii Ctmfiitu- tienibmi, Bmllii, vel Deeretii adnexam habent
txcemmumuttianim. XI. Htcemmi*, ctim mtuifc/lr trusu matttli», ty im mSmm ex-
lerierem fredimnt , rtjtrvantmr Smferieri dtmnt , vti Ctutfii , &• *b mli»,
nifi dt exprtjf» licenti» illlmt, abfelvi nen pejfumt. x Addit prxtcrci »»»».7.
didtt Ordinatio noftra in hunc mo- dllm t Ad extrtmum , ut tmntt tximantur
fermfmii , trtm Ctm- - • f*f- 5. 1 1 1. Dt cafibmi rtftrvttit im ; 5'
rtfmammb*»t idebputatmcrito l , titit tjtirno- Cum, quzquildl m prtetdlt , fid
ut<jut ptftim, fi mmmfifii non indigere. , riftttmU tru Ctafifi», b*n»
fimuidtm , a* Secuadd , refervatur DTcordiaruro feminarto; quae eft , Haaenuj
Ordinatio. qoando tuis verbis , vel h(Xa diflentientes reddis Pratrum volun- »
c. r . :j 2 : vt : o_ :_.-.li
:_:.<~.n fijfmrimi , bnm fidt dmbittms , a» mtrtnlt fit , autifrifmaur mbtt,
ide6 pauc rnerit6 ( ttimmfi ix gaurt fut rtfirvmtum fit , fttifi mbftivtrt,
titit qufmm- tum, quaequiac"" di d»bu*tto tx i mtmtrnm fnift t «y
vtrn fum AbftiutU Siautcmdubitctur, AnpeccacumGcrefcrvaCura, oecne, idem t.tes,
inrnaceriagravi. NomineaucemPVaauminceUigitCaftro- «Jicidebere.
Egouniverfalitetdocuii»Qfi</f.>l«<A.C«»/.r«i».t.$^.
pal.Chiiftianosoranes, Irge, qtwa dicam n.»8.r>».6o. ■.17 . & probat
reue dc Lugo itpt»J.tltjt.%i. lam ver6prohoruradecemca(uum ex anoidepcn
inbrevemfuro- VII. Jmftd, , qucfupwiUoshabetCallro^<f«»««v*.i5.S.).
paucadcpromam. I. ttrjmimm, &f*ifumTtfiimtniuminjuiieii, vtttxtr*. t$ Duo
peccata refervantur feparatim non unitim, hoc eft; Pnmo,
Periuriummortalequodcumque, faUumfivc in judicio, quod fieri folctab Adore ,
Reo» Tcfte , five extra illud , quod ufur- pariconiuevitincootractibus, ac
politicis converutionibus. Se- cund6, falfura ceftirooroura»
quoproximuragravicerlxdas,eciam it jurat nm non fit , nam quando eft juratum ,
i ocluditur in cafu r~ re, boc ett ia Perjuxio. IL Furtum, & ufurfmti*
uluujut 14 Purtura, cVufurpacio, funt reiervau fuperioribus , t Otefuperadditur,
txbnniicujmfemnmmtftrf*»*, illud>bfolutediaura^/»f»f«/r«; q las iib. 8 . i»
Dumt. /r.*.r.«. didum eft III. C4- i $ Refervatur in Socieute non foliim lapfus
carnis perfe- flus , leu conlumrnacus in fua fpecie , V. G. Fornlcatio , A-
duicerium , &c. Verum etiam non confummatus , dommodo psodeac in attura
excernum , 8c Gc per fe Caftiuti gravitcr contrarius M 16 Dizii frr ft,
namfiaAuseiternusGc iulum contrarius Ca- fliutiexintentioneagentisj vel fitex
fe venialis , fedextuainten- tioneinterna, morulis, ficuticommuniterdiciturde
viGone cu- riofiicminse, dcleviuaumanus, & Gmilibus, licet cx tua inter-
nainteutionemalamortaliter, umennon eruot cafus refcrvati, quiaeamalicia,
quatenus eft morulis , nooprodit in exteriorem actum , atcruntrcicrvati ,
fiineoVifu, vetu&utuampravam vo- :s, quiatuncfunt quxdam folliciutio,
rmala. Videi a» Illud ' Imftdimrntum ixtUUitutnoUt impcdimeoueflentialia, illua
(vtli»tt mtntitnm tfft) nout Oc impedimenta effencialia, & fc- cuodaria.
Quzautemhzcfint,lat^prolequituralibiCaftrj'.)J.t. dtRiliifimiup.H. <3c
brcviter, eflentialiafuncquinque: Primo , re- ceflifleabEcclefia,
fidemabnegando, velinerroremcontrarjJern incurrendo,&c.
Secund6,Homicidiumperpetrafle. Terti6,ha- bitum alicurus Religionisaflumpiiflc
. Quart6< Vinculo matrimooti confummati. velfervitutisobftridume7le.
Quinc6,Iii(irmiutetn pati, undcobfcureturjudicium, veladid diipofitionero
noubi- tera habere. Secundaria funtduo. Primd, ex infeuo unguine
Judarorura.&Saracenorumprocedere. Secund6, Majoratum ha- texcinHifpanta,
nifihabiufaculuteaP.Generali. VI IL Aettftutit , ft» Uifit Utttrmrum mbfmtt umt
frilittt mttrftm , ftu Miffit ctKtbu** ftttmti mtrtmiit . 24
Silittersclnferantineantrationempeccatirnorulis,fed Su- periordctliceiitiam
illas mittendi, eritnetunc cafus relervatus? Erit, RefpondetCaflr.
quialicentiaeft invalida, cum non poflit Superior concedere miujonem moruliter
peccaminoUm, unde ejufmodimifliotuncremanebitfioelicentia. Addit. fi tamen lit-
terznoncontioeantinferationempeccati, fed folum extrinfece (itgravisprohibitio,
v.g.neeatmittanturfine licentia, tunc per licentiam purgari Miflionern
abomnilabe, fore refervatam . Verum vide *.xo. IX. Trmm^rtfit ■utttrum
fimfiieimm, <f*m frtfi/fi tumtftfi attuli ex de IV. externcgravitermala.
Vide mox a ».49. & quoad dt- lislcviutem, vide, quac ego
tupcriusr^.».i4.f> tj. de Lugo. txprtf», uumquit mfftrit fi m*Ut 17
HirKrefervaturiiiobedientiafortnalis, qusetemperex con- temptu praccepti , vel
prarcipientisoritur: hujusgenerisenim eft ilta, qua, quis jJktit ftutlUpmrtrt:
nam caeterum inobedientu naterialisadeftin violationecujufcumque przccpti. t8
Quoniamautemdcbeteflemorulis, dubiuri poteft , an qui non vultSuperiori obedire
in levi materia, incidat in cafum refet- yatum; &incideredicendumefl,
quiafiid, nihilaliudaddendo; extcrnc figniriccs, denous, te
paratumnonefleSuperioriobcdire etiam inuavi , quodcft gravitercootemnere . Non
ftc, ti expri- xnastee(lcparatumobedircingravimateria, fedoancteoon obe- dire,
quiaauncrespraecepuleviseft, noo inquam,fic :nam tunc nongraviter, fed lcvitcruntummod6,
idcftin matcrialcvi,obe- dire recutas. 19 Quid, finolisobedireinhacrelevi,
quiaSuperioreft indo- , btmtmut *ftim*ti*»it mlUrum, & dimrum frmimmtit
imtrr Frmrrtt . ij CircaidnihilnoUrtdumhocinlocooccurriC, Caftr ipfe ta-
menalibilateejufraodi Vou explicat . Sunt autera fex. Primd.
VotumobcdientixSummoPontifici in miflionibus peragendis ad animar&talutem:
atquia hoceft Votum folemnequartum Profeflb- mihiVidenr^
locutiodetranfgreflionibosVotorum (implicium. Secund6, Vo- tum Pauperutis non
relaxandas. Terti6, non ambiendi Pnela- tionemintriSocieutem. Quart6,
nooarabiendi ullam Prarlatio- nctnextraSocieutem, illamqaenonaccepundi,
rtifitbrteiaeafu, quo fit coaUus Obed ientia ejus , qui poteft przcipere fub
prxna pec- cati. Quint6, Votummanifeflandi hosfive intri , Gve extra So-
cietatemambientes, ipfi Socictati , vclejusPracpoGto. Sexto,Vo-
tumnondetrectandiconGliaPrzpoGtiGeneralts, vel ab eo fufti- tuti,
eaquefequendi, fi Dcograu iudicaverit, G qaando in Prae- latumquisaflumatur.
Caftrop.de nocultimonihiladvertit. Ad- vertcreraegohujusVotiTrangreflionem, cum
ea coramitutur, quandoquiseftextraSocictaten), hlclocumnonhabere, utetiam
trangreflionemambientis, quandoeajuxuUrbani VIII. Conflitu-
tiooemcommitteretarab illo, qui inaliam Religionem , etiam le- gitime
migraverit. TuncenimficTranfgreflbres peccabunt qoi- demcontn Votum, (ed
peccaCum non fore refervacum . puto, quia prxdiuarefervatiofauaeftprofubditis
SocieUtis, quates jam hi clus, vel improdens t Refp.Lcfliuspuut, non efle
morule, at- que IdOO nec retervatum ; atOflropalaus/.t. hocdiUumLefliiap-
probat, Gidoondeclaretnecaliis, necSuperiori, «t G declarct,
fetiamcumreftriuioneadlevemmateriam)erit, inquit morule, CC refervatum,
quiaeftgravisSuperioris contemptus , Sc ipfius muoeris non mcdiocris injuxia .
Vide, qiue in " affero »«*». I^. V. Stditi» i» Suftritrtm, & Divifit 4
rmfUi r» pmv* *m ^C<',t*on*mnanccornm'tt'*j. Ganimosfracxura eommoveis,
oeillum, utSupcriorem recognofcant, fel neillius juflis obccm- perent;
acapiteauceffl tedividis, GabobediendoGenerali telub- trahas;
quat^cumferaperGntin grave detrimentumReligionis, VL »6 Notanceraddicur(feu!
rse; verumeciarapeccau, direue refervancur 17 Qjjrautemiinthar, habesapod
Caftr. hlc,- ftquoad noftra ecreta habesiaC I Cmtmltt.ntflrmrum Ctufurmrum^tir*
st RefervaCur nlc , IVim^alceriusramaTgravisdenigracio.Q^a- »um ver6 differc
DMh dc qua hlc eft lermo, ( quaeque ea cft ,
qu«fi:inab(cntuinfamati)iConcunieltt, quae ric in praetencia, - s ; Tmnv,
2".//. Dt Sucrmm. I. Difetrdmrmn iiffin II. Mifit Littrrmrum . III.
tnmbtditntim in rr Irvi tx mttrvt Imfruitntit Smftritru '. al Indoctrina
hadtenus refcripu ex Caftrop triavidencur dif- ficilia. PrimumcfleinSocietate
refervaum difleminatiooern di- fcord iarum inter Saeculares, vel al ios
Religiofos , de qua d idtum eft aaun.aa. NamquandoSpirituslaaccus deceftacur
eum , q ui iemi- nacincer fracres difcordias, quem cexcus inducic Caftro
pilaus, fatebitur quis incelligi Chriftianos oranes , ac cum noflra lex
loquuurcumnoftris, dicerequispoflec, nomineFracram noftro» D • ditm- Digitized
by Goo Lib. V. De Pcenit Traa. de Cafibus Referv. .t )Tif.;otincelllgi,
nonesternos lu videtur primo afpedu .• led i»i.<co iuaoum cit rcfponfo, quod
habebi* moxa.oo. 19 Deindcmihidimcilehtid,dcquoa.X4.dictumeft, niroirum dTe
rerervatam MiliiooeraLitterarum graviter pcccauninofam , fi
natcuroliccniiaSupenoris, ProfedolicentiaSuperiori», qiumvts illicitcdau >
adhuc lkentiaeit , & vere.qui raittitlitteraseas pec- caminolascamprxdicu
illiciuliceutia, oonpoteft, morali , Sc communiultcmloquendimodo.dici,
mittcrcllnelicentia. SiSu- jieriorconcedattibi licentiamdandi vilealiquod
pretium, paucos ■v.g.Juliosmcretnci , peecabi«quidem& tu, «ScSuperior.at,
ex probabilifcntentunoncontraPauperuiem, qmanpn finelicentia pecuniam illam
expendis . Addc , relervationem eflc odiofam , at- «ue ade6 potius
reltringeodam , quamextrndendun . 10 Tertiodeniqoe non videtvcur Leflii
fenteotuallaUaui o.que docet, diceotem, fenolleobcdirein re levi, addcntemque
ex- prefscrarionem, quia fuperweft imprudens . nonpeccarepecea- tohie
relcrvato^on *jdJ^Jjn,^wc|" rioris, ejulquemimeri». »,t Vcrum hoc negari
poteft j nosenimeonteodimus, tunc non efleeontempiumSapcrioris. fed ot hominit
indotii , atque ideo nec muneris . Patet , qoi» fi liibditus fe declarct, id ab
ipfo fieri , id- eft, fe nonobedirc, qoia res eft lcvis, clare fignincat,
feideranon faclurum, idcft feobediturumiti regnvi, ut infunili pauld ante
dixcraiCartropalaus,ergoclare, necSuperiorem, ut Superiorem
iravitcrc«menM)it,neceiusmunui.Vide,quc dcejufmodicontera- ptu cgn /4. 1 M nrri
'.«- 1 S 4 " 6. dixi, Vide item pauld poft «. j j.ubi P NGeneralis,
dumpronunciat, diceotera in materia lcvi ( Ntla »*»*») incidereinreferv»tum,
nonloquitur, dehoc noftrocafu, feddealio, .nquooonfiatprxditaaexprellio, feu
declarat». Exftuttur maiit, M math, ?«* imtriiitmtht refirvatm. i.
SiSupcriortibialiquid in vi me^ponat, tuvcrodicas, N*4i partrt, ccrtumcft, te
peccare, itqueincidere io cafum refcrvatura , quia peccas contra prxce- ftum,
idqueillitverbisexprirois. AtUidemtibial.quid imponat
finecjulmodiobligatiooeprxcepti, tu vero exprels* dicas, NtU tarcrc, dubiuri
poflet , anpccces, incurrafqneinrefervatum.ot ratiodoknindicirct,
quiaconuanullum prxceptum Obedicntix tunc operaris. jj
NibilorainusomnesnoftriDoctorespaflim docent, teregu- tar irer roccare, quia ,
ut eft apud omnes certum , non lul u m pecca- cvrpeccatolnobedientie, quahdo
quis tranfgreditur prxceptum Riperiocisprardiclo modolatum,
verumctiamquandoquisgravi-
tercontctnortiptumSuperiorero,utSuperioreft,velipuusmunus, tcI etiam iolam rem
prxcepum» ut relatamad prxcipientem. Cum igitur, .vWrfjftr», etiam abArebendo |
prxccpto lato in virtute S*nd*Obedienti«» Ct regulariter aiagnus contempius,
non eft mirum, li afferatculpamroortalem, ideooue hicrelcrvaum. «4 Dixi, r»r
nltrrtcr , rum G ditlum illud , NcU fmin, Gtiniis cirwirkiKiis,
inquibusnooappareatexterni gravis cootemptus Cquod Kcet raro ioterdum Umen
evenire poftet j non poflumus ne- rare, toncnecmoruliterpeccan, nec incurri in
rerervauonero , ^tu^em,nfinu«deLu«o«»«»4r^.io.i»>*»n.48. e>»*V^.»W. '**t
j 'seddhije quseresprimo, f. peccatmmefl ii>obedientix, non rbfervare,
iednonetequi, quodtibiin)LmaumeainvirtuteSan- c1xOr*dienti»e,
eftneetumrefervatiim? t6 Refp. InooftraSocieutenoneftrcferratum, quiainnoftro
Tnreuniverfalitefnonrefervatur, oifi illa Inobedientu expreUa, r.j» «uis dkit ,
HtUtmm . Verum refervari fpeculiter Inobed icn- ■t J, cni.nncxafitCcnfur.
noftr.rumCcmftitut.onum, vel De- "-cren>rum ' mmmmimtei vi Jurisnottti,
u f^enlur.»nun<icpto- •ccd«t)di»i»j.i7- , . ..... 27 Quarres fccundd . Si
quisSuperion non iubenti in virtute Obcdientix
dicatfimili»verb.,rednoneademiII., Ntltfsrm,in- cirletrreinreftrTaturo .' dkat
v.g. Noopeflu» facefe, »el vadat V.R.&hocalii«imperet, fum occupatu» , neme
V.R.conturbct, SuperioremV.R. inbocnonagoolco, &c. »8 Refp. DeLugo/.4
R»fM'*.d^.»» r<w.hxclateprofequi- tur- &deniquediftinguit,
ficxcircunftantii» hxc vcrba eundcm fcnfum faciant, queroregulariterfaciuntilu,
N,U »»«»», cum nariitSuperioriscontcmptus, efncicntpcccaturomortare, « re-
fenatum, fi verA dicamurincircunflantu. &inmodo,quxufq; ad
vcnialemitigcntcontemptum(ancnoael««ieni. Si tamendicat
qiH»»»#/./«<r«,videtiur, aitdeLugo, idcmetkacfidicat»#ip»»ir»- w:
fiquidcm«iW/»»-«r»nihiUlludeft, mili» tolum praHifla verba habet . Sed profetld
hic nlrnii td litteram, ( littera autera occidit ) videtur eiie locutus. 40
Quxrestertio : NomineSuperioris, venrtneinhacreterv». tioneMimlter? Refp.
Vcnircm»xune,&itaexprelseiiatuuntno- QnT>ecretaC*utr.Gmrr*t. Dm*4fMQKwi
, etiaanrelprciupro- feflorum ; voluit enim Socictas, ut in bocMinifter cllet
vduti [ fona Redloris; noo venire autem Sub FratrumCoadjutorum, noubitur infra
• 58. 41 Quxresquart6. Si quisinternuncio, uuu Superii Noloparere,
committeretnepeccauim refervaturo? 4» Refpondeo.- Si dicat internuocio , ut
amico , mi ttet , quianon apparet tunc cooteroptus ull us Superioris . M ul
to> miousfifccumiplefolusmente, veletiamore nullis audientibus dicat,
NtUftrrc , Nclc pmm . Atfidicatintern«incio,utincermin- cio, feu,
utloquentiViceSuperiorit, deLugoi»/:ta. diftinguit,
dorensregularitereflerefenratum,quufic, utplurimum, eltgre-
VKCorruemptusSuperioris, aliqtundo umen non efle, quia ali-
quidcontraSuperioremdicere,ipfoabfente , dirainuttdecontem- ptu,
ficutidiminuiwrinjuru» o^mdetrabensiacitalteriablenti» cumcontracrefcat,
upcrcontumeliam irrogetur prxfenti. 4} Ego
ver6potiusregultmincontrariumconftituerem, utre- gulariternonfitrefervatum,
quiafrequentiflimeablentia Superio- ris mirumquantumdiminuitcootcmptum,
eftoaJrquando,tantitt eife poflit ex cireunftantii» , & modoloquendi
contcmptus, u t cen- fcno us (it omnino gra vis . 44
HidenusamcallauiuSocieUtis, vcl R P.N.Cencralis ju- diciofubmiftavolo,
utlibereipfieacorrigant, expungant, 1 Sedprocoronidefubfcrib*mushlcde«ique
nonnullas in fcripto, quod apud me habeo, refponfiones Peritorum inftitutl
noflrxSocieutis, pertinentcsadcafusrefervatos, hoc Qo non panun illuftrabuntnr
mulu , qux in dicu fuot . CASUS RESERVATI IN GENERE. f 45 C*f*t , ewjm fig**
exicrns ita fm* bUifcrtmU, nt f-fnt,m bctum , & m mtUm ptmtm ttifi , a»
trit rcfcrvMttt. 4< Mcrc ffrufclc/it ad ttlUtUtt feruftiltt , fi ofnt fit ,
ittrfl fmuU tm gtmiralh etmetdi, mt i etrtt alitmt caftt , ftrfetn» ntr/tlvtmtm
. Kum eafiu dmiii , vcl aui fcmfcUtfii talti vHmttmr , mm rrfrrvcmraf, CASUS
RESERVATI 1N PARTICULARI. Contra Pauperutem. 47 £ «m , ami tamtmm ftrit
frtmdhtm fmmtrtt fimt vraia SmftM ritrii, mti fmma fiacdntit faltiktrtm , nen
tilitartm . 48 t» fttratmm etmrra Vttnm Caftiiatit renfrdtnr ita frtdtrt im hcm
rxtrrnum, ut fit rtftrvatnm, mtrifi cH \ talcm aStm tfft a a: tx ft mtmfit
mdifirtmt, ami friJieit »« tt+sm, J tcm aeerfi ftfit mitfi afftSat ', ftd deact
leabata i rtirim, ama fit iadtx imcrat mala vtlantatii . 49 Nam vidttm tafat
Ttftrvatmt, fi aait itt eanr.tHm manmi al~ tirimi , ami <r ft tmrfit mm tfi
, »»rrrr mtrtaliter diltHaiiamt m*~ Ttfa, maat Ula deitSatti mtm frtdtat im
aSlam ixttritrrm; fim vc- ri tx iila etmtaBn , vtl ftlt affttl* fiamatmr
vaUtmar a fallmtta » ifi eafai rtftrvatmi ratiami aujat ptUutieait, (fmt cH tra
Cafiitatim in aSam ixtcrmmm, mtm ratiaac illimt 1 tuUaSai . Snidaaid tu
tpftfitam dteat mtm mimt apud uinnm , par.4.tr.4 rel.6i. aui tilat Suarium frt
ntfira Dttifitmt. jo Hint ctiam mtm ttafitur riftrvaiai afftBat, ttiam amimt
li- Hdimtft fatrui, ntfi talii fit, *a» , ffaSath tmaitat ctrxmmfiamtiii , a«rt
fit indifertni amfliite . fl AfftSutt tatmtit, I*Sii tmm ddiSatimt intcrma
mmtalittr maia , tune ftlmm tinfitm rtftrvala , amanii aSit ixttrmM IX ft
inditat maltiam aOut mttrmi, mtt mamtt ampliiii , mt tam rm bt- nam , emam rn
maiam partim aceif t ftfit. Suandt vcri aSu tx- nrma im mdrvidma fit talh , vii
mam fit , ffttfat ai TbtaUgit }m~ nidmtJltfaetTt, fim ixiami. autdimptnitur.
Hoc poftremumdiclumci»confirmoexrefponGs rnoxalTercndisa }Vff.& T6.ub.conremptusfuodaturin
illo un- tum, AW.,qu6dUinveniturinilloK»u**r»f#. Videetiam-.J7.
ubifubdituscxcufaturabincurruin reremationem, fi refpondcat, |cnonf»clunim.
Cujus cerreexculatioiustatiohxc videturcflc, quia, Gcnon refpoodet, NtU. »9
Audiviquendamaflercntem; folumrefervari, quandoprx- eM , * Ugnatc dicuntnr bxc
verba Noltpartrt, vel NtU aktdin. ielerri enjm hxc foaant ,non verd ,
qnaododicuatur verix» quornod ocu n- <nie xquivaicntia <
quamvitinctrcttnftaJitiis, inqaibusfignihcetur idf m , vcletiam major , 4
quidem pcccaminofus contemptus, quia lexrclervatiotvis, «je*«t, eftodiola,
HisdenQnc.xtendcndaad ft- • -. - » • • Contre Tl Cafai rtfirvatui efi
dtlrktrata imchti entia txfrtfa vtrih , (Noloucere) XI Tamttfi Ctufihutiviti ,
& Rijmla mcm mlittmt fmi martait , mifi adfit Prataftmm, ifl tamtmeafui
rtfervatni emthtditmti* , fitmh dkat Mimijht (Nolofacerc) /<>»/ •«//**»»
fit fratiptmm, to amid , ex vi Vtti, ae Otedicnin , aUctamm , tliam ftrlmft
praetptt , a» Smftriartm, vtl Ohtiitmtiam etmtcmnamm , aati im prafafitt atti-
dh. Et luet Mtmcfitt aaa fafit imftrart im vatun Oatimtntu , ta- mun tmttmftui
Surtritrii tfi trmvt fmtmtmm , mnad imvtlvitm «* Virbt fNolo . ) «4 Bt
eampleSitar ttiam Sarerictci , liert Ctngrefat. ftptimt temtwm mtmimtru fratram
, Ccociai. taa:nro Ciadfnttrttm . ,| C- Digitized by Google Caput VIII. §. I.
& II. 53 5$ Cafnsrtfervstuitft dietrt Noloficere, tlism im mattria levi. vV
ide fupra «. $ r .) | SIM />/<• fttcatmm ttiuiditur , m m **• psvits- **
*Mf«i< , »in tsnttmptu , /fui invetvitur in vtrht No lo . 56 Riettri, ftu
Reiinti CtnviSiteii, Refidenti* Sttferttri wafptndit, Nolo, incurrie m ttfum
TtftrvtUum . 57 ^*mvistravittrftertr,auijubtnitSuftritridititfinenfaciu- mmm,
nen vidttnr ttmtn imtidert im tafum nftrvatmm , tmm mtn tUri di- e«*( Nolo faccrc;
auifelut imtiUirituT txfrifsi rifervatns, c.s.Gen.§ .1 S. jl
^ismUitfsrertSuhmsnifiTe, ntm imeitUtimtsfmmrtfirvstmm, luit jit S ufiritr
frstrum . 60 Dttrtilie pavit famt, ttearn txtirntntm , ifitsfuirtftrvstut . 61
Cifw» jam dtcUratit slUR.P.CUmiiiditafmMstrmuratitnis wafervatt m duhst ,
stejui idti Idemjmdiesmdmm efi dtuuefs de tjmfmtdi, fistd d* atiss ttmmmmsttr
rtftrvstit, Occultttio Impedimeoti . tl CafmiTtfrrvatmttfi , fiCandidstni im
txsmiatntUtat tjafmods hahitui fravei fnts , tx ttmtrum rttittntsa psvt
imttmmtdnm ersrifejfil ti, fitenimtttmteJtnmsmuC.B.Ul.A.vidttmt txftusadiu,
c.J. Apertio 6; AftTti» ZhttTSTumsdfmmm Saftriorrm ftriftsntm tmn* erst tafns
nfervsrui, auaada aftrtit Ulantm trit pecctum mtrttli, ntm ftnda n Falfincatk»
Sigitli. 64 SemintOfiieialium, ftt futrumSigitli sjafmi rtftrvatni tx
DtcnttCltm.VIU. inttlUtitmr Offitithabtnt prefriam Sttiltum tnOrdim, mt th,
fmat AffiSlintti, Sttrtt . Prtviae.Gtntral. aui rstiint &c 4
r>cVicarii»Epifcoporumdicanimox e*f.rt>.trjtnie.nitm.?.Dt!
VicariisautcmPrzlacorumRegularium, an fcilicet Superiores, •n Mimltri, an
czteri Gmiles, vcl Vicepriores, Viceretfores, &c. faltem quando abeil
horumSuperiorhaeeaderapoceltate or- dinaria gaudeant ; pendet ex cognitione
poteftacis, quz przdi- clis conceditur io Rcligiooe quaque fua . Legc
Qjinttnadvennam , f.t.i .ie ptxnit.finrat.t%. a anm.l. PelllZ. tetii t.c 1.*
nniner. J r dc L\X%odipenitM[f.tS.num.l6.]\m\t^t.dltafihjtflTV.f.l
di!p»l.'i.<].l. «.a.aliofque. f Prolecl6 in mea , Miniftronullaconeediturin
hocpoteftas, ut iofequeotibus RefponfisdixeruntPeritioresliifticuti Soc.Jefu
lu- pracittti; ln Manafcriftt. quodapud rae habeo. I. Ahfeati Rttteri mtn haitt
Mmifttr ftcnllatem ahfelvindi i rt- ftrvatii , nifi ti ffteislittr ctnetfmm fit
; amtd ntn ixftdit fieri , *mi OtdLttt eum^^nt^^^ffltasZs^ gatur, videomnin6
infra c.\ i$.}.u. frtfertimii. II. Minifitrntn pttefi , aiftntt RiHtrt , dart
faenltattm ahfttvtm- di i rtftrvatii, m/i htc ttiam , frattr tmram dtmmi ,
amamiffittay ttdit , tfitcimm fftcialittr ttmmiffnm fit m Rt8trt aiimrt . III.
Miniftir ntn ftttft difatsri Clnftffarinm , nte dart fatulta- ttm ahftivindi
<i Ttffrvstii , nte &■ ifft shftivtrt. IV. Si tsmm rilmanatnr tstm
titmle , sc ftttfistt RtStrii , Vt- dttnr bahiri sfiam fttiftatim. V. Dtmhtmt
trtfatit Ctmftndii Priviltfitmm ttjnitnr dt Vitt- TiSerihnt Ordinariii ( nen di
Mimiftrt ad hrevt ttmfmi prt Rittirt tiIs&i ) *jni aimimfirant tum fltns
ftttfistt , & fumt vtri Suft- Tttrtt . 6 Verumadei, 1 quibus difcefleram ,
redeamus- Quod dixi- mus de peccatis , djc proportionaliter de excommunicatione
refer- vata, eaenimperfeloquendo, &communitcrex JureOrdinario,
dequoloquimur, poteftPrimdabfolviab ipfo refcrrante , feu ab
eiusfuccciToreinofficio, &abeo, cui excommunicatio refcrva- 7 Dixi autem
tftrfij Ittuindt) nam per accidens ratione oeceJTita- tlsurgentis,
podunt&alii, fed hasc poteAas potiils eft ex Jure Machinauo in Superiores ,
6j frehAtturdHniantfiriihufTtftfitiit In ordin.pro ftud.(uper Juribns propofa 1
. Ntnnalla ficcata , pss rtfervsntnr sn Sttittati , ut II» Ul gtllll»,
J1VIIUIII.UI «III , ICU U<CL yuicuu l/UUUl Cll CK JUIS Delegationis , quim
ex Jure Ordinario, ut ? idebimus late infcrius, naVtawf.1. % Dixiitem;
eemmunittr, nam quamvis ipfe refervanspoflltab excommunicationefibirefervatacommuniter
fuum lubditum ab- folvcre;excipiunturomenquatuorcafus . laConlocJiJf.isJUt*. m
Suftritrtt , ftminsts» difiirdisrmm, &fimitis, lieit sttin- etm.n.6 j 6
Primus , quando quis fuit excommunicatus pcr Delega- tum Pontificis ad ccrtam
caulam 6niendam, C non vult parereeius fcntentiz definiti vz, & per annum
in contumacia perfcvcret : tuoc cmmnonpoteftipfemet, quiexcommunicavit,
fedfolusSummus Pontifex/ iuiuoetut C.amsrintidttf.Dtlit. Secundus,quandoex-
communicatiolauabiofcrioreronfirmatur iSuperioreex pcrfccla cognitionecaufe,
&excerufcientia , tuncenimexcommunicatio e vad i t rcfer vata ipG fuperiori
. I tt Conin. diff. it.dt 1xc1m.au. 6 j S. Tertius, quandoEpifcopusaliquem
excommunicat, refervatque ejusexcommunicationisabfoluttonem nonfibi,fedPape,
tuncenim (olusSummus Pontifexabfolvet. ItaC<mpaiii!i iniiverf.fur.ruh.i r.
cnisdit Denat.de Marinii lih.Q.centr. 1 7. licet hunc tertiu cafum
negetDian.f.}./r.^r*/.i}S.dicens,adhncpofleperlegitimam appellationem,
Metropolittnum.Quartus ,quandolnceodiarii lunt nominatim excommunicati, &
denunciati , tunc enim ex e. Tms nei, definttatis txttmmmniest. i folo Summo
Pontifice poflun t abfol vi. 9 Przdicla poteftas, qua quis gaudet Jure
Ordinario , duos eflcclusparitin iliarahabcnte. Primuscft, utpofiiteam aliis
de- legare, idefthabensJurUdiaionemOrdinariara, poteft eam aliis itsttm fiteati
mertslu,ntm funt nftTVStSy\ififtaMatmr> De Abfolucione i Refervads ex Jure
Ordinario . I VT Onnulla pcroccafioncm Hc bac Abfolutione tetigimus in XN
Superioribus ,nuncinpropriolocoplurafuntfuperaddcn- da.
CiimautemeapofljtimpendiJureOrdinario, ideltabhabente ordinariam potcftatem
abfolvendi refervata , & JureDelegato, id- eft ab haben tc dclegatam ; in
hoc capite de illa , deindc in fequenti- fi. L $uii ftfit shftivtrt a fittstii
, vtl e: hui Tlfervstii furt Ordinarit ? P^galnhac materiaprzoculishabcndaeft
j.Propofitio exdam- natisabAlex.VII. Stnttmtia affirtns, Bullam Cetn* fttkm
frthibere ahfttmtitnem Htrtfii, & atiarmm erimimum, msandt fnhli- ca fnnt,
& id ntn din tit eriminihut fttmt eft, tts CiufTtgatianis Emsn. Cardimslium
vifs , & tilerata tfi . committcre; Nara propterei rec«e Barbof.
defttetlst. fseultati Tridtmtimi, in fma dt eeeul- Efifctf.f.l jit.4.uum.*9.cx
Suario,aliifque notat, Archicoifcopum, 16/9. dit 18. Jmtii sm CtnfifitritSs-
dum ipleadtu viGtat Diaeceumfuiiuffraganei , (icuti poteit ahfiil-
verefubditosprzdicliluffraganei per(e, ita etiam pode pro illo temporeper
alios, quia tunc utitur Jurifdicliooe ordinaria. At- quehoc, quoddicimus, in
hacmateria, de qua sgimus. verura eftetiam, uejufmodiordinarius facerdos noo
Ct, utuluvenire folet, quandoPrzlatusaliquisnoneftUcerdos.- Iscnim,licetnon
poflitper fe abfolvere, 1 T)Oteft prim6 is,qui refcrvavit;feuis,cui fada eft
refcrvitio;v.g. A CapitulumGcneralerefervatpeccataProvinciali,velSupe- riori
locali; tunc Provincialis , vel Superior localis pro temporeexi- ftc n tes, leu
(ucceflbres in oflicio, poflunt jure fuo dirctlc abfol vere . Icem Epifcopus
refer vat aliqua peccata, poterit ergo Epifcopus ipfe, ucitcmfucceflbr in Epifcopatu
cadiretle jure fuoabfolvere. . a
PoceftfecunddtSuperiorhonimtQuareinReligionibuspote- rhGeneralis,
&Provincialisabfolverecafusrefervatos Superiori localiGcutacafibus
inaliquaDiosceG refervacis Epucopo, potcft tnm Papaabfolvere , tumLegatuslLatereejusProvinciz,
utno- tt t Ga vantus in fut Manmati VJajstui , & A verfj. 1 A* ffn. /rfl-4.
Li- miuttamenibidemGavantus, neLegatuspoflitabfclverc lCen- furisperfcncentiam
latis. \ Pote(lterti6>lnferior, cujusdigniutiSuperiorperpetu6con- eeflit.utpouitabfolvereirefervatii.
EjufmodieftEpilcopus^ujus digniuticonceflicTridentinum, utisabrolverepollit ab
omnibus PontificiiscaGbusoccultis, dequareinfra: tunC enim Epifcopus Jure
Ordinarioabfolvic. Ejufroodi etiam fuot Przlati Regularium ,
quorumofficioPontifexSummus conceftic poteflatem ablolvendi luos fubdicos
acafibus Poncifici , modb fuperiusindicato . De Pcenitenciario EccleGz
Cathedralis brevicer ,& abfolute ne- fat, et G vc jurc, fi veex
contuetudinc conceflum eflc,pofle abfol vere a\ refervacis Gne f ui Epifcopi fpccialicommiflione
: 1 ■onnulk» profequicur Diao/.9 /r.8.r»/.i 1 .& 1 1. . Tsmh. T. II. D* -
commitcere. to Secunduseft, ut inferlor pTzfcnte fuperiore, v.g.Provia-
ciali^przfenteGenerali, & Localis przfenceProvinciali, poflit liberc uti
coca poceftace , quam Jure Ordioario habec : Gquidem cum ucerque fi t Ord
inarius i ndependenter unus ab altero , fua m quifq u* exercere Jurifditflionem
poteft, fiveimmediate abfolveodo, wn alteri, ucmod6diximus, fuam pocedacem
conferendo. §. II. An Otdimsrii Prtlsts ehltfentut ijufmtdi ftttfisttm Ttferva-
t m\ j l. i v t t%iit ^ a\vt€Tt fi*. i-€£*%T '£ 1 T_T/Eceademeft quzftio,
acnueilla, Anfuperior, Epifco- XX pusv.g.velPrarlatusReeularis, io cafu
occurrenti tenea- turdarelkenciamidooeoCoafenarto pecenci vendi eiusfubditum
nolentem accedcreiremedlatead fu Dko(imtsfmoeemrrtmti)nita, anobligetar,
ante<| conftituereConfcdarium, qui poflit univerfalicer vau, non mulc6ante
diclum eft e .f.g.t.. m ».16. 1 Ad propofium aucem queftionCex communifententia univcr-
Digitized by Google 54 Lib.V, DePocn. Traa. de Cafib. Rcfcrv. aupcr
indicivimu«,*.7.§.a.i a. p.idcfl quando cx licentia non time-
turratiorvabilicerdarauurapcnitcntis, quiob facilitatcm Abfolu- tionis,
noncmcndabitur, nectiroeturdamnumbonipublici, vel tertii, utefletgravisinfamucommunitatis,
vclfaciliuspeccandi inaiiis, quicaluumrcfcrvatorumlegemnoncurarent» finaec.in-
quam, nontimentur, Supcriorlicentiamdenegare non debebit, ac denegando
morttlitcr peccaret : mult6magis, G Confcflarius
tcfleturpcnitentemefleinpericulo omittcadi omniad Confeflio- nem.
IuQuinttnid.iOf»,/*'*! legeitemCaftr.W«»/».».ir. I>. 5 .«*». 5. Quando verb
aliquod cx bis malis tiraetur ( quod timeri — imeflenountpaflimDoclores,
quiahicagimusinfo- sede Deccatorevere, utfupponitur, paenitcnte)de- ..ntiaronnepeccato.
Sodaddo, etiam inboccafu, Re- meliusfore, Gliceotiaroconccdat,
injungendoaliquara obviari probabilii obligationerobujus, velilliusremedii, quo
< Doflitdamno. quod timetur, itemque poflint 1 Quodfldubiumflt,
anprasdidttpericuIaadGnt, debet omoi- n6licentum coocedcre fuperior, quia
neceflitas poenitentis po- nendi feinltttugratiaBcertaeft, «tque ideo
praBvalere debet pras- diclo dubio periculi. 4 QuandofuperiorRegularb
irrationabiliterpetium licentiam Drofuofubditodeneget,
auarationeConfcflariusproilla vke ad- nuc potlit penitentem abfol vere , diclum
eft fupra <■ , 7 . v i .« num . 40. QuodcerceooninveniodeSuperioribuj non
Regularibus. . f Illud autem bic efl maxirnc inculcandum Supcrioribus quibuf-
cumque, ne, quando abipfis poftulaturdi&a licentia , interroga- tiones
illas fuperaddapt > quibus peunt 1 Confcflario , an peccatum penitentis Gt
ulis rationis , an in ulibuscircuirflaotiis , an coramif- fumiLaico, an
aSacerdote, ancumcomplice, veluneillo.ckc. Harcenim, obpericulum prodeodi
paeoitentem, nequeipfeex- ■ofccre, nec liciteexplicareConfeflariuspotefl.
Lcgatur Qujn- Ordirurius, an ipfe teturfumereonui pcniccntis adcundi
fuperiorem, ut irope- item abfolvendi dictum pcenitentem a peccato refer- **
Refpondeo . Hac de re nos utis egifie tikr. J. Ctmftjf. «* $. f.\. 1mm.Mn.17.
Agimus in Univcrfum dc Abfolutionc a refcrva- tis jurc Delcgationis . $. I.
«.-« NB> r-r» ftrvatu . I T T Noverbo, ispoteft, quilegitime eam
Delegatlonem ha- \J bet t verumidlatioreindigetexrilicatione. s Dixifuperiiis, &nuncfiaolococonnrroo,
non eo ipfo,quod quis deputatur ad Conferuoncs excipiendas , habere liceatiam ,
feu delegatioaemabfolveadiarefervaus.' Immo, G Przlatustibicon- ceflit
Approbatiooem audiendi Confefliones , & abfol vervdi i refer- ratis per annum
unum , quoclapfb, iterumcooctderetapprobatio- nemConfeflionesaudiendi, non
intefligeretur reconcodere poto- lratemabfolvcndiirefervatis, ut notatBordonus
, n f. 1?. De- t>eters»ejuimodilicentiaelTeexprefl*a» itaut, necutisGt,
fifupe- rior tibi facultatero concedat eligendi Confcflarium, quem velis,ut
defimvit Borutaciusr*».r. d*f<zn. Crrrmrf.in 6. hac dereloquens, quu,
ioquit, inCkoeraliConceflionenon veniunt ea, quae non eflet quis veroGmiliter
conceflurus. Legatur Suar. ^#>w^.jo./i»S.r. »3.&Corolian^r^^»f./.a.*rr.9./>tl.a.
Contravero, fi Praclatus, tibi conccdat pofle abiolvers refervau, iotelligitur
, concedere, pofleabfolvcre, etiam non refervau , <V tcapprobat ad
excipieodas Confcfliooes ; ouU. qui vult confequens , vul t et iam Mteccdeni,
feuid, Cnequoaliudeflenonpotell, utdocetPeliiz. *Y.6^.ij*.i)T. Siautem licentia
Ct ad certum genus peccati, vel ad certnm tem- pos utfitinBullaCruciatatj fub
ceru forma , vel fimiliquappiam reflricliooe, nonpofleulteriusadaliapeccau, vel
ad aliud tem. pus, Bcc. extendi, palam efl. ]
Liccntiamabfolvendircfervaaconceflamad annum v.g. Du »1 . Vti rmhr.i 641.
cluraiitem uique ad Dum a j .Dcctmbru, (equcntis anni 164}. docct Peilizzir.
tn&cnai. nxm.l Jo. quia Diti ttrnwu sm tomfmtMnr uttimunm', additque, ita
judicaifle DotSores re- centiores. Verumpenes h«DofloresCtejufmodidiiai fides.
Nam crte- rumhsec, dequaagimus, eflcollatiojurifdiAionis, quzsequipa- ratur
Donationi . In Donatignibus autem non video, quo modo
diestermininoocomputeturintermioum. Si enim mini doncs, feucomraodes , feulocesadannumufumtuae
domus, finiturdo- natio , feu locatio de momento ad momentum , iu teftan te
ipla pra- Xi. Hatc mra doclnna latcconfirrruturex iis, quSB adducit Mc- rolla
oma iifl 4.<:.4 i »Km.6io. explicans illud pronunciatum. Ditt ttrmm ma
ctmf-uiiur m tmmmnm. Et de traditionejurifdiclio-
nisadabfolvendumperBullamCruciataeiu fupponunt communi- Jbc 4 Sidclegansdicat,
Ditiii^ CmJ r£mm cmnem mttum ma&nitar ttm, non
confcrturtibiullapoteflascircareiervau, utnoutCo- riolanus, btt ,
quialubunugeneraliute non veniuntea , quz ipc- ciali indigentconceflrone,
qualiseflp .tcftaspro rcfervatis. Atfi HatDttmmtttnfmi, ftmttmettl», mt m
ommibut etfikutftffli ttiblvtn. Inclinat conferri poteflatem io relcrvau idcm
Coriolaous , Id cnira vidcturCgnificareillud(omnes)Cquidem, qui totumdat, nihil
excludit: Noniuinformulaprarcedente, inquanullomodofacj^ cflmentio, Sttcafmmm,
mtt tmaittm tafmam . 5 SiPontifexSummusdicat; OmtidataM^miftjftaifilvmabtm-
mihu tafikat mihtrtfiroatiiy potesabfolvere, etumabillis, quos PootifexperpctuodelegavitEpifcopis.
lieoimjamfunt, ccrema» nentPontificii, ut iuprar^ 6. ^ i .diclum e!t . Si idem
Pootifex, propter magnam authoriutem, quaro fupra Epilcopos habct , dicat, Di
tmi pnjtatim ahfitviaii tafat Efikfi rtftrvatu, pto- babileeft, tc non pofleabtolverecaius
praedictos, quiaii, ut jan diclumeft, nonfuntrefcrvatiEpifcopo; fed Pontirici,
& folum fuotEpifcopodelcgati. Verumprobabileetiameft, te pofle abfol- vere,
quiapropterdelegatiooemfaclamperpetuam Epifcopali di- gniuti, jam polTuntdiciaIiquoUndemmodoca!usEpilcopa!es,c*:
calusEpifcopo relervatij utitcmdicam infcrius, e*p.i j. nnm.i ?.
pofleprobabiliterex viBullaeCruciaue. Quod fi Pontifcx dicat,
CcnctditibiptttjiiUtm tijclvtndi *b ommbw i~i:jui , </imi fettfi abftl- veri
Efifeifmi , tunc profeclo multo probabilius poterit abfolvere praediclos cafus
Epifcopis perpctu6 conceflos, cosenimjam po- teft,
licetr^delegari(H»em,&quidemperpctuam, Epifcopusab- folvere. 6 Idemdic, G
ipfe Epifcopus dicat : Ditibi, mt pofpi abfitvna aCafibat, &ttnf*rh,
iaaibatiftftflamabfelvnt, vel, a Cafibat% tfraCtafHrit Efifttfaitbmi , vel ,
abimmtbai mtii C 'aftm , f> Ctnfa- fin pptes enim ablolverea prardiclis ,
quia jam ab his potcfl abfol- vcre Epifcopus » ccpropter ]urifdictiooem
orJinariara, quam in illa habuit a Tridentino, utdiximus , aliquo Unden roodo
funt Epi- foopales, &Epifcopore4ervati. Idemerit, fidicat, aCafibat,6'
Ctnfarumihinftrvatii, jamenim ob dicfam ^e ^atioivem, Ccuti ill i poflunt dici
aliquo modo Epifcopales ; ita Epilcopo relervati, Sc CcdocetloquensdeabortufunusanimatiBauci
•* tUMm tmtfinmi- •mt,a.t,».f*tit.6. De haercfi vide
limiutiooemTridtitini/f/.a4^^. di Referm. 7 AtfidicatidemEpifcopuS, De
nbiemaeseafui, auetmibirtfer- vavi: ccrtenoapoterisabfolvereipraediciis, quia
illos non Gbi refervavit Epifcopus, fcd Pontifex , licet dcinde eos
Epilcopiscon- ceflerit . 8 Siquicumquedelegansdicat, Ctmetiitibi ,
mtfefihimmettaflit rtfnvat*tttumfiumriiabfilvni,^tci\i*b{t>UcniWw re-
fervabitilleidem, qaitibihocconceflit,nonver6, quosfucceflor ejus refervabit ,
quia par in parero potcftatcm non habet , unde non poteft ligare roaous
fucceflbri, ut it nou poflit rclcrvare, quos velit. lta PellizJatxitj^ I ) t .
«ar Bndam* . 9 Si tibi quisconceditabloluteoroncscafus refervatos,cVdeindc
peraliam formulam ftridliorem concedat limitatc; potcs omnec abfolutc,
utbabctibideroPcUizUp.fa.rta. quia ftridior conccfllo
noneflrevocatiopriorisconceflionis, ergoadhucrernanet . Exci- pe,
nififtric^ioreoflrineatiJiquafurtcvcrbapriorero iroplicite re- vocantia. 10
SinunriummittasadPrtelatum, utdettibifacultatemad re- fervau,
isautemeidemnuntiodicat, feconcedere, tu valideab- fol veres,ctiam C tibi
conceflio non fuerit manifcftiu. Ratio ducituc
exdoclrinaSanch./.i.Jrwj/r.^.ie.docentis, prodefle privilegiato pri vilegiura
illi conceflum, fi obtentum eft , oon motu propriocon- cedentis, fedad
petitionem , feuadinftantiamnuncii,velprocu- ratoris, mifliidictoprivilegiato,
&ipfinunciomanifcitatum, li- cetnondummanifeflatumipfiprivilegiato.-
iucrgoincafu noftro; fed de hoc aliquando latius dicemus mox i m.t 8. ft
SidicatEpilcopus, velPraelatusRegularis, Cimttditibifa- tmltattm abfttvtadi
mCafibmi Rtfrrvatii , non intelligiturab Excom- municationibus I nec, (1
concedat poteftatem abfolvcodi abexcom- municationibus, intclligitur dau
poteftas in cafus refervatos. Ratio eft, quiafuntdiverOrpoteflstcs, & una
abalteranondependet , nam poteilas excoromunicariones abiol vendi , etiam in
foro interno untum , poteftconcedicuicunqueClericoinMinoribus:c6mpo- teftas
abfol vend i a cafibus folum Sacerdotibus concedi poflit. At ve- r6,
fiSumrousPontifexconccdatcalusfuosalicui, intelligi etiam cxcomrrronicationes,
fatisdiximusfuprat.j.$.i.».j. ckitcrumdi- cetur 1 n t ra e. 1 o.n. 6 . ta
Deniquehicfupereflmagis,acmagiideclarandum , quomo- do interprettndc Cntejufmodi
concefliooesabfolvendi i refervaus, 1 ) Pnemittenda hlc efl rdolutio illius
celebris qu'idcroorones utSaochw'/!»!».
$. II. & IIJ. V° teftite m abfol vendi 1 refer vatis , qtum habent
Superiores , *»« Uuibus ntf^w.diximus jefle interprcundara largcjquiaotnnis
Poteltasdilpenfandiin legibusjqualiselletiampoteftasabfolvendii relcrvacls, cum
refpicUcCotnmuniUCcm , cui utilc cft habere ,ad qucm rcrurrant fubdui , largz
eft incerpreucionis ; licet ipU ac- tualis dilpenfatio , quu vulncrat jus
commune ( DifftnfatU *mim tfi etmtijfi» , ut m*m ftrvitmr ai i* «j itx ) debeat
AriCie io- tcrpreuri . t4 (^zrtioigicur eftfolumdepoteflacedelegau ;
Utrumfcili- cet poteiias , quam Epilcopus mihi dat,ut abfol vam pcnitentcs i
re- fervatis, large fic intcrpretanda, an ver 6 ftride . Dillinguunt communiter
Dodores, allcrentes , poceflacem prz- d idam delcgaum Confeflario , non
expreflis pcrfonis abfol vcndis , eflelargciaterpreundam, quia tuncadcft
prorfusfirailisraciobo- niCommuniuci*, ut mod6didumeftdcpoceftaceordinaria . lu
Caflrop.i#/<^.4./»»a.iiJi.».C> J.aliosciuns. Atquandodele-
gauelt.expreffisperfonisabtolvendis.duplexeftfencencia; Sanch.
;/A8.i*«M/r^.ij.6.cumalii$diftinguit : fi Uculusdidaabfol- vcod i coneedicur
Confeflario, cui Superior vulc fa vcre , latc eflc in- terpreundam ; fi
coocedkur in gratiam ipGuspcenicencisabfol- vcndi ,efle inierprcundam ftridd.
if Caftropalausvcrd, U.m. r.abloluteinutroquecafu, poccfta- tem delcgaum abfol
vendi iref ervatis, quandocxprimuntur perfo-
nzabfolvendz,efleaiCinterpreutiomsftridz . Illudumen»«.7- notac, poteftaccra
conccflam obfol vendi i refervacis in Jubilzis, c)c inBullaCruciaczefle
largcincerpreundam , quia ertdaca in bo- numcommuncFidclium,quoddicinon
poteft(aicipfe JdelicentU dau i Przlat is,quando laltem dacur proaliquo peculiari
penicencc. Ucraqucfcncencia videcurprobabilis. 16 His breviter explicatis, jam
patet refponfio ad quxftionem i n hoc titulopropofium , Coneeflionern fcilicet
, dc qua loquimur , debereinterpreurilargc, fi decur non expreflis
perionisabfolven- dis, fi vcrona*pt. ;';nzexprimanturAride, vellargc, juxuduas
probabilesfentditias, ^mdidas. 17 Prott-ao utitiselt hzcdodrina , fed quia
incafu hoc dedele- g»tione,ad abfulvenda rcfervata, courcspendetab
incentionecon- cedent is poteflacem, ide6 i tenore conceflioois , i forma
petitionis ( juxta quam Supcrior faculutemdareprzfumicurj i vcrbis in
co.icextudidzConcefTionisappoticis, & (imilibus, qUaliUs , &
quantiuslicentizmenfuraridaeft, quzomniamaiimeexmox di- 5$ ii
AdauchoriuteaiSuarii, orMerollzdico, cos loqui,quan-
doPrivilegiumconcclTumeftcotiReligioni ; tunc enim etiam tt hic Rcligiofus
illud nefciat, fecundumilludumenoperatur; fed certe, tunc nonabeftacceptacio.
Rcligiofus enimeo iplo, quod eam Religioncmprolitetur, uciteacceptacomniaejus
privilegia: Ec de hoccafu loqui Suar. Utxitmt. pacetexledura locicinci iptius»
& ex de Lugoitff.19.it f(ntt.adnmm.tj. ceftaocc, ipfum de boc loqui . Hanc
noflran) featentiam fcq u itur P.Tancredi im Cinfjmmr.iiff.x. a.i6.dicens,
hancefleprobabiliorem, fignihcare fbrufle volens* oppofiumefleprobabilem; quod
umen ego fignificare non pof- fum. i? P. Bardi U txftfit.Bull.Crmt.f i.tit. r.
r.r./M.io.eandemfea- tenciamtcnctinexpoficionc BulIzCrucucz
:diftinguicum<" rens; quoddidumeft, intelligi dejurifdiuionc, non auti
Approbatione , quz etiam per Tridentinum requiricur in C Urio . Si quis enim
haberet (ait) Jurifdidionem , earoque fibi i fciret, fed
rubemdidamapprobacionemEpifcopi, quam t. habercnefciret, validcabfolveret,
quiaApprobatioeftmeratefti- ficatioidoneiucisSacerdocis, cujuscognitio, vel
accepucio nullo jurerequirituradvalidiuceraadus, cumumen requiraturcogni- tio,
&accepucioJurifdidionisjuxuillud jurisprivilegium ;quod afferu n t Bartol
Jm L Bmrb.mA i.ittf. fr*t*r. Sanch./. | . it mmtr.iiff. J 7. ».8.aliique fymaatinmnacqumtur,
fnmtufrtdtft JuTifiiSitj quod didumnoninveniensdeApprobatione. Hanc
difparitatem inter Jurifdiuionem, & Approbationem impugnatP.MendoatlatiBar.
Lt.im 1.1 Jitieat , dicens , etiam Approbationem debere efle Confef- fanonotam
: quia etiam ipfapertinetad Jurifdidionem . Id quod certctenendumeft, ccomnioi
confulendum inpraxi. $. 1 1. An ftr HttntUm t»nttjf*m ubklvtnii m rtftrvAtit ,
vmluti t* ptttst* »bf»iv*nrur , ju* futrumt ttmmiff* tm ttnfidtntUm ii* I ~Q
Lfp.Abfolvi. IuSandarel.i#r»W.f.8-d.io.Bofnus,d«Jjii*/. XV ftii.i.cmf.i}
ccpaflim; Racioeft;quiaconfidentianontol- litpoceflacem, quzdacur,
fiveajubilzo, fiveiBullaCruciacz» five i Przlacis . Excipe ,nifi
exprefscconcrarium exprimacur in li- cencia: nam propterei, qula in
BullaCompofitionisexprimitur, nonconcedibenericiumCompoficionis ufurpanti bona
confidencia, feuSpcdidzCompoficionisi idedcuncBi Ottnfunt tjuiy tfuod iiltum
tfi num.4". mutrimui umrvtrf*littr, , tffi i*t*m ubfulvmti i ,
v*liiimb[»lv*tt cunc Buila rapien- ragabicur . Acque 18 Figuremuscafuminfequentcmmodum.
Ego,fivequiaBul- laCruciacz iruor , fi vc ,quia obtinui taculutcm i Supcriorc ,
ut ab- fol var lcafu rctei vato, per eum Confcflarium quem clegero, ipfum
eligo, dcfinedoloj fcdex ignorancia, illitionmanifeftoejutmodi potcftacem , iplc
item, ex pari ignorancia, me bonacidc abfolvic , in- <luiio, f.niiiic
Jiredeablolucus iprzdidocafu refervaco' 19 Relpondeo. Debac quzttiouc
uitcrrogatus nudiui tertius ^uidamTbeologuSjdixit,
perleloquendoefleaMulutum,additquc fiancefleopintoncm Suar. lio.X.it Itt .c.i
jm*. 16 & Meroll. tt.^.iiff. 4sx.iSkm.9\.ufau»*4 100.
Ratio,(dicebac)cft,quiaeffcdusprzdidz Lcenciz Supcrioris , vel Privilegii
ncquit impediriperignoran- tiamConfeftarii, pofiuenimeledionedidiCoiitclTarii,
Summus Pontifex, vel Superior cculctur ctcdo Sacerdocijurildidionem «ooferre.
Dixi ( ftr ft ) nam per accidens poflcc eflcinvalida fi nimirum pcenitcns
animadverceret, Confcllariuro arojurifdidionem, «V tameoproccdcread Abfolucio-
. tunc eiiirograviterConfcirariuspeccaret ; & iternpceni- tens, co»perando,
unde hic nooelletditpofitusad Ablolucioocm tccipiendam. zo Verum hzc dodrina
mihi validedidicilis cft. Nam necno ac^Hirit|uri(didioncm ullam, five
concenciofam , five volunca- riam, oifi illam velicacquirere, fcu, nifi
ilumacceptet : athic ConcclTariuteledus, cuioonmanifeftacur,
ipfumeleciumfuifle, oondum accepUvic Jurifdidionem, ergo* qua racione juridice
abfolvec fane fac Epifcopum ceelegifle , & approbafle in Con- fefurium :
Siinterim,dumtunullomodonofcisejulroodieledio- ncrn,bona fidcabfblvcrcsaliquemi
morulibus,num validadircdte eflet Abfolutio ? Non utique fiquidcmtunondum
accepufti Ju- rildiclionem , oxforuftenunquamacceputurusfis, quuV.Cnon vis
ofEcium Confcflarii exercere ■ 11 Confirmatur. (^znincSancb.aliique^tWCaftrop.
U. Hff. i^.i i f.\ 1 .»«.6. & Diin.^.t t.rr.i. rtt (Cc nos infradicemus
l.iMm*trJr.6. diftltmntt e.i. v 5 nn 7. J An fi licentiam alliftcndi
Contradioni Macrimonii datara iParochoSacerdos igiWer, vali- de afliftac
Macrimonio > Bt Refpondet , invalidc alliHere i qula eam liceotiam, feu
Jurilditlionem,nondurohabcc,donecaccepcec, acccpcareaucemtegicioacnonpocert,
dum eam daumeflenefcic : tididicerta booa ex dida confidentU no
hincduciturConfirmationoflrz RefponGoois; Si enic voluntSuperioresidncgare,
exprefscnegant, fignumt bileett, quod ficxprefsenon negent, concedant.
Juvathicadne- dcre, quoddifertchalietdeLugo^i6..Vf>rt«r.».V.-. » Smnri*tt
aic , hubtt JunfiiBitnim an* mi mlimmm ftttmra, n*m vtri qu* *i mli», au*
rtftrvmtm tr*nt,' tunc , fi Cmnftfi» bna fii* fmtla tfi ■ mn trit rtftttnia
amaai ftttata n*n rtftrvmta , *tu* *b illii jam abfttmtut tfi Pfnjttni iirttii
* Itgitim» fmi-ti ( trit tamim rtfi- timia an* ai fiU rtftrvata , * qmbm ncm
fmit dtrtili abfilmtui ) $.111. Dt ftttatii rifirvatit ftfi iittntum jtmftlm-
titmit timmifftt . '.*•'.» t Clpsnittnspoftirnpetraumlkentiam,
ucabfolvaturirefer- O vacis, nulla aliaoovarefervacacommicut, poceft per illam
liccociamabfolvi. eciampoftpluresannos, etiam u mortuus fit, vclamotusab
officio Superior, qul ilUm conceflit Qainunadjt» fia.fing.x
i-m.9.ecdeLago,itf*m.iiff.xo.m.tzs. Ratioducicuret illacof»munil«ncencia, quod,
quandoellBraciatada, quales fo- lentefleejufmodilicenciz,
CnclimiucioneaLcuipceoitenci.con- ceuz, nOTcxpiraninwicconceacntis, fed ex lie
func perpecuz , dum politive non revocantur , ut hibetSinchM.S.iimatr.iiff.iS.
ipote . Eftoceoeac, fi eampcrNunciuxn pctiiflet, judicandum forc jam acccpcafle
in acceputione Nuncii,uce(iam nos rood6diximus».io.
Porr6cxhacdodrinacUrcfcquicur , idem cfle dicendum in cafu nofiro : invalidam
fciiicec foreiliamabfolucionemderefervacis , dumfupponimus, Sacerdotcm
necperfe,i jucifdidionem accepuire . 'T.IID* a.8 1. & nos infra Ub. i*
matr. tr.x. t.$. .iicemus . Delicentia a loquor, quz noneftaddicXi tcmpori; Nam
licencia BuliaCruciacz, cumficaddidaunianno, intou uxat tibi proderit . 1 Atfi
pcnitcnsnovj peccau refervata commitut poft Iicen- tiam impeuaum, debet quzftio
refolvi, perpenfa concedentis intentione, pcrpcnfifque verbis Superioris, dt
modo conceflio- nis. I Omimsaucemaliisfententiis,fuserelatisideLugo/xiw».iic).
dico, cumeodcm; deberediftinguiduosmodos, fub quibusdari
ioIetbujulrnodilicentiaiSuperioribus, dequahicloquimur. Pri- m6, quando,
fivcConfeflario, utabfolvat, (ivcpenicenti , ut ab- lolvatur,
daturlicentiaadabfolucionemulis,velulispeccaci, dc tunc ajo , non excendi eam
conceflionem ad commifla poft daum 1 i- ccntiam. Manifellaeft ratio: quiainhactornnconcefliottisfeSu-
perior reftriogit ad tale , vel tale peccatum . 4 Hincprim6, Gpeus, Gc MlsaMMfd
ftwlM ftcctt* rtfrr- vat», velConfeflariuspeut: V»U*bf*tv*r**mtnd*ma
ftccattriftr- vat», & annuat Supcrior, ncm poteris abfolvi, vel abfolvere i
pcc- cacorelervatocommillbpoftdidaroconccflionem , neque i coro- iniflo poft
cuam neti t ion -m , leu poflquam mandafti ConfelTario, ue eamlicentUmpeteret.
Ratioeft, quia conceflio intelligitur fadi juxupecicionem ; peticioaucem
,&. mandatum fueruntde tali qno- D 4 Digltized by Goo 56 Lib. V. De Pocn.
Traa. de Cafib. Referv. cram Pcnitentiariirn , * petitio fuit fcfla pro aliquibus
ptccatis i = etncafusquamvi.obliti : at in pofleriorenoiiprarfomitur, quu
concelLoautemfiatcuraillaclaufula, S»fnptmmiffu,ft»mpTmm,i[„y
Ulndpcccatumoblituranoovmtiojudieiuro.oecproillopcnitens non cdnccditur
licentia abtolvendi a peccaus reicrvatis io commif- accipit
iSuperiorcremediafui peccati , qui videtur tinis relervatio-
fispoflliccntiamimpetraUm, velpollulaum, quiz hzcnun fue- nb,
&exzliapartetuncSuperiornoaexercetfiumpotcftatemtol- runtPontificienarrau,
ipfeautemconecditiuperprzmiflis.ideft, lendi refervationem . lupcrcnarrati».
Ncqueobllat, quodex vi BullseCruciatae.pollint 4
TertizfententiaeftJoannisdeLugo, di/p.ro.fta.j.dtp*».»».
ablulvipeccaurcfcrvaUCommiflz, etiarn poft lumptam Bullam, l\.&d*metfi.
Cartrop. dtftn.ftuUl t \£jtm\%. quibusaddeplurci quamviscoramiflaeicjufdemBuUzconhdentia,
utmod6$.a.fta- *f. Avtrf.g». 1 7 dt ftr*.,'tdX& *p»4 Bt$*m dt f *b,ut
/Mf.r. t*f»x9- tuirous, nonobllat, inquaro, quia, inhacpoteftateabfolvendii
DicaUili.apud Dlanam».i tjr.isif.mS. ubi dilputat, an habens li- centiain te
ablblvendi pro hac vice, poflireiviralislicentizte- Bullz tenorapponit ia
luimus, nunuuiui refcrvatis, nullam cafu. 6 Sedaccedamusjamadrecundummodum .
Quando enim li- centia (ine mentione impliciu, veleiplicitaulis pcccati
concefla eft, Gve pcnitenti , utabfolvatur, fiveConfeftario, ut ahfolvat,
etiarnliaddatur(prohaevice)viJeturpofl"cilleabtolvi, & hicab- fol vere
i rcferva t i s commi flis poft ejuf mod i liceotiz conceflioncm , immd &
poftejufmodi conccflionisacceputionem, dummodopec- catum rell-rvatum iteratum
fueritantccollaumabfolutionem. Ra- tiopoteftcfle, quia,
hzcformulaconcellionisnonicarcutadfola eommifla, fcnfus enirb clt., unavicc.
illumircfervatisablolvas: Atjamillefic, una viceablblvitur. Ifnus umeo fcupulus
eft hic maximedeclinandus, icilicetne inlongum tempusdifferaturcon- feffio,
de<|uaremox».tO. Dix i autem ,vidtt»r, nam praiis huj us doCtrinzlemper
mihifcrupulofavifaett. 7 HincprudenterfegeratConleflariuspetentlSuperiore, veli
preoitentiariaejulinodilicentias, & ncillaspoftuleteornodo.quo
diclumelt».*.t>j. Immd, neque hoc mododicio ».6. ne fcfticet
Icrupulisfubjaeeateorrceflio, led pro otnnibuscoramiflis relervatis quz
tcmporeconfeffionis invenerit .
8Dices,ethacpolleriorepartclequuoturduoabfurda,Alterum, dari aofam huic
penitcnti , ut commitut ante ablolutionem ilb re- fcrvau , quia jam eft fecurut
de corum omnium ablolutione . Alte- rum. pofleditferrediu confefliooem , &
intcrim mulu rcfcrvau eademfpecontidenteradmittere. $ Refp.Ad Primum, id per
accidensefle. Etfane ficutilimile quidpoteftoccurrcrcaccipientiBullamCruciatz,
vel aliud Jubi- lzurn, &tamenidnonjudicaturabfurJum, quiajudicaturmajus
bunum, quodfubdituslibercturifuispeccatis, & non abeat rn dc- fperationem ,
quiro quod permiffio hzx lit occafio per accideos pec- candj. Jtaiocafu floflro
, &c. .10 Atfiecundumdico. Cumillaverbafubteroporeprzfentidi- cfi( n» littv
i*mpr»h**vict) fintaccipicndamorali modo, femper
periUaintelligiturdeccrnitempus competens, & rationabile ad ejulinoJi
abloTutionem impertiendam , non vcro quodcunque.- un- ce, quiatou
hzcrcsdependct)Utdixi,abintcotioneconeedentis if.u.l Dt> nii UttmUmfrthM
vict) moraliter acccptum, & juxta ab obl itis abfol vcre , al iorumque
plurium , d iceotiu m , fem per tolli reiervationcm , mod6 bonabde, ut
dicturaefl, illud peccatum fineculpa uceatur: Sicutipereofdem,
imm6etiamperSuarium, ' & Valquez, tolliturCenfura, leu
excommunicatiorelervauab eo, qui illam inculpabiliierobfitus,
abfolvituriSuperiore legiti- mo Pcr abfolutiouem iCenfurijgeneralem. Ratio
huius tertise leotentizelt, quia polito , qu6dis, qui tuncabloJvit, habeatpo-
tcftatem abiolveodiirclervatjs, przfumitur velleablotvcre, fea remittere,
quantum poteft , & qiunCumitempoteftprodcffepcE* nitenti . Cum ergo poflit
relervaiionem tollerc , noo cft , cur non tullat ■ e Dico ( |wMi ftttfi ) nam,
ut raod6diximus, remanet inhoc p^nitenteobligatio confiteodi Jirecteaptid
legitimum ordi- nariumCoofellariam hocpeccatum, ficutaliapeccatamortalia non
relcrvau, (c oondum confella : hzc cnim obligatio cum fit i ChriftoDominoindulh,
noopotefttolliabillo, quifolum ablol- vit illud peccatum iodirefle, c\ Superior
tune lolum abftulit refer- vationcm, ^uamauferrcpotcrat, oon
verodirecteabfolvit pecca- tum, quodubioonfuitexpolitum. Hec fententia czteris
vidctur probabilior , atque ex c;us rationefacife fundamcntis duarum prz-
cedcntium refponderi poteft . 6 Inquires. Cuinam Confeflario efl deinde
aperiendumehif- modipeccaiumublitum ? certurocnirocft, utdixirous, debere fubdi
clavibus,utdirecteabfoivatur. Refpondeo. Non necclfariO opuseritilludaperircSupcriori,
vel ejus Delegato potenti abloU vereirefervatis,quiajamreiervatioeflablaU,
utdicturaefl : icd fatiserit, filubdaturCoofeflariocommuniapprobato,
valentiab< folvcrc imortalibus, nara noofufficit, fi fubdaturSaeerdoti iim-
plici , hiceniinnonhabetpoteftatemabfolveodi direcreroortaliat fed
foliimvenialia , ut exprelse docctde Lugo l.rit.**m.8t. cuin Suario, ficValqu.
&nositemindicavitnus«»««A.C»»/./*a.r.io. 5. V.
A»t*Arr»t*inCiiitftfi*niittv*lii* mmiddtthUtitinttdtmt rtftrvsut mentem rationabilemdaiitisintelleclurn,
videtur ligoiticare dari 1 TAIcoPrimA, r- jL/ tenti, prudentisjudicio,
ommbusurcuaiunuiscxpcuus, polleat, quia, ficprzfumiturefle ratit
ejulenodieoncedentis, utdiclumeft. 11 An petensiSuperiorelicentiam, ut abfolvat
i refervato, intelligatufpofleetiam ipfe petens abfolvi> Negativc rclpondec
Aro noflrisex Societ. de Lug V*S.f
nofl^risexSociet.deLugoir»a».^.tOj»»»».iip.&Dian^«r.i.
?.J.M/«/.48./».proaKis, expcndidebereufum Rcligionis , &c. §. IV. A* ftnAtm , thlit* t»
CtnftJfitM m*at**t rtftrvat* ( » rt- 1 ^-pitf X nt . SiConfeffiofuitiofilida,
quiadolosc tacuifti, lifentiamoroquocumquCctiam longiflrrootempore, linovarder-
JL/ vel peccatum aliquod relervatum, vcl aliquod morule vaunonadmitu» i
quiaexunaparre, utdiCtum clt ».t. eft gratta non refervatum,
nonceflabitcjusrefervatio, ut docet ibidem de dla, ckexalianoncllratio,
undedici poflit, gtatiam illam fuif- Lugo, »«»» 106. quidquid
benigniusvideaturcoocedere Caftrop. ..innoccarucoarcraumadteropus. Atver6 fi
novaadmitus, in- dc p<r».f. it.$.6j».i. Ratioeil,
quiaprzluminecdebct,necpoteft. tdligendumeftdarilicentiamprotemporeprzfenti ,
velqui prz- Superiotemvelletoilcrerelervationemabeo, qui ucfraudulenter
fegerit. x Dicofecund6, cumeodera««.roi. SiConreflio fuit invalida
obaliacapiu,obdefeCtum V.G dolofis, feu propofiti, valHeproba- bileett,
tollirefervationctnillorurapeccatorum,quzconfefruser
apudpotentemablolvereirefervatione. Ratioefl,quUlicetabil- loruoi reatu
abfoiutus non fueris propter Confcroonem irrvali Jam , umcn famteSuperioriprzienufti,
abeopcenitentiam, ftmedi- cioara dce/ulmodi relervatis receptunas; ergo noo
eft, cur refer va- tioauferendauoo fit. Notat verdibidcm reile exVafq.de
Lugo,te debete oblervare,quzimpofiutibifuereinillaConfeifione,quam- vismvalida,
quia lub onere illa przttaodi videtur Superior,eam rc- (ervationera abitulifle
. } Atqueid vcrumcft, etiam quando ejufroodi Confeflio fac}a
invalidcfuitapadDelcgaturo, V. G. apudConfeflarium eleclunr pcrBullamCruciatz,
vel apud Confeflarium i Przlato tibi con- ceffum, adabtolutionein peccati tui
relcrvati . Narn licet ii De- lcgati non habeant poteliatera ablolvendi , nifi
in Sacramento Pcenitcntiz, quod hoccalulupponiturinvalidum, tamenexoiu» &
benignitatc Ecclefiz , ipfefuperiorintelligiturtollere refem- tioncro illam.quotiespcnrtensleprzfenntDelegatolegitiroecon-
ilitutoabcoJemSupenore. lu Trullcnch. dt BulLCr*t.lib.t .$.?.t. x.d*h. J. Call
rop.rf» »<r».»««S. t j.(r.6.». r. de Lugo dt fm.dif}. lO.fta. 7-aliique ap
ud Diao . p. 1 /r 1 r .». 1 g.& p 1 .»» *dUt rtf. 1 6. 4 Si
injubirzoliroilcquidoccurrat.exaliocapitepotefteveni-' re , ut localu ,
dcquoloquimur.non tollatnr refervatio,qoia nimi- rum ex vera
1'ententiainJubilzorequiriturConfefliovalida, ial- tera, quandoquis peccatis
raorulibus agttravatur . Si ergoConfeff» tunceflin\«lida,
tunonlucraberisjubilzura, 8c confequenter, necjubilzibcncticiis (
interquzettablatiorefcrvatioois , ) frui potcris . j Comitolus,
»r#/.»MMUi.f.J0.&HenriqJ.7.r.ii.»».4. *o\\l
etiaroinjubilzoprzdidamrefervationempuunt ; quibusnonaf- fentior ; quia etiamli
probabilefit, Confcuionem non requiri ad Jubilzumacquirenduro,ineO,quinon habet
morulia,atioeo,qui iis laborat , requiri oranin6 , oec fufficerecootritiooem ,
puto com dc Lugo dt fec».i. 1 7.». 1 o I . 6 Dicotcrtid.
Dimcilemihiei)decernere,anetiamreiervario pccati bona ridc obliti, atq. adeo ,
quod quis non efifcflus eft , tolla» tius , tribus v. g. peccatis refervatis
infeclus , confitetur (i- nefraudeduo, oblitusnimirumunius, abfolutiooemqoe
a\potcnteabfolvererefervata,recipit: Inquiro, Aohocuourore- maoeatrcfervatum,
iuutTitiuspro illius abiolutione confugeie dcbeatadSuperiorem, feupotentem
abfolvere refervau, ao ia- tisGt, eampetereiquocumquccommuni Coofeflario? 1
Triplexexfententia, PrinuSuxrii, dtf**it.diff.%x.fta.^. .< «inm ti. docentisretervationemcjulmodicalusobliticcflare,
uon quidcnifemper, (edfoliim, quandoprznitens acceditadSupcrio-
remroodoquodamextraordinario, hocell, ineacircunllaotia,io
quaappareate\pref'.e, vel tacite peti ab iptb ablolutionem retcr- v.torum , ut
fi lubditustemporc Jubilziaccedatad deponcnda pec- cauadSuperioremi
nonautemceltarc, quaido accedit ad eun- dem, moreordinario,
proCo.ifelliunibusquotidianis, & iblitis. Ratiotfl, inquit, quia
inpollcriore hocmudo nulla impliciu vo- IuoUscfttollendi refervationcm ; adeft
ver6, faltem ucite , in priore', liquiderntuncSuperiorvult , ut poenitcns
fruatur omni privilegii.Jubilzi. i Secunda^ll Vafq.«*»a».«W«.9i^.J.«V«* J
docentisceffarequi- dem rcfervationem przdiclam,quando penitenti conectla cll
facul- taseligendiConfetrarium.perquem poffiti re(ervatisablolvi,pcr- ipde,
acaccidit, quandopcenitcnsiutcipitBullamCruciatz, vel Jubitzum,non ver6,quando
iple poenitens rccurrit ad Superiorem, utipud iplumConteflionemexhibcat.
Ratioeft, inquit, quia in prioricafu, przfumiturSupcriorperBullara,vel
Privilegiumcon- ceoere,quantumpouft,atqueade6,pradurnitur,toUcrerclcrvatiu-
Digitized by Google Caput X. $. Unicus, 57 *ut \n h',s Coufeffionibus in
validil ex proxime didiis capit ibu s. Nam exunaparie, isnonaccepitPttnitentiam
, vcl reroediaipotente iUutnabiolvcrc, ucfuitincaui»».*. quianonenirravitillud
pec- CKum refervatum , cujus pefinad vertentum oblitus ert , ergo nott
potetitgaudercbcnigniutcdiaai.il. At, ex aliaparte, ipfe tam ie pratfenuvit
Superiori , vei ejus Delegato paratus illud peccatuin enarrare,
Goblitusncwfuiflct; ergooon videtur privandus dittt bemgniuteEcciefiae,
quarelcrvauopeccatorumoblitorumtolla- tur, &iutcneideLugo, d*f*m. diff.
io.n.to6. Veruraergoha- reo, quiaelleparatum.nonvidetur luutiapicntcs . Antnm
tmk nbftlvitur , rtm*m»t tbfilntnt *b txttm - ' <Muu> «.VI. x
TTAflenusegimusdepeccatisoblitis, nuncbreviterdeobli- X X
tisexcommunicationibusdicamus: An fcillcet, quando Confellorprxmittit
Abfolutionemi Cenfurisperilla, vel limilia \CTbi,Abf*lv* tt *b imniixtimmtnnitmtitn*
inqamntnto ftjfnm > CV dittiy fubjungitq; Abfolutionem a peccatis ,an,
inquam, per prcdi- dim Abiolutionem deleatur cxcommunicaiio , qua poeni tens
erat irret itus, fcd ejus immemor, Confcflario nequaquam aperuit .
Reli>orideo, MdixiU.mtth.ttnf. t.tA f l- mnu.t j. pofitoquod ' poteftatera,
feu Jurifdictionemadeiufmodi undeporteipttn.tens ndigcbic. Ratio eft , Secunda
Confeiuriushabuerit escotmminic- illiusrecordatus, illius Abfolutione qu ia
Confeflor femper babet , habereque debet ii citerabfoluum ablolvendi, quantura
licite poteft, fervandique partesomnesoffieiilui, quasnonfervaret, I abfolvere
inteade- ret i peccatis , & non iCenfuris . Idquodproptereandem ratio-
nemeftverum, nonfolurainconfeflarioordinario, fedetiam in Delcgato, utm>tttConinch.»V;^8.«V^M.«\i*.».04-
Caftrop. di '*Siconie^iariuscareatJurifdiclioneidabfolvendam eam excora-
municationemoblium, illam non deleri , nimiseft maoifeftum . Quare, quandoea in
mcntem revocabicur, legitiroo Superrore ii»3igebit. . . . » Dixi
(quantumlicitepoteft) quare,uinpnvilegio,leuinju- bilaeoefletlorma,
nepoffiilicitequisabfolvi, nifialiquaconditio- ne adimplett v.g. nifi
fatisfatta parte , non ceofereturconfeflor per illud *bf»lv» tt *b tmnt
*xe*mmunie*ti»n* abfolvere , li parti minime fitUtistacium, utreCtenotatdeLugo.
diff.t6.f»a.i ,.u.6i*. Ra- tioeft, quia, utdictum eft, Confeflor lolum habet,
habcrcque przlumiturintentionemabioivendi quos , &quaotum valide,dc licite,
poieft. ... j Petes.fi Confeflbrabfolverepotens, akfolvat i peccatis , dicen-
do Abftlv» tt m f*te*trt tuii , nullaprxmiflaformula Ablolutiomsi ccnfura , ut
ufu «entre folet in brevibus confeflionibus , & non rard in articulo mort
is.remanebi tne ignarus fuae cenlurar, imrad & con- fcius,li umen prooter
imminentera mortero ioqui non poteft , re-
nianchitneinquam^bfolutusabilla.Ucooleflanuspoteliablolvere? 4 Refpondeo,
Remanlurum; utdocet Sw.dtCnfm. diff.to. /■i.».9.Ratiocft,quiainillo,
Abftivetimfite*tii, invoivitur Ab- folutio iquocumque vinculo nato
expeccaus,aiqueade6 icenluris; Cumigiturejufmodicoiifeflbrfupponatur , velle
licice fungi fuo munere, iupponcturcnimabeocemurcviitculoPcenitentero ab-
lolvere: multoquemagisidericinarticulomortis, fituocexpref-
scabfolvensintendatpcrilla verbafola, Abftlvi timftttmtii, ab-
folvereetiaroiccniuris. Ad majorcm autcm certitudinem , lic abfolvat, AMvttt
*b»mnibutCinfurit , &f*ttmtii, quia certum cft, illud, Etiiinbftlvt,
fufficercadabfolutionempcccatorum, quodnoneftiucertum,
licctfitprobabilillirouro, iufficerectiaro ad abfolutiooem ceniurarum . 6. VII.
C*f»s rtftrvtft qu* r*ti*n* ftft *niif*ttri Snftritri , VtlinftritriDtlts*,»}
^Uandoquidempluriesnrmatumjara eft (upri pofle Supe- riorem, velimmcdiateperfe,
velfuum Delegatum ca- iusrefervatosabfolvcre, quaeretaliquis, anis, qui habet
ca(us refcrvatospoffithosioios fatcri Superiori poteftatem habenti illos
abfolvendi, cVabipfoabfolvi, acprocjctcrisremitti ad inierio- rem : vel contra
fateri (oios non refer vatosi n feriori , qui ablol va , remitutque pro cxteris
refervatisad Superiorem? 2 Dico, uiwmdixi l,c.tnti.<tnf.t io.iJ.i. «17.
abfolute id ficri nonpofle . Ratiocrt,quuefletdimidiareconfel iionem Cne necef-
(itate. Quareinhifceeventibus, velSuperior audiat omnia, & sV.olvat , vei
audiens refervattextraconfeflionem , tollat reierva- lioeem, feumittttadinferiorem,
cui conferat potertatem abfol- vendiirefervatis. Siverofitinferior,
mittatpcenitcnternad Su- periorem , vel ipie adeat , impetretque poteftaiem ,
& demum rrte abfolvat. ItaConinch.^.8.i«^wi.i«i.i).i).ioo.PrKpolitus,^
Cmftft. f. 1 . due.9. aliiquepaffim ; quidquid d icat Cajetanus, in mm- fjts V.
Ctnf.t.to.Qpi\ ait , contrariamefleRomanaE Curiae confue- tudinem;
inquadifcutienda, inquit, non oportec nimium (apc- re, quidquid, inquam, dint.
Namconfuetudoilla foliim eft , quoad tollendas cenfuras, & retervationem ,
non ver6 , quoad abfolvendum (icramentaliter. \
Dixiautemf^/^^narofialiquaneceffiusurgeretiPoflec : irt li v.g. pteaitcns non
poflet adire infariorem , fcd (olum Supeno- Agimus dc Abfolutionc refervatorum
Jurc Dclega-' tionis in particulari. 1 TT Isinuniverfumexplicatis,
expofcitordo, &f*cilius da» 11 ctrinac,
ucdeDelegacionibusinparticularidifleramus. Etquidem,lirefervans,
feuSuperiorconcedat uculutcm ali- cui v.g.Confeflarioadabfolvendum hunc
peculiarem pcemtenteaa, feu cxcommuaicatum, dicitur, isConfcflarius
habcrclpecialem deiegationem . Hucreducereiibetfaculutem, concedi loiiumi
Pontificeinjubilatisfecundum varios, modbamplos , Utos eorumteoores.
Siveropracdicrus Sttperior J' generalem circa cafus , vel excoramunicationes
refcrvaus, « isConfeftariushabcreiielegationemuniverfalem. , » Porrode fpeciali
Delegationecertareguladan non poteft ,m- fiea; Utfervencurilla,
quaculisdelegationis tenor praelcnbic . AtgeoeralesDelegationes,
dequibuscetudaridoariu potcfl: , quatuorhodicinveniuotur. , . , Prima,-
inTridcatino, quodconccditEpifcopispoteftatemab- folvendiomnescafusoccultos.
Secunda, inprivileeiis, conceffisiPootificeRegulanbuj . Tertia,
IneodemTridentino, quodconfirmat confuetudinem Eeclefise, quaquilibet SKerdos
in calu articuli roortis, modo jam cxplicando, abfolvit aborombuscafibus, flc
excommuoica- tionibus. Quaru, inBullaCruciatae. De his igitur noftruro erit hic
breviter diflerere : in boc capited« prima dicam ; deinde , in fuis diftinttis
capicibus , decaeteris . 5. Unicus. Dt Dtltftitni ttnttjf* Efifctfnt 1
Tridtntin»tirt*t*' jmi , ixcimmnnit*tiinefii»i rtftrv*!*, , & tetuitsj.
Tridentini verba func bpjufmodi/vi^'4^ diufttm. Litt*t£fi(ctfi,t
&c.inqnib*ftMtnfnt t*fib*t tttnliuy itinm Q' ■Tl Stdi Afttttut*rtfiTV*tii
diiinqutnHinutfcmmaat fibi fnbdiltti» dia- ctfi fum ,f*r ftiffi,\ mnt Vicmrinm
, *d id [fttimlitit difntmndnm inft- ttCinfcitntUy p*tit*bf*lv*r* , imftfitm
ftmnittntim fmlntmti . Idtm <y m hirtji: erimtnr , tn ttdtm ftrtcmftttnti*,
tit tmntiun |M ttrum Vamrut fit ftrmiffum. HatlenusTrideocinum: incujusverbis
aliquidfpccialiter, & Cgillatiraadnoteraus. NouumenpriusProp.?.exprofcripus
ab Alex.Vtl. W»^ itnti* mfmmm , MnUnm Cmn* ftlum frehibtrt •bftlutiemm Ht-
rtfii, &*Uetnm thminnm qummdt fnbttcm (unt, & td nen dtrttmt* f*cnlt*ti
Tridtntiui , in qumdi *ttulti,tttmmib*t ftrm* tfi , nnn» 1 6 1 Jl dittS.
JutiiinCtnjifl*,uS*n*Cinsr»t*ti»niiEmin.C*rdin*lium vi- f*y& ttttrAt* ,fi.
EPISCOPIS. a Nimirum illi , five Epilcopi , five Arcbiepifcopi ( atqoe hi etiam
ante ufum Pallii ) qui nabent lubditos ( nonverome- reTitulares)
Conlirmatiitem,_eciamanccconfeerauonem, (fcd qbi pollcllioncro
habeantfuiEpifcopatus, (eu Archiepifcopatus , ut ex C. functidi tltit in
ixtr*v$.ctm.i. nout uni verfaliter . Azor. ».a.'.7^.i^.a.) hiccomprehenduntur ,quia
hxc poteftasabfolvea- di, dequaloquimur, eil Juriididiionis ,
nonConfecrationis. Le- ge Meroll.
T».i . difp+ 1 . 6 . n . i ? i . <5c Pracpofit. »'» J^.«. j . di irrtiuUr.
dttb.to.n.lt. x PlurcsDcxaoresaffirmant, venire huc omnes habentes Junl-
diaionem, quafi Epifcopalem , etiara ficareantterritorio, qualcs funt
Superiores Conventuales in Ordine ad iuos Religiofos . Sed de hac re vide paulo
poft r.t r. $. i. ».1 1 . IN QUIBUSCUMOUE CASIBUS OCCULTIS. lumtunccrtocculiufl
4 Deliciumtunccrtoccultumin hac matcria, quandonon eft notoriedivulgatum,
&poteft tergivertatione celari . Quamvis ergo poflitper paucosteftes
probari, occultumeric. lcacumalns Bard i , i» Suli. Crmt. f.i. tr.6. t.i . f*tX
io . ».97 . Hc Leander , d. 1 7 M extemm. j.47. fed nos univerfalicer de hoc
egi mus »» neftr» D*t*l»ie , /.9. «.}.§.». *».«>. & undem hanc regukam
dedimus; Ucilludde- liduraficpublicumin re, dequaagimus, quando prudeocer,OC ex
circunftantiis judicatur , illud facile (ore commuoiter evulgan- dum;
quareilluderitoccultum , quod ejufmodi noneft. Lega- tur itemPagund. fr*e.
Metl.x. l.i. ctf.8. i num.11. & 16. qui etiam, valde probabilicer docet,
deiiclum deduduro adforuna extcrius, fedquodnon fuicprobatum, efle occultum :
Imm6 & poftquameftpunitum, pofleabEpifcopo abfolvi, docet Lcander
/<K-.rtr.4.(7.contraSuarium, aliofiuenoopaucos , fedciuns pro feSaiachex,
aliofque. 5 Illudhicadde.Quidenim,fipublkumfit delictum in uruCj- vicate V. G.
Romae,<3c pecacur i pocoiteace Abfolutio hic Panormi,
ubicjulmodidelittaraeft occultum, necdeproximo erit proba-
bilitercvulgandum.poteritneabfolvi/Reipoodeo.Utrumquccfle prcbabilcputt &
pofle,& non pofle. Ratie,qu64 non poffit<ft, quia Digitized by Google 58 Ub. V. Dc
Pcenit. Trad.de Cafibus Rcferv. 1DEM IN HaERESIS CRIMINE , dcc. fcs non efl oc
cultum rJeliflum. Raticsquod pollit,eft, quij jara cum hic Panor mi fioe ullo i
ncon venienie babeatur i Populo ,u 1 i nnoccs, dcliU um crit occoltura in
Ordine ad nnem , quem rcquirit EccleGa quieit,
nealiiicicoteiiUudabfoWiabEpifcopo, concipiant faci- litatem incideodi in
reiervau Pontifici . Adde potellatem hanc ab- lol/eudi, utpotefavorabjlem,
eflcarapleinterpreuoaara. Ao, cVquandoEpilcopuspoflitcafus,
excommunicationcfque poblicuajfolvere. d.cam iufrar.u.sM. ' A CASIBUS ETIAM
SEDI APOSTOLICE Rclervatis .
Qyoniarafiiprar.o $.i.* < dixiinu?, omnescafus Pontincios refervari
rationeexcommunicationis, ide6cum bocloco Summus Pontifcx concedat
Epiicopiscafus ipG Summo Pontifici refcrvatos, concedit fine dubio ,omnes
occultas cxcommunicatiooes referva- ts Tridentinum , proptex gravitatem
crtmiais Hxrrfis, diC pomt , utillafiexterna
fit,c5cocculu,ibfolviquidemiuforocon- fcieotix poflitabEpilcopo, fed ,
velimmediateabipio, vel me- diate dando alicui Sacerdoti poteftatem , folum ,
quando cafus occurrerit, non v«r6 generaliter. Hunc efle lenlum verborum
Concilii piuribus probatFagund.*rar.£rr/.aJ.8x.i(.*.)6. Nilprseterca hic
explicandmn occurrit, nififortc recolere , haocEpilcopipoteitatemnonfuifle; nec
efle per Bullam Ccerta? Domini,
vel revocatam , vel limitatam, cfle probabiliflimum , ut oos proba vi mus /. x.
m Du .c. i . $.o. k m. 1 2. IN FORO CONSCIENTlE. ij
NonergohxcAblolutioabEpifeopoperfe, vel per alium Collatadelinquentiocculto,
irapedit, neidcm delinquens poffic tas,etiaminc*na Uominl.de quaremoxaliquanto
Utiui.ubi.cc acculan, capj, damnamntoro extemo. Verum , uthxc . ofc quid de
bxreli ? Atq; id coniirmat illud, quod dix i lup.r.$.$.i i. quid importet ,
hujufmodiclaufula (mfmCmfihmi») diftiottiua nolcas, vidc, quaEdicaminfrar.*j.«».}i.
SIBI SUBDITOS. iflint, etiarnnonfibiiubditos, fcd peregrinan- js ablol vere ,
dix i in Superioribus i dt fmn. c.4. 7 AnEpifcopip tesinfuisDirxcefit
g.Hicauteminciditillaqiixftio, an Epifcopus poflit ab-
fofvereReligiolosexemptos, habiuntesin MonafteriisfuxDice-
ceGsicadbusoecukisPapx refervatis, licuti potell fuas oves ,
«riandodicriReligiofifelubiiciuntcum licentia fuorum Superio- rom ipfi Epifcopo
? Etaffirmative refpondct Lcand. »4. rr.i. diff, 27.4.10.
Etiterumd«rrrrf.aL»7>f.Muemfiplacet,lege. Sifupe- riorjufte
negetdittamliccntiam, nonpolle: pofleautem, fi in- ju llc , docet Sanch. cit.
ab codem Leandro , & apud tnmdtm Uamdrmm, docet Suar. Molioa , Pootius.
IND1 OECESI SUA. Non Putoiddictumefle taxative, quafi Concilium definiat» hanc
Abfolutionemdebereomnindimpcndi in Diceccfipropri* , feddemooftraiive,
quaGnotetid , quodcommuniter folet fieri De Ddegatione fac5a Regularibus ad
abfolven- dos caius, & excommunicationcsrcfcrvatas. DUplex
Delegatiofattaeft Regularibuscircaprxdicu , altera Prxlatis ad ablolvciidos
fuuslubditoi, alteraiifdem , vel czteris
coofdiariisReguuribusadabfolvendosSxculares . De uuaqucleparatira. , §.l.
Prtlatmm HtgmUrimm p*tifl*t a*i fu*ifuidir*t r»ga Memineriihlc Propofitionis^.
exdamnatisab Alex. VII. hw Pttiati rXtguUrtt ffiumt im for* tomjtitmtU
abfilvtri autfcmm- V" Situlam *b Hurfi tetnUa ,&ait imtmrfm .
ntenimcomrauniterinpropriaDixcetl . Siveergofubditusexiftat
inpropriaabfolventisDiceceli, fiveinaliena. poteritafuo Epif- 1 \ T Ariivaria
congeront inhanc rem. Ego fequor Suar. t*. copo,
etiamexiftenteinalienaadiilisrelervatis abfolvi, ut 00C V
4.«VrWi|.rr.<./.*^.i9.i».i6. Pcvrinum, r».i.»C«/4. Slnch.DiaiU, aliique,
mfmd tmmdtm Ltmmdtmm . Ritioeft , quaa hic eft ulus Juri (d \(X ionis volu nunx
, qux in alieoa Dicecefi exer- rcri poteft , non ver6 JurildictionisContentiolx
, quae , quia affert flrepitumjudicii, non
nifiinproprioterritorio,exercendanecef- fari6eft. Neqjvalet,
Epilcopusnoopoteft, ultemcommuniter, cxcommunicarcaliquem,
dumexiflitinalicnaDiceceli , ergonec abfolvere: Non valet, inquam, quta,
abfolvere, eft aclus Ju- rilditlioniivoluntarix,
attusautemcxcommunicandieftjurildi- ijurc fHoniscontcntiofx, mdicimus,
imir.ditxc*mm.c.y$.7. PER SE IPSOS , AUT PER VICARIUM Ad id fpecialitcc
dcputandum. 9 Non poteft Vicarius Epifcopi, ut doccnt Suar- J.J.7. cf.n.x j 7.
Sbrot ,alilq;fum Mcrollafincfpeciali mandatoabfolvereicatibus,
feuCenlurisPonrificiitoccultitconreflis Epifcopo, poteltex Ipe-
cialidelegatione,quia,ficCoociliumrequiritibi, ( mtUftttimJutr dtf tmmdmm. j
Addit Hcnriq. /.1 4-r.l 4^- ' 9- "»e '» < '*>*** *r. lit. I, f>
/.6 1.14« 7. mtemmtmt.lit.o cui adharrent alii,quos ciut Barb / 1. difit.Efift
miiig. to.mm.t i.non polle Epifcopum hujulmodipotcfla-
Temal»iolvendifutetiamdilpcnlandi>c<c.)roramitteregeneralitcr
lUoVurariOtfeduntum, quandocalusoccurrcrit: mclius tamen pofledocet
Sanch./.».rfrM.rriii»j<»y/.40« 17 (eiceptocalu hxrelis, , dequo mox)quia
illud (pitUltitrdifmfmdmm , verihcatur,(i depute- turfpecialisilleVicariusadabfolvendumabomnibus,
cVc. An Vicirius Generalis pofl" ablol vere , ut & difpcnlarc in cafi-
bu<,inquibuspotcft EpilcopusrationecorKeflionis,c3c imped.men-
tirccurren.liadPontihcem, dicam infrar.u.$.i.».t9. 10
Sedperhancoccafioncmquarres: An poflit idcm Virarius Epilcopiabiolvereicalibus,
quos l.bi relcrvavitfuundem Epil- n^c(poi^eo^t\>o\'tdtftt.Ef
p.yjtlif*.H.ix6.cum Meioll T.j. itjmrild.Vie.d.yj.SjiAoa.cM iSoroz Uitolinum,
Rcbuffumait, nonpofleex generaliconceflioneVicariatus :namex generali con-
ceflionc non veniuntea.qusr Ipeciali indigent exprcflionc . Poterit
etgo.exconceflione ipeciali. Hifceft doflrinafolidarpraxis : Cc- terum ; an ex
d udrina illa Sanch j. mm1r.d19.mm 1 5. Mcroll. I.c. M.iit. cV aliorum
diccntium abloiutc Vicarium Epifcopi poflc iinelpecialimandatoaudireCunfcilionesoniniumde
Dieecefi, & •ronccderealiislicentiamaudirndi, videaturcolligi, fimili modo
pofliecafusdicloirefervatoiablolvere, «lin dcceiucndum relin- 400 . |t
Illudfrito, Epifcopumhanc, ut& fimiles potellaiei fpe-
cialitcrfuoVicariocoiicedendas, nonfolumlegitimeiilasipGtri- buere, eam, veleas
fperialiterexprimendo, verum etiam ex- ■rimctvdo aliqucm cx his, & deinde
apponendo claululam genera- fcm procztens ; ut in firoili adnouvitOjjarant.
V.Cmp. Std* vmt*n- Sixti^.mm.ix.d.11. Addeck Portellam, ckutrofqucRodriq.quos
refert, necrcfellitPilliz. tr.i.c.%. mmm.ti. acLeandrumi dnx- rawMU.fa1.7a.
faltem probabiliter aflcrcns Prarlatos Regulares Mendicantium , eorumquc
Privilegia Participantcs, ideft Genc> ralem , Provincialem , Superiorelque
locales ( nifi onod ob- tletmoxaffcrendumJMMn.6.) pofleabfolvereluos etiam
Novitiot ( tcileSuar./^. i4.4vau1.il. ) abomnibus peccatis , cenfurilque .
ijurc, vclab homioe latii quomodocumque refervatis , etiam Papalibus, etiam
contcntis inCena Domini Texcipe harrelira, de qua mox m n.w.j Ratio um amplc
potellatiseli , quia,tumex fuo jureordinario, quoddidlisSuperioribuscompctit,
tum ex variis privilegiisprzdicti&Mendicantibusconccfliiea colligitur,
cVqui- dcmuoquamordiaariu Pafloribus, atque idco curapoceftatcde- legandi . a Affert
Peyrinui de dida ampia poteftate conceflionem Pii V. fadain Prselatis
Caflinenfibus , ( ot ait Suar. iW. citmt. emp.it). mmm. ix.
jmmii*cmp.x*.*)mMm.S.J anno 1 5 7 r . quam hic inftarom-
niumiaferereoperxpretiumell, namcseterum mpttd tmndtm Prt- rmnm , immdtmmmt
Lt*mdrirm , invenics probatum , eam non efle rcvocaum per BullamCcnar ,
nec.'per Decreta ClementisOciavi* vel Urbani Odati, ncc haCienus ab aliis.
Conccllio autem Gc habet- j n peffimt ( Prarlati Caflinenfium , &
confcquenter partici- pantetcumipforumPrivilegiis) mtftivtri *mmti fmn frmtrit,
tmm frtjtfftt* anmm utvitUt, im Riliiunt tmmtm pttf.-Mr*atti , *) ami-
inftumaui ptuntii, Ctnf*rtt , f> ftntt ptr ti< t*m amtt, aumm ptfi
imtnjfnm in diiimm Cmfrre*ti*n*m , ftnProftfponim intmrfit, rr i» fuimrmm
incnrrendit : ttiamfi farriat di c*jiimi AprtW. c* Sidi n- jrrvaiii, vil
eomfrtbtnfii in Bulla, fM duitmtCan* Damimi, fin- gmlit nnnii Itgi tinimttm,
aunm cpui fuirit, tmjmmiia tit primtd» emif* falmtari ffnittntU. Hadenus Pi-
$V. 4 Undccoli1guPrim6L.-a11Jerr.r4.jo. cui adJe Fag. f.lrr.i r. d.ii.§.\*,
nonfolumcxcommu ncatumper lententiam gene- ralem ab aliquo
Jadice,verumetiamexrommunicatumper fenten- tiamparticularem , fi is
ingrediaturinReligionem ,polleex vipri- vilegiorum ReligioforumablolviifuoPrxlato,
dummod6 latisia- cla (itpars,
quiadiclaprivilegiageneraliterconceduntdiclisSupe- rioribui potcllatem
abfolvendi iuos ab omni cenfuralata ab ho- minc- 5 Colligi(Secund6,
proptereandemrationem,AfcantusTam- but dt i*r.AU trm.i.dtfp+a 10. pofle eofdem Prxlatos
abfolvete fuos i percullione publica clerici . Verum de ejuimodi delidtis pu-
blicis tinivcrfaliterroox «n 9. 6 Duohicfuntanimadvertenda. Alterum.
Inaliquibus Rcli- gionibus intcrdumaliquod peccatum relervatur Provinciali , tC
tunc Reclor, fcu Prior non potell illud abfolverc : intcrdum re-
fcrvaturGeneraii.&tunc, necRecior, necProvincialispoterit. ■ fuorum
Ordinura difpoGtiones conlulat , nam cxte- Quoadooflnm5oeietatem fcimusauquid
reftridum efle de rncmorau aoH rorum Superiorum poteflate i tam circa cafiu
Ponti- rkios.tumcirwreiervauabipfaSockute, *t <» Ctmftndt* Prnri- i*t.S**.V.
/tifoluuo, & im C*taltt frictft. &Ctmf. im Gen . 9 Cnfrrfxtn- / tU* ,
v;den ucile poteft, & mox 1 nobU iterura indicibitur n.i J. QJJOAD PROXIME
INGBLES5UROS In NovitUtum. 8 InquiresPrim6, didumeft».r. (etiam Novitios) Quid
<k faTcuUriproximeingrefluroinNoviuacum/' poterit non ioium 1 oonrefervatU,
fedetiaroirefervatUabfolviiPrzUtoReguuri , »ei de ejus cooceflione ab alio
Confcflario i Rcip. NegatThom.Hurt.»^»»"»-''/»^^»»."-»*»^^^ ientio,
quiahkverenoneftnifiroerefzcuUris, circa quem cJorildidionemPrzUcusReguUris. Quidquid
ergo imnum.i t./r.4.«r.i6.jfferens Peyrinum, Pelliz.oc aifert pro dida
cooceflione ra- noflris. ProvincUlibus ver6 catcedit, Ut ab illis (nlum ab-
(olvanturdidapeccau in cafumagnzdiilantizGeneralis, idque fubonere,
quoPoenicensobligecur, iivcpcrk, Gvc (ialvofigil- lo) peripfumProvinculem,
fecoramGeneralipraefeBUre . Id- jamolimerat. Verura hodie,
neProvincUlisquidempoCeft fuos lubditosabfolvereab hzreG, vel ejus relapfu in
locis facrz inquU fitioniHifpaniz (ubjedis. Ratioeft, quia hanc poteflatem i (e
ibdkavitNoft.Pat.Generalis, ut item CoogregatioGeneralis V. Dterti.i 6.f.miht ;
48. accedente Pontiricis Summi audoriute . Le-
:Caftropal.r.Mr.4.^^a./.^&decrctumriac dc re didz V. gcCa Congi Portdla»»
Rtf.inb .v. Ntvit.mkftlnti* afiertpro hac Conceflione quzdam Privilegia . quz
tamen ego (up. Ld*fiMtx.x.f.ijt^. indU cavii hodieefleomninorevocatt. CIRCA
DELICTA PUBLICA. InquiresSecund6.
Quandodidumefta.i.poflePrzUtosRe- gularesabfolverefuos, fiveperfe,
GveperDelegatum Confefla- riumabomnibus cafibus, &excommunkationibusetiam
referva- cis, inteUigiturrtetumdeoccultU . tumdepublkisf Refpondeo
Sanedeoeculcis (excepu hzrcfi , de qua mox ieparatim ) poflc nihicertutaeft,
& fuaeprobat Leand. dnxamm. i.i jj a*.6. Pri- ro6,
expropriisReligioiorumprivilegiis. Secundo, quiaocculti funfuntEpilcopales,
quoadhoc, utfupraetiam nos docuimus t um Sanchez . Tcrtio, ex cooccfbooc fada
Epifcopis i Trideucioo conccdciite pofle iptos ab omnibus cafibus , &
excommun icationi- busoecuUU ,qnoquomodoPonti&cicefervatis,
abfolverefubditos fuos. Quamconceflionera competereRcgularibusPrzlatis idcrn A
ucior probat, tum de jure ,quia in boc habemdidi Przlati EpU
fcopalemjurifdidiooeminfuos, tamexprivikgioconceflo Prz- latisDominkanoruni ,
ot hacpoteftateTridentinigauderent. De occultis ergo mibi certum eft , atde publkis n on eft
iu mihi certu . 10 NihiTorainusfatUidemmihiprobabilevidetur , poflcetiara de
publicis: fcmper intellige pro toro ttntum confcientiz .Primo , quuabiolute,
&ooncurolimiutionepublki. velocculri loquun- tnrPrivilegU. Secundo,- quia
lulius Secundus apud Peyrinum TMM ntmnf tiiarfj sjfj decbnt, nonobftante Bulla
Ccenz (decujusrefcrvationibusdubiuripoterat) PrivilegUtos ReguU-
respofleinperpetuuraabfolvere (uos ab omnibus in ea conten- Vis, acfiBullaprzdidaCosrizoonefletrada,
nec fieret- Sed tunc (oiroirum, GhzcBuilafadanooeflec) ecUropublicapotuillent ,
ergo&nunc. Tertid, quUDodoresinmultiszquiparant PrivilegiumBullz CrucUtz
cumhoc privilegio Mendfcantium. Sedex privilegio CrucUtc abfolvuntur, falcemfemet,
cafus refervatietUm pu- blici, ntr.ta.Jt.i.dkemui, ergo, «c Quart6,
quUPrivilegium Martini V. Gchabetapud Leand.V. 1 yl* txtemm f ,f » . dc Priore
Sancl i Bcned id i , & confequenter de Pariicipantibus in Privilegiis. Vt
iffi imftrt Ctn Uitntit ftffit ahjtlvtrt MtMmchti *k emmt txttmmu- mtmtitmt ,
ttimmfitmlittfftt iftwsj tfftSmtmmut Ptmtiftxriftrvmttttm- fmrvity &
cumeiiin tmmi ayejmtmritmtt , ttimm im iMii tmfihmt, im mmihmt
Tmfmfihivittmrtftrumtt i» mtrti viitltctt , & im mtmirmm irnme*- titmt , &
tmtrmi fmmgmimh tffmfitmt , vmltmt difftmfmn , dmm tmmtn mli- mmtd btrmm trimm
mtnfit mttttimm . HzcMartinusV. Siergoexcipit, quoadnotoru, folum Irre-
enlariucemcontracUmexhittribusMorte, Truncatione, Eftu- bone, nonautemaliquid
excepit ex abfolutione Excomrounica- ^ionis, clarefequitur,
exvihuiusprivilegii, etUmpublicarefer- TauPootinci, poflcidiaisabtolvi . 11
Merit6ergoTamburinusmod6i«.T.dixit,iprzJicllsPreU-
tispofleablolvipublicospercuflores Clerici. Merit6 item mod6 »4, Lcand. vohiic,
idiClUPrzUtispofle abfolvi fuum (ubditum perfententum particularem
cxcommunicatum fatisfada parte . At profeQotunc excommunicatio publka eft .
Merit6 dcnique Suar.aliique/.f« . ablolute nihil diiiinguentcs dc occultis, vel
pu- Kjfleejufmodi Przlatosabfolvere fuosaboo». I) Dixi (.^4mv.V^/».,-).NamidmihiindicatRcvoc«tiofa-
aiSumrooPontifice perBreve , cujus meminit diflum Decre- im,
&quamrevocationemaccepuvit Congregatio Geoeralis * hoc eft , tou Socieus .
Cum enim Pootifex revocaverit per dicturn Breve, priviregia , quz Pontifices
cooceflerant Socieuti circst Abfolutionem hzrefis , & circa lcclionem
librorum prohibitorum, quia privilegia illacomprehendebant fine dubio
Abiolutionem be^ refisoccultz, dicendumeft, hancfuiflcrevocaum. EtnoUobU ter,
idetiamefle inordineadexternos, omnisenim poteftas ab- (olvertdzhzrcfis,
juxuprzdidainobis, abUueft. 14 AliosReligiofosiniifdemlocif
HifpaniczInquiGtioni fub- jeclis non habere poteftatem ablolvendi luos fubditof
ab hzrefi, dU ferteundem docet Leandermoxciundus. Et quidem hodie , multomagis,
iudicendumeftpoft declarationem Innocentii X. ij.Maii it>f6.publicaum
hicPanormi perEdidumlnquifitorurrt ic.Febr. i657.Ubiver6Hifpanica
Inquifitiononadeft, coocedic poteftatcm przdidam idcm Leaod. ao probabiliter,
tunc decer- nes, quando ntiones, h inc ind e probantes , apud DUnam fmr. ti.tr.
»jv/:i8iegerU, utitemapud Amadzum, « jtmntm.tr. dt fidifrif. i.&z.&
pleniusapud eurtdero Leandrum d.ij. dt ixeimm. m CONFESSARIUS REGULARIS In ordine ad fuum
Superiorem. r j Diximns alk)uant6 (uperius «.7 f ' \ & t. 9. $. r . *
«.i.Con* reflariisRegularium, noneoipfo, qu6d ipfi deputantur Confef- frtii,
concedipotcftatemabfolvendi Religiofos, fivci reiervatis Pontifici,
GveircfcrvacisintaliReligione: Quzro jamnuoc ,an dictusConfcflarius
OrdiruriusproRegularibut iubditU Depuu- tus,
pomcaliquando«bfoIvereipfuraSupcriorem i dicliscaGbus refervatis ? 16
Refpondeo, Utexradicehabeaturhzcrefolutio,przmitte
cumdeLugoi<#»«<».W.ao.ij»67. Supcriorem, feu Przlatuam Re-
gulaKmpofleeligereGbiprofuoConfeflario Sicerdotcm i qucm voluerit, ctiam
nonfubditum, etUmnonReligiofum,eti,moon ApprobatumabOrdinario, cVabeoabfolvi i
nonrefervats , uc fUettxefinmlidtfimit.&rtmif. Skutenimiple poteft fuis
fubdU tisqucmcunqueexdiclisconccdere. Ua&Gbi, & ne (cilicet pe-
iorisipieficconditionis. ItaPafqualigus itc 97. & 9». Tamb. d* Jun
Airi.t.l.i.6 ij.lo. Th. Hurtad. f .1 .re i.mor.joi mihi 1 04. CXClu-
densParochos, PelliEarius, rr. 8. f.a.«n.t. quiultimusid limiUC pro Jefuatis in
ordinead fuos , & in Przlatis RcguUribusexemptis inordirteadMoniales: adfuntenimpeculiaresdifpofitiones
Poo- tificum apud ip(um legendz,ne )efuatus Superior eligere poflit pro
fuoConfeflariononapprobatumabOrdinario, Atnedidi Przlati
concedantMonUlibusConfeflarium, pari modoabOrdinarionon approbatum . 1 7 Hoc
poGto . Refpondeo ,ac Dico Prim6, in Religionibus ,in quibusnonGtaliqua
legitirna reflridio, Confeflarios Ordirurios Domus Religiolzpofleabfolvere.
teftibus <^atux.d* fttn.finr. x $. Fagund . EetLpru+J.i ^.9.» 6. &
Sanch. l.i.mmtr. d. ; j»-4.ipfum Superiorcm ab omnibus, i quibus dicti
confeflarii poflunt alios Re- iigiolos, atque ideoabomnibusnonrelervatU .
Patet, idcxcj»»- Befinnli , & ne ipfc Superior Gt de aliis deterioris
conditionU . 18 Dicofecund6. Proptcr eafdem rationesSuperior, nuicquid
rioteflcoocedereproaliU.poteftprofeipfo, fipariter nullareflri-
aioipGle£itinu>Gtfatu. Quare poteflatern, utabfolvatipfumSui
ipfeSuperiorpoteft proaliisdelegare. 19 Dkoterti6, InnoftraSocieute
CnaminaliisReligionibus coniuUt quiique Ordinaciones fuas) nequaquam procedere
do- clrinam przcedentidicto tradium . Hinc Reuor v.g. nottri Colle- gii
poteitquidem dclegareConfe(urium,ut isabfolvatczterosfub- ditos ipfius i
refervatis, noa ver6, utabiblvatab iifdem i pium Re- florem . Ratioetl exprefla limicatio tn ntfi. Ordinmt.
emp.6. ».< A re- confeflario fuo CIRCA HiERESIM. 11
QmmvUetUmhodienonoulIiconcedant, PrzUtosMcndi- cantium , & eorum pri vilegU
participantium pofle ab HzreG , (al- tem quando eft occulu, luos fubditos
abfotvere - nihiloroinus ^uidundeminpraxiampleOendumfit, incipiendo i focieute
, mox intelliget . Paternofter Generalisex audloritate, qua pollet, communi-
candi, velreftringendiPrivilegunoftroOrdhii concefla, prohi- bet,
inC*m.frrvil.S*e.v.AhrtlKt. neiRectoribus, vel Przpofi-
tisabfolvacurpeccatumiszretis, uodemult6magisne abfolvatur
VtccatumteUpfusiniiUro, «3t ApoftafizabEcclcfia commifluoii fervatis,dixi , nam
i non refervatis poflcdelegare, d e I .u go d. 1 o. it fttn. ».66 . Pelliz. tr
6 x. r .n. 6 j . o Et quidem olim,G reclor, leu Superior localis nofter in
cafum refervatumincidebat, abfolvebaturiConfeflarioOTdinario cum
onerefeprzfenundiProvtnciali . QuodG ipfe ProvincUlis inci-
debat^bfolvebaturabeodcmconfeflarioOrdinario cum ooere fe przfeoUnd i ei, qui
ad huoc finem i Generali eflet deftinatus>ut ha- bctur in eadem ordinatione
,quam etUm refert Qu intaoad. Lt. 11 Nunc ver6(quiaiddurumcerteerat)Ura
adhibitura cft pla- oiusrernedium, quofcilicet didis Superioribusdefignatus eft
k congregationcGenerali8.C«i».6.r>8. Confeflarius in cafu , 1
ipfiinciderentinrefervau. DeG| TmcmUmtnhfttvtndi m rtfirvmtii S Dtnimvmn* )
inmlinntmimeidtru . ftffnriil •».6.(7 8. (xrntellariui in calu , quo
DeGgnatusaucemeft his verbis. uUtiSnftriiTttheniti, fia**ai* ( »a*4 Digitized by
Google 6o Lib. V. De Pceni.Tra£t dc Cafib. Referv. *S1SS!^ *
Undefernperobligaturfubmorttli <ci.enimr«graviff.m.J ilUtn
rt/irv.M.'<.8.9.i.r.i.«ti«>-aiti praediflam conceflioncra ehgen- ponere.
«... " - ».t- i Contcfl»num quemcumque voluerit Superioribui faflam , qui*
|i Nott cc««6, pracd.duai P. Mut.um expl.e.aeapud de Lu-
*ftexiurcPontincio^.,.A« nonpofleab*liquorelrringi. Exquo goU. non efle
iocietatis mentcro , eam taculutera dare qu.ndo fu&e. idittc Suereiur ,
rcltr.diionem «TmmA ailatam irr.tam fubditus cxiodullria,, co .pfo finc Uc.t
iter , aut aids ..ter fattu- Jfle PScdc«li2^ inquaora- nu,
exinduftrUconieflwneradrffert, utpoflltinipfo «uoere ab- niaPrivilcgiauobis
fuot communicanda i Rev. Patre Gcnerali , folyi : Addit, «iamilla,qusc
continenturin jurecoromuni.quUGregoriujXUl. adfunt propru. •» cmp.p.vil. S*c.
^.j. deomnibuiomnino laculut.buf cdicit , nc perfonaeSocietttispofljntiilisuti,
o.GdeGeneral.jl.- I, &habesap.Suarium, r«.4.*/W*.rr.iO*.j.<W~.".«
UCb _ p. juaiiiuiii « - ~™ • — - - - * ' — Yx\t J. qui PrscUtis
inferioribusaliarum Rel.gionumconce- ditpofled.fpeDiareaquibufdampraEceptis
Ecclefoluos fubd.tos ( quod ccrtc ipfis Prarlatis conveoit ex jurecomrauni ) at
flon Pre- iatisinferioribusSocietatis, nifi, utdiaumeft, illisiPatre Ge-
ncralirUtejufmodipoteiUtis coramun.catio. J»r~Va»autem cmf. M
»l.omodore(pon<tetdeLugo«\io.«r?«w/.M»..64 cui non pUcctmodusalius
refpondcndiallatus iSuano. Confultius crgo x» Notaquarto,
haccdiaaefedecaCbusrefcrvaUs. Quare.fi diuusPocnitensiteragcns, fervando Ordinationem
ptteditUm» confitcaturatianonreiervatt, non habetdidtam ( uthabet Suar. T.*.dt
HiUg. tr.S.i.i.c. 1 7-».. o.,> obliguionrm (c fulctidi fup nec iterumea non
relervau confitendi , quiaquoad nd_ refi nonlimitatur, ut detur
Abfolutiocumdidoonere . ji Nouquintd, Callrop./.r. quietiamcitat Suar. aflerere
, 1« propcndereaddiccndum, noftrnm. quiiteragit, quando mora-
tur,etUmperbrevetempus,ubiadeftConfeflorOrdinarius Colle- pUcetmodusalius
rclpondcndiallatus aauano. mwbu» «b» *»> inquoip(emoratur,^pofleAbfolutionem
obtinere i fuo £SEi Un\<^tus iiSocieu-emabilUDoarinaexccpiflet.urex- locio,
quamvu hic fortc eflet confeflor OrdiruriusCollegi. tter IfAVS^^ a8ent,s-
quiaprKdifUnoflraprd.nat.oallatt »--..x8. SaSift3^ prarlcribit, ut holpcs
ablolvatur i Confeflario Domus, quando Lfj^fa__^u_ isholpesineadomocommoratur,
euaraprobrev.tempore . Li- ». n codeniaueouarti,
finefolidofundamentoQujnttnad.rfr cetergo, aitCaftrop.confuetudoobunuerit,
poftei tal.foc.o ab- ^f^,, muJ^iSRm^, (cu, utSuperior eft, nofter . Haccillc ScioQumttn.*M»./i_.t».
concedere pofle , relervin' VS K fHlorium p iEcre , (cd procatteris pofle , Cne
(o- fed prrdidam ratioocm ncquaquamfolvit. S~ PwPe.^L^!,i^U™.i1!8f^i;;,„r Vrfim
i" ouS orivatt ?4 D.ces proQuintanad. »**>. MM|k Krf. Cr» V.Cr». $.6.
».». &i. ftarcduoretponfa N.P. Generalis, Ecce illa. Pnmum. Sr y&
i«/rrr*f (iteragentes; rtlii»*>mSuptTi*, r>»*»»j/J «d htvtttmptu vi.
edtditritm iatUitn» Ctlltti* mrrMmrifniu , ptffunt
tt^utrivtlSuptritritUiMiitti, vtlOrdttUfuilliut, vtlti, tmt tx »#- /rr»» i»
i/«»rrr r«»>/rW»r . I»r«. fV»vi»r. 1579. Alterum . Sj-»»«(r dm* Sutrdttti
fimul mittuntutfaru , dtkentfiit invutm ctmfutri \ mtc ptjfw* mlttri, ttmmdt
ntilrii, imtiimtrtftr[»m te- tmrtnti. SiptrCtUtgmmmli^utd tramftsnt ; imteamt
tuitfcmnt •<IV">* ditbui iptttjl ttuunumuimlttrictnfittri , lictt
ntn dtbtnt . C.rr/.toxo. ori» nto: innititur enim in quadara privau iencralis,
(ic, utis Autlor putat , de- ;iaudiuineccUreloquitur, utexipl.s E- lido,
inquam, Epiftola R. Pat. Claudi. General.s cUrarttw. SedcertiP.CIaudiunw^^-....,
. - — - oiftolasverbu, qux idcm Quintanad. / r.alfert cognoiccrepoteris, KStt
refponfuln judicandus eft P.Claudius voluifle feVrclcgemuniverialemdereunti
moraenu, &dequaunttratio habeturiuSociettte. _ . . . . . , , ■ Ouatres.
PotellneReaor, v.g.quieftinfincfui reg.m.nis,da- rc
iic-ulutemabfolvendiirerervatis fuofubdito , Sx. deinde, re- eimincabdicato,
abfolviidiaoolimfubditofuoirefervaus, for» recommiflis in teropore , vel poft
teropus , quo rcgebat ? Refpondco. IduniverfaliterdeoronibusSuperionbui
exag.tat deLugo«r;<r».«-«».i9.»».4. quse res cum rar» Ct, fuflicit hunc tibi
Doaoreroindicafle. CIRCA NOVITIOS. lt Refp.
HjrcrcfponfaparticuUrU,necnobisauthentica, pofle Pracvalere fupraOrJination-
juxuhancdebereilUreformari . lcd dt Jtppfb. ttnftfuir. &
r,77'Refp.'"<feam^$"i'd apud neminem lcgcrira > puto tameti
,r.i7. Addatur& Afcan. utrumqucfccurumforc.
Nampanitensjamfueratinitineredire- pofle Pracvalere fupraOrJinationera ixtt
hanc debere illa reformari . 36 Petes, (ipratdiclusinitinereabfolutusircfervatis,
lcgitimumfuumluperiorcm, five per fe, five per alium niret, & patefaceret
refcrvatum in genere, reciperetque prcni- tentura, vclremedU, prout fuperiori
vifum fucnt , fed obune- Sat;s«Plicuifuprar.«..».J.quifnamabfolverevaleat
Novitioi ret remifllonem objigationis itertm peccatum Hlud «nfitend. ,
ircfcS^^goinh^^ iVrion^amc^K CIRCA ITER AGENTES.
x^.alUupricfcribititeratamCoafc&ooem, quambicprrnitensia ^ _
pratdiaocalunonponit. 1* Dehac rcinuniverfumegi<»rr*S. dt vidcri potcft Suar
. + W^^£%^Z^ SSm.^ ^*^/_^-*^_-*^^^i._Wg^/! qU0d in ".r remittit
ill.l.bcreeam obligatiooem.iterumconhtcnd. . Ipfe ,cxxQ_.nunad.rfrf«»r/./««^
autemfuperior(ecurusitemcrit, quUeju(raod. totj c.uf» ad .p-
pecul.ar.jurcno.tnctoc SSSmC. Quare poterit prudenter ,ud.carc ^fif^S
Ordm.tionifausfaaumeflc. ftti mquam, puto, falvo meliort Judicio, cuilibeotcr
mefubiicio.
Dkniquebabeshic&illudrcfponfumaditerfacientcsperti-
rierisinpr*d.tl,fpmf.V.CtnfeaT.f.6.m.t.&9. __.„/__. SiintiTtt (^inquit)««i
ittrftutnt, fit Ordinmrtui ettnm iuperier «.r.R.Srr, rrtvmtinUt, ptuttl
innlitntCtUetitmudtrtfuurmmfubdi- ,/iV,lu. , 6- C,nf,/r*ri*r*m RttuUrimm pttfl*
*d uif,l- vtndum SttmUrii Rtmigtvi. eAtisdehacpottnattn«egirauj/.i^/».C^.7.^ O
t.ap.Oftrop./.». !•».«. «»^rR./*.^ - «r»! ^-/.«/p-»-.. '^V*""^1»0.^"»^0^"^^
,«r.r- llt, qu»^ikaliquar^opofl.ntrelig.ofiMend.cant«^W^^^^ ., /«»-
mirtatime-communicatospro foro Confciwtx , «odo ib dern - Iiuoclocumremifi,
dequodam pcrcftexplicandutn. CIRCA ITER AGENTES IN SOCIETATE. *f Habe> in
ipfa fronte hujus argumenti verba OrdinationU woftraehacdcreficdifponentis,
cd.dtcufibutrtftrv.nA. »6 i*i/rr»fr»/i*«/(ait) «»«»«,r««,»/i?»r». Stitttii hcum
d,- xertunt, ptttft iriftrvutii Orduurim l*ci illiut Ctnftfm thftlvtrt , mmt,
fi H maktri »«» fmfii 'mliktt nliut Sttittutii S*ctrd*t mpprob»- tui, »«/ ,
fiiiepitautdifit, ttmmtxttmmt. *7 M«B,»,i»./«-.«»»«r«j»«>r«»..»rrr, & km
, ut ft fi- fiuntptftmtdurnSnptrimifut, sdmutn rturi, VtSrtdturifum \ r.f«r,
tuttnlttriditjuilittntUemfiiiuntier. Xl Sivtriatcidnt, ttt mUcfuiitmnunmmhtlptifit
m uliqu* CtOtgta diittnmtmikimertnrui {p utufpmtt, uniui, autnlttrimt ttrcittr
fii) fii» temptrt in<ufum mlinutm rtftrvntmm intidtrit , ptttrtt ,
Mir<U>(»lviiSup*ri*r,iUiuitKi, inauctfi, vldttjuilicmtui, f.II.
rpuumfirrrpriui tftt t}u, fmSd,tn^ fintmi^utimtfifiind, f, Suptrim
"o»'^'""» n 3jSS Epifcopum, vclejuslicentiamexpo- tiuiltri,
uduntmpt*fr,ipti,ntt. unt W»'fc'«™ ™ luu „1. 'mura eji» Jutifdiflio .
HiflenusOrdinatio ' unt . . Dequamulu Sur.t.tit.&tUi.io.d. ft„lent, n.m.rum
"^VJz^i. _^n__. «I__t , t™..^deLugo/*.Quiott_ri./^ ^isfiTSS *£L^£vS
^A2S!»ft^«S Turr.Vaiijo 5anch.apJTQyinunad.ali.que. Tu breviter npu »ud.c«tum
n^e^ Primd^oblifiationemefle, utittnimconfitw.speccau.llarefer-
»otb|«n«e«i»tent, ^ -ata, uthabctOrdinatio m.i7. allatt. Neque obftat, non
Pofle ^om'nU5iru°Pr*'.at^^ t*liuriquemp,am ad confitendabiseadempeccatt, non
oWUt , Conioninthuic moniUoo.ca, quKdc Buiu^rucu« inq^iim,
quiaadhocrefpoodcntvariiimod.sprxdia. Doaores, fcnwci J.».t>. fcd plaaioreft
illa rdponfio, quamaffertcxR.P. Mut.o Generali deLugo,
nonpoflcquidemabalrooblijtari quempum ad «cr.um Confcflioncmejufdcmpeccati,
fedpoile fe.pfumaddlam obl.g.- re, ut-tincafunoibro, inquoipfemet
poBnitensleobligat , « quidero voluntarie; cumeflimipfioffcratureommodiusillius
ab- tolutionis, ealege, «volunttriiacceptetrterum ldempeccatum confiteri,
fiipfe, utcommoditatefruatur, «cceptet . Wcepttt. LcgeidapuddeLugo/_.».t
i6.i«»rlr»..x». |o Noufecundd,euamfiCoifcflarius fiunc p«o«r- DeDclegarionc,
feu potcftate fimplicis Saccrdott» in cafu neceflitatis ad abfolvcndum . £Onccd«ur fimplici topJ^jft^
Digitized by Google Caput XII. §. I 61 Primn, jnir-iculo, feaproximo, & prohabili
periculo mortis , «_C ex Caftrop. Uc-mex cu. ct itm dubio . S ecund6, in im
pedimen to fK.rpc.uo, quopaenitensconvenire5uperioremn©npoteft . Ter- t.o,
inaliquaaliaurgentcneceiTiute, &quiderncum quibufdam _tmox eiplicabimusper
fuos paragraphus . (tH Ttriculo 1 f~> ElebrUeftq__rftio, inindidlo pcriculo
penitentis, quilU bct, quamvu fimplex Sacerdos, valide, & hcitc poflic
ettmdire-teablolvereabomn-buscafibus, & excommunicationi- bus et iam ob
ha.renm contraclis ? nam non pofTe i ful pcnGooe , vel interdiclo,
docemusomnescam deLugo_«7«».-_-.zo._.io}. Qjj6dpofIint,
abfentelegitiraoConfedario, ( &quoadexcom- rnunicationes,
quasdiclusSacerdosablolverealiasDequit, impo- nendoonuscomparcndi,
qaodmo_$.4-a.a. expUeabirur ) num- quamfuitdubium, utvidebis, at , hoc
prsefence . maxiroe con- trovertiturinterDoflores, & duplex eft de more
fententia . _ Prima, quam cura multis, roox ciundis, fequutus lum ,
tmtpn(t.mttkCt*ftflib.}.tmf,i.§,i.nnmtr.i. & nunc iterum fe- quor, afnrmar.
Ratio pociflima, & veluti evincendus,
duciturcxTrid.A/i.i+.<<ir,.7.Z>« nuociante.
nihmcipUucmfitntriftrvmttrttm miimmis pirtmt . ii in hecUfit Dti cmfieditmm
ftmftr fmit , nt nmlU fit nfrrvntii in ' „ tnicuU mertu , Mttmndtl immti
SnetrtUtti cfiuiiieit ffnitintn m „ anibnfvis ficcmtis, cV Ctnfnrn mbfelvtrt
ptttrnnt . \ Q^sBverbaadeoiuntclara, ucnimisimmeri.6 Turr.i_C«_-
/_r.T_.«/.__->.77. diaeriti hanc fententiam efle improbabilem ;
faltcmcnimaucloritastotinfigniumDoclorum eam tequentium , tam
validoTridentiniteftiraooio vallata, non debuitnotairapro- fcabilitatisinnri.
Eam inter carceros tenent Navarrus, Si, Le- delma, Rodriquez, Vega, Hcriq. mfmd
Marchinum, iiftfite. 3. P.Hurud. _-,&-«_. 8* /ia.^.aliique, quosrcfert DUn
M.rr.j. ttf.s.&tr.\.Tt(€%. &Cafirop. ttm.i.tr.A.d.i.f ).§.*. nm.8. cum
Barbou, Sairo, Rcginaldo, aliilque, quos refert deLugo, dt }tn.d.\i.ftd.i.nu.i
i.quibu-addintur Verricclii , I r.i. e.mer.i J. & Leand . dt feen. tr. J .
d. 1 1 . Con&rmatur orimd, quia
Tridentinum non addit ( (i defit copUiegiumicontefurii) curigitur nos addere
fo.emoUGntillaaxiomat; li Vbiltxnt* Sj>*dv*UitUxt ixfrtfk, Imm tfi
mltrrrmtfrtfndicinm , ifiUtii j Conurra_turfecund6 i nam
ipferoecCaflropilaus.--. -ir. alii- qucplurcs, quinoftram fententiara non
feqountur, adhuc no- llram vocant probabilem . 6 Confirmaturterti6, quia
negatio eft raaiignantts naturz om- ttiaremovens, cumigirurTridencinumdicac,
nulla elt relerva- tio, &c. oranemomnind, &inquibu(cunque circunlhncUs
re- ^iervationem tollit proilloarticulo. 7 Confirmatur quartA , quiaillud
argamentum, quodprohac fcntcntii Uc cit. oliminduii,
nonprobabileinfotumearnreddit, vtibidem dixi , fed, ren_eliusc_o_der_u,
redditmoralitercer- ergoprse Minoren Argumenturaaurembrevitereft hu/ufmodi.
Nonpoteft negari iudc lententiara noftrameflcprobabilcra, ut fatentur
ipfcCallrop. Uc.cit.n.1. e>o.&iexdecimDoaoresideLugo/.ra. addutti, &
plurcsi Verricellimoxciundo; fed in Jurifdiaione probabili ,
fei_tcntUeftcomrounis,qu6dEcc_efiadatJurifdiaionem ccrum ;
prsrdiclaJuri(dictiononeritamplius probabilis , fcd ceru. loremhuius
argnmenti.prseterquam quod noseam ex com- _
niconfenfufirnuvimusfuprai/*.d<i>f».r.4.$ 8. eandemprobat ipfeideraCaftrop.
ttd.tt.ij.^dictmfc.tiaf.s nm.9. cuiadde Ver- TiC.tr.l.'.mtr.lf.&
D\uil\.tr.li.dip(n.d.loAnb.l4.inm }68. affe-
rence..Suarium,Lel]ium,Th.S_nche_,B-iiliumdeLeonc,Cun<nch. Bonacinam,
alio(que,quioranes*i__rmant, operantiex opinione probabili, q.uafcilicetquisprobabiliter)udicat,
fe habercjurifdi- diou-mfutim de facloabipfa EccleCa JurifdiOionemcert6 con-
ferri. Hocargumentum latius, & cum magna contentione pro- (cquitur, idem
Verricel._w.»r. 8 Sed jam lecunda fententia negat : eam cnim amplam potelta-
tetn pro illoarticulo ar_iat fedad eum folum cafum , quo legitiraus
defitConfeflor, vclliadfit, nolitCoofeflionemaudire. lu tcnet Saochez,
&abipfocitttiM.a.«o«_W.._f.itj,_.7. Rofella.Syl- veft.Armilla, Covarruvias,
CatechilmusPii V. GnflRus, Gut- tieres, __ambranos, Sotus, Suarer, ValentU ,
Molioa, Azor. alnque. lu_u_m Bonacina, Cooioch, OchagavU, quosciut, fequiturque
de Lugo d.il.diftmtt.m.xtt. (utenetetiam Caftrop.
»_.rj^_.4.>.t.$.f._.9.ahoscittns . 9 Tnanihilominusconceduntnonnullicum
Sanch. l.c nn. 14. exf_tlatonbushu]us(ecuiid_.fentcn(i_.. Prim6, li morti
proxi- muslaboraascalibusjveletcominunicationibus reiervati^non pof-
fitperfonalitcrcoovenireputentem abfolvere abhis, ipfum non teneriperlitteras)
vclNunciumabcopetere facultatera, ut ab- (bivatur; q-uaid nimi$cftgravc, &
affert penculum infamiK : quarc tuac potent abfolvi i quocumque fimpl ici
Sacerdoce . 10 Secundo, iieceundemtenerifumsreBullamCrucUtje, ut Cc podi t i
diflisrefervatis abtolv 1 , nariuin • Tertid, liqaandodubititur, anpoflitidefle
Confefunus legi- timus, tuncp-flefimpliceraS-Cerdotem, mortiproximum I di-
dlisrelervatisabfolvere : quiainejufmodidubio praelumitur Ec
clefiaJurifdiaionemilli__cerdoti conlerre. Q^od fi fupcrveniat
lcgithnusdi-IusConfeflarius, poCeritnihilominusfimplex Sacer- dosconrcflionemincepum
linire, & ablolutionem irapendere * qniacaufa jam caepta eft . 11
Porr6plurimxa(fcrunturrJtio»esprohac WMI (entcn- tia, quas invenies prxcip__
*f. de Lugo , & Caftrop.-i/. Ego duas , quxfuotdifficiliores, hicproponam,
&(olvam , cscteraquilibet roediocriterinTheologicisverfatus, poterit, ut
mihl vidctur , facilediluere. ii Primaratio, quam affert de Lugo, nteius vjs
appareat , ficinducipoteft. Nullus quamvis in articulo mortis, (niG fub
onerefepr-elenundiSuperiori, vel lcgitimo delegato, cum pri- mum poteft;
abfolvi valct ab excommuoicationibus refervatis (
namincafibus.quamvisrelervatis, nonurgethoconus, ucmox dicetur)
ergolupponitPontifex, nonpoflcpcenitentem , lc an- tcipraelenure. Ergo,
CeltSuperior, vel ejus Delegatus prae- (ens , cui lc pnenitens pra.1 e nurc
poflit , obligabitur le ipli prxlen. nre, crgoccflatinalio
firapliciSacerdotepotcftaseura pceniten- tcmabfolvendi. , J \\ Refp. Diftingoo
primum confequens. Supponit Pontite» ptrnitentem , fe oon potuifle praslcnure ,
uraquam neceflariuni ad hoc, ut detur fimplici Sacerdoti poteitas, five_
faculus ab~ iolvcndi in articulo rnortij, indi-tocafu, ncgo; fupponitPon-
tifeKUmquarni_,quodcommunitcracciderc lotet, concedocon. fequentiam. 14
Dcindeconcedofecundamconfequentiam , fed nego pror- fustertiara. Caufaenim,
unde EccleliacumTndentinomota eft ad conccdenJam liraplici Sacerdoci cjufmodi
poteftatem , fuit quidempericulum, quod coramuniter , &defacilipote(t,
&lo- letcfle, fedtarnenillamabfolute, & in ornnibus calibus , concel-
fit, utvidimusintextuTridentini nihil limiuntis, & forulle >
nequeillafacilis abfentiafuitcaufaad-cquau coiiccflionis didse >
fedinfupcrfuitfacilius, & fumma eligendiquemcumque Sacerdotem, voluit pU
Eccldia oftcrrc morientibus . municationerefervau alligatus, (iprrlentem habeat
Kmpli Sacerdotem, &infuperha_eat prselentem Supenorera, po-ent
abfolviifimplici, fcddcbcbit, fe prsefenure Superiori, nonut accipUt
ablolutionem, quarajamlegi-imeobtinuit, fed ad lub- dcndura fc reraediis,
velpoittitenti*, qu* impooere veljt Su« perior, Id enim eft fe pr__fenure , ut
omnes docent, , &. nos paul6 inferi-is $.4. . **•* ■ explicabiraus ; quod
certe d^vcrfifliraum eftabablolvi. m „ ij AudiviauemdamTheologumallerentern,
efreintcrDoao. rescontrovcrfum, anfiroplex Sacerdos poflit , prsefenteSuperio-
rc, abfolverepeccatarclervau, at nullam eflc controverkam ,
necdiverfiuteraopinionumcircaAblotutioncm excommunicatio- num rclervatarum fcd
eflecertam , qu6d harum Abfolutio , fi pof- (ithabcriiSuperiore,
velejuslegitiinodelegato, nonpoflit obti- neriiquocumqueSacerdotc; &ratio,
diceiut, eft, quiahicpc- nttenstenetur, cumprimum poteftfeprxlenare Superiori ,
at illoprefente, potelt, eTgoabilloabfolvidebet. Vcrumlacilerte-
gaturcon(iequentia , tranfitenimabobligatione prtelentationU ad ablolutioocm ,
quaelong^funtdiverlie, utdictumeft. 16 Prxterci,
quan_oC_ffr.*«.i-/r.4--l-4.$.j^J.dixit,noftr--r-i opinionemcfl-probabilem,
fignat- loqantuseft turade^catis 1 tumdeExcoramunicationibasrefervatis.
Ecceejus verba . Dnbinmtft , mnpremrticuii, vilftrumUmitrtitfimfUxSaitrdttftf.
fit frifiiri diOnm Ahfiintiimm , frtftnti frefrti Snetrittt , vtl Snpe- ritri,
cnicnfnifmurtfirudtif AffirmMU »_*f«, t«m dt A ftccnttrnm, qnitm Ctnfnrtrnm ,
&ficten_tNav_rrus,Sa, Manuel, Barb.Sair. Reginald.&c. Hxcitle.
(^averiuteergop-tuitdoctus ilie Theologut afle- rerc,
circaabLolutiociemexcoinmuni-at_ooU non h_b«ri opmio- num diverfiutem' 17 Jam
ver6fecunda ratio, quam ibidem affcrtde Lago.fic fac- mari poteft . Trid
entinum Utxit. non condidit nuvun ius , jed rc- tulitid «firmavitque.
3}neitniieditnmh»8iiuisfnttab Ecclt/U Dti . Sed
abEccleliafcinpercuftoditumfuit, utprae rntepropri-.Coo- feff-rio , fimplcx
Saccrdos non ablolveret moribundum, crgo, &c. Majorcontinet verbaTridentini
. Minorprobatur, exuibustet- tibusSacrorumCanonum , in quibus
agiturdcabfolutionc mori- bundi.ln primoenimf /.f-ir/ a6.4.6. dicitur : Eim
ftfftL>.ri iqne- immtmt Stutrdut , fimbfil frtUtnt Ordmnrini ; ln fecundo ,
cnf. trtt~ byt.in ctufnUi _6..j.. .Uc habetur. trttijttr mtn ricenttiut pfnitmt
it% ».;<i,*bfenschttftefi, nltimn mtctguns ttfst . Iji tertio, t»
inttrrn»8.§.imtindimni, Difriviltr. & «xrnrv.l.fj decUrat Pontifex
Ptmitttuit ptft mbfelvi » ttrtis cnfibms , fi Imbtri n-
*nmurtcnrtmtmdi^i(c«t*m, vil Puuifictm : ergo (infert de Lugo nnm.g.. dccUrat,
fi eiuimwii rccunus daxi poltit , illos poeoiteo- tes abfolvi non poffe ab
iaferiore . 18 Rcfpondeo. Darerausccrteraanus , fi verae_etMajor,&
Mic_)rhu|usargumenti,nunc ver6cumfalfumaliquod alluraant ,
ncgaturomnin6confcquentia: DifcurramusdeMioore, raoxdic Majore. 1 9 Dico,
Mioorem eflc falum, G loquutio fit de AbfolotioqeSa- craraenuli , de qua noftra
eft difpuutio . Unoenim vcrtwatlero i« De Pcenit. Trad- de Cafibus Referv.
ciatifttxtibuiagidepoenitentibutexpablicap^aiteacia , adroo- dumin
veceriUlaeuteufurparifolita,utexpendens trcs prcciutos textusclarevidere
potcrit accuratuj lector . Etmiror, voJuifle aliquos noftram refponfionem
impugoaic fatenteseos textus ioqui depenitentiapubticj, Jedaddentes, eandem
effe , quoad boc , upublici, /Jcocculti. Miror, inquam, cumeniroSacra-
sAbfolutiotendatadinternam, atque inviubilem recorw emcumDeo, &inordinead
vitaraxteriumcoofequen- dam, recoociliiiio autemillapublicepcnitentium
tendatadsedi- rkationcm externam , & u tis : afl ioncm exibendam vifibiii
Eccle- fise (utinterimaliadifcriminaaceam) ea$ Abfolutionesefleval- dediverfas,
velcatcus videt. Meritd igitur pia Matcr Ecclcfu voluit Fidelibus maximam fe
Deo reconciliandi facilitatem offerre iaeomortispericulo,
undeproximependetseternius, quam fa- ciliutem concedcre proiUa externa
reconciliationc, nec laboravit, nec erat convcniens . DifcurramusnuncdeMajore.
Dicoillud,quod indidaMajore affertur (id ttmtditTridtntinnm, <j*e<»
tu(tiditum nnttn femftr fuit imtttUfinDti. )
Dkoinquamefleullum.Tridentjnumenimnon dicitfc concedere,
nutdcufiedaumftmfirfuit im EttltjSs; fed ab- folute pronunciat : tn
tetlifUDtitufitditumfimftrfuijfi , nulUm iffi in nrticuli mirtii rtfirv*rimtm ,
quod certe,ut ex lc patet, fatis diverfum eft . Immd cx hoc Tridentini
pronunciato confirmant ur maximc, qiiatdicufunt inpraecedentibus, puu, eos
textus lo- quidercconciliationepublicipeoitentii,- fi enim loquerentur de
Sacramentali, nullomodoTridentinumpotmtabfoiuc*, cV fine additopronunciare,
cuUoditumfcraperfuiflcinEcclefia, ut pro articulo mortis ntUla Gt refcrvatio .
imuummnmmtftmmmm VIII. Eos, quorumcapiufiantprofcripta, ideft, -jui t«f.J
gionediftanti, io vitac. Eos, quilieriaciantwiCT prauaiorcs , wam «uuuq»,
iccidcreconfueveruot, utmodddiximusexDicaft. *■ fS2U'J^iI.'uJ^5£.,J[a ftrop.
t». i jt.a. HfAf.tM j. a6 Niroisergorigideloquutaseft Valentiaap.Th.Sanch.
<» t>i- cnljih.i i.i iJi.i.(cuiadJeSotum, Sc Covarruviam , ibidemcitav
to») dicensnoroinearticulimortisiatelligi illudtempus, quo in- ftatineviubUiter
mors : Nimis, inquaro, rigide, nam intclligi. turctiampcriculum probabile, fed
vero proximum , mortia, ur. re£te probat Ci Hurtatt.J.io.if pen.dif.9. aliique,
exeo, de Lugo dtffnu.dtijuun.it. quod Canones bac de re loquences , modo
utuncur vocc.^aniculi ) mod6( periculi . J Etfane; ficutobtigatio,
feuprarccptumeonfitendimortaliaurgct, nonfolumin ftnaojr- ticulo,
fedctiaminproximoprobabili periculo mortis , ut com- muniter docetur,
iueoncedipnrdiftafacultasdebuic omnibusSa- cerdotibusi
uctaciLusFidelesdUtarnpoflent obligacionem adim- plc rc . »7
Tandemhucfacerctquaeftiunculailla; an merusClcrieusin Miooribus , vel etiam
Laicus poflet abfol vere ab excommunicario • ne conflit utum i n artkulo mortis
. Vcrum id tn tr. di txtttmm.
esf.j. 5.4. num. ,3. non §. II. Dt ptTpttm , vti lin^i 30
Etiamneergoexcommunicatus , fulpenfus, intcrdi&us , ir- reguiaris,
haerrticus, fchifmaticusSacerdos potent tunc ablol- vcreroododicto, Scc- 31
Refp. Iu,quoad validiutero, quiaid fignificat illa araplil- firaa
voxTridentini, (omncsSacerdotcs. ) Quoadlicitum verd ufum, nimisccrturoeft, te,
quatnvisconftitutumin mortit pc- riculo , fi adfit , vel adefle non difh cuitcr
poflit bonus Sacerdos, hoc efl pratdiftisimpedimentis non irreticus ■ noa pofle
petere Abiolu» tionemabexcoromunicato, fufpenfo, cVc. quia nulla tunc teco- git
neceflius , utcoopereriscuraillorumpcccatis, modoexplica- to m ntfir.
yttthtdjtmms.t.ff.*. & mtfir. Dtcni l.f. t.l f 4- »*.\% fi bonus haberi
nequcac , tunc 38/^\Uando quis eft ita iropeditus, utmoraliterante non poflit,
pcrfonaliterfruro nooobligari per Nunciuni fupra u.fris. num 8. diduroeft
confugereid Pontificcm, vel c;us Dclef.atum, poteftabfolviicalibus , ac
excommuaicacionibnsre- fcrvacisperConfeftaruim approbatum , hoc deciciente, per
fimplicemSacerdotem, cumonerecomparendi , mox$.4- nnnm.x. explicando. ay
Utidclariasnat, (ciendumeft<iuraloquentiadeexcommu- nicatione concradia ex
percuflionc Clerici difponere, utii, qul hanc , etiam publicam , Sc enorrnem ,
cootraxerunt, ii adire Pon- tificem, velcjusDclcgatumnonpoflint, noflint ab
Epifcopo cum didooneremox explicandoabfolvi , ioiellige, in utroque foro, ieu
fe- forum in . 10 Nonnullii m, t*p. $u*d di nit t.dtiim. Dt ttdtmint.)
nonfereftringuntaulaliquod at, U bonus haberi nequcat , tunc
praefcindendoabalio inconve- quiainprzdidocafu jura
{tnp.MnUtrtif*f.jr»n*ltituTt rnp.s>u*m- nienti, licitumcrit,
namteextremaillanecefljus exculatapec- *« c*p.dtc*tmd* (t+t. cato»
quodaJUsefletinejufmodi cooperationc, ut ibidem dixi- f*ut.txt*mm.t.mt%t.ma
useuct ine)Uimoai cooperauunc, ui. iu musinliroili. Inconvcniens autcm illud
certeelTct , fi cando v.g.cum hairetico videarisapprobarecjus crrorem dam.
Lete§.A,tit.M*tb£»mm. hXHJCATv* , ®ihd srr peucvlvm , ftm •rtunlui mmrtit.
Epilcopos habere iluffi in hac rc fic expt icat Dicaft. i* «».
.^itMtmnctifitmrftTitminm, & *rt kuiui, numndimwtii peritulumtftpriximum,
& vnmminftrii mtnnnttm, *u*nd* ftti ttrtum tfi , mtrttm duuiui efit
difftrtmdnm , qm» timfort fttitl tttmrrt- re tfftrtunitm hnttuju fmnUnttm
Itgitimi nhftlwndi . Hsec ille . qui dei0dca.4ir.tunc approbatpofle abfolvi
daranatosin Triremibus , utinarticulornortis,
quandodebentpcriculofummaretranfire : aut non cllct aptus Sacerdos , auc haberi
i tali daraoato de facili non poflet. Infcrocgo, nooigiturornnesreaaijantes, ut
puunt mi- nus beneali<|'j iapud Dianam f.tt jT.\.Ttf.x. x\
PergicDicaftiUusibidcrn. Plm* fmmt *U* ftmuU, nu**r- hitrit ftndiniii fttim ,
)a<im tirtn rtjuU dtfifmmt ftftmm l.a* ) tmm quu in mtrhum fttuuUfum mtidtt
, qni mnfttt ix fnrtt mtt- ttm ftltt nferrt, nut utTMf.it txfeftum frtdtnihuty
tetidtri filim- Hlm, viliurMintm nUtumi mtrli ttptditm, qu* ftritmUfM tft*
ftUnt. Hrcillc. 34 Hincnon judico, in articulo, feu penculo boc exiftere eum,
quitertianafimplicifebreiaborat, vclfimili, quia non lo-
Jetharxmaforeexpartcmortcmafferre. st ContraindiCtopcriculoconftitutosjudico:
I. Damnatosadroortem violcnum, iplis deproximo inrligcn- II. Navigancesi
nonJemper, fedfoUim, quandoincipitgravis tempefras, velincafumodddiao» n.dc
damiutis adtrircmes . III. Milites, ctiamfpooUneos, iu Dianaf.1i /r.r.r#/:39.
cx Dicaflill.quandoproximumeftpericulum, utnout LaymaD.i.+. »r.o.r.ia.».9.Ver.
Hisadde. IV. PrzgnantesJubpartu,quandoexpCTtaeluntdirlicilemaIiis, &pcriculaiumpartum,
Sc forufle etiaro omncs Puellas primi partus,& ut vultCaftrop.i'. mtxtunnd*
etiaro illas,quat excompie* xionedelicau, velaliundc, prudenter pericliuri
timent . Noo
igitu r omnes parturientes « ut alkqui putant nfnd Diao. Ucxit. V. Eoi, qui
timent infamiam de proximd» feu feamuTuros ufum rationis. VI. Eos,
quiferviuntpeftcinfeuis. VII. Eos> «juifebri, qiuunvocant nulignarn,
Telfunili peri- culofa, lalsorant. tem/urc Delcgationis, ut infinuatPclti'. rr
S 9 NonnuUi v«- ro,ut A vUa de Cenf.i .fs.-rj.i Jui.6. cura qaibusegofentio ,
jureor. dinario,ucdixifuprar.6.^.i^.].iafimilidehacre, ut ctiam anab Hcrefl, Sc
videatur Dianaa.i i rr.8.r</.i & 1 XI Dizi (vel ejus Delegatum) nam u
poflent adircad Regularcs, quihabcrentpoteiiatemdclegaum i Summo Ponrificeablolvendt
refervau Pontificia prardidu, non poflent abfolviab Epifcopo, qui*
tuncjamceflatiropediraentum, utteneatdeLugo, dtfen.d.ioj*. 31 1. Leandj/.i
t.ditx/hmm. ».6i.a\iique . QuarovisbenigniusCo- ntnch. dt ptn. dijtmh.i I .
teneat in boc cafu , quo adfint Regulare* Dclcgati, adhucpoflcillos
impeditosabfolvi ab Epifcopo , quia, conftanteimpedimentoadeundi Potincem,
ftatim Epifcopo refti- tuiturciusordinariapoteftasabfolvendi illas
excommonirationes, quar fuerat ipfi abla u pcr refervationem. lta etiam teoet
Gafp.Hur- ud.ctCorn.apud Dii n im p*r. t .trAtl. 9-rt f.6 . LeinderauCcmdicir,
luncefleprobabiJem fententiam, lic*t | ?3
Hispratmiflis.aflero.quaravispraidiQad .
Canonibusproexcoromunicationeexpercuflione< tamcn intcllieiitem de
omnibuscafibus, fcu excommunicationi- busPapatrefervatis, eciaminCccnaDomini,
etiam ob haerellm. Iu Suar. dtftn d.lo.fta.\ j».o. Caftrop./#rj:if jx j.
SanOar. iiktr.t.i. i.j.aliique Ec quoad Ha»rcfim , contra Sancner in
fnmmnlAr.t. 1.1.7. Ratioeft, quiacademratioconfeflionisrniliutine nlbus .
UndeRegulaGcneratis haec formetur . Quilibet impedirot perpetuo,
feulongucempore, inquoprudencer cimet demorte, antcquam habeatur,
quidejureOrdinatio , velDelcgito, valeat
euraaDfalverc,poceftab(olucionemdepredi<ti$direcIeab Epifcopo obcinere,
quiaisrepuutur, aclicfletinpericulomortis, fub bac umcnlegc. at,
quifuitabfolutusabexcommunicationerefervaa SummoPontittci, fi deindcaditum ad
ipfumhabeat, vel ad ejus Delegatum, debeatcoraroillocornparerc, ut tnox
univerlaliter explirabitur <r. 4. li Quid, fiJuberiEpifcopusnequeat,
poffetneinpraediaoiij* pediroento , pcrpetud , vcl longi cemporis Abfolucionem
de his 06- tinereprinicensiPvochojfeuiquolibetlegicimoCoafeflatio , « boc
deficiente, i quocumqueSacerdocer »4 Refpondco. Negintmulti, utBonacin.tft
Ctnf.inftrt. d.t. 1, Vafquez diftnitent. mdfttf-t- tih.l.§.i.t,n*fi.%.nmmii.Oa^
rj«AJtJm,i(d.mrW mrt.xJmh.i.&^TiuitiM fMTt.9jT.7jtf- 1 o. aiiiqueciuti i
BotT. m enfih.rtfrrv.ff.lt 1 Digitized by Go 63 u t d tfici?nte Epifcopo ,
poflit alius Sacer- i ibu s mox explicand is dos abfolverc, i $.111. ©• i
TJOteflevenirc, ucaon fitperpetu6quisimpeditasneclongo X eotempore>
inquononut habiturus Confetlarium legiti- Caput XII. $. III.
isimprdimentisadeaturEpifcopus, nihildealiisConfeflariis. Muhi autem non minus
probabilicer, in foro tamen Confcico- tiz, & quoad cxcomraunicationem , cum
przdidlo oaere mox explicando, concedunt, quiarefervatio, quzeft iollituu adbo-
numanimz, inejusdamnumfurgerec, nifi fic eos cexcus inter- Pretaremur- Ita
Caltrop. dtpnn.p.i j. §.4.».$. O- di Ctnf. d.i.p.i 1. f.S.nnm.6.
Sw.dtftt».d.lQ.(ia.l.nmm.\ofini. Alter. ttm.i.L .1.3.. t.6. & 8.
i\ii<\uemp.tifitm. Ludov.Bcrtrand.Loth./» rtf.T h,»l. mum , fed tamen
aliqua' interim urgeatur necefliute . tr.i.tj.i.Mrt <).n.i. z Quareinquirimus,
quidtuocagendumabco, qui&aliapec- 35 Exhisdiluitur illa difficulus, An
fieuti Epifcopus poceft cata non relenrata habct , &cafibusitem, vel
excommunicationi- huncimpeditumablolvereiPapalibus, ficParochus, velquilibet
busrefervatis, cciamobhzrefimconcraais, ( tefteCaftropal. t».
Conlellariuspoflicabfolvercicafibus, velexcoramuaicaciooibns, 1
.rrmci.n.p.\.%.6. *».) fortelaborac.poceftnccxilla Epilcopoforccrcfcrvatiseum,
qui habetmododicio impedimen- t um , quoconfugiendi ad Epilcopumaditus non
dacur . 16 Refp. Etideciampluresneganc, uc Alter. Duar. ll.ee. de mju&o it
pacn.i.lo.num.xiL Suar. U.nnm.n. quia Sacri Textus
illudconceduntobdifficultatem adeundi Pontincem : atacceflus
adEpifcopunifoletelicfacilior; nihilomious etiamplurei uc Ca-
llrop.Duard.Boflius il.ee. Gran./» i.f.etntr.j.tr.io.d.17. aliique apud Dianam
p.9trfjif»l\o. Lotcb./.r.exprefseaddens ctiam hc- relimquamcumquecum
Caltropal.concraSanch.&c.Favec Dicait. apud Dianam^.i
i.rr.8.r«f.40.fatisprobabiliter,incodemforoCon- icicnttx | & cum
oneribusmoxdcclarandisconcedunc, propter rettei non refervatis, &i
refervatis indireite abfolviabOr- dinarioConfeflariocumonerefe pnefeoundi,
iteruroque pecca» tailla refervau ritc confitendi ? Scirauscoim ( quicquji
aliqui . fentiantinoppofitum) non pofledirccte. quia ille Confeftarius > qui
fupponitur przfens > carct Jurildiaione pro relervatis , ut da- rius mox
»«.4 . explicabimus . J Dico, decouhacquzftiooeme difpuufle m Mithti. Ctm- nmn.
emf.t. %.6. jm.i8. ubiexientenciaprobabiliamrmavipof- fe> & addidi duos
alios modos, quibus uci valet is> quiinne- cemucedicupofitus caret
Coofefiario potenteirefervatis abfol- vere, quz hic non
funtcumLectorismoleftiarepetenda. Qua- rationemmod6dictam; Ciim cniro
refervatio lit odiola , non de- lisautem debcatcflenccefliutisgradus,
fiveexnoubiliinfamia , bccindamnumanimarum vergere, utcertc, li fecus dicere
vel- five ex alio gravi detrimento proccdens, ibidem diftintcc de« lemus,
vcrgeretin hoccafu. claravi. 37 Sedquzfote, qucnam in particulari funt
impedimenu , 4 Illuddifcrimencttriushlceft explicandum : nam fupti do- quz
fpecialiter fufliciunt ad hoc , ut Epifcopus ejufmodi ex- cuimus , in articulo
mortis , & impedimento perpetuo > non communicationes Papse refervaus ,
etiam publicas , abfolycre adefleonuscomparendi coram Superiore, quando
quisperinfe- riorem abfolvitur i cafu refervato, (ed folum, quando abfol- vicur
ab excommunicacione, quam inferior ablolvere nequic :. ac quando quis
fequenshancfencenciam probabilem ab inferio- ri> velfiropfici Sacerdoce
abfolvicur, propter urgentem necefli- Catemaliam, v.g.neincurrat noubilem
infamiam , ni comrauni- cet , unde vult przmittcre modo dicto
SacramenulemConfel- fioaem, femperdebebitpolfei fe fiftere Superiori,
TeleituDe- legato, oecfolum ut xccipiatpccnicenciam, vel remedia fuorum peccatorura,
fed uc abfolvacur > tnm ab illis cafibus , tum ab ille infefior non poccrac
ab- poflic ? Quod elt pctere ; Quandonam prudencer ju llt, przdicla impedimenta
tfjc psrpetua , vel longi t iuutmoraliterconftet, noo polle ante mortem abfolvi
mortis, quoo percinet aa Supcriore? J8 Rcfpoadeo, przccr dodrinam §.frtetd.ei\
II. Infirmicaslonga, eciamfi periculofa nuncnonfit. III. Pauperus: utfi
Romamnonnifi inendicando ire deberet is, quimendicarenoafolet. IV.
A£usfenilis,feu puerilis: imrn6,ficontraxifletquis municationem ance pubercatem
, ejutque abfolutionem poll pubertatem , pollet Epifcopus abfol vere illis
excommunicatiooibus, quas fulvere. Ratioautemdifcrirainiseft, quiain noftra
fententia pro arti- 11 i>u"cii««riii, jwiicicpiitopusaoigivcrc.
is.atioautem uiicnramiseit , quiam noitra tencentia pro arti- V.
Fragditaslexus, idefl, eflemulitTemcujufcumque coodi- culomortis,
*profuoimpedimento perpetuo, quod mortis ar- ticnlocquivalet,
ConfeflorexTridentinohabet ptenam ]urifdi- clioncm, undeabfolvit dirctle
poenitentem , (olum pro excom- amextraiilum articulum abfolvere is non po-
tionis. VI Aftriclusalteri, ut filiusfamilias> vel nepr.Tiudicio Domini
Papamadirenequit. VII. Curaanimarum, vcltemporaledominiura, quandoratio-
nabilitcrtimetur, nccives, vel Vallalli damnuna patiantur
Debiliusinvirisdelicatis, quijudicantur, reicinerislaborcs. IX.
Quodlibetaliudirapedimentum,quod prudentis judicio le- ■itimuinjputetur.
Hcccumcitationibus Sacrorum Textuumha-
bescollcclaapudLeand.i.i7.rf*«rOT«»,.7.j8. & apud Dianam , mumcatione, qua
tcfldiclus,dcbctp<rniten$ex peculiariSacrorum Canonumdilpo- fjtioric, quam
explicabimus > jr.4. numrr.i. comparere coram Superioread
fulcipiendaremedia, Scc. At in cafu alterius ur- gentisncccflit.itis, cum
Confeflor illc noo habeat plenam Jurifdi- ctio-ein, fedfolum propter eiufmodi
neceflitatcm, conccdatur pofledimidiariContcllio, inhoc, inquam, cafu confeflbr
pcni- tentemabtblvitindireci^irefervatist & non ablolvitabexcom-
/.^rr.9.rr|.6.interquzadnumerantraerit6aliiinimicitiasgraves, municatione,
quamabfolverenonpote(l> quia carec Jurifdiclio- quzimpediant itcr,
ncceflitatem luccurrendi familizj vel pa- ne, utfupponimus, undc in dicxo
peoiteote remanet obligatio fubdendiclavibusillapeccau, &obtinendi
Abfolutionera ab.lta cxcomraunicatione. j Scio, efle alias fententlas dehac
neccfliuce iteratz Confef- fionisutvidcreefl apud Quinunadv. deptn.fi»t.i
iJin.6.DiaiMll «;«iDianam^.it.rr«r?.8.rf/.49. cV de Lugo defmit. i.io.imm. ai8.
Scd hzc noftra planioreft> tutior, &inpraxioranin6lert vanda . 6
Scioetiam, alicuipofleinmentevenire 'utinnui in paren- tefi,
quaminterpofuia*m.x./ nonefleejufmodi onus conficendi
iccrumdictoscaftisrefervatos. SedfuifleinoftrisOrdinationibus : , oe id
doceatur , rencibuS) obligaciooem exercendi rounus publicum, quod illud iter
non perraictat, fimunusrelinquifmegnviterdetriraentonon valeat , Afimilia, quz
etiamhabcsapudSuar.rf«Cf»/; d.n. /Mt.1.4 n».6 1, dc Lugorf.io.^^M.o.ii^
Callrop. tt.t.tr^.d.^.f.t.ff.t.d,,.}. aliotque. 19 Quzres.-
SicutiEpifcopusperfepotcft ablolvere inprzdi- clisneceMitatibus,
cxrimpedimentis rccurrendi ad Pontihcem , poteft ne etiam ejus
VicanusCeneralisf 40 Rclpondeo, Ex commiflione Epifcopi, noneftdubium .
ItaSanch- dtm«tr.lH.i.d *.o. >,«>». i^. Quiaunadv. tr. 9. fing. 1. nnm.6. cum enira hzc potettas
Epifcopoconveniat rationc digni- tatis, poteftillamalteri . quamvisnon Vicario
Generali, dele- care . At an ex iplaconllicucione Vicariatus hzc pocefus
abfolven- di ( utetiaradilpcn(andi) incafibus necefliutis conveniat Vica- rio »
majorertdifhculus . Certecnihi. dc aliisoegandum vide- tur, juxuSaoch.
dtmstr.tte.eit. n»m 9. Fagund.Suar. aliolque apud
%n*m>.9.tr*.a.6.rtf.s6.o>iiid.tr*a.9.rtftl.4t. quldquid alii ni-
nndulgcntcrconccdant, Afadtttnitm Dianam ratio cll ea- quiminnuimusfupra vide InOrdin.
prtftnd. fuptrPrep.il, prohibitu etiarafcio: Pronibeturenim hzc propofitio .
dem, immomajor, nuiminnuimusluprar io. e. «n.num. 10. Le- rioinferiore,
feuSacerdotefimplici, mod geDianam.^.Jc.nd.ccntcmdeContefl.r.o eleclo per
Bullam gcnteneccfliuccaccipiacAbfolucionem, ai M™"*****'
utfupponimus,valida os calus , ad quos Epifcopi poteftas extenditur rat ione
diflz 'n tliutis, &c. 4,1 EjufiiK>diabfolutumabEpifcopo, vel modo diflo
ab eji elegato: nuandononeftrecurfusadPontificemindklis cxcon Cruciate,
ocdeK.eguuriprivilegiato. Hieniranor tcndereprivilcgiaablolvendi, vel
difpenfandi , quz illoscalus, adr cefliutis, &c. 1 , !M .- excom-
municationibusrclervat.^publicis, dcbcreieprzfenurc Pontiti-
ci,velc/usDelegatoioiiscafibus,inquibus impedimentum forte ceftaret, ut fi
pauper fierctdives, &c. (exccptoirapcdimento impubertatis; retlenotat
Hurudus, difp.it. dtexett 10. & nos fupra iodicavimu, , atquciofri$4 ■»».}
ter notabimus . 4* PrztereiprediaaimPedimenu,quc fufBcercdicimusEpi
lcopo.utablolvatpceiiitentemirefcrvatisSummoPontifici, fuf , inf <m.di fl.n.
umverfali- /», qHiireftrVAttpeetMtt, pr» tnti ttptit» , «r nettfumtt flttfM im-
dirtaieftmifelmta! , ntnttnttMrdtinttpi [t Snftritri fiflirt , nttferft%
nteftrmtinm, ftd mmnttfimflitittrmiftlntnt, &fine nll» tnert qut- rtnii
dirteli i riftrvmttmiftlntitntm . Quzres, curadditur illud {fntnlicttnit» . )
Refpondeo, ob ea , quzdidafuperiusfuntr.j.^.j.n.ii. 7 Inquires hacoccafione, ti
pcnitcnsbona fide i te Confefla- rioinferiore, feuSacerdotefimp|ici, mododkxo,
(ed nulla ur- adquaradandara ipfcju- aneeritAbfolutio? Re- lpoadeo,
Siomoiapeccau, quzpenitens aperuit, funt referva- f»; certuraeft,
efteiovalidara ,quarecumidadvertetc debebititerumeaomnialegitiraoConfelUrio
fubdere. L„ manifefta, quiaConfeftariusilleinferior non habebac Jurifi
nemullamcircahujufmodipeccaca, quzomoiafupponuacur efte refervau, ergo validum
Sacramentum Pceaitentiz facerc> qua- cumqueunderabonafidepofiu, nonpotuit. 8
At, ficurapeccatisrefervatisaperuitpcnitensalianoD refer- vataraorulia, vel
aliqua venialia cum legicirao dolore, invalida eric Abfolutioex Vafquez apud
raox citaados , quia ( inquit ) Con- feflariusnon habct poteilatcm dimiJiandi
Abfolutiooem Gne ne- cefliute> quamhicnon adefle> fupponimitt. Sed valida
erit ez Suarez, quia, inquit, cum tunc Confeftbr polleat Jurifdiclio- ncad
aliqua, ilu ablolvec direfle, indirecle alia. Non propte- rci Digitized by
Google 64 Lib. V. De Pcenit Trafl. de Cafibus Relerv. rei erronr dcteflo,
iterdm h«c mdirea^abfoJuu Irgitimo Confeflario, ut direcle ablolvantur , oon
vcro alia , hzc enim alia ob bonam fidem conleflirii , cc Pojnitentis , rite
fue- runc. acdirectcabtbluta, quiaad illa, utluppooimus JurifdicTio-
nemnabebatConfcflarius. Dimidiacioaucem illa materialiter (o- lumfehabet,
nonformaliter, quod integnuti Confcllioais non obflare, doceturcomniuiuter
<arr.«>»«. Ucramquc fencentiara probabiiem cflecenfeo . 9
SiConfeflorinpofteriorehocrafupceniceatcffl abtolvit mala Sde, idettlcieoter,
illumlacrilege fe gerere certum eft , quia faeneceQiuteConicflwnem dimidiat.
Verum tu, G bona fide procelliftiinrecipiendaablolutione, utidocTrioa,
mm.frttrJ.il- Iau,poces. Cumcontra,fi malafidc,hoceflfcienter, idaliquan-
dofacias, quiapeccabUaclualiter, urdeindilpofitus ad Ablolu- tionemaccedens,
nulliterilUmrecipics. ■ , longive teraporis juius* diclam i n przcedentibus eft
, ab- io viturab excomrounicatiooerelervaupefSacerdotemaiiis non valentcm eam
excommunicatioocm abiolvere, debet promirce- rc , & ad id Saccrdos
potoitentem obligare, utcum primum cora- modcpoterit, quando nirairum forte
convalefcet , vei delinec OCCASIONE r R Jl >. DICTOR V M SJJ Jf.RrsiUS
ttnftetuenltt , an aiiijuanit in ntffrn Steietatefint mlU nietf- fit.ucfffit
tjui; fr inftritrtm atfti v« a ttftr vatu ? to Cumin przcedentibusdidum l1t,ut
quis per inferiorem abfolvaturarefervacis, rcquiri ncceflitatem i Um,
quxfuificiac addimidiandamConfemonem, quamquediftiucTeraeeiplicaiie , dtxi tn
Mtihtit tcmmun. l.t. ontur roihi dubiucio . An circa rrocaliquapcculiari
conceflione gaudeanc noftri c SocieuceRe- Iigiofi? Etquidcm gaudcre, quando
iter facimus: certum ell, eomodo, & in iis circunftantiis, quas fupri
tnt.ii.ert.nnn. av.memoravimus; inquacoiKeirionenulUfitmeutionccefliutis,
fedfolumCarcntizpropriiConfeflarii, teuSuperioris, licetcura onere fe
przfcntandi , &C. Ac eftne alms cafus przcar pre- dicTum icinerisr ii Efle
videtnrprimdafpecluillealius, quandoabefl a Colle- gio, vel DomoSuperior, &
vultquis coramunicare . Sic cnim videiKurconcedereilliTheologi,
quospericosnoftri inflitutiap- pellarimusiaSuperioribus , ccinmanulcriptoquoJapud
me ha- bco . K Atftlut. n rtftrtl. ingtn. a. {. Sitfnu, jnquiunt, Snftritre
tccnfatt, vtrb.grnt. vtl nhftntt nd hvram, taffui fii tncafumrtfttvatum, <j*
mjlit ttmfu; ctlitranii , vil ctmmmntcanii , rymfufr)*fl*m tb t*nf*m atlit
ttnjitiri OrJi- n*ria, m*mt*liflatatitvaliiiatftlvi . Quart quifitt nliqnt
titnit , iifereninfliut rfl Ctliiraiit, viletmmunit, mfnnt dmm ttnvtmri Jrfx,
nuihatttAnUtritaltm. Alitnnin ftttfi MM atftivi nt trJina- rit tum tntrt
ttmfnrinii . Et alibi v. Atftt. a rifirv. atftmlt Snttritn ».4. AiftnttRtilarr,
mtnhattt Mmifier f*tult*itm ntftlvtmiia) rtfir- Matit, nifiii
/teeialiteretneejfumfii , tjuti nm ixfiiu fiiri , fi *Jf*n- m Jm inmtnxnl *bfit
. Ptttfi inimnniittnjittri Ordmnrtt tnm tntri fififitniiSuftritri. n Vides,
nulUmfierimentionemnecclTiUtis, fedfolum ab- fentic Superioris ?
QuarevideturPaterGeoeralis in przdiciis ca-
imusconccHiflcOrdinariiiConiclloribus aucloriutem abtolvcndi arefervatis cum
dido oncre, ficuticoncelUeftproitcr agenti- bjs . i; Dixi tviirtur)
Namcgoiueflenequaquamputo. Primi , a^UhzcrclponfadicIorumpcritorurn,
(eucujufcumq; Gnt, noa habcutiuSocieutevimunivcrfalemlegis; fueruntcnim daujux-
ta varias circunflantias, f uarprotcmporeoccurrebant , ea<|, par-
ticularibusprovinciis. Etlane verofimile non efl, Socictatein , feu Przpo/itum
Gcncralcm voiuillc eam tanti momcntifaculta- tcm om n i bus pcr rclcripu hzc
pri vaU cooccdcrc . Secundo, quiapro iceragencibus adeft eiprefla inflruclio
pro totaSocieute, atq; innollrisOrdinationibus, &decretisinfcrta,
Suznonefldedidiscatibus, dcquibus ccrcc fada fuiflecmentio
idiciisOrdinatiouibus, fiSocicusad eosconccflioncra aliquam voluiflcceitendcrc.
Tcrtid, quiainhisrefponlisnecexplicite, nec implicit* con.
ccditurejufmodifacultas, nullaeiiftcnte neceflitate ; occ colli- giturex
modoloquendiiofurum, ucconcra, clarc.licitur in cafu dciteragcntibus.
Credjbilecrgofit, przdularclponfa fuppone- re, idquod DD.le npcrluppjnunt; ad
dimi.lian.Um Contdlia- ncm , debereadefle necefliiatem urgcnteracoraraunicaadi
, non igitur ilU non urgcnte potcrit . $.IV. Trtittmiiiimuirtauifit*, ut nnii
Itfititnt nt i miui rifirvatu anftivatwpir tnftntttm , M eafnfttunii
imtiiiminti trrfitui, &t. » "C lufmoditresconditionest quzprzter
czteras communes JL« Stc rc iuiruntur, hztuut. Promilliodccomparendo.Pro-
Riifliodcliando mandatii Eccleliz: Satisfaclio Partjj. Cjjumvis
autrmearumalii|uzneccflariz interdum etiam fint pro abfolu-
tioneexcommunicationis non refervatz, camen^quia maxime
requirunturprorclervatis, hicproprmscllocus ilUsomoesuni- vertalicercxplicandi
; quod jam feparatim przfto . PRIMA CONDITIO' jTromt/JaW d$ ttmfatrtiub » *
Cfcnquis, obpeiiailumrnortis, vclimpedunentnmperpe- unpcdimentum (
idouodmo/alimodo, juxur.. nz , loci , teraporiseil judicandum > coraparei t
coram Superiore , nonutaccipiac Abfolutionem , jamenirainiCopericuiocarnacce-
P'»> led, utvelptenitentiam .vclrcmedUabipfohakeatdecom- raiflodeliclo;
idquetubpceoareincidentiz, ideft, fiooncompa- reat,
przterpeccatuminobedicntlzin regravi , rcincidat in ean- dera, hoceft, in
tlmilemexcommunicationem, 1 quafueratab- lolutus,
utUceexplicatdeLugoaVivrJi.i/^.xo.a.aot.Caltrop.r». I.ir.*,jijf.+
t-\-f$-»*-K>. taf.slu*mvii,e*t. la ntfeunr , itftnt. tx- ttm. eaf. tti, nm
ttJ. in 6. Scio, D. wim t.i c. traei. 1 4. ref (,\. approbare, unquam non im-
probabilem, fcntentiam Januarii , iteaf.rtftrv. rtf.ti, dicencis ,
nancobligacionem. Quam habetabfolutus aCirnfura refervau in
periculoinorrisinJuciamolim i SacrisCanoiiibus, caf.im , ami itfmi.txetmm.im6.
fuifle abrogaum iTridentino pro foro con- fcientiz, dum proilloarciculodixic,
nullam etle refervationem : Scio, inquara, hoc, ied non eft recedendum i noftra
Doflrioa , quz eft commu nis Dodorum . J Dixi (abexcommunicationerefervau )
oamprocaGbusre- iervacis; quibusnoneftconncxaexcoramunicacio, nultum adcft
luscommune, quodoblijcccad bujufmodipromiuionera de cora-
parendo,quandoquisabfolvicur (ucfupri vidimas) in periculo mortis,
velperpetuoimpedimento, longive tcmporis : & prs»
tereiprobiscafibusioeotempore, quilibetSacerdosdirecte om-
niapeccauablblverepoceft, quia ex Tridentinohabet omnimo-
darapocelUtemlegitiraiConfeflarii, utnotat rede DUu. aliique
t.io.traa.iA.rtf.f>i. & undemlMeiccmSauch. i.i.m Oeeal.e.i |.
».i4.r>ij.Caarop. I.e.n.17. quidquid dicant Vafq. & Gafp.Hurt. apudde
Lugo/^.».io8. 4 Dixiitem (quimprimumpoterit, 8cc.) utnourcmab eo *
3uijudicaturccrtomoriturus, vel certo nunquam fore liberan- usdictis
impedimentis , non efle expofcendam ejufmodi pro- miflionem, quiainntiliseflet.
ImraoootantSanchez, /.r.».)o.clc Caflrop. l.t.n.iS. G pcr errorem Confeilarii
dau fuitTet i dicto pte- nitentedi&aprotnillio, etiam jurau ,
nonobligaridcindead UUm memoratum pornicentem,G forcc v.g. per miraculum
ceflaveritim- pedimentum, quia, flaotcimpedimeiico, non obligabacur jura- re, quodfijuraveric,
nonfeintendicobligare, niG juiU inten- tionemlegicimamconfcflarii, ftjuiufacra
jura: at conieflarius legitimeoperans, clcjuranonintcndantobligareeum, cuiimpe-
diraentum nunquam erit dcfuturura . Sed certe lric cafus nin ' ruserit, &fortafle,
quia nofcere non polTumus an alfuerit culura, phyGce impoflibilis . Contri,
fiquisdiclasexcomraunicationes abfolvens, neglige-
rctdccaobligationepoenitentemadmoncre ( quamcendadmoni-
tiuoeinfcietrteromitcere, cllmortale,quiareseiTgravis ) adhuc pceoitens, quindoeam
obligacionem rcfcivcrit, obliicabitur fnb moruli fe Supcriori Gllere : tiquidem
hzc eft dilpofitio Sa- crorum Canonum in re gravi Uu ( ut omnes Dotrores fup-
ponuntj etiam pro foro conlciencie , acque ided ab omnibus obfcrvanda. 5
Hiscommunibusexplicatis, (unt pro praxi trcs Notationes fuperaddendz. Prima,
Sacerdoscommums in przdiOis ncccf- fitatibusurgentismortis, vel
perpetuiimpcdimenti abfolvens ab cxcomraunicatiooe, quam abfolvere aliis non
potcft, debetex jure expofcerc i ptxnitente, non tolum diclam prumiflionem, fcd
etum illara Juraraento valUram. Ratioeil , quia tunc eaf. S^itJJtkii.
Dtfent.txctmm.& ftfe m i*i. tit. eiufmodi Sacer- doslc habet perinde ac
coofeflarius abfoivcos ab extommuni- catione relervau. 6 Notatiofccunda. Ciim
certum fit, quandoquis abfolvitur innecetliute, faltcmaKeicomrauoicatione,
fiauiifnaJintt, per Judicem Papa inferiorcm in loroextcrno, Pccnittntem debcre
jurare, cumpotuerit, Pontificein adit jrum, uc nnm. fraeti. di- dluineli,
debebuncne emittereidem Juramencum adeundi legi- timumSu?eriorcm,
quiabfolvuiUurpcrConfeflariuminforo Sa-
cramenttiiPrenitentieidictacxcommunicacionepercuilionisCle- rici,
utitemabaliis' R^tpundeo, Affirraanc, ocquidemprobabilitcrnonpauci , ut
Thef.ii«S'«». Eccl f.i e 11., -um Avila,Sanchez,Tanocro,Henriq. Duar.ia
BnllaCeent 1. 1 .§.*..•}.!. etiam ia aliis omnibus excommuni- catinnibus . 7
Si'dcctcmitlusloquunturalii, ut Rordonus, tt.%.c*mtrtv>. 17 »«.60. Pilliuc.
» i.rr 1 l.r.IO.K.Jil. Roll itluril.ftU.l. caft* n.n.itf.Taor. Pa|i|.Jr fut, loquensfolumquando
quis ab- fulvirarex vijubilei. Necimprobabiliter, hocell, tum in prz- dicTa
abfolutionepcrcuflionis , tum in aliis excommunicationibus , (atis cfle
proprzdicTo foroStcramcnuli feriam promifllo^em ,Gne furamento , quz umcn
oblfgibit , ut modd dixi , fub moru- i. Ratiohujusprobabilititisell, tum quia
juradehac rc , cum lint odiofa, rellringendafunt , tumquia neSarramentumConfcf-
iTonisnovisobligationibusdimciliusevadat, recTeintclligipoflunt de lolo foro
externo . 8 Notatiotcrtia-Subhocon«TCComparendiabfolutus,fatisobli-
.Gveperfonaliter , tivc Digitized by Google Caput Decimum . fiveperiliirm ( qui
fine neceffiute nominindipenitciitcm , pc- dum apcenitence,
imnresfniftrineirequireretur, Cc Suarez , nitCTtijdcbehimexpticct) ftcomparcat,
inquam, velcoramSu- Hurtad. Przpo. Turrianus apud
Dianam»«r.j./r.9J'#/'.ii.f>»^;i. jurefuopocenteabfolvcre illam
excommunicatioaem , feu , vel fi compareat perfonaliter coram ejus Delegaco,
qua- lesfuntilliRegulares. trtta.11.rtf.l14. Atverd, quandopotentu probabiliter
futura fit; Siloquamurproforoexterno , debetpoenitens, antequam abfol- „res,
qui, utfuperius vidimus, gaudent mul- vacurprzmiccerecautionem deiatistaciendo,
ideft, dcbet dire tisprivilegiis, &quileslunt Coofeflariipcr Jubilzum,
& Bul- velpignui,- vel fidejuflionem , vd, fiea non poflit, debet jura-
eftclara, quUhi delegati menium proferre . quod fatisfaciet, ut nirairum .ceru
ut pro- miflafatisfaclio. lUrix ttutri dt ftmt.txttm m . Atfi loquamurpro
lamCruciatae, dcquibusmox. Ratio eftclara, quiahi luatlocoSuperiorisiniis,
inquibus potelratem babent ablolven- mitUUtisiactio. IU- di. IuBardiia
BmlUCtnt^.tjr.^.^[*a.7. deLugo d.*o. foroSacramentali, feuConfcientiz, quarovis
de Lugo dtpttmt. dui.l O.num.104. Caftrop. ijntx t ittuU» loquens dt
futttfaa.pttuntm- rU. FavetSuarezallatusiDiana»-m.;jr*a.9r»/W^|. loquens *x
frrvili. Utndic. & pluresapud Leand. U. M>ffM x «. & alu ean-
demcautibnem videanturrequirere, quU finedillincrione de e» przmittenda
loquuntur , umen alii , ut Trullench.i» BnU. Crne. lik.T.f. iAub.it.
ciunsNavirrjliofque. Pellir- /«.z.W./ rt. ntim. 1 1 }. Diana pur. 1 jrmB. 1
6.r*f*L^t. v ide etiam p.tjr»».9.r*[.t%. P1fq.jfVfiMW4.1ar. CaftropaU»n».r
jrma^.dmk^f.i^.s. »mm.i*. Bonac. dtCtnfJm».i.p.9.n»m^.&ls- eamnon efle
neceflarum probabiliter docent ( cxcipiodiclos calusBull. Ccenz, de qui-
busdicamtj.t 1. juMwr.3,4.' &deliflum dantium caufam interdi- flo,
quandoinpericulomortisconcedituripfij Sacramcncutn Pe- nicenciz, dequo
Utr»a*tMmttrdi&*y Deofjvente.diceraua. | Ratio, quddpro foro Sacramenti
noi» Ct neceflariumjuramen- •.101. &alii. CONDITIO. II 9
Utpropofitumampliusnonpeccandi , quod in omni peccato- rum
Ablolutionerequiritur, firmius pcrfillat , quandoquisde re- fervatisabfolvitur,
jun c.lxttntrt, t.Grmvtm ,t.Nuftr dt ftnt.tx- t>mm. cxpolcunt ,
utabiblvendus abaliquibus gravibusdelictis , adhibeat juramentum de parendo
mandati s EccleGx, hoceft, de iteruru noocominitteodo Gmiledcliftum.
Jamdifticultaseft , an e/ulmodi juramentumfit exigeodum, nonfolum quandoquis
ab- iblviturproforoexterno, vervim etiim quando pro interno io Sa-
cramcntoPcenicenciz? tum, (ei fufncUt feria promiflio , eft , quia illa cautio
, fi»0 »o Reipondeo, ExiiandumeiTeprxfertiminpercuflioneCle- pignoratitia, five
fidejuflorU , five Juratoria pro folo foro ex- rkorum, &ca(.busBullzCcnz,
proutroquc forononnulU fu- terno fmpofiua SacriiCanootbusefle videtur:
fumcitergotune, flinent, utDiur.««-*.C«.7.j.t5.4 j.*J..}.TheC d*pmu.Zttlf.i. fi
penitcns habeat propofitum ficisficiendi , qtundo potent , «.ia.
alikijquUnonadeitratio, cur fervari nonoporteat inforo & fic tum validc ,
tura licite ablolvetur. Quod wteffl tdluf- peeoitemialiconfcientixid,
quodCaoones priefcribunt. Eflee- ficut, probant «edem fere conie£turx, quas
mod6 attuli *»- 1 xigendumfolum, quandoquisabfolvitur proforo externo, non ntn
10. verd, quandoproforointerno, fuftinent Alii , ut Bofl. dtfuHl. 17
NotoautemcxLudov.iCruce.n BulUmCrue.d.u.^J.f.n: fta.tx.t 1 . Filliuc^. t .tt.t
1 j.iqm. | ji.Al t JL+dAe, t.Pelliiu/.i jt.i. 4. idque raultos fent irc dicit
Prxpofipud Diin p. f Jr.9.rt[. 1 x . pTm . umf.t. tr.i.rtf+i. clirhis Docctque
Laym./.r.».i tr. jx.i.v.Dut mfuptr, liforteisabe *. 1 j». t x j.Fa vet DUn. p.
*jr.$jn[. 1 yv.ttUm . ex Bordon.DUniM^^^rvf.oS.Pafq.^ 7x^.161. tuncenimfa-
tisefledocencpropofitumconfuetumemendationis; tumquUCa- nonesperdidum
lolemnitatem juramenti volunt aliosterrere , 1 quac ntio ceflat , quandoquis
abfolvitur in interiore forodumu- xat; quiaejufmodiobligatio junndieftodiofi ,
& reddensmigis difticilemCoofeflionem Sacramentalem t unde nondebemusprx-
fumereimpofitam abEcclefia fuifle, dum expreUe fbrura con- icientiac non
indufit . 11 Hxc fententia probabilis eft quoad alias excomraunicationes, nam
de contentis in Bulla Ccnx d icam infra«. xcom-
municationeablolutusnonfervetpromiflionem, fcilicet, nonla- tisfaciat,
ciimpoterit, licetpeccet; nonumenreinciderein ul- lam excommunicationem;
quiaanullojureimponicur haecrein- cidentiacoatranon latisfacientem ; imponitur
ver6 contra non comparentem, utvidimusa.i. 18 Quxrimusfcrundd, quid fi przmitti
poteft fatisficlio , <5c non prarmitticur? Refpondcocertitunc,perfeloquendo,
octa Confelfariuspeccas, &penicens, ut habetLeanderrr.ajsV#att»w. d.\
7.^.5.3 90. Tu, quiaaeesmunetituo, iramd ctiam, quiaali- quandonoccsparti,
ciim, poft Abfolucionem, difficiliusexhibe- rifoleatlacisfacfio. Penicens;
quiadiffertnoubiliter.acfinecau- CONDITIO. ij.M?.r> t.4- Inte
rimuniverfaliter moneo, prudenter uclurum Confeflarium, fi rifoleatlatisfaciio.
Penitens; quiaditrercnout>iliter,acunecau- junmentum hoc exigit , quandoadvertit
torc, utper illudpeni- li ( utfupponimtis) reddcrcid, quoddebet, injufte
recinens , tensmigispenctretgraviuteradetiai, fcqueabillo faciliiisabfti-
fiverem, fivefamam, fivehonorem alienum. Dixi (pcrfe lo- neat: nara
fiprxvideatpcriculura iterumUbcndi , velquid fiinile, quendo; propterea,
quxmoxafferami..ii. t, nepejerandioccafioocraproximo prxbeat. »9 Scdeccc,
occafioneprxditlorum, fcoffertdifficulus mo- leftillittiaConfeffariis.
TitiusV.G. percuflitClericum, cuinort. oumvoluit, cum potuerit, Utjrtaccre;
nunc ver6 cum animo contrito,& cum fatisfaciendipropoGtoacceditad
tcConfeflarium habentemfacultacrm illumabfolvcndi, poterifne cumhoc folo
propofito illum ablbl vere ? Refpondeo, Cu m ejufmodi fatisfaclio Gt quzdam
reftitutio rei, velhonoris, vel famaeablatse, ide6itate gerere inhoc cafude-
bes, quemadmodumtcgereres, fiadteaccederetaliquisiniufttn detentorreialienz,
qui nondum voluit refticuere, nuncverore- ftituercquam primum promittit .
Nequcenimobligatiohuhis fa- tisfaflionisaliquidplusrationefuihabet, quamhabeat
quarcunq; aliaobligitioreftitucionis. 10 Verumnonledetanimus.
Inquirisenimrurfus: ecquonim modomegcrcredel)erem, fiagereturdereftitutione?
Refpond. Id prjrclaredoccrii Dicaltillo it rrHn tr.+J.i 9 dub.i. cuhu do-
ctrinamegoittuli/.8./«rjff./r.4.i-.6.».to. Neiutem longeibeas . Ecceillam.
Penitenti, quiprima vice fatetur, fe culpabiliter noo tuifte alicnum; nunc
tamen haberc firmum propofitum (1 reftituendi, non eftnegindi Abfolutio.
Siuraenbis, autter , aut fzpiils fucnt juffus in ahis confeftionibus reftituere
, 9c tamen , cum poffet, non fecit , regulariter non eft abfolven- dus,
quoufqtic fecerit reipfa reftitutjonem. Ratio prioris par- tiseft, quialicuti
inomnibus aliisconfeffarius credere poteft , Bc debecpfnitenti, iuin hoc. Ratio
pofterioris eft, quia ulis homoeft inpcriculo proximo, expericntia ipfa
comperto, ire- rumdifferendi reftitutionem ; ide6nonrecte aliqui puunt, effe
probabile, abfolvi tuncillum pofle; nam idem poffet de Con- cubinario,
etUmillo, qui (arpiusjuflus nonejecitdomo concubi- nam. at Dixiautem,
rtfmUrittrntntf* ui[*lv*ndmm; hamUlis effe poffetpenitens;
ulefquecircunftantiz, utConfeflarius deberet
eflecootentuslolopropoGtoreftituendi, etiamGantei, faepejul- fus, omiferit
reftitutionem . EcMolinaquidemexemplum adhi- bet, utGConfeffariusnonlcvicercredit,
pcnitentem reipfa ro- fttcucurumftatitn, ckfinemora: quU non ea acrimonia
fuerttilli juffareftitntioinaliisConfeffronibus, velfializadfint circunftan-
tiz, adidcredcndum, przfertim, Ginjungatilli, ut nonpriut acccdatadEuchariftiam,
quiim reftituat. HzcibiexDicaftillo, ciuztibiufui erunt&hic. »i
Denique.quimvisaliqui abfolute.videanturdocere,quedi- liuntadhibcndzt is
Qtamvifaliquandocontnhipoflicezcommunicaciofirrc Iz- fioncpartis, uteft, v.g.
excommunicatioob peccatum hzrefis , nnde tunc nulU erit fatisfactio expofcenda
, lcd folum emcndatio- nis propofitum , umen »on rard adeft partislzfi*, utv.g.
inpcr- cuflioneClerici. Nomine igiturUtisfaflionis hic intelligitur re-
Itituciopecuniz, velfarnz, velhonoris, quZparti lzfz dcbc- xur , ut nout Sua
r.dt Ct*i*r di/p j./ta. 5.». 4 7 . 11 Hinc6t, utpcenapecuniaria, fiforte
debeatur Fifco , vel Ecclefiz, velNouno, non renUtinhancprzfentem confiden-
tionem , quia przdicli hic non funt pars leU . 1 4 Hinc etiam , quamvis plures
in percuflionc Religiofi pirtem Izfamjudicent, effc Rcligionem, feu ejus
Przlicum , tamcnfi- tisprobabilitermulci, quosciunt,
&fequuncurVcrricelli,/r.8. nmtr.».S. &Lcander, dttxtimtn.dmi.iy.^i.6-^.
putint,non eflenifiipfum Religiofumpercuflum, cuilatisfaciendum fit, id-
rinutroqueforo, Cenimipfe percuffusfuit, ipfceftturs Iz- Confirmitur; quia,
quandodicitur ( concordata pjrte; non intelligitur Relpublica, fed perfona
particuiaris . Confirmatur iterura, quU, uincafudiclzcxcommunicationis pirslzfi
efset publicapoteftas, feuPrzlatus, certe efset EccleGi , vel Ponti- fcx , qui
excotn municack>nem eon t ra przd icla m percu flionem tu lit; atPontifex,
dum coocedit, utquisab ilU abfolvatur, jam ipfecondonat. . 15
Jamver6auoniamcertumeft, te, antequam impendasab- folutionem, debere fub moruli
exigere ipceniteote, ut (atisfa- ciat, velreddendoablatura , compenlando
injurUm faCUm, vel remiflionem abeo obtinendo, &c. Quzrimus prim6, quid fi-
ciendum in praxi, fieaprzmitti non pofllc, five ob iropoten- tUm peenitencis ,
uveob dubiura, quod forte vertitur de qua- liutcfacisfaclioms, Cveob
obftinationem partislarfz, quznon eftcootenu fitisfatlionc rationabili fibi
obUu, Gve obquid fi- mile/ 1 6 Refpondeo , Quando impotentia non folum eft
przfens, fed morilicer cert6 przviletur , temper eUc futura, Tsmi. Im.il. D*
ximus.un Digitized by Google 66 Lib.V. De Poen. Tra& de Cafib. Referv.
iinterdiflo,& : cilus , eo modo, quo dicara §./>?. »34, SUPER . I L L U
hxtepi* htnfi , &t. tMttJf* fer SnlUm 1 tmfut Ttftrvatu. . 8 Q^mvisroulcimuluafferant,
quibus probenc,hzrefimfor- 1 nUiBllll,lnCrilciltefl",,ple,itl poteft,
durante annoeli- maleroUlccrooccultarapofleperBullam Cruriatr abfolvi eiillo
V^gexeConiellariuracxapprobatis abOrdinario, per quem priocipio,
quodciunapartepoteftasconce(Ia Epilcop» ablolven-
ConiciiariumablolvtpoflitprofurointernoabomnibuscaGbu*, & diab
illaadhucinipus ex feotentia probabiiinima remanec poft Cenfuri»,
fatisiaclaparte, &q.uidemiocies, quoticsirefervatis BullamCtenr,
&exaliaparteBullaCruciataBCc«ceditpofl"e ab- Epilcopo , at i
refervatis Pontifici femel in viu , & femel in peri> culomortis, atque
ab iifdem Pontificis, iceriim, li lecundam Bullamfumpferit, non
verotertio.fitcrtiam; fivedicticafujunt publici, fiveoeculti, C excepta femper
hzrefi ) modo, quando delicia funtdcducU ad forura contcntiofum , cautiones
moxdi- ccndx-.17.fr 19. adhibcantur. Ctrca hanc delcgatiooem , fifequentia
adnotaveris, omnia fc- fc,<iu-eadillamrpeclant, facile I SUPER ILLUD. f ht
Affnhttit tb Oriiatvi». ■ » QuidhicintelligaturnomincOrdinarii,
&aliahucpeTtinen 1 tia.dixiutealibi, h<xeM\i^ta.deStrmmtt,t.f0!nit.t.
SUPER -E/ UtTMff» fi I L L U D. ] Siicommiflbdeliclo refervato Pontifici V.Gr.
per ledio- nem libri hseretici de Religione tra&antis , fuifti pcrBullam
jam abfolutus, &deindeineodcmanno incidas, fiveinidem pecca-
tumlecendilibrumhrretici, fiveinaliud fpeciedillinclum, oc- «upaodi v.g-booa
naufragaotium, nonpotesexvi ejufdemBullr io vitaabfolvi , oecipeccato
novolegendi, nec a pcccatoufur- fkaodi. Ratioeft, quiaBullanonconcedit, utpoflis
inviuabfol- iviiemeliquolibecpeccatoPontificircfcrvato; coacedit enimfo-
lurounicaro Abfolutionemin viu i peccatis Pontifici rcfcrvacis ; indigebiscrgo
tuncfecunda Bulla; eaumenlege, utfitertid in- -cidas,
nontibiprofuturaficcertia. ItaBardi i» B»U.Cncf.i. tr.6. -«.i.fj. cumaliis;
contraquemLeanderrr.*. di excemm.d. 1 7.5 ; . ««.Bj.pngnat, dicens,
efleprobabile perunicam Bullamconccdi -polleabfolvi ab oranibus , dummodoab
unoquoquein fpccie femel Untuminvita, intripublicationisannum, quisablblvatur. Cer-
.tc, idcfleprobabile, negarenon poflum, quia etiam hunc fen- 4um
faccrecommodepoflunt verba Bullr , fiattente legantur . 4 £,i«oautcmqu6d
innoftra lententia Bulla , femel, diclam rcfervalorumabfolutioiiemconcedat,
fic, utfiinea confeflione «ptrtasplurapeccata contratUexpluribus
aliisdclidisdiverfis , puta, occupatione bonorum naufragantium, percuflione
Cardi- .nalium, laefioneimmunitatisEccleua/licz, &c. fit, inquam,ut
.pcJlitabomnibui fimul abfolvi per unamBullam, quia, fic uni- <am
Abfolulionem recipii Idcmpcrfccundam Bullam, fednon tertio, pertcrtiam,
utdictumel) . j Quxres, ftquisnonlicufusBullaanoo v.g. przterito,quoad
ibfolutionemireiervatis, poteftneillaanai przterici utihoc an- 00? Refpondeo,
cumBardi/.r./Vfl.*.».! 1 . 10 imditiemt [t- <und», nonpofle, quia
privilegiuro iblumfuicpro illofolouno anno. Leander ver6 Ijt. puutnon
improbabile, pollc, quia fe- qucns publicatio huiusanni non
fufpeoditprivilegium abfolvcndi , conceflumannoprzterito; quare,
cumilludPcrfeveretin prr- (entianno, quiacftgraciafacU, potcllFidclisuti illo.
Scd certe fallitur: namratio, cttr non poffit , non efl, quia illa privilegia
lufpcndunturioovapublicatione, fedquiaillafueruntlolum pro illoanoo,
iliiqueannoaddiQa. Fruflra crgo ipfcNavarrum do- cliffimumquidcmvirumin fuam
lententiam citat, ivam, fi ipfe Navarrusnoftramhanccam clararo rationcm
advertiflet, ab illa doclrina fincdubio abflinuiiTet. SUPER ILLUD. ■ ln tuarlit
Mlicul». 6 SiquilibetSacerdosinboc articulopoteft abfolvere 1 refer- vatis,
utlate nuperdifl'eruimus,quidcmolumentiafferthocBuU lr privilcgium? Refpondeo,
duocmolumenU, altcrum, qudd abfolutionem hanc potefltibi conferrc clcdus ex
viBullr, et- iamprzfence prourio Parocho, quod certe inlerviet proillis , qui,
utibidcm vidimus, fudinentidtunc noo pofle querolibet Sacerdotem. 7 Alterum,
qubdfitunc abfolvarisab excommunicatiooe re- fervata,
libererisaboDcretcprzfenUndiSuperiori, quiaelcclus per Bullam jam elt
tuusSuperior Dclegatusa Pontilice, iquo onc- re ( fiabfolvariscx univerlali
faculuteconceflapropericulc tii)libernequaquameria. Bullam Cocnr , & ex
aliaparte BullaCruciatrcoocedit. folviorania, quz poflunt Epifcopi,
tamencumpropcerejus gra- viutem hsereGs Abfolutionon veniat
inconceflwne-generali^ded, fal tem hodic , non poflumus > ubi eft Tribunal
Sacrr Inquifitioni* Hifpanicr, ejufmodi fentenur adhrrere , quod, etiam alibi
puto, femper (altemcfle confulendum. Czterum, qui de hac quzflionelate rationes
utrinque addudas cognofcerecupit, eat legatabaliis fuseagiuus, ut a
Bart.Trull.Lua.aliil"q,cit. i Leand. U.1.S}.&t6.&*.ti.& 39.
Legeiteminfimili Suar. Bauci , Brun. aliofqueapud Amad.concra
Amon.TrJtjUtfref.i. & Lutc. rtftt. Theel. f.i. art.i. Ncc lcgere graveris
ea , qur ad facilem reddcn- damhancHzrefisabfolutionem imefunt aiibidilpuuu,
/.*. i» DmsLtA&M. 9 Dixiautemfignate (Htrtfim ferm*iem ) ideftcumerrorein-
cpeTuncn- telleclus; quarefortilegium,maIcficium, fuperftitio,magia, a- .
j.§-4. Ne doratioDrmonum, folliciutio in Confeluone, leclio librorum adcat fta-
hzrcticorum, blalphemir hrreticales, & omnia alia crimina contentain
Ediclis laquifitorum poflunt per Bullam abfolvi, toties quotics,
fifintEptfcopalia, femel invita, &iemel inmorte, <i fintPontificia,
qualiseft v.g.lecliolibrihrreticide Religionetra- clantis, &hzciterum
cumfecunda Bulla; fed non tertid. lu Lc»ndeitr.xjltrxttm.d.i7.f.}.i.tg. rauitos
refercns . 10 Qurres per hanc occafioncm , An per Bullam Cruciatr con- cedatur,
pofleabfolvi ncnitentem, antequam denuncictaliquod crimen Inquifitoriex
obligationedcnunciandum . Refp. Noo pof- le( quidquid dicat Navarr. apud
LeandrunW* r xtom. dnUd. 1 7. K5.) quiainBullaejufmqdipoteltasnoninvenitur
concefla. 11 llludumcn cfthic univertaliter advertcndum, aliquando
pofleexprrfumpta volunutelnquifitorum, quosiu rigidosefle>
noocftprrfumcndum, utquando adefl; caufa rationabilis ditTe- reodi
deounciationcm , pcnitentes velint repellerei beoeficio Ab- folutionis,
tunceoimfatiserit, (ifirmiter promitnat denuncia- re. Juftaautemcaufacrit,
futnoutibid. Leander) fi neceflius Communionisurgeatad vitandam infamiam,
velutilius extraor- dinariaobtincndi Jubilrum, velTribunal longe dtftare. Addo
egolempercafum, quoConfcflbrvulcftudere, vel confuleredo-
Closcircaobligationem, quam'habeatpcenitens, quando dubiacft obligatio, &c.
Aliudbcnignius docct Sanciarell. tr.de Htrtfit.9. Aub.Hn.n.ib.txneex Nivarro,
fuflicere nimirura laltem propofitum firmumdenunciandi, &loquitur
(aitDiana^.i^r.4J'»/«'.*7.) denunciando Hzretico. Anumenid inpraxi fitdeducendu
medocliordeccrnat. de SUPER ILLUD. Tttiti quttitl . t* Hicqurritur, aniPontificiiscafibiasetiamioCcna
Domi- nioccultispoflitperBullamabfolvi, toties quoties, anfolum fe- meliovica,
&temelinmorteraodofuperius dicto. I) Refp.
iCqueprobabilejudicopolTcuthabentSanch.Tnill. Dian.aJjiq;cici Lcand. tr.de ixc
em.d. 1 7.$. } .n. K^. tc non pofle,tocies Suoties.
ExcipiohzreGm,etiamocculum,dequamodoia.8. di- :umeft
:videHcnr.LudJICruc.aliofq;citJibcodcraLeandr. *»••*. Racio , quod poflit ,eft
, quia per Bullam poteft quis abfolvi , totics quotiesab Epifcopalibus , led
jam omnes Pontihciiocculti funt ho- dieconccfliEpifcopis, atqueaded funt aliquo
tandcm modoEpil- copales; utvidirausfup.r.6.sr.i.i».}.c>f.9.t5.i.».r.ergo,
&c. 14 Nequeobftat, idcm dicipropterhancrationcra pofledehc- rcfiocculu;
nonobftat, inquam , quiade illapropcer ejusenor- miutem,
&propterlciifumEcclefir, qur cam regulariter ex- cipit,
nondebemusloquiperinde acdeczteris. Ratio, quod nonpoflit, eft, quiabicafus
Pontificii occulti , cxeo, quodconcedanturEpifcopis, nondcfinunteflePontitlcii
: ergonondc/inunteflerefervati ipfiPontifici. AddeinBulla dica fineliraiutiooe,
omoesPontiiicioipolleabfolviiemeli crgocom- prchendit etiamoccultos. 1;
Sedarlirmativalententia refpondet, occultosdcGnere efle P«ntificiosftricTc,
lUtimatquecooceduntur Epilcopis jureordi- nario,ut dicTum eli. Ad id,quod additur,refpondet,limiutiooem
il- lam publiciutis implicitc poni in Bulla , dum per eamconceditur ,
utEpifcopalcs, qualesfuntPontificiiocculti, ablblvipoflint, to- ties quoties ,
non vcrbalios . Utraqueergo fcntcntia probabilis eft . SUPER ILLUD. 16 Ccrtummihi,
&ThomrSanch. IA.6.it, 9nm\«+M9'*4* &*i. Henr./i*.7^.i M«a-,J.
Callrop^r.a SM BmM.Cnet f.t. 6-a. n»«.*. TruUcnch.drfl«//.Cr.»r^.i.$.7^»».*.al-».ia
aliifqueeft UPER 1LLUD. S*titf*8* furti. Primoper Bullam pofle abfolvi
excommunicationem, futpcnfio- ncm> ioterdictumpcrionalefpeciale, quando hxc
poftrema duo luntproprieCcofurx; rumexcommuoicatiotempercftCcofura,
iitiopropriistradatibusexplicabimus (cxcipimusexcommunica- tionetnexhxrclicontractam,)
(ivehxCenlurxfintoccultXi livo pubhc.v, &deductxadforuracontentiofum, five
lint ijure, fi- 17 Muludiximusdehacclaufuualiquant6fuperius, r.n.iay
veabhoruiiiepcrfcnteotiamfpecialemcontraaliqucm ioparticu- 1». quxfuntomnin6hic
recoleoda; nuucfolum quxrimusid , larifulmiojtam,
&fiveprxdicTxfincCcnfurxdeuunciatxnomi- quod propriepcrtinetad huoclocuni.
CumeoimBulUre^uirat, Gvefintexcomraunicauooescootracixex pcrculliooepu-
utcxconvnunicationis Abfolucio nooconferatur» nifi iatislatt* wJerici. Ratio
tantx potcftaciseft, quia in Bulla, quoad pme, duuiumemcrgit; aonihilominus,
(ica, proptcr inadvcr- nxv, nullaappooiturrcftriclio,
&exalioeapiccbeoericium Prio-
tentum,velprorxeraliud,coofcrreturanieprzmiirarafatisfauio- cipitlate eftiotcrprcandum
( femper intellige refcrvitu Papz nem, confcrretur validc-,nam,licite,
dixirousibidemfatis. femclinviu, &lemelinmorte, &iterum cumalia Bulla,
fed 18 Refpondeo, Ut univerfaliterdecidatur, ao, non latisfafla bhcaCler
nonterti6, 0011 reiervaus ver6 toticsquotics, &c. ) vidc Lean- chu 11 1
-].it$xcemm*.$i.<y 9J. alios ciuntem . 17 Quandoautcmdictumeli
(ctiamdcduclxad forum contco- tiolum; maximcadverteredcbesillud , quamvisper
Bullampollit qaisablolvi abexcoinmunicatione dcdutia adtorum contentio- lum .
peodcotetamealite, illiciteconcedcrctur Abfolutio, nam
fjcarterrcturprarjudiciun Judici Ecck-tiaftico. 18 Excipetaroeo, quandojudcx,
vcllongediftat, vclinjuftc- agit, vei r.iinisriiorosclegfreodooegaiabfolutiooem
. Tuoc e- Bim 1 li poeiiitens ex partc iua cft promptus juitoejus , qui excom-
mumcationcm fulmioavit, prxcepto obedire, ciim jam ceflet cootmnacia,
poteritproforointerno (&femper, fatisfaQa par- tc, utdiccmus)
abfolviperBullam . Similcquiddiciumcfliupra «.li.§.».
deMendicantiumPrivilegiis. 19 beclaraetiamidioexcommuoicatis nominatim. Quamvis
cnimpcrBullam, pollitabfulvipro foroConfcientix nominatim excoromunicatus,
umcnnoneritpaflimabfolvendus, fcderitad fuumPrxlatumrcrnictendus, nc vcniat in
contemptumJusdtQi Prxlati. Adbibetamenprxccdeutemexceptionem. »0 Certumitemell,
viBullx abfolvinoo pofleceflatioaem i Divinis. IuTru]lench.&Caltrop./.r. (
Videctiim de his, & aliis poEniseottdemCallrop^.jX^ dt viti
RtH^.iiti.f.Sji.ii. ) necln- terdicium, fivegc-ncrale, fiveipsciatelofalc, nec
perfonalege- nerale, ut miriU.de Mitr i. dicnur, neceasirregularitatcs , qux
nonfuntCcofurx, necfuntpcox, fcdinduclxob indeccotiam,
quaquislaboraosrepelliturabadmioiftraodoaltari, qualiseft y.g. irregularitascx
Bigamia , &c. quuBultalblumconcedit Abfolu- tioocm a cenfuris , exquibusnooeftirregularitas
cxiodecentia . ii Quzftioigitur, iolumpropooiibletdeirregulariute, quc
iocurriturinpceoamalicujusaelicii, v.g. ob malam mioillratio- ncmSicrameotorum
cum violatioue Ccnfurx obHxrdim, ob Apollaiiaminde, &c. Anfcilicetpoflitabl
" Refpondeo, attirmatLcandcr, tUnrtjJ. nimf.i. tt*ti.\ t.rtfij.
aliiqueultem ta.oquain piuotumeniidem, imm6 & omues irrcgulari faomicidii,
velmutilationis, quiaillifempereftaunexa indeceo- tia. Verum omoin6puto,
efleabfolute de omnibus negandum camStxitMCnf.d.i.f,d.t j.».6.
Lcand./.r.Cartrop.** Bull.Criu.p 8. $.4j».s.Gibal d*intt.t.6^.s.&Hi/.
aJiilquepropc innumerisapud parte.validcconfcratur Ablblutio,
quandoadeftparslxfa,utibt- deraexplicuimus,diliii)guendumert . Naro,
ficaconfcnturiSu- periore, valideconfcrtur, quiafatisfactionon eftpars
eiTeotialis Abfolutionisexcommunicatioois. Sivcr6 coofcratur IDelegato ipfius,
eritfubdillinguendurn; fieoim ejufmodi Delegatodctur
abfolutafacultssablolvcodiexcommuoicationem, idcmdic,quod dicturaeft
deSuperiore. AcfiDclcgato detureiufmodi faculus cumprxdicuclaufula ( fatisfafta
parte.) duplexeftfcntentia; 19 Primancgat, validcconfcrricjufmodiAbfolutionem,
quia< fatisfaclioinhocmododelegandicxigitur perraodumconditionis,
at,coi)ditionenonfervau, inirritumabitconceliM». Major pro» baturcxitla
communidoctrina, quod Ablativus abfolutus, qua- liseftille (fatisfactaparte;
refolviturinconditionem, ftpartiia- tisfeceris, iUtcncntpluresapudTrullench.
.»fl«W. Crut.l.i.f.7. t.x&dui.t »...i.&ap.Caftr.rr.xf.^
B«W.Cr«.i>.8.§.y.».6. & apud Dian.jM./r.9rr/'.ta. lo Secundaaffirmat,
fecundum LaymJ.i./r.j./i.2.f.6.««jw.8.t/. <j,«<y,-.Lud.iCruc. in
Ball.Ctucd.t .t +.d*l>,9. alioiqueapudcit. confcrrivalidc,quia,
quotiesindclegationeexprimitureatorma, quxijurecommuoirequiritur,
nonaliterrcquiritur, quim re- quiratipiumjus, nifialiter io coocefllooe
delegatioois exprima- tur: Scdin lurecomtnuni exigitur quidem fatisfadio,
utlicite ejulinodi dclcgatio exerceatur, at non , ut validc ; in nulloenim ju-
rcaliter,acdicimus,iovenies,crgocicc. Utraqueexhis feoteotiis probabilis eft ,
Sc ita uodem proounciat Ludovicus i Crucc, quam- visaddat,
priorcmfentcntiamencin praxifequendam. i ji Dixi ( nilialiterexprimatur) Namii
inconceflionedelega- tionisdicatur (iinonfatisfaclumtueric,
imufitconcefliojirritat iit Abiolutio , nulla, invalida ) Abfolutionem
invalidam fore , parte, nonfatistacla , ccrtumeft, quia illa cnpredio
indicatali. quidplusrequiri, quamifolo iure requiratur. I ai Triplexautem
pronoftrafcoreocia atTerri fbletratio. Pri- ma, quiaBullaeasCenfuras, tollere
potelt , &ad furaroum eas pcenas, quzimpcdiuntrcceptiooemEuchariftix,
velSacrameo- liPceoiceotix, utooUtiV. Suarez, oon autem alias, quz noo
impediuoteiufmodireceptionem. Ac irrcgulariutes , dc quibus loquimur,
imm6aliapcea.iqii<rcuoque, non lunt pcenx ex fe im-
pedicntesdidamreceptioaem . Addc, io Bullis reccatioribus , futaoutLeaoder/.r.
) ablatumeflcillud, (utpoflic abfolviip^- nis . ) _ x\ Sccunda; quiafequeretur,
majorem efle poteftatem Con- fellariorum cleclorumpcrBullaro, quim ipliusBullx
Generalis Commiflarii, quodcerti videturabfurdum , & incredibile; ie-
fcftaeft, quiaCommiflarionon conceditur, polIL- au-
terrcirregularincemcontratlamexApoftafta, exHxrefi, &c.ut patet ex ipfa
Bulla origioali ; fcd tu id concedis prxdido Coofefta- rio, ergo&c. »4
Hzcfecuodarationonconvincic: non enim eftmirutn, (i
inhocvincerctr^rxltasC^nfcflariipotcftatem Commiflarii, nam certevinciturin
aliis innumcris , iicinfirnili reipondctBardi m
M*ll.qrM4,t.iJr.(>jt.T.(ta.lM.7. Primaaucem ratio, dictaa.ii.gratisaflumit,
quoddicit.Qyod autemibidemaddicur (faceor) majorem vim habet , iiper lcgi-
umampoteftatem illud fipceuis) ablatumeft iBulla . ij Tertiaergoratio,
quaraaftcrtHenriquez/.^.ij.».*. vide- turabfolotcerficacior, quiainBulla,
utpatctcxeius tcnore, oul- ]a datur poteftas Coofcflario ad difpeoiaodum, led
folum ad abtbt- vcndum; at irrcgulanus , utctiam lulpcniio , perdifpcniaciooem
tolluotur, noo per Abfolutionem ; ergo ad eas potcftas concclia
prxdicloCoiifeflarionon extcnditur. 26 PofleitemabfoIviquempiamvirtuteBullx,
etiamfi ioejus conodeotiampeccaret, 000 ver6per eaodem pofle componi in ,
diclumeftfuprar.^.J.». jMBb. Ttm. U Dt tenoodum latisfacla. jt Atvcrd,
quiaincooceflione, quam Pontifex concedit de
abiolvendiscalibusBullxCcenxproarticulomortiscxprimittuoc dcbcrclaltem
pixraitti fatisfadtioncm , & cautionern ( quxfit hxc,
diximuslupraf.ii.§^j».rr.t> 16.) videaturquc exprimere fub pcena nullitatis
, ide6fineillis, invalidaeritdi£tiscafibus Ab- folutio. VcrbaBullxCcenxhxcfunt.
Ctltnim i prtdifot fttumiit unllui fet nliurn , <\u»m frr Reauumm Prniifietm
, mji in mirtit urtituli cinflitMtui , ntc ttuim tnat , nifi dt fi*ndt mmittii
tcttrfit, & fitisf/uiindi > tuutiiin fttftit* , abfolvi ftfjit , ttiam
frutxt* ausmmvii f*tult*tum . 34 Quzrcs, Poflumusncdiccre, hancBullx
Cenxclaufulam. intcllisidumui.it, quando Abfolutiocafuum diclxBullzdatur pro
foro cxtcrno i non vcr6, quando pro foro interno, & Sacramen- uli;
Rdp.dii&cilcvidetur, ficpofle dici. Ratioeft, quia dura Pontifcxaddltillud
( nijiin mertn 4'tiruioj Sc(tti*mfr*ttxtii qu*- rnmviij*tult*tum) apparet ,
ipfuraloquide Abiolutioncctiamin toroSacramenuli, hxccnim Abfolutio tunc folet
dari, &oro prxdicloforotolcnt ejufmodi taculntes concedi, namcxterum
rariflime in eo articuloagitur de Ablblutioue pro foroexternp , & ided cgo
diti.t. t j .5.4-». 1 1 . 1 6.c> n. vifns fum indkafle , i J efle fcr-
vandum in abfolvendis cafibus Bullx Ccenz . Cxterumtu}udica, Lector,
anfitprxferendafcntentiiSanch. l.x.tnOtc r.i?.».)r. quilichabet. Quamvis
Confcflariut non im- ponatprxditlumleprxfcnuodionus, valetAbfolutioiopericulo
mortis, quodEcclelianolucritvaloremabfolveodi iotanuneccf- fiuteex Confcflbris
negligenria, aut ignorantia pendere , ut optime docetHenriq.*!«^r»^.ioWjfc».
Quare idem diceodum cft, fi omit- utpeterecautionem parendi mandatis Ecclcfix ,
& fatisfcciendi ; imm6idem dicendumeftextra eum articulum. Et pau!6poft .
Necearumexpreflio in Bulia Ccenx , ad abfolveodumabhis _c«- commuoicatio
libusCcenx loJucit cooditiooem irriuntcm aliter faclam , cum fola forma jure
commuoi petiuexprirnacur , Uwt.zM .Kutr.dtff.-t \.n. 3. HactenusSaoch. SUPER
ILLUD< lu ftti inttrnt . 3j Quamvis non pauci aflerant , Abfolutionem tionis
viBullx habium, prodeflc ctiam pro foro externo, qui» con-
ccflioBullxcftabioluU, necreftria»adaliquem forum; uttenet E » Vega, Digitized
by Google Lib.VI. De Extrcma Unaionc. Vega, Girzla, aliiqueapudCaftropalaum,
mox citandum. Ve- ratamenlenteiitiaelt, noiiprodefte, nifiproforointerno. Exci-
peea, quzmoxdicamifl.43. IUtenentSanch.Toletus,Suar.alii- queapudCaftrop
<<#*«/j.Ci'»f^.8 $.jj».y. LegeDian.^.t.»/:i }. & Gibahnum
».*6.ttt.m*xiaand». Ratio hujus versr fententiae ert 1 quiaiaientio PiMttitieis
concedeotis pcr Bullam Abtolotionem Cenfurarum eii ,
utcumpuraconlcientiapofllnt Fidelcsacceders ad SacramEuchariftiam , dic
indutgentiamacquirerctad quod cer- te iatis fuperque eft Abfolutio pro foro
interoo. }6 Conhrmiiur, quia incrcdibilc cft, Summum Pontificcm tuiflecoacedere
cuicmnque Conieflario taoum poieflatem , per quamelitdereatur, & pet
turbarentur, immd & coatemnercntur Tribunalia Ecclcfialiica . 17 Coniirnuturiterum;
quiahodieexUtBulLaCruciauc corv- eeflaabUrbano VIII. ubideclaratur, Bullae
bocprivilegium fuf- fragariiuforoCositcientiictanturn, utlatehabes multisciutis
a- pud Dianam f.t t ar x.rtf.6i. Lege item Suaicz t*.^M H, tig. tr.toJ. 9.1.1
a.u cr }8. quifolvitquandamobjcciioncmdutlama< Vo/u Conltitutione Pii V. 18
At, cupidumtcvideo,diftincliu$fciendi,quidfit;&quam titiliutem coolerat
hsec Abfolutioetcomraunicationis proforo in- teroo durataxat? Rclpoodeo.
QuificeftabfolutuscoramDeo, &io rci veritate lihertitabearommunicatione,
undepotefl fcgererc, bcutifege- runtcxteriFideiesnonexcommuuicati; iedita, ut
quoad attio- nesextcrnas, & prseicrtiro , quoad fubeundom judicium Judicis
Ecclefiaftici, iitperinde, acablolutusnullatenusfuilTet. Quiigitureflexcommunicatusexcommuntcationc
occulu, & deindeabfolutusinforoConlcieiuise dumtaxat, fepoterit, tefle
Suar^.«.}7-gerere, utnonexcomrouuicatum inomnibusaclibus tumpublicis, tum
privatis. NamexcommunicationecoramDeo caret, &quia excommuuicatio erat
occulu, nihilcrit fcandali coramhominrbus- Atquandoexcommunicationon clt
occulta , feddcduxlaad forumexternum, tuncabfolutusinforo untiimin- terno,
cautefe, Primdgereredebei inatlionibus externis. Se- cuodd, a judicioexterno
Ecclcfiae libcr non erit; quseduojfialia dnoaddam, Utistibi6entclara. . 39
Pnmum , Abfolutusinforo coufcientiaeab excommunica- tioncaliisnou, poteft fe
immilcere tum humanis , tum divinis , fed non cam alioruro fcandalo , idcft non
coram iis , a;ui excommu- tukatiMiemicMiot, &nefciuntAbfolutionem. 40 Quid,
uiiidicam, &probem, mceflcabfotutumperBuU lmv.g.?Rclpondeo,»dhuctepeccare,
ficoram eifdempublice, & indiffercnterteingera*, quialic
videriscontemnercEcclefiam, oMBt«pn«xcommu 'icatoinforoexternobabet. Atficaute,
& ipaucis, qvitusefintconlcii Abfolutionis, te iogeras, non I,
«^iaucisonititcrvenitprardictuscontemptus. Lcgc Sua- r.r.x m ] 7 . & Bardi
«■ Buli* Cnc.f. xjr. 6 .t. j ftcl. x.n. so.Thef. d*fm*.EttI.t.i.t.*t.
Ricciul.'.4r.68.DehisetiamTancredi^.a.f. M*r*ijr.i.*Ai- aliiqoearuni . 41
Sedquid, fihicdeduciusadforumextcrnum,&nuncabfo> Imui
nrofoxoConlcicntiat non molefteturaropliusa Judice Eccle- ruiiico? Reiooudeo,
tuncnonpofsepncfumijudicem approbare nlcm Ablolutioncm juxta mor dicenda n.44.
Cumergotunc non adfitutlus, nevirtualitcrquidemcootcmptus» nihil tcreftringo ,
frFid«lcsfci«Mciufroodi tacjum Approbatiooem . 4» Quid denique ,
fituacxcominuiMcatio fitaliiscognita, (cd ■onfuiiaedueUadtbrnmcxtetnum?
Refpond. Tunc fane potci etumtcgercte, ut non cxcommuoicatum Coramiist qui
iciunt quiaetiamtunc nollutcft contcnipflH,&c. 41 Secundum
.QjamvisinforoConlcientielisablolutus,poteft nihiloininiucontra te Judex
procederc , ac fi non fuiftcs abfuiutus, uimobdelidum,
obquodincidiftiinexcommunicationem, tum obiptamcxcommunicationcm, tumobaftioncs
externasprohibi- us | quas fortepoft diclam fori ioterni Ablolutionem cum
peccato gellifti. Quare poterit Judcx proccdcread tedenunciandum ■ ut
excomrounicaturo,ad linem, utviterisabaliis, & fifortepublice
celebrailiMiflas, vel obtinuilh beneticiuin poltdidam Ablolutio- ncm, poteit
tedcclarareirregularem, &privatum beneficio. Dixi («u» ftuMf, &
>«i//^)mihienimcuraSuar./.fj».}8.vi- deturprobabile, quod
JudexEccIefiafticus, fi ipficonftetejufmo- diAblolutio, utiuloquar, privau,
nonpoflitprocederecontra ficablolutum obcommunicationera cum Fidelibus,
cdebratio- nemque Miflarum, vel beneficiiimpetrationem , fi hzc faclafue.
runtcum moderaiionediCtaa.$8.CT ? 9- ubi enim non eft deliitum , nonpotefl
Judex urgeread poenam ; imrooutnotatibid. Suar.pro aliisadionibuspeccaminolispoteritquidem
illumpunire« fed mi- nus; quantum (cilicet praeciseefl neccflarium ad
latisfadlionera fcandaliperillumdati, &adpuniendamnegligrntiaro obtineodi
Utisiadioneroproforoexterm. LeteCibi\ia.dttt»f»rji.9.j.tjut. »}. alios reierens
f»l.mihi 405. 44 Poteft umen diclus Judex procedensex Officio Tnon umen,
ficontrainftetpars, quaelegitimecontradicat) fe mitem prxbere cum eiulmodi
privatira abfoluto , quando ipii J udici moraii ter coo- ilat Ahfolutio :
poteftenimillumcxcuurc; poteft illumnon de- nunciareexcomrounicatura, potcii
nondeclarare irregularem , nec beneficioprivatum , poteil repellere accuUtiooem
Procurato- rii Fifcaliscontra Reum forte inftantis ; uoo vcrbo potefl cfle
coo> teniuiillaAblolutionc, aliainque nequaquam requirere, iu Co- ninch^iliiquecit.
& excepti i Diana». j.rr.o.r»/r 1 }. ■ 4f Siroges, Pcrquid|udiciconftabitde
dicla Abfolutione? Refpondeo, Vel per teflificationem fidedignorum , vel pcr
fche- dulamConfeflariitcflantis, fe illura Reumabfolvifle vigoreBul- ljr : Quam
fchedulamad folam Pcenitentis inllantiamfaccrepote- ritConfeflarius, nefcilicet
Confeflionis figillum violet . Etqui- demciufmodi
lchedulaminrcnoltrarjdcmtacere, docet Sau.tU Cen!.d.7.[tci.j.n.i6. &
Mafchardus dtfrtb.t.i . ttme.ti. & decadem muiuapud Dianam habes, f tt.
tr.i.rtf*l.6i. 46 Unumnout FilJiuc. rr.i i.r.t 1 j,.»9j. earopoflea Confefli.
riomododidofcribi, fcdrard, &nonnili ex rationabili caufa ,
quodcerteintelligo, quandoefltimor.feuperlculum, neeaabu- taturpcenitens,
contemnendoprocurare Ablolutioocm pro foro »no, iecus, cur dandanonfit/ 7
Inquiresdenique.Quandoquidemha jonis Abfolutio datur pr o IbroConlcicntix,
utconll-ratur pccnitenti intraSacramentum Pccnitenti* ? Rcfp. Vi Bullse,&
Privilcgiorum Mcnd icantium non efle neccf- fc, utdicamij» /. io.rr. iMtxom.c
11 ,f.^. quia in his nonponitur claufula ad id obligans . Legc interim
Siach.l.t.dt nvurJ 1 6 n*. 1 ' • rtf.11 G.H inMtxctmd.i y Jif j n it.aliofque.
Inaliisiaculuti- busimpetratis, vel impetrandis, diligenter adverti dcbebit, an
clauiulaaliquaad idobligansponatur, ficaenim ponitur, debcri
intriSacramentumconierri Abfolutioncm , dubium non eft . 48 Dcniqur ibidem
$.*//.». 1. egonotabo excommunicationis cuju(cumquc
Abiolutionemproforointt-rnoregularitercire dan-
damintraSacramentumPo3nitentia>!, cumrcquifiu ad Abfolutio. nem illam
conferendam , atque a Pasiiitcnteoblincadam , iu iplo PosnitcatizSacramento
ponantur . DE SACRAMENTO EXTREM^E UNCTIONIS. 1 SACRAMENTUM Extremi Unftionis
cft, TJnRio exteriorfaElacum oleo beneiiElo infenfi- v3 bus corporu tnfirmiaPresbftero,
jub prdfcrtpta formaverborum^ ad aufcrendas Reltquias pec- catorum-,
&corroboranduminfirmumcontraomniamala , mujolent tempore mortis imminerc .
Deilli crgo late Thcologi tradcnt, nos ca, quae funt pro Praxi,
fcituncceftaria, licbrevitcr cxpcdimus. CAPUT PRIMUM. Xxrr.VntiJti. quiconcedit
priusexhis: Loge itemeundem ei- purgatum<i.qui utrumque concedcre videtur.
Sed & legeCa- hro?i\M Extr.lXttt. p.i. quicumcommtini utruraqueprobabiliui
De Matcria, & Forma Extremae Undtionis . negat. Hocoleumiambenedirltum
poteftinvafe ftanncocoofer- »ari. uthabetRitual Rwnan.^C»»/. v«nim Religiofores
Paro- 5. L MMtri» Rtmtt*. chiufurpantcommuniterargcatcuin. f "C
JusremoiaMatcriaeflOleumolivarumabEpifcopo bene- J_i diclum SiverAlcirecupis,
AnOlcuro non bcnediciuin o L EV M K O X BESEDiCTVM
iitapunutertaad«alorenibuiusSacramenti, ( nanicertbeft — .,n>r illirin ^ 111
Sumnuii Pnntiiri tviifir roivrr.Hirr hanr lllll». Il»[ll.« HIUICII
iiu|ui»u,™.iiu, x i»Limim,iiBi.- viterilliciu) &, anSumrous Pontiiex poiTit
concederc hanc be- '^' W _ •.diclioocmfiropliciSaccrdoti, legc Emraauuel Si.
Gcnuin. v. z Ineodem Rituali Romanofichabctur: OlcumliendrcTiirn , Digitized by
Google Caput I. §. II. & III. fifortcinfrlinnumaliquo modo ita deficiat
utfuflkercnon po(Tc vidMiur, ncque aliudbeBc.iiciiimhaberiqueat, modicooleobc-
iiediUo in minori quantiutc luperfufo reparari poieit. Hscc Ri- tuale. Quoddum
dicit (modico) i.ifinuat, totum Olrum oon bcnediaum» quodaddibcncdiflo,
livcfimul, fivefuccellivc po- tdt, nonpoilecxcederequantiutem Oleibencdicii ,
imm6debe- leeiicinparvaquantiutc, utcontra nounultos late probacQuin- 69
imAJtExtr.Vuafmg.i. LegeiccmdchacmixtioocDiaru pii.tr. W.tj.
Ratioauiemhu;usdoUrinzeft,quUraodicumilludnon Ol'dt:nedid qU0<lidd,tUirOle0
bencd,ao» nonextrahitab cfle tA E*dcm*utcm ratioprobat, Olcum Olivarum, cui
addatur aliquod aliud genus Olei in parva quantiute v.g. Ballamum, Oieum
Amygdalarum, vellimilc, cfleapummateriam, quse bcnedica- tur in Oleum
iniirmorum ; quia per parvam iliam quantitatem noo excrahiturifuoefle;
(icutiVinum, fimodica aqua immifceatur efl apu materia confecrationis, &c.
Neigitur audias illos, qui nuilam prorlusmixtioncm
BalfamiinOleoinfirmorumadmitcunt. 4 Confirmaturprimd nolludocirinaexSiExpurg
».i6/s. qui docet, Olcum Rofaceum > vel Violaceuro , fiforraamOleiamilit ob
Violarum , velRoUrumraixtionem , nonpofle elseaptum ad Sacramentum boc .
QuaGdicac, Goonamifit, aptumefse,atcer- te pcr raodicam mixtionem non amittit .
i Confirmatur Secundd, quUSuar.nonpuut;«\40.ii#S<i/-r./Wf. l xireufiaem ,
& Henr .tib. \.c*p.%.n.z. elsc lententiam probabilcm eorura, quidicunc,
olimOleum Balfamoiminixtum, ufuifuifse ad Unciionem infirmorum , cum zquepro
SacramcntoConfirma- rum ,quosreferunt( fed reiiciunt j &
Bellarm.M.<<* Extt.Vna e. I o. puuntcs > I. «- juslibetpartis corporis.- Gcenim non
verificaretur hujus Sacri- mcntiiurma, quz ut videbimus,
fenfusipfosexprimiifignatc. z Dixi fquinquefenfuum) nempcOculorum, Aurium.Na-
riuni, Oris, Nunuum, intellige, vellocorumhisfenGbus vici- norum, il forte quis
aliquo exhiscareat. Quare undiiorenum , fealumborum, &untiiopcdum, nonfoat
deneccfliute Sacra- .nenti, immoinfeminisillainrenibus, propterdecentiam, fcm-
peromittendieft, &etiamin viris, quandodifhcultermoveri fi- tupofsunt;
Ulaauteminpcdibus, lolum, ibieflexhibcoda, ubi Tnmb. Tvm.lL D* " , atquc
pro Sacramento Extremz UnciionU benedici ab Ec- cleftafueritconluetum.
Profecldhujusconluetudinis nonaliaef- fepotcratratio, nifiquiamodica
foletefseilla mixtura BalUmi , quzproptereaOleuminfuoclsc, feulubftantia
relinquic. Vide- licet, Confirmatioiovalidefieret cxfoloOlco Olivarum, utfu-
pradocui, quiapro illarcquiritur Chrifma, ideft OleumBalfa- momixtum, at
Extrema Unttiofitvalidein foloOleo, lcdcc va- lidcinOleocummodicoBalfamo,
quuhoc modicum non remo- vet Oleum ab efsc Olei . OLEUM I N F I Jt MOXUM VETUS.
6 InterrogabU. Anliceat, adadminiflrandaroExtremamUn-
flionemutiOleobenedicioprzcedemisaoni? 7 Refpondco, Urgcnte necefliute, licere:
ateanon urgente, validamquidem fore adminiftratiooem, fed itaillicicam, utpc-
riculum (ubfitpeccandi mortalitcr. Scio, Emmanuelcm Sa Ce- nuinum
V.Extr.Una.n.6. pucare , adhiberi pofse Oleum non codem annobenedicium ,
cmfentcntiarSiiM. expurgatus addit ratio- nem; Dcfoloenim (ait)
Chrifmatecomburendoprxcepturaeft Cfinjifi.^dt CmtKr. Hzcille; cujus rationis
viscaefscmihi vi- detur. NonpraccipiturcomburiOleum Extremse Unciionisanti-
quura, ergopoterit fervari; ergo; ne fit otiota, & fruflranea conlcr vatio
, uti eo licite ad Sacramcntura poteriraus . X Huic fententiz Emmanuelis favet
Leandcr rr.4. dt Ext*. U*8. 4;/>.X4.i t.diccns, poft
longamconfulutionemcummultisThco- logis, fuifse refolucum , ufurpantem
przdicium Oleum vetus aonpeccarc morulitcr. 9 Verum Bonaciua , Pofsevinus ,
Zambranus apud eundem Leand. fuliinent, efse pcccatum, uciOleo aJterius anni,
licec nonexplicent, peccatummortaleoellt, an veniale. Et quidem Lcanderi.r.ait
, hosdiccre, efsepeccatummorule, ledCaftrop. dtExtr.UnB. ». j. a.ix.ait,
hosnonexplicare, an hocpcccacum morcalefit. QuinamcxhisduobusDocioribus
veriusreferat, vi- deac, quiotioluseft. Dcnique Caftr J.c.dc habet . Cum gravis
fit materia , uti Oleo ve- terisanni , fi przceptumadfit , culpam gravem
conllituerc debet . Hzcille, fedoonexplicat, anhujufroodiprzceptum adfit.
Exhisvides, curegoMMd.7. dixifubefsepericulummorulitcr peccandi, &c. 10 Sed
quando erit judicanda urgens neceflitas, itautomne peccatum evitetur ? Reipond.
quaodo timetur przpropcra infirmi mors, utitem, quando deeadubiutur,
quiaindubiofavendum eftpcricliunti: quodJudiciumvelMedicus, vclprudcns Virda- bit,
&quidembenignepotius, quim rigorosc. In hisergoeven- tibus, fitcmpus non
iuppeutconquirendi novum, utcre veteri fert confuetudo ,
ututrumquecumaliisnoUtCaftrop.f.4 <<«£«r. j Cumautcmdicluraeft fOculorum,
Aurium, &c) nonita intclligu, quafi fcutiam ex necefllutc Sacramenti
inungcndosefle utrofqucOculos, utnfqucAures, &c. utisenimt-ftad valorcra,
unumOculum, unamAurem, &c. inungi; undein calu .iccef- fiCMtSs ideft
pcricuh przproperz mortis. vel fjrsitis , unus cx fioguliseftinungcndus.
Dicoinrafunecefliutis . Nam .quiagra- vUhzcrcsUrapervifacliEcclefiz, crit
mortalccxtra necellita- tem utrolquefenfusnon inungere. 4 QuamvisautemCaflrop.
I.e.nj. doceat, hocSacramentum nunquaraefleineipiendumminiftrari, fitimeatur,
non poflcom- iics quinquc unciiones perfici , umen hoc ipfe idem limiut pro ca-
fu neceflicatis, adducitqueLaym.aliofque. Nam,quandonullum ( inquit/Sacramcntum
zgrocus fufcepiflet .timercturquedecellu- rusancefiniusquinqucunciiunes, poftet
(addoego, &d;bcreO fubconditioncinfirmusinungiinleniuraagisobvio, v.g.
inCapi- te, pronuncianteSacerdote formam exprimentem quinque (en- lus 1 fic.
Prrifiam S*n3*m VnQioitem, tjf f**m piijfini*m mi(tri- etrdiAm , induigeMtibi
D*mix*i quijquid p*r -jri.m , perituditum , mW«»b, X«,1nm , &txiium
deliqnrjli . Ncquc hoC cll Contra Do- cirinam n.i. allaum ex Bellarmino , nunc
cnim cogor | neceflitate providerc infirmo , fi fortc poftim , &c. f Tandem
raoneo, unciioncm fingulorumfenfuum tantam re- quiri, quanufutlicit,
utfitfenfibilis, quamvisper unamguttu- lam, feu ftillulam fiat ,
quiatolumrequiritur, utvcrc polttdici fenfusinuncius,
adquodquzlibetfen(ibiliscert6 fuflicit. $. III. Ftrms Extrmt Unaitnit . 1
1^0111« hujusSacraraentifuotverba deprccatoria , &invali- A daeflcnt,
fiveindicaciva, Gveiraperativa, ( quidquidali- quipauciconcradicanc) quiain
Orationis raodum hocSacramcn- tuminftituitCbriflusDominus, uc habecur Jacobi j.
orcncfupcr eum, &c. Eaautcmcli hujufmodiperfingulos fenfus. AdOtuln.
PeriflamSancijmUnciionem, t &luamp;iffimiin milcricordiam, indulgcattibi
Deus, quidquidpervilumdeliqui- lli. Amcn. AdAnrtt. Per illam Sanflam Unclioncm
, ♦ &fuampiiflimam mifcricordUm , indulgeac cibi Dcus, quidquidpcr
auditumdcli- quifti. Amcn. AdNsrti. PeriftamSanciam Unciionem, t & fuam
piifljmam mifericordiam , indulgeattibiDeus, quidquidper odoratumdc- liquilii .
Araen . AdOty ttmfrejfii labiit . Per iftam Sanciam Unciionem, t & fuam
piiflimam mifericordiam , irvdulgcat tibi Deus , quidquid per gultum, &
locutioncm deliquifli . Amen. AdM*nm. Per iflirn Sinciam Unctionem , f &fuampiilHmam
milcricordiam, indulgcattibi Deus, quidquid pcrucium dcli- quifli. Amen.
AdPtdtt. PcriflamSanclamUnciionem, + & (uam piiflimarn miiericordiam ,
indulgattibiDeus, quidquid per greflum deli- Ad Lumbtt, (tn Rtmtt. Pcr illam
Sanflam Unaionem , + & fuam piiflimam mifcricordiara, indulgeat tibi Dcus,
quidquid perlumborumdcleciationem dcliquifti. Amcn. x
lDprzdi£taforinaputoprobabilius, cum Hurt.&aliis J< tx- tr.Uuci
dif.6,denecett\xue, lcucflentia Sacramenti, nonefle il- lud (Sanclam) necillud
( perfuam piifliraam mifericordiam ) muli6minusillud, Amen. Naracoeteracertum
fic.efledeeflen- tia, &otnnU, utjacent (excipioillud, Amcn ) cflcdeprzce-
pto gravi , ut notat recieSuar.r.f .*'n }.? . d.AO.ftS.%. lanquam
vcriusitemputo, cflencialeefte, cuilibetunciioni , fuamformamdiftincierepetere,
nec fufficcrc, quinqucunciioni- bus celeriter pcradlis , unicam formam omnes
fenfus complccicn- teraexprimcrCi inhuncmodum. PtrifiamSa»B*mVniiitntmt\ O*
yiijfimnm miferictrdUm fntm , indnlgtnt tiii Dtm , auidquid ftr ■vifum,
auditumt tdtrttum , gufium, V tuilum dtliqmfli: folum igitur lub conditione id
ficri poterit , quando timctur ocyor mors: utmodd$.i.A.4. figuificavi. ?
InvocatioexpliciuTrinitatis, fcuejusexprcfla mentio, nec ncceflariaeft,
utiu\td(lc.tr.*.de Extr.VHit.djm.fnrt^.nu.s. nec confueta. Unciiones item
expedireper modum Crucis, + quamvU fit confuetum, umennoneft, itaSuar./.^.»
ifJ.*o.ftB.x.n.}. nec dcneccfliuteSacramenti, necdeprzcepcogravi, uode, przci-
focontempcu, &fcandaJo, quodcerte rarumeft, idomittcre , peccacummorcalenonerit.
4 Sinecefliusurgeat.utfiinfirmusumcaturdecefturus Gnchoc Sacramcnto,
adhiberipofluntpluresSacerdotes, quorum finguli fuasunciionesperagant,
verumfinguli (ub foisformis; nullo e- nimmodopotelt alterungere, &alter
formam profcrre. Lege Suariuro, i.cji/p+t.fta.i e> J. Coninchj/.is^.9- Hurt.
<i>£*rr. UniiJiff.lX. j SiSacerdosnon poflit progredi ad perficicndura
hoc Sacra- montum, fupplcndaabalioSacerdotceiTe, quz reftabunt, redi cum Di vo
Thoma , aliifquc mooet Sk it £xtr.Vna.:\0. E J §. IV. Digitized by Google 1 70 Libcr VI. De
Extrcma Undionc, §. IV. Main i ft» %>Umnit*s *iminiftt*nii Extrtm*m f
"pArochui. velejus jufluSacerdosfuperpelliceo, &ftoUin- 1 dutus
(fecusforemorule, &potius, G veftes non fuppe- unt, omiitidcbercExtremzUnChooisCollationcm,
aflcritSua- rez, .j'. 44 _:<:\i.'>. 7. ted nequaquam debere omitti ,
docctQiiin- tinia.i* Extr.Vita. fing.iJt.^. cum quotcntio, quia in hocSacra-
raentolevisiudicanduscftdcfeausveftium, quareillz rederefo- lidzdecumbentijutiliutjdebent,)
Saccrdosinquara, ficindutus, atqueaflociatusClerico (potclt uti Lasco ,
poteltnullum advoc*- re, fiinproraptuisucquaquamfit,
utnotatUym./.5.fr.8.,.8.iM.. *.) ingredicur in locura zgroti , eundemque
conliteri (e lacramen- ulitervolcncem,libeoceraudit,tum prcces, antccedenres ad
Sa- cramUnctionemdevotefundit, quaspreces, non polTc fubpec- catoraoruliomicti,
niGurgentenccclTitatc, putanc Quinunadv. ABanacina. Addolibens,
&niliexcutecparviusmateriz, utfi exillismodicaparsoraitteretur.
MoxPfalraosPceoiteotialcs, ac LiUnias, quzfolumfuntlubcontilio, reciuri genibus
flexis ab aftantibuscunt, dum ipfeinteriminfirmiieiifuidigitoinungitad modum
Crucis, quamautcmCrucis crTbrmatioocm non efle fub Eeptomod6 docuimus,
peratuque qualibet Unttione, ipfe inundalocatergitgoflipio, vel ftupa vcl lana
, vclfimili.il- ndaodoad fiogulasuoUiooes , quzio vafemundo reponil , ad
eacoraburenda , combultionis cjneres in Sacranum projeQu- rus. Denique
recitatOrationes conlequcnces ad Sacram Undtio- nem,
fubeodempeccatimorulisonere, ( nifincccflitas excufet, velparva matcria)
ficutidiximus delimilibus Orationibus ante- ccdcntibus. z Hoc Sacramentum
miniftrare fine lumine , non efle peccatura, bonirm eft fcire, ut redlc nout
Quinunad.4 Ext.Vnfing.j. a.4. ] Supcrfunttret quzftiunculz. Prima, quonamdigitohz
uq- cliones funt expedieodz ? Secunda, Quzparsmanuscjus, qui non eft Sacerdos
e(V inun- genda, exteriorne, aninterior, qulm volamappcllamus? ejus,- —1,
quinoncftSacerdos, namomnesfcimusRitualeRoma- Qumreforaatumprselcriberc,
utSacerdoces (qui jamfueruntin volamanus SacroCbrilmaceunCii ) inexteriore
manuinungao- tur, dumeisExtremzUoCtionisSacramentum rainillratur. Tertia ,
Qijidde inverGoneOrdinis Unltionum ? 4 Refp. SidcvaloreSacnmentiloquamur; Primo
> quocumq; digitocjufroodiSacraUndtio exhibeatur; Secundd, quzcumque
parsroanusinungatur, Tcrtid, iquocumquefenfu» muUtoOr- dine, incipiatur,
validuraerit Sacramcntum, quiacum fic iam adlitunctioaChri(lo inftituta,
adclljam, quod eftde luhftantia nequeeniracredibileGt, Chriftum Dominura
voluifle» valorem tanti Sac ramenti i circunftantii s tam levibus depcndere . i
Si vcr6 loquamurdclicitoufu, puto, nonefle faltem morta- le, quocunquedigito
exhibereunuionem, vel exteriorem ma- numoonSaccrdotisinungere, quiahzc
duoleviafunt. 6 AtiovertereordinemUncHonuro» iuutpriusungantur au- res,
quamoculi, &c. eflegravepeccaturo, docetCaflr. i* Exir. VnHf.l.H.11. his
verbis: Gr*vt ftte*tnmt mtftti ttntr* Ettltfi» etnfnttniintmt triintm invtrttrt
, fhoceft, li priusadaures , dc- indeinoculis, &c. Unctio fieret ) ut ex comtnuni
docet Suar.r.4. in tMt^M.mJbt, Emman.Sa V.Exinm* Vn3.n.tt. Bonac. aliis rc-
latis i.jil S*er*mmtu i.mn.f. % .n.xO. 7 Profectoanimadverto, etiam doctiflimos
viros, labi inter- dumin adduccndisAucloribus, Gve ob AminuenGum, Gvc ob
Typographorumincuriam; legilocum Suarii I Caftropalao cita- tum, ubi, non,
(gr*vt) fed l*li*n»i) eflepeccatum dicitur: Atillud (*lifnti)
latisminuseft.quimillud (s'*vt). LegeEm- manuelemSi, cumGenuinum,tum
Expurgatumineditionc Ro- mana, quioce«.ta.r/r. lCattropalao, ncc intoto vcrbo
Extrtm* t/»tf 1» hujus rei meminit . Legi Bonacinam , qui loco abeodemci- uto,
folumdocet, Ordincra inuogendis quinquc fenfibus non
efleneceflariumnecefliuteSacramcnti, quiamutato ordine, ad- huccompleta raanet
fignincatio , atde necelliucc przcepci, ne verbum quidcm. 8 Ego, fimeconfulis,
puto, nonefle mortale, Excipc fem- percontemptum, &fcandalum, quz certinro
hic concingere poflunt. Ratioeft, quia, utin Gmilididumeftfzpius, hzcnon
efttanta variacio, utmorttlemculpamparerepoflit. Meritdergo dixitSuarez,
eflealiquod peccatum, ideft veniale , &forcafleci-
utusCaftropalausnondifceditabhacfeotentia. Cura enim illud (grave^
nonrar6iDoCloribusutSaoch.fiM./«<<Vr,/.j.r.6.i»**».ii. ©• hi.».dr
mtjr.d.l $ n.<}.( trttfin. IdemCalir t>. l.d.l.dt vcrof . I 7 n. (i.fint;
ufurpeturpro gravitngenere peccati venialis, poflumus opinari, DoOifliraum
Caftropalaumvoluifle dumuxat notare , peccatumhocnonfore expeccatts venialibus
levibui, fedin gc- "1, -' P c fubjctao hujus Saaamenti . t TS, quivalide,
& licite poteft Extremam Unclionera recipe- i re, etl Horao Viator ,
Baptizacus, Ufus racioois xom^s , Ingratiaexiftcns, feupunns ineadera exiflere;
Craviter lafit- mus, &denique, quiineodempcrjculohocidem 5acrameot.m
noolufcepcrit, Jllu/lt 9. L Vi*ttr, x l^TOnergomortuushujuseflSacraraenticatiazt
illiautem, X^i dequodubiucur, anexpiraverit, noonifi iubcondiuoae daodumeft.
Imm6fupraM.$.a.a 4. dixi, ab eo conferendo 1»- flinenduraefle, fiprzvideatur,
infirmus cflc moriturus quam qmnque u^fliooes perficiancur , necfic caiiis $.
IL Mmjtbtmm. t Achecumeous, &mult6magisiofideIis ExtremxUncl.>
oiscapaxoooeft. quiaBaptilmusreipfafufceptus,quici Sacramencorumjanua,
neceflari6 przcederead illam, debet. Si autcra accidat ,
aliquemgnviterinrirmuraBaptizati infinevitz , flatim aBaptifmo, extremc ungi
poterit. z Qyaravis autem excongtueotia loleatdidlobaptizatoin fine viczporrigi
Viaticum, priusquimeicooferaturExtreraaUoCcio, umenciimhzc fintSacnraenU,
quorumunum ab alionon de- pendet, necefle non eft , fubtantongore ejufmodii ftodire.
luSuarez, dt Extr.VnaA.*t,.ft&.\.n.l. f.\\\- Vfiu ruitnit Ctmfci. i
"VTOnquidem, quod aCtu ratione uUtur, fedquod 1^1 tionishabuerit.
Undelicetlnfantes , perpetu6q ufum ra- lueamen- tesinvalidcinuogantur; Pueti
umeo teptennes, ctira lupponan- turufumntionisobtinuifle, valide, &c licite
unguntur : Nonefl :efle, utraortalitcr peccare pocerinc, cumfitutis, fi . ,
venialiter. QuarenonfuntlaudandiEpifcopi, quire- , pueramexcefliflcpubertatem:
Et quamvis, juxuali- quorum probabilem fentcntiam , hisfeptera annorumPueris
noo liceatdareViaticum, proquo fufcipiendo expeflanduscft deci-
muscirciterannus, umeoliccbit, debcbitquedari ExtremaUn- Otiot
quiahzcfuotSacrameoudilpanU, &ExtremaUnclionoii requirituntamdifcretioncm,
quanumillorum optniorequiritad fumendamEuchariftiam. Dixi (juxt**l:*ntrmm
ftnttnti*m )nara r^olallinu fitimft.mttk ttmm.t.}.$.8.».i*. polle , &
deberc , et- iarahisdari Viaticum. a Anautcmfacisfitad validam,
liciumqueunclionem, foKirn poflcpcccare, ulteravenialiter, undelkicumfit, Gve
puerisfe- ptcnnibus, Gvealiis illam conferre immediate poft Baptilmum ,
quandomoralitercertutneft, nondumeos, oe venialiterquidem pcccafle,
duplcxeftfententia. AfiirmatSuarez, ij.d.*i.n ll.i[i\- oueinnumem quiafoliim
requirunt potentiam peccandi. Ncgat Joan.Sanch. Apud Leina.iiff.iJt
Extr.V»a.q.$. JotSaoch. mftUet. *i7».i8.f>«9- quem(equiturLcand./r.
cumaliis, quiaGcnon veriricarcturformahujus Sacnmcnti, quzdicit: Indulgeat tibi
Dcus, quidquidpcccafti, &c. i U raquclcntencia, falcem propter aucloricatem
Doclorura , eftprobabilis: underic, utprobabileitemnoi) GtBeatiflimzVir- gini
miiiillratum fuifle hoc Sacramentum. SidubitetuT, an puerufu ncionis polleatf
poterit, &dcbebit eccleliallircinungi, fed tubconditione. Ita
Jo:Sanch.#i»/>/.rf,i7.ii. 1 7.Lcand.<<< £jr/r.O»ff.rf.j.f.}.Dian.
t.f tr*d ^stf.i 69. Addens,oe- gotia, inquibus nihi|amitceodum timecur, led
potius lucrum ipcratur, audaCtereflctraclanda. Accedamus nuncad Phrzneticos.
Qui pofl ufumntionis in Phrznefim, vel inamenciara inciderunc, hoc Sacnmento frui
pofle, certumell. Necenimopus, ut exprefs^ infirmusillud , dumfanzcflctmeotis,
petierit? cum fufliciat, velaliquoddedif- fepctitionisfignura ,
velfolumetTcFidelem, dcquoprzfumatur vclle, faltcmin mortis articulo, ritu
Chrifliauo decederc, * dequononcooftct, efleiomoruli, raodo roox
expJrcando§./r4. nnm.i. Cavendumtamenfempereft, ne,quoad Phrzneticos, fitpcri-
culumirrcvereotiz, eoenimexiflente, noncruntungendi. $. I V. r» gnui* txiiims ,
fiu ftumni , f>f , r f> Um hocSaeramentura fit Vivorum , uterplicuimuj,
m*pi mtthx*mm.t. I I .jmnUtlib. t M S*tr»m.tn frn.fmf.c. J . §.x M. 4.
&videripoteftCooinJi/».i9>f£*fr.(ai<3. ^».19. reouiritfta-
tumgntizinfufcipitmte. Qudd fiquisbonafidepuuns ieefle ia eofutu,
umenreverlfitinmorttli, hocpeculiare habethocSa- cnmentum, utinomniumienteotiacumattritione
1 remitut: oam proptereidicitur, aufet id, quodpluribuseiplicaat Theologi. 2
Huc Digitized by GoOgU \ Caput II. §. V. & VI. 7* s
Hucergopertincntpeccatorcs, dcquibusnout,Prim6,Co- ninch.i I $.dt S*er.iub.6
.». 1 9. ciuns Suar..<. *:.-.'<• twr.I 'nH.feii. 1 .-». 10. (1 poit
pcccatumcominillum, v.g. poll ducllum, tempuslu- pcrluit,
quovuliieratuspcnitcrepocuit, praelumciidumellc,fal- uni pet attntioncm
pcnituille, nili contrarium clarecoiiftet , quod
ccrtcclareconflaredilficilecft. Quarc, fi fit a lci.libus abalicna- tus,
undepollitneccoDtcri, nec Sacramenulein Auldutioncm curoattritionelulciperc,
erit rcgulariter per Exuemam Unclio- ncm rehciendus, quia regularitcr
prarfumitur attritus, & non powltdetlatuac^alipeccaticonftare. Videomnino,
quaedixi/» efUjc.Mttb.cemm.eMp. j .tj. 9. i NoutlccundoSi,
Vnb.ExtTX>t,li.«.t. fufcipientem hoc Sa- cramciuum, nondeberecfle
cxcommunicatum , nam propterei filit, vclfitimeaturelleciufmodi, eritprius,
fivcabloluce, five (ubcondicione, fimdiiit, aliolvenduc -proeoenimarticuloqui-
libctSacerdos hancabfolvendi potellatem habct, co modo, & cum nsoneribus,
quxfapnd* Sacr.Pctmt.tr.de tafrefirv. c.u.').*,. plunbus explicuimus. 4 Dices ,
Si fulccpturus hocSacramcntum debetexiftere in gra- tia, utdiclumcft,».t.quomodoadadminiftrandum
illudinfirmo aheiiatoilcnCbus, dequofolum nunccft locutk», latiseft milii
miniftranti, fiillumattritum, dumtaxat ellcpraefumam? j Relpondeo, hunc
nodumfolvitSuarcz, yp.itm.ard.*,*. de Exir.yail.feii.t M.to. & cgo indicavi
; dumcodemn.t.dixi, (vtl fiie putaai fe tfe m trttU . ) Cumenimdiclus Suarezubi
fic objccillct. Eidtlitntn petiiilitttiatcipire bte S.uramentum tum fe-
iaatlrttioneeeemta, M Htc Mim/lir ptteii litue dawt \ Climinquara
iicobjecillct, iu rcipondet. 1*«/», petifi, quia fi ttaftrat, Sa- ratient
tatiftatui, iu anetfi i fmfibatdefiitaius , tttati, & aJiat fapptnitur
atlritat , fue patU ab- t, #rjo fitcmtritutvtrtutthstfas Satramiati, reti.
Rcfpondeo, communemefleopinionem folum obligari lub ve- oiali,
quiahocnoiieftSacrameniumneccflarium: E\cipcprim6, quandoex contemptu omittat,
vci cum gravi fcandalo , quod ccr- tenonadcft, lolumexeo, quod inrirmus
rciuiliius vclitdilierrc ad tempuscommodius ; IHadcllcc,
inquirConinch.<i.i94\iir.io. ».JO& Ljyman.ir.J^Cwr.rWr.rJ.n.a.quandorcquilitusex
nul- la caufanollet, tindcaftantcs (aitLayman ) concipen-ut, illum
efteh.Tretictim, vel, ob hominis audoriutem, ad vilipenden. dumhocSacramcntum,
moveri pollent. DeindeHurud.****rr. Vnil.dif 1 1 . notat , rarum efle , quod
fcquatur cjujmodl gravc Ican- dalunicxmcra 8 F.xcipeSccundd, quandoaliud
Sacramentum iuttimus non fuiccpit, neccontritiooemelicuit, nam .funcvidctur
cxobliga- tioneCharintij adfe iplum, tcncriad lufcipiendam Extreuiam Unctionem,
ut, fifitfortein peccatolibi non cognito, gratiam cumattritioncacquirat,
iullufquc decedat. 9 Atqueid, quodinbacfccundacxceptionediclumcft dc-bere
CtiamfcrvaniMiniftris, & AflideiKibuscircainfirmum , opctae pretium eft,
advertcre. so Denique Praelati, &Parochifubquanamobligationetenen- turad
hoc Sacramentum luisovibus adminiilrandum, dicamr.4. num.j. $. VI. ftitttsri
P*?tft ExtTtms\?tt&irt CTMUtntum nea cartbit ifiQu fue. Diximut enim fupra,
tumhce fAttre diattrtie eentritum, auttiti fufeipitnt nen pteeat dt nervtin
ttut fufeeptitnt. SediUt rtttpitni , de fue leejuimur , ntnpec- cttdcneve,
namrnttem ifimcMfAXHtvi pecceii. fiuliteeieem fHtf/a, 1 pitteut trntinm,
&ct d>i»i pettru . H*cSu«r 9. V. 1 p lufmodifuntomnesii, quiexvulnere
(quidquidaliquidi- JLj cant, quivulunt, ut prztervulnus, roorbus aliquis ac-
cco.ity qui e.x morlu Vipcrae, vcl rabieCanis ( ergoctiam, qui «x
venenoquocunque J quiexfcnio, quicxhumorum inordina- tione, quicxnaturse
debiliuteutetiam muberes, quseex prz. fiutiune, velpuerperio, Omncs, inquam, hi
fi in mortis proba- bili periculo clle juxu prudentis , & quidem benignum
judicium , judicajitur, polluntExtremam Unclionemfufcipere, ctiamfi in letlo
non jaceant . s Atver6, Qui mortis fuppliciofuntafiScJendi, qui pcriculo-
famnavigationemaggrefluri, quiad prsrlium quamtumvij atrox prxparantur, ncc
licitc, ncc valide candcm UnClioncra fufci- pient, quia utfic nonluntintirmi.
ImmdSuarez, di<Ud,4i.fiii.iji.*,. fuftinct, non foliim UlicU Um,
iedtovalidamcllccolbitionemhujus Sacramenti taclam In- fitmo, quiprudtnti
judiciononpericliutur, quodcertc-probabi- lecll;
quiabocSaciamcntuminftitutumettprofinevitx. Scdeft etiamprobabile, cflevalidam,
& licium, ut fuftinct Coninch. /«r./ir^Wr.quiaTridcntinum/^i4- r j dicit,
hoc Sacramcntum coiilcTcndumcfleinfitmis, praelcrtim pcriculosidecumbentibus.
Nutandumenim eft illud ( prtfiriim ) quodindicatpoflc, quoac valorem, etiam
aliisinfirmis. } Quid, CGtdubium, aninfirmusfitin diflopericulo? Ref- pondeo,
etiaminprardic}afentcntiaSuarii,miniftretur, (aitCa-
peA\i\\xdtmiHifiT.Un>Bx.j tj.it.) huic ExtremaUndio. Sedexpe- c)etur,
(mquiiCtttT.dtBxtr.Vae3.djin.p.6.HH.ti.) donecconltet dcpcriculo.
Utraquefentcntiaeftprobabilis, fcdpriormagis eft animzfavenj ,
adcoquelibentiusexcipienda. 4
Etquidemadverte,etiaminprardidlaSuariifententia-,(q!iam
certeelleinpraxilequendam, ¬iillaroConinch. ipfeulusFi-
deliumcommunisoilendit ) pcriculum efle expeclandum, non
Yer6vitsedclperationem. Nam concors cft Thcologorum vox ,
txtremamUnctionemcflccooferendam, quandofenlus,& mcns recipicntis vigent ,
utnimirumrevcrcnter, &cumma;oridilpo- fitionerecipiatur. In quo uincn
rigorose loquitur Catcchifmus , f.xMVnax.6je.9.Grmvifimi, inquit, tipitcuuy aui
iliud ttmpui tgietiuntiadi, tbftrvure fettat , cumjnm, fulutii fptumiffa ,
vitSt ey ftafibut eartrt eaerpiaat. 5 Eiufn^ididumlenitQuinnnad.«'*£»r.t*»SvS»/.8.».i.
di- censadmorulemculpamincurrendam rcquiri, ut tanudilatio , dediuopera,
&exnegligentia iiat. 6 AdhucroitiujSuarez<.r^4a. feB.l.e.y.Miaifiri
(ait) turart dtbint, me bee Saeramemum dttur Fidclibui, dum [unt fuieempttei .
An vtrehet tt* fit atttffarium, ut cadat fub prteepeum , jiuBern nihil dicuat ,
neque rgo facile hanc eblir,atienim impenam , (attimfub ponendam . 7
HzcquoadMiniftros: Sedquiddcipfoinfirmo, fub mortali ad hoc Sacramentum
fufcipiendum f Tamb. Tem. IL De Sacram. 1 ^VUamvisExtreraa UnflioCharactercm
non imprimat, ut vJfupponitTridentinum, fe/f.7j.9.dtSacr. inten. ExEuge-
niilV.dcfinitione, nihilominus.codempcriculoroor- tisperfeverante,
iterarineclicite, nec validepoteft , quiaferael habiu, fufficit pro eodcro
periculo, utcxufuEcclcliaeconllatan- tiquifllmo. Atfinovumfupervcniat
periculum, licec infirmius nonccfuverit, valide potcrit ; &licite,
&quiatunc cenfetura- liaiiovainfirmius, atquc"idc6novo rcmedio,
novoque indigcos auxilio. a Hzcfuntcerta, &omnibusobvia .
Vcrurogravisdifticulus apudDoclorcsagitatur, quonammodohocnovum periculum co-
gnolcipoflit? Quodumen exlcquciitibus corundcm Doclorum cxplicationibus
nabebis, f^i-ro, manifcft^. { Huttiduidt ixtr.Vnii.dif.tofinttftcioquitUT,
Vevtnnovum ai(it periculum, nen reqmritur majut temferit intervaUum , auam pM
reauiritur , ut iafirmui dicatur prim prrtcnlum tvajife , ftufuifft extra iltud
. 4 1'onacina i.S.dt Extr.J:,t.l ,> .un ; h.n 4. fic, Sifiatui, inquit ,
IHfitmitatit mutttur, pttefi ittrari ExtremaVniiie . ttatjue. fiexiflens
inpericule mtrtit infitmat ptrcipit Extremam Vnilimm , dtindt ptr aliaaei
ditltvafit mertit ptrieuiam, ut fi per mtnftm ttnvalatt e% peti- eultmertu,
pattfi iterumteeipert htc Sacramtatam , fittirum inetiat ia jgravt ijufdtm
mettit perieulu m . j Suuetee.4,.iai.p.d.*,o.(ea.4J.H.j. ctim dixiflct,
frivolumefle, ad iterandam Extremam Unclionem , uniu< anni interruptioncm
poftulare, vcluniuf mcnfis; ficaddit: Idcobicrreutanenefi *ime- dum etrta ,
ide%f]ut (ruientii aibttrtt hec reUnqnendutn i(i , ut nimirum,
tenfiietttadimiirnitatc tgtitudinit, & fiatuum ejui, & inltrrupiit- nu
terum tnttr (e , praclica, & ctmmuni exiilimatient, iltactnftaa- turdivtrfa
ptrieuU , & fiatus itadtvtrfi, ut petindt ft habtant , ae /1 tfftnt merbi
em tino iifiinCii . 6 CcninchJ.l 9. dt Extr. VnH.d.SjiJ.6. itadocet, IntervaHum
ineer (erieuium tr*nfail»m , c> perieulum nexum in e*dem infirmitate, debtt
efftattabtlt, litfi tantum , atutramaut piritulum, nen feliim
ftcandtimafparentiam, dfefeBui, Jcdinre tefapoffitdieidiftinclum , ita ut ifer
meiii Itmpere , pruitnti judieie poffie iici fui(fe extra pericH- lammortii,
ftsatd tilummerbum attinet. 7 DcninueRituale Romanum his verbis breviter ,
&*difertes propofitam rem , ficexpedit. lne*demtafirmit*rtheeSaer*mentum
ittrnri no.-i dtbet , nifi diaturna Jit , ut , eitm infsrmus cenvatatrit , tit
De Miniftro hujus Sacramenti . $. I. Minifler ift Sacrrdet. 1 "pRovalore,
eftquilibetfimplcxSacerdos, lic*t< 1 catuj, vel degradatus . Prolicitoautem
uludebetefle Sa- cerdosnoncxcommunicatus, necaliainnodatus Cenfura, &]u-
rifdiclionem habensin infirmum, qualiseftPrailatus profuisovi- bus, ut itcm eft
Parochus profuis, vel alius Sacerdos cx alteru- triuscominiflioncuciu,
vclexprcfla. QuarcinnccciTmtcquili- betSacerdosnullaCenfuraligatusliciteconfcrt,
quiapotcft prz- fumerelicentiam Parochi, velPraelati, cum inhis aclionibus ,
qux non utvalide, fed utlicitcfiant,dcpendentiSuperiorc,non requiratur nili
probabilis cjufdem confenfus : jure , uc ait Caftrop. deExtr.Un3.p.7 Jt-4,.
licdifponente. j, SifineulIalicentiaSacerdosalterumungeret, (altem (xpiid
faciendo, vidcturres gravis, atqueade6culpamorulis; ulurpac
enimiurifdiclionemalterius. Nooiu, fifernel, aut*iterum; fic enimlevequideft,
ut infuniliaiibimeroini, In epnfcM exttmm. t. %.S.*jtA. roedeclarafle. E ♦ jAn
Uigitized by Google 7* J An Saeerdos excommuoicatuslicite fiigi ez ibidem diQis
pott-Jt . $. IL s<b <]** #i/i/«/i*»f/ Lib. VI. Dc Extrema Unaionc. i
T>Arochuf, &Pr*ktitcnenrurexjuftit«fLegcUyrn./.f./f. 1
».r.7j..l.Dun.M.»r.W.»70.Su»r^«.4.« J A'44/W»?-)
&i,blig»tioneiuiufficiiiubnioruli (aliienim Sacerdotc* , lolum ex Chariute
) hoc Sacramen tum conferre fuis ovibus , C ve expref- te, tivetacitcpetcntibuf
: quam tacium petiiionem ego interpre- toradefle, quotiesinnrmusgnviter decumbit,
nec Sacerdotern excluuit, immdfiexcludac, debetaParochoperluadcri, (Scc.Li-
cctenirainSrmuf>modofupr»dicJo, non obligctur, laltem rrgu- Uritexfub
mortali Extremam UnCtioocm lufcipere : qui poteft Tuo juricedere, nonUmcn
itaParochus, quiut paftor debet in illo gravi artieulo fuis ovibus dc
fpiritualibusreroediisprovidere . » ProtemporepeflisvideanturCaftrop. I.i.t. 8.
&raulti , quos ciut Leand • dt lxtr.VnS.d.i.a. &.& 9. Adde Suar te
m^. W.44. (eQ.ljmm.iO. Nobisinprarlcntiuti* (ttduo nocare.Primd, Do> cent
non pauci , utDi»n.Vill»lob. Amicus, Franc. de Lug. Suar. ajiiquecumMedul.
Theolog. deixtr VaUx.x.m.%. Gpefte infecli fintconfefli,
undccenleanturefleingratU, pofle Extremam Un- flioncmabfoluteomitti. I Secundo;
Docent Tanoerus, allatusaMedullaTheolog./^. Suu.lt Zxtr.V»aA.4+.ftB.%jt.i.o.
aliique, nontcncriParochum, quando, adhibitisremediis, adhuc fubcft pcriculum
(u* vitz , hoeSacramcntumporrigere, fcdadditSuar./.r. Parochum obli- t f\U»c
gari, adhibercconvenienti» remedi», quibus poflit fine morali V^enii
periculoExtrero»mUndtionerarainiftraxe. Legeiffum, quihzc » Solum fini«eft,
neprsrjudicium aliquodoriatur Parochis, quod neuti- quamfit, fiReligiofus
Religiofumiuungat, inquos nulla Paro- chusjunfditlioncgaudet. J. IV. Dt
Adjmttrt Mimfiranti, b*t Satrimemtmm. 1 A Dju:or,
(curefpondensSacerdotihocSacramentumMini- JTV. (Iranti, indicavifupn,
folerecfte Clcricum, imraofuf- ficere etiam Laicum , «Scaliquando poflenullum
adefle. Inquiro nuncprzterei, an liceat efle Freminara t » Refpondco,
ncquaquamlicere: nec fcilicet refpondcndoad preces, necmultomagistergendolenfus
infirmi Uncxi. 3 Quid, fidcficiant viriomnes? Adhuc fentiocumQuintanad- vtnradt
txtr.Vuctfmg.i. potiut Sacerdotem fibi dcberc refponde- rc,
ckeuademipiumabftergereuncxiones , quimFcetninam ad- hibere. Namexunaparte,
ejufmodi Adjutorcrn adefle, noneft neccflariuminhacfunctione, cVex alia
FoeminzinSacrisCano. nibus lcrap toxum. Quo miniftrari poteft Undio? $. in.
Rtligitfi amfimt bmjmfmad, Satramtnti MUifirir 1 OntraReligiofosconferentes
hocSacramentum fulmina- turipfofauo excommunicatio Pontifici rcfcrv»u in Clt-
mtnt.frimadt Prrviltg.Hi . Intelligeautem , quandofinelicentiau- ciu,
velexprefla Parochi, vcl (ine Pontificisprivilegioid faciant. Quibustamenipfiex
privilegio conferre Extremam Unctionem pollint, habeslateapudQuinunadvcnnas,
Lmtxtitamda, exquo duolcligodumuxat . 1 Prund. Si NovitiusSacerdosconfcrat
alicui Extremam Un- ilioncm fine licentia Parochi , peccat quidem modo dicto
{.!*}. atnonafficttarhacexcommunicatione. Ita S iu.itm.yin \.f.d.xi. dtCtnf
irii.4jt.\. (quidnuid dicat Navarr. /»«»Jii.r.iij».lo*. Sylv.
V.rxe*mm.fjtmm.\i. apSuar.cic ) n»m hzc cxrommunicatio efl coutra Religiofos ,
NoTitiiauteminodiofisReligiolorum nominc non vcniuot. 3
Sccund6indicxaClementinanoneft fermode Religiofo mi- niftrantchocSacramentum
alteri Religiofo , quieft exemptui i JuriidictioneParochi. Ratioeft, quia
dicxaeprohibitionis totus U»cunqaehora,quocunquetempore, quocunquedie; noa enim
ell, undecoarclatum Gt erufmodi tempus . lim in terapore InterdiQi prohibitum ,
id invenimus in Sa- ero textn tap. Qmtd im ttdtfTnit&rrmtff. i
Excipitamenabhacprohibitionedebent, Primo, ii,quibut proillotempore
concellumeft priviligium , quod an, dcquate- nusconcedaturaBulla Cruciatse,
diciturr»rr.</*"»/<rrf. Interioi legeiCruc.
iatxftd.hmll.Crm.t.tjdmb.t. mu.x. ubictiamdicirur , quoad Religiofof . 4
Excipefecundo, quando moriturus SacramentumPcenitcn- tixreciperenoiipotuit;
naminhoc cafuExtremaUnctiocit mi- dium valdeprobabiliter neceflariumad animz
infirmifalutem , undeillamnon prohibetEcclefia, ficutnec tuncprohf tionem
Sacraroenti Pcenitentiz. 5 Quoniam veroacquiri prirrum gratiam , & peccatum
t . remittiFideli baptizato per lulceptionem aliorum Sacramcntorurn bonafide,
ckcumattritioncfacxam,eftfolumprobabile. InSaar. dtBxtrVmHdiff.*i.ftB.t.m.t9.
per Pcenitentiam verd, &E«trc- mam Uncxionemfitmoratitcrcertum, Suar
«M.ide6putononef- fealienumabEcclcfizpieuteconcedere, utinfirmus, fitempore
interdicli non potuitrecipere SacramentnmPcenitentiz, ( efto
reccperitaliquodaliudSacramentum, etiamEuchariftiam) pofle
UncIionemExtremamrit^fufcipere, illiqueifaccrdoteeam tni- niftraxi , ut
fdlicctcertiusejus uluticonfulatur. DE SACRAMENTO ORDINIS L Sjfdfit Orda, &
atutmfltxt 1 /^RDO, feuOrdinatioeftSi»j«i./«y?t<7«, ffmtmali,p- yj
ttffaitttmimfrtffHmtCbaraattii tribmitmrvir» baptivut tirta imcbarifiiam,
«kattnfuttr.dam, gma minifirandam. » Signateautemdicimui {eirtaEmtbarifiiam)
omnesenimOr- d ines reUtionem^feu habitud inem habent , fi ve remoti , five
pro- ximead unicum Euchariftiz facrificium, vel conl miniftrandum-
Namproptcrciticetilliplures fint, umcn, . omneshabentprzdiclam moralem unitatem
pcr eandemrelatio- nemadEucharifliam, unumfunt Sacramentum , lege Bellarmi- jwm
l.i.deOrdinj.S. tic Marchinum dt o-iin.f 1 .r.i f. i Ordincsautcmenefeptem,
idcflquatuorMinores, Oftiaria- tum, Lectoratum, Exorciflatum, Acholytatum,
tresveroMa- joxes, nimirumSubdiaconatum, feuHyppodiacooatum, Diaco. rutum,
&Sacerdotium velpucrinon isnorant, quorura onicia dicam inferius. 4
Primamtonfuram, &CardinaIaturanon efle Ordincs , Epi-
fcopatumverdnonefledivcrfum OrdinemiSacerdotio, fcdeius extenConernquandam,
quaEpifcopodaturpoteflas ordinandiSa- l*S. 5opos' * dcnique Archicpifcopatum,
& Papa- ■ -He ordincsd iverfos ab Epifcopatu , fcu i d idu extenfione 1
latufitinnucre: lcgafltur DoCtorej paflun. Ut BeU
lu.l.ex.w.Laad.dtOrdjiiff.ijf.i.&to. alioscitans f>4«.i4. if. 17.
S*nth.ime«mfJ.Jj.toJmb.9.Cil\top.dtOrdf.iJtmm.l. Quint.«« , exeo, quod
Epifcopatus cftcxtenCo Sacerdo- tii, fequinulliter, & invalideordinariin
Epifcopum, cura,qui Sacerdosnoneil,
quiaEpifcopatusprzrequiriteflentialiterSaccr- dotium; quodnonitaeltinaliisordinibus.
Nam quamvisillicite quisiniuareturv^.Saccrdotio, C przccdentibus Ordinibu»c»re-
ret, valideumeninitiarctur, quiaSacerdotium noneflentialiter, lcd folumex
przccpto, illosaliosordincsfupponit. 5. H Am tmn 1 Ayf Inoxcsquatuor, elleOrdines,
cercumcft.quiataleipro- J.VX nunciatTridentinum/^ax^M.».^' sarram.Ord. &
me- ritoquiafaciunt gradum, feuordinem inEcclefia fupratonfun inlignitos,
quztonfuraeftjanua, feu fundamentum Ordinum » nonOrdo. & An veroMinorum
horum Ordinum collationesfint Sacra- menu, diflentiuntDD.VafquczM.ju* If.d.ifj.
Aliique, quoc citatLcand.deOrd.W.t late probat non cfle . SutCMtanfilA.j.
e.l.d-7. Lemd.Le.q.6. Avcrla JeOrdm.f.i ./iii.z.Catlrop. ttm.t.tr.ia
Ord.f.lJt.9. tamencum communiore, 3c probabiliore fentcnti» efle, probat,
quosDoctoxes, fi eflotium, aJi. MAJO- $. L Ih III. IV. V. & VI. 73
MAJOR.ES. J Subdiacooatus eoll 'ione n efle item Sacramentum , eftlon-
KCprobabilius, quimvi- • tear, opinioneindkentemnonefte, in
cenfuramvocarinoiipolic, camcnimnooiuilli Dofli lequuntur , vocantque
probabilem . . . 4 Quc-dautemcolutioDiaeonatus fitSacramentum, videturac-
cedereadcertitudinem fiiei. LcgeAverfam > Ut.cit.f*a.y .Apud Caftrop. /. * .
a. 1 . Sot . Lay raan , aliolque apud LcancUi Ord A.I . 4-7- &Marchin.rr.i.i«Or^.i.'.8»ocat"l<ieprobabilem.
t DeniqueSacerdotium, &EpUcopatus,proutincluditSacer- dotium, defideell,
efleSacramcntum . At prout fuperadditex- 'iySSuko* illudexdiakcolligidebet,
Ordinem cAra jimdUcrimVs, efleSacramentum, ■#<watgtoatggM»J dcberedigneminiftrari
abEpifcopoord.nante, & *«^f W» ord.nato, ideftfinecoofcientu pcccati
morul.*, » primo deSacramentisin univerlumexplicatura ieft. Sed difficul- tas
propriahic feoffert: Anid fentiendum fitdeomniOrdine _, etiam
dcprsedituextenuone, ltaut collationero, vel receptionem 1 TESStS.
Iueftfentiendumin feotentia, quamutproba. bil.orcmftcutifumus, docentem,
cosomnes efle Sacxamenta , muUo magi.de illaextcnfione, quim d.x.mus, ccrtd
efle Sacra- mcntum Atquianonpotuimusnegare probab.leeffe, Subd.aco- natum,
&M,noresOrdinesoon efleSacramenu, utmodo v.dt- raus , iJeo probabile etiam
_rit , ea ro.mrtrarc , , ut vult U™<^um multis dtff.i. dt Ordjq.xi .& xi
. Quiotaoad. dt Ordm.fimt.i 7- «*»■ » • vel fufcipere , non eflc faltera
rooruie . Dc materia, Forma, &Officiis Primse Tonfurx, & Minorum
Ordinum . » Ejusmateria rcmou eft liber contineoj Saeras Lediones , ideft
Epiilola» , & Prophctias. Proxima eil ejufdemhbri tradi- tio. Porma Atcifi
, O» fi* vrrhi Dti rtljUer , hahitmrmi, fi fidili. ttr,
&vttilittr*fficmmt*umimfl*v*ru, farttm cum iu , vui ■utroum D*i *h itui io
oent mirufiravtruut . 1 MunusergoLecioriseft lcgere przdiclasProphetias. &
Sa- eraslcripturas, ctiam Evangelmin , fcd extra Miffam , nam in hac
ellomciumrefpeclivcSubdiaroni, &Duconi. ItemcjufdemLe. flonscft munus,
Catechumcnis baptizandis fidei rudimenu tra- dere. Olimpaoe*, & fruitus
novosLcdor benedicebat, mioori tamenfolemnitatc, quimea, guzconveoit
ordinatisin Sacri» ■ utnoutG.Hurt. «\«f.terum hodieid tui$dtOrd. tr.*.Wf.i.
teftatur . $. L rrimn Ttmfur* I TJ», dtfmtatitadti J_i drm *hf*ami*m.
inChm,f**EceUfiay &*d *j"f- wfciwTEpifeopo per abfciflionem capillorum
, loco nuteS ?SctS£ vcrbi: locoformx, umulabordinandopronuncuta: Domuuu
fatimvtMatumta, o $. IV. Bx*rti/Unu . Dico (locomaterise, locoformz) cumemm
primi Tonfura Ordononf.t, veramateria, formaquenoniodiget : nam propte- rea,
hiSomiff.sJval.dequisi;telfcMarch.d#t>d./r.».»j.t^.ia.;de-
putareturadobfcquraprxd.tla. liquocunquealiomodo.ipfocon- lcnticnte,
adeaaddircreturad Epilcopo. t Officium prim«TonfursBeft,depuureF.delemadcanendum
in Ecclelia ,ob quamrationem vocaturisPfalmtfta, b. ei impooitur
utfemclrccitetfepteinPlalmos Pceniteutiale*. cumLiunus_ & Prcdbus
confequcntibus . Deftinatur itcm per ipfcm Fidelis ad ob- fequium. acfamulatum
Eccleiiz, undc fit caow beneficiorum Ecclefiaflicorum,
cViptusadOrdincslequentei. 4 Uiautemid(iacoccafiooedicam,adverte,
praediUasOrioo- nesimponi abEpilcopo tum toolurato.tumcuilibet ordmato m
Minoribus, &quldem lemel, etiam, firecepcnt timul diCtam
Tonluram&quatuor omoesOrdines: impon.inquam, non lub peccato,
fedfubconfilio. luMarch./ xr.8.cumNavar.cc Rcgi- naldo,Ccutiidem lentiendumeflc
deMatutino,.«MHiis , qu» idem Epifcopus imponit Ordinato in Sacns , dicam mox
t.i. 9.4- §. II. Ofiimuutu. I Xa^OrdtEttltfittfiittu, JZi rhrndit & t*n*di,»d
pmmM. % Materiaejus remouefl liber Exorcifmorum,Proxiroaejuf- demlibri
traditio; Forma. Atttft, & umtmrmU mtmtU, &m*. kt ftftfisttm
imftM*mdim*mi fnftr Entrtmmtnti, fivt Bnflixjuti , fivt C+tttbumtnti . \ EjuJ
ergo officium efl manui imponere fupcr Encrgume- nos, atque cxorcilmos legere ;
OlimExorciftaedicebat Populo , ut, quinon communicarcnt, darent locumaliis
communicatu» ris, &aquam, quain minifterioBaptifmi ufuruseratEaptizans,
infundebat, fed hodie haec, ipfo oonufu, abrogauefle, idem Hid. nout Marchinus
. Cj. V. Aulith*tut . I T~? StOrdtZttltfisfHew, am» dfur tHtfi*t tsxttudtadi
mmimt , jtj crr.um^ Mtnfmn trs»iftrtmii *d*Usn , Swr,« (,S«W«*- ctno VrettUi,
prtS*erimi*ifitri». a Materia remou huius Ordinis eflduplex.altera, eftcande-
labrumcumcereocxtincto, altera, funt Urceoli vacui. Horum traditio cfl matcria
proxima . Noutque Bonacina dt Sser. Ord.a. mm. p*rt. 1 . mMm.6. ciut . Henr.
Fill iuc. & comm uoi ter fat is effe , fi unus Urceolus ungatur ab
ordinando; Forraa itemduplexeft- Alte- ra. AceifiCtrifnmriumemmCtrity mt feimt,
1 1 *d attimdnd* Ertlt- fi* utmimm mmmeifari mmmwm Damimi . Allera. Attift
Urtnlii , ad fagxirtmdmm vimmn , &*au*m m £mtm*rifii*m SamfmmiiCtrifli, i*
mtmin* Dtmimi . ] Circaquz, triplexeff fententia,alii,utBonae. Rich.Angcl.
aliique apud Lcaod. di Ord, a. 1 7. aflirmant priorem :-alii , ut S. Th.
Val.Gtan.Bonac. ziuqwafadUamd. tu*t»m, poftcriorein , alii denique , ut A
verudiOrJ. j.a. /«a.^.utramquc fimul effe materiam,
&formamadzquatamhuju$Ordiais, & peripfasimprimi Cara- cierem. Omnes
probabiliter . 4 Omcium ergo Acolythi eft prtepanre lumina ad Sacrifi- cium,
Cereum, ubi ell legendum Evangelium . fcrre : Dia- cono , & Subdiacono
irifcrvire , ( nam inde dkitur Acoly- tbus, latine, pediflequus ) Aquam, &
vinum in Urceolismi- niftrare , eoidemque »ino , & aqua plenos eidem
Subdiacono porrigere ■ 1 Acolythum. iromo & caetcros quocumque Ord me ,
quamm Minori, infignitos, immo&lolumtonfuratospoffeliciteungere vafalacra,
led inquibusnon (itSancliffima Euchariltia , tefte G. Hurt.
d«Ord.di|f.i4.&plur.apudeundem Leandr. docuimus. m mfmfc.dtSatr. Mif*
U».l.c.z.$.l. m.9. fi. VL Tmfmrm , & AS Hl , CVti isrrrANTVR , OBLIGBNTVh.
Saeram EJukarifiuum famm, & mrnid diAUii? I j amiEccUfiam. a
Ejusmateriaremotafunt clavesEccleGz, Proximaeft por- reflio,
feutraditioclavium. ForaufuntillaEp.fcopiverba : S* aii,
auafiratiemtmDmrtddiimmt fnhitribmt, _M hticUvihmt «- tMMM»
AddunturtanquamCzremooiz, aperrre, &claude- re foresejufdem EccleCz,
&il'« »«<•»' campanulam, leu fum- culum, nuoealigatur, quibus oftenditur
exercitium Ordinis , % Oftiiriimunus'eft,fecundurolLeat>d^c^M.iaexMirck
sV.rr.x. f x.t i.iperircclaudere.cuftodire Ecclefiam,idvocare,&
admitteredignos, indignosexcludendo, , Campanas pulfire ( ex- plicatGafpar
Hurt.iiOrd. difs intelligi, temporclicrilicii 1 fupelleclilem Sacrira cullodire
» deniquc apenre l.brum ei , qui eft E>dicituru»,quod
umenultimuminulucerteoonell, Leged- n.thuUm. §. III. LtBtratmi. * 1
T2'&Ord* EetUfiafiicmt, autciiutdismr pttfiat tJrtfhttUt , f> jC,
ftriftmtu Uttmdi m EuUfim. 1 TJRimatonfura, &Minoribusinitiati, eodie, quo
initian- 1 tur , obliganturocSacrara Cororouniooem fufcipere , & per hanc
occafiunem , quid de alib i n Sacris / a Refpondeo tribusdictis. Dico, primo,
Tonfura, & Mi- noribus initiatos non obligui . Pnmd, quianon adeftTextus ad
id obligans. Secundb, quiaaliqua Rubricafic forte difponens , nullum indicat
prarceptum , unde iolum continet confilium . Teruo, Praxisidem perfaadet, quaado fcilket ordines
confe- ruotur i Prandio . ) Dico; fccundb, idemafiirmaridebere deSobdiacoruta,
& Diiconatupropterduaspriores ratiooes proximedicus; femper fupponeodo :
nou efle alicubi peculiare pneceptum . 4 Dkotertid, Sacerdotio initiatumomnino
fub pcena culpae motuliscommunicaredebere, tefteOjinunai.d/Ord*».^»/.!?.
ava.quiadebent partkipare de fuo facrificio. AN FECCET SyiS , Sl INTTrATVR
TONSVRA, &Mm*riui, tU* mitmtum afttmdtmdi ad alict Ordimtt . St amid dtEfiferf* U ftitmt,
itUm initUt} j Neutrum peccare morul iter , pu to cum Sanch. it Ordin. Uhr.y.
mnm.i 6. Cooioc.Uymao.G. Hurud. Botuc^liifque apud Lcandui» Ord. Digitized by
Google 74 Lib. VII. De Ordinc. PrJ.df.».9&io. quianulla gravisdcordinatio
in hoc apparet , nccgrave prxcrptum; nqnitainro, quiRcligionem ingredilur ahimo
non perleverandi , quiahicdecipit Rrligioncm, dum ali- tur ejus cxpenlis contra
cjufdcm Religionis soluntatem ; le- gr Coninch. dtOr.i.d.lo.n.iOj, 6 nices.
AtTridcntinum feff. 1 5 .<• 4 de Ref prohibctillos pri» ma'1'onluraordinari,
dequibusprobibihsconieduranon lit ,cos , Donlxcularis judiciifugicndi fraudc,
ledutpeo fcrvianr, hoc vitx genus ciegilie . Relpondeo. Tridentinum loquitur de
initiato ex intcntione fugiendi judieiumfxeulare, nonjutcm de
intcntioncnonafcen- dendiad alios ordines. 7 Quddfi quxras, anis, quicontra
Tridentinuminitiatur ex intentionefugicndi dictum judicium, reccet mortalitcr '
Ref- pondeo, elkduas fententi«< ■ Navarr. Barbof. March. Molfet. aliique cum
Lcand./.r.f.u.puum , peccare raortaliter. Sanch, O.G.Hurt.Coninc. Diana, Lavm.
Bon. ap. Leand. /. r.cum aliis , tnonaliter nonpeccare. o Hanc pofteriorcm
(equor; quia, ncc Tridentinum imponit prxceptumgrave, necgraveminjuriamis,
quicumejufmodi io- tentioneordinatur, irrogatvelEcdclix , velpotcftati lxculari
; quilihetenimuiipoteft iualibcrtate, in cligendo vitas ftatu,efto
dcindeperjccidcns fcquaturexemptio i fxcularibus, cVcfto fic ©rdinatusad
liatumaltioreni nolitalcendere. 9 Verumpeccatnelaltem venialiter/ Refpondro,
5anch Lc.it. I7.fichabet: SiOrdinti Mtnerti , aut frimam Tenfummtcctfitnt ,
felum inlmUl dtcltnar* jurifdiSieaem ftri fteuUrii, nennulla euifa tft, attti
dt/ifit ttiia mitatieOrdinei fufeifiendi. Ccrtc ex modo loquendi communi, illud ( nennnlU ) tolum
venialem notat . QuarefideindeS.i. chez ».18. dicit, nonpeccare Epiicopum , II
j>r.< JiSumordinet , intclligcndus erit, (nc fibi fit cootrarius ) non
pccvatcmortaliter, namnonpoflctcffugere venialcilifcicns ■diliud coooeraretur .
10 Notabilc dcmumeftilltid, quod docet , Layman , nlmi. rum,
RccJoresAcadcmiarumlinevcniali folercallumere Mino- r;s Ordincs, abfque intemione
permanendi inClericatu , fed folum, utficpdliotScr.olaresEcclefiafticosregere.
QuxDotrri- na ollendi», polfc adelle juftam caufam , updcDevcmaliterqui- dcm
peccctur. An TECCET IS , MiNORtBVS rNITlATVR OB SOLAM fftm Benrfieium
Ecelefi*fttenm cenfeauendi ? 11 Mjrchinus«VfW.'r.'.f.8.r.^.t..f».i
f.adhanequarftionem fic rcfpondet : Sididalpe*fitcaul»principalis
nnalis,&primaria, mortaliterpeccabitur,fccus,fi(itli-cundaria,
&impulfiva. Qux dotlriiiaconfirmari potellcx DivoThoroaa.i ».i8j.««.t.docen-
tc, appetcre Epifcopatum ob divitias ( intelligendus enim eft pnncipaliter )
cfletnortale. i» Profetl6, fiid, iuabfolutedidrum verumeflet, vxSaeer- dotibus
, vx Clericis , vz Fidelibus . Quotufcumqueenim eft , qui obtincmhabendi
temporaliaadlpiritualianon moveatur? 1} Naviterigiturintelligendumeft , quid
fithacin removcria Hicro, velfirmliifietcmparali unquam ifine, feucaufa piinci-
pali, iautmortalitertuncpeccetur. Cerceeft.cumquisita mo- veturab hocfinclucri,
&italpiritualiaad illudordinat, ut velit legemDciin regravi ncgligere,
dummodd eo lucro potiatur . Hancprofodointentioncmu velClcricus, velEpifcopus
habctin fuaOrdinatione, peccare mortaliler , nooeftdubium, dequehac loquitur
SantlusThomas. A 1 0 ejufmodi intentionem non habeat , fed ita velit finem
illum lucri, mediafuaordinatione, utfivcexprclse, five tacite fit pa- ratus,
lcgcmDcinonnegligere, hunccerte difficileeft , pronun- ciarc,
mortalitcrpcccaturum. Quamvisenimaliqui fit venialis dcordinatio, fpiritualibus
uti, tanquam mcdns ad temporalia , tamen, dumcooftatvolunuspnedicu, ellcgravis,
& morulis dcordinationequaquam videtur. Legenonnulla admodum huc fa-
Cientia »» neftrt tfnfe. dt Stur.Mifft bt.l.r.l.g.t. jts isrriATvs tonsvka ,
vel minor/bvs peccet yfi yi- nt nlUtnnfn nxtrem dnene, O* nCltruMtndtfettUt t
14 Quarrrvisaliqui , utTh. Azor.Sylv.aliique apudLeand. i* Ord.d.j.n.i x.
nullamhic agnofcantculpam,umenadefle venialem mihipfobabileellcumSanch.^i 7.
dema.tr. W.ll j.7. quiaejulmodi Clcricusvidcturrecederelltatu. queminipla
receptioneTonfu- rxvidcturimpliciteEcclcfix, aliquotandemmodo, promiGAc •
Nonergo hancculpamegoducoexcapite inconftantix ;hocenim
fortalienonattingcretculpam, cumlitiblumdefectusmajorisbo- ni,
utinGrailidiximus/«^.).n(/>rr«/.r.tl.».x.ledexcapite dicix iofidehtatis in
re non noubilitergravi. 15 HuncautemClencum,fibeneficiogaudet,vel Ecclcfiallica
penlione , illis privari ftatiro , ipfo jure , inito validc nutrimouio.ne u
llfHJHICl uuiu i«iiut luatiiujuuiu^ic «,v,u«.„ r*w,<n.
lA*cS*acb.lili.7.dtmarAilf.4Aji.S .Cailrop. de Ord. djtnu.f.M 7^.1 ,. L,ym.
Ut.A.lr.iJ.l*. ».7. AN TONSURA INITIATVS , SIVE SIMVLEX CLERlCVS , fivt
Btnefieijum ftetti , fi Tenfnrnm , <•**•» Ckricmm tfftlUmus , ntn dtjttMtt
Idtm flr tetMfitntmtMtrimus dt InitUttinSMerit, EiauU it xtH&ut
CltrieMlitn, ? 16 TriplexeflSquoadClericam, fententia. Primadocet(cum Panorm.
S.Aug.Tab.Arm.Sylveft.Ban. Sotoapud March.itVOri.rr. i.f.i.e.6. t omnes
Clericos peccare moruliter , & Clericam ferre ne- gligantpcTtempus
notabile. Secundafatiscommuiiis fcum Vafq. t-l . in ? d . i jo. r.8. G .Hurud .
dtOrdAtffjtlt. Sanc. in etnf. IH.J. e.t. d i9.l.':n<d.d.n.dcOrd.a 54. tjt
jjjallerit , nonomnes, fedCle- ricos Reneiiciatos, & conliitutos in Sacris
. Tcrtia contendit,fcum March./.rrr,*^.i^.6.Caftrop. tOrd.d.unie.f.tS
«.j.Cajet. aliiique apud Diin.>.j\rr-4.r»/iSt.) nullospeccare morulitcr ,
nili adfit tcmerius, contumacia, &contemptus. 17 Huictenix fententix ego
adhxreo libentius. Ratiocft, quiaconfideratis diligenter, expenfifque fingulis
textibus allatis in contrarium fentientibus , nullum in veni ,qui praeceptum
(altem gravecontineret; quamdiligentcm conliderationem hicinferere animusfuit.
Vcrum, quia poft meum in expendendo laborcm impenfum ( finceteenuncio, rneoon
mentiri ) incidi in Mar- chinum , /. c. apud quem legi , meam dilig.-ntiam ab
ipfo fuifle prx- veotam, ided judico, latis fuperque eile , fiteadillum, Leitor
benigne, remittam. 1 8 Excepi autem contrmptum , Scc. quod ex Cajeuno fic
dilcrte notavit Layman. //«>. j.fr.9.r.i 2. ». 1. his verbis inquibus
ftatuitur etiam dcvclhbus, &comprehenduntur item initiati inSacris .
Sylvtfttr t ArmilU, inftutx. ujunt , »#» tlfe mtrttli, Cltrirnm L:nt- fitiMtnm,
Dtl eenftitutnm in SMtriintn firenttm TenfurMm, nut ItMti- tnmClerieMlim (
[tcUfn ctntnmMtU , ry eenttmftn ) m4fi MMttnSUh fx- ttffut fi»t nlttn medum
eeufuttum ; & hoe fUtet , inm tfft mcnttle Ji fftantii eircunfiMntlit
ftrftnM, leei, dinturmtMte ttmfiru, &r.CU~ ricMiiiTenfur», ty htbiiui
negleilat net»b:iuer KfqfMf hmtfl*ri, f> hen»t»emfUCItrutrum, eujui
ir»tUt»liih»bituileftEetlefi»flicM?rt- cifitur. SUvrritx j«il*c»uf», vtt*d
ttmfui brrvt,fint henijUtit dttrtmt nte , hjauui dtfentur , nnll* imnitneulfM
ift . SftaAndn ttiam tft tuj*fcun*nt Dieecefistenfuetude . HatC Layman ! qux ,
quafi iildcro verbis , approbat Caftrop. l.c. 19 NecdiflimiliseftTrullench./n>.iS".<i*0/i<.r.»».i<.i
j. «.tf.cujus verbaexfcriberenon erit inutile,quia explicantprxdicum Lay- manni
, & Ca jetani dotlrinam ; Sic enim ait . C*tei*nnid*cet ,lnttU- tumnm
jeflMnttmhMkitumClerknlem , &T»nfnrnm Mferttm, tunc fecc»rt mtrtMitttr ,
auunde »difi> ttmtriiti , eentumuci* , & ctnttmftui. Cnjut ftnttnti*
fuflintri fefftt , fi atufftt »li*ued fignum, aue*\'f*rt,- rtt Cttricm , qued
t*nt}u»m frehahile Mdmiltnnt LtdtfmM , & VtlW.abei . Seeiet tMmtn \ finnlUm
fitnum ClrrtcMtut »ffart*t ,utfi huhiium Laica- lem ,0" enfem fint ceren*
dtftrrtt . Idtifrhtni, frtdtcit VtlUiehei , rj» Ltdtfm» eancludunt , Cltritum
mttiatam tunt jeiiim feee*re mtri*ti- ter, eamit*dtferth*hitum, ui vidtutur
nenClericui . Extift ftmfet nieeffiiMtem ]nfl*m, iju*liieffit fMUfertai, vel
fuf* mimm , farvi- luttm item timforii eh mit*.,i» reixrruentUm,&c. HXC CX
Trull. A ddo cgo Barb. & G. Hurt. U. <Tc Valq. 1*. cit. t.i. C A P U T
III. Dc Subdiaconatu. $. I. Suid ilU fit , & tptM mMttria , r> ferma
ttnfltt , & gued tjui efficinm} l QUbdiaconatUS eftOrif
SattrEctltfiMfiieu,, aue datur fettftu »3 afftjltnd, in altMri Prtttyttr»
f*ertfie*nti , mtniftrandttiCali- tim cmmvine, r> fMtnam ctmHeflut, &
item peiefta, ltf,tnd,ffi- fttU, in Miffa. x Materia, &formacftduplex . Altcra
cft Calixcum Paten* finevino, AHoftia, quxeft materia remou, nam proxima eft
ejufdcm porretliocuinhac forma cx vcrbis monitoriis compo» fiu potius, quam ex
imperativis, Vidttt tujai miniftirium vabit tradttnr, tdiiveiadmente, ut itavei
exhibeatii, auod D,a flacere fejfitii. lupoft accuratam coulidcrationem le
inveaifle . aflurit Vtiq.t.l.iai.f.diff.Hi. e.f.nu '1. cum plaufu luorum
Audito- rum; namfic,air, conftabithocSacramentummore cxterorum rebus, verbis,
&noneftcummoleftia quxrendum, curhicOr- doconferatur fincforma vcrborum?
Alteramateria reraoU,eft libcr: proxima, eju» porretlio: forma hujufmodi,
Ateifitt /i- hrum Ef ileUtum , & hahttt fettflMttm legendt in Etclifia
S»nH*i Dn , r*m fra Vivii , auam fre Dtfunciis , m Nemint Patrit , tT Fi- lii,
(TSfiritniSMnd,. | Exhismateriis,&formisnonnullifentiunt,utVafq.Coninc.
March.apud Lcand.irOri.rf.1.9.1 j. Cajet-A OrdJ JMhtfAjJt-i J.vo- cans id
commune , & certum,conferri Subdiaconatum per priorem
AliivcrAutMedin.Pilliuc.AverlaG.Hurtad.aliique«^.t«4»i.c'f«« tum per priorem
fimul,& uoitim cum pofteriore. Id quod,& *n du-
plexCharatlerpartialisimprimatur, &duplcx conferaturgratia, «npotius unus,
&una? fimilefque quxftioncs, quxadpraxim nonfaciunt, Doaoresciuti
profcquuutur. 4 Mu« Digitized by Googl i Caput III. $. II. & III. 75 4
MuneraSubdiacoai, ideft SubminiftriSacerdotis,his verbis
■umeranturitiPoiitificili . Subducoousdcbcc I. Aquamad
roinifteriuraalurisprzparare. H- Diacooo miniftrare. Ul. Pallas altaris,
&corporaliaabluere ( de boc omnind vide immeflrt tfufc.it Smcr.MiJf.) IV.
Caliccra , & Patenaro in ufura facrificii eidem offerre . _ V.
Panemconfecnndumpro populoin aluri ponere . Hzc in tA £ '
*>u'BUSexaliisRubricisaddirur. »{: Cruccra in iupplicationibusgcflare . *
"• Epiftolaro in Milla lolcmni canere. AS IS SVEDIACOSATV , VT Tl lASl
CA-TERiS ORDtSl- BUS , & frefertiminSmcerdetie,
fititmeiefumttvmiertiSmcrmmtn- ti, etntingtrt fbffice mmterimm , *n fttimt
fufieimt ftrrtilte fmiim mbEfifeef* cummeeeftiemeOrdimmmdii efiaLatina: naminEcclefia
Gr.rca non verura etiaro Diaconatum , &Sacerdo- 5 IdquzrimusinE fofum
Subdiaconatun . tium, & Epifcopatum conferri per manuum impofitionera, nul-
lusignorat. Nequemircrisbancdiverfitatem, quiaCbriftus Oo- roinus infticuit
materias, &formas hujus Sacramenci Ordinis, VIII. DtniqucSubdiaconusad
mulicruro januam, ficuti Dia- noo cumomnimodadcterminatione,
fedreliquitaliquadetermu conusad ttnuam virorum, «kimiiterapla ingrediebancur,
anti- nationi Ecclefiae .- Inflicuitenim velutiingenerejUtEpifcopusper «uicus,
Ap.C em.Roro.ii».8.«^.r.ii.-/i4,i5. adfexus diftin- aliquodmanuurafignum,
feucxcenfiooemcommunicarecordinan- guendos, aJlidcba.it. dopoceftacem,
qualeautemhocfignuraeflec, voluic, utEcclclia 5 f^^Subdiaconiraunera,
quibusadde obligitioneduas, decerneret, quzinGrzcisdcterminaufuitextenfio
manuumfu- quas iub moruli jn fufcepcione fui Ordiniscontnhic , putaCaftica te™
[%Vindi ' * Dotas Canonicaspcrfolvendi . 6 ^n^uetriaadverte. Primd,
porreclionem , feu craditio- nc m prxdiclaro ,quzcftmateriaproxiraa
Subdiacooatus, utetiam umiJem tradicionem ioDiaconatu, &Sacerdotio, debere
, fob pcenanullitatis Ordinis fieriabEpifcopoordinanre : quzumen in- vi;i Jitas
nun ita c„re apparetin Minoribus Ordinibus, namolira abalio, quimab Epifcopo,
hoceftab Archidiacono tradebatur Acoly to materia , ut nouvit Vaiq. l.c. diff.i
\i.c\.m.\\. ap. A v. q. *-itOrd.imit.fta.\,Secund6, formam priorera
Subdiaconatusdi- uam»,i. folumefle illaverba: (Vidececujus roiuiflerium vobis
tradicur) ccrceraenim videncurfolumad adhorutioaera pertine- re. Lege Vafquezciutumdicto*.*.
Terci6, Infecunda forma invocationera SanAiffimzTriniutis
nonefledenecefliuteSacramenti, lege Bonac. «V c«rr. S.qjm.f.
i.*.i*.Curaucemdicatur (videiej mplurali, ncionemaTheo- logis
kholafticispecito. $. II. Qmt/Hennmliqmit Smidimcenmtut . St TRADATVR CAUX SOfE
fATESA , VEL COSTRA, vmlidmne efi erdimmtit ? « \ J Alidaro eflepuUtSylveft.
V.Ord.%. a.i i ./«. invalidam Mar- V
ca\nusdeOrd.tT.l.r.6.t.t.d.l.ecLcindcT,dtOrd.d.i.am. i
rquiaConciliafeffiperucrumqueexprirount .Etratio ipudidat, utucruroquetradatur,_cutaducramqucparteroSacrificii
, nimi- rum Corporis , & Sanguinis Chrifti , ilia traditio refertur . Certe
hocpofterius, faltem in praxi . utpotc tutius, & raeiiori rationi io-
nixum.erit fuftinendum , idquefatis conrirmabitar ez dicendis de Sacerdotioroox
»M- f.%. »?■ ubi dubiara putabimus ord inatjoncra Sacerdocis , fi porrigatur
fola Hoftia , vcl folus Calix . A S I S SV Tmttnm mtn Smcerdet it ? B D t A C O
S A T (ugUimnt md V C A L IX ' , & , mt item tm a Sufhceredocet Booac. de
SmerJ.l.qjtm. f. O n na,Si , alii- quecumLeand.rf.J.^cW.a.iS.
quianullojureprzcipitur,iltade- beread huoceflcclurneflecoofecnu. Non
fufocereconcendicCa- ftropalaus : tii OrdJ.mm f.m . «. i ).quia , per harc
nonconfecrau , ne- quaquam fignificatur, tangencem ea vala depuuri adrero
facram Sacrificii, ArquiafecuspofletdicietTe materiamapuro quodlibet vafculum,
ligneum, coriaceum, argillaceum. Denique Marc hinus de Ord. f.6.c. i .d. i .».
} .Bonacinz fen tentiam poftfaclumtolerat, non veroantei, quia Calixnoo contecracus
noneftCalixtnjureCanonico. " • 1 Equidem aflero, Prim6, Marchinidictum
fcum ficde vaio- reOrdinacionis, utratioabipfoallau clarederoonftrat) fuftineri
■onpofle: quaudoeniraanteordinationem inepueft roateria , e& icempoftea,
cVccontra. Sienimunquamvalecilludaxioroajuris. Smedmhmitie mltmlidmm tH , trmSm
temferit m*m ceavmlefcit , certe valetinadroiniftratione Sacramentorum,
inquibus, ucomncsfci- mus, dcalibinosexplicuimus, retrocractio,
&6ctiojurislocum habere nequaquam potcft . 4 Aflerofecundo, Bonacinzfententiaraefleprobabiliorem,&
loquendodeSacerdotio, mihimoralitercertam . Ratioeft, quia rnateriapropria
Sacerdotii eftHoftia, <-Vinum, quz etiam li dencurin manusipfasordioandi,
fufEcienciflima func advalorem Ordiois, cum folumproptercongruentiam tradantur
in Calice , &Patena, utexVafnuez, aliilquedicemusinfrar.4. $.).«-^.Er- go
parum nocebit , fi deficiant Calix , & Pacena confecrau , cum fo- lum ad
fummttm efTet perinde ac fi Patena ipfa , & Calix deficerent ,
moddexaliaparce adfit conuciusmonlis, quifufficieoter poteft adefte,
firutiibidema.7.dicemus,ii ver6Calix,&Paceoacooper- ufioc, velindifco,
aucaraportatili materiaconfecranda crada- tur, <5cper velum ,
velperaramungator. Atqueexhispatetref- ponfio ad mionesCaftropalai.
ProSubdiaconatu fufficit ratioallatt».». per ordinandi caput ab ipfis vocata
Chirotonia , ideft manus impofi- cio; inLatinisaucerafuitextenfio ejufdem maaus
, quaporrigan- tur, leutradancurordinandopracdidainftrumenta. Ecquidcro ,
loquendodeOrdinibusSacrisSubdiaconoporrigicurPaCena,& Ca- li x fioe Vino ,
& Hodia , Sacerdoci autero eadcm Pacena , Sc Caliz , fed curo Vino , &
Hoftia : nam Epifcopacus ,eciara in Lacinis, con- fcrcurperminuumimpofitiooem,
&Diaconatus, etiampcrean- dem iropofitionem conferCur falccm tanquampcr
materiam in- adzquatam, ucmox diceraus. Huncexplicaodi modumpoft ac- curatam
confidencionem , video ioter czteros modos, abaliis excogitatos,
etleexpeditiorera , quiquidera modipocerunc lcgi apudDoclores laceutDel.
d.i.deSmer. fetl.j.Mtich. ii Ori.tr *B. i.f.7.c.l.mu.9.A.veiCdeOrd.qm*ft.z.
(ed.l. DiCiH. de Oriin. Aliof- qucab iplis citatos. 6 Pluresergo Dodores
utCajeunus,Sot.Vafq.Reg.Laym.Hurt. aliiqueapud Lcand. itVtri. iij}.\.
a.lX.dcAietl.l.m*xcitmnd. non requirunc conuciuro phyficuro, & realem , ut
neceflariuraad valoremhorumOrdinura; fatisenira cflepuunt, fi adfic conca-
ctusmoralis» ideft utordinandusaliquo geftucorporis V.G. ex-
tenfioncmanusfignificet, (e illainftrumcnta, velmatcriara, que offerc,
feuporrigicEpifcopus , accepcarc. Verum pluresuc C - jet.fe recradans apud
Leand./.f<r.Sanch.«i«i»/./<i.7.«i/^.i.i«4.i. Coninch. diff.\oJmb.\.
March. ieOrd.f.y n.\ J. A verf. qm.i. dtOri. [ea.\. Aliiqueapudprzdictos,
requiruncomnind uteflencialem , &prorfu* neccftariumconcacium phyficum,
&realcm. Confli- Ousracionum, exucraqueparceallaurum, nimisobviuseft apud
ciucos, naro propterei a me, qui lolam pnzira proraovco, cft omnin6omittendus.
7 Illuddilerteproouncio.Quarovisutnquefententiafitproba- bilis,
nihilominusinpnxi iu adhiberi debere phyficuro conu- cium.ut is, qui folum
moralicertetigit, (iticcrum fubcondicione ordinandus,&incerim
abftineredebeacabexercitioOrdinis,prz- fertiraSacerdotii. Racio hujus
monicionis, quam facitHurudj<« Ori .dif.t 6. .licctpriorisopmioiis
fcclator,eft,quiauncus rigor , quoEcclefia Latina conuclum phyficum przcipit,
&folicitudo tann , qua is phyficus conudlus in eadcra Ecclefia fervacur ,
often- dit, illum efle neceflarium ad valorem . b HincSacerdos
finephyficoconuctu iniciacus Confefliones Fi- delium exciperc non poftec,necaccipere
ftipendiaproMiflis . nec redicus Beneficii Saccrdoulis iquia nemo ,excracafum
nccullicatis, vulcabfolucionemrecipcre, vel obligationcro Sacrilicii habere ab
eo , quiejulmodidubiuuoneinitiatus fuit, oeceidem porrigcre pingues reditus
Beneficiorum , &c. 9 Diti(fr*fertimSmcerdetii)<mi*in Sacerdoteeft gnve
pertcu- lum nuIliucisSacrificii ,&Confeflionura,damniqucPcnicenciura, nam
propterea prztcrSacerdotium noo puto neceflariam in iisOr- dinibus przdiciam
itencionem promotioois. 10 Inquircs. Przdiduscontadus phyficusdebecne fieri
fimul phy licecum prolationcformz ? Refpondeo, SatiselTe ( cumLeand. iiff.x.
ieSmer.intrn. q.i6. aliosciunte) liraul monlicer, ideft, fivepauI6 poft, /Tve
paul6 antc, itaumert, utdiftantiaficvaldeexigua, nam verum monli-
terefledcbetqudd, duro Epifcopusprofercformam , ordioandus ungac.
AdditdcLugo»i»«/7>.mKir.//'i.i. J«/>.t? cjm , quinonCeci- gicCalicc.n,
&Pacenam, dumaciuforma proferebatur , fed mo- do diflo , paul6 poll pofte
quidcm ad majorem animi fui quiecem fub conditionc rciniciari, fed non efle
neceftarium . Quz doctrina oftendic, valdeipficerumeflerefponfioncmnoftnm, nec
folum probabilem. Aliquzalizquzftioocsadprzdiclammateriam, &
forraamSubdiaconi facientesiubebuinfn«.4-^J.»-6.7.cr 8.infi- mili>
curaSacerdotiq. $. III. SZut/Hemttmlique* chtm eilixmtieatm SmUimcemi d* i
•p\UasobligatiooesSubdiaconumfubire infuiordinaciooedi- \_J
ximus$.i.Caftitaccrofcilicetcu/lodiendi,&horas Cano- nicas reciundi ,
quibuspoteftadditertia, ideft, & patrimonium i , ad fealendum poffidcndi ,
de quibus neceflehabemus( ini- Mprima) fepantimhicdifpuure. De Ordine.
OBLIGATIO t Etquidem. Primaqaxltio, quoad Caftiutem, ea eft. Ao ad illam
teneatur Subdiaconus (idemdicdeczterisconllitutis in SacrisJ exvoto,quod,
dumordinatur, fiveexpliciteemitut,fi- veimplicite, xlum vultordinari eomodo,
&cum iisoneribus , qurSubdiaconatui affixitEeelefia, aliixit autem Ecclclia
obliga- cionem, utvotumCaltiutis ipfeordinandus emitteret. An po-
tiustencaturnonexdicJovoto, lcd immediatecx prxcepto ej uf- dem Ecclefix ,
quatenus fcilicet Ecclefia prxceperit , utSubdia- <onu«iVenereisabftineret:
ficenim etiamuexpreiseordinandus Caltiutrm non voveat,
adhueobhgabiturexprzceptoj CcutiPi. deles,
etumfirtonvoveantSacrointerelledicfcfto, adhucteoen- tur ex prxcepto
Ecclefiaftico . 3 Valdeautem hicnoundum eft, huic oblijutioni fervandx
Calliut», quamhabet ordinatusin Sjrris, eileannexum impe-
dimentumdirimensmatrimonium, hoceii invalide conliitutum
inSacriscontraherematrimonium.filbrt^illudattentet : id quod defidecft,
cumlitcCoiicilioTridentino/r/.i4.f«JM«i.9.definitumt cujus verba moxponemus
n.8. 4 Porr6quoadobligationem fervandxCaftitatis triplcx eft fen- tentia. Alii
MS1nch.Hi.7Jt mttr.difp.ij.n.lo.Viiq.in \.fJiff.iAi. Toa.lH.7 M nutr.f.i 7 .M
irch Jt Ordjr.tj.6s. S.Suu.dt ktlig.rtm.} . Caftiutemvovere non vult mntnatum
ftittrt (fuut verba Hur* tadi dtOrd.dif.l6.) prituar, oumadt trdinatur , n>«
vivrndo; ftd ttimm frittmfm frjmnti, mutufaut ,tmt txpliciti , »tttim\"
•Utal , muUmd M»tVMWMWl , t.wlmm *d «lljutd ftdt»t , ttutm [mftifit .
HzcHurtadus. Et une prxdictus vovcre nimis ccmcre decipit Eceleliam in regravi,
qux quam ad O rdines i plura admittcret , (i ej ufraodi in co difpoficionetn
tumelletejus matrimonium, quodforte contraheret , quia jam habetOrdinem,
cuiadncxa ertabEcclefia irriutio. Votum au- /,4.9^.17. allcrunt tencn ex voto ;
Alii ut VaLSot Palud. quos lc- quitur A ver.7.4 fca.y.v.htferemd is , ex
Prxcrpto ; Alii ut Coninc. d.ioJmi.t i.HcbeWM.i Jtmtr u 10. Hurud.fVcW.^
Archid. lib.T.cinctr~du,c.*p. exucroquc, & quidem wnncs magnzauclo-
liracionibus, unde & riucis Dotlores , lique non vulganbus innixi 1 omnibus
eft meri td conccdenda probabilius. 5 Vcrura, quianonpaucicx his
Dodoribusconfundunc obli- g.ationeralervandeCalliuciscumobligationenon duccndx
uxoris lubimpedimcntodictonullitatis, coicti fuerunc admittcrc obli- gationcm
Przcepti» ubitantummodoeil votum. Explicoclariiis, dum meam fentcnciam profero.
6 Egoenim fultinco, obiigationem fcrvandz Caftiutis incon- (Ktutii in Sacris
immcdiateellecx Votn, (fivcimplicico, fivecx- plicito, comodo, quoexplicui j»j.
) At impelimcntum explici- tuni».*.. quodiidimhabent,
dirimensmatrimoniura.elleimme- tliau-cx Ecclefix Prxccpto. 7 Priorparsprobatur,
primo, quia in aliquibusTcxtibusapud Prxdidos Auctorcs, obligacio adCaftiutem,
inordinatoin Sa- cris, vocatur Votum. Secund6, quiainaliistextibusprxcipitur,
utnullusadSubdia- conatum promovcatur , nifi priusfecaftc vifjurum promitut .
Tertioquia omncs fateotur , ut alibi nos tib.x.mitkCtaf.c.7. $.1. ».^.intdu
P»m»rjMn,i6^x. diximus, & poteft videri fignatcapud
Vcrriccllirr^.ivMr.f.».». Sacerdotem peccare lacrilege , fimcrc
interneadmittatdelccutioncs Vcnercas, cum teneaturad fervan- ^amomnimodam
Caftitatem. Ergo faterietiam omnesdcbent , cumtenericxVoto, 6t non cx Prxcepto
Ecclcfix. Patctconfc- quentia, quiaEcclefianonprxcipitmere intcriora, utnec
judi- catdeinternis, ucomnesfcimus . K Poftcriorpars, quod
impedimentumdirimensnutrimonium immediateiniifdemfitexEccleiiz prxcepto,
probatur, Priro6, ex 'I ri lentino fejf. 1 4. Canom .9. iniisverbis. Slgi dixtrit,
Cltritet inSmerii ciaflitutn , Vtl R*tulmrtiftlimaitirCaftirutmprefejf»i ,
ftfft mitrimemiumcintrahert , cinirmilumtjmt validum rfft, ntn ebftantt li- •t
Ecdt/Uflica , vilvat», mmmwm fu , HxcTndcntinum,quod, li beneexpendatur,
duodeccrnit. Prim6,nonpofieliciteprxdi- floscontraherc raatrimoniuin ,
quiaobllatvotura . Secund6, in- validcilludcontrahere, quia obftat lcx
Ecclelialiica . Probatur fecund6, quuVotum exfe, in quantumdicit pro-
milTioncrn Deo facum, non irriut matrimoniura, ut patet ex Voto Caftitatis
fimplici, quod , quoad promiflionem Deo fa- clam, omnind convenit cum Voto
Calliutis lolemni : Rurfus OrdoSacerexfe, necmatrimooiumirriut, utpatetinGrxcis
, ergoquandoquidcmapudLatinos, tum SaccrOrdo, tumVotura Profeflorum illud
irritant , nonnili cx Lcgc Ecclcfialkica proveni- reimroediate potcft.
Probaturtcrti6, quiaroultiSacri Tcxtus apud przdiclos Do- ctoresaltatiiempcr
itajubcnt ordinatis in (acris lervarcCaftiu- tcm,
utaddantrelatiooemadirriutioncm /natriroonii, quafidi- catEcclefia. Advcrtite,
quod ucrx veitrx ordinationi ego con- jungomatrimoniiirriutionem. 0
Exdictisfitprim6, ut fi quis ordineturOrdine Sacro cum
exprcltaintentionenolcndivovcreCaltitatem, cum hic ver£non voveat,
quiaVotumdebet ex proprfa voluntate proficilci, voto oonteneatur, at,
fimatrimoniuminit,nul!itcrineat, quiaejuf- modiirriutiomatrimufiiiuondcpendeta
volunuie propria, fed alc^eEccleliaftica; licuti, fi meusfraterducituxorera
Bertaro , egofioaffiniscumipfaBerta, afliniutcdirimcnte matrimonium , quodforte
attcntarcmcumipla poltmortcm meifratris; fio in- qnamaflinis,
etiamGliegonollcm; quiaimpediraentum hocnon depcndetlmeavotuntate, fedalege
Ecclefialtica. 1 o Ad vcrt e autcm hunc, qui lcicotcr Sacros Ordioes
fufcipit,5c 1 11 nuui uiiutujriiwus, |»cl. penfationemaPontifice, quam Umeo
Pontifex difficulter 1 det, quiadifficillimcpoterishodie,
intanuharumrerumperitia, inculpatam tuam ignorantiam probare . ix Dixiiterum (
mui ftnm Ordinti fmfcipit . ) nam fi quisadul- tus nonhaberet intentioncm
fulcipiendi Ordincs, Ordinesnon fufciperet, quianemo valide fulcipitSacramenu,
nifi ea iulci- pere intendat. Unde, quiahicvere Ordines non habcret , nec
adiervanrlamCaltiutem, necadalia oneraOrdinis Sacri tenere< tor, neque
laboraret impediraentodirimente matrimonium ;fo- lilm peccavitlacrilegepropterdefciaum
illiusintentionis, ut er (c patet . tj Exiifdcm fupradiQisfierctSecund6, utfi
quisinjulto roe- tu. velvicoaQus fufciperet Ordinem Sacrum .tcneretur Voto ,
quii Ltb.l.inDttmi. r.l 5. Jtctura elt, ractus cx Ir non tol! it vul.i n-
tariura. Dixitamcn (tcneretur) namcrftcrum ,quia votaexin-
juitotimoreextoruirriununceiTeexlcge (altcraEcclefix, nota- vi,
Lib.i.imnrCAl.c.t.^.o.n }.idc6hodie nontenetur. Quoniam ver6cadcmEcclefia
numquaminvalidavit CcVnec poteltT rcce- ptiooem Sacramenti fadam cxtimore,
idcirc6 is ita oidinatux contra.iit impedimcntum dirimens fubfequens
matriraoniura * quod impedimcntum Ordini Sacro eadem Ecclefia connexuit ,
auodqucdilpenlari potcrit i Summo Pontifice, quiaidem metus ac
jultamcaufamdifpenfandi. Ita, poit maturioremconfiderationem puto tenendum ,
quam- vhlib.t.i* Dttmlig.cmf.i.g.fi.n.^. fcqucndo aliam opinionem di- xcrim,
initiaturaex metu ralide. &licite matrimonium pofle contrancrc ,
quodcertecltprobabile, quiaprobabile elt, Eccle- fiamconjunxiflc impedimentum
dirimensreatrirooniurofoliOrdi* nisSacrofufceptomodoordinario, & confueto,
ideltcumcogni- tione Voti illi Ordini adnexi , & volunUr ie eraifli , ut
nout Boiliut I. mix cit. i ».xot . probatque. 14 Dices? Quicxraetuinjulto,
utibidem diximu<, folemnl- terprofitetur, potell probatometu validc inire
matrimonium > necfolumlicite, curergo noniuis, quiOrdincm Sacrum exfi-
milimctu lufcipit? Refp.Claracllratio, quiahic, ut mod6dixi , verumOrdinem
fufcipit. UnJe&contrahitid, quod Ordinielt adnexum :ati!le,
cumverenonfitprofeflus, nultaraobligationem adnexam profcf- fioni fuhire poteft
. ij Deuiqueficrctterti6, utexviprxdiflx dodtrinx, fi infan* rationis impos ord
inaretur , quem in jure Cj«*. dt Ct. ftr fmttum frt- DMrn.certumeft validi ,
licct illicite,ordinari in Sacris (tvun ver6 . per aliquos , in Epiicopatu ,
quia Epilcopus ord inatur in Paltorem , adquodmunuseftincapaxis,
quirationecaret, utdocct Sanctus Thoraas,
aliiquecumOftrop.i»«u<»Ori».7.iiJ,.i.lcgeLeand. dm Ord.d.$.
'>-"'<. qux ratio,anconvincat , nonelt otium nunc quxrcrc, quxram
tamenbrcviterinferiusr.f.§.t.ii.ii J(iinfans,inquam,or-
dinareturiiiSacris,noncflctobliguusad votum fervandum , quia infans cmitterc
votum non ralet ;fcdtamen invalidc grandior fa- ciustniret matrimonium, quia, cumhabeat
Ordinem Sacrum , habct & impcdimentum Ordini Sacroadhxrefcens. 16
D\x\iMem,(Jifrtt txviprtdi8*d»flrint) nim cceterum Ec- cleGaid
voluitlimiureinlnlancibus, diipoluitque merit6,utip-
lis^Jvcnienteufurationisidareturoptio , tcfteSanch.aliiquccora- muniterapud Mtrch.tr.t.f.t.c
8.«'./.io.Bofl t.t.met^jit.^ j>.t 09. ut fi vclint Ordini ftarc , llcnt , ac
dcinceps obligabuntur ad Caftiu- tem ,quiaper diflam rlettionem implicitc illam
vovent ; fi nolint, ducant uxorem , ut libct , led Sacerdotio non u tantur . 17
Quidfi(utid hacoccafiouenontaccainjinitietur puerratio- niscompos,
fednonduropubcs, fciensOrdiniSacroaunexumef- fcvotumCaltiutis? 18
Refp.Sanc//»7^jiv4rr^.]0.j>.8jiliosciuns,putat,huncpue- rumantedccimum
lcxtura xuti^complctura , non teneriadconti- nentiam poftTridentinum , imm6
ipfi lirere uxorcm ducere.Ratio clt ,inquit , qui a Sacer Ordo, nui imbibit
Votum Caltitatis, perinde elt,acprofcliioreligiofa,fed Tridentinuin
irritamrcdditprofcflio- nemaiitcillamxutememiltam,ergo, & hocVotum. 19
Verum Marchinusi' c.cui iiiieLe*nAJtOrd.d.i j^.y.ioiXJj^ n.\o6. aliique putant
, tenrri ad Caltitatcm , ut & ad horas Caooni- cas recitandas , quiacxuna
partcpuer rauonis composvatide fe oblt ringit Votis, cV cx alia Tridentinum
roddic quidem nullam pro- feflionem cmiflam ante illam xutcm , non vcr6 Votum
in Sacerdo- tioimbibitum Neque valctparitas inrrbusdcpcodentibus i vo-
luotateLcgislatorisi mult6roa£isbic, ubimtgna fuitratio irri- Digitized by
Google Caput V. §. I 77 tandi procapuerili xute profciTiurwern religiofam , quz
fecura affert onerainnumcra , puu atiaduo Voti Pauperutis, & Obedien-
tix;,itcmclaufurara,rigoremvitz,&c.quxnon affertOrdo Sa- cer.LegePontium
iitj.mstr.t.xf.n.t f.An.diccntem opiniooem 'lhotna: Sanch. efle finc fundamento
. Scd lege Boftiura l.t j1.107.af- fuperChrifti Corpus inSacristafis
quiaexquotidiana praxiDiaconus, pro ■H §. IV.
SecuntUc4/liz*ti»bmmCsm*nu*tp»rf*ivtmli, Ktmijfvi. UBi TAMES DE KOCTimNO , ET
MISSIS AB EPISCOPO i» iff* Ordinmtiene tmfefitit. 1 E oblicationc rceiundi
horasCanonicas dixi abfolutiffj- ra expofitione , Pixidcm, feu Lunulam,
inquibuseft Euchariftia , cducitiSacnrio, velifublirailocofumit, adducitque in
manu* Sacerdotii . 6 Qyarfitumiterumfuit deratinereprxdicandi VerbumDci ; Et
puu v i cum Leand . dt Ori. i.xjj. } 6. & 1*9. hoc mu n us cfle pro-
priuraDiaconi, nequeenimpuundumeft, tradiilliEvangelii li» brum,
uteumfolumlegat, verumetiara,ut,fialiiscftidoneus 1 Uludinterpretctur,
&Fidelibusevulget. Quicquidergodicantaliqui,
utChainer.&Med.«#.Leand.cit. id concedentes Diaconislolum, quando
adeftpetwria Sacerdo- tum: raihienimdurum videtur, Ecclefum velleprohibcrc
illis mc, r«.'.i.D«.f«#t.5.Nuncidumquam inloco nonin- orTicium , quod ex
propria ordinatione ipfis competit . Multo cpportuno, quzrodumuxat,
aoNocturnura, quod reciundum magis durum vidcridebetCaftrop.i«Oni.J.j<i».
M-» «»-<lui fate- iinponitSubdiacono, ut&Diacono Epifcopus
ineorumOrdina- tur.materiaraadzquauraDuconatuselTctraditionemEvangelii, tionc,
obligencuriirecitare fub moruli . Idcm quzrodeMiffis. utdeootctur, inquitipfeidem,
muDUsDuconieflc lcgcraEvaa- tribus, quasimpoiiitSacerdoti.
NaradePfalraisPccniicntialibus unpofitisOrdinatis in Minoribus jam memini me
dixifle fupra •UV&l.aM. 1 Refpondcot Dian.&Bonac.r.tp.i. mfndmtx
cttmni. obligari puuot lub moruli, icd rigorose nimis : nam, tamleveraobli-
gatio exnallocapite adefle convincitur, puu,necex ]ure,nec ei Pontificali,
juflii Clcm.Vlll. edito: in his cnin tamguvis prarccptio nou lcgitur. ItaSanch. ii».j.c»nf.e*fa. imb.x. n*m.6.
Pct-AnelloPerf./r«a.i«A«'.C4».M;.r.i<.?.»«.io. Bard. im ftUH.
a^.8.4.7.aliique. ? AthxOrationes,&MiftximponunturinPttnitentiam; Er- go,
cumfintmaierianotabilis, obligabunt fubgraviculpa. Rcfpondeo. Undc colligis
imponiin Pcenitentiam,qu«fem- per imponi dcbetfuppoGuculpa ;
Atculpaneeft.anpotiusfum- tna probius ad Ordines promoveri ? Dic ergo rodius,
jmpo- ni in gratiarum aciioncm, velquidfimilc, & ad lummum; ut confilium.
5. V. TtrtU M£*rio (nfficitn, *. II. 1 OlnontradaturlibcrMiflalis^
utcertefolet; fedalius liber 0 continensEvangelia, veleoruropartem, Inquiro,
anpro- motio Diacooi valideconfilut? Refpondeo, valideconfillerc,
quiajarojamadfuntEvangelia » lod folura requiritur . 1 Inquiroiterura . Quid,
fifolum tradaturliber Sacer V.G.li- ber Exorcifmorum , yeTConcilium
Tridentinura , vel fimilis liber Rcfpondco, Nonforeordinationemvalidam,
quiafic.noa *d- efTentEvangelia, quz fignificat forroa , quam ordinans profert
, Aceift feteii.utm Itgtnii Ev*nfilium , &c. Inquiroterti6, Qtjid, li
touScripturatradatur/ foreccrtevalidamordinatbncm, quia Evangelia 3 Inquirote
imadfunt. Ui DEhac fcrius e*t s.f*. De Diaconatu . $. L $*,i rlU fit ,
&*m*tjm,mmttri*, fermm, TJ St Ordo S*ctr Ettltfimfikmt , J_» AlpJcndt
Pte<er» tn minifierie *h*ri,, tn Mifi* *m tmftrttu fettfitu frtximi
legtmdttpu hVMit- ;o, ioiciliic nwi — jamadfunt. Undeidcmdicendum erit, fi
tradatur folum Tcfta- mcntum novum , non vero. fi tradaturfoium
vetusTeftameatum, quia in novo adfunt Evangelia , in veteri non item . 4 Qu6d G
traderetur libercontinens lolumada Apoflolica ■ Epi-
flolasyPauli,&Apocaljrplis, iocertaroihiefletordinatio, & lub le
repetcnda , nara quamvis in Adibu» , aliifque pratdiclis
idfitdotlrinaEvaugelii, nonfunt tarocn Evangelia . Dc Saccrdotio. §. I. SluiJ
fit , tjfmemt nuUttu, , ftrm» , & oftittm Nouillud ( fnxuai ) pcrquod
maximediiliaguitur iSubdia- libus AccrdotiumcflOrdoSacer, perquem datur
poteflas ciendiChnltiCorpus, &Sanguincm, ac remittendi Fide- sVu matcria ,
& forma dupiex eft . Prior eft Calit cum Vioo , _j
PatenacumHoftia.earumquetraditio. Formaeft hujufraodi . Accift fHtfitttmtftrtndi
fAcrtficutm Des , Mifi*f<)*» CtltirrMmdi , t*m _ , &forma duplexeft:
Alteraeft liberEvangc- & PatenacumHoftta.earumquetraditio. Formaeft
hujufmodi . liorum, ejufdemqueporrcclio cumhis verbis uraquamform Atcift
fttfimttm Uttndt Evnagtlimm tm Ettltji» , t*m frt viyu , frtVivit, i**m
friOtfmmBit, im Smuni Dimimi qtUm frtdtfmnUit, im Nimimt Dimimi . Poftcrioreft
ultiroa impofitio manuum, abipfo folo Epifcopo Alteri cll impoiitio roanus
dcxter.e iaila ab Epifcopofuper caput fadaipfiSacerdoti cumhis verbisumquam forma.
Aecift Sfa-i- ordinandifubhisverbis. Atctft Sfiritam f*mitmm mdrtimr, & *d
t*m fmmeimm, tj*er*m rtmtftrit fttcmt», rtmUtmmtur li, , cqmirum
ttfiflendumDitveU, &tentMi»ntk*tej*t, imNtmimt D»mmi. rttimuerit , rtttmtm
fmmt . i Et quidcm ficuti in Subdiaconatu , itahic duplczadcliopinio. j Dixi
(ultimairapofitio) nam in folemniutibus Ordinationis
Sacerdotisprscceditaliairapofitiomanuum, faciaab Epifcopo or- dinante, &
abaliistribusfaltemSacerdotibus Ordinationiamften- tibus, iupcrcaput Sacerdotisordinandi,
ficut etiara procedunt alixCzremoma:, putaimpofitio vcftium Saccrdoulium ,
Sacra Undtiomanuum, &c.quz omnialicetmagni momenti, da tub-
Ibntiauraenncquaquam funt, quicquiddicatdeLugo i»S*cr*m. im gtn.d.1.
ftd.t.mn.90. puUitsl efle tieoimutVaiq.Sotus, Val.Rcgmald. apud Leand.itVor-
dia. d.l.qa.ii G . Hurud.rf« Ori. iif. 1 1. Caltrop. d» OrdimJ. mmu.f. 4 .n 10.
puUnt, traditioncro Evangeliorum cum fua fonna efle rnateriam,
&formamada>quauroDiaconatus. Nonnulli vcro ut Bcl ia r m . !>b. 1 .
de Uri :>, c .9 . C011 i nt h ■ d. 1 o. d. 7. n. 0 1 . Co r 11 . « I j p m t.6.mdermm .
March.i» Ord.irtii.l.f.T.c.l. S*nch. imcamfl.1. tAJm\t. Averf. m.i.feH.6.
aliiquedicuntdle partialcm. quar cumprardi- ctatraditiouelibriintcgret
adxquaum. Probabilius efthocpolle- rius, quiaEugenius ioDecretoFidei ait,
Diaconatum coofcrri perlibriEvangeliorum traditionem, (ScConciliumCarthaginiea-
ieQuartumr^.4. aflignatpro OrdinatioocDiaconi impofitionem manus.
Neigiturharcduodiclafibirepugnent, velcerte, utco- cerdotii folam hatrcant,
expcditiusdicendumerit, huncOrdincm per aitcru- &Hoftia cumfuis verbis
truminadsequate, perutrumquc integrc, &adaequateconferri ,
atqueadeoBugcnium, &Concilium ioliiminiis vcrbis afTignaflc
materiamioadarquaum. Quindonaro imprimitur Charactcr, aa
dupiexgraiiacoaferatur? &fimilia, funtquzftiooes iScholafti- cisexpendendz.
4 MunusDiaconi.ideftMioiftriSaccrdotis, cftafliflere proxi-
DePresbyterofacrilicanti, idquod involvitmulu,ied prxlertun przrogati vam
lcgendi Evangelium in Mifia . Munusetiam ejufdern cfl ,
exprzicriptoSacerdotisEucharifliamminiftrarcquandour- gctneceflius,
utitcmSacrorumlotianialljltere: quz duoegofa- tisclar^protecutusfumta^M/V.
dieemm. e.6.m.l. &im»fmfc. ieS*- tTif.Mif*l».I.c.X.§.x.mii.li»a.t.S. f.t.
m.X. 5 SemelquzGtumfuit, an Dtacouo liccat deferre Pixidem , in qua
fintSacrzformiilzdcunoaluri inalterum? Relponrfimusliccre,cum Lcand. uOriAx
f.;X.March.ii.ciut. quiacxS.Th- j/.j.Si^rr.t^j i.Diaconusdebct haberepotelUtcm
impofitionem efle de efleotia . 4 Eflautem &hicduplcx opioio.
Nonptttcienim, utValent. Bonac.Nugno, aliiqueapud Leand. deurd. d.^.a.6.
&apud Averi. itOri.m.x.fta.S. puuntelfcmateriam, &formamadziuatamSa-
diaiCalieis, &Patcnz cum Vino , Nonpauci autcm, ut Layman , G. Hurud.
Grand.FilliucCampan.Delug.Marc.aJiiquecit.& Ljeand. & Averf. ciut. Item
Bcllar. lib.^d^Ordm. t.9. & Sanch. Iti.j.ctnf.^c. le inadzquaum . i Hzc
pofteriorfententia videtur probabilior , quia in Con< ciliis, Patribus, &SacnScripturaOrdinatio
Sacerdotis fempec vocatur impofitiomanus, utnouterudite Bellarm. /. c. Cum crgo
nos mod6 mmm. ?. excluferimus illam pnecedentcm impoficia- nem manuum,
hancexcludere ooq poiluraus , at quiaadzqua- ta fine dubionon eft, erit omnino
inadaequau. Czteras quz- fliooes, & iane mulut hinc pullulantes, lege apud
Scholafti- cos, dummodo femper certumfit, Apoftolos fuiflevere Sacer- dotes
inltitutos i Chrifto in ultima Coena, utdefinit Tridcut. ftf.ix.Cmm.*.
MuneraSacerdotis, prztcrraunus tacrificamli, fcu conficiea- di CbrifliCorpus,&Saiiguinero,
&abfolvcndiipeccatis,roult lut, I Digitized by Google 7» fuot, &
omnibus obvia , nam propterei non funt hiccum lcflo- rum tzdiotranfcribcnda.
Intcrczterailiiusetiara cftprzdieare VerbumDei, fcdcutnulitivecumDiacono,
propterfuperiiisdi- clar.4.§.r.n.<. ' § . tt. S*d/iieMa Lib. VII. De Ordine.
Chrirt. i "pRimaquxflio. AnSacerdosanMultimara X tiooem, fedpoft
diffamCalicis, ejufque prolaum formam validcconfecret Corpus, &Sanguinem?
Refpondcovalid^. quia jam pcr illam traditionem complete ipGcommunicatacfl
hzcpoteftas, &uthabetur ex Trident. /./. perillamell vere Sacerdos ,
acdefaclo valide conlecrat inMiffa Ordinationis, quam concelebrat cum Epitcopo,
ancequam acci- piat, perdidiam mamiumimpofitionem, poteflatem abfolvendii
peccatis: confccrat, inquara, in dicuMifu Ordinationis , five iblut,
liveaiiionecommuni cum aliis, quz lunt quzftiones i Scholaflicisatiitatz. x
Hincvides, Primo, hti duas potellates, ideft conficiendi Eueharifliam,
&abfolvcndi apcccatis, elfe interfc diflinclas , necunamabalia dependere,
nonvcroiu inaliisOrdinibus , ut pluribus profequuntur iidcm Scholaftici . ?
HincetiamvidcsSccundo, ficuifortcpererrorem, velquid fimile,
tradiueftpriorpoteftas, non ver6 pollerior , invalidc ab- folvcrcapcccaiis.
VidesTertio, inprzdiclo cafu, folum pofteriorem effe fup- piendam,
quiapriorfuumcffeQum habuit,fuumqueCharaflerera imprcffit. 4 Quzfliofeeunda.
UtrumncccfTefit neceffiutevalorisSacra- menti,
ucordinandustansatimraediatcHofiiam, anfufficiat tan- gerecumCalice folam
Patenam , ubi cil Huilia , non veroipfam Hoftiara? Refpondeo cumG.Hurt. iiOrd.
dif.is- Coninc. d.io. dmb.j. wt. 7 1 • Cj11 rop. dt Ord. 4.untc.f.+. n.ic.
Vafq. Gran. Sanch. apud Leaod. dtOrd. d.j. 9.14. longe probabiliusefl etiam
practiccfufhcere, fi cumCalice fblam Patenam , ubifit Hollia, tangat ,
fufficienter enimdicituracccptarcHofliara, dumacceputvas, inquoillaeft ;
firutidcfadonon ungicurVinum, ledCaiix, iaquo illud conti- netur.
luG.Hurud./w.rr/.diceiisidellcmaxime cercum morali- ter; &ret7eVafq.
<*\!46.r.t.».r9.cV ao.aliiqueapud Leand./s. y.aa-notat, cumordinatus
habcattunc manuslintco colligaus , difficileefleungerecumCaliceipUmHoftiam,
przfertim habenti digitos breviores, &denin,ucLeanderreae hic putat, etiam
fi fit przceptum ungcndiiptaraH.>!liaralnon cflccredibileefrefub ruoruli ,
&c. 5 Quzfliotertia. SitradaturHjflia, imraediatein raanum Sa- cerdorts,
vel, ficradaturHoftia, & Vinura fimul immixu in Ca- lice,
validaneeftOrdinatio? Refpondeo, validamelfc, quiaid, quodperfe, &de
eflcntia requiritur, ett traditioillarum fubftantiarum , &folum ob coa-
gruentiam,exprzceptoEcclefiz, ulurpaturCalix,&Patena. 6 Quzflio quaru .
Satifneefl ungere Calicem , in quo fit vinum , & cui
luperimpofitafitPatcnacumHoftiajfiocnccciritateungcn- di phyficctpfam Patcnam
.' quzquzftio cotnmuniseftetiam Sub- diaconolic£tprohoc, fincVino, &Hoftia?
Refp.cumConinc/>.G.Hurt.Vafq. Val.aliifqueapudLeand./.r. » 1 /. ad valorem
fatis eflc , quiaCalix > & PatenaCalici lu?c rpolira
vHenturfacereunum.&exaliapartcficuti proSacerdocio, pio
qu<»debeciuCaliccadeflc vinum, fufficitad ipfumvinummorali- tcr,&
hiimanomodoungendum, fitangaturvasilludcontincns, kanunrfgffifietUngereCalicem
continentcmfuprafcPatenam , inqualitHullia, adhoc, utmoralimodo dicatur &
ipla Patena CumHoftiatangi. At verdex przcepto, fecundumConiiich./. e.
&CntroM«r*i.</ i«.^.4.»i.io.feulaltemanciquaconfuetudine : tum Patena,
tum C alix tangcndusfincdubioeft . 7
Propterprzdiclamratioiicraduaamanaturacontaclus mora- lis , lurficit ctiamad
valorcm , ut vult Cail./.r. Averfy i.fttt.i.v.nen rrrA«f,cumConinch. Vafq Bon
(itangaturCalix.&Patena velo aliquocooperu, vel u tradinturindilco: v.g.
vclaraporutili, fi hrcimmediauS non vcrbOiix, &Patenaungantur, utfic enim
etiamipfahumanomoJotangu^tur. 8 Deniqucadverte.noncfle neceflcprzditu tangcretou
mi- nu ,feupugno,feu apcrtapilm»,Utisenini , uthabetAver. U.cft
ungereextremisdigitisjimmAjquiafatis cflctungcre una manu (doret Aver ib.)
ideblatisefleputo, fi uno exlreraodigito un- gas,quia :ic
fufficientirlimcquzlibctreseft, &diciturtaua. 9 Q^zllioquinta Quandoquidera,
proOrdinationcSacerdotis Calix vinumcontinerccrebct,&PatenaHoftiam, utdidum
eft > efletnevalidainitiatio, fi deeffetalterutrum? v.g. cllctiolum vi.
BuminCalice, vclHoftiainPatena.
Refp.VideofpeculativefuftineriPofTe,cumHenr.W.to^.«.FiI- fjuc./r.o aliiscit. i
Leand. d.^MOrd. 911.8. efle validara ,
quia,dumdaturpotcftasconlecrandiunamfpcciem,indivi(ibiiitcr datur poteflas
coofccrandi & aliam , nmen quiaciim fumrao rigore
utraquerequiraturabantiquiflimaEcclcfizconfuetudme,idc6du- f.s.alf ineventuhujuscafui,
quiipfiusKUtefnitdiligenterexav gitatus. 10 Subinquires. Quid, fi inCaliceGt
vinumfolum fineaqua , velvinum aquamuludilutum r Refp. fi vinum folum
,fufticicns erit ad valorem finedubio : aqu» enim loliim
imponiturexprzcepto.At,fi vinura fitaquarauludi- lutura, diflinguendum cfl : fi
cnim aqua non fit in tanu quantiute,uC illud
vinumamittatdenominationemvini,iufcilicet, utpoflisab» folutedicere: In
hocCaliceefl abfolute vinum, utiacite poflet eve- nirc , fi vinura fit
valdegenerofum ,quamvisaquz quautitasfueric non nihil noubilis,eritad
valoreraOrdinisfuniciens ,at, fiinunu
quanutatcfitaqua,utaraittaturdenominatiovini,quod faciliuseve» niret , G vinum
litadmodum leve,nec vald^generolum,nequaquarrt
fufficerct,feuIaltemvaIdedubiareddereturOrdinatio. Ratio eSt manifefla , quia
io priori cafu dicetur abfo!ut£in Calice efle vinura • in pofterioreautcmnon
itcm, velccrtc fubdubio. 1 1 Non multis abh inc annis, perada jam aliquorum
Sacerdotum promotione> comprehenfumeflinCalicem, quiad illam Ordina- tionemufurpatusfuit,
infufamfuifleab imperito Miniflro totam aquara,&totumvinum,
quibusUrceoliconfueti paris magnitu- dinisplenierant, &przf!6 aderantin
abaco adSacrum minifte- rium, dubiutumquefuit, anuntamixtio aquzabduxerit vinum
iliudababfoluudenominatione vini? SupcrquadublUtionelonga,diligenfquedifcuffio
fadu efl i Thco- logis,intcrquosegoadfuiomniumminimus,omncfque,przterad- lnodum
paucos,dccrevimus illosSacerdotes debere, fub« nc,Ordinemiterumriterecipere,
(alcem propterrationes, fuprar.*.$.t.i«.7.indicavi,cumagcrem dcconuQu phyficom
riz Ordinationis, cui fententiz probi illi Sacerdotes, irara6 & idem
Epifcopus , qui illos initiavcrac,adhzfcrunt . 1» AoCaiix,
&Paccnadebeantefleconfccraur {.l.JMini.i. Dixi fup. r.J. An debcat
intercedcre conucfus phyficus ? Dixi<»\ n. y. Aiifimuicumprolatioae formz?
Dixi »4. n.io. NOTATK) PRO CASV , SVO SIT REITERANDA bia laltcm mih:
lempcrerit.cum GHurt.»VOr«\4'»tf;t j.n., ium. March.)t.8.f.t.
Aver.a.a./WJ.ii.aliosciuns Leand. U.q.9. pra- flicceiufroodiOrdinatioalterutrafpcciecarens,
&piopterei fub cooditione rcpetenda,
utfaauraefleteiUturTaanerus/<.*..4.rf.7. I) Ad reddendamfacilemejufmodi
reiterationem , quz , pro- p ter al iq u os ca fu s f u p ra d ic)os , vel fi
ra i 1 es , efl fub condi cione e x hi- benda,noUtur,eam
pofll-fieriquolibctannitemporcpoflei quo- cunqueEpifcopo,
poffcinOratorioprivato , pofleabfque czceris Czrcmoniis.led folurafupplendo id
inquoadefldubiura. Ratio eft. quia folemniutes ,alias rcquifitz, funt inftitu
tz pro Ordina tio- neabfoluu.nonautempro ordinationeconditionata; tunc cnira
non cft Ordinationem celebrare, fcd , quod imperfeclc przflitun» eft, fupplerc.
ItaexGraoadoQu;ntanad.d#Oi.y&g.i. Dc Subjedo Ordinis. $. I. $»cU viltrcm .
1 /"VRdiniscapaxeftfolumBaptizatus, c.Vtuum dt Frtttjt.m*» v/ Lifi izjtm
,& f*ffim , &quidemmas, utvultLeand.alios c itius .<: Qri .1 ; t .
Mirch al.os itc.n c::jns JrOri.rr.t f .4. r.i . Ex- cluditurergotcemina,
&is, quijanuam Sacramentorum , idefc Baptilraum non eft ingreflus . a
DcnonBaptizatoniloccurrit,quodaddaai, deFzminaillud quzri Iblet , an is , qui
fim ul Fzmina cfl , & Mafculus , qucm Her- miphroditum appcllamus , fit
capax Ordims ? HERMAFHRODITVS. % Refp.IsHennaphroditus, inquoprzvalet fcxus
virilis, eft Ordiniscapax , ficut & matrimonii . Ita Leand. Marc. ILu.
Vcrum , irregularisnecil? AffirmatHenriq.N.ga: Hurtad. dthrtg.dif.14. jn.51.Sed
certeetiam finoneflctin rigore irregulans, tenmdum tamcneft cumCaftrop. dtOrd.d
nme.f.i ». ?. illuin non cfleordinan- d um , quia in fc monftruofu m cflct ,
horainera al iqiao uodem modo fzminamordinari. 4 lsaucem, inquoprzvalct
fzraincusfcxus , Ordinuracapax non crit. 5
Isdenique,inquoutcrquefexuszqu^przvalet , ■'quod umen numquamefle,fcd
neceflarib unum przvalere puut Vafqu.4.X4f. t.i. «17.) aliqui arfirraant
,capacem efleOrdinis ,aliqui negant,fed. concordantoranes, efleproptermod6
diclam rat° rem . Vide hzc fuce difputata apud citatos 6 Sedquid prim6, dcco,
qui nullum fexum naocct puerumnaturaefle» teflaturLivius; Dtt.y l.v ■ .
Refp.Incapacem Ordinis buncpronuncio,quia verenon eft.vir. 7 Quid, fccundb,
deeo, quiexmulicreerupitin virum? Ref p. Hic non erit incapax , nec cx hoc
capite irregularis . Ritio ef!,quiaprxfcns(htusdcbetconfiderari, inquo
jameflvir,&in nihilofzmina. Quosi fi itaerumpatinvirura, ut reraaneat etiam
fzmina, idemdic, quod mod6dic5umefti».f. i Quidtenib, liex virodefcifcatquis
i<i mulierem ? Rclp«nd.fJcvcoirepoflc,difficileapparetJoannidcI^g.»y/>.
Digitized by Google f. \&.\.d.%x . fed tamen , Ǥ fi e reniret , quii
fecunduro przfentem (tatum fzmina i 9 Scdfianieafueratordinatus, amittet otii,
pdsetqueoecoofecrarevalide/ Relpondeo,
iddicaffiinfreJj4.8.4rflMrr.r.ti.<S.i.B.t6. 10
Quifefinxitt<zminam,irrega]arem voluntMajolus,aV llib.x .e.ij.n.».. cc
Ugolinusy6trr^My.r^8.$.t .».i.led certe nullo - 1 d iflum eft , nifi forte
aliud addatur caput , quale pofset Caput VI. §. II. & III.
isincapaxOrdinis, 79 4 QjMGfeptenniomlnwcomBrehendatQt etjrzeociii
ufuranonisDollere, aclegere, & fcribere fciat » <>rdiiuri
Tonfunpofle, meritddocetQaiounad.^Ord.^i. JETAS PRO MISORIBVS. P V £ *. ii
IsPuer, qnicaretufu rationis, ideftinfans, capaxeft Or- dinis . Undc
valide" eos fufcipere, docent communiter Dodor.apud Leand . d.$ . Ord.
m.S.tx e. umic.it Cltr.fr fmitum prtmatt, & ego fupra
indicavi<.t.$.$.a.lf. ta Multi umenaddunt cxDoclriru S.Tho. aliorumque apud
Caftrop. d.umi(.diOrd.p.j.n . j. infantcm invalideordinari in Epifco- pum,
quiaEpifcopusconfecraturinpaftorera, ad quod munus eit --apax^quirauooecaret. Sedcerte, ficetiaraefset incapax po- ilpeccatis
y AdOrdinesMinoreslieet nonnulli probabiliter a*«ni,i Narb. it u»tt *i m .7.?
j.». \ .& md «aB.il. 4. 1 . a*.6. aliique req uiri
anoumzutisdecimumquartum, umenprobabilius eft, ut Plur. habent apud
Leand.i»(Or^ijr.<(.<;.«.a.fatijeiIefeptenniumcomple< tum. Ratioeft, quianonapparetprohibitioincontrerium.
Quo- niamtamencommuniternonftatimafeptenniofcitpuer,quodre-
quiritTridenrinumproMiooribus, idcdcommuniter nonftatim lunt ordinandi . 6
Quzres.Peccatne mortaliter,qui Minoribusordinatnonlep- ten nem , nam qui
Majoribus ■ peccare mortali ter , non efl dubium . RefpQui ordirut faltem fola
primaTonfura non feptennem,non peccare mortaliter,doeent aliqui. Veriim poft
przdi&um t. Nnllntt & poftTridentinura U.effe morule , merit6
doccntSanch. im Cvmf. Uk.1*.\JL\\.% i6.aliiqucfiquidemprohibitioeftderegravi.
c»\\.deOri.4.\.dub.t\.m.l\X. eacerte, licctiarociset incapaxpo- m.T.e.x.4.% J.a
ij.o» i6.aluquc(i atis. ErgononpolsetordinariinSa-
Excipitncccfliutcm.fiquandoha Propter hanc ratiooem , aliafque Di-
fuiiinetctuminUaccm.valideordi- JETAS PRO ORDIS EXCOMMVSICATVS, QUMM SOLIT
Epifetpmi trdtnxre, (?c. 1) Mos eft, ut Epifcopus ante Ordinationem enunciare
fa- ciat, fenonintendere, ordinareexcommunicatum irregularem , nec
furtiveaccedentemadOrdioes, necfimiles. Jamquzritiar , ijquis exdidisadhucadOrdinesfuicipiendosaccederet,
validene ordinaretur, finonproprie exdefettucapaciutisfuz certeexde- feflu
iotentionis Epilcopi? juvatcnim hac occafione id brevi- ter cxplicare.
Rcfpondeo,eflemult6probabiliusvalideordinari; Tumquia , nt habetur in Pontincali,
poft przdiciam proteftationem folet Epiicopusabfolvercordinandosabomni
excomraunicatiooead ei- teclumfoIumillosOrdinesfufcipiendi; Tumquiaillam
protefta- tionem adterroremenunciat> Kabetautemanimuraetiam intra- fos
promovcndi; Tirmquiaidem Epileopus (nifi oppoittum con- ftet)
prziumitur.quandoadtuconfertOrdines , volunutem prio- rem,
fiquamcontrariamhabuic. muure, cSr.1ll.1ra jara przlen- temordinare. Dico
'nifioppofitumcoortct) nam fi certd confta- ret,
Epiicopumperfiftereineanegativa volunute, necte abfol- viflc, eertumeft,
teOrdinem oon recipere, quia intentiomini- lirantisfemperrequiritur advalorcm
Sacramcnti. luSanch. /.7. mmtrj.x 6.m.x 1 . Lay . 4t Smer. m ctmm. r.4.
».7.Tbefaur 4t pam.Etttj. i- V. OmW.7.Immdadverto,qaando agiturdcSacerdotio, (i
ali- quod litracionabilcdubiumdevolunUteEpifcopt.deberefub con-
ditionereiterari Sacerdotii initiationem , idenimperfuadet peri- cnlam
graviumdaranorum, fifortepriorinitiatiofuit invalida , ttt inunivcrfum
alibidicturaeftfuperius. ProcoofolationcLetloris ficbcnignehabetSiKOritraait»
\S. 5« Epifeefmi diemf, ntlt, vtl iwn inttnde triinmrt txttmmmmitAttt, vtl
imxuimrii, imttltititmr, fi ftist tmltm tfft . Qututh, nttmtrdtnmt , nt»
{titmitmUmtfft, vtritft triinmtmi . HjecSa. Non terem conditionatam
Rcordinationem . §. II. $»e*i lititmm rtttptumim Oriiattm. II. Tan
fTlicitequisOrdinesrecipiat, debctPrimd tus. anum habere zutem , quantam
reqairunt Sicri Canones . III. Titulum haberepatrimonii, vel beoeficii, vel
Religioiz paupertatis. IV. Nonefteirregularem, vel fimiliaffcclumirapedimen(o,quz
omnia irapcdimentafimulcolligitTrul. dtOrd. l.6.tjimj.xt . a.ia. V.
SumcientibuseiTelitterisperitum. VI. Efle in ftatu gratiz. Qaoniam verd de
Primo , Itt .^Jt c.tmfe . \ .$.4.*.4.Quirt6,C»«fli dt irrnx.6. fi.t . OnintO,
ikJ.(jMx.\. e>» . clc SextO , lib.lJtSmtrmm.im ftm. t. % . 5.1. ilifi
comraodior eft tradandi locus , hlc folum fupereft dcduobiuagcre, puudezute,
&detitulo. DE JETATE ORDINANDORVM Qu6dillicite,fed tamen
valideordineturinfann/atisinnuimus aliquan(6 1uperiusf.i.<r.? .». t /.
Deadnltisergo agendum hicerit . 1 Et quidem quarn vic in Sacris Canonibus alia
ztas decreu olim proOrdinibusfufcipieodisfuerit: hodieumenfeqoentes dilpoii.
tionesConciliiTridentiai luntobfervandz. MTAS PRO PRIMA TONSVRA. ? JEut pro
Tonfuraeftfeptennium completum, oonfcpten- ni Tonfuramconcedere, illaculpicrit,
quam dicam m.6. Ejufmo- dizusftituituriojurc, ckcoiligitur exTridentino,
ftff.t\.t^Ji Rrfrrw.quod rult, ut kmiandas priraaTonfura fciat fidei,
&itemleserc, JETAS PRO ORDISIBVS MAJORIBVS. 7 Id fic decerniturlTrid.
ftff.\\.t.x f. 4, Rtfcrm. ritmmdSuiiUetmuut Oriimtm mmtt tx . rrt kytrrxtum
mmtt 1 f, ttmtii fut» ' S Satis efte, CiianniGntincepti, corseft Dottorum
fententia . 9 Siinceptus fitdies, fed nondum advenit hora nativiutis I vel, fi
veoitnativitatishora, V.G.horamatatina, fednon com- pletuseftdies; five,
fidieshicGtbiflextilis, anordinariquispof. iit, &c..' Videapud Doclores,
utBo(I./«oi.a. mtrmt.t l- tit.». im fmppmtmt. ttmp k • 41. Leand J.6 J1 Ori.A
q.6. & musd mmmmm tifftxt. m.zo. Marc.rracf.i.f.t.r.^.Narb. it ttmtt md
mtm.x*. funtenim Eic». iusadmodumrari, meque utilioraexpticare volentem
imptdirti non debent . 10 Illudnoncftomittendum. Quid cnira fiet, G omnibus
dil> fentiisfactis, dubiumGc, anentem requifium quis habcat ad Ordinesfuicipicndos
t 11 Refpondeo, Sidubiumiitnegativum, nonpoteftlicitepro moveri,
quia,utunivcrfalicer alibi dixi ( lH.x.mDte.t.i. 5. 7. Vtrk.IEtmty)
tcioceiStach.lH.i.dtmmir. <L*,t . m.iS. cerca obll- gatioztatisrequifitz non
poteft vinci ab incertitudioe, qua labo- racproveaiorisztatis. 11 Siver6 dubium
fitpoGtivum, ideft vere probabile fit , te gaudererequifitis annis, licet znue
probabile, imm6 probabi- liusfit. illisnon tegaudere, liciteadOrdines admitti
poteris , Ut Colligitur exdiclis iitUlik.x.im Dmt.t.^.^.i. m y qun ,qui pro-
babili rationemovcturad openndura, prudeoceroperatur,acqut ade6(ineculpa.
<juodnamGtvercprobabilc, vidc omnin6ia »#- ItrtDtt.lib.X.t.t.f.i.m.Xi. 11
Siparcntesordinandireftenturdereqaifitacute,coricedere Ordinespoterit
Gnefcrupulo Epifcopus; quialicit ceftimonium parentumprofiliisinaliqua materia
abaliquibusfutnciens non ju- dicetur, hictimen,
ubiinnulliuseftprzjudicium^fufnciens ju- dicaniumeft . Ita
0\u>.f.\.tt.%.rtf.xj. y£(a(em proOrdinationeincipereidienativitatis, non
ver6 k dicconceptionis, nllen (it comniunisu(us,cccolligitur exdodri- na , quam
habet in fimili Merolla tt.i. difr 4. c.6. i»,66o. III. Dt Tituh OriimmrUmm . I
*T* R i I •ntinum^f n.M.^f Rtftr. przcipic, ne quis poflic of- L
dinariinSacris, nifiadTitulum fknencii, vel Patrimo- nii, velPaupertatis, ejus
fcilicet ,quamfolcmniteremittuntRe- ligiofi, qualesetiameiTeeos, quiemittuntvou
biennii in Socie- ute Jefu, decrevit Gregor. X\\\. QmMt» frmamtfimt . Ratiohu-
ius difpolitionis fuit, utordinatus in Sacris haberet , undeaii honeftepoflet.
Nampropterei quantitas Bcneficii , velPatrimo- niiarbitrio Epilcopi remittitur
ab eodem Tridentino , qui fe- cunduravarias regiones fufncientemfumnura
determinet. Sane Synodus Panorraiunaf.i.. a.8i.hodierequirit cenfum fcutorum
fexaginta annuorumPanormi, inaliis ver6DizceG< locis, fcu- torumquadraginU.
AdMinores noo expoftulari cjutmodiTitu- los ex jurecommuni , faltemhodie,
operzpretiumeftadmone- rc . LcgcCaftrop. dt Ord. d.m»it.p 9. m.z. citans Trident. cc
Navarr. Uarbof.aliofque . 1 QupadTitulum Bcneficii , nota , nonfuflkere
quodcumque tenue; fuppleaturei^otuncexpatrimonio, ut fufficiat tota film- ma ,
ad alimcnn honefte przftanda . a Qyoad titulumPatrimonii , nota praxim
aliquorum Epifcopo» rum,qui neadprimamquidcniToniuramvolunt atiqu^madmiu tere,
nifi Patrimonium neceflariumproOrdinibus Sacris fe habe-
relegitimeofteodatiprudenterfane, neClericatumdeiode cura dedecore exerceat
.velabilloadfzculumrcdirecuminconftantia cogatur Srd quia communior praxis id
non requirit , non poflumus Epilcopumad hoc obligare , fcd laudaredumuxat. 4
Quoad ritulumPaupertatis, nouPrimd, exureBullam Pii
V.RomanusPont.SfKT.C<«»r. AH. tda.X4.CmU.if6S.mBmii*r.m». •viff. Digitized
by Google Lih. VII. De Ordinc. 80 vif. ttm.i.fti. mihi toj. q us* prohibet , ne
Novitii ante Profeiuo- Refoondeo , aernordinencurinSacrisadTiculum Pauperutis,
acfecusfacien- Ecdefiam. tes, ipfottcio, fufpenfionifubiicit, &inOrdine
ficiufceptomi- Inllas: incidineinfulpenfionem? niftrantes irregulariuceafficit.
Reipo;ideo. Sihoc modoacquiiitum patrimonium verumeft pa- 5 Noufecundo, eum,
quiemiflainvalida Profeflione obme- trimonium, nooordinatusfuiftifineticulo,
atque adeoin nulliua tum , velobaliquod impedimentum vere profeflus noo eft ,
& uni- lententiaincurriftiin fufpenConem ; fi nonefl verumut ,ego poto,
•verfalicer. qui ad faeculum libere , &licitcredirepoccft,('abftra-
quiamoralimodoeft ,ac fi illabonanon haberesjDoliorcs allati»
bohlciScholaiticiiSocietatis)fiordinetur adTitulum Pauperu- 4.dicuot
,tcincidille. AtDoUoresfequentesoptnia tis, eflectiamfufpenfum, &mododiuo
irregularem ex eadem Pii V.Bulla. DehacBullaaguntmulti, quos citttBoff. tn
maraL -varut,tit.%.i*Ori,ilX. ».tx.ilontc.itCUufJ*.x.p.io.i,f.iJt.^crii
yW/>^.^».3.$4.«.).Oftrop.d«Ordu«.djia.».9.«.j.Ecquidem isdu- pliciter peccat
. Primd, quiaGnepauimonio,leufioeullocitulo. Secund6,
quiaGneDimifloriispropriiEpifcopi ordinatur, utno- tat reue Dia na ».4. /r.x.
«/»/.8». 6 Deejeuii adefle DecretumSaerz Congregationis, ut Cnt etiam
fulpenfiperpctu6. ablaupoteflateOrdinariiilocorum eam fufpenlionem moderandi,
vel relaxandi. Hac
occaCone feias , quod DecretumatTertad verbumDooat./.AAy. tr.S. j.7. r«.i.».a.
Videctiami*. 9.55. ».7. & 8. quod umen nonfuifleaccep cit Th. Hurtad. p. 1
. rcf. mtr. tr+. t.S. ».799./«/. mibi a a j . $. IV. Sutfttitus alstjuit ctrca
pr*diB*tTituUi Orii»e»i*rum . AN SVSPENSIONEM INCVRRAT , SjOI TitttU ? »
l^Ovitios.velnulliterprofeftosfufpenCooemincurrere, jam quandoi J/N
mod6diuumeft.Dcaliisigiturquzro,quiforte CoeTi- aliabona liorem ».6ytegant, C
nullum pactum inilli cum Epifcopo. 1 1 b<nac.dtS»crJ.i^ji»it.f.SJm.t6.
Diao.».8.rr.6.rr/.i j j.alio» ciuns, putatprzdiuum, quiprotnilitfe
recrodonaturum araico poftOrdioesfufceptospatrimoninrn, nooobligari ad
retrodonao- dum , quiacx Tridcntino bona , ad quorum titulum quis ordinacu r,
alicnari nequeunt , unde poteft is bona illa Cbi in confcientia retine- re.
Suar. d.\ i.diCtaf. ftcl.i. ».57. aliiqueapud eundem Dian./.r. di- cunt ,
ceneriad recrodonandum ;quia, vel jure invalidahiic dona- tio amici ob defedum
voluoutis dc abiol u ce donando,vel certe mo- raliter,utegodixi,feu
aequivalenter,oullafuit. 11 Haec poderior icntencia mihividecur probabilior.
Verum utramque efle probabilem > mentd dicit Diana l.c. licec prio- rem ut
probabiliorem ipfe fequacur , addit ex Sanch. aliifque ejufroodi
recrodonationem Gforti fiat, refcindifolereiforoex- teriore, idquein pcenam
Donacoris, quivoluicdccipere Ecde- fiam, &Epifcopum. Undeetiamlequitur,
quod judexnonobti- gabitdiuura Domtarium, ut donationem Cbi faclamab fuo illo
amico illiretrocedat. ij Siquisordinandus promitutpatrimonium amico reddere.
uandoipfe jamordinatusnauusfuericfufficiensbeneficium ■ yfA , idque cum
confenfu Epifcopi , nullam tuloBeneficii, vclPatriraonii,
velpaupcrtatisordinantur. qucculpam incurret, quianullarationeeontrari
.iucum,Um u a F.t ftnc olim i ipfo fiUO , c. NemUl c. Sa»H*rum dift .70.
fufpen- ratUT. IuTruU.«f«0*!./#».6. c un.dui.I 1. H.y i» 1 it.dt Patrim.
i1onemincurrebant,&celebrantesconttahcbant irregularicacem» ti , qui fine
fufficienci titulo Ordines Sacros fufcipiebanc . Poftei ve- t6(t. Cum ftiundum
Afafitldt prsttiidu , ) ab Innocencio IU.ablau ex meliori fententia fuit , hzc
lufpe nlio in illis vcrbis; {N*s t*mt» bmifntiii atnt cufimtti) &
impoucumfuitonus Epifcopo aJiquem fmeTitulofcienterordinanti, utipfe teneretur
alere fic ordina- t utn , donec ci dc fufficienci benehcio provideretur . 3
Idolimfuit: SedquidhodiepoftTrid./r/.ai.r.a. dtRtftrmJf loquimur
autemdediflapaenafufpenConis, namgravitcr peccari abordinante, cVabordinando,
nullusdubittt. 4 Rejpondeo mulci i nfigncs Doclores , utSuar. i.\x.it Ctaf.ftS.
1 *.\ 1 Thdaur.W*»*»» f «/«/. J.». v.Ordtt.i 1. ».4 Bonac. Lt. n.16 Bord.r.i.
«/.77.11.70. aliiqueapuJ Barb. i»Uc. tit. Triitu, STNODO PASORMITANA
SVSPENDITVRt tgui cum jtiit p»trimt»it trdin»tur . .«ta.7i.tti- ftrinf,
«em.quia tjiuutm cunt.ejulmodiCcordinacumincurrcrediflam fufpenfionem puunc
Tridentinum U. dum pauimonium , fenalimentafutli tiaomnin6requirens inordinato,
fichabet ; A»iuj»tt»mC»»i»nm pm»i fuptr bit i»ntv»»it I puunt , inquara ,
incurrere , tum porrum lufpenConiscontra ordinatum, tumpcenam onerisalendi
contra Epilcopum ordinantrm . $ Verummultinon inferioris item ordinisDociores,
utSi , Tol.Henriq.aliiqueapud Dicaft.r.a.rr.t6.r//.j.Sanclarel.v«r/«'.j. 49.
»««.1 j . Barb. I*. ».7J. March. dt Orijr.i.p.6. t.j. i,f.6.G Hurc. itfufpt».
dif.i j. ». j 8. imm6 ut habct Barb. /. t. numero , & auuori-
uteSuperiores. docent, Trident.noninnovafse poenam f ufpen-
iioniscontraordinatum, quz jamanteTridentinum fucrac abla* U, fedfoluminnovafle,
vel confirmafse ptxnam oncrisalcndi , qux ablau non fuerat . 6
MihipUcethuicpofteriorifententiseadhaerere, licetfatrar, probabilcmefsepriorcm.
Ratio,quz me movcc, eft, quia non pofsummihiperfuadere, Tridcncinumvoluifse
innovare prjenim illam, quaejameracabolitaperlnnoc.lll.illiusexprcfsammentio-
nem nullomodofaciendo. Adde in pccnis benigniorem lenfuui «fse fuftinendum,
&c. 7 Si ordinandus paftum ineatcum Epifcopo, quod ab eo non pe- tet
alimenu , tunc cnim ver6 incurretfufpcnfionem i fdo Summo Poncifice
difpenfandam , t pttn.dc Simtn. lege Hurt. I.c & ordiuans fufpcnditur per
triennium i collatione Ordinum , & e fentantperidemtrienni .m,
abOrdinumexecutione. 8 QaandofcientcrEpifcopusordinat aliqucmfinepatrimonio ,
quemaliusEplfcopuspradenttvic, quifnamobligabicur porrigcrc
cjufmodiordinatoalimenca, ordinans, anprsrlcnuns/ Refp. id dare decidi i
Bonifac. VHI- in jure ,/f £»«/r. dt Prtktni. &d,tnit»t.i»6.
quodquandooccurrcriccafus, facile viderepoce- ris, longumenimefsec, Dccifioncm
iUam varios cafuscontinen- temhicrefcrre. f ATRIMONIVM FICTVM. 0 Quid,
fiquisfingat, velementiaturPatrimonium? Kelpondeo . Tunc , fi fiflum
fupponisefse patrimonium,nullum illuderitiergoiscumnullotituloordinabitur,
&ficrccurrit do- 14 Denique hic duo adverte. Prim6, pnrdifla Gc fe habere
in jurecommuni; czterumquifque fua Diaecefanaconfulatftatu- ta . SaneSynodus
Panormilanauju 16 ji. p.x.cr, n 07. fufpenGo- nera contra prardiUos pronunciat
; DtcUmmus , fielitium tfft Patri- mmtum itlui , auod •» uliaui ptffidttur cum
prtvi* p»9i »*» ixtgmii fruBus *n»um , vtl t*i ritndtnaadi , vel auimtdtitket
rttractdiudi . Dttiaramuittiamia potaam fufptafimtt» jurt imfafitam **t
iaturr*- n, qutcumhoc & fimutalt patrimtmi* adSatrts Ordmttacttf-
fufp*»fi*»ii ipf* f»3* tncurrentUm , fi , tT » toattiiaj* VU-RAMONTANl
SVSPENDl'NTVR , Sl CVM tj Secund6, adverteadcfte Decretum UrbaniVM. quod eo
iploUltramonunos, velnatos extra Italiam fufpendicin perpc- tuum, Cordinentur
inltaliacum fidfo patrimonio, aliifque eos
pcenisadarbitriumSummiPontificisfubdit. DehocDccreto ite- riim redibit icrroo
non mult6 poft r. i. g.a.».*, DE PATRIMONIO SVFFICIENTl , SED NON EX arbitrt*
Epifttpi. 16 SiquisPatrimoniofruatur, quod Chifufficiat adalimentaC- bicongrua;
Epifcopus tamen nolic pacrimonium illud adOrdines admiccerc, Cisnihilominusinicietur,
diccturnc initiari fineluffi- ciencipatrimonio/ 17 Rurfus,
GEpifcopus,velSvnodusdecernatpropatrimonio fufficicnti
V.G.quinquagintaaureosannuos, fufhciantautern mi- hiin meooppidoviginci,
velcriginu, ficumhis promovear, di- carne promovcri cum lufficienci patrimonio/
18 Refpondeo, utrumque dicifine fufficientipatrimonio pro- 1, &eundcmprar-
rooveriiquiamanifdlcTridentinumilludvultdfcfufficicns,quo<i
approbacEpifcopus.IcaTrull./^.aliosciuns. Reminilcere nihi- lominus, cumprohis,
tumpropraecedentibuscafibus, Gparum, feu in quantitttc minime noubili fit
defedtus , efle tuoc parvi tatem roateriz, atqueade6tantummod6culpamveniaIem.
Quzramfit hzcparvitas, videapudDiin.M-fM*"/-!»- AN PATRlMONtVM ALIENARl
QVEAT} PATRIMONWM CVM PROMISSIONE t> < ^d tu\ fl . t I \ 10 Quid,
fiabaraicoicccptavi 19 Nonpofle alienari, donccordinatus nancifcatur fufficiens
Bcneficium, velbona, undealatur, idquecumconlenfuEpifco- pi 1 diferceprzcipic
Tridentinum fiff.x 1 .e.x.diReferm. An autern confenfus Epifcopiitarcquiratur,
utfineilloinvalida fitalienatio facia i didoordinato jarahabente
fufficiensbeneficium , velbo- na, bipartita eft fententia apuJ Harbufam mt.c i
r,i. «».6s. & 69. videnda, affirraansaltcra, alcera ncgans, utraque
probabiliter , quia verba, &concexcusTridentiniinutramquepartemprobabi-
licer trahi poflunt . ao Sedadhucinquires. Prim6. Anficutipatrimonium,adcu- jus
Citulum quis ordinatus fuit , poteft modo diflo alicnari poft ade-
ptumfufBciensBendicium ; Itaeccmtrapoffic Beneficium rcnun- danpoftadepcum^ufficiens
patrimonium, vellufccientiabooa ? »1 Refer. oflc modo ditlo ; ert cnim eadem
prorlus ratio, C/ad"niqueConcil:i mtentio. *i Ioquire$(eeund6. An, (i
alienarem ditlum patrimonium anteadeptumfufficiensbeneficium, vel bona :
nonfuliimillicice roorulitcr ,ut certnm eft , fed etiam invalidealienarem / i%
Reipondeo, etiaminvalide,uteftlentencia communu; id
enimelarccolligiturexverbisillisTridcntini/.r. nullattnuiptfint additofine,
curalieivatiopiohibeacur, quicft, alimcntaordinato inSacrisnon deefle. .
Immonecpoteshypochecarecuumpacrimonium, neccrediton
tuoilludcedere,nccalteriremittere. AudiBarbolam inTrid.l.t. S4
Alienari,autextingui,velremiccinonpoteft patnmonium, imm6 nec vcndi , nec
permutari , nec h vpothecari , nec prxfcribi temporcordinario,&paulopoa;quiadit1ioiIlan»W^/f),iMimportat
nul litatcm aflus ipfo jure, cx multis.quos plcna manu retuli in trM iiHienibui
. »t AudiAloyfiumRiccium, far.lJte.Cur.Arrbitfife.Ntaf.dte.
mihiiti.multoiAuQ.de cextusadducens; E/<j*»/«',inquif,d«*»- Utum fuit , an
frthibitui alitnart bina, ad qwrum titulstm nuii fuit irdinatui , ttnftaiur
ttitm frtlnbitui ebligart tadtmbinta} &
tmil6r>olteummuluerudiceprotulillet, fichabet: NtttUttnm f«- tt(l tbhgtrt in
ffttit, ftu (fttiali tbligatient , ntminandt tnlt bt- num fatrimtnialt: &
litit ftfit , fint incurfitnt farna, tbligari i» gtmrt, tbligandi nimirum tmnia
bina fua, umm in tali gtntrn- ii tblitntitnt ntn ttmfrthtnduniur hujufmedi, ai
' fuit frtmttut. :6 Conlirmanturhxcexfequentirclotutione. Quxrunt apud Lcand.rf/Orrf.rf.9».6.nonnulli,
AnordinacusDiaconuscumlegi- timopatrimonio, fiilludantelufceptioncm
presbyteratus aJtcri renunciet(iden»certceflet,fivendat )
&deindeadSacerdotium promoveatur, incurrat (ulpenfioncm? ( peccare enim
mortali- ter noa ell dubium) & quamvis multi, qui fententiam illam
di(lam»»»>.4- fequuntur, affirment, quia hic fine patrimonio ordinabitur,
Umenprobabiliusplurej, ctiamflando in illa icn. tcntia, negant, quiacenfenthanc
renunciationcm omnino cfle invalidam, undebeneeoliigunc, huncreveri non ordinan
fine patrimonio. t 17 Ditlum patrimonium licet i Principc colleaannon nof-
fit,- Ita Stoch.l. t.ttufil.tif. t.dub.\6 . necex illodebeatur gabel- la; tamen
in rigore non cfle bonum Ecclefiailicum , dixicon. tra March. dtord
tr.i.f.6.c.j. diff.ix. DE AMITTENTE PAT RIMONIVM. z8
Ticiusidoneopacrimonioinftrticlusordinatuj fuit Subdit* conus i fed deinde,
lioe fua culpa, illud amifit, poteftne licite.line
aliijbonisadulterioresOrdincsalecnderc? Idcm quxrodefimili Diacono,
quoadSaccrdotium. »o RefpnoiipolTe; ItaCaftrop.^jM.aVOri.^^.cumSuario,
Barb.Henr.abcod.cit.Trull.«Vor<<.».6.M>.«»^»4.ii.ii. j. intit. dt
Patrim. quia fic promoveretur fine patrimoniocontraTridcnti- num.
Enulgetumcnunaquxdambcnigtu interpreutio: oam , fi i n Diaconatu , vel
Subdiaconatu cum dedecore flatus Ecclefialli- ci , vel mendicare , vel turpi
quaeflu vifium quxrere is cogeretur, fpemautemhaberet,
cumSacerdotiohoncftiusfefore fuftenun- dum,
pofTctEpifcopusdifpenlareadSaccrdotium, quiahxceflec eaufalufficienjdifpenfandi
. IuHenr.& Avila , quo»ciur,& non rcproba t Cafl rop. I.e. jo Propter
diflas fimiles rationes cum legitimo pat rimonio pro- motis, led
deindefincculpa (oamcumculpadicaminfra dtirrrg. t.io.ff.t. ) obaliquod
infortunium , illoprivatis, poterit Epifco- pujpcrmitterecelebrationera ,
aliaqueSacerdotismioiftetia. Im- moputo, Sacerdotes ejufmodi pofle finc ulla
Epifcopi liccotia , porrd prolequi in fuis didlis roinifleriis, quia ubi nulla
culpa , nulla efledebctpoena. Etqu6d honeftiujficvivent, &quianullum jus
eft inoppofitum.Juraenim quxfolumveunt.ncafcendaturad Or-
dinesfinepatriaiooio,nihildeejufmodiami(lioneloquuntur,&de-
niquequiauliseftpraxis; cum nemo exSacerdotibus <c gerat , ( etiam
fcieotibus Prxlacij,) ut fulpenlum ex fupervenientc jadhira patrimonii.
Vide,qux, Dcodantc, dicam mrraii.tit. dtirttg. AN SINE PATRtMONIO INSIGNIS
ALI^VIS VI R mitinri ftffit ? guid dt txftitaatt trrti htrtditattm , vtl auid
fimilt? Jt Docentnonpauci,utHenriq.Avil.aliiqueap.Caftrop.rf»Ord.
/.9j».f.poflealiquandoEpifcopumdifpen(are, ut abfquc Patrimo- jiio, vel
Beneficioordinetur in Sacris virliteris infignU,cui mcrit6 prxfumipoteft
nondefutura honcfla alimenta. ?z Sedprofecloid
videturcontraTrid./^.ii.r.a^fRr/.&fortd dum prxcipit,nequisiquamvisalias
fit idoneus moribus, fcientia , &xute, finetituloordinetur,&idprohibercfignate
voluit. _ 3} Majoremprobabiliutisfpeciemhabet, Prim6, quodaliqui apud
Leiad.diff.^ JtOrd.autfi.il. tffxrmint, pofle fcilicet promo- vericum,
quideproximocertdmoraliter expetut Bencficium ; tunccnira ( ajuot ) roodo
raorali, & huraano potcft cxiftimari , jam -potiri Beneficio . Sccundd.quod
alii, interquoseftSurd.apud eund.Lean. dicunt , pofle facris initiari
filtum,qui pinguc patriroonium cxpcttat a Patre. Tamb. T. O. Dt SAcram.
Tcrti6,qu6d Si, multiqueapud cund.Leand. n.zc. Dian f .ytr.4. rtf.j
j.putaruiitpoflc (cilicct pronioveri graduatum in jure Cmo- nico, vel in
Thcologia prxfertim in Collcgiatis Ma joribus H !pa- nix.quibus nunquamdefunt
Benelicia pinguia Jtunccnimpermdc (unt, acfiBcncriciogauderent. 34
Hisumennonobftantibus, quxpenfare nunc non yacat , recedendumnonefliumclara
difpolitione Tridentini ibi ( mfi Ugnimittnfltt Btntfitinm faeifiei f offidtrt
) & ibi ( fatrimtnium vtri abtittbtineri. )Adde&
relponfioncjCardinaliumapud prxditlos Audiores, & prxlertim apud Sa
txfurgttum . AN SINE B ENE FIC /O, SED CXfM SOLO Patrimimt ftfiit
auii.fnmevtril %1 Tridcntinum /.c ficdifponit: Patrimonium, velpenlionem
obtinentesordinaripoflhacnonpoflint, nifi illi, quos Epilcopua
judicaveritaflumeiulospronecefliute , velcommoditate Ecclcfia- rumfuarum
.HxcTridentinum .Cum ergoillud jnditavtrii hicfi- gnificetboni
viriarbitrium,hocefl volunutem ratiuni congruara, contraTridentinum faceret
Epiicopus , fi foliusPatrimonii titulo, ad hominempromovendum,moveretur.
Atquehincrcfcrt Navar- rus, apudTrullench.4Vord7»./.r. fevidiltencgaumcuidam
fuifle facultatem afcendcndi ad Subdiaconatumob defcclum tituli Bc- nelicii,
licet is habucrit Patrimoniam trium milliumlcutorum . Id, quod rcferens
Trullench./.f .ait , hoc Dccretumobiigare fub mor- uli, ciutquceundcmNavarrum,
&Villaloboj. / )6 Equidem duo expendenda Ledoribus do. Priro6, nonne
potuiteflecaularationabilis prxdidlum hominem oromovendi , J|uiautile,&
honorificumefl Ecclclix , hominem prxdivkcroejus ervitioaddici,
&confccrari? Sccundo, tantum rigorem expofcendi omniao Beneficium i n or.
dinandisvixanimadvertoin Epilcupis rufusncfubfecutus Decre- De Miniftro Ordinis
» VII. yv I. Sutad Validitattm. * /^Ertumeft, ordinariumMiniftromOrdinibus
confercndis Vj cllc Epiicopum , utbabetTridcntinum, ftff.i^x.a. »
Certumitemcft,omncsEpifcoposinhoc x^ualejefle, & va- lidecuiqueFideli
Ordines minillrare ■ Nam Epilcopujqukunqtir etiamexcaramunicatus ,ctiam
hxreticus, etiamfi Diaconatum,& alios inleriorcs Ordincj non fnfcepiflet,
poteft omne» ordtncs , quamvisifenonfufceptos,altcriconferre,dummodovereipielic
Sacerdoj , & Epifcopujconlecratits ( nonenim (atis foret ,cflc clc-
ilum,&con(irroatiim)fiquiJcmOrdincscoiifcrt v.g.Diacoiutum, non ex vi
Diaconatuj, qucm babcat , fcd ex v| Ordinij Epifcopal is , qui DiaConatum ,
aliolque ipfo inferiorcs cflcntialitcr non fuppo- nit. Lege Va(q .tt.\.in
l.fJ.z^.n.iaMirch.dtOrdjr. i.f.i.eaf.j. aliolquc • licec fit
contrariusSatich.»» tmfiU.7. c. i.dub.t 4. aliique rela t i i Lca n d.dt
Ord.d.$.q.$, J Incertumergoillud remanet,analii Epifcopoinferiorcs,i<(efl
Saccrdotcjcommuncspoflint cx dclegatione Summi Pontificij ,
Ordinejvalideconferre? NamDonSacerdotiietiamfilitCardiiia- lij,Unutn potcflatcm
delegari non pofle , qu ia , nec exemplum, nec uHaratioidper(iiadet,ccrtum omninoeft.ItaSanch.Coninch.alii.
<i\xe»pudLe»nd.l.i.'j.t 6A ip. Avet JtOrd.if.l.!rci.).Verf./nharre .■ 4
Rc(pondco,dillinguendoOrdines in tresclafles.Prim6,iiiSi- cerdotium.
Scciiiid6tin Diaconatum,&Subdiaconatum .Tcrtio, inOrdineiMinorcs,
Tonfuramqucprimam . t Dicojamprimo,probal>ilcabaliquibujexiflimari,
Sacerdoti pofle i Pontificc delegari potcftatem confcrendi alteri Saecrdo-
tium, lcdimprobabileexiftimariab aliis; quod poftcriuj liben- tiujrecipio; cum
cnim hanc delegationcm nun^uam concellerit PontiK-x ab ipfo Ecclefix initio,
non eft res unti moroenti fic faci- 16 concedenda. Legecitatos. 6 Dicolecund6,
faciliuspoflcconcedi, delf?abilcmiSunimo Pontificcc(fcSacerdoti poteflatem
confcrendi Diaconatum, & Subdiaconatum , quianonumclarcapparet hic
valdegravc incon- veniens, imm6fcrtur, Innocencius VIH.id concellifle Abbatibus
CiftercienfibusproluisMonachij. Sed nihilominusid alii negant
apudlxrand./.r4.tif&quoadInDocentium dicunt, ipfum foliim concelliflc, u(
didi Abbatcj poflintinfuisMonafleriijordinare fuos non per fc , fed per
quemcumquc Epifcopum . Dico ccrci6
,Saccrdoti pofle Summum Pontificcm concederefa. culutem conferendi primam
tonfuram , Minorefque Ordincs . Addo, conceflam de fadlocameflequibufdam
Abbatibus pro fuisRegularibus. LeganturDiana,; 4 rr.j rr;.i47 .o-p t nj.l\.rtf.
9l&f-7'rt,"f4tLcindJ.4.dtOrdjT*ftrtimt q.o, ufqut adl\. Marchinus ,
tr. tf.r.dt Orde.t o.Loth.i* rtfXhttlegtr. 7. q». ljut.%.
aliiquepermultiabipfisaddudli, quidchac conccflioae, ejklquc cxtenfione
hinciQdedifpuuotlate. I.D.M Uigitizsd by Google 82 Lib. VII. De Ordinc. $. II.
v» luitumnfnm. t /**\ Uamvismulurequirantur inEpifeopo, ut licite Ordines
V^cooferat, lutut v.g. gratiae.non ofle lufpenfum a Pontifica. libus, ckc.umen,
quiadehis, <5c fiinilibus,alibi adum eft > hic folum proprius locufeft
agendi, Quofnam Fidelespofljt licet Epi- fcopuspromovere. At quia certum efh
noo pofle, nifi fuo« : pi intelligendusfit? i Refpondeo, in aliis materiis
intelligitur ille Epifcoput , in cujut Diorccii babet quit 6xum domicilium . at
verd in ma- teria Ordinationis aliqtiaoto latiut, ut vult Sanchez IA. \. da
m*tr. d. i X num 7. ircipitur nomrn proprn Epifcopi . Bonifacius VIII . enim
taf.Cnm nnllni dt ttmf. Ori. i» 6. qui , nec exprefse , ncc ocite revocatus
fuit i Tridentioo , quicquid aliqui dkant , vel certe etiamfi fuerit a
Tridentino rerocatuj, revocatiott- men eft abrogata abipfoufu omaium
Ecclefiarum, & Epifco- porum, juzta dicli Bonifacii difpofitionem ,
quotjdie operan- tium : Bonifaciuj, inqoam, geoeralirer ficrcm hancdifponit ,
ut ▼elitnemincmpofleordinari, ctiam prima Tonfura , nifiab Epif- copo,
quiproprieGtfuu*, tc! rainuuOriginii, vc]rmtie>u Bntfieii, vr I rntitnm
DtmitUii . 1 Nondeelt tamenduplex ezceptio. Prima, habetur in Tri- dentioo
ftffi atmf.i.dt Rtf. Cafl rop.rf m* dt Ord.p,Z $*. S.fin, in fa- vorem
FamiliariumEpifcoporum, ut fcilicet Epifcopus Dicece-
lispoffitordinijrefuuraDonfubdirjjm, quipertrieooium cum ip-
lofueritcommoratus, tc cui (latim Beneficiumconferat. Diii ( Epifetpui
Ditrerfii ) nam id omoiod negiturf Leg.Trid ftf.i %je.9Jt Ktf. )
EpifcopoTitnlari Dicecefim oon habenti . I ti Trid . ftf. i i*.
diRif.Ciihor>.d.unJ,r/rdp.i }jm. 6.infint. Qudd autem familiari huic ,
faltem intra decem dies , debeat Epifcopus beneficium con- ferre,
qu6dharccooceflioeztendaturetiamsdfamulosulium fa- rniliarium.
Quodtrienniumdebeateffecontinuatum. Quod nu- meretur, etiamfiinceperitante
collatiooem Epifcopatus. Quod fervitiumdebeat fieri Epifcopo prarfenti , non
autem diftanti, lunt qaarftiunculaenoutaca DoAoribusapudLeandrum, dtOrdin. d.S.
<if.si.6r apud Marctwr.i JtOrdf.j.t .^XjmfkroyjU fnfptnfA 4. $. 10.
n^Verf.Stxmadmttfi . 4 Anhuicnonfubdito, fed fimiliari poflitEpifcopus,'ex
titulo familiirintifdifptaiarein interflitiis, dicaminfra/*.». 1 1 IO.f>tl.
j Secunda exccptiohabctur in iurc , taf.ijU Ttmp.Ordin i»6. in quoconceditur,
Clrriro.s poffc promoveri ad Ordines | vkinitE-
pifcopisfroepropriiEpifcopiliceotia, quaodohic proprius noto»
rieordinavitalienos fubditosfine licentia propriorum Epifcopo- rum .
UnfiSog*Ct»f:d.}i.S.i.*.* l.&.CnAnpJt.t.nrf. Smntta. . Pa- acenjsparen-
f> Afferoprim6, Aotoniumpofleordinariab normiuno, n ipferutus fitin
PanormiUnaC tes ibidcm habucrint fixum domic il ium eo i natuscil .
Harceftcertir fubditum rationeoriginis. 7 Idem eft , fi poflquam Antoniut in hac
Dioecefi eft natus, tem- pore,quoejutparentesineademdegebant, poltea iidem
inaliam Dirrrc 'm ie tranrtulerunt . Ratioeft manifefta , quia translatio
parentum, poftca fadla , non poteft aufcrre jus nativiutis acquifi- tum afilio.
8 Sedquid, fi Antooiusnatuteflio hacDicecefi,dumparentes
ipfiushlcdomiciliumnonhabebant, fedenot in tranfitu; cauik itincrisv.g.
velaltcriusnegotii reritne Antonius exiftimandus hu- jus Diorcefis? 9
Relpoodeo. Nofloulli.utG.Hun.aiVori.drf.i 7.Pjrrrh.Cord. lA.prmxi; difp c t 1
J. i.Leand.V« ordJ % am.g. efle eziflima ndum,'di- cunt , tkquidemprobabiliter,
fedprobabiliusid alii negant, ut Trull I.6M Ord.ejm.dnt.y.nM.i.
SanchJlenriq.Lefl.FilJiuc. Laym. Marchjliiqueapud Leand.ir
.Caflrop^Ordjd//^.**.».! j.«m. a. Di- oflilli#Or«f^.t.ai«i.t6j».air.quiaexuni
parte fortuiu nativi- tat non videtur fnificere , ut peream quisdicitur
habereoriginem abeaCivitate>ubi,ficperaccidens,nafcitur^cexaliaparte, inre,
ubidifrediturijurecommuni, flrictaefl verborum interpreutio facicnda. Sane
MedullaTheol.<i*OrW r.i.af.ri.i/w.riuns Dianam, f.S.tr.x.rtftJ.i deinceps,
ubi mulu de hoc argumento fic habet : Stnditfi, tni ml^nivrrjttmit bstitnnt,
ttimm mltra Dtttnntnm , sni- tmfTmdrnndiinPmlrinm; M etntrmhttnt iti
dtmitilinm, mttiut mdti nttjuilmei Xpifetpt trdinmri ntm ptffnnt : immi , fi Ai
dmtmat mxtrtm , tft fiiii rtmm | ficut tnimit ntu dttttmr Epifetfni dtmieilii
rtfptSn Pm- trit , itm nte Epijctpmi tttriaii rtfptBn prtlit , tnm nntmfiaritur
in dtmi- tiluPmtrii. Harcibi. to Hzc Umcn omnia licet f robabiliorem hanc
fententiam faciant , non tamen priorcm i fua probabiliute dciiciunt , nam in
communi exiftjoutioDe , commuoique hominum ufu, • quialicubioafcitur, illius
loci Etcivis. rJode, t6 fequerc. it Afferofecund6.
cumCaftropalJ.^j».t.March.d«orif'/»mt. /.f.r.«.Ompio.i»i)rt;avr.j«ir«/d.«J^r.9.<.8A4.»IiifqUeap^
*W.r>/.4.aDian.».4^4J'«/.i49.AffCTentibu$dcclaratSac.CongreE.
&TrulI.multi$idprobanted#C>rd./.^j»aiJtW.7. probabile efle , aliquem
polle ordinari in Civiute originit paternaB,hoc eft.promo- veri
licitcpo(reprjediQumv.g.Antooiumab Epifcopo Panormita- no, fi ejus pater natus
, & fizc ( u t volu nt. Quaranu V.Ord.$.$u*md
r«r/««»».Rodr.Graff.Tufc.aliiqueapud Lesr3.«V. )commoratusfit io Paoormitana
Dicccfi,Umetfi ipfe Aotonius natus fit,»5rfitcom- moratusin Diorceli
aliena.ccaflero itt-m probabilecfle, nonpofle Ratio prioris
probabiliutiseft:quia illud ( rationeoriginit, feu efie oriundum.feu
origirurium)dequoloquitur Bonifaciui .fignifica- reid debet , quod ugnificatur
in )art:.tL.Afumpt.f.»d MnnieipmlimL. l&trttuCtdAtMmmttpiu, atinjure,
perhaecvocabulafignificatur, aliquemcompuuriincivemilliusCiviutit, inqua natut
eft pi- tet; ergo, &c.Ratioprobabiliutitpofterioriteft, quia fpetlan-
daeftorigopropru, non ver6 paterna , curavoxilla, oriuodus . feuorigo,
tjepiflimefigoificetidem, quod fignificat vox (ortus, feunativitas. ) 1 % Ex
priore probabiliute infert Marchin./«r^«/ .non efle fubre-
ptitumdilpenlationem, fiquit expofuit, fe eiTeoriundumex ult
Civiutc.eumumenipfefitortusalibi, fedpater ejuseratnatusin Civiuteilla,ibiquedomicilium
habebat,fed de hac illationc , valde dubito , pnefertim in Difpenfatiooibus
matrimonialibus , quae ho- die. ut fuoloco dicemut .dirigunturexpediendar ad
deterrainatum Ordinariumloci nativitatisdifpenfandi. IJ IJoUoresautemprxdiai,quiarhrmant,originempatrisfuf-
ficere, nount. fe loqui de filiislegitirait, oam illegitirai oon
lequunturnativiuteropatns, fed matnt, unde hi non poflunt or- dinari ab
EpifcopoCiviutisoriginis patrif,fed matrit . Nam licet , utadvertitaftropJ^M
dixi mntrit, in hac materia prdioum.oooft^urori^matris .fedpatris; Umen.quando
filiuseftoaturalit, cum pater foleat efle minuscognitui, origo matruinfpicitur-
In expoGu: ver6 , quandonefciturorignpater- na , vcl materna, fubrogari. ai t,
locura eipofitionit , quod ultimum doceturetiamcommuBirerapudMerollam, Ijmtx
titamd. Gntia- num Uejmxeit. aliofque . 14 Afleru ccrtid. Quamvis nonnulli ,ut
Lcand d SJtOrd ti 10 proptwmionetmododiclafdepatre, extendantidemad avum, pofle
fcilicet ordinari quempiam in DicceG ,ubi ejus avus natus eft ; teneodum umen
eft cum sliis ( ut Trufl./^j». t. Sc Marchin. d* Ord- trma.J pj.enp. 6.nnm.t.
dicente, omnes DotSores defendere , non fufncere originem avi ) nequaquam
pofle, rum fecut ni- mis extenderetur ejufmodi potcftas contra dirpoGtionem Sa-
crorum Canonum, voleotium cukunque Epifcopo fuos fines prtrfcribere. ij Hic fe
offert diffblvenda qucftio , de qua fuperioribut diebus difpuutum Panorrai fuit
. Solent
nonnulli ex civibus Montis Regalisfuosinfantet Panormum, non plus, quim qua-
tuor circiter roilliaribus. 1 Monte Regali dfftantem , afpor- nre,
&ibiSacrumBaptjrmura fufcipientes, vduti, fic Ciriu- tedooiti , potiri
deinceps Pinorraiuois privilegii, poffint: an jure, ipfi viderint.
Quoniamergodiverfzhae funt Direcefes . quidamezhisPiMrmibaptizatus, fednatus
Montit Rcgalis ex MontilregalenG patre Ordines poftulivitib Archiepifcopo P»-
normiuno uoquaraeiusfubditut, legitirae ne votJ compot fieri poturt? 16 Oftendi
; ego iis,qui id (cifciuti lunt l^tndmmd/Or.i Juf^ 8 ».7ciuntem, tap
emmmmUmidtttmp. Ord. i» 6. Sanchcz d, mmtr. I.i.dtf.l X.H.l. Philiber
MmTchi.trma.t JeOrd pmr.jj emp .r CHur- tmd JeOrd. diff. i7.Sayrum, Fornu.
Machad. Sc ilios, id conce- dentem his verbis : Sfi in mma Dittetfi tfi nmtui,
in aittra im. ftitMtni, im ttrtia hahtt dtmieilinm , inanartm Btmtfitimm,
tttimi fattft a imtlAtt tx hit Mfifetfit ttditmi , .vtl ad td Httrat Di-
mijferimi mttiftrt. 17 Verum,quatnviil tione efleapprobindum . I.
QuiarationefoliusfJaptifminonpsteftquisdicioriRiiurius , feu habcre originem,
feu ortura in aliqua Civiute; propnara origi- oemenim datnitiviustemporalis.
nonfpirituilit. II. Quii nunquam legimut hujufmodi przrogitivimfaciendici-
vemalicujutloci, (oliipfi Biptifmofulfleconccuam. III. Qu ii neroo dare t
legaturo rdifJum ci vibus , feu ruturilibus ilicu jus loci. G (olum ibi quis
fuiflet biptizitui.nam G darct, utique verisnaturalibutinjuriam faceret. IV.
Quiirea*GcaitTrullenc./*«*.ifcJ.Qrjod Baptifmut det
originem,inteIligerein^(»d6iiooco«ftamir.Tndividuode loco , ubiquisnatut eft.
V. QuiaexhocdiaoTrulIench.puto,illot, qui concedunt Ba-
ptifmoeffeClum^originemdindiFidelibut, folumvelle, pro for» extcrnoex Baptifmo
probari, vel pnefumi nativiutem, nam carte- riamprofbrointerno,ct:proexterno,
quandoconftat , altbifuifle nativitatem, procedere non poteft
illadoc}rina,&cert<?omnii fantc mentis homoid etum
("entietinPrivilegiisquoad temporilia, nifi exprefte, vel ez aequinte
quadam , quam mox dicam , in Baptifmo concedaturlPrincipe, quamvit aliquid plut
videatur coacedere Gratianus ciUndus mox ».24. VI. Quia vcJui ocolu) meit
recolcrc Caf. ttm mmUm ciutnm Digitized by Coogl<: Caput VIII. §. L «3 i
Leandro, & Sancher, Marchimim , Hartadum »b codcm proejus icntemia
itemciutos, &neverbumquidemde Baptifroo; Unde alios, quosipfeciutvidcrcnolui,
namctiamGremdiccrent.non rcclcdicerent.
VII.Quiabei>ediflinguitMeroi;.r.}<l/J(J.6.f.6.dif*.j.^.j.».t8o. Id,
quociTorte DocTores , quando videntur divrrfimodeloqui, con- ciliabit.
-<f4ivrr«<»»Mi»,inquit, gMudtrt prtdtiiu ptiviltgiii , M «'- Utm crtum ,
Infidtltm bnftiuuum Sttptli , ijuim tuat StMpiii di- titstr rtiufti. Idtm
dteifum fmit fluriti im tidtm IfMOMM . Hot tuntm limitMUt mIiiJui, ni/t futtit
MMftixMtui StMftli im frMudtta , ttt ttigtnem ttnftautrttur . Um StifbMnui
GrMtiMnui^Tem.l.difcrft.Fa- Tmf.c.-jt. i n. 1 6. Hxc Merolla . Vides , c *
aquitare conrcdi Infide- li bicbaptizato, fierihkcivem, idquefortafsc,qui.i
nelciturnon raroejusorigo, vcl.fifcitur, tiim fuam patriam rcliqucrit , in *a-
vorcm fidci xquiim cft,utea, in quabaptizatur,civiutedoiietur. V ides i tem
incafu , dc quo nosagimus , cum a J li t aperta fraus con- fcquendi origiitem,
locumejulmodi «quiutem nonhabcre? lo* Audiarr.usft Gratunum. Ptr
&i»r</m»m(aitloC.cit \auii tfi. titur Civii, & aeauiritur trig»,
auam fieut babtmut ptr nt ivitMttm ttmfttultm, t*nau*m mujii frtfrUm , itaptr
Baplifmum , aui itcitm mttivilMi, & pMtum hirmt tUxuii mafeiiur, t. Dtbitum
dt Bafiifmt , JivtUauMmma-m»MdffirituMliM,&btaijieUliM, fivt ttmptrnli» .
Inttl- ligtnd», ttffmMtfrMudt i nmmftauiim aliau* Itet kuftitetur ptr m% mttm,
utaeamirtrtiiriginimiltiuiUti, rtp*tabiim nibUtminui frtex- wrmntt,
attditirituttivii in frtjttdteiumntierum . l/*infft<itttntlu~ d-t Gtuialti
*d Rrg. prinutm CMmrtU.gitffa 9. <>.I . ». 1 o S. junlit nu. 1 1 }. H»c
Gratianus . Atincafunoftro&frauseft , &prarjudiciumfo- ret
Archiepifcopi Montis Rrgalenlis, (t pra-dic3o,dequo loquimur,
OrdinesconcederetArchiepifcopusPinorrniunus. Sed L :mnimisiortalscpluribus. 19
Aflero, quemlibetordiiiarilkiterxjfTeabEpifcopo, incujus Diceccfi habct is
Bencrkium Ecclefuflicum , nara per Bcneficium GteiEpifcopofubditus. it
eiEpilcopofubditus . 10 Inquircs :Quidprimo,fi
B€Ocficiumfitfimplex,necrcudeu> tiam requirar. Quid tecund6» fiquishabeatibi
peofioocro.' Quidtcrtio, fiquishabcatduoBenerkia, ahcrurt rum in altera Diceccfi
? Quid quarto, fi Beneficiumfitadmodumtenue? Refp. ad
PrimumaffiimativecumMarcb.iiOrW./r.i p.j.t.t.n.i. Barb. dtftttfl.Epift.MMtg
4.A.46. q jia Bunitacius VIU. oon requirrt xefidentum. Adfccundum, negative,
quiaidemBonifaciusBcneEcium rc- • * negauve, qumacra nonii*ciu> ocuccciura
re- quirit; Penfio autcm Bencfieiumnoneft. Adtcrtium, dicam moxeKn.j*,
Adquartum Affirrnativc,cumPiafcc.«')»?r44r<'».t.r.t.ij.io.Ric. m
frMxirtfa.6o.SqaillJt»blis-Citr p.i.m i6.Ca(lr. dtOrd.djim.p.i y*.'. ajoeuim fufficereadcondituendum
te fubditum Epifcopo, fi in eius Diceccfipoffidca«Bene6ciumquamvistenuifiimum,
quia Bonifa- ciusnonrequirit, nifi Bencficium , atprofectoBcneficiumreauif-
/imum Beneficmm cfl . NeUtnenoblivifcaris, utacluOrdincsSa- cros (ulcipias ,
tedebereidfuppleredePatrimonio, quod necelTa- rium critad honeflam
lultcnutionem tuam . at Non mchtet.Barb./jr.Marant.» .2stfp.29j1.78 aliofquc
rcqui- rere, utbeneficiumfaltemarferatocto, vel quatuor fcuufingulis annis»
&aliquos, utEitM. dtjurt Ettl. i.t .t.iljM^.ScSQui\\. dt Triv.dns.*.n.i%*.
rcquircrc , ncadfitfraus, qualisef)'et,u funda-
rcsBcncficiumtcnaeinalienaDiceccii, ut illius deinde compos, ibideminitieris,
idenim(ajunt) fieretinprKjudiciumalicnzJu- rifdiclionis. Noame, inquam, hsec
duolatent, fed ego fequor aiioshzcnon rcquircntcs : Namquoadprimum, jamdixi,
etiam tcnue Beneficium eiTe: quoad fccundum ver6, non eft fraudu- lcntusis,
utvultLcaDd.cumaliisi.tf.aftOri.f.io. Bard.i» ftltQ.y m.%.h.j. Dian.f.i 1 .
tr.*.rtf.i.q\ii utiturco ftraugcmate, quod nullo jureprohibetur. Nonfkincafu
dcBaptifmo, dc quo modd diii «»».14. Nam Baptifmus nonnifi improprie, &ex
xquiutedat na- tiviutcm, Beneficiumverotenue,cumvere, & propriiflimeBc-
nefkium (it, dateflcproprie BenefjciariumilliusDicecefis , ioqua eft Beneficium.
xa Ulud prorfus nonpotaiannis hifcefuperioribus approbarc.
QuidamexhisTheologis, quifolumScholaflicamprofitentur, pa- rum , ut animad
vertere potui, in Morali ,& Canonibus Sacris vcr- iatus, contendcbat,
poileaLaicoextraneofundiriioalienaDicc- cefiBeneficium, quodeidemftatimconferretur,
namficredditus rarJoneBcneficijfubditiu , poterit CajebatThcologus; in illa
Dice- ccfi promoveri . a) Dixi,ejufmodidoclrinam procedereex modica Jurium
noti- «i>. Juraomniaclarnant, utnulIusfitcapaxBeneficiiEcclefiaflici, oifi
habeatTonf uram, ut fupra nosetiam docuimus. Si ergo Laicus, dequoeftfcrmo,
adhuc, pofl fundatumbeneficium, eft Laicus, <}ua ratione pocerit ipfi valide
conferri illud , vcl quodcumquealiud beneficNim ? Nullo modo: &
confequenter qua ratione fubditus efl redditusinillaalicnaDioeceG ratione
beneficii , quod beneflcium cum nulliter habcat ,nullum habet?
HancfolidamdocTrirum priiis medocuit predkTusdifcurfuj(fincereloquor, non
mentior)fe<l de- irtde in vcni fubobfcure indicauro a ThS.nc.iMtim{J.7.d.i 3
*I j . & Averf. d*Ord.M_. J. f.a.6. yjtcumdmi, rW, t.ii. Dt 14 AfTeroprimo
, quemlibctpofleordinariabEpifcopo, incu- jusDicecefi habet aciu lixum
domkilium, hoceft habetibi habi- utioncmacTualemcum animo ibid. pcrpetud
manendi. Quod G foleretquisperpetudarflatcinunaDicecefi, hyemeinalia, quafi
zqualiter, habiure, faneisdiccrcturhabereduplexfixumdomi- cilium,
&abutroque Epifcopo Boflet promoveri , ut notat retii MuchiausdtOrdjr.l
.p.J.t.7.m.l {\\: i dcTanc r.i c *j Dictum eft ( pcrpctuo )
namduplexdomiciliamdiflinguuot Doc)ores : Aliud, inquoquisarlluhabitat, &
in eodem habitare perpctudintendit. Aliud, inquomajoreloldmparte anni inten-
dit habitare: illudappellatur verum domkilium; hoc, quafidorfli- cilium.
Quadiflincljoncpneoculishibiu , doceraus , licet pro receptionealiorumSacramentorum
, fufficiat quafi domicilium, vcl, proaliquibusSacramentisncccflariis,
quzlibethabiutio, at pro rcceptione Ordinum , quirequiruntmaximum deleclum ,
& perfonaccogmtiooem, docemus, inquam, requiri verum , &fi-
xumdominlium. Quare, quimultosannos, etiamdecem ,etiam viginti,
etiamcentampropofuitallbicommorari, fl exprdsc , vcl
tacitehabetanimumrcdcundiinpatriam, cumfknondicatur ha- bereibifixumdomicilium,
nonpoteritinconfcientiaabillius loci Epifcppo promoveri . Quoad ibrum autem
externum , puu , ut ab Epifcopo tu alibi natus admittaris adOrdines, Unquamin
ejus Diaeceli do- micilium habens , debes teflibus, probationibus &
conjcQuri* animum tuum ibi perpctud mancndi probare . De quibus pro- bationibus
legc Menoch.Jr nriitrJ.i. tufu $6. Caftr. dt Ordm. d.unir. » 1 i.nmm.i . &
breriter alios citantcm Bonac. dt Ord. difp.t. «jtm. f.n- mum. 1 1. 16
Afterofecundd, tchabentem hicdomicilium, &alibi v.f.. NeapoliBeoeficium,
pofleunumOrdinem ab hoc Epifcopo ; lta Ricc.infrMJcidtOrdJte.lOM&' ?oy.Pyrr.Conrad.«i*r.i*.*i<.^.'.4
t f. a.ll. AveT(jltOrd.9.$,(t8.6. V.Ttrtiut Mtdut . Marian iu.c.t * n ; * .
contranonnullos. Alteruraa Neapolitano, vclorones, ub(migi» tibi placetab
altcrutro reciperc , quia fcmper recipis i proprio Epi. fcono. 17 Idem ergo
erit, fi habets duo Beneficia in duabus Dke- cefib'.??, quia jam,
rationcillorum, duobus es Epifcopis lcgitimi lubditus. a8 Aflero tertio,
nonefTcimprobabile,Barorjej, tefleMarcb. trMa.i.p.jj-.jMtm.iS &16.
aliosciunte.ut etiam Senatores , qui funtperpetuiOfficialesPrincipis,
eorumquefilios, inluisVillis» Oppidis, CiviUtibus poflc rccipereOrdines ib
Epifcopistalium lo- corum, quamv[s ibi nati oon funt . Ratioefl, quia 1 nii.
Vcldicl ioSkii, quodibihabcat, computantur non quidem utCivcs;
idetiamnegatText.£.C»v.C.rf»W«i.fo. fcdutpar tes illius populi, ubi ca officia
pcrpetuiexercent, atque ade«< compuuntur intcr habeotcs ibi domiciliu-n i
lege Stmutret t»~ dtm titmt. tU Imttlii . C A P U T VIII. De Litteris
DimiiToriis , & tommendauriis. §. I. ^UMndt, & ntttmtdt dMUtur. t O
Tatuitur 1 TtiA.ftf.zt.dt Rtf.e.yjuxta 1. 1 J* TtmpOrdJn 6.ut «3 fi pruprius
Epilcopusfit xger, leu aliis impeditus(nam illud , fi fit seger folum ponitur
aTridentinoex.gr. ex Barbofa Itr.eit.Trid. ■.x.)poflitdarelicentiam.
utordinandus promoveatur ab alicno EpifcopoCveindcterminatciquocunque,
fivcabhx, velillode- termmate. * Hacc liccntia dari quidem potefl orctenus,
quiaConcilium requiritdumtaxatconfenfumpropriiEpifcopi, ledfoletad majo- rem,
faciliorcmqucfidem facicndam expediri per litteras paten- tes, qna vocantur
Dimijftri* , quiafubditumdimittuntadalienum Epifcopum ; appellantur ctiam
Rrwrtnd* , ob revereatiam illis de- bitam. % Pr.rccr memoraum licentiam,debet
ordinandus haberei pro> prio Epifcopo fuorum morumapprobationcm , quzdari confuevit,
interdumii>ipfifmctDimitIoriis,interdumferaratim . Quandoau-
temfuntfaeparatZ, vocantur /<r/rr< Ccmmtnimitit, Dtl Ttjiimt. nitln, quia
in his Epifcopus fuumfubditumcommcndatalicno, dequecjuvprobis
moribusteftificatur. 4 Ultramonuoi, idcfl, qui nati funt ultra Montes Alpium,
qualcsfuncHifpani, Lufitani, Gallit Germani, &c. ut item , qui nati funt
excra Iuliam, li velint ad quemcunqueOrdincm, etiam Minorcm,
ctiamprimamTonfuram intra luliim promove- ri, debentfubpcenafufpenfionis,
aliifque pocnis inHicTis i De- creto Urbani VIII. Ster.i 614, 1 1 . Dtctmir.
quod per extenfum afTert March.Jr GrJin.rr.i.p.t.t. 1 r.num. 14. non folum
oflcndereDimiffo- rias, utdiclumefl, i fuis propriis Epifcopis fibi coaceflas,
led eafdem infuper recognius , probaus&fublcriptasiNunciis, Geu
CollecloribusApoflolkiscommorantibus inloco, unde ordinao- di difceflerunt,
& deinde kem rccogoius i Vkario GcoeraU Urbis Rom*:. F 1 S Si Digitized by
Google 84 % Si fuftineas,Siciii»m in frvoubilibu» venirefub nominelulie,
hocDccrctoSiculusordin»ndusnoncompreheoditur, quuin h»c prob»bili Jentcntia , q
u»m ego liv.i.mttb. CtnftJ.f .4.». 1 6. m tdit. R»m. docui , non eft natus
extra [taliam. /5 Deniquc hanc eonftitutioncm non afficere Religiofos,qui» »ul-
JafitinilURegulariuramentio; fuiffc decifum Florentias teneC Marchinus
/.<■».! 7. Quare hos habeutes Dimiftoriasa fuis Prelatis, i quocomque
Epifcopo Italoordinaripoflccoocjudit. p. II, Quii ftjftt pr*diH*i litttrMt
ttnctdtrt f MHSCOfVS , BT SIMILES EC C LE S lAST IC A M Jm-ifdii1i*»tm bnbtntti
fa fukdit» . 1 T^ImifloriasconceditpropriusEpifcopu*,fiTeoriginis,fi»eBe- jL/
neficii,fivcDoraicilii.ImmoetiamAbbas,vclPrior, qui habeantqualiEpifcopale,
icdiltinclumab " Lib. VII. DeOrdine. 1 Epiieopo ItcmVicariusGencralis ,
fiabEpifeopoad idhabeat fpecialeraan- datum, velfiEpilcopusagatinremotis: id,
quod evenit , ( aic
SaiKh./»<'»»/:ii».7^.i.rf»*.»cx».4».)quandoEpifcoPttsinveniturex-
craProvinciaroinpartibusrcmotis pcrduasdiseus, licet Barbof»
difitt/t.Efifc^.nHig.xnjtum.ni. Vtd*p.x*t!*t.7.uum.9.(cnxi*tiunc Epifcopumdici
inremotisagerc, quandoeftultraMontcs( intcl- ligeetiam, quando eft ultra mare;
fufficitenim, ait, qudd hujuf- modi remotio Gc ioconveniens ordinando. Sed
nimis indilhncle loquitur Barbofa : diceremdiftinctius, quando hujulmodi remotio
prudenti hominumexiftimatiooe notabiliter eflct ordinandis in* commoda .
Putabisenim remoteagere Archiepilcopum Meflanen- fetn,
fiforteTnveoiaturRhegiiinCaubria, breviffimo frctoi Si- ciliadiflantis? 1
Commend*titi«,fiveTeftimoni»lcslitteras,puto, de jurenon poflcdari,
nifiabEpilcopodomicilii. Ratioeft,quiamores,quiio his
ltttcrisfuntapprobanJijlolum iili iolcat cHcnoti , non aiiis . CAPITVLVM SEDE
VACANTE. 3 Tiid.ftf.jsun.io.d* Rrf. ficftatuit. Ntn lictnt Cafitulii , S«. dt
vm(*mi , infr» nnnum i du v*c»titmii Ordinnrii , tittnrinm , *ut titttrnt
Dimifftrim , f*u tXevtrtndni , ut v*t*»t , ntitui , aui btnificii EcdtfUfiici
retefti , pvt rttifitndi *tt*fi*m 1 ftttrit , ttnttdtri, &c.
NotaPrimopoffeCapituIum, intra diflum annum DimifloriasproprimaTonfura.quiahaecnoneftOrdo.
lu docet Quitaiiad.i<#OrW/»r.4.afferensdecl»r»tioncmCardinalium. 4
Noufecundo, illud idiiv»c»ii*nii, figoificat qtumcumque vacationem , five ex
Epifcopi morte , qu»ndo voc»tur , infr» nnnum /«&«/, fiveextranslationc,
fiveexrenunciatione , ckc. 1 Notaterti6,illud,t»«4ra»/iu/Mrir,eftcnime5ceptio;
quia conceditur Capitujo , ut pofllt dare Dimifforias,etiam intra dicJu.m annum
, obligatis ad fufcipiendos Ordinea . 6 Petes. SiTonfurarusaliquis, velqailibet
beneficium fimplex habcatcum Jibertate fatisfaciendi per Millas ex
bcneficiodebitas , poteritneCapitulum Sede Vaca mifloriashuiccoocederc'
ItaQuinun./#Or«'/»f.4. 7 Refp. quamvisiit,quiprsslcnttnturadCappellaniam,autbe-
nencium, licettempusipfojnonurgeat, poflit.utvultPyrr.Con- r»d . in fr*xi diff
4 ./.4.».! 1 . & 1 } . d 1 £3 u m Capit ul uffl coocedere Di- miflbriasad
primam Tonfuram , ut fic potiri poflintbenefkio.quia utdicturocft,
primaTonluranoneflOrdo; tamen adaliosOrdi- oes non poteft , quando,
utproponitur, Miflae, & oneratatisfa- cicndacx
benefickipracftaripofluntperalium. Ratioeft,quiahic,
comroodiusquidempracftaretperfe, fednonpoteftdict arclatus» benehcio recepto ,
vel rccipiendo, nambcnenciumjamrccepit,cV; latisfactionem j»m praeftarepoteft
pcralium . 8 NouquartO, illasdoas voces, tktntUm, ant Htttrnt Dimift- ' saWi
idem prorlus fignificarc,utexpenditSanchi.7^«A.»j<"*.i6. M.a.ideft
facultatem fufcipiendi Ordines . 9 Nota
hicitcruro,/K/»/U»»,»*ir///m«/I>/'»w/«r«»j,has enim fo« lum
prohibeturCapitulum tuncdare , nam proptcrci poteft conce- dere licentiam
cxtero Epifcopo exerccndi Pontificalia , & ordinan- di,tumexteros,
tumfubditosipfiusCapituli, quialiundeV.G. i Pontifire habuerunt luz
ordinationis liccntiam . 10 Rurfus, proptereandemrationem, poteft Capitulum
intr» prardiciumsnnumconcedere littcraiCommendatitias, feuTefti- monialcs ,
quia hae litterar noo continent licentiam fuIcipiendiOr- 1 d certe ett ma % i
mc ad venendum .- Saepc
enim occurrit, ut Dian.».8yr.4«/ii/.4a.M4rch^«Or«'7r.i.^.?J.r7.auiq;plures. 11
Nouquint6, illud, infr* nnnnm , poterit crgoCapitulum , feu Vicarius ejus
Generalis ( fcd ex fpcciali mandato, ut ait Barb. d*f*ttft.Efift.n. LtUjg. 54.
non vero ex i pla ratione Vicariatus, ut di- xitnus iki.de Virario Epifcopi )
Dimiftorias , leu C Pto fuis fubditisconcedere poft dittumanmirn . 1»
Atquehaecpro Saecularibus. rsntibus in Dicecefi? Relp.
ReguUrcsnonindigentDimifforiis, quascoacedere ip- ils debcat Epifcopus ,
velCapitulumSede Vacanre, in cujusDip- cefi ipfi Regulares commorantur . Nam
latis eft , fi ipfi habeant Di- mifloriasifuisPrxlatisRcgularibuseomodo, quem
moxdicam. QuareinfradiciumannumSedisVacantis, fihi habeantdiclas Di- miflbrias
a Prarlatis fuis , potueruntordinari, in eadem Diaecefi , t n qua Sedes vacat
ab atiquo Epifcopo , qui fortc nt licentiaCapituli ibiPontificaliaexerceat,
& multbmagisabaliisEpifcopis, quandd in Ditrcefibus ordinationem celebrant
. lu fuse probat.cc efficaci- ter Quinun. d* Ordfitg.S. Pyrr.Conr»d^»»r»jri
diff.t.^x.6 jnjf, PR^ELATI REGULARIUM EXEMPTORUM. 13 Hospoffecc^edereDimifloriasfuisfubditis,
immd&No- vitiii^led hiscum Patrimonio, velBeneficio, utfupradixi , Cc
nonadtitulumPauperutis) quiapanicipant omnia Religioforum privilegia ,
dubiumncfit, utkabesdeReligiofisapudQuintanad. d*,Ordin.fingui.X. Sanch.
infummnlibA. c*f.iO. i »*»>.! 8, Dian./>.f. /r«^.to.r,/4J. March^r»a.i.
<tVOr/».6./.4.»»»Mr.6.cx:dcNovitiii« apudMarchinum, aliofque, quos vide
propter varios cafua ipfi dilcutiunt. 14 Hicadverte,ex ure Decr. Clem.VII I.
$u*d ptr ixttnfnm < «/(«if/iUr.Card.affert Pyrr.Conrad. dtdifp.l .4.1 t.6.b.
i rvquo vult hat Dimiflbrias Regulariumdeberedaricumduabusconditionibusfub
pcenaprivationisofficiorum, cxrvocisaciivae , & paflivae Praelati eas non
oblcrvantis. Prima, uthzDimifforiaenondiriganturni- ftad Epifcopum illius Dicecefis,
ubi habiut Rcligiofusordinandus, nififbrtcisEpifcopusabfuerit,
velOrdinesnoncelebraverit. Se- cunda , ut in Dimifloriis hoc ipfum exprimatur .
1 f Verum hoc Decr. ait Caftr. dtOrd.diff.un.p. 1 ^ji.S.jin* non vi- deri ufu
rcccptura , qui» iilud PrzUtt Rcgulares obfervare noo fo- 11S Licentiam
fufcipiendiOrdines.feuDimifloriarumconceffio-
nemnonpoffcinoftrisSoc.jESUSupcrioribus localibusdari, ied. iProvinciali,
vultP.N.Generalis. lnC*mp.Frrv.SttJtfuV.Ordhut. Anampliorem poteftatem
habeantSupcriores locales aliarum Reli- gionum, eorumpraxis» $.IIL De 1 T TvE
Dimifforiz, feu licentiaeabfoluteiauocunquelegiti- II roeconccftaenonccffant
lapfu tempori*, utvultOmp /* /«« Divrr/tri* Ruk.9-r.7.».S. dicens
itafuilfcdecifum Bard. f. in TriJ. ftf.fjt.x lAtRtfj*.l.CUxJ*f*trfi.Ef.f.iMtrg.7.
».i). Sanch. uiM.dm mntrA.iM.il. 6rMno\\j.l.d.jJ.(>.».t». Nam, fi tcmpus
ftliC li- miutum, ccflabuntlane, cohnitotempore. PoteruDtrr^odictae
abfolutaelitteras habere effcctum polt amotionem ab officio, vci
mortemconcedentis, quiafuntgratiaefaclx; nifiumcn, utfemw perfupponendumcft, i
(ucceflbrcnonrevocentur. Lcite Sanch. /. 7 1 <s»l.c . r . dub. 20.». 1 g.
Omnes enim licentiar i quocumr|ue fucccf- fore, aequalempoteftatem habentc,
revocari poffunt . 2 Idemdic, lidatas fuerint iCapitulo Sede Vacante; eodern
enimmododurabunt, etiampoftSedcmplcrum, nifiinovo Epi- fcopo revocentur. j;
VcrumcommendandifuntiiEpifcopi, quiimitanturS.Caro- lum Borromsrum , ut refert
Pyrr. Conrad./^x I. Jn cdictis dc Sa- craOrdinationepraecipicntem,
nedimifloriaefint vetuftioresduo- bus, veltribusmenfibusadicultimat
ordinationis compuundis, 1, commeodandi, inquam, funt,_quia quis in
praeditJoanno Vacationis impetretBreve Apoliolicum,per ejuodpromoveripoffit,
fiveiviciniore, five i quocumquc Epifco- poCatholico, cVtunc, nonobftanieejufmodiBrevi,
debebit or- dinanduspetere, &obtioereidic1oCapituloteftimoniumfuae vi- tat
quoaccrtetuncdarepoteftCapitulum, quiaid noneftconce- dere,
utdixi,licentiamfufcipicodiOrdines, ( hancenimpraedi- Oui ordinandus habct pcr
diflum Breve a Pap» ) fed Iblum eft,tefta- tidemoribus. EtquidemPapafolet
incodem Brevi ordinandum ■dmonere, ut has litteras tcftimoniales omnino
obtineat a Capitulo jne», velfimiliclaufula, tumiitenlintniOrdinnrii,
quae,quamvis dicat,ftV«»/'«iUmcnintelligiturfolumdelitteriscommendatitiis,
fetiTeftiroonialibus,quialiccntiamOrdinuin|am ipfePontifcx,ut dictumeft,
concedit. ItaBarbof.Wt »»/^.£/iy/.«//«g.7J».i4.<*>if. Meroll t.
j.^7^.7J<«».6.Gav.«»^«*i Eti[c.V.C»f.S*dtvatnnt. ««.jo. De Examine
Ordinandorum . 1 T^\E<loctrina, qua:efiexploraodainordinandis,di LJ
*/Yr#j.f.t».$. i.f>».nuncfolumageodum,eJJde dkara, inlik Epitcopiio
iisex»minandishabent. » Ttid.ftff.14. dtRtf jubct,
cxamcndcbereprseccdereordioa- tionem, debetautemheriiproprioEpifcopo,
etiamquoad Rclt- giolos ordi nandos , vide Trid. ftff.x 1 » . d* Rrf. Poffunt
tamcn Epilcopi le remittere examini Superiorum, fi noss apparcatclaraordinandi
ignorantia.Pofluntctiamcommitterealiis, quosipfeEpifcopusdcfignabit, &
potlunt ctiaro inipfislitteris Di- rnilloriisillosdetigturc, £*" " 1
Digitized by Google Caput X. tereipfiEpilcopo, adquem fubditum fuum dimitrant,
ut Sicn Congregatiodectaravit, tefte Barbot dt ptttft.Epifc.f. xMJtg.7Jt.it.
SiSumrousPontifexalicuiReligioni, poft hoc Trid.Decret.con- ccfTir , ut cjus
ReligioG abfque examine promo vcrcntur , cxam ina- ri ccrteabEpikopis
nondebent. 3 QuandoquisifuoEpifcopoexaminatus, & approbatus mitti- tur ad
aliuro Epifcopum , adhuc j us integrum efl huic Epifcopo ite-
quiapotcltvcllecognofccre, cuinam Or- feu feftum. in jure ejufmodi dies vocatur
abfolute Jeftivus, Thom.Hurt. imrtfjmtr.f.i.tr.i Ul j 8 x . folum intelligit
diem fe- dinesconferat quid dicat ii. Barbof. quia Tridcnt.dicens , ordinandum,
nili prxvioexamine, nontollit per alium , at certe hic alienus Epilcopi
teriusEpifcopi, perillum Epifcopum natorcm, ipfe examinafle cenfetur. Excipe,
utmod6diti, " i Promovendi. De Tcmporibus Ordinationum . t RIMA TONSURA. I
T Nquocunqucdic , five fcflo , five profefto conferri hxc licite X potefl.
lu^iidi. inanf.iib.7 .cap.l.dnb.si.n.l . ORDINES MlNORES. z Minoresvcrdpoflunt.
Primo, in fex Sabbatis addiQis pro confcrendis Majoribus , qux mox enumerabo .
z Poflunt fecund6 , quocunque die Dominico , vel feflo de Prsrccpto, ctiam fi
folum in ea Diceccfi didiumfcftum habeatur.ut notatCaftri^.ri.».!.
Undecgocxtenderem , propter pariutem rationis, etiam li
iniolaCivitatecelebreturiellum. Quamvis au- tem Alexander III. velit , ut indidis
Dominicis , & felfis non con- feranturditiiMinorcsOrdines, niliuni,
vclduobus: potcft U- menpaucis, tefleSancb/.r^quwejusincentiofolumelt, utnon
appareatOrdinatiogeneralis. 4 PofluntTerti6,exgcneraliconfuetudine, indie
Veneris,(vi- de Sanch./ c.n.t.) ante prardifla fex Sabbata , & Ca
Arop./-4.W« ctnfmr. f.io f.f.n.S. additetiam in feriaquaruQuatuor Temporum ,
quo fic lequentis dici labor Fpilcopis minuatur . y
PrxterelquamvUinPontirkaliadconferendosOrdines,etiam Minorcs, figneturtcmpusdcmane;
exconfuetudineumenetiam potcftiprandio, legeMarch.rr.i.irOr*».?.*.! jt.i r. Lca
nd. «i#Or- iin.p.lt.f.6. 6 Reiicienda autem eft faltem hodie fcntentia
aliquorum, ut March. Zerolx, apud lA.-iad.dt Ord.d.i r.ij.i. puuotium Minorcs
Ordinesquovisdie, quemelegeritEpifcopus > poflcconferri, ho- die,
inquam,quia Urb.VIII.in novoPontilicali , utvidereeftapud dellugor^.Jww./iA.i
.dub. $«.addixit orJmationcm Minorum,ultra Dominicam, folis dicbus
feilisdePrxcepto; id umen noniigare manus SummiPontificis, quafinonpoffitcooccderealitui,
utalio temporeordinetar, operxpretium eft , propterea, qux»».io.di- advertere
ftumdupikeraMajorem, quamvunondeprxcepto. Communis umen opinio inteiligit
omnino d iem feftum dc prece- pto. Iuapudcit.&ap.deLugo«r.^.«wri»*.i.^«*.H-
, i* NimisautcraolciunterlegitPonti6calenovum Urban. VIII. quidam Juris
Canonici peritus, qui nudius tertius contendcbat
contraFagundezjamremefledecifam, fienim , ajebat , , Urbanus proMinoribus
requiritdiem feftum dcprxcepto, raulto roagis pro Majoribus; Ofciunterquidem, Urbanusenimloquiturde
jure» atnosinprxfentiaagimusexSummiPontificisPrwilegioperfuum Brevealicui
determinatx perfonxconceflo . ij Egoigitur, anfententiaFagundezprobabilis ut,
faltempro diebus feltisduplicibus, nolodecernere: forufte enim eam im-
probabilemeflecontnverlatile,&acutumalicujusingeniumeviaV cere non poflem .
Sedajo, obfervandumomuinoinpraxi, uteligaturdiesfefltvus deprxcepto. Ratioeft,
quiauniverfalisconfuetudoEcclefurum, &communisEpifcoporum praxis videtur
explicuifle, Suromum Pontificem in his Brevibus , nomine fefli , intelligere
feftum de prxcepco, namvidemus, rariflink Epifcopos vellc fequi opinio-
ncmcontrariam, <5c ide6 omnin6 prxdictse intiquiffimx confue- tudiniflandumj
Quam ut ampletumur , perfuadet ritus, quem SacriCanoncslcmperrequirunt,
utordinationes ipdiebusfblera- nibuscclebrentur, quemcerteritum,
etiaminprivatis, feu pri- vilegiatis ordinationibus, quantum fieri poteft, par
eft, fequi . Ad- de, valderationiconfcnuneumeflc, utetiam in negotio ordina-
tionis, nominedieifefti» noointelligatur, nifiilludfeftum,quod
incommunihominumcxiftimatione fefturaccnfetur i hoc autem eft feftum
deprxcepto. 14 SolvchiCjLcaor, quxfliunculamnovam. Contingitinan- norumdecurlu,
utaliquandoincidat in feriamquarumCinerum feftum de prxceptoS.Mathix ( firailequid
evenircpotcft aliis die- bus,)inquanonhat officiumduplexS.Mathix, fed fimplcx
ferix illiusprivilegiatx. Quxrojam, anliceat, eo dieconferre Ordi- nesMinores,
velcum BreviPontificiofupradicto, Majores? Ra- tio d ubiu ndi eft , q u i a
Minores ex Urbano V III . debent conferri i n dieDominico,
velfcftivodeprxcepto, & ex Brcvi Pontificio in tribusdiebusfeftivis.
Cumergodies feftivi deprxcepto, prxter Dominicam, foleanceflefubofficioduplici
; in feriaautemquaru Cinerum prxdiclanonfiatofficium duplcx,
fedferixprivilegiaur, fatisdubiuripoflevideatur, an nihilominui tunc conferri
ditto» Ordines conccdatur . 15 Rcfp. De hacdifficulute olim interrogatus,
negative ref- pondi, quia mihituncvitumfuitcollectiverequiriteftumduplex,
ckfcftumdeprxcepto. Nuncver6maturiiisremexpendendo, af- firmativeretpondeo. Nan
intentumPontifkisprincipale cft, ut efufmodi Ordines dentur in diebusapud
Fidelcs lolemnibus , & ad hoc fufficit diero efte deprxcepto .
Confirmatur.quia tum Urbanu % VIII. inPontiricalinovo, tumBrcviaillaPontincia
Iblum dkunt, conferrideberecosOrdinesdiebusfcftivis, nihildeofficio, anfit
duplex, necne, velanGtcorrefpondensfcfto, annon. Confirraa- tu r iterum ex
Leand ro %i* Ordm. 4. 1 1 . j. J . qui in Breyibus prxdictis venireomniafefla,
quxcunquc lint, 7 Leander^Ori.i.ir.f.i.videturfibicontrarius, dum in uno
loconegat, inalteroaffirmat ( idemi*^.»4.)lkcreEpifcopis con-
ferrcMinorcsinfeftisduplicibus, non dc Prxcepto . Sedlandhoc
pofteriusnegandumelt, quia , utvidimus, UrbanusVIII.requi- rit, velDominicam,
vcl feftum de Prxcepto . QRDISES MAJORES. 8 Ordines Majores, ideft
Subdiaconatns, Diaconatus, & Sa- cerdotiumpofluntconferridejureinfexuntum
Sabbatis, t*f. dt t$t dtTtmp.Ord. hoceft, inquatuorSabbatisquatuor anni tem-
porum, HcinSabbato ante Dominicam Paftionis, cV in Sabbato Sandto. Qu6d fi
contingatproptermultitudincmordinandorum,
velgravemEpifcopiordinantisinfirmiutero, non pofle perfici or- dinationes
inSabbato, tunc concediturflegeSancn./j»renyft./i(r.7. cap. 1 Jub.fi .num^. )
utcontinuato jcjunio, tum abiploEpifcopo, tumabordioandiscompleaturdieDominico
imroediatd lequsnti. Semper autem conferuntur inter celebrationem Miflx . Unde,
de mane. 9 Epifcnpaturn quolibetdie Dominicopoflccon(erri,jus C.gucd a\
F«/rA«jd.7i.manifetleconccdit, imm6folumtunclicite pofle, non ver6 in aliis
dicbus fefti vis, prooat Sanch.»» ctnfJit.jx. 1 .d*b. r j. tuum.lt. 10 Dixi ,
dijurt, nam Summus Pontifcx , qui unus io hoc difpen- ure poteft , folet per
Breve fpeciale, vel per Pri vilcgia concefla R e- Kularibuf , dequibusroox, indulgere,
utextraprxdiclatempora, ideft.utextrafexmemorataSabbau, in
tribusdiebusfeflivii, ali- cui cooferri prxdifli tres Majores Ordines poffint .
11 Quxrunt autem hlc Recentiores , An Breve intclligatur, prxterDominicam ,
dcdicbusfeftivbdePrxcepto, quandoineo loliim dicitur abiolutc ( C,nctdimui,ur
inrribmditbui fejli-uii crdmari faffis.) Fagu nd . MiJ J» lccl.prux.x j». 1 a
March T. 1 .tr.j.c.6 .n. 1 a jlii- oueapud Dian./.j .rr.i f,.r«/.07.cum paucis
probarcpluri^ dit, intelligiquemcunquedicm,inquoEcclefufacii |lex , vel femid
uplcx , quamvii non 6t dics fcftas Tamk. T. tl D* ' qux»».io.ai- ait,
venireomniatelta, qu rimandentur. Nouilludf' mod6 ab EccleDa ferva- PER
OCCASIONEM $1!&.RIMVS, AN REUCIOSI GAVDEANT Friviitgit , m trdmsri liciti
ptfmt txtr* Ttmptra t 16 Qu6d noftra JcfuSocietas hoc privilegio gaudeat,
nicando tamen ord inandis a folo Noftro Patre Generali , cc ex Bulla
GrcgJClil.ediuxi .Stfttmt.i sSi.in frivit.S»citt.V.Orimttt &daufubclaufula,
utejufmodi Privilegium non comrounicetut aliis Regularibus.
LegeQuinUnadj/«Or<//»«.8. 17 Tam gravecfthocSocicUtisPrivilegium , ut
Caftropal. it ciin.p.n.num.tt. damnetde moruli Epifcopum , qui nolit or-
dinarccxtratcmporanoltrum prxfentatum i diflo Patre Gene- rali ( utetiam non
fervatis interftitiis, prxfenUturo a dido Patre Generali, vel Provinciali)
quiaGregor.XlII. dum hxc noftrif concedit, loquiturcumEpifcopis per verba
prxceptiva, frttipi- mui , &f. 18 QuamvisautcmGregoriusprxdidius neget
communicatio- ncmhu;us PrivilegiialiisReligiolis,non proptcrciliganturmanus
Succcflorum Pontiticum , vel Prxdeceflbrum , quibusnon lit le- gitimederogatum.
QuareMarchinus/r.i.».7.r.7. fitans Rodrig. Barb. Homobonum , Portellam ,
teftatur idem Pr- ccflum fuifle, I. Mendicantibust&lClemenic vua.«»v|Hc hiw
luuiutionc, deinde confirmatum. II. Monachis,(Idem»».)DiviHieronymi, &
S.Bencdidti ab Alexandro.VT. & EugenioIV. III. Ordini, fldcm ciuns
Portcllam, & Dian.) fi ve Congregatio- nis S Joannis Evangeliftx in
Portugallia a Clero.VIII. I V. Barnabitis fldem «>. ) I Grcg.XV. W6. Item V.
Palqualigus. Ctntur.a,.<{A Theatinis IGregor.XlV. VI.
Thom.HurtJi»i(»»r.».i^r.ii.f.i.»».i848jitrConcediomnibus, qui comraunicant in
Privilegiis , & Caftropal.d.«i#Orn*.>«»'/. 1 J .*.t t. Officiumdu-
omnibus Mendicantibus , & qui communkant in Privilegii» F i Digitized by
Googl 86 Lib, VII. DeOrdinc.
coit>maD)«Ho non eftgcneriea, (edveluri fic, »el fimili roodo. Cumnnif*
v*ii, fr&Ufi» alm t*nttf* , Utit furrint iUi, t*nt.f* ir- tl v'(.n
l"tt, .'.<•> fh nusHuriad. !ntrrt*t. num.xit^. ait , Paulum V- Mi-
nurirtus | & Cl jmpotem VII]. Patribus Evangeliftis concefliftc h" ;
rivilejium Oiicull* jimiutione incommunicabilitatjs. Qua- re, ;uTkUuqut alia
Reltgio cum his communicans, etiam pcr coinmuuic4tionem gencralem, illud
parcifipabit f etiam quoad Njvjtios, fcdhi cumPatrimooio, vcl Beneficio juxu
lupra dl- C i. Hoc Privilcgium magnuro vocat idem Thom.Hurtid.
.v<><</. jmu».i8i8. addens, illi linefcrupulo
pofleEpifcoposconforroare: quz eadcm verb» dixem prp Mendjcaotibu» Marchin, U*
(npr* fit. 19 H«c Doflorej przdifli, quorum fidem fublevandiroibi, vcl
dcprimend», volanus 000 eft. . C A P U T XI. Pc Interftitdis . §. I 8*id fint ,
& ana r*titnt ftrv**U . 1 OAcriCanonesvulgatisJuribttsprsecipiunt, ut
Ordincs con. 0 ierantur ordinandis cum certo temporis intcrvallo inter unum,
&alrerumOrdinero» quodccrteiu conftitutum cft , ut
interimpercxerciciaroferiorisOrdinis promoveodus ad Superio- fci dilponatur, 1
HzcintcrvillatemporumvocanturA(/«r#<>M, quz, finedif- pcnUtionc,
fervaodaabomnibus (unt, etiam i Religiofis, prz- Kiodendol Privilegiis,
dequibusmox, idquc fubmoruli, quia reseitgravis» licctexcommunifententia non
incurratur fufpen- fio, nccirregularitasabco, quiillaforte non obfervet, ut
nout Suar. dr**nf. tiflA I. /«}.. num, 4}. March. d* Ordin. rr. 1 .7 , tap. 1 , »- 1 6 . Diao. p
. jjr. I o.M/,40, <? p,*Jr.n <•//. 10 9. Caftrop. difi .4. </<
r/*/. *.lO,t3-!.aliique. % Hinc Lezana , i* /wmm K. InttrflitU num. j. immcrito
ex Bulla Pii II. f quz, quamvisvaldcfucritamplificau a Sizto V. bodie tamen
fervatur foltlm juxta rertriciioncm faclam a Cle- ment.VIU.
Roraan.Pontif.ui£«y/.rr.2./«/.40.)colligit> ordinan- dum non fervantem
intcrflitiaincurrcre fufpcnfionem . Immeri- to faoe ,
HzcenimBulUtriafoluraedicit. Primo, utfufpenfionemipfo fatfo incurrat » qui
finc difpenfatione Canonica , aut legitima liccn- tiaordinaturextratempora.
Sccund6, uteandemincurrat.quifi- neDimifloriis. Tertid, uteandem, quiante
legitimam zutem. Lerana autem illud » fin*tifptnfMi»n*c*n*nu*y
vultdiflinguereab Ulo, aat l*zi,imalittntU, additque illud , fin* tifpenfatUn*
, cade- reioaliaimpedimenu, atque ade6iaimpedimcntumezintervallo
interfticioruro» nondumdccurfo, illud , fin* lieintU, caderc in prsedicUtria.
Veruronimisgratis hic auaorloquitur, & iliud, clarcoilendit, utramque
claufuUm cadere (oliim in illa tria, unamqueetipfisclaufuliseflealterius
ezplicationem. 4 PorriinterprimaroTonluram, & Odiariatum oon invenio ,
debere interccdere interftitia. ^ 5 Quoad Mioores Ordines inter fe Tridentinum
tftjf.ij.t.t l.d* Rtf. requirit , utordinatus in Minoribus promoveatur pcr
tempo- ruro interflitia , inllruclusiniis , quae ad Ordinem cxercenduro
pertincnt. Inftnuatergo, debereintercederealiquodfalteminter- vallum, ut
ipfocxercitioinflruaturinordincreccpto,cVdifpona- turadaliumledquianoadeterminatintervallifpatium,
additf nitt aliud Epifcopoexpedire magis videaturj. Ided ipfius Epifcopi pru-
dentiarbitrioid remittitur. Videjr./ff*rarnn«.<3. 6 lnterAcolythatum,
&SubdiaconatumTridentinuro/.i-. re- quiritanniuniusEcclefiaflici»
utmoxdeczterisordinibusdicam, intervallum. Excipenifilcgitimaconfuetudo aliud
alicubi inuo- duxerit, utdicloo.6. rooxindicabo. 7 InterSubdiaconatumi
&Diaconatum, atqueinterhunc, & Saccrdotiumex eodcroTridentioodebetannus
intercedere, atque excommuni, tutiflimaquefententia, Ecclefiaflicus ,
ideflabuno V.G- QjjatuorTemporumQuadragefimzadaliud firaile
xumlcquentisQuadragelimz; etiam finon interceflerint eo „ duodecim roenles
integri . Ne fit umen dubium, fufficerc annumnaturalem, quiamult6magis,
nomineanni requifttiaTri- dentioo, potcl)
intelligiannusuaturalisduodecimmcnfium, qux eft Cgnificatio principalij. 8
ExquoultiroolequiturfaitPafqualigusrn»/«r.4.?.?ifJ ■ »n- tercctTerint duodeciro
menfes , licet Ecclefiafticusannus non finie- rit, licite
wpofleadaliumOrdineroafcendere. Cafus poflet oc- currere, fiannoprzcedcntc,
SabbatumSanflum, inquotuV.G. ordinatu*fuifti,incideritindiemia.V.G.Martii,
&annofequen- tl incidat in xi. V.G diern Aprilis: tuncergopotcris in
hocar.no ordinari in Sabbato ante Dominicam Paflionis , fi fit tunc coropletus
•nnusnaturalij, licetnondum advcnerit SabbatumSanclum, in quo rinitur
annusEcclcfiaflicus. 9 Quoniam ver6exuredicitur RefponfioPontificis, nfudtnn-
iim ibuCrm , quz ait,fu(Bcere, itaannura Ecclefiafticum, ut (atis fit, C
tranfierint quatuor interftitia,ideft quatuor intervalla temporum, tequitur ,
oidinatum anno fuperiore in Sabbato Sanclo , vcl in Sab- bato antc Liominicam
Paflionis, licite ordinari polTc in Sabbato QjiatuorTcmporum Quadragclimz ,
quia fic jam funt tranlacla intcrvalla Quatuor Tc mporum. nempc adidoSabbato
Quadra- gefimzadSabbatumpollPentccoilen : abhoc,adilludScptcmbris: abhoc, ad
illud Deccmbris: &dcniquoabhoc, ad fimile Sabba- tum fequentisQuadragcfimz.
10 Hanc przcedent.s numcri doctrinam habet Pafqualig.<W-./i>. addi tq ue
rat ioncm a priori hujus rci clle pufle , qu ia iizc duo Sabba- U,
ideft,Sauflum, &Paflionisluntvelpars, vel appendices ^ua- tuorTemporum ,
quzfcrvanturinicioQuadragcfimz, quarcqui ordinatur io hocSabbato Quatuur
Tcmporum initk» Qu jdragelime* cenleutur ordinari io illisSabbatis,
pu<aSaudlo, & Pa(Iioois,quf iuntpars, fcuappendix hujus. atqueadc6,
riciioncjuns, nonan- tc terrainum debituro. Vcruro hujus doclrinz penes iplum
fit 6des, non apudme. 11 DeniqueinterSacerdotium,&Epifcopatum, dejurecoro-
muni, nullaneceflitas eft, ut intercedantdics; ita Sanch. in ctm-
fiiMp.Tjt.t.imi.t s.ntim.ti. tVtoscians. Sed quamvis Sanchez Ut. tit. amrmct,
uno , eodemquedieDominicopoiTc quempiam fu- fcipereSaccrdotium,
&EpiIcopatum, meliusumen negat Aver- ii>iiOtii»,Q.l.{ta.9. Vtrfn.
AiCtnfttratitmtm , liltcm CXCOCapite, qu6d tam novus Sacerdos , quam novus
Epifcopus concclebrare debet cum Ordinante , id , quod eodcm die non potcft,
qui» codcm dic bis celcbraret . $. I L Dt iifrnftm* Ealterumex
hiscumaltcroconfundas. TriaDecreuTri- adiligenterez- forcs , naradcMinotU 'N
pendere circa promovendos ad Ordines Ma pus Jamdiximus tf.pr*ttijuim,$, Priroum
, de Ordinato in Minoribus promoveri cupientcad Sub- diaconatum, ficdifponit .
Hivtri(Trii,(ij}.x%.t.tt. ietXtf.) ideft in Minoribus conftituti , ntnnifi pefi
nnnmm A (nfttftient fcfirtmi gr*~ iui Miturnm Ordinum *i S*trat fr»mave*ntur ,
nifi ntttffitiu , »ut Ettltfi* mtilit*i , jntiti* Epiftipi , nltni *xp*fe*t .
Sccundum,deSubdiaconou"c(I,cgcTrid^rj/a$.r.i i.iiii.)P'om»- ti *i Snbii*t«n»tui
Oriintm , fi ptr annum fnlttm in te n*n fint vtrffi, *i aittcrtm Otitnem , nifi
»l,ui Epiftoft vuUunr , *ft*n~ ittt non prrmiltnntnr . Tcrtium, dcDiaconofic.
(Aiiemc.\\.) Ai Pr*tbytrr*rn, Orii. ntm *£nm*ntnrt qni in Di*t*n*tn »i minm
nnnnm inie%inm (nifi ** Ettltfi* utilit*ttm , *c nteeffiiMtm »lianii Epijttp*
viirntnr ) minifirnverint , 1 Exhistriahabes. Prim6, poffeEpifcopum (quis
autemcfle debeac, dicam, rooxia.p.) difpenfare inlntcrftitiis, quod non
potuitinextratempora, utfupra notavi . i Secundo, dcbcrcadcflccaufam, Tum quia
idprar.IiclaDc- crctalignificaot, Tumquiaoronisdifpenlatio, utalibididumell,
requirit proportionatam caulam. 4
Terti6 , a Concilio jam cxplicari quantiucem , ut ica di- cam , ulis caufz.
Naro majorem caufam requirit i Diaconatu ad Sacerdotium, ut illa conjundio
oftendit ( 06 Etelejt* uttiir*- lem, *e ntttjfitatem ) quim 1 Subdiaconatu ad
Diaconatum, quoj fignificant verba illa ( nifi altui Eptfctp* viieatur ,
cVabAcoly- thatu ad Subdiaconatum, uc oftcndit illa dnjuntlio ( nifi necef- fittty
*nt Etclefi* ntilit*! *lini ixpc!c»t) femper autcm intcllige non neteflicacem
puram , &abfolutain, ledmoralem, &cum u- titudinc aliqua, ut vult
Averf. i.mextit*nd* cum Barbofa , Sc Diana. I Puto autem , utiliutem
fuflicientem adefle, quando pauci funt boni MiniQri five intou Civiute, livc in
aliqua peculiari Ecclefia, cui pcr ordinandum provideatur.- Adelleautcm nccet-
fiutem , quando delunt Ecclefiz Miniftri . Et Hurtad. i* Or- iin.iifie.it.
quidem cenfet, caufam fufficicntem cflc , quando brandi Idem Hurud././ . Leand.
it Ori. i.tt.a.it, fuflicicn* etiam puut , fiinordinandomagnzlicterzadfint, vcl
virtus infignis . Arfcrcur pro haccaufa declaratioCardirulium. Sed pro
Diaconatu ad Sacerdotium nep.at A vcc{i,it Ord.tj. ? .feR 9. VrrfuUtimtue Ow//.
quialicct utilius fit Ecclefiz habereMiniftros virtute przftantes ; ntm t*mm (
ait ) t* (*U fttfi wt*n ntctjfi- tai. HurudoconfentitMarchinus,
/r.t^.7.r.2.V/Oi(V>M,deeo,in quoellexcellensinlitterisprofeclus, &addit,
vel zus proveda cum integriutemorum, velitem vacatiofludioruminaliqua uni-
verfiute, quo, mediacelebrationcMiflz.iuftcnurcfcquispoflit in fludiis. 6
Inquires. PoteftneEpifcopusinIntcrftitiisdi(penfare,utuno,
codcmquedicpluresOrdineseidem conferantur? Refp. UtprimaTonfura,
&MineresOrdinesfimul, &ineo- demdieconfcrantur, poteftexcaufa
nuflicerehicqualemcunque noUt A verfa t*tjit.V'ir.TtrtUt*niiti»fit,fin* .
Stachjmtmf.lii.']*. l . duk. 5? .& j6. :quij id ipfi nooelt prohibitum,
imm6 , ubiefti fuetudo, poflctfinecaula, quia huic confuctudini nc Tridentinum.
7 Ut Acoly thatus, & Subd iaconatus eodem d ie conferantur,po-
tellitcmEpilcopus ,'itaSanchcz, thitmj fcdexcaula, &ubiefl Digitized by
Google Caput XII. §. I. 87 confuetudo, etiaro fine caufa , propter rationes
u.fr*e*4 diQas. I Denique, utpluresOrdinesMajorcseodemconferaoturdie, noo
poteir Epilcopus , ut fertur in Tt\i.(tff.x \.t.\.d*R*f. t.Litttra*
dtT,mp*r,b»tOrdin*ii*nnm, dilpcnlarc, nequehodieullum exut
privilegiumcircahocalicuiconceflura, nequevideoin oodrii lo- cisullam
iotroducumefle confuetudioem. DeSacerdotiocumEpifcopatujaradixi, $.i.*ull.
Sjjissam rpiscopus dispensat In ft*di8it Inttrftitiit) 9 Dico, Epifcopura
velOriginls, vel Benefieii, vel Domlcilii pofle luumdilpenfsre juxta przdicU in
IntrrlHciis . Siquando hic propriusEpifcopusaliquemroitutcuroDimifloriis ad
alium Epi- lcopum, poteft proprius huic alieoo committere , ut ipfe d iipenfet
; tuocenimalienusdifpenfabit, utDelegatusiproprio. Capitulum
Scdevacantetuncfolumpoteftinhisdifpenfare, cum poteft cederedimiflbrias, ut
recieooutMarchinus,'r.i Mj.xjuS. Dia- na ftAJTAJt.^0% ccalii , licet
abfoJutcconcedat Merolla, T.%A.J. r.um. 48. 10
AniutemEpifcopuspoflitinlnterflitiisdifpenfare fuum fa- miliarem triennalem ex
folocapite familiariutis ? NegatSanch.^.iw,f.i.r«/.i»»*.a7J».}.Marchinusrfr.i^Orrf.^.7.
c.7. item id oegat , etiam Epilcopo Bcnefici i ; Caftropalaus autcm dt
OtU.i.un.p.i t.au.i. id farailiari negans , addit rationem, quia hzc
funtdiverfaprivilegia, pofleordinarefamiliarera, ccpoflein In-
terflitiisdifpenfare . l/ndc uniusconcerTioadconceflionem alterius
cxtcndcndanoncft. Etficuti,ait,Epifcopusnonpoteftdifpcn(arc
inillecitimonaulifuumfamiliarcmadOrdincsMinorci,iu nccin Interftitiis.
Drniqucdicit.iudecifumfuillc, refcrriiGarOai.?. dt Bcnrf.c. t.n.ib. 11
Sedprofetto probabilius aftirmat Averfa^. \AtOrd.(ict.6. vtr. Riliaquit tamin ,
cumaliis: quicquidenimfitdcaliisdifpenlationi- l-usv.g.circaillegitimumnaulem,
certe in Interftitiismiliutpe- culiansratio: SienimEpilcopocorapetit
principalc, ideft» polle luvm familiarcm ordinarc, vkietur ctiam competere,
poflc dilpen- fareinlnterftitii», qtiod cll valdeaccefibriumad ordinandum ,
& quafi imbibitum in potellate ordinandi , quod certe non cli in cztc- ris.
Decifioni autem i Garlia relatz opponitur declaratio Sacrz Congregationis , concedentisEpifcopopro
fuo familiaridiipcnla- tionem mlnterftitiis, quam
referuntJoanncsdeCruc.f.x.^M'-1'' Ord. & Diana/ { rr.a -/ IANTRX. L ATl
REGULARES. Difftnftnt futs in laterftitiit? f*m, & fupinam auii ua
trdinatui futrit , pefu »b Eflftefe difp*»- /*•' » ftquiturquedfiftitnttr, vtt
ptr fupinam igner*ntiam, nenptf- fit *h Efifttpt. j Secuodo . li , qui
ordinantur ab Epilcopo excommunica- to , fufpenlb , interdifto , fchifrnatico ,
hzretico fufpendun- cur ( tnp. 1. &i. d*Sthifm.&Orii». abte ) ab Ordinc , lic
male fulcepto . 4 Rtqniritur, ut Efifeetms , Lege Bauni dt Ord. e t } .A, r 1
Suar. dt ttnfnr.d. } l . ftii. 1 . num.b^. Bonac. tem.\. difp. j .dt ttnf. in
pmt. }. 1 . p.lo. ) vti fit dtnnntUtm nt /*/;«, vtl , nt fit txeommunicatui ftr
fublieam Cltriti ptrtujfitntm . dtitt tnim tjfe tnlit, nt fit Vf tandut, ftn
ntn ttltrntnt. J Cum trimaft » fcbifmAtitt difftnfnt unnt, Ptntiftx Summui,
LegeGloflamrjp.i. dt Stbifm. & Aptfi. V.Pttefiatem. Cum ttttrit teUirttur
tx iitmiit, cmm aSam dt fufptnfi, , t.XO. Dttdstut, 4» ^^-krj J t-*n l tonc mt
/ 1 f *^tftvn% a 6 Tcrtio, Ordioatus per Simoniam manet fufpenfus ( t. t*
mnitit i. n. j. & ni*i ) ab Ordinibus fic fufeeptis, *ordinans ^'Pe^itu^ i
colUtione Ordinum a Pontificalibus , &abingref- i> Cum ejusloci, ubi in
Interftitiis Epifcopus Supcriores/ I) Profectdbipartiueftfcntentia. Alii,
utBonac. Vafo.Hcnr. Alcan.Tamb.Lefl.cV: plures ap. Pafq.rr«'.M.t jj. quibus
adde Dian. 1 1, .4 » r .4 .M/.iou.qu i afFert dcclarat. Cardinalium in dicto
Epifcopo, Alii,ut PafqXr. Suar JA.it Rtlig.tr. i.lib.x.t.i BJM 1 .
S»achM.j.ttnf. r.i^.f4^.8.inSuperioribushancpoteftatemagnofcunt: Uli, quia
univerfaliterTridentinumlocofzpiuscitato hanc potellatem Epi- fcopistribuit
,hi, quia voluntin hocTridentini loco, nominc Epi- fcopi , iatelligi eos, qui,
cum habeant JurifdiQionem quafi Epilico- palem,
tribuuntDimifloriasfuislubditis; HiautemfuntSupcrio- res
Regulares(ucfup.r.X.§.i.i.t j.indicavi ) fieniraadiplosperti-
netconcedereliccntiamordinandi , adcofdem pertincbit & dil- penfandi, ut,
nonfervatislnterftitiis , ordinentur. 14 Monct hicopportunc- Suar. 1. cjiu.i
j.ex raodeftia Religiofo- rum fieri , ut Supcriores in luis Diraifloriis rogcnt
Epifcopos , ut in hisdifpcnfcntcum fuisRcligiofii. Utraque opinio iu mihi
(etiampractice) vila eft probabilis , licct probabilior ccrte fit lecunda, ut ,
me confenticntc , Illu- ilriflimus Archiepifcopus Montis Regalis Don Joannes
Torrefi- Slia, mod6 ipfe rogatus inprzdictisDimiflbriisdifpenlabat, mo-
ddSuperioribusiniifdemlitteris fe dilpeulafle attcftantibus, ac- quicfcchat. tj
llludumen.utccrturohabe; Judiciumdecaufis difpen&n- di pertinere ad dictos
Superiorcs . Ratiocft manifefta , quia ipfi no- runt necefliutera , vel
utilitatem Ecclefiz fuz . 16 llluditemnelateat, Provincialem
nollrzSocictatist^.to. r».i 6,1 polle di Ipcnfare in InterftitiisJicet non
pofle dixcrimus in ex- tra tempora , ad hoc enim rcquiritur Patcr Noftcr
Gcncralis. Ratio cft, quiaillud conceflitidem PaterGeneralisProvincialibus,
vide htCtmp. Erivil.Stt.Jtf»V.Ordinii, hoc non itera. Cztcri Rcligiofi
velprivilcgiaconlulant. . 7 Cnm tt, nu, feitnttr btne Simtninm ttmtmfit , ftOtm
difptn. fAt Ptntiftx , \td enm tt , qui hntrAvit , commiffAm fuifft Simt- ninm,
ptttfi EHfttfmt , Legc Gloflam V. Ptffit . * Quartd. Qui
innoJatusexcommunicatione(r.Ci»w iUmvm dt ftnt.txetmm.
)obClericipercuflioncrarecipitOrdines, (iveMajo- rcs,
fiveMinorcs(ncincludasprimamTonfuram, quia hzc Or- do non eft ) fufpenditur ,
fi fit Clericus Regularis , fi verd fit Cle- ricus Szcularis,
eftdeponcndusifulccptis. 9 Cum iit , ««> txtfitntn txctmmnnienti ditta
ixetmmuniexrh. m tb Cltriti ptreufcnim, (titnttr Ordmti rttipiunt, VnntPApAi,.
fptnfAt. Aidtm. 10 Antonius Thefaurus dt pfnit
EttUfiAfi.p.%.V.Ordi>e^.A'.Am. flin primt , txttndit bnnt fufptnjnnim md
omnei txetmmunitAtei fn- (tipitntti ftitntir Ordinn . Sid, ifniA Tixtui e.Cmm
illorum cit.fi. tnAti ftlitm itnuitnr di txttmmunieAtitnt tb di3nm ptrtmfimtm ,
htc dtSrinn mihi inetrt» rtiinfnitttr . Cur tnim txttndtni* fit tnn- ia p(n» *d
tmntt ixttmmunuatitnti , / Ttxtui tnntnmmtio tejni- tnr it nn»} 11 Slui
quA.:inqut txtommnnicntitni trrttitnt Ordimt fnfeipit , irrrxuUritttm ntn
mtnrrtrt dictmut , emm Attm di irrrg.e.I nnm.3.& 9. ia Quintd
.QuiOrdinesquofcunquerecipitabEpifcopo,quam- visproprio, excrccnte Pontificalia
in alicna Diosccli, abfque li- ccntiaOrdmariUocy fufpenditurexTrid /irM
t.i.dtRtf. donec I J SlUii fit txtrttrt Pttuififli» , e> •-»' »ittentt hu
tomprt- htnd*t, l*it Afud C»lrtp dtcenfAifp.A, p.icS.tj,.,. M Utimt »pud
ttn»ein*m tom. j. d, etnf.inp»rtie. diff.^.X.p.M. l* SlntnUm »nttm Tridtntinum
Ite. eit. rtmtirit UeintUm Ordi- ntrii, (ufponu VAfquix., »pud CAfirtfti. mox
cttAnd. fufietrt liein- tinm OriinATti , <fu, fit i» nlinut Itet ixrmftt *b
Jnrifiiilitnt Efi- fctpi lAlit Itei , ft» territtrii , null» »li» luentU »b
ipfo Efifttp» Ut, rt»n,fitn , & famtt Ludtv. BertrAn. Ltth. Urtf. mtr.
fti.IAf. It- qutnt dt Abbatibai, autad ufum Ptntifitalinm . Std ttmndnmtum
Cafirtpalaa, dtOrd.djtnit.par.t t.num. 10. Afean Tamb.dtJnrtAbb.
Ttm.l.di(p.il.quift.a. mtrito tantam litimUm nttAnte eum atiit , autt »pud
tundtm titt. ij Scxtd.
Quiculpabiliter(Trid./>l7:i3.«'»R</«r.r*/.8.PiusII. ijntx eu»n. ) Ordincs
, etiam Minores ( quicquid negetde Minori- bus Bauni apud Dian.;.i f
Jr.$.rt(.i. ) recipitabalienoEpifcopofine licentia, leu nimifloriis, feu fine
litteriscoramendatitiis proprii Ordinarii, fulpenditurperTridcntinumabOrdine,
quamdiilEpi- icopoproprio judicabitur expedire : Ipfe vero Epifcopus fcientcr ,
vclraalafidcordinans(nonergoper rationabilem ratihabitionem i lulpcnditur per
annum i coliationeOrdinum, fiveomnium, uc
Barbol.plurclqueapudUand.i<rfjrY<^.8.«.ji.fuftinent, fivefolilm illorum,
quos mal^ coofert , utnonpauci, ficutNavar.March. aliiqucap Leand .ttc.cu.
delcndunt. it etmfre- 'uram , tfuia ntmmt Ordi- $.1.1.4. tbtpft- §. I. P{n» tn*U etnftrtntii,
vtl rteipiintit Ordintt. t T)Rim6. Qui fcienterordinantur inSacris abEpilcopo ,
qui X Epifcopatui, ccufuiOrdinisEpifcopalis rcnunciavit (fie»
venunciatiohabuiteTfcctumperacceptationem Summi Pontificis) {uipcndaalut e. ii
iriinatii ab Epifcipt , abOrdinc fufccpto. 2 Hte fmfftnfit rifeni»t»r Summt
Pentifitii dmm tnim U Ttx~ tnt ibidtm , dititttt, mt fi mn feitnttr , ntt ftr
«g Ttmb.^T.H. Dt Satr»m. 16 Bonic.T.i.dtCtnf.iupart.d i.qu.T.p.ll.nnm.ib'. hie
htndtt trnm reetpitnttm, tnm ctnferenttm prtmam Ttnfura futat fnmam Tenfuram ,
vinirt i» Saerit Textibut nemi rn.il. Nen veri
temprthtnduCil\topA^.dittnf.p.IO.§.\ji.^. Jitam ratumtm . Dixi ( per
Tridentinum ) ntm U Bull», dt mt» mtx n».iS. & dt ama ttim dixi fupra (.11,
f.t. nstm.%. fimilem fuffiafienim PiusIL mpenit, , ctimex Sacrarum , confirmaui
Sixto V. led ad terminos ipfiusPhll. rcduclaiClem.VII. utdixi fup.r.t t.«.t
».j- ftd Uauuur dt OriUibnt Saerii: tu Trtdtntirutm lequitnr ttUm U Miaeribui .
Prattrtt) ?»«//. dixit abfelmti , fufpcnfus fit , at Triitntinum dHUy auAmdsm
Epiftepe proprie juditabitar txpiitn j nn.it vidttmr, Tridinttnum Piill.
diffefuientm mitigafjt . I Ceatra Vttramtntanit , &e. efe fn»i ptti tttr
fint Dimifenti, & fim requ.fiti, ab VrbamVtn. tftfn- pr» e.S. 5). 1.1*1».
4. '? ^Vff"- si f* mSfaa* Dimi(feriii preprii Efiftepi pttaterdi- n*r, »b
tUum , ftd tnierim nmpert, qut i, eriUtuttr, ,»v*»Utmr tmi prepri», cem.ffifft
Dtmtfferiai , ,neumtnt fit trdumtmt fmf- , 1~. j. difp.6. tAf.6. num.t f i. F 4
titaas Digitized by Google 88 Lib. VII. Dc Ordine . eitant S*V. Si frefrimi
Efijtefui tiattffit X). vtl ad infl*nti*m uleeriui , qnam iffiui *rdi erimi
metu frefrie, , imidkm fu(f*n- fientm eriin**dmt, mt fe eencefit ad iffiut
infimntimm , pnta ftr Precuraterem , velSaneium mi id defltnmtum, aut ptr
litterai fuai, m»d» eenreff* non fredtlt Hantrmtientm facilimt nen intidtt .
tXmtie tfi , quim grmtia fneri igaoraati, frrut vtrt nnrtff* medo fefltri
iattlUitt. fi ttgmt, qut dixi fupra lib.f. dtftxa.tr »8. dtitfibnftrv.
tj.ft.i.an.t*. 18 Septim6. OuiOrdincs fufeipitSacroscumculpaantelegiti-
maroztatcm, ipfoiurelufpendituri Pioll./.r. tum abOrdincfic fufcepto,
tumabalii>Ordinibusantefufceptis, ut ego puto, quic- quidaliqui, utVillalob.
Avila, Henr.apud Oian^.j.fr.4 rtf.iU. re- ftringant od folum Ordinem fic
fuiceptum . 19 Ratithujui mtt fenttmt* tfl , qui* fie txfrtfti hahet PiutSttun-
dui. Ecct ejui vtrb* i Omncs, quiabfquedifpcnfatione, fivecxtra tempora i Jure
itatuu, livcanteartatemlegitimam, vel abfque Dimifloriis litteris ad aliquem ex
Sacri* Ordinibus le fcrcrit promo- veri, i fuorum Ordinum exccutione , iplo
jure, fufpenfusfit , H*t Piui . In qmbui tllud f luorum ) tbftimti dittum ,
ttiam ri- ti fkfetptei cemfrthtnitrt videtur. t xo Inquirti. Sui btaa fidt,
putant ft haiert Itgitimam ttmttm, frtmtvimtur ad p*dum Smetrdttmltm ,
fetiilnt, trrtre tegnit» , li- titi, ty> fent timert incurrtndi in
rrttgul*rtt*tim , eilebr*rt fefl *dt- pt*m requifit*m ttattmt Rtfb.afirmtuivi,
&iuG.Hurt.ifc/W0, diff.t %.n.6. Dian.f. X,t>.\. rif.iSl.EiuniiiOriin.q.t
}.iub.6. Cum tnim hit ntn fit fuffen/ui , tmi* tulp*m , cmi Piut fufpinfientm
*dntxuit , ntn eemmifet , ntn vitlmt Ctnfurmm ttlibrtnd» , *tqui Utb
trreeulmritatem nen inear- rtt. Std, ntc ptceat, quia jam Ordintiui efi
initiatui, ey-nunc in rrqmtfit* munut , aued b.\btt, $ued tti 21 ttiam hie benm
fidt antt ttattm fremetmtfeftt licititt- Itbrari , anttquam dtbitmm *cquir*t
ttatem , frebmbilt putmt Lt- dtlmm, apud Dian Ue.eit. fti nen efi auinndui,
quim nimn abher- rit mb Ecclefia (enfu, ut quii ante ttatem debttam allari
dtferviat, f> dum Tridtntinum vttuit , nt quii antt ttatem frtmtverttur ad
Orutaei , vttuit item, n* Oriinibui uttretur . Dc prima Toniura lnfaoticoliata,
videDian.» tt. tr.6.re(.i. it Oibvo, Qui fcienter, fcu cumculpaordinatur in
Sacris , extratemporai Jure ftatuu finedifpeniatione, fufpenditur. 1? Ltgi ,
qutd mtdii dixt a. 19. nmm vUebit hmnr tffi fufpm- fetnem mb emnibat Ordinibui
ttimm rite antea fufceftii : quirqmid fit, anmliqui futtnt, tffi (elum *b Oriine
fie fufeepte. 14 Nnn6 . Tumis,quieademdicduosSacro50rdines fuicipit, tumis,
quieoscontcrt, fufpcnditur, C.litttrai diTtmf.Ori. Shi eeiem dit, dixi , nam
etttrum, fi alia temmmnia inttrfli- tia nen ftrvmtur , ftttari quiiem , fed nen
incmrri (ufftafientm , aen mnltb antt dicium tft. if Hant (ufpenfienem fibi
rtfervat Pentiftx , dum dittt ( tandiu volumus manere fufpcnlos,
donccdeillisalitcrdifponamus.) 26 PrtttrtaTtxtui lequitur dt ctnftrtnli, c dt
atctpiintt Dia- tenatum, & Smetrdetium ledem iit , vtlaae, &aittre
feaueatiiit V.C. Sabbmte, & Demimea, tentinutut jtjunit . qued fi&itnt
jarii ttnfemtur Uem, & unui ditt : At Rubrita hajui Ttxtui abftluti dt
tmaibut Oriinibui Satrii lequitur ; fic taim fummat hec Cmpi- tulum. ( DueSacri
Ordian nen fejjaat tenftrri ndtm une dii,v*l duebui, tenfinant» jejunie, ) »7
Decim6- Quiordinaturperfaltum , ideft,quirecipitOrdi- nem fuperiorem ,
rwnreccptopriusinferiore, lufpenditurfC.*». dtClerieefremeteferfmltum ) ab
Ordinefic lufccpto , doncc lufccpe- ritOrdincmprjetermillum, aaccedrnteEpifcopi
difpenfatione, juxuid, quodhabctTridentinum/«#:ai^.t4.i*«r/. his verbis , Cum
fremetii ptr faltum , fi aea miniflravtrit , Epifetpui tx ttgi- tim* eaufm
peffit difftnfart . 18 UndecimA. Qiii, durantcmatrimonio, etiamnto, fufci-
percprselumpGtOrdinemSacrum, fufpenditur , Extr*v*g. Je.zz. di Veit. V.
Bomi.ii(ufftaf.d.l.p }.§ l.num.t ?.al>Ordinc (iclufre- pto,
ctiampoitdiflblutummatrimonium, ncc valctadaliosOrdi- nesalccndcre,
necadmittiad Bcncficium, vel Officium Ecclcfia- fticum. ay llente, ii inttlligi
it tenjugmte rttipienti Oriinti Saertt tx- tra eafut, qui ex )ure ptrmittuatur
, qualit efl , qumnde rum qui- bafdmm rtquifitii, it quibui alibi ( t» Trid.it
matr.t.i. eyhabttt. Spi(t.i r Q.C.Agatefa \
\.q.i.t.Ceajugatui^itcenvtrf.Cenjug., itcemui, acctiit tenftnfut utri:i\qut
tenjugii. 30 PrtUietm fujptnfie ttfervmtae Paft, aifi fic triinatui in Reli-
gienem fer preftffientm tagreiimtur ', nam tune ftttrit tum te Efi- (refui
itffrnfare . itm Extrmv 1o.ll.cit. }I ^.i , tentr*, tum fit in Sacrii,
matrimenium tentrahit ,nen incurrit (ufftnfitnim , (ti (ubjarit feeaa
Defefieienii, & Degrada- titnit, ulnfque (eftem ffnit , quai tnumtruai legt
mfui Bmuai dt Ori.q.tyiub.Z. ji Duodecimd. Novitius, vclnullitcrprofelTus, qui
ordma- lurad titulum Pauperutisfufpcnditur. Hant (ufftnfientm txflicuimui (upra
$.}.r.I.».4.f>J. 3J Decimotcrti6. Univerfaliter, qui ordinatur in Sacris
fine Titulo vel Patrimonii , vcl Bencficii, vcl Paupcrtatis , idque
cumpaflocumOrdioante denonpetendisalimentis ab ipfo> fuf penditur. Dt hor
mrgumente pleni iifferuimui i.r.t.fi.*, J4 Decimoquarto . Qui ordinatur iurtivc
, ideft , qui fine fcientia Ordinantis confociatur cum Ordinandis, & fic
nefcien- tc, & conlequenternolente, atqueadednonexarainantcEpilco- po;
Ordincs fufcipit , fufpenditur C. i.iete, qui fumv, arbi- trio Epifcopi ,
dauDclinquenti pcenitentiapro raenlura dcliclit fi ciulmodi , fic
ordinatusnonfuitadidprobibitus fub cxcommu- nicatione. Sivtri (
aitSacerTextUSd.C.t Jeeo, quifurtive) latermmatia anmthtmmtit fuptr hec facJa
tfi , mentai tum , ut in aliqu» Mrna- fltrie, ftu Canenia habitum fafripiat
Rtgulartm, rui tx que inba- Hta iti» aiiquante timfari futrit Imudmbilittr
renvtrfmtut , fetarit mifirittrdittr freviitri (loquiturPontifexcum Epifcopo)
mlieqnim nnlla ratun* tenttiimai tum ai Sarerittmlrm Ordinem fremevtri. JJ
Pr»fttle htiti hant fefleriartm fgnam fute, ntquaquam intUT- ri lf qut* Itg» in
Ptntificali R»man» rifermat» antt aBum Oriinn. titail imfeni *h Efifcefe tentra
hti, furttvi atctitatii, feenmmex. temmunicmtienii felum fertai* , fti ttxtut
hic lequitur dt lat*. Vi- de G lofl. m c. t . tumtum , & Thcfa ur.nV
ftrn.Eccltf. par.i xaf.i. §. ad- vertefccuod6 multos cit. 36 Slutd auttm ,
ntmint fnrtiv* atttdtntit , inttltigmtur felum ii qutm medb exflicui nu. 24.
frebabilier tfl ftnttatia apud di&um Bonac.aV Ord.q.un f.A m. J f . f>
Utimi ie irrtg.q. 3 ,f,*,.n,6, Suar.aV Ctn-
furJ.tt.fta.i.n.f.B*td.infilia.l.J.q.to. aliti titant, PrtdicUm fgaam, fivt
apptlln fufptnfientm cum mltquibut , ut Gibal. c*t.f. ieirrig.q.t.n.u. fevt tum
aliit irregularit*trm , parum rlftrt, tmm (ufficiat nebit fcire, tmm peffi mb
Epiftift, vtlSumma Ptntifirt fnb dtflinilien* dat* ».34. diffiafari, &
quidtm tum fr* txttutient Oriinum (ufctfttrum , tmm fre ulttntribut
fuftifitmiii , ut netat Thefaur. ihid. iaiti». 37 Dccimoquintd.
QuiordinaturinSacriscumDimifloriisha- bitisiCapitulointriprimumannum Sedis
Vaeantis, nifi ratione, Beneficiilitarctatus ad Ordinesfufcipiendos,
fufpenditurad bcne- placitumfuturi Prarlati. luTrid./if i.tmp.to. iiRtfer. 38
Decimolext6, Religiolus iulcipiens Ordinem Sacrum in Apoftafia.abeofufpcnditur,
(Cmlt.it Afeftatii) nccpoteftnifii SummoPontifice difpenlari. Atque hacc de
pcenis, faltemufufrequentioribus , Ordineru perperimrccipicntium,
velconferentium, nampcenz, quae in- currunturproptermalum ufum Ordinum jam
iufccptorum, di- centur, Dco favcntc, cumdcirrcgularitate, r.a4.$.j. $. 1 1.
Cenfilium ttrta fu, t T) Ater Joan.Petrus Muflica docliflimus hac noflra
ztateTheo- X logusfloruitcumadmirabilifapicntisr, & virtutis fama in hoc
PanormiunoSocictatisnoflracCollegio. Is morti proximus,
mcperantiquumfamiliarctnfuum, gL-mmisfanc, auroquepretio- fiore» dono
condccorare voltiit, pcramplo fcilicet Manufcripco plurium Conliliorum , .;u*
idemipfc, pervariasoccaliones, cdi- derat; quodegoamicccullodio, curiose lcgo,
& ejus fapicntia> aoimum fubinde reficio. 1
OAioniamergoinquodamConfilioplurahabetcirca fufpenfio- moeC Ordineslinelitteris
Dimiflbriis rcceptos, ide6 hic iJlud inlererelibuitintuigratiam, Lcdor, &iumeianimigratimonu.
FACTl SPEC/ES. Titius Dicecefis Mazarienfis , SedeVacante » infra annum
obtinuit i Summo Pontifice Privilegium fufcipicndi Ordincs ab alicno Epilcopo
inhccverba. ( Vt ab Oriinari» vicimeri ttnflita Mti frint ftr legttimmt
prtbatitntt ii Vita , & meribut , ftterifqna rtquifith,&t. vtl dt ejm
littnti*, tujui teflimemenit, vita , C me- rti tui eemmtndtntur , m qurvii alie
Ar.:i;tnt , tyt frtmavtmrii ) ficibi. Et,obtentislitteriscommcndatitii« lui
VicarnCapitularis, ordinatus eft ab Epifcopo Cephaludcnii Subdiaconus, oc
Diaco- nus, nonobtenulicentiaEpilcopi vicinioris . NttnceidemClcri- coTitio,
volentiinitiariSacroOrdinePresbyteratus, ablllullrif- fimo Archicpifcopo
Panormitano, utique viciniori, opponicurs
ipfumTitiumeflcfufpenfum,oboraillioncmlicentia:,queeratob- tioendaab Epifcopo
viciniore. 4 Egoccnleo, przdictumClericum nullam incurrifTe fufpen-
fioneminfufcipiendis facrisOrdinibus Subdiaconatus, ckDiaco»
natusabEpifcopoCephaludenfi fine liccntia Epilcopi vicinioris. Ducor,
quiaharcfufpcnfio, autdiciturefTe ab Homine, aut di- citurcllei Jurej fed
ncutrum verumcft, utprobabo; ergonuilain incurrit fufpenfionem. j
^u6dnullainhoccafu fit fufpenfioab Homine, res eft luce clarior. Quia nec i
SummoPontiricelaucr», nec ab Ordinarit» propriscD^cecefis, V.G. VicarioCapitulari
, nccabullo Epifcopo viciniore, ncc abEpilcopoCcphaludenfi. 6 Tota
ergocontroverfiacflcpoteftdefufpenfionei Jure. 8c hanc tioo adcllc, fcu
noneflelatam in praedido cafu, fic evin- co. SufpenGo i Jure lau, cum
quisordinaturfine litteris tefti- moniahbus, velcommendatitiis, tunc tantum
incurritur ab eo qui fic ordinatur, quando ordinatur fioe litteris Dimiflbriis
* leu commendatitiis, fui proprii Ordinarii, fed in prnrdifloca-
fuTitiusnonertordinatusfineliueris com.uendatitiis iui proprii Or- Digitized by
Google Caput XII. $. II. 89 Ordinarii , has enim hibuit i Vicario Capi tuliri
fuz propriz Dirr- cefis, quiutiqueeftOrdioariusipfius Titii proprius :
Diraiflbriai concedere ille non poterat J ergo in przditto calu Titius non
incur- rit fufpenGooem i Jure laum . 7 Probo majorcm propofitionem , quia
Concilium Tridcnti- num, quodeft Jus novum , & interpreutivum Jurium
antiquo- rumde biilitterisagens, (eudeiftalicentia, & conlenfu, lem-
pervult, utlicentia, confenfus, & littcrz fint Przlati proprii vel, quod
idemeft, fui. Sichabetur/f/.i4.r.i.rf«*»/»r.ibi(«^«» fui ftifrii PriJnti
txfrtfi emfenfu , m iittern Dimiferui ) & eun-
demfenfuraraciuntverbar.a.ibi ( fm CUritet, ubftut (ue txumi- nt, &
e*mm*ndtuitiii littnti) & (cf.i^.c^.S. quemlocummox ponderabo ( fint
Ordinnrii fui litttris temmendntitiii ) & cadem ftf.ll.tnf.l6. ibi ( fim
temmendntitiil fui Ordinnrii litttrit.) Scd quod Caput cft in terminis
noftriproprii cafus , in quoobten-
tumeftfpecialcPontificiiPrivilegiumlufcipiendi Ordincs i quo- visAntiflitede
licentia Ordinarii vicinioris, loquens Concilium Tridentinum fefn. ciuu, t.8.
nil aliud ftatuit, njfi ( Ui fra- , nt mern Ordtnsrii fw lifiimtnt»
lemmendtntur . ) Et dein- de fubdit , incurrendameflelufpenlioncmabeo, qui
fccusfeee- rit: nimirum, <jui fner.-t ndinMtni fint ttftimeni» Ordinnrii fui
dt vun, & m*nbui_. NonergoincurriturfufpenGo i Titio ordina-
tofinelicentiaOrdinariinonfui, idcfl fioe licentia vicinioris. Et hanc
intelligcntiam dederunt Concilio TridcntinoAuclorcs fe- quentcs. Henric.Henriq.TheologusSoeietatis
Jefu infum.libr.i j.r*f.j8. num.i. FrancifcusTolet. ejufdem5ociet./'*/iiiB.//»\
1.^.49. »«»».4. ubiuodemconcluditloquensdeprxdicto loco Concilii rcquiren-
ti< tantiim liccntiam Ordkarii iui ( htt eft, aued fub hnc f.etn* flu- tuitur.)
Stephanus Ouaranta in fumm. Bmliar. vtrb. Ordt f. fnfftufienit fetnnm. Aloyfius
Ricc. infrnx. Efift*f.t*m.\. rtfii.i%<.initii, qui omnium apertiflime
intclligit Concilium, cumexclufione liccn- tiz alterius Ordinarii in tcrminis
noflri cafus, in quo eft ob- tentum privilegium a Scde Apoftolica. Formaiia
ejus Audloris verba funt ( Pnfn ftttfl nlitui tenttdtrt friviltgium , nt fifit
ir- dinnri *) auecumaut Cnthtiice Antiflitt , auo cnfu felhm reaumn- tnr
litttrn ttfiimeninlii frefrii Ef.ftefi dt vitn , & mermui.) Fornarius dt
Sntrnm. Ord.c*..n. J . quem ciut Bar bof. Ute n*» niU- gnnde. PMarius
AtidrlinfudStefh. Quuran.lecx. Omnium noviflirous Augurtinus Barbof.
dif*ttfl.&i$t.Efift*f.i. f .ntlre.r.n.t r.quijpertcetiamexcludit. novas
litteras Dimiflbriai obtincndasabalio, fed lausefleteflimonialesproprii
Ordinarii de vita, &moribus, &exdcfect^litterarumtantumteftimonialium
docet, incurrifufpcnfionem laUminConcilioTridentino f'fi\. tnf.t.
DeniquehancipumDoclrinam, & intelligentiam Tridentini fuifle tradium i Sacra
CongregationcCardinalium interprctum Concilii Tridentini, refert Ricc./.r. 8
Dices Prim6 ,ConciliumTridentinum nonappofuifleexpref- %±(ejf.z\.cit.
r.8.particulam, tnnthm, dicens requiricommendati- tiasOrdinarii proprii untum .
9 AutDices, exomiflione tantumcommendatitiarum Ordina- rii proprii incurri
fufpcnfioncm. 10 Relp. Id, quod non apponitur , necrequiri, &haberipro
exclufo per Jura vulgau ; quod inrenoftra veriuseft, ciira vcrfc-
murinprxnalibus, &odiis. Siergoprxna fufpenfionis imponitur inomifuonccommendatitiarum
proprii Ordinarii , fioc ulla alia mentionefufpenfionis, ineurrendzexomiflione
licentiae alteriui Ordinarii, utiqueulisfufpcnfionullaerit; quia
pcenaincurritur, niGGtexprefla. Adde, qudd fic intellexcruntTridentinum Do- 11
DiceiSecundo, in litteris ipfis Apoflolicis huius Brevis, feuPrivilegii»
prjetcrcoramendatitiasOrdinariiproprii, de qui- bus loquitur Tridentmum
ftf.\\.t.%.citns. rcquirilicei ii vicinioris, &cjuit . airi licentiam Or-
feu litteru commcnda- 1» Refp. Idefleveriflimum de litteris, & licentia
Ordinarii vicinioris.- Atubi, quzfo, apparetexomiflione iflarum littera- rum,
fivelicentiae, incurri fuipenfionem? Sane fatesdum eft ,
nullamincurrifufpenfionem, quia.nequein Jure, necinipGs lit- teris A poftolicis
pri vilegi i , ulla fufpenfio exprcfse imponitur, pce- naautcm nonincurritur,
nifiexpriraatur. Quud ergo noundum eft, iniflislitterisApoftolicis, illudcfl,
imponii Pontifice obli- gationemhabendilicentiami viciniori Epifcopo, non autem
im- ponifufpenfioaemcontraClericum, qui ulem licentiam i vici- niori
Epifcopononobtinuit. Hocceoicoaccurata animadvcrfione dignum eflc. 1 1 Dicet
Tcrti6 , incurri (ufpenfionem , non obtenu licen- tia Epifcopi viciniorii ;
propter pariutem rationis ; Nimi- rum , licut incurritur , non obtenta licentia
i proprio Ordi- nario , iu & incurritur , non obtenu liceotia Epifcopi
vici- 14 Sedhzcobjeclionullamhabetvim. Nampcena, przfertim Cenfurz,
noninfcrturexparitaterationis, ut eft vulgatiflimum apud Au&oresdeCenfuris
kribentes. Quinimo iidem aflcruot, quodprena, irapofiuobdeliclumminus, non cft
extendenda ad delicturamajus. cft, non obtinere licentiam Ordinarii proprii ,
igitur impofita cenfendaeftalteri Gmili dcliclo , qudd elt, non obtincrc lirrn-
tiam Ordinarii viciniorii. Etadelt Ratio, rur liccntia Ordina- rii vicinioris
non Gt, ita fimpliciter neceflaria, ut cx omillio- ne incurratur fufpenfio;
quia nimirum non potefl Epifcopus vi- cinior plenaro, & exaclam
Approbationcm alicni Clerici indu- cere . ij
DicesQuarti.PratdiausClericuscontraxittandcmfufpen- fioncm, quia, obtinens
liccntiamab Ordinario viciniore, cenfe- tur,
nonobtinuilfeeamabOrdinarioproprio, quiaOrdinariusvi- cinioriniftocafuhabendus
cft tanquamproprius. 1 6. Relp. Primo, Ordinarium proprium lumendum efle
rigorose proOrdinariopropriaBDicecefis, tum, quia verlamurin pcenali- bus,
&odiofis, inquibusnunquamfaciendaeftextenfio, fed fu-
mendafuntvocabulainfignificationcflricliori, tum, quia Conci- lium Tridentinum
omnibus locis fupracitatis,pryfcrtim,/V^ . %.t.t. ubi imponit fulpenfioncm
Clcrico ordinato fine IiccntiapropriiOr- dmarii, proprium Ordinarium
contradiflinguitabomnialio,ctiam viciniore, &iuOrdinariui
viciniorinulicafunullarationccft ha- bendusunquam proprius. 17 Refp. Sccundoad
hancobjeclionem, eam nobiimaxime fa- vcre, fivimhabeat. Nam, G vicinior eft
habcndusut proprius, utiquepoteritprzdi£lumClericumabfolvereifufpenfionccontra-
£la, ficcnimargumentor. Ordinariusproprius hujus Clerici po- teft eum abfolvere
i przdifta fufpenfionc in utroque foro de pote- ftateordioaria, quiaulisfufpenfiononeftPontificirefervata
, fed Ordinariusvicinior, utobjcuioconcludit, eft habcndusunquam proprius, fcu,
peraequivalentiam,eftproprius: ergoOrdinarius vicinior poteft przdictum
Clericum abfolvere i przdicta fufpenfio- neinutroqueforo. 18 DicesQuintd.
ContraxithicClericusfufpenfioncm ex alio capite, videlicct,
quiaeflordinatusabalicnoEpircopoilnelitteris DiroifloriisOrdinariiproprii,
cuideliflocertumcfl , efle impofi- um fufpenfionem in TridentinoMi J.r.8. 1 9
Rcfpondeo, littcras DimifloriasOrdinarii proprii efle necef- farias, tunc untum
, quando Clcricus efl ordinandus abalicno Epi- fcopofinePrivilcgioPontificis,
quandoautem obtinetur ule pri- vilcgium, nonrequirunturlittcrzDimifloriales Ordinariiproprii
Clericiordinandi; &iufcntiuntHcnriq./.i J^.}8.».i Quinunad. in fum.
Bullnr.vtr.Ord» f.fufftnfieniiftnn , ubicitat Patrcm Marium A nd riam, Tolet./.
I .fummx.* 9, ™. 4 . R ic .tem. \.frnx.Efi(cif rcf. J J %. initiiy ubi
affertdcclarationcm Cardinalium . Barb. Ue / e ;t ;/. & efic.
Bfi(c.f.i.nUeg.T.n.lj. Etratioeft, quiaPapaipfe datlicentiam, &
DimilToriam. 20 Litterz autem proprie Dimifloriz diiTerunt i litterisTe-
flimonialibusdeviu, &moribusClerici ordinandi , ut apertifli- me docent
Ricc. lit.tuM.nU. Quarant./.r. Barbof./«r^i'r.».i
6. ubi ci- tat Bonac. & alios , & ita etiam lentit Doclor Na»ar. /.
Cinfilier.ttt^ dt temfer.erd,n.ten!.l 9. tn tdttient vct :</..> , &
tenf.ij. intdu. mrvnt Satis fit hoc difcrimen , ne longum faciam , quia
Dimiilo- riz proprie dant licentiam alieno Ordinario ordinandi Cleri- cum non
fuum fubditum; Atvcrd litterzTe.limonialei conri- nent tantum fimplcx
Tcflimonium, & Arprobationcm de vio» & moribus Clerici ordinandi, fine
ulla conctflionelicentiz ad fufcipiendosOrdines/ quod explico i fimili .
Approbatio Con- feflarii facla ab Ordinario eft fimplcx Tcftimonium , lcu Judi-
cium de ejus fufticientia ad audiendatConfelliones: non autcm cft licentia, quz
tunc datur, cum datur JuriidiQio; fic ergo, litterz Teftimonialci fimiles funt
Approbationibus, Littereve- r6 Dimiflbriales concedunt faculutcm, &
licentia alieno Or- dinario, &c Cztcra, inquibusdiftcrunt interfe, utrzque
Iitterz, colli- guntur cx /Vrol. infrux.Ei^.t: ■ . vtrb. Dimtferu , ubi
latCagit dc iis, quz continenturinDimiflbriis. *i DiccsSexto.
ScdnequepotuitprzdiclusClericuslicite ob- tinerehasipfaslitterasTeflimonialesde
viu , & moribus futs i propriofuoOrdinario, quia jam Sedei vacabat intri
annum, talii ergoobtcntiofuit illicita, & nulla. Refpondeo , hanc
objecrionem non cfle aticujns momenti ; Nam infra annum i Scde Vacante
prohibitum cft Capitulo , fai Vicario Capitulari conccdcrc litteras proprie
Dimiflbrias, non autcm conccdcrc litteras Teltimoniales de moribus , & viu
; Has ergo licite potuit przdiflus Clcricus obtinere , quia licite potuit
Vicarius Capitularis infra annum eas conce- dere . Et quod hoc infra annum
pofllt Vicarius , five Capi- tulum przflarr, fcntiuntclarc Bubol. lettit.n«m
16. pofl alios , quos refert, & fcquiturQuaraiit. tee.tit.tyverb.
Ctfitulum. Std* vncnntt, queji. l o. jr. r . iimtt* , Navarr./or.r/r.
&RiCCIuL/«r.n>^u<OT. ultim. az DicesSeptim6, Pontifcx inPrivilcgio
obtcnto fortafle re- quiritlitterasOrdinariipropriiproprieDimiflorias, quas jam
non obtinui: przdiAus Clericus. « za Relp.
Hasiionrequiriinprivilegioohtentojfedfolumlitte-
rasTeftimoiiialesOrdinariiproprii, utpatetexTextuBrevisinec
potuitPonrifcxproprieDimiAbriasrequirere concedendas i pro- prioOrdinario,
cumca« infraannumnon poflitVicariusCapitula. risconccdcrc, ut habeturin jure;
Pontifcxautemprxfumiturha. bereomoiajurainfcriniopeclorisfui, ut dicitur
enf.i.deCenfiit. 1» 6. & ia eodem privilegio apertc oftendit, (e habere
notttiam Sedis Va- Digitized by Google 9o Lib. VIII. Pe Matrim. Tra&I, de
Imped. Vacintis; folum ergo requirit Pontifex teftimonium Ordiurii ajj
Brevisergoratioeft, quu non incurritur fufpenCo, olfific proprii deviti, &
inoribus Clericl , quod jamClericut authenti- Uu; at ob hoc dejictam peculiare
Clerici Titii ooneflUu uJ- ce oltendit . U fufpenfio, ergo. Et
hxcdiclafuntcircaMajoiem propoGtionem alUum in no- 16 Exdiclisinfertur,
EpifcopumCephaludenfem no* incur- flro fy llogifmo fupra w.4. riffe
fufpenfionem i collatione Grdinum , nccfofteicoafereido 1 14 Quodattinet ad
Minorem, reseftclaras namlitteras Te- contraxifle irreguUricatcm .
ftimoniaTesproprii Ordinarii & habct, & atfert, figillo munitas
HacTeaus Patcr Petrus Mitftica, & ege itetn de Ordinelu- ■uthentico . denus
. DE SACRAMENTO MATRIMONII, LIBER OCTAVUSk TRACTATUS PRIMUS, D E IMPEDIMENTIS
MATRIMONII. JUvat mt impedimenta amovere Matrimonii, Priufquam dt ipfo magis
proximi tratlationem inftituam . Namproptered inprimo,fr Jccundo tratlatu
buiusOtlaviLsbriagamde Matrimonii fmpedimentis, de- que horum
DijpenJationt,utfciltcet , il/isper difpenfattonem amotis ,poffimproptus, atq\
expeditius adipfius Ma/.rimonii confiderationem accedere.Faveat conatibus
nofiris ornntum bonorum Autlor, & Donator Deus. Ouid,
"upIexfitimpcdimentumMatrimonji? »JD, quodobiut,
neMatriraoniumcontrahatur,Creil- lud utphyficum, ut aetas infaotilis, quse eft
ioepta ad matrimonium, Gvefitmorale, utprohibitio v.g.ne
afliniscontrahatcumamnc, diciturMauimoniiimpe- — ^ diroemum. a
EftautemindupliriClaflc: AUudenimeftfoluraimpediens, Impeditnimirum, (eH non
invalidat matrimonium , qualis eft v. F- Totum ^implcxOllitatis . Aliud
itaimpcdit, ut etiam invali- det, qualeeftidem votumCafliutisfolemoe. Illa
primi generis «ocanturablol>itelmpedientia,hccOirimentia. \ De imped
tentibus d iccmus poftea, nunc (utpote gravioris mo- mcnti)
lorumdemusDirnnentibus, qu£ funtduoaecimdejure «ntiquo, quibus, fi duo addas ei
jureoovoTridentini , orarua funt quatuordecim , his vulgatis
verfibuscomprehcnb. 4 Errtr, c*nditi*t. vttmm , «.-'...'«, crimrn, Cultmi
diffnrttnt, vit, rrdt, lf*mrn , hintfint, Si fii «tfwi/, /1 ftrii tttr*
n.-j-ien. Et ex Tridentino . Si P*r*thi, & imflitit dtfit frtfmtin Ttfiit,
1 Rnftnvt fit mmlirr , tut fnrti rtddtt» tmtd. Hu fncitnd* vttnnt («uniit, fncU
rttr*atnt; Hoccft, Matrimoniuracumaliquoex prajdiclisimpedimentis uclumretrjdatar,
atque oraoinb irritumcft, ac nullum, ac fi fartnm nrin fuHstr % Hrcimpedimenu,
aliquatuntinduCU Jure naturae, aliqua JureEcclcfiaftico. De Jurenatutae funt
illaquatuor: Error in j>eriona, impotentiaperpetua,
confanguioiusinprimogradu re- tlselincsc, Patrii V.G.cumfilia, &Ligamen;
ideftligatum efle aclualimatriinonio: Cstterafuotdejure Ecclefiaftico , ut
diflin- ttiius diccmus io explicatione fiogulorum . 6 Quariutemfuotci
jurenaturz , difpeofabilia non funt , eV locumhabent etiam in infidelium
matrimoniis . 7 Analiapotcftas fprxterfummumPontificem) GveEcclefia.
flicaiplbioferior, fiveCivilis, Imperatoria , Regia, cVc.Matri-
moniiimpedimenuconftituerevalidepofTit, lege apud Doctores paflim, ut Sinch.
l.-j. dtmntr.id.t .Ponl l T.dtnuar.*c*f.\, Co- ninch.difAci.dtmntr.d.l. Pcrcz i
\ I . i,m*tr. i.ii 4. AvaL a. 9, dt 1r.ft&^,& j.aliofqueapud iplos. C A P U T II.
Ifnpedimentum primum Matrimonii , idcft E * * O R. j • Y f.L $mit ilitfitr II T
hufusimpedimcntinotitiaplanafiat,/ pofle contingere . Primu m , in perfonis
ipfi j, quse contrahunt, ut , 11 tu volcns contra here f u m Maria , tn venias
Cat harinam . Secundum,in qualiutibus pcrfonarum, ut , li quis volcns contra-
herecum Maria pulchra. vel nobili, veldi »itc, inveniat ipfam ean-
demdeformem,vrl ignobilem,vel pauperem . Inter basquaJiutes , ne
adnumeresServitutem , haec enim propter fuaspeculiares con-
u<Jerationescer(6eftimrcdimentum dirimcns, utt.J. explicabi- mui;
adoumeresumea ipfum nomen contraheatium, nam ex fo- lo nominis errore non v itiari
matriraooi um , quando conftat de per- looa, nimiseftcertum. » Adveneiccundd.
Errorem pofle ioterdum efle antcceden»
tem,&daotemcauUmcoatraclui,iQterdumcomiuntem . Prior
contiogit,quaadoconfenfustotnsinnititurerrori. Contingit au- tem livecircalubftantiam
: ut, fiAntoniusideoducit hanc quta puta t efle Marum , iu ut , fi lcit iflet
non efle Mariam, non conlen- iifletin illam:Sivecirca qualitates,ut,(i idcd
ducit Mariam,quU pu- ut , efledivitera , iu,ut fifciviftet,nonefledivitem,
inillam noia confenfiflct . Pofterior, idefl error comiuns contingit, quando
conienfusnon innititur errori; & quidem parimodo, uve circa fubftantiam ,
ut fi Antonius ducit hanc V.G. Berum , ita ut , fi lci-
viflcteflcMariamrfdhucconfenfillct tfivecircaqualiutesrutfi An- tonius ducit MarUm,
puuns , eam cfle divitem, iu umen , ut fi lci- viflctdivitcmnonefle, adhucillam
duxiftet. 1 AdvertetertiA, ErrorJ circa prxdicta pofleefle vincibile, vel
jnvincibilem ,utatibi nimisfatj-c-peraliasoccafiones explicuimus. 4
Advertedcnique -uartd,Gjnditionemaliquampofle apponi contradui, atqucadeo
matrimonto , tribus modis . Aflualiter , Vir- tualiter, Habitualiter
Acxualitereft,quandoexprefsceaponiturt ut:
SittdivtttiivtUimttTtfftcmintaiuitfMiun. Virtualitcr,quando licct in
contracluacluaiiternonponatur; nmen dceacogiuturn fuit, &fuiiappofiuantei,
8c illa oon retraclata, daturconfenfua contraclui, utfiAntonius v.t. fe
dcclaraflct , nolle ducere Ma- rUm , nifi fab conditione, qu6d fit d i ves, vel
pulchra, vel 000 ex gc- nerejudteorum, cVr.&deiodc,
hocaoimononroouto,confen. fit in Mariam , quseell inops , vel farda , vel ex
Judzorum genere . H<bitualis,quandonecdeillaconditiooecogiutumfuit, nec
illat appofiu rii m contndu , quamvisioeadifpofitione fit, vel fueric
conttahens,utfideilla cogitaflct noocontraxiflct . Duxit Anto- nius
V.G.Mariam,nihilcoeiundodeeiuspaupertate, veldivitiis» feddeindeinvenit,
eameflepauperem: id quod , fi fciviflct , vel cutjitaflct ,
nunquamilUmduxiflet. t His poGtisfintduc rcgule.Altera facilisin praxi. Err»r
circ*fmh~ finntttmjmrtnmtmaiiulimftdimintmmdhimtnt . Alteradifficilior »
propter exceptiones,quas habercdebet. irttr ctrcmatuUamtttfttrf*^ n-ntnrfk
tmftdimtntnm dirinuni.Sed fingulas feparatim explicemus. IRROR CIRCA
SVBSTASTIAU. 6 Errorcircafubllantiam perfonx , ut ctim unus, vel una fuppo-
niturproalio, vclproalia,fivefitantecedens, fivecomiuns, five
virKibilis,etiaroficraflusfit,»fupinus,fivcinvincibilis,irritapror- fus reddit
matrimon iu.Iu Sanc h. /.7 jnntr. d.i 7.11.7. GJiurt^. « 1 ■* m*tr.dif 1 .Fill
t* 1 .tr. 1 o.dt mnt.f.z x. 1 jn. \ . aliiq ; paflim.Et ratio efi
qu'iaejufmodierrorescc:quicuiiq;fimilesconftituutigno aquam.Unquaminobjeaum,
tcnderede- bcret Digitized by Google Caput II. $. IL beret con Tm fu s i
alcirca id , quod ignoratur nuljusaftus , fcu con- lenfusvolunutisteiidercpoceft,
juxuillud Juris (l.$-C. dt Ju- rJJ, ejfftiiiignarmniim. ) Errantii umJJui ifi
conftnfm . Cunfirma. tur, liquis volensi teemcrcaurum, tueidcs vitrum , quem U-
men ipfepcr errorero putec efieaururo, non ne cft invalidaempcio ? luigiturerit,
fi Antonius volensducerc pcrfonaroM««,iove- niatefseBercam. 7 Contri, Si
AntoniusducensBerum, quamBertam efseco- gnofcit , diccrcc, Sibtctfftt IWu,
iJt*m etrti ductrtm , validum , lccunduro Sanch. /. i .«.6. eisct Matrimonium
cum Bcrca ; quia ejul» modidicendimodusollenditid, in quod Antonius cooientiret
, nonvcr6id» in quod conlcntit de prselenti 1 coofeotiteniro re ipfainBerum- 8
Dices, AcSacramencumBaptifmiv.g.eftvalidtim , Gquis , dumbapcizat, hunc,
puucefscalium . Relpondco, id non efle mi rum , quia Baptizans, d irigit atl
ionem, & incentionem luam in hunc prac lentem,quicumq;cande" fic : at
con- 9* ri tjlepotiusmortemCbiallaturam, «juimfumeertoqoodam vi- ro inituram
mat ri mom um fi iseflet ex Judaeorum progcnie : & poft Uludconcraclumezjudieisinvencusettt
quia (InquitPootius)ex circunlUntiiscUre apparuic, ilUm condicionem vircualicer
reman* fifle. Merito icem Gmile
quid referc Barb. ( m vtt» decifiy» i %Mtt.%. muludehac quimeruditeafTerensJde
matriroonio cujufdaro mu- lieris , qusr fe npbilem finxerat . Meritddeniq;
fimilem cafum nar- rat Caramuel, imTh.fmmmmmtmt.ftmiatsii*. ».1)40./«/. 708.
quo* pmoes, fieftorium, legc, iS QjidSccundo, ficonditiolithabitualis,
quamexplicuimus codem» 4. Siquisv.g. ita (itdifpofnus, ut fi advertillctad
hanc, velillamqualiutem, nonconcruiflec: nunqoaro tamcnadillata advertit,
&deindecontraxic, nihilitcmadvertendo? Refpondeo. Tunccerte validum eft
matrimonium, quia in contractibusnonittendituradid, quodfecifles, vel voluifles
in aliiscircunftantiis, fedadid, quodreipufecifti, &voluifticirca
fubftantiam contraQus , uc fic enim abfolute conlenfum prsrbuitli fubftaniiae,
necadfuit UU cpoditio, fedfolum adfuiflet^ quod trahensluumconfenftim dirigit
in deterroinaum perforum hanc . v.&Mariam.Quodfibaptizansdicerec:rW#W'»w»*«^,
fi ii tfi nihiloperatur. CoofirmaCur, rttmi , cerce 110» baptizaret, fi eflet
Paulus ; quam umen intcntic- fufficere ad validiutem confl
oemconditionalemillicite, & nimisiroprudenterhaberet. ncm habituaJem . 9
Diccsiterum. Venditiohujnsequivalidaeft,etiamfiempcor pucec,
vendicoremefleTicium, cum verefitCajus. s E c v s D A Refpondco,
nequeidmirumefle; quiaregularicer ad contra- flumemptionis, & venditionis
parum conducit , fitne hic vel 19 Jam verifecundaexceptioejufdempoflerioris
regulsr haec ille, qui vendit,dummod61egitimcvcndat, cum touvenditio- eft .
Ouandoerror circaqualiucesrefuodicur , feu redundatin ixctfno. uic, s"i
vciiaii,oiiiijmoaoic^iiimcvcpoai, cum loOvenditio- eft . Quandoerror
circaqutuiucesrefuodicur , feu redundadn nislubltantiaverleturcirca objeclum,
feu materiam, quae emi- lubftautlamPerionae, feuadducicerrorem
infubftanciam,invali- tur. Addonihilomious, neqjillaroforcvalidamempcionera,
qua condicionalicerquisficemerec;Ei^ir«i>rj»«wv.x./»tiv»au<«<;T tfi
ritiw , & re ipfa Titiusnon eifet dum parit matrimoaium . De
Matrimonioloauor matcriisaliterfumierroreminlubftantia " pro im l.S. im 10
Inquires. Quodnampeccacum comitutis, qui per dolum cooperatur,
utquiscumerrorecontrahatmatrimonium? Relpoodeo , Si , utcontraharur cum errorc
perfonae , de quo hic agimus, peccaremortaliter, nooeftdubium, quiatunccoopera-
tiocftetad invalidum matrimonium;id,quod rem efle gravetn, vel ftultus videt .
Si ver6 ut contrahatur cum errore qtuliutum , de r mw, fm, fatisalibi explicui
, nerope , /.7. mtsle. J)tt.tT.\.t.T.fMjt.lJ. xo Sedhocopus, hicUbor. Ecqua
enimrauone hanc redun- ERROR CIRCA QUALITATES . II Errorcircaqualitates,
Cveiserrori teipfoprovcoiat, (ive perdolumabalio, fiveidem errorfitantecedcns,
fivecomitans , iiveq.uomodocunquevincibilis,fiveinvincibilis, noofacit matri-
oiwiuuiinvalidum, fed illuderitvalidum, fiveconcrahens cogi- uvericde hujulmodi
qualitatibus , five non cogiuverit , mod6 non adfit aliqua ex duabus
cxceptionibus mox explicandia . Ratio eft quia ad valorem contradus Matrimooiiutiseft
, fi coolenlus fit circa lubftantiam co quid ergo efl extracorporum ft (
fialiudnonaddatur J poteftinvaiidamredderecontraclurama- dancumcognofcarn?
Opcrofum ideflcfateor, ut etiam utcur Sanchez l.jjmurA.i 8 Ji.aj . ex quo
Utnen,aUilque Doclonbus d ua* vias ad inveniendum , quod quzris ,ind icabo,
quarumaltera oftcn- detnulliutemroatriroonii, alteravalidiutem. ai Priorvia.
Sioccalione, leu confideratione alicujusqualiu- tisformethomoconccptum alicuim
perfooae detcrminatz , fea individuas, &(ingularis, tunciliaqualiusrefunditurinperfoaas
fubflantiara, &conlcquencerfiqualiusilianonadfic, ledper er-
roremputeturadefle, invalidat matrimonium . Exernplo res fiet cUrior. Videtquis
mulieresduas, alcerafcdenCem, itantern aU teram, acdicit. Vel» cntrthtrt m»rrimvniurr>
tum mu, puftdtt . Velvidetaliusduajpuellas, &exaroicoaudithancciTcnobilem ,
illaignobilem, hanceflevirginem, viduamautcro illam, dicitq,- // vtilt
ctntrnhtrt cum ts.dt ^tM mtlterti audu fusiitsttt. AlO.illam femoncm » hanc
nobiliutem , hanc virginiutem , meliorclque qua- litates , quaUutes quidem efle
, (ed io pnrlenti eflc ugna (abflan- aae routuodatur : quic- tix ejus^ura
quaille bomo inire matrimonium incendiCratqueaded , accidcncaleeft, nec
imporuntdeterroiimiot^perfonar.cumtotaintcntioilliuslitad 13 ConfirmaturPrim6,
quiaad valoremcontrafluscivilis v.g. -venditioois, fatiscft confcnfusin
fubftantiaro ,dc quaagitur , nec cftopusadcircunftantiasomnesadvertere,
fecuscum praejudicio humanicomroercii vixullusconfifteret contradus, quia vix
un- quaroadvertunturejufmodiomnescircunftantix. 1) Canhrmatur Srcundo,
quiaeodem modoprofeflio Religio- Uellvalida, quamvisejusqualiutes , &
afperiutes viclus , tra- trummores, rigorPrzlacorum, &c. nonadveruntur.
Idquod recle 5anch. /.10. it mair c. 9. «.14. probatexea ratione, quia fe- cus
nullus ftatus perpetuus, qualis efl Religio , & Matrimonium ,
diceretur,&eflctftabUiterelc£lus, quiafcmpcrnovaecircunlbm- C 0 S F l R 1 1
.t in ilload vertuntur . Qua ratiooe umenaliquando error in qua- litatibus,
quUredundatinfubftantum, profelTionem irritet , *% X imus /. 8. i» VttAl. tr. t ,t
.7.$. 1 1 . i ».1 7. PR!MA EXCSPTIO. nii mrtmm 14 Accedamusnuncadexceptiones.
Exceptioprimaeft, vali- viimttimnu, dumnoncflcMatrimonium, fi
exprcisecontraxeris fub cooditio- mtisttntrmh neulisqualiutis,
quamdeindeulemadiuiflenon invenics, ut fi KUm, vtL dicaj.
Sitatvtt,fitivii%»,[itin*biUiJin«ntxtr»l»mitfHdurmm , Virginitateenim,
veldivitiis, velnobiliutenon illudindividuum, qu6dfedet, quod nobile eft ; quod
virgo.&c SicrgoalUdiclobomini pnclentctur, cumquapererrorem coa- trahat,
nullitercontnhet. x\ Pollcr ior via. Co n tri,fi aliunde formaverit homo
conceptum talisdeterminatv perfonz.Coanovit v.g. hoc individuum,hancde-
terminatam puellam Mariam;fed illam ja m incognitam,quoad per-
fonam,puurdivitem^nobilem,ex hac progenie,ex illaCiviute,vel A mici ut talem
eaodera j a<U e n t ,o'i m nli s verc non fit.& fub hoc er- rorccum illa
matrimoniura concrahat.- valid^ contranit , quia tunc erroreft inqualicacibus.
qusc non refunduntur infublUntiam per- iooae: jaraenimillamducij, m a ,v r v r
r X imQtritat» DeHernm. Ai DICT A itcumcentrM», v trginiiaic cnim, vciaivnns,
vcinooiuuienon cxiftente,vel exiftentc Judaroruro progenie,
nullitercootrahis.Ra- tio eft mani fefta , quia confenfus Conditionatus de pr
sefcnci , cond i- tionenoaexiftence, nulluseft. Acquehxc,utvides,eftconditio
aclualiter pofiu in ipfocontrattu matrimonii. i) Sedquidprim6, fi cooditiofit
virtualis, qualem explicui- mus,«.4.egonunquarocontrahere volocum Maria,
nififuocoo- ditione,qu6dfitVirgo,&deinde, boc animooon retraclato , feu,
nccadlu cogitans ad hanc meara difpofitionem , cootraho cum Maria , puunj efle
Virginem , cum ulis umen non Gt , vali- dumnc cft matrimonium ? 16
Refpondeoefleinvalidum, quia illa prior intentio, cum non fit rctraAaU, &
adhuc duret, ut fupponimus, aequivalet conditioniaclualiterpoutac. Confirmatur
,qtuaidemdixamus/.a. *}*{r. dt Saer. Mi/Tt.i.p.x. & alibi de Confectione
Sacramentorum , valcrelcilicecincencioncm virtualem, ac ficfictaflualis . _ 1 7
Exdi&is meri t6 Jcclaratum fuifle nuUum matrimonium cu- juldam
muiieris,teftatur Pootiut /. +.m*tr.t.i 1 .n. 1 j . quae fjpe dixc- i)
Explicabuntmagismagifquerem,dequaagimus, verbt ili- qua
Pontii,Coainch.Lay.Pootius,/.4^.xij».i}.ficbabet 1 D—nq** kine fit , vitinwi
muutdtmu uuurimtwum ix tmtt m tjmfmtdi «nAlit*ri- hui, «/ titm imimtii
cemmhntti exprtfii immktrtrrilli *,n*litiui , quxm- vii exttdtnfli: tfl tnim
itlt eenftnfni vrrtmmln temdit tenmlii . Vmi* fi ejuii ttntrnhtrtt cnm nltfmm ,
fmimixifiimmimt, drviiem tjft, veln*- iiitm, Vtlhmtfimm, vtlvir(intm, ic* nt
niaHntitttiimt d«r*tur *d centrnttcndnm , cV mii inntt tuttr txfrtfie , miittr
men lemtrmAurms , m *m* tmfm tmlis cenftnfut difindtt e& tm tirtmnfimmtim ,
cV uUmm nniti fr* eenditiont affinfui, invmtidum itit mmtrimtntum , fi drvti
nen fit , tutnebiitt , muthtmefU, *ut virfe . in foro auidem tonfeitntitfi ,t*
rtt ft hmhtt : cV ttimm in txttritri fere , fifttkmti ftirit . I*,
Coninch.il,}r Jub.l .iu«b. 17. Fetrui imtiiit im mlifmmm ptr- femmm fihi
incernttmm , ergil mlimumtulum eum *», deimd*r*f*l , tju*- numfisi ,
fmli**;dititurti, tjftfilimmumumm tmtii Dneii , dtinJt tmm dmtu nxirtm , esl
(eimmtrrw tjtudttmtis, & mmtrimtmum vmJtt , tmu* dettrrmnntur md
ctnciftemdmm etrrmm ftrfemmm tx frtmrt eenvtrfmtiem* , ftrtnm nmrrmtUmtm nen
d*tn miuitm , ut fmttt , tmm tfft mii*m mh> *» , aum cum egtt , f*m\ ut fmtt
ti ytnlim fumlirnttm ttnvtnirt . Exti- ftemfmm, »,n* fUt» taiit Dtuitfrr fmmmm
ti frims 1 fttt fiufuJmritrr met» , tuncftr t*mn*rr*ttoutmdtttrmtn*ritut , ut
h*mc im fmnuusmrtfihi dm- tm rrmtu I frtfmmttlt , 3f Idempaul6antc/^.n.i
dixerat : StlmiiUimtmmstlitmtiii inrjetvit irrmim ptrfmt^nu* dttirrmnmt
inttUi&um ctntrnhtntil, ut ttv t*m, mt emnine dtttrmimmtmm ftrftnmm
ctmeifimt , eum au* hu,&numt inttndtt eentrahtri, tnmmut, cum ju* txttmnm
cmrreMum tilihrat . 16 Et Digitized by Google Lib. Vni. De Matrim. TraS. de
Imped. i *■ 16 EtP»ncisinterjea;sli(icis: ipfum nininttn-
itrteambaetintrMbrr.', feitumtat aanm hnnt fmtMt tft . 17 Layraan./.i./rio.?*r
.4. tap.j. Mht, SiCajavifupriiunts, tnium dttermtnata fuifitt , tameifi ptftea
fimultt ft , r»i» na» /#> , valeiit matrimiaiam , «jff jW 1 fuifttt , p//«*
*»/»»« rtttntM , »«» txcipuadt tam , nifi /w . AtquchzcexprxHicti? Doftoribus
vcrbaallata fufficiant: Cac- terum, qui aliacupit, adeat Barbofam , iu vtte dtafivt
10.»*.$. qui nimismulurefert; $.11. ExHaiidttiduatuTdu* tttfmi : autrtUmittifm
tk Tabitaj, ; atttr nllntni ab Hiftuafi. 1 f^slrcaannum 1 jo8. Adolefcensquidam
petiitin uxorem fi. V/ liam cujufdam, quam valdeformofam forte viderat, ve-
rumillameidencgavitPater; caufans,eamcfle fecundogenium , fetamenfaciL-daturuin
primogeuitam , quam nubereprius dece- bat. Adh.rcadolcfcenspetiitaPauc, ut
przdidam primogeni- tamoftcndereicuidatnvirogravi, utisfincere, ckexfidcipfi A-
dolefcencirrfcrrct, anetiam&ipfapulchraeflct : annuitPater, fed
vcrdilliofteiidit filiam ll-cundogrnium , nam primogenitade- fornmcrat.
Adolcfcens crgoaviro illo gravi confcius faclus, ctiamillamipfi
oftcnfampulchramefle» cuineacontraxitpcrver- badeprzlcntifub
Ve!pcrasfortafle,vel(ublucecandelaram,quan- docjusformamadvertcrenonpotuit.
Inveuta deindc ea nequa- auam pulchracontendcbat
Adolelcens,matrirnoniumnullumfuif- le. SedTabienna linfummaV.Impedtmentuma.M,)
ut iplcmetre- fert, rcfpondet,fui(le validum.quia error fuit in qualitate
pulchri- tudinis,non in (ubftantia, Adolefccnscnim jam conlenfit in primo- quam
ipli obtulit Patcr j quareillaro duxit.quam volult . ilioncm approbatSancn J.c.
».j j. aliiq;fed illam rcpro- genium, qu; Hancrefponli Impedimcntum CONDITIO
SERVITUTIS IGSOAATJE. §.!./>» <tui teafiflM Impeitmtntum . » /~\ Uando
pcdonalibcra forte contrabit matrimonium _ V_£ perfona ,quzfitvcreferva(
hoceftMancipium.quod bel- lo jultocaptumlit, licct deindealiis venditum >
vel fervitutem didbepcrlonzignorat, velfcit. Siignorat , invalidum erit ma-
trimonium; fcrvitus enim alterius ex (ponfis ab altero ignorau
impedimentumeftdirimens, dequoloquimur. Si fcit, validurat erit, ctiatn nonconfcntientcDomino, unde hicdcillo
agendun» non eft . Dixi ( vcrelerva ) nam ii ,qui alicui propter mercedcm fa-
mulantur , hoc impcdimentum nequaquamcontrahunt . t Ratio,
curinduchimfuithocirnpcditnentum, eft, quia 1U cetfcrvituifitqualitas; tamen
deceptio in ipfa trahit graviflima, incommoda, unde merito Ecclefia fic
definivit . Nefcimus au- tem, iquoPontificehocimpedimentumfuerit indudtum,
fediU ludumenpaflimfupponuntSacriCanones . C.Fiaal. dtCtajug. c. Siquit iagtuMMi,
&C.etrjnstti 19. a.l. i Ratio etiam , qudd, etiam Domino nolentc, <it
validutu matrimonium cum fcrva, vel fervo cogntto contrattum, elt , quilibet
eft dominus fui corporis, ut docet refie Sanctus ■uw» 4.«.:. 9- ?-»"»■
Sanch. t.+.mAtr.d ii.n-4.i11 iis.que lentadprolis generationem. Adde, Dominum
non habe- rejustollendiifervoremedium concupifcentiz. Qu6d G ex eo>
matriraoniocumlervaoriantur alteri conjugi aliquaincommoda ,
batPontius/.4.cax.i».t.quiaadolefcensconfeaGtinilum,quzfuit & quidem non lf
via , dumaliquando obfequia debiu Domino i oftenla viro illigravi , athzc
nonfuitPrimogeniu. iervaimpediantoblequiadcbiuviro, umen jam ip(e liber cedic *
Quidcgofcntiampaucisexpedio; Ex rcgula data colligoPontii fentcntiam cfte
potiiis approbandam, quim illam Tabicnz, ccSanchez, etenim Adolelccns,
occafione pulchritu- dinis, fc determinavitad volcndum iilam determinaum, quam
ollenditPatcr, Paterauterafecundamoltendit; ergo illara detcr-
minavitAdolcfcens. Fallumigiturvidcturefle, quod ait Tabie- na, adolelccntemnonconlenliflein
fecundogenium ipfi i Patre deocgatara, fedin Primogenium, quaraPaterobtulit,
falfum , inquarn, quiaipfe conlenlit in perfonam illaro determitMUm , quam
vidit illevirgravis, dcnon inaliam, quamPater obtulit :
obtulitenimhieprimogenium, fed adolefccus non fzdetermina- vit ad oblatam a
Patre , led ad oftenfam amico . Cafusaliterficnarratur, 1'eufiguraturabHoftienG
ap. Barb. t.e. \ Anglusquidam vilisconditionis Romam veniens,finxit , fe
filiumefte Rcgis Angliz. Qu_omendaciofeduxitnobilem pucllam adconcrahendumcumiplomatriroonium.
Noumult6 poft , de- tcctafraudc , quzfitum fuit.an validumdcberet
pronunciarima- trimonium. 4 Rcfpondeo.Mibividerinullumeftepronunciandum. Ratio
eftexdictisduplcx. NamPrimd, puella illanon vii fifleAbloluteinperfonamprzfentem,
fedinillam, . fixa eftet nobiliusRcgia, pucllaenim lemper przluraitur fu
cumexprcflaiiitentione, pcrinde ac lolent efle nobiles puellz,
utnollctnuberecum hominevili, &hanc : ounquamretraclafle? Sccundo,
cfficacius, quiapuellanonaliaviacognovithuncho- minem przfentem . cujus
matrimonio eonfenGt, niGoccafione , feuconliderationefiliationisRegiz,
quareipfaconlenGt in hune horoinem, ut tilium Regis , nonvcrdinhunchominera ,
qui ju- dicarctur Regisfilius, quemadmodum diximusw.xt. deeo, qui
eligitprofuauxoreillam , quzfcdcbat, nam iu hzc puella eligit illum, quicum
veriuteeflctfiliusRegis, non ver& qui ficle . t Profettn,
Gpuellahzcconfcnfiftetinhuncprzfentem.quem .judicabat, fiveexfe, Gveex dolo
alterius , efle filium Regis , validumfuifletMatrimonium. Atverd, quia puella
conlenlitin filiumRegis, aucm ipfa Gbi in mente propofuit ( ficenim vidc-
turreslehabuine) nonfuit validum, quia, utconftatex didis , errorfuit in
qualiute redundante in perfonam. Lege Rarb. m vttt dtojivt
t9.r»/.*.a,.quimultoru DD. verbaatTert^id lirmandam hanc decifioncm, etiara in
forocxterno, quiaexdictis circunftantiis , aliifqueexpenfis, illudprzfumitur,
quoddiclumhacicnus a no- 6 Etquidem, quamvis iile homo \r hnxiflct filium Rcgis
, nec explicuifletcujusRegis, idem puto dicendum : eadem enim cft ratio, (
licct Honac. de imped. mMtr. .? ^.p.z.u.S. noneandemcftedi- cat)
acfiexplicuiflet; fi enimpuellzconfen(usinnixus totus fuit nobilitatiilli
Regiz, voluitcumfilio Regis, quicunque is Rex eflct , matriroonium celebrare ,
non autem cum homine vili przfcnte. Nam univerulitex, fiqulsdicat: Velthuut,
eiutm fmta Vf. effe Bjttem , trrMt iu uUMlitMtt taatum , G Gc : Vtlt Ktjem v.g.
autm putteffehunty tuncerror qualitatis redundat in fubftantiam , utdiximus ,
cafusautem nofter hic poflerior eft . nmpediantobiequudcbiuviro, umcn jam ip
nrf fuo, quandolervitutem alterius cognofccns, init cumilla. 4
Sivcautemignonufueritfervitus per ignorantiara invinci- bilcra, five,
utprobabiliuscft, ctiatn pcr vincibilcm , & craf- fara,
Gvepererroremantecedentemad ipfuro matriraonium ,five etiam ipG comiuntera ,
impcdimcntura dirimens erit, quia fic fempereftignonufervitus , unde
perfonamlibcnmfuojuriceU fifteincoatractuuraonerofo, & pcrpctuoprzfumere
non vulc Ecclclia.IuSanc./,7-</« mntr.d.t 9j1.1O.CtC Hurt d.H.de m*rr,difjic.l.
j SiipfaperfonatervaGneullaculpaignoretfuam fervitutem , & botta hde
contrahat cum libero, adhuceftirapcdimentumdiri- mcns, utetiameft,
Gcognofcaturfervitus,fed ncfciatiir,cacflei impedimentum (quzdieiturignorantia
Juris .' quia Ecclefia , in- depcndcnterabipGuscognitione,
affixitejufmodiimpedimcnturn fervituti. 6 HicperoccafionemNoU , in caGbus, in
quibus inter fer- vum, &liberam, velcontra, eft validummatrimonium , filios
fcquiconditionemventrisexcomraunidoctrina, quod etiam fer- vatur. quandofiliicorurademcftentnaturales.
Senfusautem hu- ius dicti eft , ut ia favorem libertatis, G raater fuerit
libera , Gve (o- lura, quandocoaccpit, Gvefolura, quando uterum geffit, Gve
loliam 2uando peperit, etiam G libertatera per unum diem habucrit, libera
tproles. Servaautemtuncfolum critdida proles, quando ma- tertototcmporc,
quocooccpit .uterumgeflit, pcpcritque libcr» non fu i t , lege Sancb. /. 7 . dt
matr .rf.14. ».to. _f.VPECCST MANCIPIUM , S/ mttriminium tenttAbat tum perftna
tibera vtltatty & fciente t fed ntftitutt, vtl ailtati Dimim' 7
Paul6antedixi,nullamlegemtol!ereafervo jus liberutisad matrimonium;
nunccrgoconfcquenterajo,illiciti a Dorainoma- trimoniura, velufumems
rationabilcm prohiberi fuofervo , ac pofleejufmodifervum, acdeberii Judice EcdeGaltico
protrgt . Vid i tamea ap. Sanc h . /.7 matrA.xi .«. %. excu(ationem quandam .
Obiicics : Ergo pcccarct Dominus fcrvum uxoraturo vcndrndo»
velmittendoinregionemdiltantem, quandoillum fequi non va- letuxor, quiafic
tmpcdiretufummatrimonii. Refp. lu puUot nonnulli cum Sanch. 1*. «.11.». 1 1
.r> r x.Verutn de Lugo, dejuitd.f.n t^.cumquolentitConinch.J ?. dub. ». n. J
7. &Perez, dtmatr.d.xi.tta.T. reaiusdiftinguunt. Vclagimus,an
pcccetDominuscontraJuftitiam, cV dicendum contraiuftitiam non peccare , qu ia
jusconjugii non dcbet Juri Doraini przjudiciutn ferre; fecus , nequc poftct
illum apud fe retincre , vcl Gbi cmere, quando multum diftat uxor quod cflet
contra praxim quotidianam i qua, abfqueullofcrupulo,
exeocapite,qu6deorurouxoresfequi ipfos non valeant , emuntur lervi . Vel
agimusan pcccct contra charitatem, & d icendum, tunc de- mum vendentem,
cVrementcm peccare,quandoGnefuogravidam- no poteft ab ea venditione, vel
empcione fc ab ft i nere , & umen noa feabftinet;
oblisatenimtuiKchariusadfuccurrendumbonoipiri- tuali conjugum: in quoca(u
poterit Judcx Ecclefiafticus Dominuna cogere,uc vendat fcrvtim in loco , ubi
his queat cum fuaconjuge c6- vivere. Dequa re vide diftinctitis Pontium, /.7.
dtmstr.e.i^je.6. at- quedic idcmdcMiflioneferviinpartesrcmotasab uxore,-CC 8
Hupoutis. Rripoodco.adid, quod propoGtum e(l in titulo» Digitized by Googlc
fcujusparagraphi; verbisConirvch.</.ti.i/»M/r. ».}». quicuradi- xillet, ex
Sacro Textu omnes communitercolligere , Dominum non poflcGnejuftacaufa,
fervorum matriroonia direcle impedi- re i idefl, nolendohzcillisullo
inodopermitterc, addit t Ntts IMM »{/'< uiui mjuftMcnufunlind fuMdlMl
{auMtii it]ti , // ttmettnt ftrvit nr Domtnui m*litifi* terum mMirimenium
imftdtret) timri priiti DtminorMm etnftnfum ftttrt , nmtnuMm cum uliejun
tontra- h*nt\ ui, tjtudetUigititrtxCtHcilu, ( Quod refcrtur C. Pin.19. q. ». )
jajM MtaM ■veluntttem Deminerum , »/ eemufiM [erverum fint tmninelegilimM.
Rjui* MUttm tii , auiu btt txigit rtvertntiMt tjuju» iiidebtnt.
Pnftrlimtiimftfi muitum Dtminerum inttrfit , utritm ftrvi e*nt htt , Vtl
illMcenlr»b*nt t ideiane durnm iitjit > fiftrvi , //'/ tinfuliii t cumhxc,
uti iIIm etnir*JtMnt , idiettutiffiivtLii intrnt* , «<■ multui
meUfti*tf*nturM jit . Hzc Coni iK.Sanc n. /.7. «V m*tr, diff. ii.ai.ti.de Lugo
, & ibidem Coninch. //./*. Incoacurfuoblcquii Domini,
&Conjugis,cuidebeatpriusfa- tijfiexi, habesdiJucide-»*df««r«#. cn. Caput
III. §. Scquenti. 93 Rtri'p.Sanch./.7.«V m/r.J. i Bnnar.aV w^r.f. ?.f . i . ».
4- L j y m . /.5 rr.io^.4.f.i.aliiq«edoeentinnalide, SyKc-fler, aliiquc valide.
ciuti i Boiho ci dt m*tr n f j Sed cumSaneh. eft fentiendurn , quia
incencioTiciiantecedensteceoditabfolutein fervam verei lcigno- raum , atqueadeo
in habentera impcdimentuin diriroens , quo exi- flcntc, confenfus validus ad
roatrirooniumeflenon potcll. fortatisccmpusnondumadvenifTec,
concraxicmatrimoniumeum Titio, ejufmodi temporanearo fervitutem ignorante,
validene contraxit, fuftinendumquematriraooium, ulcempoft annos il-
losduosexa&os? x Reipoodeo, Invalidecontraxifle, necfuftineri podematri-
moniuro , ait Pont. l.i.it m*tr *\.n.\ . inftnt , niG ad veniente liber-
tatisccmporelegitimaadticracincatio. Ratioeft, quia Sacri Ca- nones
iodiftincteloquuntur, necexcipiunt fcrvitutem tempora- neam, &exaliaparte,
eoraediotempore vere eaperfona ferva eft, utexprefse habeturin Jure.
L.St*rumlAtrum,ff.iiftutulbt- te. Sanch./ ; i.\ 9 n.a.&cVctcz ,dt mMtr.d.11
. [td .t . puUDt , pro- babilcefe, vaiere matrimonium , Gfervitusremovenda Gt
infri fexmenfes, cumparumpronihiloreputetur. Sed hisacquiefco ,
quiacarentiafervituciseft delubftantiacontraclus matriroonii , &
folcmniuteactus, quacad unguemobfervanda ell . 3 ContraCacharinz, quzfervaeft,
Dominus concedit tunc duosannosliberurit» incra quos, dum liberute gaudet,
nubit cum TitioejufmodiCacnarinzconditionemadfervituCem migra- turzncfciente,
valideneoubit? Scioaucera, utnoutSanch /r. n.i.nonpofteconcediliberutemad
tempus ; feraelenimconcefla libcrus, etiamprobreviteropore, cum revocariea ex
jure non poffic, perpetuaeft: fedcafusproponiturproiis locis, ubi force lex
Municipalis admittit ejufmodi temporaneam liberutcm . 4 Rclp.
Catharinamnubereinvalide, iuSanch./^. quiaipfa , dum,
redituraeftadfervitutcm,verclibertnoneft. Iudecrevit Textusdicens,
eomediotemporenonccflare, fed, dormirefer- vitutem.
Etquidemmericoiudecretumeft, quia, ficonjuxre- diredebetadlervitutem, non
poteritlibercdarecorpusfuura al- teri inperp^tuum,quodeftdeeflentiaMatrimooii.
Nampropte- rei lervus umilis temporaneus noo poteft Ordines Sacros licite re-
cipere, necdomiciliummuUrecumpracjudicioDoroini. f DeniqueMariafuicferva, nunc
vero libera jara eft , quo pa- QoLacinevocatur/it/rr*,
Titioquenubitnefcientiantiquam Ma- riaelervitutem, nubitnevalide? Refp.
validefane.- IuRebelL/.J./va.s.».io.cVPerer/^. quia $.111. Strvuut , vil
UttrtMt fut*t*. 6 nPRiplneftcafusdecidendus. Priraus, DuxitTitius Ber* X
tamliberam, quam umen per errorem puut fervam. Val u i t ne matrimonium / Reip.
Saneviluit, tumquiaEcclduveram fervitutera > non
autempuUumconftiruiteiTeimpcdimenturo, tum quia in hoc cafu nonobftatlervitus
matrimonio, CTiciuspuuvic Berum ef- fefervami &umenillaraduxit. 7
Secunduscaiiiseftpnrdiclooppolitus. Antonias duxit Ma- riamlcrvam,
quamtamenipfepuutlibcram, velideneducit. Relp. Profeclbooooportebit huuc cafum
proponere; in hoC enimadcrilipliflimumimpedimentumlervicutisignoraue, de quo
hatlcnusiocutifumul. i Quandoquidemcrgohiccafusproponendusnon erat, fucce- dat
al ius loco ejus. Petrus fervus d ucic Mariam fervaro , puuu , ip- tam eflr
liberam, valetnc matrimooium? quau fervitus uniui corapenfetur cumiervitute
alcerius. Reipoadeovalere. luAverfa«.ia.d«aM^./ra.a. ckcommuni- ter,
nonquidempropterdicumcompenfationem, fed, quia Sa. criCanonesflatueruntdumtaxat
( utpatetinTextibusfupri ciu» tis, efleimpedimentumdirimensfervitutem
ignoracara ab altero libero. Quare irTitumreddiderunrfolummatrimonium perfooas
liberaecumperfonaiervaiguorau, noaveropcrfoase fervae com pcrfonafcrva,
quamvisignorau. 9 Tertius cafus . Titiua liber Contrahit cu m Lucia ferva ,
puUns eameiTeliberam, fedeoanirao, utli fciviflcc eam efle iervam , adhuccum ea
concraxiflet , quieil error ia qualitate fervitutist non U fedcomitaas,
coocraxrtnc vaitde? %. IV. Strvuut ttfftuu ftr iffum mjurimtnium . 1 T
NfavoremlibertatisdecernitnriJureCivili, Amk.AdhteC. JL di Utin* lib. Sc late
habct Sanch. dt m*tr J. 7 Vic. ut , E Dom i- nus perfonam fcrvam fuam tradac in
macrimonium perfona; I iberar, fervitucenequaquamdetecla, fecutomatrimonio,
eoiplo, ferva fitlibera, quod idcrofatisprobabiliterett, (i ipfe Dominus, vel Domina
matrimooiuro contrahat cum fuo mancipio , ut teoec Poot. /.7 M mutt.t.^tf. i
».1. G.Hurt d. 1 4.^.4. aliique. De quodam Tar- caprztendencefervara ,
quamduxit, remanere fervaro, quamvis biptizetur , vidc Ttncx jt.fuTt.x+MernLn.
j.j.6 j. Jam quzritur,aa his, ilmilibulquecafibusinquibusperfonaiervaevadicin
ipfa ma- trimoniicontnclionelibcra, fervicus ignorau fit imp dirimens.' %
Refp.Duzfuntdemorefententia efledirimenstfcdtuncroatrimoflium
yalercquiafinquiUineoin^ ftanti, in quo matrimonium contrahicur , jara realicer
illa perfona fic libera: ergoevolacimpedimencum. Immoumecfi in illo inftanti
nonevolaret, cumftacim, finitoconfenfu,f5niendafit(ervitus,c1c itemabolendafic
vilicasulisperfonz, morali, &bumanomodo, dicenda eflet d ich (ervitus
nequaquam adcfle ; um parum eaim in- ftansnulliusconfiderationisin
humaniscommerciiseft. i VerumHurudus,/^//.t.aliiquedocenC,adefleiraj)ediroen-
tum diriraens, & non valere matriraonium, quia fervicusOnquiunt)
nontollicurnifiimacrimonio valido ; ergo debet in priori figno fupponi
validitas matrimonii , ut in pofteriori diOa fervitus tollatur ex vi ulis
matrimonii : quod umen i n caCbus didlis efle nequit; cum in priori Cgno
fupponatur fervitus ignorau . Confirmarnr, quiain JureCanonico fervitus
ignorau, abfque ulla limiutione eft impedimenxum : at nunc jam eft fervitus
ignora- ta. Eltoautem vilitasillaperfonzindictis cafibus ceflaflediccnda fit;
tamencumEccleCavolueritfineulla limiucione, fervirutero ignoratam e(Te
impedimentum, femper ule erit, Cve vilem reddat , five non vilem perfonam .
Profecrd fecundum prudentem hominura exiftimaciooem fervi-
tusnonrcdderetvileroReginam,v4. inbellojuftocapum, &u- men macriraonium cum
tali fervituteignorau nullumcflct. 4 Utramqueopinionemefleprobabilem,
rationesutrinque al- latz me tateri cogunt : neque obftat probabiliuti prioris
f noluimus concedere eidem Sanch-S.a j».». ibi c l, hitdeinflantj. rnag^ S. V.
t /~»Ertumeft« quandopoft contradtum matrimonium „ fcicurfervitusanteiignorau,
debereconjugesabftinere I petendo, velreddendodebitoconjugali; & pofle
propria auclori- Uterelinquerehocmatrimonium, &aliudinire» fi nolunt
legiti- mehocratincare, perinde, acdebetfieriinczteTisimpedimentij
dirimentibus. Solumhlc, &(emperadverte« fcandalo exilten- te,
accederedebereJudkisEccleQafticiauclotiUtem: ni!i(ubali- quo ratiorubili
prztextu obviim irefcandaloexfedicticoniuges poflent,
utdicaminfimilicamdeDivortio. ln(titr.j.dtibli»Mie. Bibmi, c.%.f.6.*\ mun.4. s
Hoc, inquam,cerrameft. SedquzriturPrimo. Anperfon» decipiens, hoc eft, quz fuam
fervitutera occuluvit , poflit lici ce rc- filirei matrimonio fic
invalideconcraclo , nolendoillud rarJricare , fialteritlud ntificatumvelic: nam
perfonam deceputn licice refi- lirepofle, etiamalianolente, noneftdubiumi )
Rdp. Etiam illam pofle ; liCet enim pcccaverit attentando matrlmoniura,
quodEccleliaprohibet, Umen,quiarevcri, nul- lum illudeft proucraqueperfonl ,
& redte (olec dici, nunquam pofle raaCrimonium ex una tintum parte
claudicare , ideozqu^ utraquepcrfonapoteft. Quaredictaperfona decipiens nonobliga-
turdenovoconfentire, vi9eetiaminfrirr.} i/r/^Mf.(.a.$.a.aw».tt.
fidecepuidrequirat, quianonobligacur ex vi matrimonii, hoc enim, utdixi,
nullumeft, nec rationefponfalium , feu promif- fionisftctz; naminfridicemus,
illudmatrimonium invalide at- tenutum, necparereverafponfalia» necvalidam
promirtionem; cum neque hzc valeam inter perfonasinhabites , ideft inter haben-
tesimpedimentumdirimens, fipromiffiofuitabfoluta , & nonpn»
terapore,quoceflabitirapedimentum,uti<». latiusexplicabimus. 4 Dixi
(pr$fcindendoabalio damno) nam fi decipierts in honore» vel
bonisnocuifletdeceptz, tuncrationedamni illatiobligaretur damnum refarcire, vel
matrimonium legitime contrahcre eomo-
do,quodirtmcliuiamcexp[icatumcfl,/.7.B«4/.r.i.S.3.>».»6. CA. Digitized by*Google 94
Lib.ViaDeMatrira.Traa. II. DeDifpenf. C A P u T IV. Impedimentum Terrium. VOTVM
SOLEMNE CASTlTATlS. i ls^OnquocunquevotumCaftlutisfimpiex (idenimeftimpe- JlN
dimemumfoluiriiinpedien* , utinfridicemusvfedillud» «luod in Iblcmni
profefliunc Religiufa limulcum Paupcrutis, «. Obedicntixvotocmiuitur,cft
impedimentum dirimens illud ma. trimoi>ium,quodcelebrari,poltdiCtuin *otuin
.atientatur; idque Mprobabiliorcfeotentiaiolum de jurc Ecclefiaflicu ; ut,
cootra nonnullos, Dutanr.es efle, dejureNaturx. probat Suar. /.}. d* Rtl.
l.l.c.6. & 7. Sanch. /.7.«*» matt.d.t 6. Pont. I.7.1U matr. t.ii.m.
4.Peres4#aM/r./>d 6. Averfa«.i5.«Vn„/r./<3.t.aliique. * Illudnota,
votumlimplexCaftiutisemifluminSocietatejE- SU pollbienniumNovitutus, clTcitcm
impedimentum dirimeo* iublcquensMatrimonium, idqueex pcculiari jurenovo
Gregorii XIII. quacertevi, ante diclura jus, carebat ejuimodi votum , quia
vcrenoneft vottim folcmne,utUtcSuar.»#^.i<<«//.fr.»o.i^.
*.i.cVbr«vitcrexpli.'atHurtad.a'.i j.dt matr.dif.mn. Quamexcommunicatiooemincurrattcntansccmtrahere
Matri» moniumcum bocirapsdimento.dicam i >/ri,f.t*.,j.4.ucutidc vo- to
Cafliutis itnbibito inSacris Ordinibusdicaaii«/r«,r.8. C A P U T V.
Impedimentum Quaitum. c o c n a t 1 o. HarcaliacftNaturalis, vclSpiritualis,
aliaLegalis. SbL NmtmrMii. 1 f> Ognatio naturalis ,
uthabetSanch./.t.d.fo.quxeturncor»- V_j unguiniusappclblur, ifi vnuulum fnfmmmm
dtfctmdta- tmm ab ttdtmflipittpertmrmaUm prtpatatitmtm . Ut,
quacadhocargumentumpertinent, ttciliusintelligas, ne
teprKtereatcognirioTerroinorumfequcntium. Nam ftipcscft.il- lapetfona,
iquaalixperfonx, dc quarum coanatio traclatur , dekendunt. Titiusv^.quicft
Pater Anttmn, «Antooix, dici- tut (lipesutriufque, « lic cceterorum . a
Lineaeftillaieries r-crlonarum, quxper varias generationcs defcendunt i
prxdicto ftipite. Hxcautero quadroplex eft , ; PrimavocaturRcdla,
quamfcilicetconftituunt cxperfonx, quarumunaeftabalu, fivelmt afccndentes, ut
Avus, Auvus, Abavus, fivedefcendentcs, utPater, Filius,Nepos,Prooepos, Abnepos.
Idemdicito, tum hic, cum infequcntibu* , de hxmi- nis, Avia, Auvia, «e.Filia,
Nepti, «C 4 SecundavocaturTraofverulis.feuCollateralis.quamconfli- tuunt ex
perfonc , qux , licet defcendant abeodem ftipite v.g. Ti- tio, umen una non
deicendit ab alia, ut frater, foror ,Confobrinx. } Terua vocatur xqualis,
cflque eadem dicla tranfverfalis , quandoexdem diclx perfonx diftant xqualitcr
a ftipitc, v.g. idi- ttoTitio, utfrater, acfororexcodcmpatre, «c. 6 Quaru
vocaturioxgualis, eftqueeademdiciatranfverUiis ,
quandoexdcmdiclxperfooxdiftantinxqualiterab eodem ftipi- te.utfrater,
«ibrorisfilius;quicerteinxqualirer dirtanti pre- didtoTitio; fratcrcnimeft
inprimogradu, lorohs autem hlitu inlecundocum eodemTitio prxdicio . 7
Gradusdenique, duclaroeuphorailcalis, eft illadiftantia ,
quxinterceditinterdicUsperlonas. 8 Jamvcrd, quoniamcompuutioprxdictorumgraduum
inter memorataspcrfonas, alia cft apud Jura Canonica nro Matriroo-
niisdirigcndis, qux iolum numerantquatuorgradus, aliaapud
JuraCiviliaprofuccertoribusconftituendis, qux numerant gra- dusdecem , idednoscomputationemCanonicatn
hicexplkamus, explicaturicivilem, cumdeTeftameniis. 9
AdCanonicamigiturcompuutioncmcognofccodam , Tre« luntRegulxmciitifigende.
Prima,prolinearecu. Sccuoda,pro lincatranfverfalixquali. Tertia, protranfverUli
inxquali . Et quamvis hx regulx fatis funt planx , umen moneo Leftorcm difE-
cnlterilolaearumleclionreafdcm perfecie pcrcepturum; opt ergo Prxccptoris
pcriti fubmifloanimoquxrcre nededignetur . FRIMA RECVLA PRO LINEA RECTA. 10
Inhaclineafuatgradus, quotfuntpcrfonx, (eu uQxgenerationes, (eddemptollipitc.
Encmpligratia tATER TTTIVS S T l t E S. Filius, qui vocatur Antonius Nepos
Bartolus Proncpos CaeUr ir Iiibacigiuirlinea, Antoaiuscft m nrimb gridu
conjuncjus cuinTitio, quia deaiptoipfoftipite, quicft ipic Titius, Mwre- inanet
pcrfona . At Bartolus cft ia fccuudogradu cum diclo Titio , quia, Titiodrmpto,
duxremancntpcrfonxtieuduxiaclxiuat l|c«erationcs,Ti:iuseninigciicrahtAmoniuro,
Arttonius Barto- luin; ficdecaeteris. f l C U bl D A RECVLA »RO ItHBA
TrMfvtrftli i» iiOMttut tjmtii. ix Inhaclinea, tot gradibus una perfona diftat
ab alia, quot cradibusillaunadiftatacomrauniftipiu;, demptoumen ipfo 00-
demflipite. Hinc Antoniusfrater, & Antonia fororunograda interfediftant,
atqueadeo Antoniuscft in primo gradu confan- intonia, quUuoogradudiflaotiPatre,
tc Uc d« cum Aotonia. cum Beru. Catha Antoniuseftini. gradu Bartolusina. gradu
Cafarin }. gradu DidJcusio4, REOVLA t RO Ll NZ A TTfHfimfHi /> d$muU 1%
Inhac, totgradibusunaperfona diflatabalu, qttot gradi- bus illa pcrlona ,
quxcfla flipitcremotior, diflatabeodem ftipi- te, demptotarocn, parimodo,
ipfoeodemllipite. UndcAnto- niusprxdictus diftat in fecundogradu | Berta , quia
Berta , quc eit remotioriTitioflipite, diflat ab ipfo Titio duobus gradibus ,
demptoniroirumcodem diclo ftipite, in hunc raodum ufquead TITIUS PATER, STIPES.
K I. Q_.,..io. U >«ll* !2i:c 14 Quod noUviraus in Antonio, idemnotaincxterif
pro?or- tionalitcr, namBartolus v.g.cumDorotbcaeritinquartogradu >
«ficdcgradibusfup^rioribus. 1] NouSecundri, quoddiclumcltde AntoniorefpefluBcrte,
«decxtcriscollocatis incaderalincafiniftra refpeclu col'ocato-
ruminlineadextra. idem dici dcbcre de AntonUrefpeflu Bar- toli,
cxteriiquecollocatisinliueadextra refpectu collocatoram inlincafiniftra. t6
NoudiligenterTertid, Doclrinam,fequentem. Quamvit diftantiaremotiurfitilla,
quxconfanguiniiatisgradusconflituat : utdidumcft (quigndus,
quandononcxcuntiquarto, funt ne- rcflari6dilpcn(andiiPontirice, utdicemus, in
Matrimoniis in- eundisinterconfanguineos^ tamcn folct ctiam confiderari gra-
dusproximior,«dcillujuxta Rullam PiiV. debetobtioeriabeo- dem
Poniificedeclaratio, qu6d is gradusproximior matrimonio nonofliciat,
modoinfri</*^»/rwi«>i/.f. 9.^.7. diftiocriusexplicando,
quxdiftinfliocftomnind vidcnda. Unde, quia diclus Antoniu* v.g.dillatunograduiTitio,
prxdicla verd Beru diflat duobns gradibusab eodcmTitio, ideo licconfuevimus
loqui 1 Amttmtni di~ jUlprimiimfummiit[ra4mi BtrtMf (cu Amttmimi,
&Btrt*f*mt ttm- jmmffit lcu fmmt imfrimty CT ftcmndt [rmdm , fcu im primt
tmm ftcmm- dtgrmilm mjiipitt . fic ficdcCXtcris. Nouigiiur diligenter,
prxdictis modi« non explicari plure« "l>us,aJtant ver- Digitized by
Google _r_tU, expwtePtttb, «lUm tx p»rWM»tri$, quae certe
PlutesconfaBguinititesexpliciri diftiofledebebunt i petentibu$ *ffp-n_tionem,
fi-lasplure$habeant, utinfra diftir_iu$adver- temus, nota, inqoam,
pr_di_isroodisexpl»earidumUxjtunim con(inguinitatemlineacTraDfverfali$
iojequalis, nam propterea »d.ditur(abunoftipite. ) , „ . . , . 17 Ut id
explieatius h-bcas, fequentem figur»ra hie afpice.A le- memor,
McetUmlocumbabere Caput V. §. 1L & 1IL 95 aa. al- TITIUS PATER>STIPES.
JjggJ irtitare. Unde non fequor eoi , fapud Sanch./.r^«i.i J.)qui dicunt,
dirimi jure naturali matriraonium in recla linea ufque ad fecunduro
graduroinclufive, neceos, qui ufque ad quartum , nec eos, qui ufqueadfeptiraum,
neceos, quiufquein infinitum, lUuthipo- ftremiafferant, nuncAdamum, fi
refurgeret, non pofte ullam aBifpm citaJW . 1» Quoadlineamtranfverfalera,
nullumeju$gradumdir.mere matrimonium de jure _tur_ etiara interfratrem , «
lororem, ied folumjureEcclef»ftico,mihiitemprc*abiliusvidetur. Id, quod vide
apud eofdem, fcilket Pont./i».7-r.>j.citantem S.Thom.Sotum, CHurU.i fM
mMtrJif x . Peres Imjt*. fiO. 1. aliofque , onnegem,
Vaiq.Sanch.Rebell.Valeot.quo$ feqtutur, citatque Bonac dt matr *.X .>. J.n.x
». aliofque Dofliffimos viros pu- ure, priraum gradum io linea hac tranfverfali
dirimere matnn». $.1 «-$« 1 T TiEceftvincnliMn, „ JTT ceden$ ex regeneratione
fpmtuali Tn_> |fW> 1 . Qjuris . B II. Ctpmttw Sfrtaulu. exio inter
aliquai perfoixu pro- ideftexBapuimo.vel Confirmatione, 1 quam oritur. »
Eaautemmuli reduOaeftlTrid.A explicantem locumhuoc Trident mo, contrahitur nunc
coenatiofp: matoeumBaptuante, vel Confirr_nte . Secund6 , ab eodem BaptUato ,
vel Coofirmatocum Patrino, vd — n .» Qyr» - L T«ni* Hui ■ Quirt6, iPatre, &
MitreBaptiraticum i{noBapt_ante, vel confTrmante , & hse poflrem* duae
vocantur Compaternius , qua- fi hi fint firaul Patre$ Baptia-ti , vel ConfirmaU
. Bte viter in Baptifmo f,dem in Confirraatione ) Bapuzatus . lpi ri-
tualiterccfljungitUreumBaptixante, &curaPatnno, vel Matri-
LaperFiliationem, P»terver6, * Materaufdero B»pt»rat. « on-
jungiturcumeodemBaptizante, «cumP»__o, veamatrinapcx Compaterniutem. „ . <■
1 Quae fpeciatim requiruntur, ut baec fpirituali$cognatio naica. lur,
Saluvaldepluraadnanccognauonem perunentia dixi iatu de Baptilmo L.tMtt(t'if\M^
M«d ■» **g „t!££f, recolere, fiquUbaptim, fd Cl^pittidltmf»»«Sg Baptizatum,
velConfirmatumeffefiliumhujiu, veiiUiua , adhuc c^tr-herc. ut vult Aver.T.i(?.^iMNi»<^»^^^g»
cum hiscognationem ; tgnounmemmnoovaletirape-ireiarquoa
Ecclefiaejufraodiaclionibusadnexuit. 4 Hispnrmiffis. Aflero,
cogaationemfpirituaJerap«d^ara, ._, ■— — conuahendum a per- ftico, non autemex
jutci-i««.u, ■« Hi.p,.rf„, !>»■■ r l'l'i> *i\SSSSStSSS^m^^mftst m
inclultvetantum no« t; — ir. tum dinmens matrimoniuro , idque uon foluro
■«W»" etiamtranfveruli, ut noUntDoftoresmoxcjundi . qu a Cooci- SLSSSSS
lUiftincli , & dfnlute ^f^^SLt tuorgradibus, dumait, effeimpedimentum dirimen$
Matnrao- nium . Id. quod faOumeftobreverentiam, quideoetLir i»ngui- ■
siwjen,coen«i0fortefur«venUtMatrimonioiaracontraQo, Seconjuofos, &ut,
t^^^^J^uTlStSS^l « imprfiatSnem. vd redditioncm debiti conjugalisd.x^plu-
triraoniaextendereaturad extranec^&deniqueconlanguine.oo ^^um dc mptifrn,,
*».». d,B4tifm**f.*.UJ>**»T-t°>&
fpcmMatrimoniiminuscaftefimulcohab.urent. Sfc4.Vj.l ultra) nam proptercaCefar
v.g.pof.tuS in figura reipeclu Bvfft» "uiaeft in quinto gradu cum ipfa, nu
Umcum hVMndcpotenmamduc^ ..Jepoten iilam ducere uoe uua niipcn«uU.rt , u^.....
betTextu$, c./£»W.i»^/^^c1cpaft,mr^ore$, «Phr, »8/.7*j.C»mD»n. *» Drvtrf.Jmts
*i4r.». t.J-M» • ■«* i de prox m
ore gradu denere oDtincr ucv....- J, inluxit Pius VT cft ne necefle hlc ,
ubiconfan- _jefledicimu$, diflam decUraoonem mhilom». nuspotere, &obtinere?
m ___ Refpondeo. nequaquam id necefUnum efle, nam, ut recli nout. I. III. ! T N
JureCivili (JujihjKhabesapudSanchex^»* ?-*^6? ) 1 coromuniconceditur,
utquilibet poffitfibiadoptaie quem- pUm in filium, quinqoe pofitijconditionibus
. Pnraa , «l Adopun» fitfuijuri$. Secunda, utfit vir..Tertja,
«fitP°«""d^"e7r _ffl$iS_^a8»i5«^ nepo$ naturali», quamvi!
L^nd«;ri^7IZi^.« "T^V? nneootera &? ^
t_c«_ceoit_difpenfitio»licujusgndu$: .tproquxntonond»- ."^Xh» .J» r,rr-«4
S_ /««i»* «»f«M»«- turdifpcnfatio, ergonecdandaeft declaratio. — />__^ — t ■
. .. _._,■ __■__ rondiuo- xi Denique gradum primum in refl» Unea jure " ^
raatrimonium.quale eflet inter Patrerfw& P.l.ara^c inter Matrem , &
Filium, certumeflefuse habcsapud Doflores , «Swd^ «7 i«#Mrr.W.i
t.Pont./.7x}i.Per.W.»8.«<» mMtr.fta.y. Ceeteros vero grad us .n (^em rt^a
linea probabiliuj efl, jure natune .ocquaquam nes, perrocemf « »tamact>erct
eo, »d qae V/**4 i— ■ primac quatuorconditio- _)notaturquinu, eomodo, qu6Umes-
1 hic per ilUmnonCgnificatur, perfoo*m naturaD conjundioms , fed » Si Digitized
by Google 96 Lib. VIII. De Matrim. Traa.l. De Impcd. » Siquarrei
,cujii«auaorititehu,urmodiAdopotio expedienda fit. Dico,
ejmexr*diripoireexauctorinte Maijiltratus Infeno- risSummo Principe,& poflecxauttoritatccjufdcin
PrincipisSum- mi : cum hoc Uracn dilcri.-nine, ut faCU auclonutc Suprerai Prin-
cipis ( quae confuevit proprio vocabulo appellari Arrtgtit , eftque
in}..reperfeaiflimaAdoptio, nequeberipoteft, ni.iarrogans Gt «tatis,
laltem4O.anii0Tum) fatla, mquam, fic habeat hos duot cff.-clus, ut
Arrogatustnnleatinpotcftatcm Arrogantis, &, ut fitcjus haeresnecelfarius,
etiamex teftamento, qui effettus Ado- ptionicommuni nequaquam conveniunt . j In
eodem Jure,apud eundem Sanch. Civiliex didta Arrogatio- ne, vel Adoptione,
quamcognationemlegalemappcllamus,tres oriunturdicTse cognationis Ipccies .
Primaeftin linea retla inter Adopuntem& Adoptatum . Vide mox »»j.Secunda,
in lineacol- latcrali inter Adoptuum, & filios carnales Adoptantis , legitimos
nntumexConinch.i.ja.^marr.it.44- fedexPontio l.j.dtnuur. r.41
ji.B.ctiamillegitimos. Tertia,inter Adopntum > ocuxorem Adoptantis, &
item inter Adoptantcm , &uxorem AJoputi. 1» 4 His praemilus a jo.Ecclefiam
approbafte has pracdicns tres fpe- «iescoRrutionum.Clcinrevercntiam.quaeabadoptatohliodebetur
Patriaflumentiipfuminfiliumadoptatum, eas ita approbaffe , ut etiam voluerit,
intcr illas perfonas jam memoraus in tribus diclis fpeciebus invalidecekbrari
matrimonium, & conlequcoter co- gnationere legalcm efle impedimentum
dirimeos . f Primam fpeciemcxdittis , quarcllinlinea retli, approba- lrit
Ecclefia , utimpedimentumdirimens in Dccrcto, C.ittdili- ffnrzO.fi]. &illud
quidcm, utnonfoium ontratK-recurab Ado- ptato, verumctiamabejusSliis,
&nenoubiis , qui cllent incjus poiellatecotcm^orcquocelebrarcturadoptio,
duraretqucin per- petuum, idertetiamlioiuAdoptiune, utnonc /*/■/. Sanchez. 6
SecundamSpiciemzppiobaviteademEcclefia^uiIinpedimen-
tumdirimens,indccreulibus,lcd cll temporale . Finitur cnimfi- nitaAdoptionc. 7
Tertiamfpeciem approbavit Ecclefu ucitc, &ex antiqu» conluetudine,
namoeterum id cxprclscnonrepcritur in Jure Canonico. 8 Exdiclis daar.ut vult
Sanch. /.7..r.6r.».i8. perfone v.g.Titius & Maria
aliasinterfecorijunttc-fiab eodemadooutcfuerint,Rur- fusAdoprans, &Mater
Adoptati; vi .iecundcm ib:.i. Practerea, iccuiidtim Perez d. }o./>r.4 .».4.
Adoptans , & filia naU cx filu Ado- ptiva, hx,
inquam.perlonaenonhabcntinterlecognationemle- sjalem , quia non funt in illis
tribus fpeciebus ». J. numcratis , quas lolasinduxitjusCivile,
quafqucapprobavitEcdefia. Quare illz potcrunt inter fe validuth inire
matnmonium . 9 Bcnignaautcmiotcrpretatioquorumdamnoncfthic filenda. Nonnulli
utTolet. /.7^.4. P0nt.L7.de mAtrs+t. (uftinent hoc im- pedimcntuminduci, tumab
Arrogatione, quamexplicui uum.i. tum ab Adoptiooe , quia Ecclcfia adnexuit hoc
impedimentum ab- folute Adoptioni , atutraquc vere Adoptioeft : Sanchcz umcn
bcnignius U .n.X.Conmch d. ti-.J1.44. PeKZ Ijt.ftA .1. AvCrfa au.i 6.
dtmttr.feU.i.V.Atvtii. Ubi pluresciut, aliique putant, folam
prxdiQamarrogationemparrrcCognationem, cui Ecclefia con- lunxcritimpedimcntum,
quiaMatrimoniumeft jusvalde tavora- bile, undeejus impedimenu (unt ftrifte
interpreunda ,quas ftri- <3a interpretaciotuncinre, dc qua loquiraur, fiet,
quando no- mine Adoptionis, cui ejufmodi impedimentum adjungitur, intel-
ligaturunaillaadoptio, quascrt pcrfettiilima , ideft Arrogatio »
nonautemquarrunque. Profedd utramque fencentiam probabi- lemcfle, iniiciari
nonpoflum. 10 Inquires. Cognatiohujufmodilegalis fuperveniens matri- monio jam
contratfo privatne jurc pctcndi , vcl reddendi debitum Coniugale? Rctp.
Ncquaquam, cum Saoch. / .-. n.r o. nuliaapparct lcx Ca- nonica
hancprivationeminducens. lrnpcdimcntum Quintum. C R l M E K. NOn quodvis Crimen
, fed folum illud , quod cft contra fidem Matrimonii ,
&exquoiimcripoffitconjiigis,fiveviri,five fceminseoccifio,
eftimpcdimeniumdirimens. Qjiod certe qua- druplexciV r R l tiVM CRtMEN.
Ctmjttgii, & fita I ClTitiusv.g.qu O interficicndar dem Berta: interfeclio,
nafcitur imped ieftBertzconjux.ceipiraretcumCatharinaad m Bcrtam, fcquaturq;ex
caconfpirationeciuf- oneejul- interTt- tium,&Catharinam. Idemdicendum, C
Bcru conlpiraret cum Cajo v.g.ad^ccidcndumTitium, quiainhocCaoones.tumdeoc-
ci/Ionc uxoris loquuutur.tum dc occtfione virLIu StmktoA mtu.
W.78.a.X.contrapaucos . Quan- ut btitrimpedimcjitum enafcatur ,
DonrequiriturullumaiTuHleadulteriuminterTitium.&Cathari- nain, cum, Ct.de
eenvtrf. C. Siguii vrutvt 1 1 . m . (atis fit ipfa una cont pirat iocu m dicla
occifione (ecuu, umetfi in aliis tribus cri mi- oibusmox
expIirandisrc^uiraturpraaercicoramilTuminterdiclas perionas adultcriura . 1
Notainlupertria. Primum^onfpirationem fieridcberciprc- didiscx
iiitcntioneineiindiinterlcmatrimonium. Qui igitur ex alio moti vo confpirarent,puu
cx odio,vel ex fpe fucceflionisl&c.&: poft commiflam occifionem
(uperveniret volunus contrahendi ma- trimonium, non
enalccreturiniplrsimpedimentuni . LegeSanch. l.jj.ji.»- 1 5 • Pont. /.7 J-.4 j
.0.4 . I RecIeitemPontius/.e. notat illamintentionem ineundi inter
fematrimoniumdebereelleextcriusexplicaum : Si enim lolutn mente rctineretur,
hoc impcdimentum nonconfurgeret,quia no:t adeflct confpiratiodiiorum . 4
NuuSccunrlr», candcm confpirationem fatis habcri .ficonjaz; fiveconfilio,
fiveraandato,Gvcaliacooperation: auxiliumaiTerat Admortem.
Ratihabitioautemfolafublequcnsoccifioncm, ide6 non fuflicit, quia Jura de
Ratihabitionc non loquuntur . j NouTertio, mortcmdcbcreeflefccuum , quiapcrn» ,
nifii aliudcxprimatur, imponifemperiotelliKiturdeliilo compwto .
Nonfufficitcrgo (ccundumPoot./ f.attenutio,immr)ncc vulnus ,
fiidfumciensnonfuifletadafferendammortem, fedca confecu:a fitexculpa,
velignorantiaMedicantu. CRIMEN. $.H. Aduluri-m eum cetifitut fi»t . . f t O I
idem Titius vu* Bcrtat, etiamfi Ct ejus vir per tfiatrimoniuni i3
nntummodoratum,commitutCMmCatnariMadulterium, altcr autcm horum adulterorum,
etiam fineconlenfu alterius , mortem paret Bcrtse ,
reipUlequaturmors.^C.S/fn./rAv/raf^r , Dtet, mtiduxit.) enafceturimpedimentum
dirlmcns matrimo- niurainter Titium , &Cathzrrnam. Diclumetl fctiampcrma»
trimonium untummodo ratum)quiactiam tunccit pcrfeclillimutn adulterium,
utdoccmusomnes.IdemdicdcBeru, ficotnmitnc adulterium cum Cajo . . z
Nouhicquatuor. Primum,inachinationem mortisBerte jarst fecutarfieridebereetintentiooeducendiCathaiinam.ItaSaDcV
c. Quarefifiatexintentioneliberius v.g. vivendi, vel duccndiali-
quamftxminamincerum, vdcxfimilialiacaufa , nonconlurgcc impedimentum.
Scmpertamen in foroexterno prsefumetur , uc vultidem/.r.».i9- intentio ducendi
hanc, quoties occifor vult contrahere , cumqua adulterium perpetravit. J NoU
Secundd,e(ie qua:llionem,An hsec prava intentiodcbeaC fuilfeexplicauci
,cum'quointenditurcelebrari rrratrimonium?Ec ajo ita doceri a Pont/^.«.
j.affcrcnte D.Thom. & dicente efle fen» tentiamcommunem Dvu. fcd prorfus
non acquiefco. Negative> enim refpondendum eftcum Averf. d, m*tr. ].t S. 4.
Vtrf.ttrti» Rur/us, quiain boclccundo criminc non requiritur conlpiratio duorum
, ficuti requiilta fuit in criminc przcedente . 4 NotaTerti6,adulterium,
livepraeeedatmonismachinatio- nem, fivefequatur, luflicicnsefleadconflitucndum
impcdimen- tum t x hte ftcumdt ctfitt . r Hinc: fiprxdidusTitius mandaflet
Sicario , ut occid-ret dictam Bertam cx intentione ducendi Catharinam , &
poft cjufmo- di mandatum , ante mortem Bcrta;,committeret adulterium cum
Catharina, conrurgcret impcdimentum: non ver6 confurgcret *
ficumeademCatharinacopulam habuiflet poft Bertae mortem 4
IuSanch./j.-.io.infimilidccommitCcntcadulterium poll pro- pinatum venenum. 6
NotaQuartd, nonnullscircaadulteriumhoc. Prim6 enim nonfufficiuncofcula,ut
habetSanc./.r.&Coninch.itf.jr.».6j.vel uchis turpes, fed
rcquiriturcopulaconfummata. Sccund6,requi- ritur adulterium formaie refpectu
utriufqtie, ideft, non folum prai- didoTit io , (edetiam Catharinar debet efle
notum , ipfum Titium cfle uxoratum I ficnim Catharina putet : Titium
noneffcconjuga- tura.copula, quam cum Tftio habct, eft adulterium in fe , &
refpe- fluipfiusTitii ,qui jamtcic (e uxoratumcfle.led non relpeflu Ca-
tharina:,quxpuut,iplumTitiumcfle(olutum . Quare tuncnon orieturimpcdirocntum.
ItapluresutSanth./r.x.iz. Aver /r. Vtr. oa*vt ItejutiUa Con ioc h . d . 1 1
.n.6 1 . Perez d. j } .frS. 1 .Caftropal .».4 . A, ;;*» i'4 ;. ;-.i i.n.i.
cor/.n 1'iinr. / 7 c.±-t.n. 5. aflcrentcm fumcere ,
ctiamfimalitiaadulteriinotafituniipfioccifori. Terti6,non fuf- ficit, tuum
adulterium effc formal iter ulc cx fo'a confcientia erro- nea. Hinc,
fidiCtiTitias.&Catharinaputent, Bertam vivere * cilmumcn fitmortua,
veiputent inter Titium , & Bertam dTe verum matrimooium, non tamenobaliquod
impedimcntum ve- rum non fit, aduIceriumTitiicumCatharina non fufficitad indu-
cendum hoc impcdimcntum. Ratiohorum trium eft, quia jur» in re od iola funt
ftri&e interpreta nd a . Ergo i n cafu noftro fuo t in- telligenda,
nonnifide vcroadultcrio, quodomniexparte vtTC , TER. V Sequenti. 97 T£RTtVM C *
lMES. f. III. i QITitiusvirBeTtae, etiamperfolumrr.acrimonium ratum , ■3
commitut, adulceriuracum Cacharina, promictens huic matrimonium poft Bertz
mortem , incidit raimpedimentum di- rimens matrimonium inter ipfum Titium ,
& ditlam Catharinam . C. Si auss vrutmt . C. Rtltnm } 1 jf. l
.C.S'lntfiittur nttis , Dttt , qui duxit. VidesPrimo, hk non rcquiri
occifionem. nec confpira- tionem, nec intentionem mortii, fufficit enim
adulterium cum promifTionc, quamcertepromiffionem, negarinon potefl, dare anUm
capundz mortis con jugi . Vides Secundd , nec requiri iu - ramentum,
quiapromiffiofinejuramentovexiffimapromiflioefl . VidesTertid, promiflionem non
debere cfle revocaum , nam <i eft revocau, evolat, & noo perfiftit
promiflio : atadulcerium,& firaulpromiffiohocimpedimentum delinquentibus
affigunt. Rc- vocatioaucem velexprefla efle poteft, vel Uciu, cujus ucitz
nonnulla exempla ruberepotesiSanch/ 7 Jtmttr.d .79 1.6. z Sed
adhucfuntaddcndznoutionesquatuor. Notatioprima. Adulreriumhkincelligicureomodo,
quorocelleximusf.frtrji.6'. J NoUtiofecunda. Promifliodcbct
efleacceptauabalterocon- fugc; fi enim accepuu noneft, vim promiflionis, faltem
com- plecz, nonhabet; Sednoneftnecefle,utalterrepromittat,fiqui- demnullumjus
rcquirit ciulmodi repromiflionem ; quia umen debctcilcacccpuu,
ideoalterilignificari omoino debet, ut di- Quid, fifolumfit eiteroa, fed fiflo
animo fafla, ataue aded xiullo modo interna ? Refp.nonfufficeretumproforopoli,tura
, ilpoflicprobari, proforofori, quiaveretunc noneft promiflto , 0. 11 jura
(quzcumfintodiofa, nondebentcxtcr.di ) adnexuerunt impedimentum.
ltaHcnriquezi.n.r.14.1..». G.Hurud.«U$. dt mntr.dif.x.»,S.& 9. Perer Jt
m*tr.d.lj.fta^.VJutJitirtau»ont , alii- que,licetSanchX7.i<«iwii/rJ.79.
».10. Coninch. ii.it ji.i7.&Caftr. d.*..difptnf*t.pM..n.\i. putent
fufficere , quiafinislcgisefttollcre abadulterisoccafionemcaptandsemortis
coniugi. Sedcertc finis legis non cadit fub legem, nifi quatenus in verbis
legis comprehen- «Jitur. QuarclententiaHenriq. eftinobis approbanda. 4
Notatiotertia. Requiritur, utdicla prbmiflio fitabfolun , vc I u fit condi
tionau , ut tranfierit in abfoluum per ad ventum con- ditionis, qui
fcilketevencusfueritantemortem conjugis. Si fic
-v.p.promittatdictusTitiusprzdittxCatharinz, Ttdutnmtnuxt- rtm, fimtusPattr
difctfftrit abhaeVrht, neccffceft, ut vultCaftr. 1. rj».i \.
ciunsConinch.G.Hurcad.Averl.contra Sanch Navar.& Rodriquez, utdifceflus
Patrisfit adultcrioconfurgat impedimentum. 5 QuidfificpromicutTitius: Tt C*th*tin*m ducam , fi ,
tur Btrt* mt* uxtr? ' Relp.tunccumadulterioexurgere impedimentum, quiainca-
fuhochujufmodipromirTiozquivalctproraiffioniabfolutz, utre- clc nouc Averia
d.n.i i.(ta.\.vtrsit»mtn; fiquidem hzcconditio ( fimtrUtur mt* uxtr )
fempcrimbibitur inpromiflione, quan- tumvisablolutamatrimonii, facui conjugato:
ergo non rcddit illamdiverfamababfoluu, &exaliaparteilla locutiopotius au-
get, quimminuitanfamcapundzmorcis conjugi. 6 Noucioquaru. Diclumeft, promifliooemdebereefleacce-
putam. Jamquzro, anacceputiohzcdebeatefleexcernoaliquo fignofacuei ,
quipromifit? I Rcfpondeo, itaprofecto, feeuscompleUpromiflio noneflet ,
uSanchez, d.?9.n.i6. Coninch./«r.«>.».r6. aliique. Legeicem deLugo,
dtfuS.rt.iJifp.dt Da».&frim.n.6x.t\\x[ hanc exteriorcm
figniricationemaccepucionisneceflariameflepuutin promiflioni- busonerofis
(qualiscertceftea, dequaloquimur) quamvis non in gratuitis. 7 Quid, fialter,
quidebctaccepure, uceat? Relp. fiuceat, & interne non acceptet , utdixi M.fufficiens,
&veraacceputiononeft. Quzllio ergofolum cflepoflet, quan- doquis acceptet
interne, &taceat. Ad quam dico, reduci id tandem ad illam regulam: fyi
tattt, ttnftntht vidttur: quam commuruterDoctores cxplicant, valerefemperin
favorabilibus ipfitacenti; nonverd in odiofis, feu ipfi nocivis. Qjjid ergo /
valecneincafunoflro? Sanchez/«r.f«.n.iy. CumBonacin.^mar. HM*9- Averf.f.l
S.fta.i.Vtrb.Sumdtmum, &CaftropJ»r.ri/. anra.io. puutnon valere, quia,
fumus ( ait ) innocivis, illa enimacceputioreveri affen, caufacque
iropedimentum matri- monii, quodincommodumcft, & detrimcntum . Coninch.
Itt. <>*.n.)S Pont.W*.7^«»4j. G.Hurtad./i».t^/:*ju«»i.9j6M. Re-
bell./x*.t. n.g.num.j. Pctczdifr MJUUf. puUnt valere; quia fa- nM (aitl
inravorabiUbus, illud cnimmatrimonium apprehen- dicurabillisadult
tiaeftprobabilis, res videantur. 8 Siexcircunflantiiscolligatur,
illudfilentiumeflepotiuscon- tempturo, quim acceputionem , certuraeft
nonfufficere, quia Don ellec cvinc judicandumaddTeacceputionem , ut non judieatur
( mquit in fimili de Lugo Le. ) fi dicente fcurra puellz Rcgiz, Tibi
promittomatnmonmm, pudlauceat, - emptum fignificac, tdiflisvidcsaduf IL
miflionemfolam (quscerteeftpeccitttmgravefecundum Avcrf. f.tg dtmntr.ftB.l.
V.vidttur imptdirt) fineadulteriononeiTe impe- alceris, utbonum, Qwnian
dimentumdirimcns, uc rectemonct H. Averia. 0 Exdiaisfequentemcafum decidaraus.
Titius, &Cathari- nabonafidepuuntesTitiiuxorcmobiiffe, fibi inviccm
promife- runc macrimonium , dcinde cognovcrunteam vivcre, «Scnihilo- minuscommifcruntadulterium,
incurreruntncimpedimcntum , dequoloquimur? 10 Refp. Incurrerunt(ait
AvctUq.i.dtmntr.ftci.^.Vtrf.Stdpli- riaut, c1cinlimi!iPcrczrf.6< /rAj.w.j.)
quiajamadlunciiladuo , quaead pariendum hocimpedimcntum requiruntur, nempipro-
miflio, cVadultcrium. Etquamvisex Jure fupradixcnmus, A-
dulteriumdebereefleformate, hoccftcognitum , ut cale : umen noninvenitur
injure, quodpromiflio dcbcatcfle cumnotitia , quodpropter vivencemconjugem,
fieriillapromiflio nonpoflit . 1 1 Hascilli, iquibusdiltcntiremecogitdiflinclmhicadhiben-
da (Collig cx SancbJ.7. dtmAtrJ, 79.^.6. ty 7. , SiTit'us, & Ca-
tharinaadulteriumpoftcognitionem vitar Bertzcommictuntcx vi promiflionisfactz,
feu cxconfidcncia, quodcrant, ;' uc ita lo- quar) (ponficumfpefucurimatrimonii,
fane tuncaflcntior tra- pedimenttim confurgerc, quiaficpcrfiftit promiflio,
&quidem fubmalafide, quzanteierat fubbona. Atvero, ficogmuBer- tzviu,
apprehenderintTitius, &Catharinapromiflionemillam jara evanuillc , qura
inter ipfos matrimoniura inccrccdcre ampl i us nonpoteft,
comminuotquedeindeadulteriumabftrahendoabilla promiflione,
impedimenrumnoncontrahenr, quiaficadulcerium noneftconjunQum cumpromiflione, fi
quidcmilla jam, ut di- flumeft, inhocpoftcriorecafuamplius non perfiftit . §iV
A RT V M C R I M E N. $. IV. AduUtrium ctnjunHnm cum mutrimtnit ntttntto. 1
OlTitius virBertz permatrimonium, eciam tantummodo «3 ratum,
commituccumCatharinaadulcerium, & inlupcr iidem, ideftTicius,
ckCathariiiaattententcontrahere matrimo- niumpcr verbadeprzlenti,
llatimciulcitur interipios impv-di- raencum diriraens: attcntcnt ( dixi)
namviventc conjuge, vc- rum numquameritcum alio matrimonium. Neque mirum cft ,
in hoccafuenafcidldum impcdimcntum; fienimillud, ex fola
promiflionematriraonii'-,,m»',,,,,',':" ™~<"'"p~1»- irmi.A
confenfu przfenti Nihil przterei h colligi non poflic. » mulc6raagiseic :,
quodex proxiracdictis $. V. $nt Jurt Crminis ? 1 C Anc Jure Ecclefiaftico,ut patet
ex Textibus initio hujus cal- latis. Vcruminfticuihuncparagraphum, utnourcmduo.
Primum, cumlnfidelesnon fubpceantlegibus Ecctefiafticis , ideofit,
utfiduocxipfiscommittantprzdicTacrimina, nonfucu- rum ficinvalidum eorum
matrimonium ex hoc Capite, ut re ipla invalidumnonfuitmatrimonium Davidciim
Bcrfabza Adulcera poftUrizmortem, abeodemDavid interfccli. * Secundum. Quid,
fialiquodex przdicliscriminibus com- mittacurabaltcro, quificChrifllanus,
altcro exiflentelnfideli ? Rcfp. Sanecuncrcdundarecimpedimentumdirimensinter
ip- fos: namadcontrahenduminvalide matrimonium.' fatisfupcrq; eft , utaltcr ex
concrahentibusimpedimento alligetur . Quemad- modum
contingitinimpediraentofolemnis voti, vel OrdTnisSa- cri, quod, quamvisinaltero
dumuxat inveoiatur, irricum ta- men redditmacrimonium.
Suncnihilominusincafunoftroaliquot excepciones, qua<adniittitSanch./.7.rf«
m*tr.d.-;?, reikitver& A vcrl Jc mntr.-j. t .S'. /«•;•/. 5 . q ualquc,
Gterapuscibi fuppetit, iccu- riofiusmovet, vel neccffitasdecidendiurgeat,
apuaipfos lege , Impedirnentum Sextum. CVLTVS DISPARITAS. 1
TNterperforumbaptizaCam, &nonbaptizaUm,quamvisCa- X techumenam, invalide
inicur Matrimooium, quod figni- ficamus, cum dilparicatemcultusefle aflcrimus
impedimentum dirimens. Id autem eft induclura JureEcclefiaftico proptcr peri-
culum, quodfubiretproles nafcicura pravz educationis. Qyod
quidempenculumnoUcMatrimonium inter Fidelem, &inrTdc-
lemillicitumjurenaturz efle, fednonnout efte invalidura, ut
minusreuealiquotpaucipuant. Locumjuris, inquohocimpc- diracntumconflituitur,
nonfacileinvenies; idquodplnribusdi- fpuUCumhabesapudPoncrum /.7-M7- (atisumcn
nobiscft afle- rere, faUemipfaconfuetudine, &uluiSat»cuEcclcfiaiUudfuif- fe
approbacura . :Matrimoniojaracontraao,illud non G di- Digitized by Google I 98
Lib.VIIL DcMatrim. TracU. Dc Imped. d.i.m t, fe_quantionepo(fitd]euuudivortii,
infndiam tr.j. aliquos, ctiaro, utCarenam/'.i./</.j.».-./«»_»«.n«'47
Bora>- i*«ij*_*f.i.5.7.i».z. d*S*cr*Tr£c.ix.*.t9. qui fpoofalia nova ,
dumipfeeft matrimo- $ Lind.lemautem, diii, namcumhseretico eontractum ma-
niodevinctus, initcumaliqua. VideTh.Hurt_.r.».t4.6" } f- qui trimoniumiCatholico
validumeft, quia hzrcticus fupponitur baptizatus; critcamenillicitum,
quiaregularitertiroentur pcri- culamalzeducatio •istiliorum, velpervcriionis
alterius coniu- §is, quibus tamcninr.ro t afu ceflantibu'- potcll Summus
Pontifcx ijpenfare, Quar , &limiliadi(tincli_sdicam infra, t.$.dtm*tr. ut
S*tx.\.&t.T.it r.t.<j.r.._ ».i.& pallitn Dottorei , utSanch. „7.i.7i.Coninch.W.iM«*.}_i».4t.del-Ugo,
d*Fid*d.6t.*.*. A- ver la /#r .* i> ,/Mr. a . C A P U T VIII. lmpcdimentum
Scptimum . v i s. DEImpedimento hoc, quod exurgit ex Vi, Coaflione, & Metu,
dicemuscomroodius non raultopoft Tr.}Jt fftnfiU. t. X-.*._* tr+Jt tcnftnf» c 6
5 . I . C A P U T
IX. I n . ix*djrncn turn Oct__vurr_ . O K _> O $„C£ft. i /'NRdincmSacrum,
hoceflSub-iaconatus, Diaconatus , & \_/ SacerdotiumefleinEccldia Latina
impcdimcntum diri- rnens Matrimonium, eflitacertum, utfitex Tridentinode Fi-
dc, ftJf.iA.dtm*tr.t.9. » AJdcinfupcr, fi ordinatusquis in Sacris audcat
Matrirao- niumcontrahrrc, incidcrein excommunicationem Utat fentcn- tiar,
utinfr_A«r#«J*mzr_„.i .-_/>.! 7. ir.4. diccmus _C iacidere in
irregulariatemBigamizumilitudinariz, ut explicabimus, cum delrrcgularitate,
&deniquepoll fentcntiam incidere in priva- tionem beneficiorum , ut habetur
in Jure C.Dictrnimnt dift.xi. } Inquiret. In Ecclclia Grzca , fta Oricntlli,
(iordinatus in Sacrisducat uxorcm , valideneducit? Nam licet Grarcis jam u-
xoratisantei, concedaturpoftei, OrdinrsSacros, non ver6 Epi- fcopatum,
validelulcipere, &illosiuM_irimooioexercere ;ta- mcn non concediturMatrimonioconjungi
cos , qui Sacris Ordini- bus (unt infigoiti : namproptereiquzritur, anfit
ipfisOrdo Si- cerimpedimentumdirimens, iuutfi Grzcus Sacerdos uxorem ducat,
nonillicitemod6, fed invalide ducat ? 4 Refpondeo, invalidedicit Azoi-.t./r.i
1. c.14. ««.7. valide Arcudius, _1_-n.fc7-r.4a, cui forulTcmagis habebit gdem
Le-t-ir, utpote virodotlo exGrarcis, &infuis ritibus peritiori, quara Azor.
Ipfumadi. j MuiuhiceflentfupcradJenda, niGalibideiisfufficienterdi- xifTem,
nampropterrihicindicarelocafatis erit. QuodnamSa- crilegiumcommittatS-croOi-ineinitiatus,
fi contra Caftiutem peccct, dtxim M*th*d»C»nf.lA.i.e.j.$.\.n.A.&§.t.
SiddeSacerdoteGrzco,- dixiinlibrisDccalogi, vide //*.»./» 4 6 $3 » ).
AnSpoofus, invita Sponfa, Ordinem facrum licite fufcipere ▼akat? iabkn. \J*Jf*nfil.r.
. .{ j. A OrdolacerdillolvatvinculumMatrirooDii Rati; Infri/r.j.
iimMr.viSttr.tJ /.I-».I). ...... Aiirxconrcnfuuxorispoflitordinariuxoratus,
&quid fiord.- neturablquc ejusconfenfu ; infrarr.7_/««-//f.r.4. $.z. A11
-bligatiofervandaeCalliutisanncxaordinatoin ucrisfit ex Yoto, anevpratceptor
fupra/. 7.-- Or_.r.»,.$.i. Anmfans, velignoraos banc obligationem» ordmctur?
Aid.in.t $. AnMetu, vel ViroactusSacrum Orrlinem fufcipere,
tervandzcaflitatisobligauonemcontrahat? Ib.in.i 1. An inSacrisconftitutus iacurrat
cxcoromunicationem , fl at- tentetMatrimonium contrahere? lnfrl, etf.ij. §.14.
utmod6 num.z. dixi. fubeat, fi Impcdirncntum Nonum . LIGAM E .V rectius
dillinguit. Conveniuntautem DD. hocimpedimentumefTecx jurcnai li, &Divino,
quamvisnonnegcnt, olimconcefTule DeumHar- brcispolygamiam, hoceftuxoresplures,
dequa rcPontius, 1-7. dtm*trs.49,S*achJii.7.c.to. aliiqucmulufcribunt. x
Aliudhjcfuperaddcrcnonoccurreretinifiaoimadverterem, velle Leclorem hac
occafione opportunc doceri, quam cognitio- nem mortisaltcriusdebeat habere
alter conjux , ut poflitad aiiaJ nuptiasanimumadiicere . ? Ajo, hanc Rcgulam
dari ab omnibus receptam ( Ita apud Sanchez, tH.x.d.46. ApudBarbof.
i*CtlUB.Mdt*f.i»fr*ltntind* fftmfnl.j eamque in utroque foro . Nonfufficit
adlecundum Ma- f-imoniumcontrahenduro veriGmilitudo , vel probabilius mortis
conjugis, multomiousdubium negativum , fed neceflaria eft co- gnitio moraliter
ceru. Hxc regula probatur. Prirnd, quia in SacroTcxtuC. Dommus, Dt ftcundit
Nnftih tdicitM . Dcntcctn- fllt, nu*dnbb*cvit*c*njnxmiirMVerity
trC.intrtftnti*. Dt ffow 1*1. Dtntt ctrtnm nuncium rtcif i*ntd* mtrtt Virtrnm .
Secun_6 * quiahicagimusdetollendapo(lclIjone priori. conjugis. At con-
trapoflidentcm probationes dcbent eft_clarz, & convincentcs . Tertid , quia
incommoda gra via , quz folent enafci , fl inito fe- cundomatrimonio,
inveniarur viverc priorconjux, fati» often- dunt, inumgravinegotioexvalde
firmis rationibus efleproce- dendum . 4 NequeobftatPontifex, C._2««„i««»,
utlittn*ne»nttfl*t*, V. Si*uttm: dumdicit: T*ndt»*Utrean}u*umtxfta*tar,
dtntedtif- fiunkuuvtrefimilittr frtfumtur. Nonobftat, inquaiu , quiaillud
(frtfumtrttur) nout, requiri verofirailitudincm , quz loletpi-E- fumiinjure,
athzcintanure, inqua agiturde fecundoraatri- monio, non ducitur in Jure, nificx
rationibus moralitcrccrtis ■ Aliamexplicationcmhujustextus affert Guttiercz ,
quam vide apud Sanchrz l.mox c it*nd» n.9. 5 Verum, hishabitis, vixaliquid
habuimus: Nam Inquiro , undenam, &quaratiooeejufinodi moraliscertitudo
conquiren- dafitr MoleftidirEculusin praxi, namproptcrei idijure ]udi- cis
arbitrio tandem rcmittitur . lu Menoc h . ie *rtitr. c*fm 470. ■_• taii.Sanch
lib.z.i.*6.n i. Luccmnihilominusexfequentibuspro- bationibus, feu conjcclu' non
cxiguam hauricmus. 6 Prim6. Non lufficitlola conjugis abfentialongi temporis ,
etiamfiinterimadhibiuiitdiligrntia, .cetiamfi (uthabetTex- tus, C.ln pr*(cmi*d*
ff»nf*l. ) fcemina eflet juvenis, & feconti- nere oonpoflet, quiaviu
hominis przfumi pofiet durare ulque adannos centum. LegeSanch. ciutuma.t. 7
Secundo: NonfufBcit, finullushabcarurteftisdevifu, fed folumaliqui deauditu,
&de fama gemobiilfe, id enim rcm cerum munis fertopinio. luSanch. Ue.cit. ,
conju- reddit. Itacoro- Pont. ttb.j. t*f <l. 8 Terti6, nonfuflicit, ut
vultSanch./-. n.11. unus privatns teftisdevifu, quiaparimodounus tanti
ncgotiirem cerumnon reddit. Etquamvisaliquando tcftisunus admittatur ad aliquam
probationem cerUro faciendam: idumeneft inrealteri nequa- quam przjudicante :
atin cafunoflro przjudicium ferretur ip& primo conjugi. 9 Obiicies,
Mod6Sacer Textus dixit, rcquiricertum nun- cium. Ergo unus (ufficit teftis,
(ecusdixiflct nunciu . ) Refpondeo, propterhanc confiderationcm putarunt plures
, utH»llienGs, «Verric. apudSanch_«rr ««m.io fufhccre telicm unum devifu-
SeJimmerit6, lum illavox ( nnntinm j in hoc textueft neutriusgeoeris,
&ftatpro (" Hunei*ti»nt ) lenlufque eft hujufmodi , Dtnte ttrtnm
n*ncmmy ft» ttrtnm m*nci*ti»t**m ( avviiululicc ) rtcifiunt. Necgratis afhgimui
hanc interpre- Utionem, rumipfa materia, dcqua agitur, illam prorfus ex-
poftulct. Atqueharctru, non fufficiunt , fufficiunt ver6triafe- quentia • 10
Quart6enira, ficumfama, feucuraTcftibusde audituad- iungantur alix con jcclurac
non levis momeoli , utique fnfficiunt , lccundumBonac.-rm-rr.«.J.».io.i».i4.
& c\\ct.*.\*.d* m*tr.ftti. i.vtr.Ttrti*uttirmi\ alios ciuns; quia (ic, retn
moraliter, Cc humanomodo ccrtara faciunt, atque hic maximevalet prudens Judicis
arbitrium. ■~lint6. SicumunicoTeftcdevifualizfimili modoconje- 11 Qyi Qurz,
lcuadminiculaconrungantur, muli6magis, Gperdiftan- tiam major rtrobatio
fperanda non fit , lufliccredocet " 1 1. Benigniusdc his videtur
loquiThomJ_lurud.p.t.i /«/. mihi 109. ix Sext6,
SiReclorParochizteftificaturdemortcprzdi£b , vel exhibcaturejusauthcntica
tides, probabitur tunc fufficienter mors, quia hzc eft probatio publici
Officialis, feuper publicam fcripturamcKhibita, quzfi tcro
moratitcrcertamfacit. 1) Scdquid,
fiadhibitisneceflariisdiligeniiismoralirerc-nflac de morteconjugis , unde bona
fide matrimonium quis novum coo- Sanch./.*J-. .f.t.r#/.«wr.».to_. 1
T)ErfonamalteriperMatrimoniumligatam nonpofle<viven- JL teconjuge,
alteriperfimilc Matrimonium ligari, eflres adc6certa, & iTridentinodefiniu
> utprobationenon indigcat, debeatquelnquifitoribusdeferri, qui, dum vivit
conjux, aliud Matrimoniumcootrahit. LcgcDian f.A.tr.T.nf^ Caftrop. r.t.rr.
4.-.I6.J.8. " trahat , fcd caiu occurrat. fuitnovum matrimoniumr 14
Refp-omnin6 fuifle invalidum ;neq; enim bona 6des ,imm6 neque Judicisfententia,
l\ fortc-interpoiita fuiflet, potefttollere 1. Qu,are conjuxille, «ai <$c III. 99 c rcdcbatur , fi forte
appareat , rerocare fibi omnind conjugem dcbebit . if InquiretCuriofus. Si
Tltiui v.g. mala fide contraxiflet cum Catharina, quzumcnC.«harina putabatfide
bona, & forcc ex judicii lentcntia Bettam conjugemprioremTitii jamc
vivisde- ceflifle, contingatautem, utdeinde idem Titius, affirmet Ca- tbarinz,
roatrimoniuminter ipfoscfleirritum,quia fuaTitii co- njuxBeruverivivebat,
quando idem Titiui contraxit matrimo- niumcumipfaCatharina, illeneobligabitur credere
Catharina ? Refp- NiGcertooftendaturexaliis probationibus , tuncvivam fuifle
Bertam , nonobligatur, quUproprUTitii confcflio ipfi Ti- tio prat judicat , non
veroakeritertio. LeganturSancb./.io.i.ix. n.^o.ckea, quxcsodixi in hanc rem l.i
.1» Dtceap. 5. $.7. v.Matr. »nm.\. 16 Jamfioccurratoppofitura, quid dlcendum?
Vere mortua «ftuxorTitii, fed puuntes ipfi Titius » ckCatharina Bcrutn vi-
vere, matriraonium cum mala fide contraxerunt, contraxerunt- nevalidc? Refp.
Gfidesmalafuitinnixacertitudini, quamvisfolum exi- flimatz,
invatidecontnxeruot, quiatunc adeflefufficiem con- fcnfusnoopotuitj Siverdfuit.
innixadubiutioni , vcj probabili- tati, quamipGnon curaruntindagare
(quodidemeflet, fipcn- dcntc lite pro validiute prioris matriroonii , novu m
contraxiflent ) ficeniraetUm contraxeruntcum dubio, liinquam, Gcfuit, &
deiodcinveaitur verefuiflc Beruro mortuam, validccontraxe- runt- Ratioefi,
quiainhoc cafuadfuit fufliciens confcnfus , uc dicemus iofra tr^.4tetn(in(»
murA .1 * 2 . Quem iocum nifi lcgas , ktncrationum diverfiutem inteUigere
proTettd nequaquam po- terii. Impedimcntum Decimum. TVBLlCA HONESTAS. ■ f. I.
3*> A itlnd fitt ■1 T Mpedimenturopublicz honeflatii, ffea, ut folet etiam
ap- X pcllari, Juftitiz publicz honcftatis, propterea quod ab Ec- clctu
iofiitutum eft propterquaadam honefUtem, cVdecentiam publicam ) oritur exduobui
capitibui, putlex fponlalibus, Cc matrimoniountumnuo, fed iodiverGsgradibtu. i
Sicnira Titiujv.g. contraxitfponfaTiacum Berta, idemTi- tiusoonpoterit, etUm
pofl mortera Bertz , ut teftatur Villalob. dt ctmmnni (tnttntia ttm. I jn fnmmjr.
I A.dif. 1 6.11.4. Avcr..?. 1 7. <fr m—tt.(t&4.V.Stmtlmtti conjungi in
Matrimoniocum confangui- «iciiBertzinprimogradu, nempecnm Matre, vel Sorore,
vel filUdictzBertz, necBerucum Gmilibus confanguineis Titii , *iexlponfalibus,
refpeclu diclorum nafcitur lmpcdimentum neni. Dico ( refpectudiQorum) nam
refpetlu aliorum quo- cunque ex fponfalibas foluro oritur Irapedimentum impe-
diens, utdicemusinfraci6.*.6. ] Si verd idem Titiuscontraxit matrimonium per
verba de pre- FeoticuroBeru, (ed nondum confummavit ( fienimconfumma-
vii,oriturImpcdimentumaliud,quo;lappcllatur Affittiutis, &
dequof./Vf.dicemus ) quopaclo cll roatrimonium Unturamodo ratum,
nonpoteriiTitiuscontrahere matrimoniumcumnullaex conlanguineis Bertz ufq; ad
quartum gradura inclufi ve 1 nec Beru cum fimilibui conlaoguineis Titii , ut
notat , ultem cx recepu 1«- gitimacoofuetudioe,
PoalJ.j.4tmstr.eA6.n.^.AveT{.t.t.v.Hine . Noteturbeachzcdiverflus,
namegoadaliquapeculiariadcduo- bus diaiicapitibui feparatim explicanda gradum
facio . $. II. Pnilita htnifia, tx (ftnfalAn,. 1 rT~' Ria peculiariade hac habc
t Trid ?nt. 4.*. 5 .*> Rtferjnat. L Primodilponit, ut, quia jureantiquo hzc
publica hone- (Usoruex fponfalibus extendebatur ufqne adquartumgraduro ,
nuncrerlriogatur, utdictumeft, adprimum. » Secundo , ut non enafcatur hoc
Impcdimcntum , nifi ex fpon- falibusvalidis. Quarc, Gex quocumque capite, fivc
ex deieflu confenfus ; quamvii folum interni ( luG.Hur. dtmatr.d.zi.difx.
•.}.alioscitanscontraSanch.Henriq.Pont. & Aver. an.iy.ilt matr. ft3.i.v.Si
a*ttm)rivecx Impcdimentoocculto, quo fponfi labora- rent,
invalidaeflentlponfalia, hoc iropcdimentum nullumeflet. J TertiA, ut fponfalia
debeant efle abfoluu.nam fi fint conditio- nau, hoclmpedimentumparimodo non
incurritur : Viden*.*. • DISSOLVTIS SfONSALlBVS, AN ETIAM diftlvatnr htc
Imftdimtntnm ? 4 CircahzcGcdubiurepoiTei. Prirod, Titiui, &BerUcon-
traxerunt valide fponUlU, feddeinde, five mutuoconlenlu ea diflblverunt, fiveex
juAacxufaalterlegitirae Ifponlalibui rece- dendo, ea fuerunt legitimcdifloluu.
Tuergo nuncdubiut , an fponfalibusjamccflantib " honclUtii? 1 Tmni. Ttm.lL
dt I Refp.ccfrarepuutG.Hurt^.ir.<s'rjfi.i».y.Pont./.7.r.j6.».rCT.o. Barbola
m d.Cap.Tnd.n. 8.S4 Vtt. Matr.n. I x . Callr.<<»y?'.4.^. 1 o.uara.O. Lea
nd./r. 9 J. 1 9A 4.Cornejovi.7 dnh.$ o.q. %. aliiquc , q u « cu m u unc
fintdiflblutailUiponfalia, jam verihcatur, iilaeflcinvalida. Un-
deexTridentino, utdidiumeftn.z.nonparicntlmpcdimcntum .
Nonceflarcdocet,Saiich.i;.7.i.xg.i».xi.Laym./.5.rr 10.^4.^.9. Pe- rez dt
mur.d.S.ft3.i.Ave r.dt matt.q. 1 7-ftS. f . V. Addit. Bonac.<}>/. } ./).
Il.i».7. curaaliis, quia initio tucrunt valida iponUlia, undefam
ortumfuitlmpedimentum, illoautemfemel exorto, non Jepen- det i volunute
Iponforum ejusccllatio. Confirmatur, quia non ccflathoc impedimentura
raortealterius exfponfis, utji.i. dixi- mus , & umen tuncdiflolvuntur
fponialU. 6 Utraquefententia videturprobabilis. Quod cnim prior, ut aitPont.
t.c. /iflerat proiedccia.-ationcm Cardinalium , oihil eft , quUetiampoflerior,
ut vultBonac./.c. illampro fcCardinalium declarationeminducit, immi&ftylum,
ut habet A ver. /. c. Cu- rizRomanz, pcrquemobtineriinejuimtxlicafu, dc
quoloqui- mur, difpenfatiofolet. Adrationcm pofteriorispoflctprior re-
fpondere, hoc Impedimentum non enafci, nifiquando adfanc iponfalU,
atquandofuntretnclau,^moraliternonadiunt, unde
Adconfirmationempoteftafrerridifparius, nam, quiafponu- lia retractau non
fueruntiSponfisantc mortcm , noluit Ecclefu , utlmpedimentumaboleretur perlolam
mortem , quu judican- tur permanerc. 7 Propriore lententia habeo Confilium
Patris PetriMufticz DofliffimiTheologi noflrz ztatis , »»/««» mannfcrif.
ttnfiliitccnf. 40.cujusfupraetiam meraioi, quiConfiliuralicabfoIvit : Vnitfa-
ttfi, ani itntrajcii fptnfatiadt fntnrtenm ftmt ptflea veri ptr mn-
tnnmctnftnfnm difttuta, psteji , inqnam, ctntrabtrt matrimomum cnmMattefint
nlla difptafatitne Snmmi Ptntifieii . Etitaeft ftniio, falvi mtlitri fndieio
aliernm prtflantifiimtrnm Thtaltternm . Atqnt /unr fenttntiamitinxtrunt in
praxim Archipreibyitr Stmbncenlii ,df Epifetpat Agrittntinnt ftrmittintn , qutd
JtftfbTtrrci fine difpenft- eienednetrtt in nxtrtm N. Bnfctmi ftrtrtm mintrtm ,
n «.• ,-a:t. . antea tedtmannt 1634. injtrat (ptnfatiacnm ferort majort N
Bnfcttni , qi* matut fpenfi , C (ponftttnftnfn fnttant diffolma. Vcrum id
o!n'.\ forufleerat; namhodieexut Decrctumiacrz Congre^. btarri jubcnte
Alexandro VU- contraprioremdifftamfenteiitiam^uod certioraninofervandumcft,
cciuctiamrcfcrt Fa^nanusC. Ai audicotUmnai. SSCVNDA StONSAHA. A» fariant
Imptdimtntnm t % DubiUrepotesficSecundd, Titinscontratit valide fponfa -
lUcumBerta: mox, alUfponfalia, f&quidem illicitc) conrra-
xitcumAntoniaforore Bertz, pariuntne hzcfccunda IponUlil
IrapedimentumcontraipfumTitium, ita, ut nonpollit ampliu*
finedifpenlationeducere Berura> Reip. non parere . Iu
Averfa<j.i<J./VAy. Vtr. A lia tandtm \ quu
hzcfecundalponialiafuntinvalida, quz, ex Tridentino, utdi- cturo eft ,
Impedimentum non affcrunt . S ? O
N S^AL j T A CONDITIONATA
Dubitaredeniquepo(lejTerti6. An fponUIUfacta iubcon- ditione de futuro
fufpendenteconfenfum , fiadveniatdeindc con- ditio; tunc emcrgat
hoclmpedimenturo/ Refp. cumcomrauni fententia emergere ; itaDodorcs fnpn ciuti,
namexfponfalibui conditionatis non nalcitur. quia illa nondumfuntverafponfalia:
at adveniente, ctpurificau condi- tionc, jimiuntvcra, ablotuu,
cVpropriaiponialU: ergo, ccc $.IIL Pnbliea Htntfiat tx Untrimtni» eUt». 1
"C X matrimoniountummodorato oririlmpedimentum ho- SZt
diedirimcmmatrimonium ufque adquartumgradura in- clufive, lupra indicaviraui,
namolimextendebaturuiqueadgra- dumfeptimum. Jaminquiro,
cjufmodilmpedimentumoriturne etiam cx ma tri raonio rato i n valido ? x Refp.
cflebenediiiingucndum ; Ita Pont lecomox cittnde oamoriturexinvalido, qu6d
invalidum fitexom- ailiquc |'aiiilil , 114111 o nibuialiiicapitibus,
prztcrquam, fi fit invalidum, ex defcclu confenlus. Quare, fimatrimonium
ratumfuit invalidum, quU fuitcumconlanguinea, comaffini,
cumProfeflaiolemniter.clcc. jam incurrifti Impedimentum dirimens Publicz Honeftatii
ex matrimoniorato, atfifuitinvalidumexdefectutui libericonfen- fui, qiulisetUm
eftconfcnfus ex metu , ex errorc perfonz, ex amentU,
utnotatHurud.rf»»Mrr.d.xi^(f.a.B.g. Impedimentum hoc non contraxilli. i
Nousdifferentiam? Impedimentum PubliczHoneftatis ex
fponfalibusnunquamexTridentinooriturcx ipfisfponUlibus in- validis.
Atlmpedimentum cjufdcm publicz honefiatisexmatri- monioratooriturfemper,
exceptocumaffiiitdefeclus ipfiuscon- fenfus »• tuncenim nonoritur,
utdicluroefl. Ex dcfeciu stutis , quando fufficiens confenfusdeficit pro matri-
raonio, nonincurriturpublicahoneltascx matrimoniorato, quU hoc eft defcctui
pleni conlenlus. At
vcrd.quU ille cflfenfus valeret, G x ut ioo Lib. VIII. De Mat:
"tfponfalia, incurripublicamhoneltatem exfponfalibui, dic»m 'nfc I Tr.
l.d* frn(jc.x.§,4Jt.4. 4 Quid, quandoMatrimoniumratumficinvalidum, quiacon-
trihiturclandeftin*; ideft, quiacelebraturiineParocho, &Te- flihus? Relp.
Non contrahi hoc impedimentum tenet SanchJ.7. d.jojt. »j
&Coninch.fediramerit6, namproptereicontraeosarguitre- 0 c Pcrez, d. \i.dt
mnt.ftt. J . cita n$ H urt.I'ont.y.7^. x 6j>. j . aflcrens dcciaracionernCard.Averf.?.i7./r«.j.
V.Addit. Sanch. cumenim (ait) inhoccatumatrimoniumuonlitinvalidumex defedueon-
lenfus, fedex defettufolemnitatis illi confenfuiannexz ab Eccle- fia,
noneftratio, curimpcdimentumnon enafciconccdamus. j
QuiddeMatrimonioratoconditionaioperconditioocm futu- ram luTpcndcntem dicli
Matrimonii conlenlum ? Relp. Dummanetconditionatum, nonparichoc impcdimen- tum,
quiatunc nondumvere eft matrimonium. At adveniente conditione, parit, quiajam
tuncablolucumeft, &vcrummatri- monium. 6 Anaucem, adveniente conditione, antequam
novum con- fenfum legitime adhibeant conjugcs, oriatur publicz honellatis
impedimentum, unquamilponfalibu» , atqueideo ufquead pri- mum gradum dumuxac ;
an verd tanquami matrimonio jare rato, ideoqueufque adquartumgradum,
quarftioeftapud Do&ores . Namaliqui voluntmatrimouium
lubdicuconditionecelebratum, advenienteconditione non habcre vim> nifi
fponfalium, antc quamdenovoriti confentiant fponfi , &hidcbcnc confcquenter
tenere; tuncoririimpedimentumtantummodo ulquead primum eradum. Aliqui
verdcontendunt, diclum matrimonium jam ha- berc toram vim Matriroonii rati ,
& hi debent confequenter doce- re, tuncorirtimpediraentum uiquead quartum
gradum. Quo- niam ver6 no' infri Tr.+jit ctnftnfu t i.docebimus,utramaue
(entenliam efle probabiiem, fed priorem probabiliorem, ide6 idemdicimus
inprzfcntia delmpedimcnto. Lege id brevher a- pud G Hurtad.^.ai .de mntJij} xji 8. C
A P U T XII. Impedimentum
Undccimum. a r r 1 s 1 t a s. $. I. £j*id fit , & nunttnni cxrtndnrur ? 1 A
Pnnitaseftpropinquiu;, fcuattincntia qua-dam, quz ex A copulacarnali ( quam
compleum vir, &mulier, fiveli- citc ?cr conjugium, Cve illicitc per culpam
habent ) provenit inter conlanguincosviri, &diltam mulierem, &
interconianguineos mulieri», & diclum virum . Cumenimvir, cVmulier percopu-
lam, vcl lcmcl habitam, fiar unacaro, & unum principiumcjuf- demfilii,
mericdconunguinei utriufquead ipfosattinebunt,mo- nudido; quzatciocncia vocatur
Affinicas» quia confanguinci al- tcrius (qujlibecjuxu fuuragradumj
velutiacceduntad finesal- tcrius. Ipfiver6viri & muliercopulam habentes
nonfunt, nec vucantur affines, fecundumSanch /.7^.64. ».4. G.Hurt.J.io dif.
i.«J.Pfiiz4 ji/f;7i, iedfiuot unacaro,& vocantur ftipites Al- finiiatis,
funtenimradix, feucaufa, undeczteri fiantaffines. 1 Quoniam vcr6 affinius
habet, utdictum cft, fuosgradus , prrindcacconlanguinius, adeos diflinguendos
foler a Canoni- ftis hzcdariRcgula: PtrftnM nddits prrftai. prr ctrnu ctpuUm
mu- t.ic gtnui, ntn tretdum nttintniin . Mcrit6dlCltur ( mtuttt ftnnt ) nainex
confanguineis fiuntaffines, & merit6dicitur, ( n*n tm- dum) quiacogradu,
quoerantconlanguinci, fiuntineodcm gra- duaffines. Sedclarius habefequentcm
Regulamexolicantcm il lam Canonillarum .
Quotograduconfanguinitacisertquiieonjun- Aus, vcldiftatabunoex illis, qui
copulara inter fe habent, eo- dcnigraduaffiniUciseftcoiijunQus, vcldiliac
abalccroex ipfis , quiprzdi&amcopulara habenc Sicrgo Antoniusv g. eft
iuprimo graducum Maria, cumquaTiCius percopulam fcconjuniit, &
ineodrnigraduaffinis erit Beru foror Mariz cum diQoTitio . Parimodo, CCzfareft
pacer Ticii, acqueade6 inpriino gradu cumipfoconjunciusinlinearccta,
ericaffinisinprimoeodemgra- HuinlineareclacumMaria, &fiimi]iterincodem
primogradue- ri'pater Marizcum Titio, &ficde czteris, mutandofemper
Bomenccnlnnguinitntititt Affinitnttm, &, ut diclumefl, fervan-
dolcmpcrcundrmgradum. i Hi^declaracis, dicendumefl, Affiniutemorcam excopult
licita; hoceflinterlegicimosconjugcsihodiccflelmpedimentum
dirimensfubfequensmatrimonium ulq;adquarcum gradumcon- unguinicacisinclufiv£: Affinitatem
vcr6e«copula illiciu, idefl fornicaria, hodieefle Impedimentum dirimens idem
matrimo- nium, folumufqueadfecundumgradumeiufdem conunguiniu- tisincluCve.
RatioeftexpreiudilpofitioTridcnt./>^ 14.c4.drrr> fermmntrim.
confirmantisDccretum (Ctd.ittndtltt dtCtnfnnin. &Afftn.) Innocentii III.
inConcilioLateranenfi. 4 Dixi (hodie) namanteimultolatiu<cjufmodi Affinitas
ex- tendebatur, tuncenim.ffiniuspariebataffiniutem, uthabcsla- tcapudSanchcz,
l.iA.^. Atver6, nuucccru RegulailU eft : im. Tract. I. de Imped. Afn tntntn fnrit
nfinitnttm. Quarc hodie inter confanjuineo» Mariti,
&con(anguineosuxorisnullaeftaffinitas, namiolumell incercoaianguioeosMarici
, &uxorem, & inter confanguincos uxoris, &Maritum. |
Exdidlisergofic, ut duofratrespofuntfine difpenfationeac- cipercduasforores,
velloror, &FraterPetri v.g. copulariraa- trimoniocumtratre, &lorore
Antonii t ,g. ltemtit, ut unusez fratribusducerepoflitviduam, & alter
frater poflit ducercfiliarn ejuldcm viduargeninmexmortuomarito. Item, ut Paterduce-
repoflit viduam, & e;ufdera patris filius ducerc ejufdemviduas fijiamex
Marito, atquchzcomnia, quiaaffiniusnooparit Affi- niutcm. lu Sanch /.7
dimnt.d.67 n.^. 6 Idemdic., fiCa/usv.g. ducat viduam reliclamipropric u-
xorisfratre. Clarius: Cajus duxeratBerum, hzcautem Berta habet fratremnomineCzurem,
quiduxcrat Catharinam. Dico mortuaBeru, &Czfare,
pofleCajumducereCathariiiam.quia
&juscontmitquidcmaffinitatemcumCzfare,fedexd«Qisnol- lamcum uxoreCzfaris,
oempeCatharioa . QUiESTIUNCULA ORTA EX PRiEDICTIS. 7 Djcbushifcefuperioribus
emerfit fequens difficulus, cujui expreflamlolutioneraapud neminem
exScriptoribus, necego 1 ntx nofth Collcgii
PanormitaniTheologiinvenirepotuimus. 8 SiexvivisexcedatBeru uxorTitii,
pcrlevcrat in Titioaffi- niuscumomnibusBcrtzconlanguineis, quia, utcura&Thoma
notatSanchj.7J.64-1» 2. rjrC.Fr*rrrai/-,/« Jj-j.lO. affiniCas femel oru
perpetu6 remanet . 9 Scdquid, fipoftmorremBertzuafcaturexfororev.g. diclz
Bertzpuellaaliqua, hzcpucllaentne affinis ipfi Ticio, iuucin- cer ipfam , &
Ticium nequeac validum macriraonium incercedcre ? 10 Refp.
Theologiier^omneiprzdirii, &cgo minimusom- niura , diximuscileaffinem,
&interipfosinvalidum forematri- monium. Ratiofuit,
quiaAffiniUsnonioIumextendituradcon- fanguineosviventes, velnatos, viventeipla
uxore, iedetiamad conianguineos natos poft ipfius uxoris mortem . De novo cnim
na- tivere, & inomnirigorefuntcunfanguinei didzuxoris, quam- vismortuz.
EtfanePaterinCrelov.g.cxiftens, utiuum ti|ium » luofquenepotes recognofcit
filium pofthumum, & nepotes de- fcendcnces. Si crgo poftea nati , func vcrcconfanguinei uxoris Ti-
tii, eruntaffinese)ufdera Titii. 11 Noluit acquiefcere huicrationi unus ex
przdidis nottrit Theologis. Undequzflionem hancRomz decidendam mific ad Pacrem
Ludovicum Leci Noflrz Socieucis virum DoCiiflimum, Sc przcipu^inSacrisCanonibusexculciflimum,
qui refpondit cer- tiflimamefledoclrinam ime, przdiclifque Theologis allaum .
Huicrefponlioni, necdumilleunusacquievit, donecluumargu- mentumdiflolutum
vidcrit : Argumcntum autcra fuithujuimo- di: Affiiiitasnonrefulutnifi mcdiante
Matrimonio: ergu, non ftancematrimonio, refultarcea ounquam poterit: Sedpoft
nor« temprTdiCizBertzjamnonftatMatrimonium cumTitio, quia
exSandloPiuloMatnmoniumdiflulviturpermortem: ergo nec refultabit affinitas in
Tiriocum natis noll moncm Bertz . ix Refpondiinhuncmodum: Araoiusnonrefulut,
nifi me- diante Macrimonio, quodaliquoCemporeextitit, coaccdo,qu»d nuncadu
cxiflat, oego. Unde ocgocooiequentiam. Cujus di- ftindionisratioeli, quia,
utdiximut, adhucdenovonatifMa- Crimoniofcilicetampliiis noncxiftente ) func
confanguiuei uxo~ ris : ergo non poflunc non efle affines Marici ; Sacri enim
Canono ad contrahcn Jam Affiniutem nihilaliudrequirunt, nifi conlan-
guinitatemcumaltcro exconjugibus, nec Jillinguunt, ftante , vcl non
ftanteMatrimonio. U Confirmatur. Affiniusufqueadfecuiidum gradumcontra-
flaexcopula fornicaria fempcr coofurgit, ut vidimus, quamvi» ibinonadfit,
necftet Matrimonium; Satis enimeft, ut aliquo temporc adfueritcopulailla
illicita: ergo& incafunoftrofatiseft, quodaliquo tempore adfucriccopula
licica. 14 Echincduciturracioipriori. Nam Affiniusnonofitur ez
matrimonioimmcdiate, IrdcxmixtioncCorporum, etiamfcmel habiuintcrvirum,
&muliercm. Quamviscrgopermortcmdif- tolvaturMaCrimonium, nondirtolvitur
immcdiau radixaffiniu- Cis, quzeft, copuIamiiitercefl"ifleintervirum,&rnuliercm,er-
goaffinitas, quznaiciexuliradicedcbcc, iropcdirinon poterit. f. IL S>H»jurt
tnduclum tfl bt ImptJtmcncum AffinitMtil? 1 i^\Uamvi»naturaliter
confurgatattinentia ronfanfaioeorum VZ alteriusconjugiscum alccro, quam Affiniutem
appella- ~" mut; ea enim confurgit exipla mixtionecorporum ,
quaconjugrsfiuntuna caro/ tamen camattincntiam efleimpedi- mcntumdirimen<
Matrimoniumfubfcquens, omnin6 induclum ell ab Ecclcfia ; \uSinchc7.i.j J 66 cr
67. &Pont./.7^.t4- idquo propterconvenienciatfupraiiiexplicaciune
iDpedimeaciex coa- ianguiniuteindicatas hic proportionaliter applicandas. Addiu
etiam cft excoromunicatio cont ra ineuntes Matrirooniuuicum hoc impcdimento,
utdicarar.t7.5 j. Hioc, . » Hincn-clecoljigitHurudus.J.io.^ma/r J./.j.s.S.duos
Infi- dclcs, qi.idicl:amarnniuiemcontraxerunt, poftc tcmporc mriJc- lintis
valido Matriroonio conjungicum affinibus, quiainfideles noo (ubjaccnt EccleGx
legibus . Car tera ad lnndcksckca hoc pcr- xinentu vidc apud ciutum Hurudum .
f. III. Affinitms fmftrvtnUnt t "p^Ixirous,
AffiniutemdirimereMatrimoniurofubfequens; JL/ Siautemeilupcrveniat Matrimonio
jam contrado, hic dicendumcrt. DcCognatione fpirituali lupcxvenientedixi /.».*.
4.$.a.i«Mun.i7. x Brcviter. Sivir, veluxorcopulenturcumaliqua,vel exconfaoguineis
inprimo, veHecundo graduuntura fui fiis, nondirimctur Matrimonium jam UCturo ,
fcd impedietur, ne conjux i fuoconjugedebitum conjugalc petere licicepofltc .
Si Ti- tius v.g. vir BcrtxcognofcacturpiterSororero, vel MauemBer- tae,
nonpc4eritam|Mius petercdebitum iBerta, nitiacccdatle- gitimadilpenlatioeuis,
quidifpenlarepoteft, de quo dkam infra tr.z.c.f. Ultrapeccatumigiturioceftus,
quodcommitcetTitius , cognolcendofuamaffincm, iocidctipfo facto in prxdicum
pcc- nam . Hocigitur impedimcntum non oritur, ficoniuxcura fuis
propriisconunguiaeisioceltum comraituc, fed folum> ii cora-
mitutcumconfanguineis fuiconjugis. 5 Neautcro bicduoconfuodas, qux funt fatis
diverfa . Nam , GTkiusv.g. vkBertxcogQofcac turpiteraliquam Bertxconfan-
guiueam in rrmotioribus gradrbus , iprimo, &fccuodo, hoccft intertio,
velquarto( committic quidem inccftum, quiaex fu- pradttlis,
confaoguineiejusuxoxisfuncipfi Titio amnes, atnoo
amitUcjuspetendidebitumifuauxoreBerta, quia Tridentinum faanc prenam non
valendi peteredebicum , ficut & impedimentum dirimenscxcopulaillkiu,
reftrmxit adpumum, & fecundum dumuxat, utdixi. Sirailimodo, CidemTitiusv.g.
cogoofcat turpiter aliamex- ), nullaconfanguinitateadfe, vcladuxorem fuamperti-
ior certum, inceru duo. Certntn eft , nequaquam fufficere adus
quantiuncunqueturpes efic, fed requiri copulam conlumiruum intra vaslceminx ,
ubi cffundatur femeo . * Hinc non confurgit hoc impedimeotum ex
copulafodomiti-. ca, necexcopulacum mortua , necex etTufioneleminis omnin6
cxcra vas , necexcongredulpadooum, quiverum femennon e- mittunt,
necutdeclaravitPtusV. exMatrimonio ratonon con- furamato
('exilmujnenoririimpedimentumpubiicx honeltatis * ne oblivifcaris. ) j
Contra,uc vultSanch.i.7.J.6v».»7-) coofurgit ex copula ha- biucum dormiente
,cumebria , cum inlana, cura invita ,cum coa- cia, cumignorante, Gve jos,
uvcfattura; tuoccnimverafitte- minum coromixtio , & fit unum principium
gcneracioois . 4 Atquehicuoudiligenterdifferenciaro, naraouncdocemus ,
oririAffiniuces i copula, etiamvi, vel metu habiu, ac paulo aote <»
§frtc.umm.6. docuimusex copula vi , mctu, &c habiU , nonorin poenam
nonvalendi petere debkum. qux duo, quu funtvaldediverfa, ideovaldeoounda. Prius
enim efl ante con- traaummatrimonium, poflerius verd eUpoftillud jam lcgitime
celcbratum. 5 Jamvero, incertum eftPrimo. An oriatur Affinius, fi fe-
menemittaturextravas, lcd illud fibi matxix attrahat, velli ali-
qtuundemartectumope daemonis intra vis muliens inuomitu- tur. NcgatPootius,
/.7./.} } j».». affirmatcum communiSanch. LjJjtfJkt j.Poot^.J^.ii.*.i4.Aver.j.t7./#fl-'.»v",./>«**/*rT«/i4»».
PcrezJ.Ji /VS.Ijm G.Hurt J .XO dt mmtr. dtjf.i .nn-l. &ment6 , jam enim fic
adeft veriftimafeminum commixtio. 6 Incertum eft fecuodb . An prasditta
Affinitas oriacur, G intro- miflolemineviri, mulier fuum fcmen fcemincum
noneraitut , quod aliquando in toeroina frigidiore fertur , pofle cootingere?
Refpondeo. Quamvisdebcac feroper przfumi, feeminara et- iam & ipfam
feminafle , unde, nifievideuciffirrsecootxariiimcon- ttet in praxi , tum io foro
fori , tum io foro confcientix eft pronuo- ciandum, Affiniucem elle cootracum ,
umenpro eorarocafu , quipofletcontingere, duaefuntfententiai. 7
NonorirituncAffinitatem, docetPerez. /^f.G-Hurtad.
/^ji.4.AverD.*.i.i'.Di,»i/*/«Tr*«i«aIiique, &_w>viffime Verri- cognofcat,
v~g.Mariam, contrahct impedimentum, ne cclli ,' /r.4.?j»«r.t7./V.-f.tc.
Ratioprincipalioreft, quia exMedi- corum feoteDtia ad generationem requiritur
necclTari6 femeafce- ipfcTitius poftmortem fuzuxoris Bertae poffic Matrimonium
contraherecum conlanguineis Mariae inprimo, &(ecundogra- du,
cklicumhisforte poftei copuUm haboc, committec ince-
llurofpeciatirainConfellioneaperiendum. Atveroficopulampo- Aea iubcatcum
conlanguineisdiclae Mariae in gradibus reraotiori- bus, hoc eft in tertio ,
&quarto, illicicequidem, utexiepatet, faciet, fed non
coatrahetcoojuoctionemcum diclaMaria ,& con- fequcnter, nequc incurret
impedimentum dirimens Matrimo- nium, forceconuahendumcuinilla,
utfignatcdeclaravitPius V. mi iiomtnum I ff].DtcUr*t.C»rdjifud Pont./.7 ir m*t
d. } J.n.6.un- dcnecpeccabitpeccatoinccftus, OcutireclenouvitSancn. Lt.d*
mAtr.d.Sj.nM.j. quare nec Ipeciatim , ut inccftum inConfcflione explicandum,
quinincopulailliciu (utnimis fsepe diAum eft ) Tridentioumabftulitabhis
remotioribusgradibus contractionem impcdimenti, &c. VidescrgodiverGutem,
przfertim illaro de inceftu? Titius •mimcognolcconoconunguioeas Bertse uxoris
fuac in reroociori- busillisgradibus, coramittitinceftura. ldem
veroTitiuscogno- fcendoconfanguineasdictzMariz fibiextraneae, fedjam uniue ularauTicium,
cognolcendo, inquam, eat, quat Marias njunclxinprimo, <5c lecundogradu,
committet quidem , m, ledcognofccndoeas, quae cidcm Marix fuotconjun- Qx in
certio , & quarto inccftum non committit . 4 Dixiautem».i.
(peterelicitcnonpotcft ) poteftenim, im- md&debctredderc, ne cx pcccato
unius coojugis patiaturdam- numalter . Nara propterei G&altercoofenfcritad
praedittum in- ccftum, ctiam &ipfcpeterc noopoterit, utexplicatius docui .
Lj.iM D*cml.cf.^.l.n^r4frrt.lX. j Triatuocexciderunt, qux tcignorare noo
convenit. Pri- mum (fccundumSaocbJ.7.rf.ji.».t.& Pontium/.iou-.7.».6jiliof-
que; excuuriabhKpcenanonvalendipetercdebitum ifuocon- juge, muiicrem^
quxprKcifa vioppreflafuit iconunguineofui viri , quia tunc cum culpam non commi
ttat muliex , non meretur pretum.elto naturaliter oriatur affiniut. Secundum,
eandem cxculatfonem conccdi probabilitcr i nonnullis Cut Pont./^.Bonac.
i«jir|4f.:.».|. A ver.J. I 7.dt mmtr.j,8. \ .Vtr.-^mnlfifftm. COQtTa Sanchez,
&Pontium) ucxmetugnvi, Gveraulier, fivevirco- suturfimilero inceftumcomminere.
Namquamvistuncpeccent, EccleGatamen non videturtunc illum, vel illam
caftigareunn pcenaveUc. Tertium probabiliter etiaro i nonnullisconcediean- dera
excufatiooem , GadGtignorantia, fivefacti, five juxis, Gve pcenx,
dummod6rwnfitaftccraU, uttiberiusdicticonjugespec-
JdquodcliredoccCSatKhcz/./j/.3i.*.i.4?. Deniscribus , i. IV. J^mIm ctfntm
Affinitntum fmrimt ? QtTeoiameopularadixeft praediQx Affiniutis ; idedmaxi-
raehlcexplicarifolet, qualiselTcdebeatcopula, utexil- — lacertoAffinius oriatur.
Dico, hacinreunum efle lunb. Ttm, IL D0 ~ mmeum. Qjjandoigiturhocabcft, cumvir,
&mulkr nonpof- fint lieri unum pcincipium genexationis, quod eft radix
Affiniutij, ipla Affinkasoriri non poteft . 8 Orkituac Affiuiutera,
dc<etSancb./#r.«/.suM».io. Pontius /.7. cmf.\}. nmm.i. aliique, quia hi
probabiliuspuUot, nonefle neceflaxium ad generationero fcemineum femen, efto
tdjuvct . Quarefinehocpoteruntvk, &roulkrfieri unumpxincipiurage-
ncrationis . 9 UtraquefcntentiaeAprobabilis, utfateturidemSancbezV^ n.19 &
wGmiliiterumdiccturinotMsaliquanto inferiiis. Tr.jx. J.nnm.j. . TjnpcJimentuiri
Duodcdrnurn . IMPOTZNTIjI. f. I. Smid fit? & quttufltx fit) I 1
Mpotentiacocundi, fcu inhabilitas M. pulam
fquamSacriCanooesr«r*///.^if.crMa/qkV. frigi- ditatemappellant ) eft
iropedimenturo diriraens Matriraonium contrabendum, idquejurenaturx, quiaG
impotensesad actum conjugalem, dcjurenaturxeft, utnoopolus traderetuum
pusadactumillurairapoflibilcm . Quarc, fivetu lcias.f lciasimpotentiam, fiumen
vereirapotenslis, ItSJff" affeclus, &confequenterineptusadmatrimoniura.
1 Dixi autemPrimo, ( rmftttntim cttundi ) nam gencraodi ( quara ftttilittutm
appcllaraus ) impedimentura noo eftdirimensi Ita Sanch./ 7.1/ 97. n 10.
tuncenim fihaberi nequit priroariusrinisMacrimonii, nempcprolis generacio;
habeturU- menlecundarius, quielt reraediumconcupifcentix. Potiflimum,
quUjamadeftimmcdiatepoteftasperficiendicopulam, eftoablit , quafiperaccidens,
effectuscopulx, ideftproles. Nampropterei poteftMarituscomroilcericurouxore
vicina paxtui, quamyisfioo effetlu novxprolis, &c. 3 Dixiitem ( dirimtm
mmtrtmmmm rcmrminndmm ) namimpo- tentia fupcrvenkns Matrimonio iamcontracxo,
fiveconlumma- to, fiverato, illudnoadirimit. An vcro tunc liceat ufusMaUi-
monii, dicemus 4 Impotentiaautemhxctunccertoadeft, quando ali^uid ( ut
voluntSanch. lib.-.d.9lfmrtium, & d.t o7.Pont / 7. c.6o.a«.g. &
Gafp.Hurud jrf.s a Aif.i.%.& 7. ) ex fais tribus certddeeft, vel fci-
licetdeeftPotentiaad pcnetrationemvafis, vcl Potenua aderott- tendumverum
leraen, vel Potentia ad illud emittendum intn vas, nequeenimfufficit,
GemitUturextravu, quamvis in eju» ore, LegeGafp.Hurc.U , n 1 .^mrmmAr^tm. Digitized by Google IOZ Lib.VHL
DeMatrim. Traft. I. De Imped. (utfl vir amputata habeat vinl a, aut omnio6arida
) vel eerte , MATElMONtVM EVNVCHl, SEV SPADONIS. reuvaldevqrolimilitcrevidcns,
(quopatfo diceturceru morali- tcr) utlimembrumvirileutaliquaotum aridum,
velfrxmioa iit 6 Hinc, fiquisambobusTcftibuscareat, velcert* atrritosha.
luarcia, utvaldcprctobilitcrnonpoiTitincifione, vel alioreme- beat, invalidcMatrimonium
contrahit, quiacum verumfcmcn dioadfuvari.
Quaodoautemadluntindicuprobabiliterindicantu emitterenonpollit, impcdimento
laborat pcrpetuo. Quod cuna impotentiam, iu utoppoiituro probibiliucem oullam
habeat, di- d^tinicumiitiSixtoV. f 587. apu.t Guct./.r. j.C*»«.r.i 6. in xjdit.
citurcertdmoraliteradellc impotentiam . Nos hanc probabiliu- lem vocabimus
deincepi veram probabihutem , vel ut dixi certi- tudinemmoralera. 6
Qjandoharccertittjdo, fivephyfica, Cvemoralis noo adeft taneproteci6impotentiaeritdubia
, idquetuncefl, quaivdoindi- CnadprKditiamcertitudinetnphyficam, vcl moralem
non attin- gunt. Qoare, quandopotentiaeft probabilis , itautetiamoppofi- rum,
ideftimpotentiafitprubabilis, iuter dubias connumera in hacmaterii, qoiaciim
tunc deficiatin certitudine phyfica, vel morali, incerucenfeodaefl in
tantonegotiopertinencead Matri- monium. Quooiamergo ejufmodi impotentia veielt
perpetua , Tcltcmporalis, vcldubia, loquamurdelingulU feparatim. /. U.
ImftltntU *b(.Uu) ptrfttBM. I T MpotentiaabloluU , &perpetua ( quaetunc
adeft, quando X ea, cert6, phyfice,vrlmoraliter, ut modoeaplicavi ,nec ,
necroedicamento, abiquegravipericulo.removeripotctt ) eft certe irapedimentum
dirimens Matnmonium comrahcndum , <elcumipficontraiaum. Conltatexclarisjuribus.
C ludtfritid.&msltft. Simulteradeelita tarfla, utnulla incifiooe, vel
rcmedioadiuva- rl poflit , ert certo perpetu6 impotens : at fi incifione oon
vald^dif- ficiii adjuvari potiet ;" tonc non clle nifi impoteotum
temporalem , docet SancJ.7-W ««.cumcommuni, quia puut obligari feerainam,
eamrronvaldedirricilem incifionem pati . Atcflc pcrpetuam, & Matrimonium d
iflol vendum , tenet mordicus Poniius l.i.cjbt. U- ri.
LegeetiamDlan.fit.fr.y.r#f.ii.latiflim«, qoiacontra puut ,
nonobLgarifoeminamadincifionem illam. Sieurnlegas, merit© illinon repugnabis. x
Qijid, Tifotumpermiracnlumtollipoiiit iropotentia? Refp!
adhutefieirrrpotentiamperpetuam, atque idcdaffcren- etmimpedimentumdirimens.
Ratioefl, quia confideranda im- potentiaeft)nxta'curvumaaturalem, non juxumiraculoium.
Pu- Conmen, impotentitmex maleficio, fiperontiones, fufrragia ,
&exorcifmos, mult6magis, fiper medicamenu naturalia remo- vexi
pofleprudenter jud icaretur , non eflcperpctuam, fed tcmpo- rxlem,
quratuiKeflcntremediafpiritualu quidem, lcd quafior- dinarra, & noti
miraeuloU. a Quid, fierulmodi Maleficiati impotcntia ope magica tolli ponitr ■
Rerp. fieumpeccato, repuubitur perpetua , quia, quod cum peecarofieridebet,
impofiibilereputanduraeil : Sittneillo, une reputabiturpuliibile, atqueade6
perpetua impotentianoo erit : intellige, quandohsccpoflibiliusiacile,
lcuccrtc.non valdedif- ficulterhabcreexecutionem poflit. 4 Trigliciaotfiiimodo
itogool£neri_ ejnfmodi remotiofolrt. Prim6; tiaeltpei ium, &tuncimpoten-
tperpetua, quiaejusremotionon poflet haberi niG eum pec- cato. Seruntfo,
pernullummalcficfom , fedvel toilendof MaleficiifiueMaleficionovo, veladhibendo
medicamenra natu- ralia, &toncimpotentiaeiltemporalis,fibabcriidnon
valdedif- ficulterpoflet, quiaficfincpeccaKf, utaiibidiximus(/.i./j*Z>rr.i/.
t.6§.j.) impotentiatolleretur./lcrti6, li quamvis obnneri re- motio impedimcnti
poflct i Magoline novo Maleficio» umcti prc- videai , illumeamnon ablaturum
nificum Maleficio, quod eie- mrclolet,
qusjidolignumMalcnciihaberinonpofletexeo, quud v.a.tuu projeAum in Mare , vcl
cunlhtutum fuittnadione tran- tcuui«, *.g.incomeliiunc, vel incaoUtiooe
verborum, & hoc pocloimpedimentum erit pcrpetuum , quialiccc aliaspoflet
fine peccatotolli; umeaidefactonunc Gneillo oontolletur.
AoMulieriomconjogauobligeturpatiincifio lem, necjericu- lofam,
necgravisdoloris, etiam fi defectus procedat expartevi- ri, Alii negaat , Alii
amnnant, utrique probabiliter , ut late cum aliisminutiii prolequitur Diana cr.
j rtf.i i . f Porro, quan«loceri6 phyficc, vclmoraliter conftatde im- potentia,
cumquacontradumforie fuit Matrimonium, nullum illudotnain6crnfendumerit.
luNanchJ.7.^i07.«.a.&dcinccps. Pootiu».i.7^ <6 • i. Gafpilurud.d
■•MfTtf. Petetd.iJ.ftti.tt. Quiretuocnon licebit conjugibus lc , ut conjuges
gererc, led funtfeparandi. Qu6dfi Judexpraeceptum illis forte
tifubexcommunicatione, ut fc mariuliter traclent, _ pr-rceptum, tiec
excommunicatio , quiainnitcrctur pnefum- ideoque validiuti Matrimonii : at
przfumptio Sanch.i.oi.».i7.Pont.y.7^.«7.c>68. aliudadde.eopusnoneft. 11- lum,
quicumuna, acqueintegraviriliahabcac, unopollet tcfti- culo, elie potcntcm ad
lcmen verumemittendum , & confequen- tercilcaptumadMatrimonium, notatcum
Medicis Perc2_.t7. f,a.iMtm+ MATRIMONIVM DECHEPlTl. 7 QuamvisEcclefia,
tefleSanch l.T.d.^t.n.xo. nonreiiciat fe- nesiMatrimouiisineundii,
quiaprzlumit, velex ipfa natura , vclcx medicamentis, velexqualiuteciborum
poflc fieri fufficien- tcsadactumcon/ugalem; tamen, lifuppotumus, hanc
fufEcien- tiamadcllenullatcnuspolle, quiddicendum? Loquamurpriusde Scnc, moxdcVetula.
8 Scnex, fiiuviribusexhauf}isfupponatur,utnumquampoflit attum conjugalcm
confummare, invalide contrahct, quia tunc Cfulmodi impotentia clTct in futurum
perpetua . lu Sanchui.^ajw». 74.Avcrl.<7.l $.ttd 4,V.Stpt,mtp,ffi.i>! .
Botuc .» } ^.t»».l S. aliique contra Henr.apud Bonac./.r. aliofque puuntcs,
validecontrahere; quia femperretioetputeotiam fuam intrinfecam feminandi . Si
ve- r6fitejulmodi, utpollitadjutusipradictiscibis ,acmedicamen.
lisillumaaumconfummare, quamvis generare nonpoflit, quia illudfemenfterilefit,
contrahet validc , quiaimpotentia tuncef. letteroporalis. Nampropterfimilcm
rationem morti proximus , licctobdiutiflimarafebrimtuncnon fitaptusad copulam;
tamea aptnsefladMatriraooium, quiailladebiliuseft ( puucum con- valeliret)
amovibilis. 9 PwiuatmpudHutttd. mtx ritmmmm, tenet, Matrimoniom
oonlokiminiripollevaiideobfincmBenerandi lobolem, utcom- munitcrfic, fed ctiam,
fifiatlblum ad mutuam locicutem cum uxore, undeirnpotcntcmpcrpet-6,
atquepnrdiclum fenem cf- fetumpoflevaiide Matrimooiuminire cum prsrdido line.
Sed quia nos cum Hunado , d.zt.dt mstr.dtff.A.qui M efficaciter probat.
kancfcntentiamreiicimus (luSixtuiV. mod6allatus, & apud
HurL/rjs.ia.)idc6abioluteJicimus, ejulmodi impotentem oon
eflcaptumadMatnmooium. Certelecus, etiain Eunuchus pof- fet validead
prxdictumfinemMatriinoniumcootrahere,& umeu Sixtus V.Cura Smt h .i.y.dr
m.%tr.i . 97 . n i i.dcfinivit non pofle. lm- rn6, dumibidcm dixit. impotentiam
efle impedimentum diri- meru, necdillinxit adbunc, velillum ufura, noflrum videtur
calumdefiniville. Siejufmodi mulier, & virimprdimenticonfcii
nolintlecopuiarc Matrimonio, ledquoddamSocieutisvinculum inire,
vidcturconcedere Averu/.r.Hcnriq./.r.Sinch./.r. fedamo-
topericuioincontinentiK: Quidquid dicat contraSanch.Hurud. d,j1ll.df.S.H.ti. 10
Vetulaquomodocunquedecrepita, &cert6inepta ad luum femeneffundendum, fi
eftcapax fcmini» viri, validecontrahetin lcntencia eorum, qui putant, femen
mulieris non efle necetlariura ad generationem prolis : at invalidcin eorum
fencentia, qui contra puunt, eflcfimplicitcrneceflariunr. Qiioniam
ver6utraqK>Pinio» utiupradixi t.ti.f.^m t. probabilisefi ,
erit&probabiliivalidi- tas,&probabiluitcmiovalidicas Matrimonii.
Aneiutmodifenes decrepiti, (iinrenianturMatrimoniocopulati , potfratconarilici-
teadcopulam, velaliosudlusinterfeexercere, dixitatis diltin- c)l-j.7»"
y)«-/.r.j.f.f.B.i7.r> sS. Deuxorcreclimante, qu6ddu- xeritvirumfenem,
atqueadcdimuotentemditputatTancr. ia^n. m*,p xjt.s.i.n.
qualolidiuterationumexpendat Leclor. MAT tXI MONIUM MVLIEMS P AEIENTIS C-b f«
vu t , •vtl prolt, ptrnuU, 11 Si Mulier potcns qui.Iem fitad aclurrj
conjugalem, fedcum fuz viuepcricuio, vclcumprolis morte, velcumabortu femoer
pariat, valideMitrimoniurainirepoterit; ltaSimrhV.91.» iS cy zy.HoiLdt tfaiiiMi
mturimm.nf.i.wtm.l 7 j , quia jampoteos clt , ad quodeflcntialiterrequiriturad
Matrimonium, nempe ad co- pulam. Scdlicit^ne, fi idadverteos, & lciens
faciat ? Quodcer- tccontingere poilet in vidua, qux haec maia jamexperuin
praece- <fente Matrimoniofit/ la Refp. Siidfacia», nefcientenovoMarito,
cert6 peccabit, quia illi magnum damnum infert , dura in re um gravi , eum
deci- " libaucemfciente, nequaquampeccabit exhoccapite, quia ,
&conlcntientinonfitinjuria, atmoraliterpeccabit (ait jlj. ) exaliocapite,
liocefl propter damnum, quodfacit libi,& proli>dum illiusMortit( &
aliquandoetiam line Baptiimo ) fUHirincniis, wcw|w iuhiuu ithuiuwuu . ai
fi«iuni, uu 1101,0. pruiiiviuiii iu«i>mifui| «. mtmmmmwmmB nnc mmmmmm 1
ceditieritaticercz. Proforo autem externo leropcr requintur
&fuipericulicaulaell. Nequeexcularipotcft,aitidemAu£lor,i
fententiaJudicisdeclarantisMatriraoniiinvalidiutem, quamfta timjudex
(C.UmUmdtmdtfrig.&mjUtf.) debebit ferrc, ficcr
toraododicioappareatirapoteotia tum , fidubia, dicaminfra.) Bullorequilitojuramentoconiugum
, nec tetiimoniofcptimz ma- nui : quat osnma d Iftinciiuseaplicabimui non multo
potl . fineremediumadhibcndi tcntationibusconcupifcentise. Eaieoini
aliisremediisorationum, &mortificationum cumDeigratia fu- perare poterit.
Verum banc non peccaturajm, fi nubat Maritofcien- ti, doccntnoanulli, quia,
utmoxdicet Sanchez infimili, non facitinjuriim ncc proli, nec fibi. Nonproli,
qui melius ell , aliquoundemtcmporeefle, quamvisfine Baptifmo ( tuncenim non
habetpeccatum i fe commiflum, fed originale cornrailTum ab aiio ,• quim nunquam
efle. NonGbi, quia durum eflet negare Mulieri, & aliquando quidomvald6
calidz remedium Matrimonii i Chrifto Domino ad eum finem inter czteros
inftitutum, & cam compclleread remedia illa mortificationum valde dura,
& cx- traordinaria; nam , ueque infirmum , ut viura fervet , obligamus
adrcmediaadmodumdimciliaadhibenda, vcl conquircnda . Pro- icdd hanc fententiam
probabiicm ellc , negare non pollum . ij Atqjhzc dematrimoniocontrahcndo. Quid,
(i hzcperi- culafupcrveniantMatrimonio jamiMuliere contraitV potcrit-
neipfateddere, clcpeteredebitumconjugale? Rcfp.
Probabi]iuscumSanchj<.ao9.fl.9.f>f t.BoiT./.r.».i7J. & »77.aliifquc,
putopofle, qutatunctcparare virumithoro, vel cohabitatiuneuxorisnimiseflct
utriqucdurum, quodcertcdebc- rcntfacerj, ncmanerentiubcontinuopcriculo
peccandi. 14 Dices? Nonfeparentur, fcdfegcrant, ut fratcr , Sc foror.
Rclpondeo. AtnimiscfletdurumlimulciTcineadcm habiutio- uecum
tantopeccandipericulo . ij Illud taroen Mulicri concedo, utquamvisflkuti
diflura eft ) poftlt, m MATRIMOHIVM lMPUBERlS Impotentiaad generandum ,
qualaboratztaspuerilis , cum exfenonfitperpetua, impedimeotum dirimens exjure
naturz nonelt; ItaPont./ 7jw«/r^.6;.».4.>"'"«, ( undc inter
Infidcles , (i czteranondeeftent, valcret ejufmodi Matrimonium, puta, ut
exercendumfuotempore) Ecdefia tamcn illam cfteimpcdimcn- tum dirimens defini
vit Tno tu.it Dtfp. impmi. cum illa exccptionc . Ni/im*i 'itU futfhtt ttjutm .
Eftigiturhicexplicanda, tumdefini- tio, tumexceptio. 17 Qaoad dcfinitionem Ecclefia
ftatuit, utnecpucr (qui illc inhacmateriaelt, quiannum dccimum quartum nondum
com- plevit) necpuella (quzeftilla, quznondum complevitannuro duodccimum , quo
tempore dicuntur Impuberes ) ilatuit , inquam, utnonpoftintvalide
Matrimoniurade przfenti contrahere cum quocunquequamvispuberi.
AdduntSacriCanones, illud Matri- rnonium, fiforte contrahatur, valere» ut
fpontalia; dc qua re 18 Atpeccabitnclmpubesfic Matrimonium attcntando? Relp.
Peccaturummortalitertenent non pauci, ApudSanch. motciUndum, Lcand .i i At mMr.<f.\ojn\x\ioi
citans, Pont. /.7. i<rmMr.r.65.*.i.fibiforuftecontrarius,quiafit, inquiunt,
injuria Sacrarncnto, rcdditurenim irritum ztatis dcieclu. Vcrum alii putant,
utSancb./. 1.11,17. num.j.&i. Pont. fortaile fibicomra- rius/.f*.r.f jm.
mortalitcr non pcccaturum , quia cjulmodi Ma- trimonium liccontrahi,
permittuntCanones, & illud interpre- tantur, tanquam Matrimonium defuturo,
ideft tanquam fpon- falia. Hzcpofterior fententia, utbenignioreft, iu fit item
pro- babilior. 19 Quoadexceptionem. Hifimniiti* (mfflttt ttmttm, przmit- to,
nomineMalitiz, hicduo intelligi - Primo, Maiuriutem Ju- dicii , ut pollit cum
rationis ufucontradtusMatrimonii cclcbrari , fecus enim illud cflet irritum ex
dcfcctu conlcnfus . Sccundo , Po- . tentiamcoeundi, ideftemittcndi verum feraen
intravas toemi- neum, quamcertcvcl exfaClo, quia fortc copulamcum aliqua
habuitimpubes, velex habitu, &difpo(itione corporis, addiu propinquiutead
ipfosannospubertatis, colligcrcpoteru, utlate, &minutecolligitSanch. Ut*
mextifn i». HisduobuspoGtis,dc- clarat, feultatuitPontifex, ellevalidum
Matrimonium iniwm ablmpubcre. so Verumlicitumnc etiamerit/ Rcfp. certum eft ,
Matrimonium ab ejufmodi impuberc dcbere fieri cum licentia Epifcopi , & i
tem ex graviflima , & urgentiflima caufa, ut loquiturSaoch./jj/, 104j7.11.
quiaiSacroTextur.ajJ* Dtff.lmJ>*i. requiriturprocaufa, bonumpacis: (Sctunc
jam vali- dumerit, (Sclicitum. Notat tamcn Pyrrhus Conrad. /» ,tr 1 i> f.
4.f.jji.f. quiavixlolet intervenire graviflirru hzc caufa, idcd omnes Epilcopos
hanc difpenfationcm remittcrc adPontjtkem , quamvislblumpcrduosmcnfes
puerdiftet ipuberute. *l Qu6d li fortddeindecomperiatur , erratum fuifte,
&ejuf- raodiimpubcrcmnoneflchabilcmcopulz exerccndz, adhuccf- fet validum
Matrimonium , quia tuncjudicari vultEcclefia, in- habiliuternillamefte
temporalcm , quarevult, utexpeclctur u(- queadcompletiflimampuberutera,
quzinviris eftanno dccimo oCUvo, infceminisanoodccimoquarto. Quod, li ncque in
his annithabiliseflec, tuncenim veroemergitrationabilisdubiutio , aninhabilius
frtperpetua, an teraporali», &crit opus tricnnali experientia, dequainox.
xi Sedadhucdubiubis . Si ceru appareat malitiazutem fup- pieos,
impubesautemfinelicentia Epifcopi, cV finegravi caufa Matrimoniumcontrahat,
peccabitne mortaliter ? quamvis valide contrahatcxdiitis» 19. Relp. quicquid colligi poflit ex Pontio l.izJt
m»tt.t.^. «^.certe Sinch.l.jAtmUTj.iOij,.ix. referens Navarr. Sy
Iveflrum.aliof- que, rScnonreiiciens, indicat, peccaturum mortaliter, quiaid,
quod certe infe graveeft , prohibitum eft guvitcr in Jure . - 2)
SiftehtcLcctor; paul6antca<M>.i8. diximus, nonpeccare
mortaliterimpuberem, cuimalitia nonfupplet zutcm, Matri- monium contrahcndo ,
nunc verodocemus , impuberem , cui ma- litiafuppletzutcm, peccarc moruliter ,
fifinegravicaufa, Ttrnb. Ttm. U V* fenfuqueEpifcopi Matrimonium contrahit. Hzc
cert^non vi- dcnturfihi cohzrcrc. »4 Refp. Cohzrerefatis, nam quandonon adeft
malitia fup- plenszutem, nullum HtMatrimoniuin, fcdex dilpolitionc Sa-
crorumCanonumlicconcedentium, rjjntfponlalia, ut luprivi- dimus. Quarcnihiltitcontra
voluntatem Ecclefix. At quando malitia fupplet ztatem , fit verum Mitrimonium ,
quod Ecclclia fieriprocoimpubcrutis temporeprohibuit, nili acccdcntc gravi
caufa lcgitime approbanda. Sicpoll accuraum conliderationcm concilianda hzc duoditla
vidcntur mihi. MATRIMOSIVM H£RMAPHRODITt. »f CircaHermaphroditos,idcft
habcntcsfcxum virilemfimul, rScfa-miucum, fexdiftinguocafus in hunc modum.-
vidcnda ta- menliint non paucaimc iupra i-.,i-r,ri c. j. .) 1. diCla, 16
Primuscafus. Quidamduos habetlexus, fed lccundum u- numcft impotcns, potcns
lccundum alium . quidjuris? Relpondeo, hunc (Sanch./.7.j/.to6J non pofle
Matrimonium contranerc, nililccundiimtcxum, quoeltpotcns . M probatione non iudiget.
x7 Sccundus. Quidam habctduoslexus in utroque potens , quid item Juris? Refp-
Sizqualitcrcftinutroqucpotens, dicammox n«.i9- Si
veroprzvaletfexusf&mineus, reputanda eft mulicr, undc ncc
potcritvalidcOrdincsfufcipere, necprofiteri inReligione viro- rum. necuxorem
ducere, fcdMaritum. Non tamcn concede- rem hcri Monialcm,
idquep-opterillamaliqualem potentiamie- xusMafculini. Si veriprzvalct lcxus
Mafculinus, Masrepuu- bitur, &utulisMatrimoniuminire poteft, nam propterei
ncc proritcri poftet in Religionr Monialium, necnubere viro; pote- ritumen
valideOrdineslutcipere, fedillicite, quia, ut alibidi- ximus , Hermaphroditus
tsjt omninoabaluri repcllendus . Eidem deniquenonconcedcrem » licriReligiofum,
utnecconcefliprx- ccdcnti, fieri Monialem. ilt Tertius. Quidamnullumfcxumhabet,
quidjuris? Rclp. Certcfupponisrcm admodiim innaturakm: fedefto. Is inhabiiisad
Matrimonium crit cx omni parte 19 Quartus. Quidam polt probationcs Medieorum,
& Ma- tronarumpcritarum, lccundum utrumque fcxuracft zqualitcr potens quid
Juris? Relpondeo, HicMatrimonium contraherepotcrit fccundtim illumfcxum, quem
clegerit : auoeleclo, peccabit moruliter >fi fortealiouti veiit.
Imm6Parochus hujusmatrimonioaililtcrcnon dcbet, ut voluntSachcz/«f.<-/>.
rScPont .'.v.7 '.*'.; niliis di- dtam cletlionem coram JudiccE^cclcfiaftico
faciat, eamqnc iub juramento. Undcfit, utfimortuo coniugc, viduus remaneat ,
licct valid.- contrahei et fccundum aliumlctijm, clc£ti»ncm fa- Itammuundo,
pcccarettamenrontrajuramentum imin6exSan- chez, aliitque peccarct mottaliter,
etiim li juramcntum non crrriliflet , quod tamcn ultimum negacHur:ad.4.22.
mstnmon.iif. Io.oaon.>4- 3.0 HincduosHirmaphroditos zqualiter, vel feri
zqualitcr przvalentcs inutroque fexu, non pofle ad ulum promifcuum
utriulquciexus, hocclt mod6Malculini, mud6Fr£minini , ncc licitc,
necvalidecontrahcrcintcrfc MatrimoniumdocctPerez, d.%l.m*tr.fta.is.n*m.i.
quiaillaeftent, quafi duo matrimonia , id, quod, «Scvideturabhorrcreabipla
natura rationali, cScinu- fiutumquideftetinEcclefiaDei, ncdicaminbcnc
ordinataRc- publica. }i Sialterfexumunumcligat, alteralterum, Sc adunum \o.
lumufumcontrahat, nonvidc6, undeinvaliditasoriripoflit. Proptermajorcmrationcm
, majoraqucincommoda, isxquali- terpotensinutroqucfcxu, nec Religionem virorum
,nccmulic- rumingredivalet, ncc Ordinesfufcipere, idquc neclicite, ncc validc,
utlatcprofcquiturSanch./.r.r>/.7j;(M>/j-.i.i/.i». 31 Quintuscafus . Qazdam conjugata inccpitefle vir,
pro- rumpente natura in fcxum malculinum . Quid Juris ? Refpondeo,
firemanetinillactiamfcxus frcmineus, validum fuitmatrimonium, ipfaque tenetur,
huncfexumctiam nunccli- gere, fcuinhocfexu perfcverare. Sivcr6 non remaneat,
tuiic matrimoniumfuit, &nuncitem ell invalidum , quia fcxus itlo focmincus,
lubquo contraxit, noncr.it pcrpctuus, atque ade6 incptusad matrimoniumillud.
Non erat autem pcrpctuus, quia latebatin illatexus virilis, faltcm
indifpofitionecorporis, quifuo temporejamerupit. Ex quadoctrina fequitur, hanc
folum per bonamfidempotuiflcutimatrimonio, namcztcrum vcraconjux non erat . 3 ;
Obfimilcm rationem reclc docet de Lugo in Rtfp. mer*l.l.\A. 5 r , ! )iana ?. ,
tr. t .v ^,'.49. (& dc hoc cafu I.Uc Portclla tn iub.Rtsul. v.ft»{tffi»
infimt ) Monialem , quz erumpat in marem , nulliter pro- feflam fuifle ,
atqueadc6i Monafteriocduccridam .ncquecogcn- dam profeflionem cmittcre in
Monaflcrio virorum, quia necipla protitcnshabuitintentionemprofitendi, niliapud
Monialcs , nec aliterillamacccptavitPra-Iatus, nili utfreminam, quiequid ali.
uidixerintapudcundemdcLugo, qui, ciimcafus hicoccurrif- ,
cogcrcprzdictumintendcbantadprofitendum in Rcligiofo- ?ctj C 4 14 Digitized by
Google io4 Lib. VIII. De Matrim. Tiacr. de Impcd. ?4 Sextus. Quidam
coniugatusincepit cflc fcemina, fubtra- hentc naturainltrumentuni gcnitalc .
Quid Juris ? Rclpondco, TantamimitationemcvtnircnanpoiTc. puuc dc
Lugo/.r.cxMedicorumrelatione. Siumcnoccurrac, docet ma- trimoniumquidcmfuiflc,
fed ftatimmuucofexu, diflblvi vincu- lumdiCti matrimonii, quia inatrimonium
(inquicj conllare ne- quicintcrduasfceminas, licuti, necinterduos marcs:
undcad- dit> femirari, quodThom.Sanch. infuo opcrcdc matrimonio nonmcmincrit
huius capitis,undevinculummatrinionii,quam- visconlummati, dillblvi, ctiamante
mortcmaltcrius cxconju- gibus, pollit. jj Verummihivaldcdifficileeft,
concedercmatrimonii vin- cufumantealtcrutriusobitum dillolvi: riimomncs
Scripturz , Patres, & Theologi clament , matrimoniuinconfummatumnon- mfi
mortcdisjungi . Meliusigitur, &expcdicius inprzlcnciaid dicamus,
quodinudbinlimilifrrccafu diclumelt» Ji. nimirum
hocmatrimoniumfujfleabiptbinicioinvalidum, quialexus, fub quo contraclum fuit
matrimonium, & confcqucnter habilitaspcr- fonalisad matrimonium, non crat
pcrpecua , latentcin corporali difpofitionefexualio, quideindetandcmapparuit.
De Lugoau- teroimmcritAmiraturfilentiumThoniae Sanchczv nam, etiamfi
indiclocafudiflolvereturvinculumMacrimonii, non dcbuit di-
£tusSancherejusmcncionemfaccre, quemipfemec deLugo, ex Mcdicorumrelatione, ait,
evenire non poflc. j6 Propcereandem rationcm, fi quisProteflus in Rcligione
COntrahereturmododiQo infreminam , nullitcrprofcllu<fuillcc,
neccfletcogendus, utprofitcrccurapud Monialcs, ucinnmilidi- Itumcll mod6».jJ.
$7 QiiodfiquisiaminitiatusSicerdosCntilirat onc defcifceret infrjcminam,
fiiillitneverusSacerdos? idenimhacoccafionein- nucre, curiofumcft.
RefpondetdeLugo/.r. ipfumfuiiTeverumSacerdotem, &Sa- cerdotischaracterem
per hujufmodi muucionem nonamittcre . invalidc tamcn inpoftrrum coniccraturum ,
vel abloluturum i pcccatis; ficuti, inquit, Anini Saccrdotis cxtra corpuschara-
cleiem lervat , quia iseftindelebilis , cumcamen non poflit vali- dcconfecrare,
quiacxcrcitium Ordinis conceditur compofico » idcfthomini, non vcrdfolumanimx .
Srdinliis noftrum non eft pluribus immorari , vcl nollras conlidcracioncs
immitccre . y III. Imftttnti* rtfftSivs, x ^TJOftedarilmpotcntiam,
hoceftpoflcperfonam aliquam efle JL incptamadactum conjugalcmcum hac
prculiariperfona , licctcum aliisfitapu, fcimus, & liabcmusinjure, Cw.)).m
. Necobflacineodem Juredici , C.Rtntiififti t.&c.L*md*>- tiltm.
Defrirtd.&maiefie. ficri non polsc, utaliquis ficimpotcns cumuna, &pocenscumalia,
non obftat, inquam, quiain hoc poflcriorclocoTextusloquiturdcimpoCentia ex
frigidiutc, quz cerce, fieft, rclpeQuomniumeft. * Triplici autem modo hec
rclpcfliva Impotentiaacciderecon- tingit. Primd, cx
improporcioneinftrumencorumgcneracionis , utlilcemina, refpcftu inftrumcnti
viri hujus, litarcu, vel vir propterpingucdinem prope accederead vas mulieris
non valeat . Sccundo, exMaleficio, tcndcntccontra hanc pcrfonam particu- larem.
Tertibcxquadamantipatliianaturalicircahanc. Quztria capita latcexplicant
Avcrfa, a.i}.fta.}.r'cr.Sexttdemmm, & Pon- tius/7.r.6i. } Dicojam, hanc
impotentiamcum hac, fi fitpcrpetua, efse impcd imentum dirimcns Matrimonium
contrahcndum cum hac , vel, ficum illaeontraccumfuic, elsefeparaodos
conjugesmodo, quodictum eft Cj.j n.}. 4 DiCtumhoc ccrtumeft, quiaCanones
abfolucc, &fine di- flinclioncimpocenciam perprtuamconfticuunt impedimentum
di- rimens. Adderationem; Ide6enimabloluta impotentia dirimit Matrimonium
lubfequens, quia pcrfona, qute ejufmodi impo- tcntia liborat , uoneltapta adaClum
generandi; icd idemeft in relpcciiva pro hoc Matrimonio, crgopro hoc
impcdimentumerit dirimens. 5 Siomnibusiprudentibusviris, &Matronis
expenfis, tem- poralis litejufmodi impotcntia, eam noncfsc impcdimcntum di-
liirens, confutcxdictis. Quod , fidubium adfit, num hzc fit perpctua,
antemporalis, mox univcrUlitcr dicam $./«}. §. IV. Qatmtdt Jmdieimm ferendmm
fit , ammndt dmti* mffntt imfettnti* i» iUtrimtntt um ctntr*cl* } i
^/Epiflim^incertum eft, an przdicu impotentia perpetua i3
vereadlitinCerconjugeslegicimoMicrimonio unicos? Qya ratiomignurhzc
incertitudo, livcproibroconlcicntiz,livepro foroevterno, evinccndaef» t x
Proforoconlclentiz Quandodubiumcft, an Impotentiafit perpcua, anfittcmporalis,
poteruntconjugesprotempore, id- efl, folumpertriennium, commifceri ,
utnimirumexperiantur, an iplatcmporis, & setatis, & circunftantiarum
opportunitatc rri«-tiraputrntia, atqueadeoevincatur. Namin przdidodubio
nabentrunjugc^jut inquirendidepotentia, vel impotentia, quse
«literiuquirinoflpotoft, nificooulamattentaiido, quddfi femca andodifpcrgatur,
cumidfitperaccidcns, noncritculpa,ut porisprudenterprarfixit, (c.L**d*t,iltmC.l
in.de frifidii.) Ec. clclia requiri , &lufnccre ad indagandara hanc
vcritatem. Poft; tnennium igitur, fi perfiftatimpotentia, lunt leparandi
o>nju4ei modonupcrdiQfihprihtcetdrmcMp.i nnm.f. Quando nonlit du- bium,
iedipcsvereprobabilis confummandi copulara, dicam». 8. cum Sinchcz. j
Proforoexterno (cujusetiamnonpaucafaciunt, utvidebis, etiam pro intcroo., alia
rationeprocedendum cft , quandoconiuge» convcniunt, fatendo impotcntiam
,a)iaver6, quandodiflentiunc f%**ndt ctavcmmnt . 4 Inhoccafu,
quamvisconveniantconjuges , affirmandoin . tentiam, fiumencjus
moralislaltemccrtitudo, pcrMediCos,& Matronampcritam, modo fupradi£to non
appareat.- conjugibu* fidem ncc habeat ftatim Judcx, ncc Matrimonium invalidum
fta- timpronunciet , namcxcommuniore, ac probabiliore fcntentia
triapra-itandaantealunt, \ide C.LtmJ*iilcm . Dtfrigid.Sxnc.Pott- tium
aliofquecum Averff.l }.fea.s.§.Si*tmendmmt*mta. Prim6 per tres annoscoiitinuosdcbent
cjufmodiconjuges frequenter, ( & quidemmoralifrequentia, &humana)
expcriri,anvcrcfintioi- potcntes: idquod facient, attcntando copulam mariulem .
Sc- cund6, iidempoftdiflostres annosjurarc dcbent, fecoire non potuifle,
iicetconati fint. Terti6, debctaccedereTeftimoniuni lcptimxmanus, ut jura
loquuntur , ideltdcbcnt, fcptem propin- quiexparteviri,
&iepteraexpartefceiTiinz, vel in horum dcfe- O» totidem vicini , velfaltcm
quot habcri poflunt, dcbent, in- quam, jurarelccredereconjugesveruradicerc, dum
iijurantfe perillumtrienniuracopulamperficrrcnon potutirc. Hzcdilpolltio mer i
td a Sacris Canonibus flatuta eft, ne inter ipfos conjuges inter-
currataliquafraus, velcollufio, &nc, lifacilis fidcs habcatur ,
aliquadeceptiofublatcat . Hisergotribusconditionibus politisde
invaliditatculisMatrimonii, fcnccntiam Judcx profcrat. j Duonota. Prira6,
fiantefinemTrienniappareatcert6phy- fice, vel moraliccr impotcntiaperpctua ;
utfi apparcrcnt virilia arida, &c. utfuprldiximus, tuncnon eritexpcCtandus tricnnii
finis, nccadhibrndumTcllimonium fupradictum leptimx ma- nus; hocenimTeftimonium
rcquiritur, quandoreseftdubia, uC vidcbimus : lcdfiresccrtafic, adquid ciufmodi
Teltimonium ? Aacim ergo ferenda eft fententia 1 Judice de in validiute
Macrimo- nii , quiacunclubintratdoitrinadaUiJ.i.n. r IcadocetHurt.i.sa.
r>,*s< A n,t.*m.iti. concraSanch. &Pon- tiumabipfocic. requirences,
cciamhic, feptimz manus Telli- monium. Racioauccm Hurudi, quzeft mod6 didta,
facUefli- caxmihividecur. 6 Noufecuod6. Qiiandonamdcbeacinciperc ejufmodicrien-
nalisexperientia/ Sanchezcuracommunidicit, incipereadiein- tentatzprimzcopulz :
Pontius idie, quo JuJex decernit, fa-
ciendameflcejiifmoditriennalcmexperientiam : Averfa, adic , Juemprzligetjudex,
utrationabilius judicabic; idenira cocunx udicisarbicrio rcmiccicur.
Exiisfencenciis. Primaeftfcrvanda, quando agimuspro forc*
conlcicncizjuxudiclaa.a. Sccundam, veltertiam, ( cum utra- quefitprobabilisj
potcrit, uclibet .ampledi Judcx , iram6et>arrt Erimara, quando illauti,
neceftarium, feuopportunuin ipte ar- itrabitur, quodccrtccrit,
fipoftmultumtempusadjudicemac- ccditur ,
&incerimconjugescxpercicopulamfjcerunc. 7 Dum auccm dicitur ,Tricnnium
dcoerc elle concinuum , mo- rali intclligatur modo ( utcontraaliquos.
rcquirrnccsconcinuica- cemphylicam, acnedocetDunif.tt.tr.}. rtf.c>.
Gafp.Hurud. d. njif i 1.0.41 fine , ) ideftnonmagna inCrrrupcione facta, qu6di
fimagnaobaliqucmcafuinincercellit, fupplcacur prudcncisjudi- cisarbicrio,
poftcriennium. 8 Deniquc, fidumaccenucconjuxcopulam, non potcft intri vas lcmen
cmictere , ieddifpergatextra, fanenonpeccabit, quia hzc etfuiio ipfi voluntaria
non eit , fed per accidcns fcquituradex- pcricnciam, quamislegitimefaccrevalet.
Dequare lege Sanch. i/h.Q 4.i T.n.m.& x*. quiaddic, quandiurerc probabilis
fpcs cft confummandicopulam, ctiamperlex, etiam per pluresannos , pofle
conjugem illam tcnure : nam , fi non cll fpcs vcrc probabi- lis, fcdloliimdubia
( quo tcrminosexplicui fupra(J.i. <• >ium v. )
tuneprofett6tcntarccopulamconjux nonpocerit, nifi pcc trien- ,
utjamdictumeft«.i. S^UASDO DISSENTIVST 9 Sialterconjux aflirmat, feefle
potcnCem, nr/atalter, quiddecernet Judex? Relpondeo,acdiftinguoduocifus.
Primuscafus.Siquisne. poccntiam; rcclamec ftatim , hoccftinfra
bimeftreiMatriraooio concracto ,atferacq; (igna , impocenciam phyficc, vcl
moralicercer- tam oftendentia , dcbcbitillum Judex audire; Ex dMtcmf.t. d*
fri[idii, dcinde ( ex dodrinaSanchcz, & Pontii, nonvcr6Hur- tadi, ut
diximus mtmer.}. ) recipere ejufdem juramentum, & iniuperTcftimonium fepcimz
manus, modofupra numtr 4. ck- plicato,
&ficMatrimoniumilludpronunciarcinvalidum, illud- quediflolvcre: atfi
afferatfigna neqiuquaru raodo dicJo ccra , fed Digitized by Google Caput XVI.
§. Sequenti. eddubia, debebit Judexillis coniugibus concederc trienoalem expenentiam,
quo tranlatlo, immocicnondum tranfado , C*p- parcatcertoimpotentia, diilulvat
Matrimonium : Iiver6 adbuc remancat dubia, akcioarhrmaiue, negantc altcro , tiu
, quod mox dicam ii.ii. 6> i>. ■ o Sccunduscaius. Si qui negat potentiam
altcrius rcclamet ttrdc, idcft poft bimcftre ( ctiam poll annosj affcratque
lignaim- potentixcerta phylicc» utvultSanch. tib,-,.d.\w.n \. monilitcr (
adverte,iSanch. lignaccru moraliter vocarihic vcrofimiliter evidentiaj tunc
Judcx prxcedentibus juramcnto nc^antis , & juramcnto lcptimx manus,
diftolvateodcmmodomatrimoniuin, quu m primo calu. Ica omnind quoad dnlolutionem
pucocum Sanch. iotoat. qucmalfcrt, fed non fcquitur Avcrf. ?*a/f. i \.de matr.
fed.t.y.^utd fi »*ri,fivecit6, fivcurde, ftvevir, livcfx- minarcrlamet; lienim
certa apparet impotcntia , nullum iuit Matrimonium . • t Hxcdoclrina dehoc
fecuudo cafueftaliquant6 magiscon- troverla , quim doflrina de cafu primo , nam
proptcrei eos duxi diftinguendos. Dixiautcm ( quoad diftolutionem . )Nam, au
ncceflari6 adhibendum (it juramentura ncgantis , & Tclh- inonium lcptimx
manus, rccurrit doclrina Sanch. & Pontii , illud requirentium , Hurudi vcr6
non requircntis, utvidimus mum. f. Qu6d (iidcmurdius rcclamans affcrt figna ,
feu probationes dubias (reclamantienimfemper incumbet probarc impotentiam
alterius) uccandemres dcccrnatur, quxratJudexTeftesfpevta- tx virtutis,
quiforte abucroqueconiugcaudierint, iplospotuil- le,
velpcrtrienniuranoopotuiirc, Matrimonium coolummarc , faflifquecxteris
probationibus pcr juramenta didla «««,.4. cum ficpotcntia, vel impotentia
jammoralner conftet, nili aliud in contrariumadverutur excircunftantiis,
dillolvatjudcx, vclfir- mct matnmonium . Si tamen his omnibus
diligcntiisexhibitis , vcl illiTeilcsdccoauditu habcri non poliint, vel
prudenti judicio 1 quamvi, illi habeantur, adhuc res nonapparcat ccrUmoraliter
, concedat Judexprxditiam trienoalemexperieiuiam . quaelapla , ii resadhucdubia
remaneat, vcl ctiampure probabilis ( idcft ea probibilitatc . qux non pcrtingat
ad certitudinem , quam explicui $.1 .n r cr 6. ) confirmetMatrimonium, quiatunc
non potcli fpo- iiar?ron|ugcm fuo Conjugc : namad fpoliandum eum,quieil in polu
llinncbonari.iehabita , uthabuitconjux, dcquo loquimur , quandoMatrimonium fmc
ullafufpicione impotentixcontraxit , nonlurlirit probabilius, ied
requiriturcercitudo,mult6magisin negoiio Matrimonii , cujus valorieft fempcr
favendura »ctiam poft quo icunque tempus . 11 Quid, li probetur percertas
probationes malafides, peconiugem cum cognitione fux impocentix matximonium
traxiilc? Relpondeo. Profccte puttrem , falvo peritiore judicio , tunc
euemarrimonium i Judicediflolvendum, quiaineocaiuconjugi non liiveret
poftcftio. 1» Dcniqueiterumadvcrte,prxditUproforo externo non tol-
lercobliguionemforiinterni, quiaconjuges, fivere eognofcant potentiam,
velimpotcntiam, tenenturvel perGftereinmatrimo- nk>, velilluddillblvere,
utcxdiclispatet. Hxc clare lint diiia fatis, nam \*tc agiuta ,led
prolc<26non parum implexa habesapud Sanc.Poot.Hurt.Averf.Perez, aliolqucapud
eoldem , nec omit- UiTtacr.lib.?. dt m*tr. D. frtfertim 10J.& tolt. mulu in hoc ar-
gumcntum afferentem contra Jo.- Sancnez . 14 Illudneitehacoccationeexcidat,
(cntentiam de Matrimo- nii val idiute , etiam ter la tam , etiam elapfo
quocumque tcm porc , nunquamtranfireinrera judicaum, idcft, dctecto errore ,
debe- ri retradaridictam fententiam ,& iterum debereconjuges conjun- gi,
etiaraii tranliftcntadfecundas Nuptias, quiafiilludprimum fuitvalidum,
bxfecundxNuptixnullx fueruot, ccillud prius matrimoniura nullahuraana
potentiadilTolvi potuit. Sibona,vel malafideproceiTeruntconjugesad
obtinendamdiflblutionem ma- trimoiiiintioncprxdiQximpotentix, ccdeindc pofl
legitimam fcntentiaraappareatcerupotentia, matrimooium efte nece(iari6
rellibiliundumdocet Sanch.M.7. d.99. & 100. fed Pontius iti.i. t.
<>5.»6.ncgat, libonafideproceilerunt. Eoslege, &item Aver-
Umomnin6/.r. Yer.imctfmmtfir*. ginald. hb. 1 1 . u.ioj. Averf. f .1 J. 1. fnr.t
3 . n.i 1 . aboique . 105 /W1.4. Bonac. qmiftJtmeuri- D Ehocirai num.9.
Impedimcntum R a r t v s. latccgi lib.ftttim. imDttMl.**t.6.S.6. i Impcdimcntum
MSkUtrU PAROCHl , ET TESTIUU. , infracomraodiusrr«S.4./«ri ftr Dc Impcdimcntis
folum impcdicntibus, Jvltitrimonium • 1 Erant hxc olira duodecim his verfibus
comprehenfa. Ettltfi* vttitnm , ntc ntn Temfus ftritnm , Atqne C*tetbifmutt
fftnfMi», jnngit» vetnm^ Imfedmnt fieri, ftrmitinnt f*H* teneri. Inceftns ,
Rnftm ffenf* , mers mulieris % Snfcefttr fre-fri* fobelisy meri frtibyttrulis%
Vity fi fotnitmt f*ltmnitert *ut Mcnultm Atcifi*t , frthibtnt het cenjugium feeutndsim
. Cum nis
ergo olimillicite contrahcbatur Matrimonium , L- 1 valide> . lu Sanch. /.7.
d.if. <Jc communiter . Nunc
partira i Tridentioo , partim i coniuetudine legitime ufurpata , redu- da funt
ad quatuor , nam propterei foliim hxc explicabo . 111* cxten videat Leclor apud
Doclores paftim : Hxc au- tem quatuor ( quorum duo funt impedimcnU admodura li-
miuu ) hoc verfu comprehcndere , in gratiam Tyronura , Tolui . SACRATV tl TEM
J> V S . C-:f. 24. etf. 10. de Rtftrm. m*trim»n. limi loliim prohibet ( fub
qua culpa fuo loco di- cam infrafM<3.7-«<' fedesrm.m*tr.c*f.*^f.*.) ncab
advcntu Do- mini ufque ad Epiphaniam, ocidie Cinerumufquead Domini- cam in
Albis inclulive, celcbrentur Bcnediclionesfolemnes ma- trimonii , tk folemnes
tradudiones Sponfx ad domum Sponii cum multislxtitixfigois. Nonergo
prohibetiniri matrimonia, vel confueus denunciationes rieri , vcl privaus
Traducliones Sponfxad fponfidomum: videSanchez/^.7.«M^. d.6. n.6. Pont.
Ieb.6.c*f.y. Ethabetur, C. Finul.dt CUndeilinn Defftmf*ti*net id , quod
indicavi, dumdixi mod6, hociropedimentumefle valdeli- *. V. , fivt nbfelut*,
fivt riffettiv» V £ TITVU. % QuandoEpifcopus > vel etiam Parochus ( ut oouc
Sanch. C.i. dtm*tr.tmtr* Interd. Ecclef. VideCartariura4«r.z J. ) aliique
graviter alicui prohibent etiam extra Judicium , ne matrimo- nium
tuoccootrahatur, (ed diffcratur ob aliquam rationabilem caufam, puta, ut
interira cognofcatur de aliquo impedimento dirimenti, vel, ut rtxx, &
dilcordiz romponantur , &c li- c^tvalidc, iliicit^umcn graviter contrahunt
matrimonium, <5c dcbcbit judexEcclefiafticus ( C.I. dt m*tr. tintr* Inttrd.
Eteltf. Vide Carur. Dttif.x\.j iniligere. 4 Excommunicacus, (ivcMajori, ftve
Minori exc 1 QUperveniens Impotentta matrimonio jam lcgitimecootra- tionecum
intcrdicius fit, ut dicemuw» rr*d d> «3 ^ooeq.iaquamilliiddirimere poteft,
quu matiimonium fc- nt, recipereSacramenu, illiciteetiamrecipietr mel validum
iVm vreil validum, &iudeciditurin jure:C.H<, cetvalidc,
utrMmexpficabimus. utn ti. ci.t. Qjoduinalio jure (C.qntd friftfuifH ibid.)
videtur $ Temporeauteraintcrdicti prohibicxquidemfuntBencdiaio- contfiriu nrt^
.ii, nonitaeft, quiain hoc fccundo Texculocu- nesMacrimooii,
nonumenipfiusmatrimooii contraclio, tioclidMponlal-bus dcfuturo, velde
impotencia , qux matri- m« lium prarccffic. ji Anautemconjuges, quibus
impotentia fuperveniat , liciti poliint uluinmatrimoniiquoadofcula, caclus ,
Scc. cxercere , fi pericultim pollucionisnonadric, ronrcHit Sin Ji !•».<)
.d.n. n.zi. &\uiu<.ibid.d.ij.».t9 &io.Scnot fatis explicuimus, lib,
7. im Dtc.e.\.6s.mw.&->i. Quando, omnibus expenfis, dubiumeft, an
Impoteotia per- petua pnecefterit, undelitdubiumde validiuce raacrimonii , aa
slubfecuufit, videUteapudSanch./iij.oi^riw.il.ioj. Re- dicerous cum de
Interdiclo . Exdidlis vidcs, quimmerit6dixerim, (e iimiutum , SPONSALIA. 6
Hoctertiumenimver6, ut&quartura, funtimpediroenU , licetiolumimpcdicntia,
abtoluuumen, &noolimiuta. Siquisergocumaliquaperfona contraxitfponUlia,
illiciteMa- i,oififoiteantcifpor.falia De Matrim. Tra& I. De Imped. priora
, legitimc , dhTolvantur : validA unu-n diclum Matri- moniurn per verba de
przlenti contrahet , quia hpc impedi- mentum lolun» impcdit , non dirimit
Matrimonii contra- ctionem . LEftautemde jurcnaturz hocimpedimentum
:quilibetenira tflare promiffisin contradlibusoncroul. Verurn dcfponfa- lilus
inrra valdc pluradiccndafunt. VOTVM. 8 Hic nequaquam agimus de Votn fulemni
CafttUtis inclufo in Profellione Religiola , vcl Saccrdotio : illud cnim
impedi- inentum dirimenseit, juxta ea, quz nu^ervidimus , fcddcVo- 10 Ciliicatis
fimplici nortraprzfens ell lucutio , quod linpedi- mcntumclt folumimpcdiens,
quodque quatuor fub (epcculiaria vota comprehcndit , quurum aliqua direite ,
aliqua indirecli Caliitatcm rcquirunt, cVopponunturMitrimonio, noo quz il- lud
invalidum reddunt, fed illicitum . Sunt autcm ca : Vocura limplex Caltitatis,
Votumnon ducendi uxorem, feu viumcz- libem agendi, Votum ingrediendi Rriigionem
, Votura fulri- piendi Ordinem Sacrura . Eft autemhoc impodimentomdej i- re
naturz, quilibct cniraobligatur, vota, quz Dcopromitcic ,liquot quxfti ones
pcrtinentcs univerfaliter ad prxdida impedimenta . QU iESTlO I. gunnnm (pteit pitemi fiecrt , ifui c*m
imptdimintt dirimintt ' I, Vtl 1 T T Unc pecearemoruliter .diclum cft fope:
attunc fcireLe- L X Clorcupit. ecquam peccati fpecie? Chanucis gracia lc-
quentibusquatuordiclishuic dclideriofaciamfatis. a Dictuinprimum. Siduzperlonz
nonconiugatz, vir fcili- cet , cV mulier nullo impedimcntodirimentc
affeclicopulam ha- bcant ,ea Ipecie malitiz peccant ,quod affercex fe peccatum,
quod coinnnttunt, v.g.duzperlonz liberznon conlanguinez pccca- bunt lula
furnicationis ipecie . ? Dictum fccundum . Adveniente , feu confidcrato impedi-
nxntoi livir, cVmuliercopulainhabeant, ultra malitiam quam ex leejufmodi
copulaaftcrt. contrahcntaliam, quam forcc afforc impcJimenCum, v.g. quando vir,
cVmulierfuot confanguinei , li citpuum habeant, uitra fperiem pcccati
fornicationis , con- trahent pcccatum Inceltus. Unde, fi antclvir, &
mulierfuif- fcnl extranei , led poltei vel votum , vel affinius ali ,ua iplis
lupcrvcnirct, certc, quarovis antei corumcopula fuilfet lolum furnicaria; Umcn
deiode facrilega crit, vcl inccltuofa, cV hc de limilibus . Idem dic, li udeni
cum impedimeuto dirimen- tc contrahaot , cV dciodc commilceancur ; cum cnim Matri-
nwnium illud Ct oullum,remanent ezdemmalitiz, quzcrant autcl. Dixi ( Sjinm
ftrti aftrt imptiimentum ) nam aliquando il- lamnovam malitiani nonaffert;
ierror v.g. in perfona malitiam aliamnovam atfcrrenon fulet : fienirapuuns, te
habere copulam cum Mana libera, iuvcniascamfuiflc Antoniamitem l.bcram ,
la.»;-iblam malitiamfimplicisli:«urizatecontra£.tamclle,iiemii» ellcd-jbium
notcll . Parimudoiiiirnpedimcnto Raptus : Tridenti- iramc.iim voluit . ut
irritum cflct Matrimonium intcr Raptorem , cV rapum ,quamdiuraptacil in
puteftjtc Raptoris, idquc voluic oblibcrtatcm Matrimonii. Jam fi Rapiens, &
Rapu communi coufenfu copulara deindc hibcant, fornicacionis fulam malitiam
contrahent, quiarnotivum propter quod EccIcIh Mitrimoniura inicr hjsperfonas
invalidum reddidit, fait liberus Mairnnonii, ouodmotivum nonaddic aliquam
rationem novz malitiz fupra iiinpliccm fornicationcm. Idemdeniquc in
impedimento Crimi- ni>; Ecclciiaenimfancivic, nevir, &fcemina
convcnientes ad occidendum altcrutriu< conjugcm eoanimo, ut inter fe
Matrimo- num contrahant, valide illudincanc , idque fancivic in penam delicli,
&adprsrcaveiidum, nefpe MaCrimonii Gmile delul im comnuttatur. Athoc
rootivura nuUam novara malitiz Ipccicra addit, cVc. . 1 Diclura tertium.
Przdicli, qui Matnmonium contrabunt cumimpcdimento dirimentequocumque,
fivejurenaturz, five Ecclefiaflico , indoQo, ultra nulliutem Matrimonii ,
pcccaiit etiamcontra virtutes, ratione quaruui adell illud impedi- mentum.
Sicnimv.g.lintconfanguinci, Mitrimoniura attentan- dofaciunc coittrareverentiam
dcbitam cunlanguineis, dum vo luntillud, quodipfi< eft impoflibile, ccquod
ob motivum talis virtutis iplisell prohibitum. Mjltomagi^; quia Gchabent aui-
mumutendi conlangtiinev pro conjuge, cV li irapotcntcslint ad prolem,
hibcntanimum peccandicontra ■.uuram, & li conjjga- u, concra jullitiam ,
a.lultcrando, cVc.Hos Umenpercarc pcc- cato :nubcdienfiar puto cum Pcrcx I c.
iuia 11011 quilibet traulgref- prxccpt: atfert malitiam peculiarem concra
Obcdientiara , •ufi quando tuexprcflo auiraonon obcdiendi, vei niG probibi- cio
licfacta i Supcriore, ucipli obediatur, quzhic non luppoaimus'. 6
Delmpedimcntisfolumirapediencibu*,Dico, quamviscum illisvulide Macrimonium
incacur, peccaricamen i concrahetite Matriraonium; cumillis, inquam, quatuor,
quz hodie durant . Namcum primofit comia promirhon rn datamSponfz, cum fe-
cundo litcontra Vocumtaclum Deo, curacercio, cVquartocon- traprohibitionem,
quaEpifcopus, velParochus cibi diftulitMa- tnmonium . 7 Acinquires: Peccaturne
peccato facrilegii , quatenns > qui concrahunccum impedimencodirimcncc,
injuriam faciunc Sacra- mentoMatriraonii, quod nulliter fufcipiunt? 8
Rclpondeo. luputatConinch.i.lo. i.i.n«*».i8. Avsr. 17.9. feH.f. aliique,
licutipeccac, quando nullicer cetcra Sacramenta coiiiiccrequisaicenuc: ucfiquisbapcizarcc
ttnedebiuforma, vel matcria. Cerc^Fi.ieles, quandocontrahunc Macrimonium cum
impediincntodiri nence, fciunt, ficfenor. folumirritum reddere
contractjmcivilemMatrimonii, verum eciamSacraraentum itli contractui a Chrillu
Domino annexum . 9 NctatStoch. AW, m.1, Perez H d.CMunJ.tx. diff.y num.x u
Dian.».{.i-r.4.rrr.X97 cumaliis, quia irritatio, cujus nuncditta?
per:on<ela:iiCiUia;>caditdumuxatin ipfum contraccumcivilem ;
ipticiiimfoiumhuuccontractum niilliimtaciunc,eflofequacur de- ii)Jeineo,clano.iaddle.ationemSacramenci.
LegePercz W.a*. fiU j »5. G. Hurt. ^.1 X. difa. A verf. fj o. f*B.S. V». Kmfui . Ucra-
quelcnccutia prooabiliscff . (LUiESTIO . $. II. An qtiiinmtt* p»ui t*»8ai
kUtrimtniMm emm tmptdinuM» dmmenie eanr*hit , vslidi etntmhu , tfrlviti} 1
/^VUoad primom , idefl quoad Valorem convcnimus om- V / eumomnin6abetTe
abeiufmodi Macrimonioexgra- vi metucontracto: noa folum ob racionem, quamin-
fra rr.iciAt.+. enp.d. f.i. diccmus, UniverUlem , quia omne Ma- crimooium ,
cciam nullo impcdimenco concraclum , irrituro elt, 11 ex metu gravi
contrahatur, modo ibidem explicando ; vcnim etiam ex peculiari ratione ducta ab
impedimentis diri- mentibus . 2 Etquidera ratio pcculiaris pro impedimentis
jure natnras inditis eltmanifefta, nam fi pertonz jurc naturz funt inbabi- les,
Pater v. g. ell inhabilisad contrahendum Matriraonium cara Filta, nuraquid
mctus habiliutera illam dare illis poceft ? Ac ratio pcculiaris
proimpediraentis ab Jure Ecclefuflico induflis difficilior elt, cV
difficulusducitur ex ea communi doclrina , qu6d przcepu Eccleliz non obliganc
cum unto rigore , Sc cum pcriculo magni mali , qualc malum fupponimus adefle ,
quando cx gravi metu quis Matrimonium contraherecogitur . Qjate tunc prxccptum
Eccleliz , quod induxit ulc impedi- mcncum, non obligibic, cV conlequentcr tunc
nullum impcdi- mcntum erit. I Varias
rationesforufl"cminu<aptasinveniesapud Dodlores ; illamego,
poftdiiigentcmconliderationcra, elTe puco. Quando dicimus, Ecclcfieprzccpu
nooobliga.re, ubimagnacltdirricul- tas , malique m^ni periculum , fenfus eff,
quod Fidelcs illa. przcepu umdithcilia cranfi;redicndoitoii peccent . Atnon elt
fenfus, quodilla, quz ipiaEcdcfia , imm6cV Princeps Szcula- ris
lcgitimedecernit , cVvul', efletalia, ulianon lint rcf?cc)oi pacientis
gravemraccum; Sccuscnim conCrarltuf Minoris fa&ua ex cimurelineauctoriute
Judicis, validus ellet, quod ncrao di- xit: luratimormagni mali cxeufat quidcm
ab oblcrvandis prz- ceptis, icd non pio. teica Collic, CalemelleaCtum infc,
qualenv pronunciaclegicimusSupcrior, qui eumaCtum, livcipuntcCve metu fitTuin ,
annuilat. Certepari modo, quicumignorantiain- cuipabili impedimcori conCr.ihic
Matrimonium, non peccacdu^ rantc ignorantia, led umen invjiidccontrahit : lu
Sanch. Uk.%. d.}8.cVcoin.n'.iillter/.vC.//j^»(//r«r i» fint.txetmm.tyC.
Uttrati* *#/?//«*7;^/j«f»r.quiaignorancianon facitperlonascxineptisapus. lca
inCa!unoftro. 4 Ojoad lec-jndum, an mcfj",ravicontrahcns Matrimoniura cum
ii.ipedimcnto dirimente iliicicc agac ? Dico, illicite qui- dem gravjtcr agere,
quando contrabic cum aniroo ucendi con- jugio, fic concracio, vclcuraanimo
cohabiundicura conjuge , cumpericulo incontincntiz. Patet, quiabkanimus
peccamino- fus manifdle eft . At li hic animus delit , eft diftinguendum ;
quando enim contrahis cum impcdimentis Jure Ecclefuflico coiiiTituti; ,
neveniatiter quidcm peccas, quiatunc, licflctpec- catum, idfdcllet, quiaficrcc
concra przccptum pofitivura Ec- clcfiz vcuntis, nequisaccencec
contrahereMatrimonium cunt impcdiraento , at przrcpu politiva Ecclc iz , ut
dictum elt 1 nonobligaoc cum cantopericulogravis mali, ergo, cVc.' Et ica
doccnc communicer Sanchcz, Coninch.G.Hurtad.abeodemci- cati. d. la. dtff.\.
aliiqucabeodem ciuti . t Atvcro ineodem cafu, quo diclus pravus animus deefl 1
quandu cxdicto ractu conrrahis cum impedimentis Jure nacu- rz cnnfticutis v.
gr. cum impotentia , vel tuPater cum tua li- lia, funt duz fentcntiz . Altcra (
quambabet G. Hurtarl.rf. t:. dif.*. fcquiturque Pcrezii.ii. ficl.f. nnm.$. )
docec ce (emper rnorulitcr, quia l inquic ; cunc cuncraherc, cft contra jut
MOanle prohibens Matrimoniura . Alte» ; quamfu- ftinet Such.l*.J.mAtT. d. j.
lequitur Conioch.i.p. aaw.ro. & CaP.rop.a.i ffmf.f.im. aa.}.) docct, teoe
venialiter quidem peccare, eo prorfus modo , quotenon peccare, dictum ellaam.
ptctdmtt in impedimentit ab Ecclefia conftitutit . Ratio eft , quia (inquit) ex
uoa parce tunc matrimooium nonntvatidc, ic ei alia ille lolas
ioefficaxconfeafus iatis i peccato liberatur ei tcdiaimetus.
Etquidemhaocpofteriorem" remexifiiroo. 6 VcrumurgecHurud.Incennreidfacere,
quod jure naturas ptohibitumeft, eftiotrintecemalum, qualeeflet V.G.intentare
homicidiumlniiocentis. Sed iotentareroacrimonium cumimpe- donentodirimeateeft
iatrinfeceraalum , ergoexcuUri nunquam y ne ex gra «•iflimo quidem mortis metu
, potcit ■ RclponJeo, Diftingucndo Majorcm : intentare id ucere , quod
prohilntumevt jureoaturae, V.G. homicidium Innocentit cuio animo volendi illud
facere , c5c cum cercicudinc , quod non faciet , cft incriniece malum , nego
Mijorem , abftrahendo abilioinconvenienci. Ncqucenim condemaabiseum, qui metu
ftrae raortisadacius, lingeretoccidcre Innocentem , proikicndo V.G. cootraillum
fagittam, icienscertooullura illifedamnum allicurum, hsecenimnoneflet vera
attentatiohomicidii, fedfo- liim, quifiilluforiaquaedamittenucio,
quamliciceexhibere pof- fum, utcgomortem evitem. Quonixm ergomeciculoseconcri-
henscum dictoimpedimenCofcit procerto, Grnulloro celebrare Matrimonium ; illa
noo erit vera attentatio Matriroonii ; at- que adeo erit calis adiio digna,
quar i metu gravi excufari i peccatopoffit. Atque hjecad ddendeudam feoteotiam
Sanchcs B>eric6ditufiat. 7 Qu6d fi fciens, tenullum celebrare
macriroonium,ad huc con- trajusvelisverecontrahere, tuoc pnmiH eii mirum,
fipec- ces, uteriam peccares, fiiimilemariimum habens, contnheres
cumimpedimentoinduc(oibEcc!efa; nam tunc clkt, noik obe- direlegi,
cfcanimumfornicandi rubere,<5cc. 8 Quid, <i prardicius impeditus jure
naturae putaret,fe vcrc con- trahere pofle , Sc propterei metu coacius con tra
heret ? Reipondeo, hunc mult6 minus peccaturum , quia bona fides eutn
jnvincibiliter ignorantcm excutat; eatamen fide iblau. ipfunife gercrcnonpolle,
uteonjugem, fatit fupramonuimut. 9
AfFecrum impediraento folum iropedieote, nec peccare in prardiclo metu,
fiabfiotpericula, & incoavenientia diciaa.*. fi- oiilisratioperfuadet,
lumctTipfumnuncinvalidumeft, ni qttt- demex rationeulii generisimpedimenti,
fedcxrationeoniverfali infra, utdiximut, explicanda, qu6dfcilicetomne
roatrirooniam eft nulluro. D S »8t DISPENSATIONE IMPEDIMENTORUM MATHIMONII.
Quid fic nifpeniatio , & qua rationc D ■ipenlationis cll contra iquo cafu,
vel perfoni §. III. 8gJ ,*'»*> imftdimtntummdtfft, <*>» mm vmlidi
cemtrthmi i D % IV. BReviter. Prcter peccatum .quandoadert impedimentumfo-
luroimpediens, * praeter peccaturo , & invaliditatem ma- trimonii ,
quaodoadefi iropedimemumdiriraens, nullapceniipfo
faciouniverf»iiterinairriturabimrcditii,matriinoiiium non prae-
viadifpenfationecoacrthencibus. Dico funiverUliter ) namincurritur
excommanicatioipfo fi- Ao, fed nonrefervtaiaiisciGbus, qui habentur
inClementina unicidecoafinguiniute. hisverbit. Eet, mmi fcitmtri» grmlHui
ttufmugumitmtii , ty AfjiniiMtiiCem- ftnmtnnt Cmatuitm mttrdiSi , mmt cmm
Mtruillibmi cmntrmbtrt mmtrimm. mimm m»m vtrtmtmr , ntt otm Rtligitfu , C
Uutimiti , r> Cltritti in Sm- tritctmfiitmtti timtrirmmiumttmtrmhtmtti ,
txttmmm tk mtitmii ftmttm* tim if f* frn&t dtttrmimmi (mhjmtm . Ciimautem
hzcCooftitutio alialmpedimenranon meminerlt, adiili, ex RegulaGencrali,
qu6dodiafunt reflringenda , exten- di nequiquamdebet; Iti Averii, mmtR.q.d*
mmtr.ft&.t . Vrrt. Dtmi- mnt. Uodeexeodem princip» redePootms
lAj.dtmmtrm.tmt. 4i.amni.o.docet, hacexcommunicitione nonamcieos, quiciiin
nturvinculoCogrutionislcgalis, vel fpiritualis, Mitxi- r le cootrahunt, quia
Confticutio tolum r I IfpenCatio ( uthabet GXoh.C.Rtmmiritiix.mm/T.VM
t^rif^ipud Smachetlii.SMmmtrimt». d.l.mu. a. Caflrop. Ttm.t. tr»d. ? . i.6. p.
i. num.i. aliique ^ „ apudDian. fmrt.Z.tr*a.\. rtftl.l.) EAjmritrtUxm. tit
)*u*.M*itttmititmt cmujitete, ami ftttfi rtUxttt . CliriUS : Eft mitmi
fmrifdiaiemii, qm* frt mlimut fttmlum-icmfm % vtl ftrftmm ttlli- tmr
tHitiumlttmjm lttiiy tm ltStUirnm i» fme ttktH frt x Hsccigitur difpcnfitio
ftrif3e eft interpretandi, falvafera* per propricute verborura» v<de C.i.aV
ftiiii frnmyt. imS. San- chez l*c. citmi. Ratio eft, quii nitun diijjenfationis
eft contra jus commune , illud cmm tollit pro aliquo particulariijr^cli odioii
jury itqn enendi. . . } Hinc feqoitur , etiam difpenfationes matrimoniales , dc
quibus loquimur. debere ftriclc interpretari : jam enim etiam ipiaEvulnerant
juteommuae, cViti ludinot coaamunis opinio . ItaSanchez Ucttit. rnmm.^o
Nihih)miiiosMeroIlit'.a.^4. cmp. 6. mtm ii. cumaliis tencc, haslargaro habere
interpretationem . Ratioeft, inquit, quia tx ctnvfntuii dodrint, quando per *H*
quamdilpoiitiotse*ra xcdiraasad obfervintiim jurit, illi difpofi- tionon
eftodiofa juri, fed iill favens, quia jim tljud fervat : Sed pcr Difpenfationes
Matrimoniales redimusad jus naturae, conccdentis aropliftimim libertateminMatrimonirt;
etgo odio- fse illxnon funt, idc6que , nec ftrifte iotelligendx : Bono au-
tcmcommuni larga hsec interpretatio nocere, dicenda noneft , quandoquidem frvet
priraordiali hominura libcrtati ioMitrirooBiit contrahendis. 4 Hasc Merollar
opinio nirois probat , ideoque probat oihil , probat cnim omncm difpenfationem
habere lirgam interpre- tationem , qui» harc femper favethominum priroordiali
libe»- uti . Ad argumentum ergo ipfiut , Coocefli Majore , negan- di eft Mioor,
nam Jus narurar non prarcipic i fcd folum noa prohibet mitriroonia , ad quae
Natura ipfa propcodet . Si ergo i jure pofitivo iliqua ex illis ob commune
bonura prohibentnr , ( ot cerceprohibentur ) fane in cafibus deinde, ia quibat
pro aliquo ex hit prohibitit difpenfatur , jui , & bonum comroune
violabitur. $ Quando difpenfatio atquivalet legi comrouni , qualii eft dif-
penfatio , quac clauditur in jure communi, vel quas cooceditur communitati ,
largamprofe«6 habet incerprecationem , fcd abfqoe idmiricione , quia tuac
perillim juscommune non vulneritur , fedimm6 jusconftituitur. LegehxC,
&firoiliaipudDianam^.8. rrma.i. rtfmL } i. aliofqueciutos. Dc Potcftate
difpcniandi . I DOteftas, quamquishabet, Gveordioariam,fivedeIegaum , 1 fed
generalicer ilicui conceftaot difpeniandi cum omni- bus, eftlace intcrpreunda .
luSinch. Itcocit.d.i. «Mow.i.Suir. /. 6. dtltgihmitmf.xf. Leflius ; i. tep.^i.
n*m.6c. Racio brcvis eft , quiapoteftis ad diipcnfandum noncll contra jus,
necin alteriut praejudicium, imm6bono communi favens, fiquidembonumeft commune,
adefteeot inRepublica, qui fubdicis confulere per difpenfacionempoflint.
Aliquas limiutiones videapud eundem Sanch.A*.*»j. • • l Dixf ( ttmtrmiittr.
&cmmemiu*ni ) nim, fi barc poteftasdi- fpeniandiconcedMuralkuiper modom
mandati , utfoletpro di- fpenutionibusmacrimonialibus» inquibos fic V.Gr.dicic
Ponti- fexDelegato: Difptnfetemm Pttr° , fi t)mt frmm verirmtt mitmutm ,
velquamvitpoftremihcc, vel fimiliaverbanon ipponantur; ta» mcnconccdat Priacept
Deiegxto poteftltem difpeafindi folum cumiliqaa pecuiiari perfona , il, inqaam,
fiepoteftis dilpcnfan- di conccdatur , erit Itrideinterpretanda . SicSancb.
I.8.d.i.nu.6t Ratioeft, quiainhoccafu, concfllTio poteliatis , vei eft inchotU
difpenfatio, vel fpeciatim reiau adpecularem difpenlitionem , & coniequeotcr
juxupncdiiiacllc ftricii juritdeoet. Si^tem- I De Matrim. Tra& II. De
DifpenC 108 plumillud , quod affertConradus i Coneedit abfolute Pontifex
Delegato, feu executori potertatem difpcnfandi fuper quarto gra-
duconfanguimtatisin favorem V. G. Titii : Dclegatus autem in- vrnit,
quartumcjulmodi gradum efle V.G. ineodupiicera,hoc elt, ex duobus llipitibus
eficTitiura, & BerumconUnguincos , kabetne executor potcflatein difpenlandi
inucroque gradu.' Sa- ncnonhabet, quiacura hxcpotefMtiscooceflio fadh ut pro
pecu- liincafu, cVperfona, Aridtecit interpretanda. (juareintelligcn- di eric
dcuooquartogradu , nimirujnprovcmentcabunoflipite, non ver6exduobus,
velpluribut. De Poteftate difpcnfandi Impedimenta Matrimo- nii * quas refidet
in Summo Pontifice . I T_? Amampliffirae refidereinSummo Pontifice, fedquoadea
JL_ impedimenu, qusenonfantde jure n.nurx, five impc- dientij, fivedirimentia,
reteftindigna , dequa dubitctur. De jureautem naturzcert6efle, diximusfupra,
impedimcnum ex errore perfonar , exligamine, eximpote_tiaperpetua,exconfan-
guinittte in primograau rcdtx linec. Adde ex impedientibus Spon- blia,
quiaefletprzjudicium alteriusexSponGt, niGforte Sum- musPontifex, utjudex,
illafponfaUapropterlcgitimam caufara dcclarec irriu , V/deflediflolvenda. x
Haccfuotclara. Illudcli controverfum , An Pontifex poffit di fpenuxe in radice
matrimonii , id quod cum ad frequentem pra- xim nonpertineat, videatur,
quandoerit opus, apud SanchJ.8. 4* marr.d.j. ».4.Molii_rf.6»4.Conioeh._.ij.
daa.^. Perex -.44. /#tf.5.Gafp.Hurttd.d.i6.«M/r. i./.i cV cx Jurifperitis Marc.
Cunelli Tr.it Dtnalitn.d.1. farticmU (.<»».] J. & fraftrtim.,
t6o.r>i6~4-aliofque. De Poteftate, querefidct in Epifcopo di Impedimenra
Matrimonii. 5. I. Dt Ptttilatt Epifttpi difftafandi m imftdimtmtit ftlitm
imftditntiimi . t T Oquimurdefolumillisquatuor, quxfunchodie impedien- I I cia,
Saeratamttmfmiy Vttitmm , Sftnfalia, Vttnm , facilif- queeftdodirina, nam
poteft Epilcopus difpenfare inprimo, fcd fomudo, quem infra Cmm dt
witmntrat.marr.tr.i.c.a,. p.j.mi.a. tiiftindliusdieam . Potcltitemin fccundo,
quia eft difpenfare in twohibi-oncife, vcl i Parocho, cujusipfe eflSupeiior,
lata . Non potcflautcm in tertio,quia cllet prarjudiciumalteriusex Spon- i$;
nififorte, ut]udcx,earationc, quamdiximus mod6dePon. tiftcc . Denique non
poteft in quarto quoad Votum abfolute Calliu- tis, &Religionis, quia hxc
funt relervaU Pootifici. Quoadalia Voupotcft, fcdadvertendo, femperdcbereadefleindilpcnfacio-
econcedendarationabilemcaufam, ut tib.i.ia Dttal. t.16. 5.4. $ II. Dt Ptttflatt
Efifetfi i* aJiqaa feitm mtctgaria . t TJRseterlmpediiiientum otutis
(inquoexurgenciffima cau- J. fapoflede jurcEpifcop_mdifpenfare, quando
raalitiafup- plet setatem fupra TraS. 1 . dt tmftd. e.x j . 5. 1. num.io. vid
imus , ubi etiam monuimus, praximellc, utetiam inhoc folusPapadilpcn- feO
innullo alioimpedimentodirimente potefl ullam difpenfa- tioneraEpifcopus,
perfeloquendo, concedere, quia nullus iu- ferior poteflquid in legeSupcrioris,
qualiseft hxcdelmpedimen- tis dirimcntibus . Lcge Ca Aropal. r.t . tt. j . d*
itgib. d.6. ».4. aliofque paffim . a Diilum eli ( perfeloquendo) nam ex
prxfumpta Summi Pontiftcis volunutealiquando potell, &qui((emiii inductisiju-
rcEcclefiafiico, namabaliis, neipfcqutdemPontifex potefl, ut diximus . Idautem,
ut facilius intelligatur , prxnoure juvattria in Univerfum. I. Circa poteftatem
Epifcopi in legibus Superioris effe duot Joquendi modos . Alter docet ,
Epilcopum haberc poceflatem omnem difpenfandi indicla lege Superioris ,
exceptisfolum iis , in quibut i Superiore pofitive , & exprefse limiutur .
Alter docet, Epifcopum nullara difpenfandi poteftatem habere indi- cla
Superioris lege , niG folum in iis , quae Superior polkivi concedat .
Pofteriorem hunc fenticndi modum probabiliorem efle dkitCaftrop. Ittttk.mmm.S.
Undevidetur innuere priorem efle probabilem, quem utprobabilem etiam docet
Bonac. apud Caftrop.i. cnam. 7. 5 HI. 4 II. QuotiesinSacris
Canonibusaliquidprohibetur, fed ad« ditur, imperfonaliter, ut in eo poflit
difpenfari , poterit tunc Epilcopus. Sic habct Calirop. Itr. ett fart.f. mtmtr t. Sanches
itt>r i. d.$. mum.\. Suirczdtltf ti.6. eaf.l t.mmm.6. McroliaTV.
a.d.^.eaf.6. nmm.ijH. & loi. & communitcr. Cumcnim ccr- tum fit, in
illts pofTe Summum Pontifkem, fuperfiuaeftcthu« odi claufula, niGtunc potcftat
intelligercturEpifcopis cffe _.it6addit idcmCaflropaL lotttit. Epifcopumdifpen-
farepoflein ditiisSupcrioristegibus fctiam Concilii Generali* . ) Prira6,
inmaterialevi. Secund6, inlege non obligantc adcui- pamullam,
vcladlolumvenialc. Terti6, incafu
altquoextraor- dinario urgente neceflitatc, quando periculumeft in mora, ic
nonfacilis eftaditusadPontificcm. Quart6 , in dubiis, quirvdo nimirum dubiumelt
negativum; ancalus indigeatdifpcnfatione. Quiut6, inlegibusproprus, & non
univerfalibus. Sent6, in ii« eaftbus, proquibusprxfcripueftlegicima confuetudo,
ut poffit Epifropus difpenfare. 6 His prxmiffis, cum alia decernere ad
inftitutum noftruitt non pcrtmeat , difputationemnosreftringemusadlequentcs
qux- ftlones, exquarumdecifionenon ignorabitur, quandonain Epil- copus
difpenfationem cxpedire in impediracntis mitrimooiali- bus poffit. III. Ah Ep 1
fttf mi frtfttr f&Um btnam fidtm Ctatrahtatiamftfftt 1 "P\Ico
nequaquam poffe, quia bont fides oon dat poteftatcto JLJ inferiori ad
difpcnlandum in eo , in quo ipfe inferior potcllatcm nullam babet . Nequedicas
Tridentinum fef.t*. cap. 5. dt Rtftrmat. matrimtn. Conccdere imperlbnaliter ,
ut faciliuS dilpenfctur bona fidc contrahenti Matrimonium cum impedi- mento
dirimente, quimcum mala, pcrquemmodum imperlona» litcrloquendi, mod6 diximus,
conccdi potcftatcm Epifcopis g Neiddicas finquamj hxc enimnoneftconce(lio,red
pennilfio, qua Concilium lolumenunciative dicit, facilius dilpcntaripofle
(utiquoabeo, quieampotcftatcmhabet, nempe iSummoPonti- fice) quando Matrimonium
fuitbona hdc contraCium, quim , quando mala.
NonergoConciliumdatpotellatemdifpenfandi,ne imperfonaliterquidem, idqucpatet;
quialccuspoflet Epifcoput etiamdifpenfare, quandointerccllitmala fides,
licetdirhcilius , quod nemodixit. $. IV. tpifttpm, frrtiaii 1
"ITElfermoeiTepoteft, anEpifcopusvaleatin hit difpenfare V
poftcontraciuraMatrimonium, velantccontradium, id- que, vclin impcdimcnto
publico, vel in occulto. hsec diligenter , oe confufa rcddatur tratutio . /.V
IMPEDIMENTO OCCVLTO , APPARESTE POST x Poteft inhocEpifcopuspro forotantum
Confcientixdifpcn- fare, quandoadfunt limufquatuorcircunftantix. Prim6,G adGc
graviffimancccmtas. Secund6, Geaficurgeat, utnonGt tempus •deundi Pontificem,
vel ejus Dclegatum difpenfarc volcntem . Tert»6, fiimnedimentum, utdiciumeft,
fitoccultum. Quart6, liadluitbonandcs, quando contractum eft Matrimonium, idett
adfuit inculpataignonntia impedim.-nti ■ J Harcdocinna lub quatuur diciis conditionibus
jam hodie recipicur communiter iDoCioribus r utSmch.lib.i.d 49.x«m.j.
r>«i>m.io.Poat. .«i.Jf. c-^.ii.Arcrl amtfl.t9.matr. /W.j.Perer ,
dtmatr.d.i,\.ft8 6. Callrop. d-4. dtfpeaff.mlt.S.t. nam.ft, Etdein- ccps ..•
dudia rationc i prxfumpu mente, & benigmtatcPontifi- cis,
quiinuncanecefliutcprxlurnicur, notleiulibi,indamnuin Fidclium
relcrvarcpoceftatemdifpenfandi, utcamcuncnonpof- fitEpifcopus concedere.
Nooergoneceffitasdathine Jurifdidlio- nem, quamcertcdarenonpotell, ied
bemgnitasPontificis obil- lam neceflitacem. 4 Sedquandonam impedimentum ju do
judicandaericfufiicicnsnecetTiUSr Refpondco , de priore dicam mox c .fta . i
»mm.i6. 1 hfcbreviter habe. Quxcunque urgens gravis oeceffius, undccunquedudia.
fa- tit eft , dummodo fit urgens , nec alio modo poflit autilium ferri, nifi
per difpenfationem Epifcopi, nam, ut fuppotiimut, non eft aditus ad Pontificem.
Addunt tunc nonimmcrit6 ali- qui , rar6 aliura cafum poffe contingeretantx
neceflintisprx- ter fequentem, vel ei fimilcm. Ticius, & Berta in facie Ec-
( nam de fide invenitur Bcr- _j contradia cum didio Titio percopulam, qaam ante
Matrimonium ipfa habuit cum conlanguineo in primo, feu ferundo grado ipuus
Titii . Certe fi fine lcandalo , & periculo infamix non poteft Beru fe
feparareiTitio, donec impctretur difpenlatio a Pontifice,in grarillima
necefliute efle judicabitur, quianon poteft prodere Marito , rel aliis fuum
delictum. Qture abEpifcopotuncdif- ter tequentem, vet ci umiiem. t icius, «
Bcrta clefix concraxcrunc bonafide, dequa loquimur ( mala moxau.»» fta. )
Macrimonium, fed pofleain U Impcdimento occulto laborafle ex Aflinitate c<
Digitized by GoogU Caput IV. 109 ripoterit. Nontpptret autem faeile inaliii
impedimentis „necefiius, quia irnpedimenta aliafine infamia manifellari
poteruot, &dumimpetraturdifpen(atio, fineincommodo iepa- rabunturconjuges.
5 Dixiautem ( rarh alium tafum ptft ctmmrtrt ) neguc enim «onpoflumus,
aliquandoetiam prarlcindendo ab infamia, pofle aliquamaliamnecefliutcmadefle,
jdquod exmox dicendispate- bit, przfertima.io.e>a.ia. 6 Hfc cum bonaiide. Si
verd, didiTitius, & Berta contra- xerintinfidemala, idefl cognoicentes
Impedimentum , poteritne Epifcopusdifpenfare,
concurrentibuscOTteriscoadiiionibuspre- didis? Refp. Siuterque malafide
proceflit, nonpoterit Epifcopus , teftc Sanch./.i.W. 40 dtmmtr.n. 4.
Coninch,Taocr.G.Hurt.,aliifqoe quosciut, liequiturquc Lot. Tr.tjtf. Tlnti.a
%.mrt.*. quiainhoc cafunonprzfumiturPontifex poteflatem Epilcopoconccdere,
& coni5rraaturexTriJcnt./>^".ii.f.j.<i« Rtf.mttr. quodvult, ut
qui malafidcMatrimooiumcontraxerunt, ( quod laltem eilintelii- geodum,
quandoroabridesrautroqueeflconjuge, ) fpe difpen- Utioniscareant. Si ergo
Pontifex ipfe profitetur , nolle tunc dif- penfare, przfumereoe poierimus , eam
poteftatem Epifcopis conccflifle ? 7 NoutautemPont. I.%.t.t\. » Afiui, eum,
quil et prziumprionc, &i pomjuxudida At, ilfaltemalterbonafideproceflit,
multiDocioresutSanch. /^.PontPercz,Caflrop.LotJ/^<r. concedunt, pofle
Epifcopum . nefcilicetalteriuspeccatumalteri noccat, difpeniare, quicquia dicat
Aver.ij.l 9 di mttr.ftcl.i.Girz.it Btntf f.l I .c.t.m.^fJ. quiet- iam tunc
negareronteiidit , cujusumcn rationesfacilc ab non im- perito Le&ore dillbt
ventur . AndeniqucPatcrnaPontificis, acfumma benignius coocedat
EpifcopUdidampoteftatcm, etiamquandoadfuitmalafidesin a- Liquoraro, & vere
urgentillimocalu > operzprctiumeflct, ut i lapicntibus expenderetur . lm
imftiimtntt tccultt antt ttntraBnm Matrimtnium. 8 Antonius, &
Antonialaborant Impedimento occulto diri icnte, &niliMatrimooiumcel tnni :
poteritncdilpenfarc Epifc snente, &niliMatrimoniumcclebrent,"periculum
ertmagnida- adillud contraheodum, fi iritncdilpenlarc Epilcopus ad illud
contraiienaum, 11 fitinroon, uodecxpedari Pootificia dUpcnutio no» 9
Refp.pofle, inforo eonfcientiz Umen. Iu Dodore» non pauci, utSan.b./.r. Pont.
Pcrer, Caflr Mjct. G.Hurt. i.i6Aif.i. Loth. Uarad.\. &raiioeft eadem
prsrlumpu voluntis Summi Pontificis, quamdiximus, adellcin jamcontrado.
Solumblcii- demnount, difficilius hanc necefliutcm occurrerepofle in Ma- trimoniohoccootrahcndo,
quimin jamcomrado. Quandoenim Ma trimunium noi 1 j aro cou t rad u m eft •
poterit Srmiav. g. uti re- medio, quod
indicaiSancb./.r.addecliriandamcontradionem Ma- trimonii , ut lcilicet voveat
per ali luotdies Caftiutcm , quanti cir. citcrrequiruntur ad obtinendam
Pootificis difjpenfationciu , w deindedicatcum veriute, fibi in mentem veiiiue
votum Callita- tisifeemifium (nonautemaperiat temporalene fuerit, an per-
petuum; cumenim tcmporale poflit Epilcopus dilpenlare, non oeneconfulerct
necefljtatiexpedandidifpenlationemi Pontifice ) atqueedicat,
fibiproptereaaooliccreaflenfum Matrimonioprae- bcre, dooec veniatdilpcnfatio.
Athoc remedio utlnequit Con- jux, quaodojamcontradumfuit Matnmonium, quiatunc
altef conjuxpoteftdiccrefehabere iusad pefendum, & tunc deberet altar
reddere , utalibiexplicuimus. Vcrum igiturcil facilius pol-
feurgcrenecefliutcrainMatrimoniocuntrado, quim incootra- hendo,
cOmincontradoboc rcmediouti nequaquam poflis . 10 Faciliusioquam, oam ceterum
pofle, ultemrard, illam nrgerc, etiamantecontradumMatrinionium, iidem Dodores ,
utSuich./.r.Hurt./.oi.?. confentiunt, eamqucomnesadmittunt*
quaaliquUmortiproximusartringerctur ad matriraooium cuma- liquacontraheudum,
utficlegitiroa rcddcretur proles utrefarciretur fionor 1} Certumelt, filioseflelegitimoj
obbonam fidem, Filliuc./M.rr.l 9.1.1 ?J. Sanch./i*.8.af.}4Jv.46
paflimaliosciuns . Verumquzrendumeft, quidremediiadhoc Matrimonium vali-
dandum? 14 Primum remedium eftrecur(us ad Summum Pontificem • At, hoc faclum
eft > fed inutiliter > quia, vel requifitzfunt ali- quotexpenfx,
velacceflusad Romanam Curiam. Conjugesau- temiufuntingentiopprcflipaupertatc,
utoeutrumpoflint. tj Secundum remediumeft diflolutio Matrimonii . At, hoc
duriflimura cft, «5c afTertdedecusconjugibu»', &umen iifuntdi- gnimitioriremedioobbonamfidem,
&ob recurlum jimtailum ad Pontificem . 16 Tertium, utfimulcohabitent,
UoquamSoror, &Frater. Athocnon vulgaribus iocommodisplenum eft: tumquia
affert fcandalumfcientibusimpedimentum, tumquiadiCcileerit, eoa in untafamiliariutecontinentiara
obfervarc; tumquia, dum it cognofcuntlmpedimentum, verofquefenon efleconjuges,
quas paxeritinterillos? quiamor/ 17 Quartum, ut Epifcopus fuppeditet
expenfasneceflarias ad profedioneminCuriamRomanam. Hoc remedium affertVafq.
lz.t,.ijlft.l-jfl.c.l.n.l 6M0mc.it irr.p.difp.J.f l.f.l n.if. diceos ,
hasdebereEpifcopumfubrainiflrare fuisovibus. Verumhoc re-
mediumcftEpifcopomoleftum, &durumnimis, &idcdiSalas, apud Bonac./.cc
itan t e f wm DtdtrHm , & ftntiniuuu SancruCaftr. lott m»x titmU* , ». 9 .
Pon t ./. 8 x . 1 j b ? . oequaquam admittitur . 18 Remediumergo
quintumputoefle, ut Epifcopus dHpeo- fet, potcfleniminhoccaluin
foroConfcientiz, etiamexiftente nuncimpedimentopublico, namfioccultumeflet,
mult6 raagis pofle, modddiximusa.a.Dodores, qui videntur infinuare, pof- fe
Epifcopumdilpenlare inprsedidis circunitantiis, funtSotus , /. 1
j<#fV.j.7.VafqXr. Salas, dt UgJao.fta.iJt^j.CiAi.itJJT.i.d. 6,p*r 5 n*m 7.
Dico {imfm*ar*vidi*tuT) quia abfolutt doceot , Epifiropumin
fimilinecefliutepofledilpenfare inlmpcdimento Matrimonii di- rimente,
&nunquam adduntlimiutionem, feloquideocculto*,
Ergofeatiuntdeomnictiampublico, &meritA, quiaezdemra- tionesdudz iChariute,
& beaignitate Pontificis, ita przfj. munturadcflcaliquandoinpublico,
perindeaciaocculto. 19 Putoitem, haacdifpenfationemconcedidebereabEpifco- po,
atquc peccare , nificoncedat.- quiaillamexjuftitia obligatur
ialiterdocetSuar^a/^.igjija. Verurade hacobligationc lega-
turomnmdCaftrjaw.ia».jutL5j»i«ko. J.i.ia.J. qui benigniuslo- quitur. ao HadenusilliusTheologiconfilium,
quod poflct confirmari exDodrioaPerer, dtm*tT.d.+i.fia.6.m.6. quifichabet: Vt
Epi- fct^UJ difftnftt im iwsftdtmtmtdirtwuntt , rt*urrunr, mt illndfit »ccttl~
tmm. Sitmimtftttmfmty futd imfidijntnr.mfir fuHuum , putiiutri- rttur ftaudalum
, fi tnfcfm diffiufartt , qmmm (tandalum ciffant : Omnttimim ftimmt, ftr
filufuindt , nam ftfft Efifctfum tjufmtdidi- Iftnfatitntictmctdtrt. Sitamtm
ftntrtmmt , hnftdimtntmm iffi putli- tmm , & fimmi futlicam tft traviftmam
ntxiffuatim , ftjftt fimiiutr Efifttfmt dtfftmfart. H«CC ilie . fcepu, vel
rpuellz, veii utftatim feda- 11 Uthunccafumplaoedecifumhabeas, lege
hicConlllium t quodquidamexooftrishujus PaoormitaolCollegii dodusTheo-
logusadEpifcopum Agrigeotiaura rtultis abhioc aoaisfcfipiit <
quodegotunCinTheofogiamoraliadhuc Tyro4 in fummamfide- litercontraxi,
&inufumfortefuturum (utounccontidgit)mi- thi refervavi. ia Titius,
&Bcrta, przmiflis legitimis Denunciationibus , ctEterifquerequifitis,
booafide (oam, (imaiatidemefletdicen- dum , quod a.6. didumefl ) Matrimooium
cootraxeruat ,ac filios tfeflucruntmultos, quorum unus nunc ert (uperftes .
Sedeccepoft annosfeptemiMatrimonio apparuit tmpenimentuminter iplot dirimens
confanguiniutis lecundi in quartum gradum . Notitia
hujusimpedimentieflintervicinos, &fuppono, ~ Wj, imm6(3ccllepublicum.
Siatrtmtnium . 11 Quamvisbiccafus videtur moleftior; tameri, utinfimili
ouperaa;9.didumeft, molefliaineodumuxatfiuefti quoddif-
riciliu^tantaneceffitasinvcniatur, aiiiiqueremediis iudeftituta,
utetiamantecontraClumMatrimonium poflitab Epifcopoin Im-
pcdimentopublicodilpeolari< Atfiin rariflirnocafu urgentifliraa adeiretdicla
oeceflttas« curex eadem beuigniutet & chariute
Pontiflcisconcedendanodfitejufmodi poteftas Epiicopis in prz- fenticafui
ficutinprzcedeoti? Redte igitur etiamiocaiu prz- (eati coacedit Leand. apud
Dianjv. 1 1 jt.f.ttf.\.v. Stitbftrvm. 1» Facenim, aliquem mofti proximum urgeri
ad Matrimo- niumcontrahendum cum alio.ua puclla , ut fic legitima reddatur
prolesanteafulcepta, vel, ut refarciatur hooor didz puellz , veL
utficfedentufgravesdiicordiz rmquibuscafibus* lo.con- cefljmui
Epifcopupotellatemdifpenfandi in Impedimentopublico
apparentepoftcontraciumMatrimonium) runcfaoe proptereaf- dcm rttioncs debemus
concedcre ante Matrimonium contradum ; Eteoofirmariidpoteflexdoclrinamodoaio.allaUiPerer,
cum hic, utfupporKreetiamdebcmus, nonioluni Impedimentumlit publicumt
iedetiampublicanecefltus. Addtfrera » fi forte neeef- fiuspublicanonfit,
reddieampublicam per prudentem evulga- tionempofle, utfcilicctlicfcaadalura,
quudforte proveniretex ejufnnodi Epifcopi difpeniatione devitetur. Peofitcut
Ledorcs tn imiit, am Efifttfmt ftgU difftmfart im imftii- -l Siexhibitisail
igentiis moralibus fquiecerteexhiberi omni- nodebent)dubiumfitnegativum,
inlmpedimentum vereadfit , Difpenlatione in re noftra oon iodigeiuus, oec
Epiicopi , oec Poo- tificis , & abfque illa procedi potefl ad Mauiroooium ,
ut vult San- Digitized by Google tia Lib. VIII. De Matrim. Traa. II. De
Difpenf. chczlrh.tAtm*)rhm d.6, mum.iS. Pont. lih.S: t»p.\\. num.\. Et nos lih.l.in Dtc.
<4f ?.$.7. v. m*tr. nmm. }. quia tunc Pofleflio ftit pro hbertate, hotninis
potcntis uxorcmduccrr , (pliim ( quan- rloor>us cfle judicabitur )
Epifcopus, ad fcandalum vitandum , declaret, difpenfationem non eflc
neccflariam, vcl, ad caute- Um, dilpenlct. Idemm.ilt6ttiagii erit, G probabile,
fit Impe- dimentum twnadcfle. Atvcro, fieertum Ct Impedimentum , fed dubia
caufa , feu dubium fit, an adGt antea neccflius , quantam requiri hadlcnus
expiicuimus , tunc enim ver6 dubiuri potefl , An Zfifetfut, fcttflMtm h*h*t
difpcnf*nii} Etbreviter, Refpondeo. nonhaberc, quiain hocdubiopofli-
dctccrtitudo Impedimenti dirimeotis; potcflas aueem Epifcopi efldubia,
dubiaenim ciulanonpotclt dare cerum potellitem , ergo eiamcdiclis lik.i. ia
Dte.c.l. $.6. v. Difptnf. v JmtifdiS. v, S«Wi/»/nonpoteflIeextenJcre ad
diflblvendumcertum Iropedi- »4 Dices. Epifcopus indubio,
anadfitfufficienscaufaad Vo- tumnon refervatum drfpenfandum, adjejunium
EccleGafticum folvendum, adlaboraodum dicfcftivo, potefldifpenfare ex re-
ceptiflimadoclrina Doftorumapud Merol. t* a.W.4. e.6. duh.il- mm. f 7 tV 1 ' •
n f.o u. ; rr " ' 9. crgo & in ciui nollro . Refp. Negoconlequcntiam ,
qtiiapoteftasdifpenfandi in Votit flonrefervatis,&coztcrisprzdiciis
eftccruin Epifcupo. ut om- nesdoccmus, &fic,operarilupradubiam
caulamiopracdiClis po- teft; At ioEpifcoponooadcftpoieltas
difpcoUadiiocafuooftro , idcft iu impedimcntis, ergonon potcft operari
circacertum Impe- dimcntum, & cx aliapartecaufaidubie fufficieos , non potefl
Epif- copodarecerum potcftatem , ut diclum ell • Ad-.lc, toumhanc potellatero
efleex przlumptione volunU. tis Pontiflcu: Atinre Umgravi, quis illaraindubio
przfume- icaudcbit/ Q_iid, GEpifcopus putet, fchaberecaufam, fed deiride poft
datam difpenU'.ionem, inveniat, fecrravifle, hoccflcaufam il- lam non adfuifle'
Rclp. id mediclurum ioftar.t i.§.t . tnt»f»e*tint*dtfftnfat'l*nii
fuhrtptuii*nali*uidfejfa Efifctfutt 3 j Nondubiurunt aliqui ( ut Glofla,
Hoftien. Gu tt. aliique apui Ciflrop.flifjrffn^iw^affirmare, pofle Epifcopum
firmam per fuam difpei)Utionemredderccamdilpenfationem,quam aliquifortefub-
reptitic habucrunt i Summo Pontifice , quafijam fumrous Pontifex cam veluti
imperfettam conccflcrit , quar pofli t perfici ab Epifcopo. SancPont. lih.S.
r.i }. «.7. iucertus de hsc poteflate eft , quia eam videtur SacerTextus ( C.
Sj>i*cirt*dtemf*nf mn.Jcoocticrc. Ve- rtim nos nullatenus iucerti
efledebemus,quiaillamadmittere non poilumus 1 perinde non adroittunt Caflr.
d.*.it m*t. p.ulr.f. i.bm.xo. A vetf. 9.1 9. dt mM.ftei.i.Vtrf.G.i*
vtadduitrunt. Perez , d.$j. fiii.6. aliique ■ nullibienim illa conccditur
,&Textus allatus (olum per- inktic£pifcopo,utproptsr
multasdifficulutesieparationis, difli- malet ,U Matrimonium Gt nullum,& a
conjugibus validum repute- tur. Adde,poflediciillamfui(Tcpcculiarem
conceflionem pro illo ipcciali cafu , non ver6 legem univerfalem . 16
HxcquoadEpifcopum. Anautem difpenfatio bona fide i Summo Pontifice impetrau,
Gdeiodeioveoiaturfubreptitia,pof- fitaliquaodoprzfumi, ratam, &6rmam haheri
ab codcm Ponti- ficr, dixi U, in XXr.r.J. $.7. V. Difptnftt. n.S.&9. An
alii a Summo Pontifice, vel Epifcopo poflint aliquid inimpcdimcntis Matnmonii?
1 TJOtcftdubiuri. Primo, de VicarioEpilcopi . Secundd, de 1
CapituloScdeVacante. Tertio, deRegularibusperprivi- legia. Quart6,
deCommiflarioBullBCruciatae . Vtcntint I.fifccfi ■ a Quoniamhzc
poteflasdifpenfandiinprsediflis necefliutibus eftOrdTnaria Epifcopoi
ide6eadelegabilis cft. Quare fpecialcm cunccflioncmejufmudipotcftatisfuo
Vicario, feualteripoteritE- pifcopuscommunicare , LcgeSanch. Hi.iJt m*tr.d^o.M
mj ». j Verumadvcrte, hanc poteftatcm Vicarium non habcre cxvi Vicariatus,
feddebcrefnecialiteripfiabEpifcopo conccdi,utno- UtSaiKh./.i.^«Mrr.i#.40.
n.ix.Caflr.H' *Jt ff*nf.fj,lt.$.i.n.\4. Gafp.Hurt.ia6. dtf.i. ».7.aliique.
Cnfitnlnm Sedt-v*t*nti , *jnf'ui Vtenrint . 4 SanepoteritCapiiulum,quia,Sede
Vacantc, fucceditintou JurifditlioncEpifcopi.Vicariusautcmipliiis
poteritquidem, fcd exlpecialiconceflione,non vcr6cxvi VicariatusjuxtidWi
n.frte. RtinUrtt . I Nullum cirahoc ( uthab«Sanch./.8.rf«w4/r. difp.6. n.iS.)
Religiofi privilegiura habent , atili aliquicx illi illimis Re poftmt
drfpenfara cumiofidelibusexiftcntibusinrcmotiflimis Regionibus. Et Qui« dem (ut conftatjio ImpedimentisG)lum
Jure Ecclefiaflico induilis . Dequa rc vidc Sanch. l*e. eit. >,. 1 v. Ao
ver6 poflint difpenure in petitione debiti , G fuperve- niat
legitimiscon/ugibus Affinitas cx copula illiciU , * c*f.6.nnm+. 6 Poteftas,
quzCommiflariohukconccditurfuperhacre, il- launacft, quacum
quibufdamconditionibus polfit is difsznfare inlropediraentoAlfiniutit,
contracloei copula fornicaria. Iduc explicctur, habeprzoculisipu vcrbaBullz,
apud Lud.aCruc. in Exftfit. in Crnc. m inttit tftrit , 111 c urioconccditur.
ttmi aitSummusPootifex Revertnd» Epifap* , 1 dtpnt*tttr, dntut
fntntimidifftnfandi in f*rt CtnfcuntU, dumt*x*t ttnUitd*titlittrii, ftm ptr
Cinfijftrem Ucirntn , cnmhit, ttuipim* , f> fitundt A$u*tutii, ix
firuicutiin* eentrudi, fr*di»uic*njmuSit liMtrimtnium cintrtxert , dxmmtd* fift
Cinc. Trtdtnl. iiliui ftrm*m ftrvtvtrmt , ut imftdimtnt* hujufmidi oeeult* pnt
ftnitut , & *l- ttr ctntruhtntium , ttmptrittntr*t3i Mutrimimi impidtmruti
i-n*rui ixtittrit , dr*utdd*»utUl*tt fmrii etnfinfui frmi ctrtijUuti, t*t i-
tunut ( fividthitur *dcvit*nd» fe*nd*U ) euufu mullittit , ilutrU mtnium mter
fi , iti*m fitrtti , dt nnvt ctnttuhtrt ftjmt , fnfeiftum, & fnfcifiiudum
txindi Itgitimum di Bulla . Difcurre nunc per iingulas ctaufulu . 1
^uiCimmiffuriui dtfutntmr. 7 Neigoores,Commiflarium hunc.cui Pontifexprzdiclam
pote- <Utcmcoocedit,refidereinHifpania, quitameofubftinuitalios ia fingulis
Provinciis, quibus eam poteftatem fubdelegat . Ilie vocatur
CommiftariusGeneralisthi Commiflarii Provincialcs . 8 Inquiro jamprim6,
quojureGeneralis hancpoteflatcai Pro* viocialibusCommiflariiscoocedit ? Refp.
quiahzcpoteftasGeoeraliCommiflario eft conccffa on- nibusfuccefloribus, ide6
ordinariaeft, atque ide6 delcgabilis . Addeid peculiariter
concediaPootificeCommiflario GeneraJi , uta.w. jamjamexplicabo. 9 loquiro
fecuoa6 . Ao Commiflarius Provincialis , qualitt eft nofter Archkpifcopus
Panormiunus pro tou Sicilia, poflie hanc eandera potcftatem difpenfandi indiflo
Impedimerrtofub- dclegare alteti tertio, feu Commiflariis fpeciilibus , quos
ip(o Commiflarius Proviocialis folet in Gogulis Civiutibus confti- tuere,
quofque vocamus, diftioflionisgratia, Commifiariospar- ticulares ? 10 Refp.Ex
vi przdiclz Bullz mihividetur, non poffc,quia , quamvisCommiflarius Generalis
poflit fuam poteftatnn ampiif- 1 1 me coocedere Commtflariis Provioctalibus ;
uc eoim habcnt vcr- ba ejuidem Bullz . Ittm,mt ( Commiflarius Generalis^
dtfmt*ttfc£uCammtjf*ra*mm im fUfultt tttvinciit ftr Itetrum trdinuritt,
<ju*rum ecnfeientit mm- runtur prtvi» m*tur* dtlihtrtuitnc affrthtmdti c»m
fimtli, vtllimmi-, tat* fattftat*. tt Tamen, nihil Pontifex coocedir, ut ii
Proviociales po(- fmtdeindc alteri tertio eampoteflatem communicare . ConBr-
roaturPrim6, quiaquamvis Dclcgatus Principis, etiam aduni- verGtatem caudtrum,
poflitalium fubdelegare; nihilominushic alius nonpotcfttertiumdclcgare,
utrecteprobantSancb. l.i.mutr. «V&.31. ».9. Merol. (*».!. d.f.c+.n.xoi.
alios ciuns, aliique <5c cgomox »».M.Utiiis dicam. Confirmatur Sccund6 ,
qbia przdi, cliCommiflarii particularcs, <5:tcrtius quicuoque oon depuura
folent, nifiabipfoCommiflarioProvinciali, & non perlocorum Ordinarium,
utrequjrituriSummoPontificcadcoaccdcndam po- tcllatem illain, &c. la
Dixiautcm {Exvi frtdici* SmtU) nam,fiadGtaliquapecu- liaris difpoGliomagis
ampla, noneritrairum, Gextendatur «o- teflas; Sanenoftro Archicpifcopo
PanormiunoComroiflariusGe- neralis haocpotelfatcmfubdelegandiin hunc modum
conccdit. vide inlit. Dtpmtutitnti Ctmmiff. hnjuiRijuj, qu* firvainr *fm*\
dittum Atthitf. §lueni*m in Rtgne Sieilt* fmmt Diaretftt dijtinS '» , mtc
Atchitpifttpm* ftttfl ftt fiipfum incmnihui prtvidtrt, tdttcanttdimui ,
uttfjtv». Ii*t ftr fingul*i Diatttfu ntmmurt, ftmtliftrtCtmmiJfariti farticm-
Urtt in Diectefihmt, vitltcii, mhiifft ntetffarium ^uditthit , amihm» mtt
ctnetdimmi f*tmiiaiimtxircinJimunuiCcmmi/f*rhmiiil*tii ,fr» quihmt
futrmtdifitnuti, durnmtdt frrvtnt BulUm Ptutificit, inftrM- fiicntmqut , CTr
Hrcille. Vidcsautem. quarationeinhac difpofitione non ipfeArchie- pifcopus
lubdclegat, fed folum nomioat, fcu eligit perfonas , quibus
CommiflariusipfeGencralls poteflateraconcedit.quzelf Docirioa valdecommunisapud
Doctorcs ( ut Sanch.Merol. Poot. mtxetttndi) inaliismateriis. Videsitcm,
hosdcbcrecflcapprobatos abOrdinario; Id eoitn vult Bulla Pontificis ,cu;us
verbaattulimus».! o. ij Sedrcmanetilla difficulus. An Archiepifcopus poflit
nari modo cligere aliqucm v. g.Theologum , non ad totum didum mu-
nusCommiflarii, fedfoldmad valendum difpenureinuru aliqu» caufa. • Digitized by
Google Caput quintum. ii i etu(a( v.g.iniropedimrntoMa_rimoDii excopula
illiciu, altero nefciente, &c ) Relpondeo. Atiquisdifficulter id
coacedecquUfiais Commif- farii Gcneralis, &verba przdiclaajufmodi
conceflionis, folum volunt, ucfingulzDicKcefes, vellocahabeancluosCommiflarios
ad orooes caufas , non vero feparatim ad unam , vel alteram t quam leparationem
non videtur polTcfieriabhuc Archicpifcopo ; cum eam in mandatis oon habeat .
ConftituatergoThcologumillum , ^fed fempercumdidU Approhationc Ordinarii )
ablolute Commif- larium, &Gctutdprocedet. Aliquisaotemconccdctcum
Approbatione przdidU , quia cui videturconccdipars. Hzreo.cuinamex his : Tu tua
Upientia ad alterutram me , Le- __»impel!e. An ver.exdidii,
&exdod.rinaSancb./«M. "»■«"'•
rf.ja.i».i8.Merol./-.j.-1.7.r.4.Pont.//..j...i6.».io..^r.__. ««.». fim,
aliorurrtque, colligi valeat,pc..ectiam validcfic dilpenfare Archiepifcopum ?
BxnnnctgtiilptnftdltiiV.G. imptdtmtntum ix tepuU MitiUnatdt ;upraiicieexertum,
difptnft , tnquam, frt ili» , vtlillit ptrftaii, prt auibm tulitTltttltgui
judieavtrit tjft difftnfam- d»m. Tu, idemLedlor, dijudica. 1 4 Dices .
Poflumufne affirmare , Delegatum , atque aded Com- miflariuro Gencralem
Cruciatx pofle fubdelcgare aliquera, vcl aliquos, quibusdct poteftatem
fubdelegandi , laltem excocapi- tc, quddficDelegacusPrincipis, & ad
univerfitatem caufarum , tuncenim jam Archiepifeopus nofter poffetlubdelegare
Thcolo- gumillum, &c. Rcfpondeo Prim_, efto poflic: undehabcs, quoddcfadto
fic (nbdelegaveric ? Ego iaiic contrarium habeo , nam Comuiiflarius Gencralis
modo num.u. pronunciavic, i fe fubdelegarinomi- natos a Commiflariis
Provinciaiibus ; ergo videtur excludere ipfbs Provinciales Commiflarios ab
ejufmodi poceftacc fubdcle- gandi . Refpondeo Secundd, roeideodixuTc (tflt
fefft) quiaid municerreprobatur. AudiMerolLrM.-^d.7.r.4..4«aw.ioj. Aionemhanc
diferterefolventem. Vtrmm (aicj Dettgatai fnnci. fit ftffit dtugatt tum
ftttflatt fubdtteganii enfnm fibittmmiftm? Etrefpotldet. Jafon dicit , ferfa»
peffe , ficuti fattft Ordtnariai . Kattt tfft ftttfl, mua Dtttgatm Priaeifit *H
majir ardinari* Qucti taufam fibidelegatam, fedeftvaldi frtbabile, Ordinarium
ftffi4tlt- f»rt eum fetefiate fubiiltganii , trgtm»lt*m»iii id ftttrtt Dtltga-
tm Printipli . Vtriun hte (tnttntia ttmmunittr rtprtbatm . gui» dtltga- tui »»»
habtt fae»li»ttm »ltr» fibi ttneefftm , c»m trgt Dtltgat» Trineifit felum
rtptriatut in jurt ctnctffum , fefft fubdttrgart ;&»»!• libittnttdatur,
auei fefitt iart fttiftatim fubitlegandi ,idna»penrit. ZtiJtmiieeniumift»
ftrtieri at Dtltgate ad anrvtrfitattm caufarum frtfttriandinratitmtm. Ita ttnet
Glolla , Pelinus, Paaorm. Alcxan- der, Bcruch.Maranu, Mandofius, qutttitat ,
fttjuitmaut Saac. lib. 5 .it matr. i.\l. a.9.Diffar anttm tft ratit dt
Ordiaaria , & Dtltgatt. Nam Diligatui ntnhabit facutiatim ultra Jibi
tenttffam, Oriin»ri»t ■veri habit fataltattm, & Jmifiutienim univtrfatem ,
eamQUt pre- fria nemme txercit . Hadlenus MerolU . Rcfpoodeo tertid .
SiCommiflariusGeoeralispuUflet, fepofle haoc poteftatcm fubdelegandi
commuoicareCommiflariis Provin- cialibus, fancillamipfisdiredicommuoicaflec,
<3c nonclscc uius modoillodido ».is. AMuehascDlmisforufsepluribus, fed fuit
cujufdamTheologi, cuihzcmeadiflicilisTi-acft. Difftnfandi. tj Hiaeinquiro.
AnCommifsariui poffit difpenfare iu diflo impedimeDto fine ulU compoGtione
eleemofynz in favorem Cruciatz ? Rcfpondeo. Inaliis cafibus, in quibus
cotnmifsarius difpcn- farepoceft, dicicur in BulU, ut is habcac poceftacem
iifptnfan- di, & eemptaenii: uode videturecum in hoc, dequo agimus >
idem efsedicenduro . Veruramihi non eftomnin*certum,illud ( ttmfentmdi) cadere
fupercafum noftrum . Namprimd.in BulU dicitur: Datur ftttftai Ctmmifari»
difbnfamii, & ttmfentndi im eemmutalitne Ugattntm , &dat»r ptttSat
iifft»fandi , & etmfenen- diinirrtgularitattttntTaii*, ^v.Deirjde
verodicitur. Ittmdifftn- fanii inAffimtatt trtntxtaftu», &c. Vidrs in prioribuscafibus
po- tiiillud (ttmptmtndi) non verd in noftror Nihilominus puto non efse
recedeadum i praxi , quam videohlcadefse, dandamquecf- fe eleemolynam juxta
qualiutem perfonz , & deli&i . Quz pratis minimdinnititur ineo; qaod
omnes conceftiones hujus Bullztendunt infubfidium temporaleCruciatz . Sani D.
Fran- cilcias SilernoCommifsario., SedeVacante, nonmulcis abhinc annis
hancdifpenfacionem concefliccuidam pauperi cum onere elareiendi julios circicer
quioque, hocefturenos Siculos fex , w fubfidiumCruciatz, &potuiIsetminus,
fidifpenUndus pau- periorfuifset. Idem proptereafdem ratioaes putodicendum
dedifpenfatione adpetenduradebitumconjugalc iocafu, queradicemusinfrar-f.
terminato Mairimonio invalidoex di£la Affinitatecopulz illicitz, non nominatis
pcrfonis > explJcatoumen diflin&e gradu primo , ( videmoxf.9. $.7.».».)
velfccuodoredzliacz, vel tranfverla. lis i nam ultra non excendihoc
iropedimencum ex copula foroicaria , didum efl fupra facis) quibusvel difpeolat
orctenus Commill3- rius,fa£la compofitione,dequa mododiclumeft, vcldando litte-
ras , inquibusnullusnorainaturcxdifpenfatis:quzumealittcrz , &r- 17
HlcponunturConditionesquinque, fubquibut folis CoramilUrius przdiflam
difpcnfatioaem concedcre: iis pofitispoteft, etiamfifacilis ellctaditusad
Pontificem, quiahzc reftridtiononponicur inBulla. 18 Primacoaditioeft ,
utMatrimooiumrepcriaturcoatraclum juxtaformamConcilii Tridentiai, idcftcoram
Parocho, & Te- ftibus, &ialupcr cumdcbitis Denunciacionibus, nam
fineillis non dicicurfervauforma Tridenciai. Qu6d fiEpifcopusuaam, vcl omncshas
DenuncUcionesdifpenfavit, jam fcrvata fuit Tri- dentini fbrma, utlate habes
apud Bafdi, inBult.Cruc.p.\. tra- Oat.j.taf.i. fcB.i , numer.i. quinotat, fiuna
untum omitutur , auamvis cum culpa, Matrimoniumadhuc dici conCrattum fub debiu
forma , quu levis eft oraiflio , quando tamen Parochus eft certus non apparere
pro illo Matrimonio ullum iropedi- mcntum . 19 Secunda,
utidemMatriraoniumfueritcontra&umbona fi- de,
faltemexpartcuniusexconjugibus,qui igooraveritintercef- ClTcejufmodiiinpedimentum
Affinitatisexcopulailliciu. Quan- do ergo uterque coajux impcdimentum novit ,
nihil illis concelcre poteftcommiflarius. Olimquzdam fcivitfuum impedimeacum ,
ieddcindeexaliorumdic.isfibiperluafic, illud nonadefle: appa- ruitumenclarepoftcootradtumMatrimonlum,
fuitne Matrimo- niumilludbonalidecontradiumr Refpondiaffirmativ., quu jam
fmedolo, finefraudccontradiumfuit. so Tcrtia,
utimpedimentumCtoccultum.Quaodoautcmhu- jufmodiefle, exiftimandum lit, mo\
d:cam n.t-y -y ,v ;. 21 Quarta, utalterimpcdimentiignarusccrtificccurdenulliu-
te prioris conlcnfus cacita , fi videbicur ,caufa nulliucis . Quarc , fi
hzceercifieatiofadhnonfuerit, non valercdilpenfationcai, mc- rit6 docetTrull.
in Ball. Crut. IA.%. dub*. aa Quiota,utadfitaecefTius, ealcilicet, qua,fiillud
Matri- monium dirimeretur, pcriculum cflct alicujus fcandali . Quo- 0 iam verc-
ex difsolutiooe Matrimooii , exifteate impcdimeato oc- culto, facileMulieris
fama ja£iurampatere.ur,iaDupuqucfacil£ remaoeret, ideoregularicerfemperadeftejufmodi
Quarca coadi- tio ; G nihilominusinaliquorarocafu fcandalum aullum timcre- tur
, noapotcrittunccommifsariusdifpenfare. a| Siautem, poftquam difpenUtura fuit,
divulgetur publicc forte iropedimeatum,tunclPontifice pctendaeft obtentw
difpcn- Utiooisratificatio, & intcrim proforoextcrnoeruatconjugcs fe-
parandi,quia proexternoforonon valetCommifsariusdifpcnUre.
Quodidcmobfcrvandumeft, quoties in foroCoafcieaciz dilpen- facur in
quocuoquealio impedimencoocculco. 24 Hiumcn occulte difpcnUti, fcd deinde cognito
publicd impedimento, fi copulam habeant, non peccant pcccato forni- cationis,
quiavere conjuges funt, fed (olum fiea copula fria- tur, peccaot, velcootra
revereotiam debium EcclcGz , vel ra- tionelcandali, &c. 2j Sed quaodonam
impedimentum hoc dicctur occultum ? Refp. Aihuac cffeQum, ut poflit difpenfare
Coinmifsarius (idemquedicde aliisimpedimentis, &deIidlisquando difpenfa-
rii vclabfolviconccdunturutocculu)curanon intendatur, nilt obviari fcandalo
publico, illuddicetur occultum, quod non eft publicum, necfamofum, ncc
maaifcftum , nec notorium. Qja- reetiamG probaripcrduosTeflespIanepoflit, adhuc
dicetur oc- cultum . VideSanch. lib 8. dt matrim. d.la, n.j Verrjcel. in q.Mot.
sr.j.f.ji.a.i.aliolqueab ipfocitatos.Ucergo publicumGt ,&c occulCum,
debecefsecognicumimajore parceColIeeii, vel Vi- ciniz, velCommuniucis ,ubi
iaveniaaturfaltem perfonz decera . Scdcert. (ut nosZ/0.9. / n Dic c. j. a.10.
advertimus ) prudcntis arbitrioid maxim. relinquendum ; namaliquando inmagna
Ci- viute, etiam G decem rera aliquam fciant , non dicetur publict incaCiviute,
nififortein iiscircunftantiis, inquibus iacile rcs adalios divulgabitur. x6
Quandolmpedimentumefldcdudhimad forum contentio. fum,fan. diceturpublicum,
deducitur autem aJ didlum forum prrcitacionempartis. Quarcaatcillam , etiam G
delatum Gt ad ;udiccm , non diceturadlbrumcoatentiofum efse dedudlum , ne-
queex hoccapitepublicum, eftoexalioexprzdidlis. a7 AdditSanchczduo/«. .1.4».
Caftrop. <-«£«<//. Crne.i.nnic. f. In fatt Ctnfeuntia dnmtaxat
u.m.i.^itAiinBuU.Cr»c.f.ytr.^.taf.\ ftif.x. Primum , efse ex -,
fiquamvisfucritdcductumadforurn 1. wHMra icateaciam, Gve intcrlocuCoriam » fivc
acnninvain, cauUfueritexpeditaintavoremRei, etiamfiTeftes infavoremfucriatfalG,
quia tuncremanet, ut erat prius, ideft nonprobatum. QuicquiddicatSiiarea,J.
Ctafu.i.tt. jiA, j.quiim- mcrit6oegatdcInterlocucoria. Naminfamiadelidlicciam
aufer- exptdienda eft turperfeoceacUmloterlocutoriam, quzpronunciat expofiu in-
Digitized by Google III i.npediraentomdeduci in Lib. VIII. Dc Matrim. Tra&
II. Dc Difpenf. Judicium,<t : ergo nuot oova i ndicia apparerent , fcd ic ea
difpcnfare , i» Additfecund6, e(Te adhue «ccultum impcaimcai.uni , fciatur
V.Gr. copulaillicita, fedineo loco ncfciatur, cfle im- 3, quiajam ficceflat
fcandalurn • quoad Matrimoni funt voluourix Jurifdiftionis » fed folum ac,at '
pud< »9 AddamegoaliaquatuorexDoUoribus, M. PauloLcone «• fraxiadlittr.
Pctmt.f.l. init. Portell.apud DUn.f.8. /r.J. nf.X IO.ct aiiis: namPrim6»
placotpermaxime mthieadodrina, quse do- cet, nonpofleiDelegatodifpenfariei
impedimeoto, vel abfolvi illuddcliaum, fiquandoinpoteftate,
quamdclegatSupcrior,di- eat: DnmmoJo imftiimtntum , /#« iilulnm fit imnina
occxltnm , quodfoletdici, quandodeliClum, unde oritur impedimentutn ,
eftenormc; quiaillud ( tmnini) explicatur ( tttalitir. & indi. ftmdi)
tuncergo, nocpublicumcflcdcbet, nec probabilc, lege Verriccili/.f . ».8. jo
Secund6. Si resficocculta in eo loco, ubi expedicndaeft difpenfatio, &
alibi fit publica, eritnc in re noftra adhuc oc- culta ) Refpondeo. Erit,quandoabeftpericulum,
utpoftei.etUro ibi manifeftafiat. Quiaefseimpedimentum occultum, ibi verificari
folumoportet, ubi Difpenlationis favorimpenditur. II Tcrti6. Sideliclum, feu
impedimentum deduttum fuit in Judicium, &incofuit punicum , notoriumneerit?
Relpondco, inrc noltu notorium erit, non occultura; blica enimpcena
puqlieuronout deliUum. Idem dic, li ad caufa examinatur, taltem quiaeftin
proximo pericui (tationis . H Quart6. Quid , fidelictumin Judicio, necfuit
punitnm, nec abjolutum, quianon potuit probari. Unde veluti negitiv^ ccfsavit
Judiciumf Relp. tunc exGlofu inC.Omniftttnt it Atcufat. V. Dtnun- titntnr ,
poftannum elapfum dicctur, <5c erit, quantum eft ex hoc capitcoccultum,
quiaquod probari nequit, prsrfumcodurn 1% Mdgna eft controverfia. An Matrimonio,
quando revali- daudumclt, dcbeatadefseprxlcntUParochi,&Teftium, dequa re
t-goplunbus , infra tr^.it ctnf. t. 4. ».<.fed hicejulmodiquseflio
locumnonhabet, quia, quamvisinaliiscafibusillarequireretur, htc nequaquam
requiritur; fiquidemexprefscPontifcxconcedit , ntfecrcte poflitejufmodi
Matrimonium revalidari, & raerit6, tumquiafcandalafic vitantur, tum
qutajamfupponitur Matrimo- nium illudinfacieEcdeuz, hoceftcum diOaPirochi,
& Te- itiumafliftentia, fuilsecelebratum. H Qu6dCeveniar, utdeindefiat iropedimentum
publicum , debebitpeti proforoexternodifpenfatio, juxudida».ij'.<Sc de-
bcbitadvocari ParochuscuraTcltibus; utnos/«r. «r.dicemus , noutque refle Trull.
Ui.t. £4. d. 1 . » 7 . Mi tj Hanc legitimationem valcre folum pro foro
Confcientiz rertum fit, quiatota pottlu&Commifiarii eft pro interno foro
dumtaxat. Quare, in forountumConfcientias poteritfic legiti- matus promoveri (
uchabetSanch./t» S.W«»»»rr.«'.6.».ij.)id Or- dines Sacros,
BeoeficiaqueEcclelUflicarecipcre. }6 Anpoflicex vi hujuslcgicimarionis
fuccedere inbonistcm- poralibusperindeaclegitimus , quxftiocft iatcr DoOores,
mot ritmdos, quosadi, uplacet. lllud recolc, ex aliocapite, nimi- rum et vi
bonse fidei , qua faltem alter cx conjugibus Matriroonium contraxic, prolera,
dequaa|timus,legitimainclsc, tumperleges civiles, tumper Canonicas.
Undejaracxhoccapitepoteritfuccc- derr in bonistemporalibus. LegeSanch./i».8.
dtmatr. A. 51.11,46. aliolquc 1 meciundos . lnfra /«*. «U «rr«x. r. r 7. *\x .
».». C A P U T VI. Quis poflit difpentare ad petcndum debitum , fi quando
conjugibus fupcrvcniat dida Affinitas cx copula illiata ? 1 /^VUomodoorUtur
hocimpedimentum, diximus fupra, rr. VJ»'ii.5?hic,
quifnamilluddilpenfarepotelt.cnt bre- ^^^viterdicendum. 1 PoteftPrimi,
Epitcopus refpeclu fuarum ovium, etiam fi aditusfaeilisfit adSummumPontificem,
nuljaque urgeatpeculU- risneceflitas, idquefaltemexconfuetudine
jamlegitimcintrodu- ua , ut habet Pontiu* M-8. c . 1 5 . ». 9 Sanch lii.SJt
msn. J.i 1. a.i t. Ca ft r op. it (ftn(. i.A.fjtlt. $.i.».i6^1iique,quidqu4dnegetHurtad.
i.ii.iifi.n i.it mntr. Eius Vicarius non potclt, nifi ipfi fpeciali- ter ab
Epifropo ejufmod i potellas conredatu r , qu ia eft regula genc- ralis apud
Meroll t ». j . i.j. it fnrifi. Vic. r.6. « ». 1 xS . aliofque ab ip_-
leeadilpcnlare, quztunt volun quscfunt
Jurifdiaionisnece&ariae.atdjfpeolare, eftaaus Jurif- didtionis vol untarise
, ut omnes apud eundem doc t Poteft, fecund6, Commifsarius habet" Ittm
Commifftrititunr fneutttudifftmfsndi m j ftdimtntt fnftrithititxnBitntinttdtm
ftrtctnfcuntU 1 4 Rodriquez, cVVillalobosapud Bardi iiSnlJ.Cnu.f.i.tr.y t.
l.a.i.extendunthancfaculutemComiiiifsarii, utpoflit dilpenfa-
readpetendumdebitumcum conjuge, cuiid interdicitur ratio- ne cognationis
fpiritualis » contracta; cum alteraconjuge . Sed me- ric6 eos refellit Sanch.
lii.S. n matr. d. 1 j. t \. Trull. apud Bard.<Stt ipfe Bard./«r.rir.aliique.
quiaCommifsariofolumconcedirurdif- penfatioad petenduradebitum, quando
impediraentum fuperve- nietex Amnitaceoru excopula illiciu: at cognatio
(piritualif nullomodo dicitur Aflinitas. Quarcidiverfisnoa poteft fieri ilU-
tio. Nequedieas, concefso majori , intelligitur concefsum mi- nus, id enim
verum habet , quando minus continetur inmajori > nonver6, quandoeftdiverfum
. 5 Religiofi privilcgiati , quales funt, qui communicant cum noftrii
Privilegiis, pofsunt in praedicio cafu Affiniutis luperve- nientis difpenfaread
peteodum , etiam poft abUu v i vat vocis ora- cula, quiahoc Privilcgium
habeturperBullam, ut fusc probat Th.Hurt fi.»r.}.(r.ii.(,i ,.1 t94.tkG.HuTt.
d.t6M mntr.dif. *.n.S.Loi)\jr.\jrif.a.xjmt.t.D\anf.llJT.
.rif.l6jtU,a»ixtractnfif- fitnim f idcm d ices de d ifpenfatione ad pctendum
debi tum ab eo.qui cum Voto fimplici Caltiutii Matnmooium celebravit . 6
Duoadvcrte. Prim6, pronof)risrequiri,uicommunicatic- nemhujusprivilegiiconcedatPater
Gcneralis, vel ProvincUlis , iu enimid reftnnxit nobis idem P. Generalis . 7
Secund6. DifpenUtionem tunc poltcriorcm ad petendum debitum abeo, quicum dido
Voto iniit Matrimonium , not» poue, difpenfan i CommilsarioCrucUtx, quia hoc
ipfi nulli- •i concedicur. 8 Qucrei. PoteftneEpifcopuir Rcfp negat G.Hurud./
e.m. 9. quU id efset ( inquit ) d ifpentare i n voco Cafti tati s, quoad al
iquenm a<5tum,adqucm nonfeextenditEpifcopipoteftas,quUVotum Ca- ftiutiseft
SummoPontibci refervatum . Sedprofeci6amrmandura puto ; idquefaltem ex
coafuetudinc , ut dixi, /*•.*,. r» ntc.t. 1 6.§ .4.».
4V(quemlocumrecolcre,nonerittnutile, quiaad rem nuu ) idemque docec merit6
Caftrop. dt ffnf. d.+.f .mlt. §.1 . ». 1 7 . De caufis difpenfandi in impedimentis
Matrimonii . alujna dt bit canfis im 5- I. 1 A Ddifpenfationemquamcumque
rcqairi c £\. lem, cV proportionaum, fiepidiximus cum Sanc. //».». dt m*tr.
i.tS.Hc Caftrop. rooxciundo,aliifque,quadeficiente, dif-
penlatioabinrcrioreinlegeSuperioris fa£ta, illiciucft.cVnulln : fed (
utvulcCaftrop. /«.i.rr.}.«/.6.;.8.$.i. alios ciuns) valida ; lieetilliciu, fi
(Ut futetiam fiatepeutur; aSuperiore, vel »b Inferiore in propria lcge . t 1
EcquidemCajeun. aliique apudSanch. moxciUndum,pcc- caremortaliceraic Superiorem,
fi line cauudifpenfet in fua.vel Przdcrefsorislegc, niii parvins maceriae
excufet, (edumenre- guUricer folum venialiter peccarc, tumSupcriorem, tum
fubdi- tum finccaufaeam petentem,tenencalii, lencitque Sanch. /«•.£.
d.lS.nnm.T.&tpudDiin.f.S. tr.lo.dtittH.rif.it. e>rr/.)r.& la- tius
f.S.tr.^.rtf.6.&fta. Vilei»c. Sujr. aliique , quiaddit, ea tam obtenuuti,
nepeccatumquidem venUleetse.- excipe, nifi adfic (candalum,
ckgravcdamnumaliorum, qualeefset, aitSach./«r. rn-.alios nirois gravariexeo,
quodaliiabfquecaufa, legefolven- di tribunliberarentur. 3
NouuU.Prim6,nifiexprefsedifpenUnsdicat,(efine canfa, diipcnfare , femper
intclligitur JilpenUre cum caufa , qua non pof- fumus prsefumere , nifi clare
conllct peccatum alcerius . 4 Secundd. Qtti pocensHifpcnfarein
legcSuperioris.difpenfac prudcntcr.puticumraoralipfaecogoitionccauliB ,
ctccircunftan- tiarum , puuns bona fidc fe hiperc caulam difpenfandi , cum
tamen canfa non adfit, valideconcedit difpenfationem ex Sanc J.S. dt matr.
«I.i7.a.r t.Aror Jo:Sanch.Suar.Rcbcll.//j»»*f<r*»i/»,aliifque:tunc enim
credendum eft , ad tullendos (crnpulos , ratam fieri i Superio-
redifpenfationera, fedinvalidamhanc difpenfarioncmdocet efle Caftrop. /#r«r«V
(.a.».( Poot.Botuc.BaIdel.//.»Mxr««»aMf</, alii- qoe;quia bonaiidesexcufata
peccato.fed non datadui valorem . Utraquefententiamihiprobabilisapparet. j
Terti6 SiPontifexcommitutEpifcopo» v.g.utdifpenfet,prte- cognita vericace cauf
se ; Epilcopus ver6 fineejufdem caufz praeco- gnitione , atquc ade6 imprudenter
difpenfet , citm tamen io rei ve- riutcadfitcaufafurficiens , invalidam eam
difpenfacionem effe, contendic Pontius, IH.S. caf.i+.n.t. Bnoacin.f»a,li.
dtltfii.f.).*. 8.Baldcll./i*.J-J.Ji.«-+.CaltropiI Uc. cit §,z. num. J- quia ,
fi caufa cotniunoncft, moveredifpenfantem non poteft, «Scficdifpenfa-
^.«tqucadcdnuUiter. AtSan»
chez Digitized by Google Cap. VII. §. II. 113 «V\ .libi.de m*tt.d.%i.in.*.
Suxr.de ler.l.6.e. 1 9. Jo.SanchV. }>.**. ? 9.
&V(.-bcll^.i./.3^.5.a.i£.<liftinguit.-ficniin(»i()commifliolic habcat
J>iffmfet , fipreeeivmt*tenit*ntur , validacritvaldeprobabiliterin
foroConlcientizdifpenlatio, quia jjm adetl rcveri caula, ntiup- Ttouinius,
quamvis in foroextcroo, Gcaufanotorianoncflet, ju- Jicarcturnulia. Si
ver6commiftiofic, vel fimili modo fe habcat: Si ptr diUinttmtxmminMiianm
inveneriiprtttiveritatt niti , invalida cntdiipcnlatio, quia tuncilia
przcognitio caufz requiritur, ut lormaneceflaria addilpenlationis valorem.
Sane, necPontium, nccSanchczimprobabilitatisdajnnareaudco. Hts przmiflis acce-
damus propius ad noftra . 6. I L Dt t*afit im pstticultri difPtnfuUi h
tmftdimtn- r A D (exrcducihujufmcJicaufzfolent(uteftapudPyrrhum £\ Conr.i»
prax-.i-7.ci.fc Barb.m Tri4.fef.i*.c.j. SmeltJ. 1 9.
Dian.»»r.8-»r.J,.r#/.9j.)adangu(Iiamloci, ad Paupertatem , velln- competentiamdotis,
adgravepericulumlitis, vel Inimicitiz, ad aeutcmexcedentem feminz , ad
confervationcm familiar Illuftris , quoreducunturmeritain Ecclcfiam pertonz
pctentis difpcnfatio- ncm, ad infamie feminz periculum, vcl gravis fcandali
timorem; ad Urgameleemofynam . Nonnihil cxplicattonisaddamus Gngulis . Uri. 3
Si mulier in loco, in quo habiat , obejus anguftiam virum (ibi
nonconlanguincum, velaffinemparisconditionis,cui poflitnmSe- re,
noninveniat,eftfufficicnscaufa, obquamPontifexdifpcnfct, ut didla mulier nubat
cum confanguineo , vcl affinc. \ Notandaautem hic funt quinquc, Primo, Ad
verificandam hanccaufam,fatiseft, ficonfidereturpropriumoppidum, ubimu- lier
degit , quia moleftum eft mul icri relinquendo fuos, nuptias ex-
trafuumoppidum, etiam in loco vicino, conquirerc Suburbia tamcn,
niGfortepcrunumcircitermilliarcdiftent, non eflentcx- trapropriamCivitatem, ut
notavit Conndus/.r r j n..yi. 4 Secund6, in numeroUCiviutedifficileeft, non
invcnirepa- rem , qui nonfitconjunduscum muliere, facilc in minus frequen-
tioppido, nam proptercaaddituraliquandoin Brcvidifpenfationis ( m t\.*<mcdi
eppidum ncn txetdut numtrum trtttntorum foeulurio. rttmjlicetfatear, non
femperaddi, quia non potcft ncgari: ali- quando,
ctiarainlocofrcquentiparmulieris, qui conjunclus non fit, nequaquam inveniri. 5
Teru"6. Utexpendatur, aninaliqtro Iocoinveniaturvir non conjunclus
parUconditionis cum foemina , expendcndz prudenter funt qualiutes, &
conditiones perfonarum. Nam Primd , de- bcntlemperexcludi conjugati, Religiofi
, ordinati in (acris , hi euimutpotcimpediti, non poiluntcaderc
inconGderationemNu- ptiarum . Secund6 , excludendi item fuot moralitcr inepti ,
ut funtaliquiintraflabilisingcnii, perditorum morum ,&c. Tertid,
noneftitemhabendaratioillorum , qui valdcimpares funt fcemi- nz, utquifunt
valdepauperesrefpeclufacultatumMulieris, vel quifuntvaldcexiguz,
velprovedzztatisrefpecluejufdcm. No- taillud(valde.) 6 Quart6.
Siomnibushisexpcnfis, foluminveniaturunus.aut alterparisconditionis,
adhucpcrfiftetcaufahzc , namnoneftre- tftringenda mulierad unum , velalterum,
refpeflu cujusfortefe- minaantipathiam habetnaturalem,
&reclcSanch./«'.Wr.*.t4- no- tat, hanccaufamnonefleltride, lcd morali modo
verificandam , fatifquceflc, ft communiter in eo loco noninvenuturvirparii
conditionis &c. 7 Quinto. Sipetaturdifpcnfatio in gradibuspropinquioribus,
putiiniccundo, veltertiograduabeodemftipite, non fojet ali- quandocfle
lufticiens hzc folacauu ducta ab anguftia loci, nam pro-
ctereirequirifoletaliaeauu, qualiseflet illa, ut, fiextradictum locttm
nubcrecogeretur : Dos,quam rmilier habet infufficienscflet ad nubendumpari .
Etquidemuniverfaleeft, fecunJuraG.Hurt. l.x(,.dtmt.difl.n.i. &apud
Dian.?.8.rr.8^/9MV.*iv(r/»«r,M»,ut quandounacauUnonfufficit, pliuesunitz
fufficiant. 8 Simuiierdotecarcat, velmeatcongruenti, cum qua juxu
lpGusconditionempoflitvirumnon coniunftum paris conditioois invcnire, eft
caufaaddifpenfandum fufficiens. 9 Nounda autera funt tria. Prirnd, fi fcemina
habeat parentes di- vitcs, qui cogi poflunt ad eam doundam , ea non dicetur
carerc do- te . Atfifolum habeataliosetiam fratres , quiaad ipfamdotandam
cogtnonpoflunt, vel,fihabeatfolumfpem,imm6, &fusadaliqua l < /
'"teftato (orte provcntura , carere dicetur dote ; Ita StncbJ.B dtmstrj.i
^m.xj^C Aver.f 1 9dtm*tr.fta.4.qu\i<icpr<;- fenti verc pauper eft. &
ut fuppono , certi non eft de vicina (uccef- sionc. EtrctleSanch./^-j».»7.iit,
fi Parentes pueUae nunc non va- lentdourefilum , ne dotando ipfi fecundum eorum
(htum indi- geant, hliam eflcpaupcrem , quamvispofteorummortcm,fitfuc- ccflura
in hzrediutcm (ufficientem . 10 Qtjid, fideinde, mortuo v.g.confangnineo,
ipfaabintefta- toluccedate;usbonis, velamicodonationera , vel legatumacqui-
Tsmt. T. II. Dt - rat, rel thefaurum inveniat, &c. peHiftetne caufa
hzclncom- petentizDotis? it Relp. Si hzc cveniant poft contraflum matrimonium
cum confanguineo,vel Affini, dilpenfationeprzccdente, pcrfilletdi- fpenfatio,
& Matrimonium ; quia jam lemel validum matrimonium
exdilpenlationediclalegitimedara,inuIloevcntuinfirmari poteft. Ideradicaminfrl«.i».§.J.«»
9. fi heceveniantpoftconceflam,&cx- pediumlegitimedifpenlationem,
idquelaltemprobabilitcr.qucm locum lege. 11 Atver6,
fihzcevcniantantedifpenfationemexpeditam, i Delegato,
vclantedifpenfationemiPonti6ceconce(lam,majoreil difficulus.DiftinguuiitDoctores:
SiMuliertcmporc, quoverifi- candaefthzccaulapauperutis, ideft, vel
anteexpcditionemDc- legati, velanteconceftionem Pontiliciseabona,
velpermodicifli- mumtempusacccptavit, quamvisftatim alteridonavcrit,nonpo-
tcftdicipauper: undenullaeflctfcqucns difpenfatio concefla ex
caufapauperutis,vclincompetentizdotis,quia ,fiacccp:avitcabo-
na,ctiamperunicummomcntum> divesdicetur, fecus quzlibcc
ditiflimapoteftprztenderedifpcniationemobpaupcrtatem pcr li- milem
renunciationem fuarum divitiarum , quod nimisalienum eft
itnentePontificisdifpenfantisobcaulam piupcrtatis. 15
HocintcllrgitAverf/.cquandofceraini, confuk6 renunciat,
utdeindejampaupereftcfla, difpcnfationempctat. Puutcnim,fi
quamulierbonafidereiiuncietfuabonaalicuiobalios fines, &dc- indc per novum
confilium velit nubcrc , careatque dote, tunc poflc
pctcrcdifpenfationcmobcaufaminopiz,quia(inefraude, finedo- lo,
verepauperdeprzfentieft. Hocdiaummodoallato veftitum fatisprobabilecftc, puto.
14 Verum, (ieademmulicrnonaccepUvitillamfucccflionem, vclillud legatum,donationemve,aitnihilominusidera
Averfa, & Sanch^r.cameflcpaupcrcm, quiain nullomoraento fibicabona
acquifivit; quarc porerit proferre Pontifici procaufadifpenfationis (uain
pauperutera , & validaeritconcefliodifpenfationis, &ejus cxccutksquia
vere pauper eft.nec in ullo momcnto fuit divcs,ctiam (i nooacceptaveritobhncm
obtincndidi(pen(ationem . ij Mihinonplaccthzc fcntcntia, quia licet phyfice hzc
fit paupcr, humano, &moralimodoreputandaeft dive.s: qui enim
faciledivitiasacquirerepoteft , paupcrincivilibuscommcrciisnon dicitur.
AdditOcagavia apud Dian. p.S.tr-} rrr.44- hancSanch.doclriitnm reiiciens , (ic
facilem apcriri viamad fzpiuscontrahendaMatrimo- niacumconjunftis, quod viure
intendit Ecclefia. Egodcniqiii? neinquam credidero, Pontificismentcmelle,
uthuicnolenti ( ut nubat conju nclo) accepure d • vitias , quz fuerunt in prom
ptu.con- cedaturdifpenfatioobpauperutem-, quam pauperutem Um facilii i
fedepellereperacceputionem poterat. 16 Secund6. Si puella competente quidcm
dotc, juxta fuum ftatura» gaudct, fedquiaeft, v.g dcformis, velproveclioriszu-
tis, velaliquocrimineinfamata.illadosnonexiftimaturfufficicns
adinveniendumvirumfuzconditionisparem, dicetur, exSanch.
/i*.8j/«»»4fr.i<.i9.>i.»9.vercpaupcr, &lincdote. Undcfi Pontifici
exponatur eam eflc finc dote. & ficconcedatur difpen(atio , valide (ait
Sanch.) concedetur . Mihi , occurrcntc nudiuftertius hoccaln, vifa fuit
invalida difpcnfatio , tumexaliis rationibus ( quasaffere-
musinfrainpropriolocor.io.jr.j.-o.j.^tumexeo, quia (utinfra itemdicemusJPrinccps,
utvalideconcedatgratiam, dcbct (circ diverfiutem, &quantiutemejufdemgratiz,
quamconcedit : at longe di verfa eft gratia d ifpenfationis conccfl^ competen
tcm d otcrn habcnti, quimhabentinullam. 17 Terti6. SiMuliericorapetentemdotem
habenti velit con- (anguineus valde diclam dotem augere, fi ei i Pondfice
illius mulir- risNuptizconcedantur.ccrtenonproptercihzccflct caufa fufli.
ciens, nuia Pontifex pro caufa non vult lucrum acquirendum i mti- lierc,
(cdlolurapaupcrtatem. 18 Quart6. Progradibuspropinquioribusrequiriturmaiorcau-
fa , necToIetcflcfatislolamulierispauperns; namproptcreitunc (oletaddi
illacaula, nempe conlangutneum , leu affinemprorait-
terepudlzipfiusdotiaugmcntum. Quali autem modo hzc pro- miflio expedicnda fir,
explicant SanchT/ii.8. dt m*tnm.d.iyn.6.6c Conrad./.7.Sr«*.r .1. i n. } 8. T9
Quint6deniqueadverte, has eflcdiverfaseauias, Muiierem E- 4»f«Mm,
hoccftvercpauperem, quiaeftfineomnidote,quo daturdilpenlatioinformapauperum,
& non imponitur fo- expenurum, & Ualitrm enrtre dttttmfttmttt quopatto,
(altemaliquaimppnitur, ut reclc noUtConradiis t.j r.». mnum.i 1 Quare, fi
propofuiftiPontificipriorem caulamcx bis , dir eftinvalida, fi folum
verificeturpofterior, &tunc, erit impctranda ab eodem Pontificc alia
gratia, , ut nout WU. Conradus. . mnmm.M. i. iifpcnfatio litvalida, litit, vtl
ftd*tit. 10 Sifitpericulumlitiscirca dotcm faerainz, cura rationabili timorc,
ne ca indotata, vel fine compctente dotc remancat, vel , (i fit periculum
litiscirca fucccflionem plurium bonorum ,ad quz jus habct mulier, eft
fufliciens caufa,ut nubat cumcooiunito, fi hiclitet fibi aflumat , vel fi co
matrimonio dictz litescomponentur . Ncque enim hocpofterius eftfolum
acquifitrolucri,quod modo n t>. exclu-
ii4 DbDeMatrim.Traa.lI. DeDiipenf. fimusacaufismoventibusPontificem, fcd
eft amiflio bonorum , ldquc jusmulier habet, & ccflatiomoleftiarumlitigaodi
, quam fcrre rouliebrit fngilius oequit. »i Siroilisitemcaufafumcienteflet, fi
percjufmodiMatrimo- nium graves 4 Impulfivaettilla, qua noo cuilente, coorederetur
quidem gratia ( ut babet Sanch J*c.cuJ mmm.it. ouar. d* V*t* I.6J.X jjmm.x i .)
cVquidemCneliroiutione, lednonumfacile, um prompte, tam cito. Hisiuexplicatit,
Regulagencraliseft.ut. Sifubreptiofitcirca caufamfinalem, hocefl, fiPrinceps
motus fuit ad coBcedcndaro talem, vclunumgratiamexcacaula, quz verenoocxiftit,
gra- tialitnulla. Sivcrofitcircacaufamimpulfivam, boceft, liPrin- ccps ex ea
caufa , quz verc oon cx iliit.motuslolumfuitadfacilc, velcit6dandam,
validafitgratia. 5 Advertetria. Primo, hklocutionemeflede veriutc,&fal-
fiutepertinentibusadgratiam, fienimadgratiam per (enon per- tineant,
itccconnexioneracumgratia, quzpetitur, habeant, il- lam non vitiant.
ExempladuofolcntatTerri. Aliquis Ctericus malisimbutus moribus petit Beneficium
Ec- Wufirii Ftmtli* t*Hftrv*tie , & mtrti* txctlUmtU «ij « [ccltjUm .
clefiaflicumabEpifcopo, Ucenseiufmodi fuos improbos mores» ix Si
fteminaexcedatvigefimum quartum seUtis annum, nec invenirepotuit, ob quamcunquc
rationem, virum, cum tamen interim ipfa nubere voluiflet , eflfuflicicnscaufa.-
Cum enim pe- riculumut, ne hzc innupu remaneat , PiaMaterEcclelia hanc, ut
eauum fufficientem confuevit admittere , qud poflit nubere con- juuiio,
przfcrtim tngradibusrcmotioribus. it Hzfufficientetetiamciuizfunt, bonumcnim, &utileeft
EecfeGz, utin ipfaconferventur Familiz Uluftres,& ut item ii, qui
fingulariaobfequiaeiprzflaot, rcmuneratione ooacareant. ImfmmU ftruHlum , &
ftmmjmlm. »4 Siperdifpenfationemcontrahendi roatrimonium junclocefletpericulum,
quodfortcpatiturfmmina, neremaneat diffamau, velceflcntgraviafcandala ,
furticiens eritcaufa. Diffa roata remaneret , fiillafuifletcognitaa
confanguiiieo, vel affini, velexfrequenticonverfatiooeoru fuiflet copulz
fufpicio. Licct hzcpofleriorminorfitcaufa, &cum aliquaalia regulariter con-
jungcnda. Scandalafequerentur, fiprobabilitcrpcccatorumperi. culumadeflet,
utfifcpararivir, &muliernon poflent, unde ef- fetincontinentizpericulum,
veltimoreflct, nepcrleverarcntin concuhinatu, &c.
VidcSanch./.8j<.io.».to. Lmrfs Elttmtfyn» . ar
SummusPontifeTaliquandodifpenfat in Impcdimentis, de quibusloquimur, folumexeo,
quoderogeturlarga eleemofyna , quimipfePontifexapplicatoperibus piis, &tunc
dicitur difpenia- tioconccdiexnullacaufa. Intelligeex nulla intrinfece
pertinente ad Matrimopium , nam czterum jam adeftcaula intrinleca, neropc ipfa
elccmofyna . x6 Quoniara verdidfoletconcedidivitibus, vel nobilitate prz-
rtitis, i)ota,Trid./«/r.i4 t. $ J* Rt/mmtr. velle, neconcedaturdifpcn-
Utioinfccundograducomanguiniutis, vel Affioiutisexcopulali- cita,utvuUConinch.i.j?.».44.
nilimagnisPrincipibus. Nominc autcm PrincipisSanc./.IU.i9j».t/. putat
comprehcndi omnes Ti- tulos, Hennq./. 1 1 <■ }.».«. & o. comprehendi
omnes perfonasopu. lcntas, vel pr(cipuas,iupraxi interpretante
rigoremTridcntini . 17 Nota item
per hanc occaGonem,efle nobilem, verificari.fi no- bilius fit ex parte Patris.
Iu Sanch./.t,».6. non ver6 ex parte Matrit (olius . Efleex principalioribus
vcrificari, fi fit valde fecundum Sanc U.l.i iimtrJ. X 5 » "- s- potens .
&dives. Efledeniqueex Ma- giflratibut. quaratione verificetnr,
videSanch./.t. &Conrad-«'# 7 c i.»».n j.Prztcrctidem Sanch. ib. explica t
quan tum d iffe- rat , li i n Brevi Difpenfationis d icatur . §mi mt mfftrit ,
m*biUi txi/lii: & forte Concubinatum , quzfifcivifleiEpifcoput , Bencficiura
ipfinoncontuliflet, contulitumen, &profecl6 valide. Rurfut: Quidam vere
pauper poftulat a te flipem , cum fit homo im- probus , & fortc hzreticus I
hzc tamen ipfe nequaquam patefa- cit, eleemofynamque i te recipit , validc
recipit, quamvit , fi tu novifleseumeflehzreticum, oranindrepuiifles. Ratio
autem horumeft, quiatumilliusClerici , tum hujut pauperis dciiOa,
&moresperlenonpertinentad Beneficii, vel eleeroofynz con- ccflioncm ;
collauoenim Bcneficii folum per fe refpicit habiliutem, eleemofyna indigentiam
perfonz . Simile quid igitur in cafu ooftro . 6 Secundo, quandojusrequirit,
utinconreflionealicujusgrs- tiz exprimaturaliqua rei circunftantia, vel
qualiut, hzcprofeudt Gnonexprimatur, etiamfi levis momcnti fit , lubreptitiam
fant, atqueaded nullam gratiam . lucolligunt DodoresuiSancb. I.S.J* tni.-r.d.i
ij».t j.Caflr X.\.tt.%A.6.p.\ 6.§ 4 <i. s.fim*, ex SacroTcxtu» C. ft m*tm
trcfri*, D*fr*i*mdiim6. in quopronunciatur fubre- ptitiaconceflioBeneficii,
quiaimpetranstacuit, fe habere Bcnefi- ciumexiguum,
quamvisGPontifexidlciviflet, cum eadem fer&
faciliuteilludaliudconcefliflet. Sed, quiaideratexplicandumex Jure , nunquam re
ip(a Pontifex concedere Gne illa exprefliooe pre> lumitur. 7 Tcrtio, fi
Glentium alicujus veritatis Gtfolikmcaufaimpulfiva concedendigratiam, non
obflat validitati , quando bona fide illa, veriutucetur» utomnetdocemut .
Atnecobftare, q«andomala fide, hoceft, quandoeadem
folumimpulfivataceturconfult6, ad evitandamdimcultatemconceflionita
Principcimpetrandz ,docet Sanch./.f ».74. Hzcbrcvitcrdehisuniverfaliterdiclafufliciant,
nam, quz \a particulari jamjamdicenturin noftra materia Dilpenlationum Ma-
trimonialiuro, fivcdeTaciturniute vcri, five deExpreflioocfal-. fi, rcm toum
clariusexplicabunt. C A P U T IX. Taciturnitas vcrt quandonam in particulari
vitiat Difpcnfationcm ? ,41, iijiidictiuji^: ali ,Ko : 'Jlui.mt afftrumr
>n»bitit txtjln : Videetiam infrAt.n.§.j.a.j. > "^T Ulloexpeditiori
modohuic titulofieri fatispoteft ,quim tst) Noudeniqueefleexhoneflisfaroiliis ,
verificari, fi familia nullo 1N percurrendo, dequibusinnoflra re folet efle
dubiutios turpitudinitvitiolaboret, & ficvideturCoorad.wtraxi l.j.ttf.i.
•WB.iiS. pofle fervari. P, l nfmtf» »Quandonam Difpcnfatio cft fubrcpdtia ,
atquc aded invalida ? 1 gl w libello, a Oratoret , id efl Difpenfandi rogant
Pon- , tificem» ut'difpenletinaliquoImpedimento ( idem dic in
petitiooecujufcunquegratizaquocuraquePrincipe,&c. Tivedau opera, five
pcrerrorcm Uceatur aliquid , quod crat expnmen- dum , vel proponaturaliquid ,
quod non ita fe habet , ficuti propo- nitur, gratia,
feudifpenfatioficconrefladiciturfubrcptitia, feu, quodpronobisidemeft,
obreptitia. luSiach.l.t.dtmmtrJa.ij*.x. hloneti Jtccmmmt v*lmnt»tum c.i. Ula
dicitur ucituroiut veri, hzcfalfiutisexprcflio, utraquenullamreddens, ipfofaclo,juxu
moxdicenda, difpenlatiooem, lcugratiam. Gratiam, inquam, nam , ut Relcripta
Juftitiz vitiofubreptionis infecla nulla Gnt ,dc- betprzcedcreexceptiopartis. Cujus diverGtatis
rationemaffcrt, ex pl icatq ue refic Sanch.i^.». }. » Utautemexplicetur.quandonam
hoc vitiumfubreptionisad- fit? przmitte, caufam,
obquammovcturPontifex.fcuPrinceps •daliquamgratiamcoocedendam, veleflefinalem,
velefleimpul- fivam. x Pinalis,queetiam dicitur motiva,in cafu noftroefl
illa,qua non exiflente, non concedereturgratia, velcOcederetur cum aliqua mo-
dcratiooe innaliUmateriislegeTiraq.i»rvtW««iJ»»/«^ quando
eairagratiacumaliquamoderationeconceditur, jam abfolutenon », quzpetitur.
luFilU.io.f.i^.iaBKw.joa. 1 'T^ltiusrogavitPontificem, ut dignarctur concedere
difpen- X fationcm, quapoflitducere, V.G.coolanguincam ;Pou- tifexabnuit,
repulitqueOratorem. Jam,(i rurlusvelitTitiusro- garePontificero,
opulnehabcthujufmodi rcpulfamcxporicrc, im- m6&rcpulfas, fipluriesoravit,
&repulfusplurietfuit, iseDif- pcnfatiofoi teconccdenda , Gtfubreptitia?
Refp. Ncquaquam , iccundum Suar. d* Itg /.i.t.ii. Sanch. I.S.tU m*tr.d.ll.mmm
.1*. Cittt.T.i Jr.t.d.6 p.l6.§4JUim,I.Di*D.t.t.c.l |. rv/.H- aliosciuns»
idopuscfll-, quia, qui dicUsrepuliastacct, neque contra jusullum facit, ncquccontraflylumCuriz,
& cx alia partc jam tota, intcgraquecaufaPontifici aperitur, utfup- pono ,
quam folamrefpicit Pontifex, nihillaborandode data re- pulfa.
IderadicdealiisPrincipibut, adquospertinetgratiat con- cedere,
idqueetiamfinovacaufanonfuperaddatur, quicquid di- catMcnoch.apudSanch./.*.
Nequc enim veruro efl , quod ipfe af- fumit, nempePoutificem, feuPrincipcm, fi
recordaretur repul- Ge, gratiamnon concellurum, non, inquam , vcrumcft, quih-
imo przlumendum eft, conceflurum faciliusexmultiplicatiooe precum, quibusraajutOratorisdefiderium,
& tortcmiior ncccf- fius indicatur . z Quid,fiSupcrior, V. G.
Pontifexnegavitgratiam^ Poflumne taceudorepulfam
Superiorisexpofccrecandemablnfcriore, V.G. ab Epifcopo iniitcalibus, quibus
poleil & Inferior? Rcfp. Potes , teftibus Suar.&Caflr.//.rt. quia
miliut cadsra utio rtnm.prtc. dicla. Scioid negari iSanchez ItcjitjLt^j*.
f.quia ( inquitj Superior per illamrepulfam toliit poteffatemab Inferiorc,
quoadeandemgruiam: fcio, inquara, boc, ied ccrtc id gratn 4 Mul- Digitized by
Google f Caput ix. §. n. & m. 115 ... % Milti magis Inferior potefit
difpeofare ( fniixesnfM) in y* <» quae iple poteft , licetfciat, Superiorem
non tolere ; nec vel- le-in illis diipeulare : id quod idcm Sanchca negarc non
potuit, quia «vtalto minus ptaefumiturSuperiorin iU ab Inferiorc poteftatem
«ollere. S Quod difluro eft, extende ( utid hac occafionc feias ) ad cacteros
SuperioresRegulares : neque enim exco, qudd licen- tia.mmihiReligiofoalter
Superior, GvcxqualU , five major de- negavit, obligorearareputfaraexprimerealteriaequali,
vel infe- sriori, ut licentUm eandcm mihi concedat . Quod G in Regulis
SocieutisNoftraedicatur, ut fubdituspaflusrcpulfam, eam , Sc
cjuscaulamcxplicetaltcriSupcriori, fi ab eo eandem poltutat , conGliumideft,
&direflivainftruflio, non autcmforma ad in- ■taJidam lieentUm, ut fignate
pro noftra Socieute docet Bardi t» ftltS. L6. f.i». *. II. §**»dt diffmfMit,
ttiii ctnctjf». l TTlcfermoeft, quandofecurvdadifpenfatio.quxponitur.eft XX
ineadem materia. Sienimin diverfa, nmn.-s , utSuar.i/ 4gAAfA> }. SinchJ.SM
mur.4. liji. 5 . Caftrop. l.c.u. 3 . aliique con- veniunt, opus non efle,
meminifle prioris . Fac,v.g.tc impetrafledi- fpcofatioocmillegitimiNatalisad
Beneficiumacquirendum, dein- dc verd velis obtinere difpenfa t ionem Voti Rcligionis
affumendar , 4uodtuforteeniiferas,nonob)igarismeminifle illegitimi Natalis
dilpenutionem, cum haec Ct ab illadiverfa , ncc inullohancoffi- cerepoflit,
illam ucuifle. a Rurfusferroononeft, quandoprior difpcnfatio fuit propter
aliquem dcfeflum nulla; hujus enim mentionem facere , quando eandcm impetrarc
validam velis, nccefle non eft. Ita Sanch./.8. demmr.d.ii.imm 11.
VidcTexedamapud Ditnf *r.&.tr*ll.l.r*f.'$. fiquidem, finullafuir,
oullumnunccffeflum parere poteft, /ux- tairegulamjuris; Htg.N»»prtfi*t, dt
Rrr.fnm inftxtt ; nec enim K:ltat impedimentum , quoddejurenonfortitur effeflum
. His itis, } Sutue ReguUm hanc. Qaotiescognitioconccflae in eadcm materia
difpenlationis rationabiliter impediret difpenfantem ad concedendam fecurtdam
difpenfationem , toties cjus mentio fieri debet, quandoharcfecundapetitur,
negratiafitfubreptitia:Quo- tie*v«6nonimpediret, nondebet.
RatioRegulaceft,quiafccus invalunuriecoDcedereturgratU, atqueaded
nulliter.Tuncautem rationabiliterimpedirecenfebitur, quandomijorertgratia,conee-
derepofleriorem, potitaconceflioDeprioris, quimhacnonpofita.
Cujusulteriorratioeft, quiaconcedens, ut volunurieconcedat;
ipfamgratiaefubftantUm, dcbet cognofccre , teftcCa II rop. /<*./»>. (mra
j.cura Suar.& Pont. quantitatem gratiae, quam concedit'; in id eoira, quod
non cognolcitur , Yolunusnoftrafirri non po- ccft. 4 SedexplicemusReguUmper
cxcrapla fequentia in renoflra, hocclt indilpenlationibus MatriraoaUlibus.
Exemplumprimum. Antoniusobtinuiti Pontifice difpenfatio- nemduecndi
Bcrumconlanguioeara , dcindc vutt dncere aham confanguioeam, nempeCatharinam ,
obligaturne priorem difpcn- lationemexponcrf Pontifici, utvalidafit naec
polterior/ 5 Retpondeo. Si prior ditpentatio quoad Bcrtam adhuc vi- get,quia,
v.g. AntoniusmutatoconfiliovultalUmcontanguiiieam, V.g.Catharinamducere,
obligaturpriori$mentionemfacerc-,quia, exReguladata, ejusconceflio, dumadhuc
viget, maximcimpe- ditPontificem, nefecundamconcedat , nunquam enim ipfe tam
exorbiuntem, & magnam gratiam concedcre intendit , ut quis habeat potcftatcm
, feu libertatem ducendi hanc, vcl illam con- 'nguineam. 6
SiverODriordifpenfatioeffeflumhabuit, & jamceflavit,(ut,
AntoniusduxttjamBcrtam, fcd nunceft mortua, veletum.non cum aliis fuftincnt,
invalidam rorepolfermretn, quU Pontifexintendif pofterioremcoDcedere, quando
perGftit neuotaracoDcedat libertatcm, &c ut diflum eft ». j. it Exemplum
fecundum . Titius irnpetravtt difpenfationera de impcdimcoto Crioninis ob
uxoricidium. Deinde, commiflb itcrum eodem crimine, petit Gmilem
diipcnUtioncmde tecun» do Uxoricidio , obtigaturnc mentionem facere prioris
diipcn- fationis -' ts Refp. Obligatur.uthabetSanch. raj/r.i u.a.io Caftr. /./
». j. PontXS.f.i 7JI.X. lub pcenanulliutisportcriorisdifpeofatio- nis.
Ratioeft,quiapriorimpeditPontificem, nefecundaraconco dat,
namlongedifficiliuselt , lecundodeliflogratiamconccdere* quimprimo. Unde.ut
vidcatur,anPontifex vercvelitconcedere iterum , dcbetinternofcere,ananteiquid
Gmileconceflerit.Nam reflemonetTextus/.j.C.<<«£<>i^«i/i W«Krf. (
V.Tiraq. dt ptm. ttmffTMid.fuf,lOji.+.Slocb.t.c.» t.) Rtmifwntm vtait crtmiuA,
ntfi ftmitttmmifihinm htbttnt . Intellige inordinead foruin exteruutn,
cVadhascxtrinfccasgratiasiPrincipeconcedi folitaa; aliudenim eft coram Deo pro
vere pceni tcnte . 1} Filliucius, /Y.tO.».i.d«(H4/r.».ti. poftquam data
meminit, quafcilicetdifpenfatiopriorisdelifliexplicaridebeat in duxit,
lcdnuncparimodoeftmortua, vcl ProtclTio- nem foleronememiUt , unde inepta eft
ad Mat rimonrum) non opus babet Antooius , ut habetSaneh./.r.n.i
?.Caftr./^.»*.7. Perez d 4/?. ftci.l.n.J ap.Dian.^ X^r.l.rr/- n petendolccu
damdifpenlationem cumCatharina , priorisdifpenfationu roeminiirc , quia cura
iUa Jam ceflaverit impedire non prarfurnitur Pontificem , nc ex nova ra-
tionabilieaufa novaro ditpentatronem , ouaG requifitaroab illa nova caufa,
concedat ; id eniro non eft concedere plures difpcnfationes fimut,
fedpluriesdifpentatioitem, idcft unam poft aliarn, quod certe valde minuselt .
j loquires. Incafajquononceflavit.&umenGneciusmentio- ne impetretur fcrunda
, quandoquidem al terutra debet efle i n vali- da, quaenam illaerit, prior, an
polierior/ S Rcfp. S*ach.l.t.d*m4tr.d.iz m.t 9. puut invalidam foreprio- rem,
quia Pontifex non intenditconccderepofteriorem , niGprio- reexcluta,
quamitemfarorenunciatAntonius, dum poltcriorera petit . 9 Verumegonon video,
qua ratione Pontifex etcludat prio- rem, dum illiusnon recordatur,
cumexaliapartegratis dieeres, Pontificcmhabereunivcrfatemvotunutem non
concedendi polle- riorern,nifiintelligatureflcabipfoexclufaprior. Nec itera
vidco, quarationeilUmrenunciatAntonius, quUnullumaflum rcnun- cutionisfactt,
imm6etramfi facerct, nullaeffetrenuncUtio.do- nec i Pontiliccacccpnretur, ut
deotnni Gmili rcnuncUtionc do- cetidem Sanch. l.ijitmturA.x*. 10 Melius
ergoCaftr.r.t t^.<.,.i6. f+.n*.9. Suar. Pont.tf.rr. Tamir. T.ll. Dt S*cr»m.
petitione pofterioris, addithaec verba: (ftdhte wmtm* Certevoluiflem, ut non um
jejunc id dixiflet, fed confirmaflct validius, utcgopoflemi raca rcfolutiooe,
aliqua undern raotus ratione, difcedere. • 14 Exemplum tertium. Scjus ligatus
VotoCaftitatisobtinuic difpenfationem,
utpofletMatrimoniurocontraherefemeltantura. Contraxit .- fcd mnrtua uxore, vult
iterum uxorem ducere, & quU Votumrediit, debet peterenovam difpeofationem
Inquiro , ut haec nova difpenUtio non fit fubreptitia , debetne racotionera
face- reprioris/ 1 < Rdp.curoCaftrop.i.r
au5.r>7.effeva]deprobabileincquaquarrt debere. Ratio duciturexdiflis» 6. 16
Exeroplum quartum . Cajus obtinuit difpenfa tionem ducendi
quandamfuaraconlanguineam , led nuncdubium,feufcrupulusilli iuboritur,
aneadifpenlatiofit omnibus expenfis legitima, quare fupplicatdenuo,
utfibidifpenfeturi Pontifice proeaderaconUn- guinea , debet
nepriorisdifpenfationis meminifle/ 17 Refpondeo, nondebct, GcredaturCaftrop /«■
<•<> numir.y. Sitich.ltc cit.mim.\ j.r>t6. quia li prioreft valida,
pofterior non eftneceflaria, fi autcm eademprioreftnulla, cim nulla nullura
effedlumhabeat, perindeeft, acimpetratanonfuitTet. AdditSan- chnUcttitu. przfcrtim, quando pofterior
impetranda non eft , quira prior . •5.111. 1 T)
LuribusimpediraentisUboratCajuSfnepotTitducereCajam; 1
Eftenimilliiiseonfanguineus, eft illiusaftinis, Voto ttem Cailitatisaitriflus,
veletiamhabctimpedimenturnCriminis, vel eft cx duplici ttipite confanguineus,
vel ex duplici capite iffi n is,&c. clcintcrrugat,
anfinrulhaecimpedtmcnuproponeredebeat Ponti- fici,
anfaiisfitdeiHisfigillatimcumPontifice agere, &diftinflaj obt i nere d e G
ngulis d ifpcnfationes ? Rcfr>. Probabilioremcam fententiam vocatSanchez
l.l.dttmMt. d xv»«"»-i.quaefuftinet, fatiseflcGgillatim, quianullibi
impoG- tumerthocor.usexpoiicndifimulomnia? cumtatisfit afterre cau- farn, qiia-
perlujdcatcircaunamdifpcniationem, & hancobtine- rc, &
licdcaiiistcparatim, ficutipoteftobtineri, ckhaberi Ab» folutiouniusEncommunicationis,
rclifla alia , quam quU forti ctiam halvt. 1 1 C immunioT tamen,
cVprobabiliortententia, &abipfapn- xi ( ut habrt S*neh./«t.ri/.»*»>.i.. Caftrop./ c.num. 1 r . S ua r.
At Itgtiy,, A<i.6.^i4.Ponun./«i.g./*».i7.</^
G.ifpar.Humd^.a6j<i/.6J_jym. Santarell Dian.apud Avcrf.<j»a/J to./*a 6
IVr/.o^/rrr) firmaudo- cet, opusefle, utcxponanturomnUj nempe, ut Pontifex
cogno- lcat quslitatem, & quantitatcm gratiae, quamconcedit , ut nu-
peri>il rnilidifliimcft. Noneff igiturratio, quafinon poflit con- ccd i uiu
difpcnlatio 'inealia; potelt enim, ficuti de Abfolutione Ex- communicationis
diflum eft, fed proptcrrationem jaro diflam, curncertjm <t,
loiuemajotcrneratiamrieriunitibi , G Pontifez duo, vel tria impcaimenu auierat,
quim G unum . Quare G- vc ex 1,
norantia non om«ia exponantur . Gve impedimenta folum imiwdieotia (int , vel
dirimentia, dcbebunt fimul Pontifici pro- poni . I
Prardiflacomrounisfententiatemperaturtribusmodis. Nam Primo;
fiunumimpedimentum, v.g.confanguiniutis , debetqui- derniPontificcdifpenfari,
fed aliud potelt alia viatolli , quimper dilpeniationcroPontiliciam, quale cft
Votum Caftiutis Gmplex fquod li nonfuitpoltpubcrutem ratificatum , poteft per
irriutio- uem i patrc tolli , vel quale eft impcdnnentum a fponlalibus , quod
potclt mutuoconfenfu tponforum anfcrri J tunc non erit tibi necefte
hocimpediraeiitumalUvia, amovibile manifeftare Pontifici. po-
tcrisenimconfanguinitatemfolam exponcre, deque illaditpenu- tionemobtinere,
dcindc verd , (poteras &antd ; Voturo, vd fponfaliaaliisviis itetollere. 4
Qu6dGvelis,ututrumq;impediraent fct, utrumquc liraul aperire debes juzu nol H
> Digitized by Google ji6 z.etplintMi. _ iti Pontitcx( quatrft mi/orgraua )
debetcogoofcereinnu! utrum- quofcilicetvideat, anuotarogratUm vditcoacedere.
At, Lib.Vm. DeMatrim.Traa.II.DeDifpenf. Ut utrumqucdifpen- «juc, imalia
-laauusatetollcc/Uusefl, grat.am facic. 5
Scio>euDdernSancb./.S.i«aM<r^.z).ii.4docere;quai><loununi
impedimentumeft Votum, ccaliuddtaltcriusgeneris, V.G.con- £» nguiniutis,te
polle feparatim i Pontifice ootioere dilpcnlat looem
Vou.nonUdamentiooecooUneuioiutii, & deiodeobcioere dif- peiiUtioncm
conUnguiaiurif ■ non ladamencioaeVoci, led non cco t ra prius difpeoUtionem
cooluguiniucis , <Sc poltei Voti . 6 ScioCalirop i .j.rr.j.d.6 ;.i
6.t4-».i*-d](iiiiguerc,cV docere, «uundo difpenUtio unius imped iroenti habet
tlium cffctl um , quira t_u*lemperfoaaa-rcdderead Mairiroonium
fqualiseftdifpeoUtio VotiC-AkaciJ, <juaTnabeta]iose_efluf V.G- non
peccarecootra RdigiorKKDi'ornicando,c.c)poflc, ucitoalcero, ieparatim priuj
Voti diipcnUtiuDeniobtinere, «Scdciodc difpenlatiuoem conUn- guiniutif
,atnonccontra,priu$conlinguiniutis, <3c deiodc Voti ,
«uiadifpenUtiocoaUnguiniutisteodicadfacicncUm habilem per-
ianamadMatrirr_»ium,&oihil_iud, " habet, niG tncntocognitof quale etiam
e(l lropedimencum abfenti$ Parochi,c_ Teftium
jlu_ipciaciiiori<difpenlationis, debetetiam hanc fpern drclararc,
<juiamultomag_Tridentioum yult, utineocafu non dilpenfetur. Etoou,
expiicandamPomifideflerem.-Cutileha- buit, fioceft, malamfidemfuifleexparteucriufquecoojugij
, vt_ fuifleexparteuoiutuntum. Lcge AverUmUr.ri/. V.Atfitxd»*. -«.< ,
quicquid iatsuacurinoppoficumapud Dtu.fm.lOJM i**£*r*r> ubi muluadrem hanc.
i Atverd, fiquisdi&umMatrimoniumin facie EccleQaccon- Crahicbooa fide cum
ignorantia Impedimeoti, poteric cjufroodc contfiflioncm ucere , quia ejufmodi
Matrimonium bona nde con- trattumdifpeoUcioni non oocet, necdifiicilioremeam
rcddityim- mb, quiareddit faciliorem, conGliumtibido, ut iilud exponas, «am fic
faciliusgratiam impetrabis . Vcr-m ad verte . Primd, quio-
-oigooraatUtuitcrafla, quamvii fioe temeritate, aon pofle teex-
pooerepofitiveMatrimoaiumbooafidecoatrtxifle; id enira tuoc falfumeflet,
ledlblumubituncconcederetur, poilc negative te habere, hoceft, ccpofleucere,
quiaverecunc non fuic cootra- ccuracumlcientia, c_ pr_fumptione,
quamprar.fumptiooem, ac temeriutem vultpunireTridentinum. Adverte recuodcydeni
Tridenrinum/«/.i4_^_U 1_/WA ver. U^./#a.6._M«»;velle, ucquiMacrimoniuri
nanguiniuj.al- i,&c.'deberc_mulexpooiPoaU_ci: atvcro, quaodo funt diverilr ornaind
rationis , qualia funt cogoario, & V ot um , oon «fleoece-efimulexponere,
nam vcl unius.vclaJtcnusdilpenfatio ucitoalteroex hif , poceric. (.it)obtineri,
ucitoalteroex hif , poceric. x A Ntooius, &AoCooU, fivedivicet, fiveinopes,
fivenobi- ' 8 Scio, inquamhaec, quzdiltin-iiusapudeofdemlegipotTuot, JTx. Ies,
fiveignobilef , uvevidui, fivenoo viditi , fimilefoae fadegotibi, Lidoz ,
t_opofui viamcuum ,&miouf lcrupuln ob- quiliuce* Macrimooio extriofecas
habences , necefliatemne u* benc eas e xpj icand i , quaado iliqu_m
difpcnUtionem a Pontifice ex* potcunt/ i Reip. Quatnvis interdum confultum fit
, easexplicare ad fa« ciliUodam dilpcniatiooem, camennonexobligacione, quu iUa-
rum ootina , vel igoorantia non oocent difpenfationi . } £xcipitviduiutemexpartefcerainx,Pont./.8^.T7.ii^a.noUt
cnian, ftEmiotm viduam . przlertim habcntem filios .debererru- aifeftare,
feefleulem, Ii peut diipenfationem nubendi, V.G. uioco, vdarfioe,
quiaPontifexdifpenfandomaxiroi ref<xmioz, neinaupuremaoeat , quam mifrritio-
non bibctrclpedu vidux, dccujus lccundu nuptiis j:ira nihil Uborant .
ivivcnteSorore, 4 Adverteumeo, quamviseitenonobtigerit, «xplkare MM afEnitatis,
ouod Tuulof, cuai divitUj.ioopum, nobiliutem, ignobiliucem.&c , suoa
iviairnnonium conlum- Umen fi de his int^rrogeris, iivctu, tivetuus
Procarator,debebU mafticumtademeju$Sc.rore. lohocergounicocafufatiserit.ex-
omnini veriutem aperire , ut nempe Daurii
ponerePootificihocimpedimcotumamoiutisex cooiummato Ma- Ciutera Compofitionij .
Qui fiot nobilcf, & «rimooioconlurgeof, quiiinhoc iuciuditur diflum
impedimcn- cavi lup. t*p 7.*.-.i6. tumexMatrimooiorato, _ccxlpoofalibuf , qux
ccrte fupponun- «i*, pracceffifleadMitriroooiumJcgitimeconiummatum Qnare, §.
VI. S^'"dt tuntur ipfi miivUualtt gmim , W fimili» ftr. dumPootiicxillidiipeniac,
dilpe-Ut& huic, & quaodocommit- /mmw/m *d tm(a»t»i»iiMim , v*t
Affimnattm. titftlicai, ucdifpenictiaiUo, commitcic, ut cV difpenfetin hoc.
noxum, nempe, quandoimpedimentum, quod poceftalia viatol- ii, iiU aiia vU
tollere intendis , non obligaris illius meotiooem Uce- K,at quaodoinCcndis,
uteadem via,idell, ut idemSuperior utrum-
^oetolUtadtioemcoatrihcndiMatrimorfium certe obligaris. £t latio cft )tm «Uda ,
quia tuoc Superiur ma)orem , &aropliorem gratiam concedic. ' 9 Tamperatur
lecund6 praedida communu fententia . Nam fl Sotie unun impcdimcntum includitur
in alio , fufliciet, ut vult SaachJ l_»*f.iM,«. ? ii li loliim hoc aliud
cxplicctur / ied ad- verte, id i_ uooaotumcafupoflecoa_agefe{uc cumSanchec
redte oot at A i c r U *. i j. mt j.vs fmdk.fi iattrj nempe , fi tu Uborc*
irope- dimentopublicz-oncilatiscumBerU, V.G.cxeo, qood habuifti iMatrimonium
ratum , vel fpoofalu cum cjus olim #deindeexpooasPontificialiud impedimentum
<iuM Matrimonium Alium caJTum-milem oon invcniriiid_mdoceot,nifi vclis huc
redu- cere, <]uaoo^unusgraduscoiijuo-!iouUindudituriflalio. Dequa je
Mtrar.o.^.x. (o Tempcraturtertid. Nam, Goccurrat adefle io aliquc^ duo
impcdimeata, alterumoccultum V.G afiioiutiscx copula foroi- carU, velcrimen,
alterum pub-cum, V.G. conianguioiutis , tuncex benigoa Pontilicis
meoteoolcacubomiaem fuaocculucri- viMpubhceroanifcfl-re, Utis eric,
pecerepublicc, cciuAver- {xlttttiti.Vir.\uxtalniir*t <*•#>, (quodfolet
fieri pcrviamData- nr )dilpcnUti<jocm impedimeoci publici > V.G. didc
conUn- guinitatij, ucito occulto, & deiode , fecretc , ( quod fit per
v_*nPi_xiitentUri*)pet«rediipenratioacm occulti, V.G. diil* mr-utU, vei
Criminis . Sc4 advcrte , PtroiteotUrio naruri Affmici ac ur 1 1 publicum irnped
o , vel de illo impc- Pontitice dif. J T Ndicavimus nonmultoaotei, dcbere
erplicari , non fol_m JL ImpcdimeotadiverUlpecie, V.G an fitlmpedimeotumei
conunguioiute , ancx Affioiute, anc(crimine,_nei Voto.cVc. lcdetiam,
anfintdiverfa vclucinumero, an fcilicetfitconUncuU nius ia lecundo gradu, an
incercio, <xc. Adde ouoc, debers eriamexplicari, anficunicaconiunclio, an
mulciplei cx divcrlia ftipitibus, ideil tum ex parce patric , tummatris,velavi,
velavias, dcc. AnfitpublicahoocilasexMatrimoniorato, an ex fpontali- buJ ■
Ancon;uo_tiolicperlioeam redtam, anper traufveriaiem , ccanfitlpiricualis,
<Sc qiizoara > Pateraiutfril. ao Compatcrai- us, quai binlMxffcf.ftJ.WMM,
cxplicuirmif. Quod autem hzccoojunCiiofitexBaptiimo, vclexOwfirnutiooe:
noocftob- ligatio explicandi, quu ex j. IV. St***J* ttcrtur , HMtrimmm» fmijft
ttntr, t T3Etrut concraxit Matrimooium perverbade pradcDticum » 1 o loU
Atfioiuteex copula foroicarU forte non efle necefle ex- plicari, aolit
pcrlincmredain , V.G percopulam habiumcum M«re ejui , quam ducere v«,
aocumSorore, indicarcvidetuc S+i\:h.i:»Mm*!r.4.i*..n 14. ed quia ,
obmajorcmpeccatienormi- Utem , d iifici hor tuoc cft difpcnfatio . explicin
debere , colligi po- teft ex didisjT.aji ). j Przterea, fivelit
ducercBerum.V.G.cujus Sororem,V.G. Mariam cogoovifti , una eft A-ioius, fi Marum
centies cognoverivr P Mariaejuiconianguinet, quarenullitercontnutit. Nunc,
at.dcognoviliiduib V.G BertcSorores.V G.Marum,c_ AKathim,
fiveantecvtifummauoDem, fivepullei, (quopadocoou-ifit io- c«_um)potcita
Pootiiicedifpenfarioaem-ujusimpedimeati, ob- ligaturnecxponcrc, lecum diclo
impcdimcato cootraxifle, «rel confummafle^ 1 Relp.
Sicumfcieotiaimpedimeoticoatrixit fidem, dic, _ contraaic cum quocunquealio
impedimcnco , ut putat A veri-W.ri/. /W-.6.cumSaoch l.t JtmstrJ.it
_.x4<j,*j,/ii,quicquid cootrarium fentiitHturir„/,r citx. \.nnm S
)dcbctcxpooerc, iicf.cootraxifle, ▼elconfumaiaflc . fecuf nulUm difpeolatioacm
recipiet. Ratio eft , quiaTrideotia-m/V/.-^^» }.4t Ktf. trtoiici Pontincem, ne
111 hoccaiudifpeofet, (hoceft, ut difficuittr dilpcniet ,J -dpunien- lejua, qui
fic contrahere ptzfumput . Propter 1 fi<»u_>Utriraooiu quara vis icmd trn
t um tnod 6 iingul_si lane cootrax ifti duas Aflin ita-
tejlpecutiroexplicano-s; licctfiutincodemgradu, LegeMolih. tt.\.it)<*fi .4.
16:. Averl.4.19 Itd. j. V. A§*m*»i*mt*m*»$fi. Quic- quid dicatTexedaapud Dian.
f.tjr.l.rtfAo. 4 Atqueexprioreparteh-jusdidifit, ut fitufupplir-fti Ponti-
ficcmpro noclmpedimentoexorto excopula fornicariahabitacum unka Sorurc Bcrtse,
quamintendij ducere, P<mtifexautem,uC coolucvit, commitutDdcgaCo, utexpediat
difpenfacionem, Cu vcrdaoteDilpcolatioaif expeditiooemiterum , iterumque cogno-
lcas eandemSororem,fit, inquam, utadhucpoflicDelegatusdif. penfationem
vilidcexpedire, quia per iteraut copulas nova ncMi, infurgit Arfinitas. At , li
Ddegatus/am difpenUvit , poftei verotu, i, aotc Matrimoniam rite ioitura ,
cognofcaf , fit Digitized by Google Cap.X. $.vn. & VIII. H7 ut contrahas
etnnrod novam Affiniutem i Pontifice neceflari6 dc novo difpenfandara . Ita
Sanch. lib. 8. Ht m*trim.t.z*j.imm.7. & 8. communitcrapudDianam;>
.8jr.,\r»/.6f, Virf.fiifnin , nam prior ablata jam fuit per dilpcnfationcm ,
quarc nunc de noro alia S. VII. X \ Loyfius, & Aloyfia funt
confanguineifidera dic,fi fint At5- xV ncs)cumgradulccundointertio, vel
tcrtioinquarto,&c. obliganturne i non folum esplicare gradum rcmotiorem
> proptcr 3ucmfolum requiriturdilpcnlatio; quiaillcelt >quiconftituttgra-
um coniuncl tonis, ut lupra vidimus (qui locus omnino eft recoTeo- dus) verum
etiam gradum proximiorcm.u fortc pcuntdilpenuiio- ncm ad Matrimonium
interipfoscontrahendum' - i Refp. Qu6d obligentur in coofanguiniute ,
dcAffiniutccx co- pula IklU > oon elt dubium , quia fic itaiuerunt Gregurius
XI. Cle- mensVII.PiuslV.&PiusV Dixifexcopulaliciu) nam.quando
petiturdifpenfatioinroloforoConlcientis Amniutis cx occulu copula fornicaria,
valerc illam , quam vis gradus propinquioris men- tionontut,
dummodononfitprimus, oec elle neceflarias litteras declaratorias , monet rctfc
Sanch.M.8.,*» m*trd.H. *. J }. fed quac- riturPrimo, Anobligenturfubpcenavafidiutis/
lecundo, an fal- tem fub porna peccati ' j Quoadprimum,
quandofiveperignorantiam , five per mali- tiam, livebona, fivemalafideucitus
fuitproximior gradus, qui fitprimus, efletinvalidadifpenlatio,
&invalideiDclegatoetiam ienoranterprocedeotceaconcederetur. At in caiu,
inquotaciti iuerintproximioresgradus, quifincaliiiprimo, eflct valida , five
proximior fitvir , fivefceraina, utcootraSanch. & Molinam re- cleprobat
PontJ.8^.s7.».a7. itatiohorumfatisillacfficaxeft, quia cxprefse iudecrevit Pius
V. S*nAifi. Atttnijtiu» ao. Angmfti r »66. revocans Decretum Pii IV. quo
fubclaufula irriunte volebat , iera- per quemcunque gradum proximiorem efle
Pontifici proponen- dutn. ln hocPii V.motuduonoUntrcclcidcm
Pont.ii.Leandji.i^.ia mttr.i l1) aliique. Prim6, Pontihcem loqui
Untuminconfangui- niutc, &Afiiniute, unde&in affiniutcoru, fiveexcopula
li- ciut fiveilliciu, quandoproiiJiciuforcepublieapetiturdifpenla- tio in
forrfextcrno; non tamen loqui in publicahoncflateex Matri- monio rato , in qua
fuffirit cxplicarc gradum remot iorem • Secundo, eundemmotumnoohabcrclocum ,
cum gradus re- motiorcflcxtraquartum, quiatuncnoneftneceflariadilpenfatio ,
& obtinuerant difpenfationera pro tertlo Bradu confanguinita- tis, ctim
umen ipfi eflent coojuncli ioiecuodocura teruo? Refp.
HujusdimcuitatisBarboU/*»*^-/. fatetur ingeuue, fe nelcire folutionem . Ita
etiam mihi rcfpondit qwdam Doaus Theologusimcdehaerequidfentiret interrogatus,
addens , jX quidem merito, llandumnihilominus nobis efle daus haucnus
Doclrinje, proquaftatDccretumGenerale, &publicatumPii V.
ProfecBcumnonlitcredibilc, UrbaoumVIII. perlitteraspriva- usvoluiflcabrogarc
dictum Generale Decretura, mibi videtur efle puundum, in memoratii iprivatis
liuerii aliquemirrepfiflc , i Miniltris commuTum. /. VIII. S***i» tntitm ^*1*
i***{t**f* i*t*t utdeclaravitSacraCongregatio, &c. 4 Jamvcrdpraxishodii
eodi , v axishodiccft, ut fi impetres a Pontificedilpenfa- tionem ducendi ,
v.g. Aloy fiam tibi conjundam fecundo, in tertio uadu,
ipfcPontifexnoncommitutDclegato, utdifpenfetin di- tlolecundogradu, fcd
.utdifpenletintcrtio gradu, & dcclarat, ejufmodiMatrimoniononobefleillum
lecundum: cujus dedara- tioniscommifliopoteftper iitteras Pontificias leparatas
dari, fed iodiecoromunitcr video, dari in ipfo Brevi difpenfationis. t Inltas:
Sialiigradusproximiores, orsetcrprimum , non ob- itantMatriroonio, cur addenda
eitejufmodideclaratio? Refp. Utobviameatfcandalo; cumcnim nonnulli cenfuerint,
«jufmodialiosproximioresgradus indigere dilpenfatione, volue- xuntPontifices,
ne quis puuret , dilpcnfatos in remotiori gradu xtulliterMatrimoniuminivifle,
voluerunt, inquam, utcjulmodi «Jcclaratioexprefscfieret. 6 Quoad
(ecundamdifficulutem ,quod pcccatum committatur , ii dict i gradus proximiores
prar ter prim um taceantur : Dico d uo>al- tcrumdeDclegato, alterumdeipfis
Oratoribus dilpcnfandis. Nam, fiDelegatus, feuexecutor, cui commifla eit
expeditio difpenfationis , adverteret, fculcirct; Oratorcscxpofuille, five
bona, Gvemalafide, (oluragradumremociorem, ucuille autcm proximiorem, peccaretmoruliter,
exequendo eam dilpenlatio- nem, tcftcConrad.i«D<7^a/./.7.r.7.».fo.quiaipfel
qui opcratur in foro externo, dcbet te conformare volunUtiPontificum, qui
faltemproforoexternoftatuerunt , ne concederetur difpenfatio
Kradusremotiorisfinedeclarationepnedicla quoadgradum proxi- 7 At vcrd, I
gradus, i O Enfusquaffioniseft,aninceftu»,quemforteconimiferuntin- O tcr
leOratores pctentes difpenfationemfquod anteierat Im- pedimentum folum
impediens, hodie ver6, ut fupra vidimus , nul- lurolmpedimentumeft;an. inquam,
ejufroodi inccltus, fi npa tanquam illi diipenfandum fit, fed propter alias
caulas . fit Pontifici proponendus, utvalidaimpetreturdifpenfatio pb ipfis, qu»
lunc conlanguinei, velaffines, adfinemineundiMatrimonium ?
DicoCadfinemineundiMatrimoniumJ nam, fi Matrimonium contraxcrunt,
mult6magisficonfummarunt, non praemitla Con- languinitatis, vel
Af5niutisdifpcnlatione,tuncinccftumhuncel- fecxponcndum, certumeft.
&nosdiximusf.4- Porr6 Cclebris eftprarfensqusrltio,
&duplexcircaillamfententiaeii. x Prima, quamlequiturPont /.8 r.t7 /-4.
aliique mox citandi a.). dicitprzdidtos, non obligari ad copulam , vel copulas
mani- fellandas, etiam fpcfaciliorijdifpenfationis, interfehabius, nee ob tale
filentium invalidam redJi difpcnfationem. Fundaroentum eft duplex. rr
Primum.quianullojurerequiriturejufmodi inceftusexpremo. Secundum,quia argumenu
iecundae fententiseeam expreflionem requirentisfacilifolvuntur, ut
viderepoteris apudeundemPon» ti um, & apud Fagundez prutf.i. BhaI t . q ui
loquens de copula i n- ceftuofa occulu , ficprimamhanclententiamexplicat.
Inhacopi- nioneprimadicendumeft.fivecopulaocculufuerithabiuantedif- pcnfationis
petitionem , fivc poft petitionem ipfius , G veante expe- ditionemOrdinarii,
Gvepoftillam, nonefle neceflari6 explican- dam, necvitiaredilpenfationem,
etiamfiraalitiose.velperigno- rantiamfueritfuporefla. Ha£tenus ille. I
Sccunda,quaralequiturSanch./.8^»«»*/r.i.arj».8.cumaliisci- tandis,*.
j.docetpraEdiclos , fi habueruntcopulam ( & quidemcon-
fummatam)debereomnin6camexplicarc, utetiamfpemfacilioru difpenfationis,
fihsecadfuit, fccusnullam fore difpenfationem , fiveexmalitia, fiveexcrrore,
five ex ignorantia non explicetur. Fundaroentumcllitemduplex. Primum,quia ita
c(t ftylusCuriae . Secundum, quia Pontifex ali- quandointerrogat,aninterccfleritcju(modicopula
inccftuota, in- jungitque convenicntem penitentiam , quod eft fignum ,
inceftum, quamvis hodie non fitampliuslmpedirorntum , conjunclum Umen
Impcdimentoconfanguiniutis, vel Affiniutisditnciliorcm reddc- re diipenfationem
unde , & propterei dcbeat e xponi . 4 ExplicatautemSanchez,
aliiquehancfccundam fententiara. Prim6, ut fi fitcopulaocculu, manifeitetur
folum Pcenitentia- riae, tacitis noroinibus fupplicantium . Secund6,
uthzcobiigatio imponaturdumuxat, quandocopulaeft inceftuofaexparteutriuf- que,
hoc eft, quandouterquetcitfeefle confanguineos, vel af- fines. Tcrtio,
uticemfolum Gcobligatioeamexplicandi, quando
copulaprseceflitfupplicationemPontificifaclam, & quando prae- ccflic
executionem i Dclegato , non ver6 quando habiu eft poft exe- cutam
difpenutiofiem > licet antequam Matrimonium de pr«e- fenti contraheretur,
quiatunccnimprzccflerit difpenfatio , iila copula noneftinrigorcinceftuota.
Quart6, non eft necefleexpti- carenumemrncopularumcumeadem forte habiurum, quia
haec multiplicins curaeadem nonaffert novura Impedimentum , juxtt ea,
quacnosfupra§.«j».?.docuimus. Quint6, noncft nccefleex- , eti; probab i, puiu,
proiMuiiL- oiB non pcccarc inuriautcr, it omnt oobvictur.- tou enim illa
declaratio, noonifi ad fcanda- lumamovendumordinaueft, atqueide6 pro foro
extcrno , non auteinproincerno, quandodi£tusgradusproximiorefletfortc oc-
cultus, velaliaviapofletobviarifcandalo, dandonotitiamDecre- ti PiiV.i"
ceftus. ./*r.«»i>*fiM»Wj»»».7.quiapuutefIepropriein fpecic in- tximomo. 8
Hancdotlrinam habent Smch.i.i.S.i* m*tr d.i^.nnm ig.Pon t. t.S.c.i?.$.sji*m.z6.
Awcr(**.l9.ftB.}.Vtrf.ltptimh, &t. quia ob- ligatio naec tou , quanu elt ,
fundatur , ut diximus , adat- quateintcandalo: quare hoc remotonon apparet ,
undepeccatum morule delumi pofllt . Additiafuper Pont. Ik.cii. num.ii. contra
Sancbczid, quoddidumcft , intelligieodemmodo, tumde ma- re, tum de fcemina . 9
InquiretCuriofusSacrorumTextuum, fi validaeftdifpenfatio tacico gradu
proximiorc , przter primurn / Cur Urbanus VIII. per littcras in forroaBrc vis,
quas affert Barbofa in Vottdttifiw } .fin. de- darac , nultum fiii fle
Matrimonium duorum , Itnmi. T. II. D* Sfrnm. 1
ExhisfententiisprioremfequunturDocliflimi viri, ut Pon- tius U. G Hurt J. 1 6
J,f. y. Averj. 1 8./W/.6. Petez i^.fttl.i .Diana p.t jr.iOjrtfA*. Sed p.*Jr.
4.rff. i } f. fe retraflat. Et ipfe Sanch.quam- visfequatur pofteriorem ,
facetur umen efle hanc probabilem , lal- temdecopulaocculu, &inforointerno.
Pofteriorem yer6 ,
quae elt communior, multo plures, ut Sanch Js. & alii 1 8.citati ab ipfoA i Barbj» Kofi»
J.#r.8tJ*,l4.cy Vttt 17. W.57. ?*t,.fr*npt.Dtt.6.n*m.l t. Caftrji.a.iiV
fp*nf.p.*lt. M- Dian.Wia.rt/.iJ t amplecluntur, iu utego, licconcludam,
ricuticoncludithisverbi»Fagund./ix-.rrf.S« mium fHdirium t xptitrt circ* b*<
tpmwnts, iittfrimam , ^MtltijHUm dct (*!'*, & in ftrt tnttrno , tjftvnlii
prebniiitm, fttuntUm fnt» tilierrm, & eriinJtrti inprnxitintninm. 6
Porr6illudinomniiententiamoi>endum; fifortePontifcx in foUun" "
litteris , ^^U5|J^l^oc^m'tt't^|^^at'0°emCX^quen^->Wf> Digitized by Google
i ig Lib. VI 1 1. Dc Matrim. Traa. n. De DifpenC wA ntmimvretferii, fni fft
fmeititrii Difftmfmtimit , Exe- vura, quodapparet inilU, poflcteflitterunie
Diipeniatiooi» dcberc ©moin6 fupplicantes interroga. poiiu.Proponis,
V.GutPontifexdifpenfetad plolque unxrri, verum reipondere, alioqui nulla eflct
dif- Antoniuro,& Antouiam, quiafecus hxcobc* ii lotcrceflcnt copuU ,
&c. £c pe.iUtio, ut itetn eflet nuLU ipfe dilpenfarct. Addit umen reflc S*iKhX8.*Uf.»U
J. neceflariam diftinctio- netn. Nam, quandoexecutorprororoextcraociifpenUt,
nonpo- tcftinterrogarcdecopuUocculu, dequanon adiit inUmia atqui- valens
iemiplenseprobationi; qudd fi interrogct, poterunt iup- plicaotesnegarcfubapusequivocatione,
quamvis forteadcfletali- quafufpiciodeilla, necperdiclatnnegationem
vitiabiturdifpenfa- tio. AtquandoExecutor dilpenUtproforointerno, ut foletefle
ConfeflariusperPcenitentiariamDelegatus , dcbebit intcrrogare decopulaoccuka,
&fupplicantesfateridcbcbunc, eaquefuppoG- U,nonpotcritConlefljriusdilpenfationemexequi,
quod liexeque- retur,excquereturnulliter,utitem nulliterdarctur, fifalsoilline-
garentfupplicantcs.Videhatclitiusapud Sanch.&Caftrop.aliofquc citato<.
Idcin proportionaliterdic, quandoadeltclauluU, dum- mod6 nonadfucrit fpss
facilioris dilpenfationis , de qua plura vide apud Diia.lrc.cit. C A P U T X.
ExprclTio falfi quandonam vitiat difpen- iationem ? i XJUpcr, f.8.114.
poftcxplicationemcaufrfinalis , & caufac JlN impulfivss , Rigulam gcneralcm
cognofcendi , quando- rjamvitiaturgrarjaaPrincipeconccfla, attulimus. Ii lam
ergo pre- leoti argumento lic brcvicerapplic*. NulU redditur difpcnfatio
MatrimoniaJis exfa Ifiute, quamproponis, quandoillamaPontifi- cepoitulas,
ufalfiuscft incaula finali , fi veroin caufa impulfiva» validaefl. Recoleomninocattera
ibidemdicta, quibusin mcmo- riamrcdaciis, dilcurramusperaliquos fpecialcs cafus
pcrtincntes addiclamexpreflionemfalli, adquametiara ipcCUntea, quacior- fuit
pro- , ex infa- Berctiiwjupu, UlUatitemcfl, eara c*rere dote, ven
eamrera*nfuraminnuptam, fed cxaliacaula , quas 1 poliu, nempeV.G.exdrformiute,
ex| mU contu ipUm exoru , lidane cftdifpenUtio? 1 Relp. Communis, &
inpraxiexcipiendaopinioeflSaroch./a» fumma /.4 c 47.0. 1 7. Guttier. apud DUnam
roox cit, Conrad. mfrm- xi /. {9?. lAitc.Ant.in fuiiVMUtrtf.i.i .Ttf.l9.m.t I .
BarboC u» C«4C. CmmdUtSmdtrtfcriftiim 6.aliorumqueab ipusciutorum , qui di-
cunteameflcinvalidam, etiam fi per ioculpatura errorem ulfitas haeccontingeret.
Ratioefl, quiaPontifexmoveturfolum excau- fapropofiu, &exiiloffiotivo, quod
reUtiooem habet ad dicunt propofitamcauUm,- nonergoabillomotivorelato ad cauum
noa propoGura. 4 ConfirrnoPrimo, i pofteriori fatisefficaciter . Nam curtanu
Dociorum, &PontificumdiligentU in proponendis, examinan- dis,
&approbandiscaufisf Satscfufficeret in fupplieationibus fic lcmperponere:
Smffliemtmr Smn&ifimui Ptnnfex, ta dtfftnftt emm Antentn , nt tnnmft*
remnntmt , ut certeex aliqua tandctn caufa rc- iTwocrct • Conli tithj Scc u
ncio c x d itX is iq h*\c ca Jcni rc i u p.^ &p • 7 - ^ ■ Quicquid igiturdicat
Leander, Martin ap.DUn.».tQ-/r. 1 t rtf.+x. & Martinus Santf i Joieph apud
cundem Dianarn, yaide.ut yidetur. I» §^JtAlRm^d9 fm%i& ^ry ^Hi' t Hf frt
mtttre r A Ntoniu«propofuit,feefleBertaeafllnemintertiogradu,v.g. /V cumellct
in tcrtio gradu conlanguineus, obtmuitnc v*li- decftlpe*nfatronem
Matrimoniicume*dera Berta? Rcrp-Naqu*quamcuraSanch7.l( .ien.4ir.dtip 14.» r
cyio.Pyrrh. C(tnr»d.dedi(ft»f i.Jj: f. «».71 . & univerfalitcr fcito,
invalidam ef- feditpeniationcm, li unnm Irapcdiraentum exponatur pro alio,
quiaeumharclintlmpeJimenudiverfa, nulla apparct Pontilicis voluntasinrelcripto,
pcrquampoflimuscolligerc, ipfum difpen- Certeexiflente
veritatediclaEfufpicionis , &dir!amationis,quam-
Ulleinlmpedimenio.quodnonfuitipfinropolitum: Excipiumen visfalfurafuerit.
intereefliflecopulam, v*lid*forteeritdilpenl"a- hic poteft, quod lupra
rtiximus in unicoiilocalu,qu»ndo illud unura tio, quia prardifU
diffamatiofoletellefufRciensaiufaad diipenU- adhancfententiampropendentem, qui
citant etiamSanch. L.&.d* ifM/r.^.i9j».*9.aIioinloco»beo, quem mod6 ipte
idem , &modo nosciuvimuspronoOrafcntentU. Sedcerte, vei hiclocuteft be- ne
cxplicandus, ne Gbi Sa nchezcontradicat, vel ipfe a nobis in hac rc, ejus pace,
nonefl approbandus. $. IV. SjumU tx flmtimt ctmfu frtftfitu tUi- m» tO ftUfs .
t 'pxiflinguendumhicefl. Namquando prxlumiturexcircun- JL-/
ftantiis^iprudentiexpendendis, Pontificem raotumfuif-
feexHtraqueindivifibiliterfumpu, nullaeftdifpenl»tio,quiatunc corruit
veriatcaufcPontificem moventis : Atvero, quando (ai- tem unaeft vera,
eaqueejuseflgenem, utfpecutaordiuarUcon- liietudine, &praxi difpenfandi
judiceturfufficienscauia motiva ( necfolumimpulfivaiaddifpenfationera
obtinendam, non vitia- biturforredifpenfatio, quamvisalUGtfalU, quia tunc jam
adeft iufiiciens cauU . Lege Sanch.i . 8 ,de m.t;r d 1 1 « 4 1 . Leand .Oca^a-
vUm, aliofque, quosciut, fequiturque Di*o.».io.»r.ii j»/.4}.& ap. Ciflr.
l.mtxttttutdt Bard. <» fttea.t.+.<iA. Exemplum.
PropofuitCurialisduascaufu,*lteram, quiacuna prardicla Antonu copulam habuit
Antonius confanguineus , alte- ram; qaiaeaderodiSamataeft inCivitatcob
fuipicionem copulse. Lege fuprar.9.jr.}.ii.o. j Nequedica«,Poutificem,
fiiciviflei,difpcn(aftet,neiddicas, inqtram, quU conditio nihilponit iocfle,
nifi purificctur . Cum ergoeain hoccafupurificaunoq fit, quiaPontifcxImpcdimc
vermnnunquamcognovit, ideorcmanet, " fmnedilpenfatum. » Dhn.fJ.tr. 1 oJt
ttt.rtf. 1 6. V.Nm* ttitun, r> f.t . tr. }. rt A<4 .fint , putat,
executorem pollc validecxpediredilpcnUtioncmconlan- guinitatblicetinBrevidicatur
Affiniutis, fed legeConradum U. quirecfeillum impugnat. Portcllaitemi* Rtffjmr.
r,t/<|.4}ji.i, eftexparteDiaua;, ciutquepro fe Bonacinam , fcd fuidicfi
ratio- non aftert. onein. Dixibis( forteJ propterdicendamoi*.|. a
Advertediligenterduo, Primo, invaiidam fore nem , fi aiiudex
circunflantiiscolligatur : Exemplum fit apud Dun.f.S trAd.% r,/.6>. Semel
negavitcuidam nlatjonemobillamcaufamfufpicionis copuiz: Cu- rialisautem,
utdilpenUtioncmobtineret , addidit faiso , adfuifle copularo:
undeconceflafuitdilpenfatio. Ajo,ilUminvalidefuif. feconceflam,
quUclarecolligidebuit, PontificemadfoUn lama jT. 1 1. Qnmtdt fmt,i freftmitur
grmlmi n tfi, Mtut frt tcitt. I QEJ quid, «J dem coujundfionis f Refp.
Cumneceflariadiflinclione.' Sienimprograduproximio- rectprcflifli remotiorcm ,
utlieras in fccundo conianguinitatis, exprcllilli tertium ,
invalidaeritdifpenfatio, videSanch./.c».a.fic enim manitefle Pontifcx
noncognoiccretquantitatcm gratic.quarn concederet. Atlicontra, proremotiore
exprelliltiproximiorem, etUmadvertemer, ut, ficumefles in tertio, cxpofuifli,
cflc in fccundo, probabilceft, ut habet Sanch./.r.».r7. valeredifpenfa- tionem,
quiacumPontifexintcixUttollerelmpedimcntum, (atis videtur tollere, dttm
illudtollitineoflridiorigradu, inquoGne dubioimbtbitur, qvimmusliriciuseft.
Qu»re in hoc ,T. III. Sntmdt frtftniem mnicn cutU ftUftt. 1 QF unica eaufa
difpenfandiproponaturPontifici, atque hasc 0
Gtufqucquaquefalfa,corruitomnio6ditpenUtio;cumenim
difpcnfatiofcmpeTdeturexcaufa, fi haicfalfalit, cum tuncnulla ht, dilpenlationondatur.
1 Dixi(ulquequaquef*ifa)nampofleteflbipUfalU, fcd rooti- a Advertefecundo,
cumCaflr.r.i^r.t.d.«.».i6.^.tjt.a. fero- pericrupulolumefte ,
vellefuftinerevalorerodifpenfationisinc*> fu veriutis untus ,
&falGutisalteriuscau(x . Ratioeflclara,quia quifnampoteftetiam
probabilitericire, Pontificem,cui proponun- turduzcauiaE, alteravera,
alterafallaf praeiertim, Qu»ndogr*- viorcftfalia, qu*rovisaliasfufliciens)quis,
inquam, fciet,Ponti- ficcraabfolutemotum fuiflei vera , nonautema falfa/
Soluraigi- turtunc vcrameftedoctrinamx.i.daumego, &Caflr. & fortalfe
etiato Auclores moddproipfa ciuti, jadicabimus, quando iltav cauU falfa
propofiu efl de re extrinfece perti nentead roateriam dif- pcnUtionis , &
quae Pootificem ad illam dif penUtioncm conceden- dammovcreoonfoleat,
quodeftdicere, quando prudenter judi- catur , faiUm efle folam cauum merc
irapulfivam . tmtfm tttrt , mUtrm tmm fmlfm. 1 i li t j unc n fcqui- i Hpitius
duoaSummoPontiScepoftuUvit, alterutn, uf Vo- , licet, X
tumfuzCaftiUtisdifpenfaretur, alterum, utpofletcon- (anguineamducere; pro
Votoautemallegavitcauftm mendacerot veramproconfiaguiniute; Quoniam verd
utraraque difpenfatio- nemobtinuit, nunc quatric, ao utraqoe fit invalida, an
(olum prior ? Et Wero quairi poteft , quandopro urn dilpenfatione ucuic,
quodcratneceflariumadfubftantUradifpenfatioois, pro alia, et- plicuit . »
Refp.SidolofefcnonKenrK,fedperfolumerrorem, feuigno- rantiain non valdc
craflarn.Titius falfam rationem pro Votoafligna- »it, erit fecuoduroCaftr^.».,.
vaWadilpenUt.oproconlan.ui- Digitized by Googl ! Caput XII. § nitate, quia non
eft ntio , curipfavalidatuncnonfit ; At, liper dolum, cVmalam fidcm, vitiabitur
, tclte eodem ibii.nnmer.6. utraquedifpenfatioincafunoftro; qtiia
cumutraqueordinctur ad eundcm fincm Matrimonii, Pontifcx non prxfumitur alteram
coi.ced-rcei, qui circaaltcraminordincadeundem cttcftum do- losc, le cgit. i
Dico; incafunoflro,inquodifpcnfatioordinaturadcundera Matrimonii finem . Nam ,
(i petiifli-t.atque impctrallctdifpeniatio- nemVoti, v.g.&irregulariutis,
caulamqueetiam mala fidc fal- famallcg.ivcrit provoto,
vcramproirregularitatc,quia hxdifpenla- tjonesfunt ad valdcdiverlb"-
fines,& in rcfcriptodifpenlationis ,ut fupponimu',una
nonroncedaturdepedenterabalia.erit valida,quo- ad irregularitatem : luCaftrop./.r.«»».7.atinvatida,pro
Voto. S. VI. $*smi» mamm tfi .» *»mi», fiffUammm. I TAUpIicimodofoletponinomen,
&cognomenfup?licantium xJ inpetitioncdiipcnlationis, vellcilicet fub
propriis voci- bus; y.g.Snfplitttur Hitt . Yffit* tx ftrte Prtri 4* Mnrrnh ,
& Brrtt deAUrtellit: Vcl,fub nominc parcntum fquod faciuntliepcCuria- Ips ,
quia non bene leguntcognomcn fupplicantium,cum tamen ha- be.int arborem
conUnguinitatis ad ipfosi partibus tranfmiflam) ut , Sufflhalnr ftrjtt . Vrfira
exparti Petri Frsntifti , & Bertt Afor/a.eum F-<5c
M.majufculis.lignirieantesPetrum elTehliumFrancilci,& Bcr- tamcflefiliam
Mariar. Nam,nequisputetunam, eandemqucper- ionamhabereilladuonoraina, (ic
folenttcriberemajufcule, cum fcribantlirterisminoribus, quandoilla duonomina funt
ejuldem pcrlone, fic, Er fnrti Ptirifrantifeiy CT Btrttmatity utreilcno-
tatConradusJ' </»#«,/: /.7.'. f».i 8. s Porr6, fivecrreturin nomine,
fivcincognominequoeunque ex predictisduobus modisindieatafuerint, ficonfletdc
corpore, hocefldeperfonispoflulantibusdifpenlationem, ut fi loco Pctri
dicaturTitius, locoBcrtx, dicatur Agatha, validaeritproutro-
queforodifpenfatio; EltopinioSanch./.8j/f»i.i/r.i/.zi.»i<»».J.7- oc
commuuisapud Dian.f %.tr.\.rff.6\.( fi conftet ,inquam ,namlecus
indetrrminatafuifletdilpeniatio, atqucade6nulla.)Ratioeli,quia jamad illam
pcrlbnam dtrcxit intentionem Pontifex . Confirmatur, quia in Pnrnitentiarii
prm.lilpenfationibusin ocrultis inipeHimen- tls, ne nominantur quidcm
fupplicantes , fed foliim fignilicatur pcr- fona, utdeiplaconltet , fic-
§lHid*mt*lisTjia,ttfitt»t.n»vit»(iHlti Strsrem futSf»nft% dfe. Confirmatur
(ecundd, J fimili : nam in JureCivili ( In lnftit.de h- fMlil , l.fi quii in
funio fMe Irgatiiprim» ) habetur hscc dllpofltio : Si quis, iiiNominc,
Cognomine, Prxnominc, AgnomineLegata^ riii reflatorerraverit,
fitibideperfonaconflat, nihilominus lc- gatum valet. Nomina enim
figniticandorum hominum gratia rcpcr- tafunt, miiliatioquolibet modo
intelligantur, nihilintereft.Ha- Dcnus Textus. X Qu6d liConradus/.r.dicat,
difpcnfitionemcenferiinvalidam inRo.iianaCuria, fierratumfitinNomine, vel
Cognomine, in- telligo, idelfeproforoexterno,quandoitiiilot & pro illo dc
per- fonaconftarcfortcnon potcft. f. VII. $£»«»</» rrrntum tfi in ntmin*
Diactfit. * TTOcenim ver6diligentioriexamine penfitandumeft. Nam Jl 1 licct
primo afpcc»u vidcatur cfle ciufmodi error valde ac- cidcntalis , <3c
ejulraodi fanecli , li e< fe fpcclctur ; trahk tamcn er- rorem aliura
pertinentcm ad lubltantiam difpenlationis . Solec enim communiter Pontifex
committere difpenfationis exccutio- nemOrdinarioDiceccliscjus,
inquanatuscftfupplicans, non au- tcm inquaquisDomirilium forte habet , fic
dilponenteTridenti- DO| felf.ll.tnf.e.de Rtferm. pro tnro cxterno ( pro foro
interno eniminoccultiscommittitur, utdicemus infra r.f». »»«/<», Con-
feflario, &c. ) Nam ide6femperiu pctitionccxplicari debet lup-
plirantiuropropriaDieecefis. Sicrgoloco tux Dicerefis alteram, etiam
finetuaculpa , exponas, cum Pontiiex intcndatconredere Jurifdictioncm,
feupoteltateniexequcndidifpenlationem Kpilco- poDicecefistuzNativiatis, certc
Invalide alter Epifcopus dii- lationemcaequeretur, utpotc, quiiPontificenon
fucritad il- Delcgatus. * DicoigiturcumSaoch./.8.</#iw*/r.^.ii.j,.;t>
Conrad./»^**» diffJ.yx.f.M ».s8. Perery<^7.r«.8.».i8. Sal. dilrr.nn.io.t6.
Meroll. T.tJ 4.c 6.».}'7.al:ilqur in hoccrron- . hocdt, fi tucum lis, v.g.
DioscelisAgrigentinse, erret(etiaminculpatd) Curialis; expo- natquetedle, v.g.
Catancnfis Diorcefis, undecommittaturexecu- tioOrdinarioCatanenfi , nec
Ordinarium huncCatanenfem , nec OrdinariumAgrigentinurn nec feparatim , nec
conjunclim valide tibidilpenfationetncxecuturum . Ratio cft , quia Pontilex;
nifi aliudexprefsedicat, feconformareintendit-Tridentino; crgo in
calupoutononvult committere dilpcnfationcmCatanenfi. Qyo- rnodo ergo hic
illamexequi potcrit / Ex alia parte dc faclo non com- mittit Agrigentino , ergo
fimiliter qua ratione hic poterit illam exc- qui 5 Namquodcommitteret,
fifciret, nihiljuvat; conditiona- lis enim voluntas nihiloperatur. I Hinr
nullomodoaflcntior Pontio,/.8.c.i 7.1.4 Dianc;.^ tr.\. rtf.64. Atfereoti
Amicum, Tcxedarn,Perez, aliifqueputantibus Agrigcntinum
pofleexequiprzdidtamdifpenfationem. Etad pari- tatem, quamipfiinducunt,
dudtamex crrore nominis perfonz, luandoconftatdcejuscorpore, undeidem dicere
conteadunt dc Tmk T.lt X>e SntrAm. c VI. & VII. U9
errorenominisDiceccfis, quandodrearonflat. Relp. Adcflcdif- paritatcm , quia in
errore nomini? pcrfona: , una clt pcrtona , quam inmcntc habrt Pontitcx ,
cuiconceditdilpenlationem . At in er- rore Dicecelis duo fuut Ordinarii , ncmpe
in excmplo noflro, Agri- eentinus. inquanatuscft fupplicans, atque
huicnondatcommif- fionemPont:fex,&Ca(anenti«; Et>neque huic, utpntc non
pro- prioEpifcopofupplicantis, dtdtara commiflioncm ex Tndcntino dare Pontitex
imcndit . Quamvi» crr.o hanc Pontiidottrinamaliqui
probabilcmappcllentapucrcitatumDianamjillisUmenegoacquie- fcere nequaquam
pollum . 4 Inquires. Quando Sponfuscft unius Diceccfis, Sponfa vern alterius ,
explicandane cft utriulqueDicecelis inpctitioncdifpen- iationis? R.elp. Ita,ut
nimirum Ponttfexel:gatOrJinarium,ruivultcom- mitterccxerutioncmdilpenlationis.
Eligeretameniple folet Or- dinarium Dieceiis Oratricis .
QiiandocrgoS<iich./.8. <ie murd. ; f. « t.dicitlufliccrccxprcflionem
Dic-ccOsalicrutrius , mteiligi( pu- to)lecundum praximantiquam, quain jam
indeiuctudincmahiille, colligoexpraxihodierna, qua- fcmpcrcxprimit,
utnoututram- q ue Con rad us in frtxi iifftnf.l.f.t. j ,n. 14. 5 Inquircs
itcriim . Ad qutm pertinehit» difpenfaiionem cxe- qui, fivacantcEcclefia,v.g.MaKanenfi,
proponatur a l jpplican- tcPontifici , utcommntat caulam Epifcopo vicinion,
addatque idcmluppliraits, vicinioremclle b'pi!copuniCeph.iliaicnlcm,cum
tamenreveri fit Agrigentmus, Pontilcxautcmaiinuatpoltulatis»
dirigatqucrommiflionem Epifcopo Cephaludenlir Refp. B»tdiinfehil.!.+ f
6.duohkdicit. Prini6 hunccafumef- fcfimilem, imm6cundem,
acprTredcntem,hacte>iu>a nobiscx- plicatum. Secund6, pertineread
Ep-fcopum Agrigentinuni, qua- rc iplum poflceam difpenfationcm c xcqu 1, u.a
ell attcndenJa mcns Pontificis, qui vcrcvultcommitteretalem delcgationcm
vicinio- ri, idqueelTeprobabilius. 6 Profecl6,quoad hocpoflerius Jiclum,
ipliadharreocum Pont. Boruc.Sal.SantarclloapudcundemBard.»N».4, aptacnimcl)
ejus ratio. At quoad prius, ncquaquam. Putocnimcaluincllcdivcr- (um, namin
raluprxfcnti Patri< Bardi , conllatdccorporc, ut it.l loquar, Dioecelis,
fiquidcm mens PontiScis eft viciniori potclla- tem conlerre. Viriniorai tom rll
lolus Agrigcntinus. C.ti.-n crgo viciniorcmdefignat, Agrigentinumdc-'ignat. Sed
:;i calu prxre- dcnti.i nobis allato, nonconftatdcDiceccfiscorpote, mm Dic-
cefis, ubi natuseftOrator , noneft, nec eflc potcft in mcntcPcn- tifiris, cumex
unaparteillam nelciat, cVexalia, poliet ea cfle, vel Meflancnfis ,
velCatanenfis, velalia, nec unquam folct Pon- titexcommitterc indeterroinatc
fic : Vicario ejus Diceccfis, ir, qua quis natus cft . Htniti» *i fthJuidit
frtiinoi trreru. 7 Pro his , & fimilibus eafibus proccdcntibus cx errorc ,
vclquandodubia exiltit impctratio diipcuutionis, advertc, cam fanari, idcft,
validamfieripci novaslittrras, ieu nova relcripta iPontificcobtincnda,
narratotamen fidclitcrcrrore, qtix novaB litterx vocantur. Perinie v*!eee .
PerillaseniiTnultPonufex, ut jitterxprioresvalcant, aclicrrornonirrcplerit. Et
quidcm Itae littcrx facilius impetrantur, fine nova compofitione, nec cum
multis expcnfis. Quid ftatucndum , fi quid dubii intercurrac circa
difpcnfationcm Matrimonialcm ? RemiiTivc. I
T^\Ehacrelatecfi//'iV.f.»jiiO»r4/.r<i^.J.(r.7. V. D>lptnf*ti»y & XJt
v. Matnmrninm . llludte, hac occafione, ne prxtereat; noncll'idui>iam, led
ccrtoinvalidam dilpen(ationcm{ Ita Suar./.6. 4» Vet» r.i7J>.6.SjnchJ.8. ie
mttr.d.i 1 ji.to. ) fi (upplicans narrut, fe ambigere,
v.g.ancopjlamconfummavcritcumSorjreejus, quam duccreintendit, an
VotumCaftitatisemiferit, anconlanguinita- tcfitcumSponlaconjunaus, &c.
ipK:autcmccrt6Caltiiatem vo- verit, copu'.imconlummaverit,
conlanguiiiitate(itaftridus,&c. Ratiocftmanitcfla,
quiaejufmodideceptiofacit gratiam incogni- umdanti, atquc idc6eidcmiovotunuriam
. Expbcantur claufubz Rcfcripti difpenfationis pro fbro extcrno. » Ommitterc
folet Pontifex, ut fxpius fupra in Jicaviraus, Or- V> dinario fupplicantium,
hocclt Epifcopo , velejus Vicario
cxecutionemdifpenlationisprofbroexterno,idquepcr viain Data- rix ; nam pro foro
interno de occul tis, committit , per viam Pceni- tcniiariz,
dicumcxccutioiiemConfellario ejufdera lupplicantii: Quoniara ergo io his
comraifliouibus rnulta funt,que dccurationem fam 1 Digitized by Google Lib.
VIII. De Matrim. Traa. II. De Difpenf. elaufulas breviter explirabimus io 120
ipiteprofbroexterno, in fequenci pro interno, WdSAnch.lii.S.d,m4mmJ.lt.&l1.
&Conrad. i» fruxi .tittlii.y.&S. $. L m frim* tUufuU qitut d* f*rf*um
ixuutm*. i T N primahac cUufulaBenediflionemfuamimpendensPonti- 1
fexEpifcopo,*ele;usVkarioGencrah,ipuicommittitexp©. ditioncm caufe.idcl^ ut
exequanUirAada concedantdifpenfauo- Ar. ftiut Efifctfui , V*l Vitutiut ,'».'»
i, *• Uttrfut difftufttit- utm txtfui vuUu * s
Quandoadutrumquedirigunturlitcerar, mandatumqueiaiU
lisconcentumfubdisjunctione» hoceft ; *d alterutrum illorum, committitur fquod
tamen non efle inufuadvertitConrad. iu fruxi yu\tS*nchM.*AmMtT.d.i7jtum.}. ad
quem diriguotur, potefta- temhabetexequendi. QuamvisemmidcmfitTribunal
Epifcopi, &Vicarii; id umen efl ra iis , quaejureordinariocpmpetuntEpi-
fcopo, noniniis, quse delegantur | Pontibce. Cum ergo nunc fup^onamus,
dirigiroandatumad Vtcarium, nooporenTeingere- Vksriui r*H8* tfiti*. tj
SecundadubiUtio. Si VkariusEpifcopipraedifhis, dum EtH formationes inftruit
prodifpenfationis executiooe, definat efle Vicariu», vel, quiaipfe idem creetur
Epifcoput ejufdem loci, vel, quiaamoveaturaboftcio, poceritnedeiodepernccre
proba- tiones, ccdirpenfationemconccdere?
Refp.Quando(utloquiturConrad./ar^crj»wB.)6.)commiSio efl realis,
uteflecoramunicerlolet, nonpoterit, poteritquando eft perfonalis. 4 Sedquidell,
&quantionecogno(cecur, realiine fit ,an per- fonaliscommiflio? Refp. Realis
eft, quando commiflio fit alicui.non habito refpeflu ad perlonam,ejufquequaliutem
, fedad omcium,quod gerit , Per- fonalis,
quandoaiicuilit,habitorefpecluadperfonam. Quare, fi
aliundecolliginonpoteflintentioeommitccncis, utere hacregula.
Quotieslitterismandatinominaturfolumdignius, fic, v.g. Ti^ Vtturit
ttmmttttj&t. commiflioeft realis . Quotics verd nominatur perfona, v.g.fic,
TmiPnnctmmat», efl perlooalia. f Recteigiturdiximus, quandoeomroiffioeftrealis,
nihil am- plius pofle Delegatum , depofito officio , quia is non habet amplius
illudrounus, cuiconoexa fuitcommiffio, polTe autem , qnando illud rounus, cuit.
commiflio eft perfonalis . quia jam i roifliofacla efl. Si commiflio fiat perfonse , & oflicio fic: T&i
Pnr* VUurit, vel Ti- H Vkurit P*tr»,
probabiliuscenfetSaochJ«*.8j»>«»«rrj<.»7.i».l4. CiWtjjjt.x. J+f. 1 6.
f.6. com mifljooem efle perfonalem. Sed harc, & fimilia mulu ad ejufmodi
realem , vel perfooalemcommjflionem facientia, videUceapudeuodem, alioique.
Vkuriut € Dibiutiotertia Remoto,veldefundoVicario^uicommi(Ueft a Pontifice
executio , poteflne Vicarius in eodera officio luccedens? Refp. Si commifllo
fit realis, utcerte communiter efle (olet,po- teritexecutianimandariiVicario,
quidcnovocreabitur ab Epi- fcopo : ab Epifcopo, inquam, non a Capi tulo Sede
Vacaote ; de hoc enim mox. Ratiore(i"onfiontseft jamdicua.t. 7 Quod ficommifiiofit
perfonalis, nonpoteritob rationem ib. dictam . Haecelt
probabiliffimafentcntU,quametiamfir«»ancDe- eiuones Rotae Romanae allatac 1
Conrado, iu fruxi diff. l.js.iJt.16. & apud Sperell. T. r Mtif.xi.
Hlcdareturoccafioexplicandi, an facului , quam fortemihi Re- flon conceflit ad
approbandos Confeflarios mei Collegii Epifcopus, tne amotoabofficio, tranfeatad
roeum fuccefTorem r Verum, ne Uinfsrpedivertamadaliasmaterias, videatur
idapradSanciW.e> «•.18.ar.44.de Lugo, iurtfr.mtr.1.1 J.i 9.alioique . Efifcifui
Vkoum. Quandocommittit Pontifex exequeodam difpcnfationem Epifcopo
viciniori(quisifleut>& qua ratione furandadiftantia/ videapud Cooradum
moxciund a.ao.) id, . confue vh fieri in eventibus , quibui fcdes proprix
Dieecelis vacat : ChaEcdeiodefiatpernovumEpifcopumpleoa, poteftns ille vici-
nior exequi amplius difpenutionem ilUm ? 9 Reip. Noopoteft,
faltemreintegra,&hu»cefleftyluracer- tiflimum noiatConrad. •mfrm.x.i y.
c.^jih. Ratioetl, quiafemper iupponitur Pontifei, vclle fcrvareDilponrionemTrui
fef.i i.e.yit M.tf. jubentis dif penlationes efle exequendu i proprio Epilcopo,
un- de jiii hukdifpofitioai exprefsederoget, femper intelligiturcoD- ditionate
fic committere Epifizopo victniori : £ xtquttt difftnfMnm m huut , fi vueut
Stdti frtfrut. 10 Qujeres,Poteritoei do jam plenautSedes/ Refp. Ncquaq u.m,quia
huic oovo liujus Dtorcefis Epifcoponihil commifit Pontifex . Ia hocergo
cafu.quo liat plena fcdes, cum t poffit Epifcopus vicioior, u t d i<2 um eit
uJputd. nec poflit Epifcopua nicnovus, utnuncdicireus, eritnecefleconfugercad
Pontificem promuutionejudicis, feuDelegati, utidemConradusindicat/^. loquens de
cafu , in quo LittexaE Pontificu illi viciniori noodum fue- , ftu Vkmim
Cufkuli, Stdt wttt, . ii DubitatioquinU. Concefliooesdifpenfandi, commifTas Vi-
cario Epifcopi , potefloe exequi Capitulum Sede Vacantc , rel ejus Vicarius?
Refp. Qu6d non poflit ipfum Capitulura , certum efl ; illud enint fuccedic
quidcm in orani lurildiuione ordiaaru Epifcopi , aon vc- roinDelegau,
qualiseftpraefen*. i» AtquoadejusCapituil Vicarium celebrii eA queftio , nam
conceditSanch./.S.4,«/v-«o.W.i7Ji.}a. cura paucu, quUVicarios
CapitulivocacurinterdumVicariusEpifcopiexeo, quu eft Vica- riusCapituli, in quo
refidectou JuriidiaioEpifcopi. 1} NegatConradXy^.4j».n.cum Kub.dtCmmuu rj|4j».j7.Spe-
rell.r.1 Mtif. i i . Antonel. i» frux.tfMjjitt. * Ventrig. Auu.it u.
a4.aliosciunce:multcdecUntioncsSacreCoog.& multeDec.Ro- tc Rom. ap. ciutos
, quiacerti fureus de raence Pontificis ■ nolenti» VicarioCapituli fetiam fi
idem , quifueruVicariusEptl&nuncfit eleclus Vic.
CUpituUJhasdifpenfauoaescommitcerc.Quando _ Poncifexfcic,
SedemEpifcopalemvacareeciamfiliccerasexpeditae eflentante vacantiaEcognicionem
j flacim fcribit alias littera* conti- nentej,utloquimur,muUUooem
Judicis^cVicinioriEpifcopodif. peoiatioaem committit^iunquam
verc-,etiamenixeexoratus«com- tnitcic VicarioCapituli, utidem Cooradus
ceflatur. Etmericoqui- i non vulc Poncifex in hac re graviffima fidere Vic
quitamultuarie, &abamiciscreatus farpefupponitur. 14 Noanulli pro (entencU
Sancbez, afterunt Pontium.tnagniqnn faciuatunanimcm confenfum borum duorum ,
aliis frequenciflime. diflidenciura, fed ni bilcon6ciunc ; nam Pontius & id
obiter traclat , & remittit le ad doclrirum SaUs, At Sajaj dt lixitJ.xo.fi8
7 MUa_q> (ut&SacraCoogregatio, fireUe intelligatur, quamadducitGa-
vintuiyUuua.lLf .v.Csf tfulumS.Vuc.it. iy& tj.Scex GavantoDian.
fef.rr.I4.r^/.l5, ) nooloquitur, quaridocommifliodauefl Vicario pilcopi,
dequaeftnoftraqua-ftio, feddealiacoramiffioneextra- ordinaria, quandodaUeflcc
VicaraoulisDiceceus, v.g. Vicario Panormicano: quicafuseft
valdediver:usinollro,cumcommilTio in hoc cafu noa detur Vkario Epifcopi , fed
Vicario cuicunque, qui fit Panormitaoas Dicecefis : & umea ha.cdoanrucum Ot
1 praxis, aliudifcutienda 1; DubitatiofexU. AnVicarius, & quicunque
Ddegatus avdl hasdifpenutiones expedicndas poflic vices fuaa alteri commictere
j quod cft quserere, an poffiteasalteri fubdelegarer 16 Aiitequamrefpondeam ,
fcito, duo hic confiderari poflc» Alterurael.cxatoeo. clc venricaciocaufsr ,
obquameritdifpcnfa- tiocoocedenda, quaiisefl receptio v g Teltiuxn. Alterum eft
ipfi, aclualisdifpenfatio, &hocdiciturimporurenudnm miniitcnura,
ideftipiiusEiecutorisoperauoacm , illuddicituritnporureufuia Jurifdidionis. 1 7
Hoc poGlo,Refpondeo>Examen,& verificationem caufa: pof- fe
altericomraitti,fed nullomodo nudum minifterium . lu Sanc/. S. d* mtttr d. i
f.n. 4 } & communicer, Mcrolla T.i M<f.^ s.6 .».6 1 9.1egc etiam eundem
T. J J. 7/4.« . . 1 7 j . & pa u 1 6 aotei ».57. Ratio e 1 t,q uia.
Poncifex commitcit Delegato, ut ipfe difpenfct, & non aliter quod
eflnudumexercererainilFcrium: Atexamen, & veritirationena caufe non prefumi
tur idem Pontifex comraittere ipli uoi Delegato»
leocommittereJuiuconfuetudioemTribunalium, qua per alioj inftruuncur informaciooes,
recipiunturTeAes, &c. Ex quibust deindefoleatDelegatuscaufam inftructambene
recogoofcere, Oc fuum difpenlandi minifterium candem exhibere , 1 8 Hinc.fi
teftes recipiendi fiotextra t & debcbit Executorl icceras rogacoriasfi
illius alieoae Diecefis rogec , u t Terte* recipiat ,
tranfmitutadipfumEiecutorem. EtquiahosTefteMnhact non audtoriute fua ordinaria
is recipitJdeo debebit lervare forrnana fibipneicripumab Executorepnedicio | ad
quod certcinaliUcau- «d"en;?L^'idC"auu7aM^r,b^T^^ Quidfucitt Vicuriuiy
fiutxtcuttr, fitrru-vit iuixuqutudtr* 19 Dubiutio feptima . Poft oegitam , vcl
conccflkm difpcnfilio- nem,fi clare appareat ab Executoreerratum fuifle, qtiid
uciend um? ao Refp. Quiacommunee(t(utTultGutticr.i.i.C4«#«./-.t-.muJ-
toscitans. oimiibusDclcgatis, ut pofli"oam Delegatus funtlus eft muncre
fuo, aihilamnliuspoffit, iHe6 eiufnodi Eiecutorfanara nonpotefleirorem;
qiureUnquamDeletutomnihil aoterit. 11 Verum quU is Execucor (oleteiTe,iit
diiimus^icaritMHarque re, re«
iBqinutumpoteftioedelift» coromitcantur . Quare, fi ern*
turafuitinconcedeudadifpenfacionc, ipie, ut Ordmanua , dc- oebitSponfo*
inhibere, ne procedaot ad Matnmooium , vcl fi jarn adilludproceflurafuerit,
debebiteosieparare, ocfint in pecca- to, dooec iterum legitimc A Pontifice
concedatur dilpcnfacio . Ac vero fi negavit t tunccnim ver6 nihil poteft, quia
ut Delega- cusfunctuseft, ficuti diximus > muncrefuo; ucOrdioariusautem noo
habet aucloricatem excquendi difpenlationem per crrorem Sponfisnegatam,
quUhzcauctoritMilliutOrdioaJto i Poncifice tradiununquamfuit.
InhocereocafuiteruraRomamad Pontifi- cem narrato errorecoofugieodum erit iBt
notant Sanch. 1.9. rntr. 4.i7.».Jo.SquilIanci* Priv.CUrit.tA. Priv.*. m.*oj
aliiqueabeo- iemfiuti. Si difpenUtio fuitcoocefu per Pouiteotiariam pro
fbroconfcientir, poteritaliquaodoiConfeilario fanari error eo modo,
quoinfrir.lt.$.i-».8paulopoftdieam. Quidautemfaciendum, fioeejulraodierrorenonconftet
, fed folum d ubitetur , (ati»explicui lih.i.m Dtctl.t.l.fa. VAifrmmf. &
v.hiM'- V ide etiam UuchJ.iJ* m*trJL* i M j. $.11. im fummU tUmfmU rtfmur 1
TTlcPootifex narrat id, quod Gbi i fupplicantibu.propo. «tfp»^.' ceJruTecdifpenUtiooemabExecutoreexpediendam
pro matrimo- nio duorum coafanguioeorum , veianSnium, Gconcefliflet, in- quam
:excauU,quoaioter illos iaterveaeritcopula, pofle Execu- lorem illamexpedire,
fi copula habeaturanteeiusexpeditionera, feupoftimrjetraumgrauaoiiPoottfice:
Net inquam, id dicat , nam rcfpondet Garzias Cc ap. Conradum /.<.».} i. aoa
pufte pre- fumi, Poncificera velle coucedere commiujonera difpenfandi ,
dandooccaGonera, quapoftipfiuscommiflioocra commitceadum
ficifupplicaotibuspeccatum, qualisefletprzdicta copula : prz- fumitur vero,
quaado Gmilis occaGo noo datur; uteft in cafu przdictzpaupertacis,
veldiffamationit, velfimilis. 9
Dicocerti6tcertumefle,caulamdi(penlandiomnin6debere verificaricertiocerapore,
hoceft, quandoexecutor difpeniacio- ■emconcedit. lohocomoes
futSaoch./.*.»«.ia.Jo.Przpof. i#.
d#^/>.«wrria».d**^.»ai.jj.Diana/.8./r.J.r»/l77. ) confenriunt,
quiaexecutoriaondaturpoceflas, nifi precea fupplicancium ve- ritacenitantur ,
&quianaturadifpenfationis , ut modddixi, re- quirit, utadfit cauia, ouando ea
cooceditur. Undet fi mulier praediilaeratinopj, veldirTamautempore difl*
eomraiflionu i Pape i fed deinde teinpore executioais taciendse i Delegato
dives evafiflet , vel diffamatio ceflaflet , nulliter coocederetur
inobis.oneft. f.ffl. * uni» tU*[*u •H QuamvisSancll. /rt> 8. demmtr.
d.\0.m.\\. Mc- . 6.a<M».)tt.multosciuas, cumaliis putet, de- bcrecauUm,
v.g.dictampauperutem perfiftere, quando initur matrimooium , qudd iane
probabiliflimum eftt camen eft eciain probabilecum Suar. L%. dt Ut. t. \o.
Dicaft.apud Dianatn Ix. Gran. Salas apnd Meroll. l.t. Caitrop. T.i /r? d.+ p.i
s. in ^.Ponno 7 aliifque(fatentehaocprobabiliutemeodemSancnJ^. ) id necef-
fenonefle. Namdifpenfationonfuitconcetla, oeque cxplicite »
neqaeimplicitefubconditioneperfeverantiz; Ceraelautem legi- timeeaexiftente,
liberaellmuLic/abirapedimento: ergo& raa- trimonium inibitlegitimc. ro
Quandodatur difpenfatio coroedendi carnes DubittbisergoPrimo.
Anejufmodilnformatio, feuloquifitio yetitisotT dubiam infirmiutem ,
noneftmirum.de neriiDelegatodebeatiudicialiter, recipiendoTeftescoram No-
ideftinSrmiateradubumiwrCeverare, ouando fucc tario, &C.
anextrajiidiculiter ? Suppooimusenim, quando re« 9 dtfrtMfmVkmi t t Ic Delegato
Pontifex committit , utdeveritatecauXfPro- , eaqueinvenu, difpenfet. QhmHi
iAtmt t[it h*e btmufiiitl v.g. diebus » noneftnotoria. fieriomninAdebere
hujufmodi excernam uiqui- Ctionem, quiahicagiturdediipenfatiooeinforo externo.
i Refpoodeo, poflefierijudicialiter, fedfatisetiamefle,teite Sanch. LtMmtrM J
m.i J. fit fiat extraiudicialiter, fiqu ide Pon 1 1- fex folum prseciDit
ejufmodiveriutemindagaret ut Delegatus fuxconfcientixUtisfaciat, &
utexveriute cpgoiu procedat , nampropterei, finotoriaeftveritu, velaliuode ea
judici " dendzfant carnes, quia in hisdifpenUtionibi ifucceflivum,
ficprzfumitur (tefte smensillucoocedcntis ; id, quod ooo Ij. h.%) C**f* VtT*\
ftd ItrijUtX* f*'fis TtfiitMI. tl Certumeft,
fifalfafitcaufadifpcnfitionisdatae, v.g.ir petcntiadotij ,
cVfalfisTcftibusprobaU, nulUraefledifpen incortt- fatio- ftct, idUtis.
luperqueerit, legeSanch.^.o.16., . pttcnuadotis, ccfalfisTeft ■ Hinc,
uhujufmodilnfonrutmnesfiaotextrajudicial.ter,|»jf. »em.
IuCaflrop.r.i./rj^.6.^i<.*.^»^quianulUm funtficriextrapropriamDioiceGm :
atvero. G|udicialiter ( ut Mritcooceflionem . AtGGtvera, licet falfis Te.libus
probata , certelemperfierivideo)noopofl"untinalienaDiceceGt fioelicen-
fubfiftetdifpenUtio, cefleewiemCaftrop.^.cumSanch.ccPon. tiaeiusOrdinarii,
utpotecxercitium Jurifdiaionis coatenciof* . tio, quia verificaturcoodirioiPoatifice
rcquifitt. Nottttmea, faclisetum judicialiter cumlicentiailliusEpilcopi ix
Quid,fiUlfiutcmcaunxaHegavitfolicitator,meignorante , poflumnejudicare,
Pontificemraura pro me haberedifpenUtio- nem? Refpoodeo, aonpotes (
videCaftrop. «W.cumTiraquel. cVSanchcziquicquidaliquiancrancquia
intercurreutecuiufcumq; igaoratUtG requifiucauU deeft,deeft & illi cauuz
innixa coocemo . prooatiombus, iecundumSaoch. likj.dt m*tr. iJ.».«.pofle Exe- 1
dUfpeiifacionem «etiam in aliena DiceceG, quu 4 DubitaturSecundo. Quandooamcaufa
cUfpenUtionis yerifi- caridebac? Et, quUquatuorCemporadiltingui poflunt. Pnmo ,
quando mittitur Romamdeu (upplicatur Pootifex. Sccu nd6,q ua n- do,
audiufupplicacwttetPoncife«anauictdiceos. F»«',»/ fttitur. Tertid , quando
executor diipenfationem concedit . Quartd , poft conccftamdifjtenUtiooem,
«dumSponfi atlu mauimooium per verbado*przfcnticoncrahuritt ideA quzritur , fi
pro caufa , v.g. difpenfandi , ut Antonius , & AntonuconUnguinei
matrimonium ineant, alfigoetur Antonizpaupertas, vel diftamatio.quandooam
exhisquatuortemporibusverificaridebeat, eam efle pauperem , veldirTamatam?
RefpoodeoquacuorDictis. _ c Dkoprimd, noflefteopus, utverificetnr Primo tempore
; lu Sanc. m*trJ.,OA.t. Bonac.d* 4ifr .i.t. 1*J.*o. §.i.mm*. Percr, d* m*trM
J-f.«. ».*. quia id MC i Jure ptstAribitur.cV re*
eftadmodumrem<)UaddifpenUocH>eiii. ' 6 DicoSecund6,
probabiliuselTefecuodumSan<A./.«.-.«#r.d. ?o.»^. Poot. /.8^.icuk». Caftrop.
T*m.i . tr.% ji+f.t jm.%. Perer dt mmtrri.ii /tt.6j,a. oportere verificari
fecundo terapore , fed pro- babilcecUmefTe, oonoportere.
luCoond.impr**i4ifp.l.7t*.m, 5. IV. lmfM*r1*tl*mf*Uim^m*gitms^m»itt*tUf*Utsrit.
E hac poenitentU dkam commodius infri C. ftimtmti*.}. §. V. m fmint* cUmfmU
*li*mt t*mf » imxtnert ptnuntur . i 'VTOniaroPofltifexrefert, fupplicantes
petiifle dilperuatio- 1^1 oem ex bac , vd iUa caufa determioatt , cum addi t in
hunc modum: Exctptu mfiii , ftm frtttr *ii*i c*m(*i r*tim*biiittr t*r*m
*mimtmmmtvimtti, Sc addititem fic : tuptuntfstt mformn , &c. %
Dubittturergo,aodcbeatdebiscaufisin genere poGtis fe in- forraarc Delegatui?
NaradedeteRnioatii omniod debere , jam vidimuifupra. Refpondeo, cum Sa nc J. 8.
wuttA . ) j 14 « Conrad. Uprmxj l.j. r.ijB. 1 1 1 . Neqaaquam.dum enim in
partkulari illas ooo exprtraic, Ggnum efteviieot , eai folum appoai ob aliura
finem , puti ■ ut ap- pareat, difpeafationeranrionabiliter, cchoneftecoocedi. 1
AtqaetiiocetUmfitt.utquandoaliquaqualitas, v.g.nobilitu (upplkancis,
narraturlolura i Pontirke, opus non fic,eam verificari per probationes ab
executorefaciendas. Quod,G nobilicas.vel quz- [ibec alu qualicas in Brevi
coKeftionisapponacur per modum coa- dicionis: Siesoobilis.
Siespauper.velpermodumcaufzfinalis : ii.Gin^p.6MtBtmtfJ.ijt.iS7.&fm.
Ratiopriorisprobabilita- Quiaes oobilis: Q^aespauper,tuoc(aoeveritk«ioport^
tiseft , quia Pontifexannuitpoftulaus , fi re» veriute mutur, ergo Saoc.
Uj*.*j. &Coorad.Ar.Etqujdem,quandodifpenUtjoeil in le- cauUm i quamovetur
adannuendum.oportebit veriicari, quan- cundo ,oc tertiograducoolanguiniutis ,
fi ponacur nobilius , poni doipicannuic. Ratioprobabilittcispofterioriseft,
ouia Pontifcx utconditiooem.vel, utcaufamfinalem, iidem Dodlores oottat noo
dirpeolkimmediat*, ut olim n^t(Cenimipfeimraedute
Q»rdamaluattanobUitttemdixifnprm#.7^av»«.e>»7. difpenlarec, Gnedubiocaufa
veratuncefledeberetj ieddilpenlat rncdiateperExecutorern .
Oimigiwrvericascaufzex nacurado- penUtionis tuoc adefle reqnkator,
quandodifpenUtio fit , non quando coramittitur fieri , non erit necefle eam
efle verara.quando Pootifexaaosric, tatisork, quaodoetecucor aflu difpenttt ,
ut raox dkcrnus . 6enfas ergo verborum PootificU hlc eft :Difpt*(*Ji §.VI.
laftxr* tUufmU prthikttmr txtcmtv nUiwid mmmtrii , W cimprmfmtimu mcctptrt . I
TD Uni non folum mocet,fcd przcipit . ficeaim habct:fj<*«d X fi, fprrtmhmc
momtiene , *Ufmid mmnru, *mt preumii rmuptmi t txctmmumitmtumm Ut*m meurrmi .
Immd interdum , quaodo , ia forma pauperum, ideft, fioe DeMatrim.Traa. II. De
DifpcnC illao.i, pofitioae, feueleemolyi,», quamprodivitibuslulettaxa-
rcDjcarms, addit Pontifcx , utdifpenUtiotuncnulUlit. i D'ibit»turergo, an
nihilominuscxeeutor pollitaccipere.fal- tcmckulenu, & po<-ulriua,
quepaucisdicbus conlumi (olcnt ? *
RcrpundctPnmASancJ.<.i<<«»4/.rf.JTJ».i*.iiopoirc,quiaom-
iiettenusmuncrh vetat PuiUifex ibi(«/«jW.« w«wri/J intelligitu-
menSaoch.lieamitt.intur»partibus»ntehnium Delcgationem , vel cum pailo , feu
convctionedandi pollei . Ad d i t Cun rad us,«i fr*xi 1.7. c.6 n 1 4.c)tt I mod
i executorrm debe- rcomniigratisexhibere; quarcnccproliborertudii, necproac-
ccflu adTeftes evaminandosaliquam polie mercedem accipcre. 4 RclpondctSecundb
Perez dt matT.d.i*. fte.i. n.6.Sc ap. Dian. f %jr.%.ttf.nlt.
LoquentcmdelimilicUulula i» littrrit Vozmt. duo aiforenj. Pnmum,
perdi£UmclauiuUm non pruhiberi Officiali aliquidmodicumaccipere pruUborisimpenf»
in exequend» dif- prnUtione, fiillud fit iure, velc>..luetudinedebitum,
quamta- meneonfuetudinem adeflc, diftVilc putat, quu cjulmodi Ubor
admodumclteiiEuus. Secundum,non prohiberi efculenu, Sc poculenta non magni mo-
mcnti.rumeoimnondciiturfutfuppoitfndumeitl »J corrumpen- dumjudicem, icdfoliim,
utmajoribrcviuteluum munus perd. ciat; nonvidcrur (ait)
cadcrcinditUmprohibitionem. 5. VII. ln[eptim*tUufuUftmit»r\ Nt»ebf}»Htib»i,
o>t. t •"T"' Ametfi hxc cUufula •• K-n <i>fi*»tibutCtn(lit»titnib»t
Vcntji- JL tum, addaturinmandatodf DilpcnUndo: illatanii-:i uon
toil:timp?dimenturoiniilomandatonone*preflum. C«dit i^itur fol u m i lla 1100
obfl 1 mi» fuper i mpedimentum exprdla.n , ut refte nout Conr»d. ib.d.
e.j,».*.. Explicantur claufulae Refcripti difpenlationis pro toro inteino. ■r
Ndie.ivimusaliquantb fuperius, quandooccultum efl impe- dimencauit ejus
difpcnUtioncmpcti, & impctrariperviam Prunltcntiariar, quar ner ipl»
immediatcilUmexpedit, lcd co:n- miltitalteri perlttteris(igilUus,quirurri
prxcipuisCUuiulas jam expcudo. <5 L
tafritn*CUtfuUetmmittit»TDelei*tttxitHtit. t T N hac Pu.uifex, ubi faluutionem
impertiit , cui delegat L rummiflK<nem , requirit incdemduas qu»litatr<,
quarum slterutr» Je i 'ente, iiullaroncedereturiDeleRato difpenfatio , r e I
it,ipuirnclleDoUoreminTht:ologU, vel in JureCwonico, ctc.;.ileneife
Coiifcfljuum approbarum »b Ordinano . Verba Pniificisl-Tcfunt: Dtfertttvirt
Cenfrfart ht*i<(t'*in Tbttlttm , vt! Dtrrttrr-m Dtcttritx Affrtbt 1
*aOrdin*rit Hisautem quillU- tibitsexiftentibaS! 1 fH
inputeiUteJilpenfandihunc, velillum le- sx-rc. Sed
,.crpendamus)amutramqjcqualiutem. x Cnfefttrh. Olim fatiscrat, Delegitum hunr
eflc Confefla- rium, Itil prol>jlMlef»lrein*rat, non opiistunctuifle.
utdifpcn- latio expcuiretur »b rpio in atlu Coiifcilionis Sacramcnt^li* ,
quiaverb» Brevis, nu.clire hunc rigorem reJuirebant , hudic vcrdcUrefoler poni,
ut non nili in ipfo jctu ConfclfionisSacramen- Ulisprar4! iii'
v.unfefsariusdifpcnlet, utcummultisnoUtDUn. f 8 rr.|.r'/.lOo. 3 Addit
iJem/'i/rf.r»/".tc>7. ex MarcoLeonefuffirere , etiamli
Confcfliolitfacrilcga, dumino,!oi juflM lifacnlegium non orta- tnrcx
defecJuintrg.uatiscir-. a rcm , proqua petitur dtfne.iutio. S '1 • rduOrin»
mihi nimisdimciliseft : nam, li reiuiriiurCon- feStn Sa<"ramentalis ,
quoinodolacrilegaUtiselt, quzSairamen- mlifn«acllj cum in ea Sacramenturo non
conficiatur, nec ea Confeliio, fi fit facrik-ga , parsefleSacrainciiti pollit.'
4 (^im iam vcrbablolutc, iiomincOrdinarii, excommuniore opinioneintclligttnr
Ordinarius ioci , quindo rjulinodi Confef. larn sdiciturdebcrec(Ie»pprob»tus ah
Ord nario, de Ordinario locilocutioerit : narn, an iilud benigniusdici polTit,
fupra / r. de Po-n tnf.t. f.4. « num.it. inveltiftarous . lllu.l rerteefl lub
prol.aliliopimoie, an CunfelTjr u jpprobatus pro Coiifelfnmi- lu» virurum
ur.ru.n, valcat expcdire difpenlitiones , leu lit- teras dirc:U« ad freminas :
uam aflirmativ.ni lequiiur Stro h. itmttr. d.u. »».i6. negativan.aliiapud Dian.
!.e. «f/.ioj. Btioi.ci<onim.-robab!li-er. j Mnfiflrt, &t.
AptuscrgononcflDotlorinJur Civili , nc- queii, Quimuluiii b.ibeiii Mi(;iiln
inaliqu.Rclipu, c, u queii, qu u- tum lunt IjCMtiati* fcdfuliilli, qui, vc
n> Thcu!ogi» , vel iu lure Canoncoad gradum DuCii ratus in ali jua
Umvcrlitatc prorr . .t. furrint: hicnim in Sacris Canonibus vcniunt nomtne
Ma?.iflrorum. 6 K(>nnrgo intcrim, exprivilegtoaliis id pofle concedi , ut
con'-! l^um cll noflrii SirerdutibusSurtctjt v , qui, li fintapproba-
tiaSOrdinario. cV Dcputati ad hoc a P.Gfn. vehd huc kfem de- putit i fint ab
alio SarerJotis uutlriS irscriore. poflunt (crlupcr hoc Cunfulc . C.'mt. Priv.
Ste. V.CenjtJf. 0.$.C.otttud. mfraxi diiftnf. Ij.tttf .4*num.lo.J
exPriritesioconcdlbiGregotioXUI. " ilodiduuobiscommiinicato, vela
mmunicandoabeodemP.Ge- ner. vcl Supcriores polliint , inquamapcrirclitteras
Pcenitentii- nsr.c* illasexequi . Alios Reiigio(bs,qui io.hoc
Privilegiopartici- pant, dcbcrcefleapprobatosabOrdinario, & ab ipforum
Gene- rali, vcldeejuslicenuaiSuperioribus DepuUtos pari modo ad hoccfledebere,
rede monct Sanch. lX.dtmtur.d.%^. rn.ll. qui»
haTfuntnecelUrigccondiiionesrequiGueincorporcdidiPrivilegii Grvgorii XUL 7
Inquircs. StConfeflarius riteelectusifupplicaBteaperiat le- gitimclittcras,
judicctque, non pofle conccdi difpcniationcm » quiaputat, v.g. obaliquodcaput,
caufam non vcrihcari , atque ideb littcraselleiubreptttias,
poteritnraliusfimilisConfellariuSt fi judicetcaufamverificari , vcl illc idcm
Cunfcllarius, fi re ma- turiusexpenfa, mutctfeotentUm, itcrum negotium refumerc
, cVdllpenfare>• 8 Refp.cumSanc.i.8.»^»««/rj<.i7-l».40-Bon./<»i<r/>./(.i.4.i.».lj».
*.C»flr.r.t.rr.J d 16 f.i t §.t.n.l.Lcz***in(Hmm*V.Utttrtjtpefitl. n 1 9. Perez
it m*tr d.itl feil. tM.j. Utrumque polle ( efto non potre, coniencUt
Marcus//>»r*jr/P<r>M/.ap.Dianam^.8jr.J^#/".i04.^Opi- nioenim,
velerroralteriusnondcbctobftarefupplicanti. - 9 NcoucoblUt, Primb litteras
fuifle apcrtas ab alio, quia , perapc" :<"iemmaterialcm,
fivcaConfefljrio, (iveetUm forte i
Liicuta;Um..jtvultS»nc.<.8^rm«rr.rf.i4.i».tx. nonamittunt lit- terseviloremluum,
&quandoCoofeiT»rioinjungitur, utlittent ipcritt, intc.ligitur de furmali
apertionc , idcil, cum facultate dlipc a *Ji • 10 N 1
if<ibftatSecundb,quodDelegatus,daafententia,janj fuiiCtus fucrit oflit :.)
fuo, unde nihil amplius poflit , ut diximus fn- prar . tx.jr.i ».»o.
noiiobllat, inquam,quiaibi res vertiturinforo externo, proquo Deiegatus gerere
fe debet fccundum rationcm foriextcrni, qu.id iojurenon admittit reditum ad
eandemcau- laiii, djtif-melfententia. Athicresagiturinforo interno con- fcicii
tix , ruius natur» eft » ut , vcl idcm Contl*fl»rins mutandopru- denter co 1
nium, vel »lius,fi'quenduopinionemprobabilcm, pof-
fitmutxrcpermclioremconfidcrationcm Judicium , &abfolvere. 11 Et har
dodrina darc fequitur,Conle(larioclcdo fortcantc- quamtibiditp?nfationemcxpcdierit,defun<Uo,poflea
teeligtaliu fimilem. UridcviJes, coromifliones hasproforointerno fcmpcr
efleiimiles(niiiaSuperiorereftringantur)commiflionibusrealibus qusr,
utfupradixi, tranleunt in iucceflorem , atquc ideoincafu noftrocommilfiu tranlibi
t in fucceflorem i tc lcgitimeeleclum . 5.1L /* ftcund* eUnfuU ttmmittitur
Vtritatit i»daS*tu. 1 T NjungiturhicCoofeflario, utisdiligenterfeinformctdeve-
X rrtatecaufsrpropulita?;: Siergoillieaconftet , jamfufficien- tcm ventatem
indagaum habet, utfupridiximusin fimili. i Eiufmodiautcminformatiocum nunc fit
pro difpenfatiooe inforo ronfcientix, ejufdcmforoconform»nd»erit, atque ade6
noncllfumenda, nifi abiplolupplicante, fincTcllibus , fineNo- uri», immft/Jk
fme Jurarocnto ipfius lupplicantis; quicquid int
contrariuindtcatPnntius/.8.r.a.i»j<o».i<f. contraqucmagit Percas le S
autem hxc mforrmtio vel non lumitur, vel verius Confel- fario non conftet ,
nulla erit difpenfitio , ob 0011 fcrvaUro formam i Delcgante prtefcripram . ?
Sed quid,fi fupplicaindicat,immo & juret.remiufe habere; ut ip|i''Pontifici
propufuit, fedexccutoraliundelciat,'-am eflefalfam ? FC.-fp NondebetJilpenfare,
ita S*neU.t.i.dem*trA.\*.tw.xr . quU ipii non fubali» form»concefla
eftdilpenfanJi potellas. nili, in- dag»ta veritatc, eaquc compcru : dumroodd
ieroper advertac , ut(S»nch./.vrf»it«u>rr.iri.i6.<i»»»i.8./) figillum
Confeflionis factura tcviamcuftodus. §.111. t* ttrti* eUuful* dtfyn*t Ptntiftx
fctnittntUm dijftnfsnd» imftnend*m. 1 TN
h»cdefignatiuneproforointerno,utetiamprofbroexter- JL no,
dequudiximusiar.^ricr^.(3c huclocutionem de fimili pnemtciuia remilimus,
diligcnterefldiltinguendum, naminali- quibus operibus fc retnittit Pontifex
arbitrio Dclcgati.in ali tuibuf Ponrifcxipfedetermirut. Inillisigituraliquid
potcli Delegatus « inhisprorfusmhil. Perpendanturergo vcrbaPontificis,t5cfccun-
dum illl . ad »muflim (e Dclcgitus gcrat . S Iliudnotit,
ccUtchabetSiiich./.8.n,«M/i/r.<i.j4 *tmm.t6. fl culp fuitjam
peraliasConfellionesabloluu, non dcbcrc necella- ribiterumiDelcgatoilUmabfolvi,
&proeaitcrumpcenitentUm Sacrat». i.n i-m imponi; tunc crgo loliim
pocnitentiz , quas de- Ggr iPxitifcx, fuiitaDelegatoinjungenda:. \ Drh
v»tusergo onpoteftoperafpcci»literi Poritificc injun- dij.oui.ce ' V G.
fervitium Ecclefiaeper trcsvelquatuor menfes» quod indifpcuUtionibus in form»
Paupcrum aliquando imponic Pontircx, noipot.lt, ioquam, illa, vel mutare in
alia, quarnvis pi.iop« a: neccontrahcrc, necdincrrcpofltnatrimonium , nec miii
."r-T7otcfttamenh»oc>vel ilUm Eccteli»m, immb <3t locurn pium
iteiignare. R>tiocft,quUfcrvitiumeft iPootificedefinitum: Ecckiianonitcm.
Vid -; de his fuscPyrrhum Conradum ( i.A. 1» frjx i -j.6.n.i6 cV
roliigiturcxSanr./.8.</<> m*tr.d.$*.* n.l,z.pro-
b»tqueBardi/'»/>/*<i./.4.5.j )inquoinvcnies, fifecusfiat, difpen-
iforcnullam, &certe, camcilepraxim inCurU , fup. tf Digitized by Google
Caput XIV. $. L & H 125 ponitetiam TmmMJM*0f$&iJfJli&HlJt l.<
fitum t use dii putet Tancr- x^. nwr. rr. j.j.i i . 4 Inquircs. Poteftuc
Dclegatusconcedere, utquando peniten- tii imponitur i Poatifice per aliquot
menles . fiat partim, antcquam matrimoniumineaturpartim vcr6poftei,
&interim ipfe dilpen- Uuonemconcedat.pcnitentUoonintegreperacia? Hxc
quxflio nonelt eadem ac illa : AoDelegatuspoflitdifpenfare > antequam
po»icencUulloinodoperaclautud,quod nonpofle, mod6 flatui- tmis,
&re£lcprobat Bardi U. fedanpoflit, antequam ex partc peracialit? 5
Relpondeo. Conradus/.r.oranin6 efle deberepcenitentiam integreperaciamdocet.
Sedquidem Theologusmihinudius ter- tiuireculitlefcirc, hic Panormi Vicarium
quendam ad fimilcs diipeoiationesDelegatura, femel : aut itenim concefiifle
dilpen- fatiooemMatrimonii, antequara toupcenicencU, r~ adaliquam partem
completa fuerit . 6 Confirmabatex eo, quodinBreviPontificio, . ponitur,
utOratoresinEcclefiapublicaadfint Sacrocumcande- iis in manu accenGs , & u
t vir fcrvitium ex hibeat per trcs , vel qua-
CuorracnfcsinaliqiiaEccIefiadeGgnaDdaiDelegato, addiiolet i Sutpmmtt»ti»p»hlici
ptrtcu , difptnfti. Hxc enim verba videntur umcadereiupriorempcenitencUm, qux
eltpublicefacienda , Boaver6infervitioillocorporali, quod poteft
inaliquolocopio , quamvis non publico , ad arbitrium Delegati exhiberi . 7
Sedprofectnhxcttrmiutcranon habcnt. Quare G Vicarius ille hac doctrina ufui
eft, peoes ipium Gt aucloritas. Expen- deenimClaufulasRefcripti,
quodtriaprxfcriberefolet. Primo, ut Delegatus Oratores leparet,G/ortelimul
habitent . Secundd , ut imponat eildem publkam posnitentiam afl] Aervdi in
Mifli cereis accenGs. Terti6, utvircoateratferviciumalicuilocopiopertres
neiifes, quibus prxlcriptis, concludit: £/ ptrnHn puhiici pani- trnti» , &c
. difptnfti, &c N oUs verba / Ideo Pontifex tolum memi- nicin
nacconclufioneposnitentix publiceperacix, quia illam om- jMo6vultjamperaciam
cffc antedilpeniationcin I non meminit autemlervitiiillius, quodjaminregre
peratiuro efle vult, quia jamhocdlxerat in illis vcrbis : i 'i vir cmftrnt
firvumm ptr trtt mnfis: Sienim virconferatlolumperduos, jam ooofervat id , quod
prefcriptura fuitad dilpenfatioocm obtinendam , banc enim vimhabetillud
(r«»f/w)pouturaanteillud difptnfu)cyiaSi dica- tur: ftftmumtttatnitraj difptnfu
. Hic cfl lenlus ccnoris RefcrU pti, hfincereilludinterpreuri velimus, &ad
intentiooem Pon- mis, quipriusvultfatisfacliooem per illam poeni. i,
&deinde, quaGUtisfacius , | tionemfuifledaum, pofleinterdum illi
acqutefcere , imm6 re-
cleFilliuc.rr.ictji«aMr^.s^.iojk)}8.noUt,pofleevenire,utCon- feflarius (
habitalicentia, utfupponoa PcenicenteJ faciat fidcm apud
Judicemfeablolvifle,&dilpcn(aflc. ExauoTeftimoniodit fimulare Judex
poterit, & Matriraoniura illud noncondcmnare. Poteftitemcontingerc,
utParochus vel Epifcopus nolit afliftere huicMatrimonio, quiafcit,
impediroentumoccultumefle jntet coutrabentes ; tuacergoConfeflariuspoterit per
fimilemlicen. tiam Pcenitentis, certiorem faccre Parochum, vel Epifcopum , qui
fanead ejuimodi Teftimoniumacquiefcere omain6 debcbuat. tj. VII.
mftptimnCUnfkUpruipitmlnttrmi litttnu. fpenfationcm concedit ( Excipe , qux
diximus Q.prtttd. mt.x, fumqueSummiPosnicencUriiBreve, (eu Relcriptum , ex
vidilpcnfationemexpedit, lacerare, vclquodidemeft, cc rereobligabitur: idquod
non rar6lub poina excommunicacioms prxcipitur, quiauthabeti#.«liM».)j7.
Filliucius, Poncifcx noa vult , ut fic dilpenUtus , uti polfic ea difpenlatione
in ioro externo . At , putritnt Cmftfutruu ill»d Brrvtnpudfi rttintri t
Refpondeo. Cumccrceadaliuroufum, non ver6adforumet« ternura, utfupponimus,
retineat, eritmaterialisretentio, un- de nec ipfi ut vult idem Filliuc.^'i )
proh ibita , maxiroe G io illo a> liqua fiat fciflura, prxfertim figilli ,
tcc. Addit Sanch. l.iJt m*tr. d. 1 + . n . 4 1 . Si ejufmod i Breve apud iplu m
d i fpenfatum reraaneac ,non proptereiinvalidaraforedifpenfacionem : nam,
quandoPontifex Deleeatodicit: Slmtdfirtfiirutrii,
nihiiilliprtftiutilirttrtfifrttt»- r«r,leofuseft, utnihilfuf De Durationc
Difpenfationis, & difpcnfendi . 5.1. A» ct[itttft» Difpinfsihf. f*u
difrtmfaUi tentiarafibidari, dilpenfa- 8 Addeprim6, illud («/)
Ggni6careconditionem , ideft: Si tMimltritftrviiium, Gcuti noUt Conrad. ex
Surdo i» pr*xi iifp. /.8.r.6.n.J4. p Adde fecund6, in hisdifpenfationibusin
formapauperum , libus irapooitur hoc (ervitium, illud imponi locoeleraoly-
Muarimpomtur Divitibus, fubrogandolcilicct fervitium i J J Ic funt tria fere
ceru,nnum cootroverfum. Certum eft Pri- m6 , fi tu petasi Pontifice v.|. per
medium tuum I torem difpenfationc, vel potellate diipenfandi , & Pontifex
conce- dit,valcregratiJ; iu Sanc./.M'""Mr.ii.i6.quia jam adeft tua
acce- putioinperfonatuiProcuratoris, cuimandatumpetendi dedifti . a
CertumeftSecund6; Site nefeiente,aliquis tibieafdemgra- tias irapetret, valide
irapecrare; validc cnim impecrari omnes gracias ?ro alio nelcicnte , refle
probat Sanch. iti. t.Si mtt» prtprit , leemofynx. Qucraadmodum crgo i
Divkeprius folvitur clee- dt Prtiht.ini. Quilibeteoim, ficutigcnexalcraanimu.n
habctlu- jnoiyna, cVdeinde ipfi conceditur gratia, ita a Paupere prius
crandiDonatione>liberales,ica&hasgratias,c1cprivilegia, quas im^lcndum
ell fervitium, cumcomrauoefit jus, quod fubroga- undemaliquiddonant,
nempeexempcioncmilegc. Adcomple- tumviebeat haberceafdem cooditioncs quas habct
id, cui fub- mencumcaraen valorisrequiriturtuaaccepucio, ucficilla gracia
rogacur. _ ro Addeterti6, efle valdeioconveniens, utmatrimoniumce-
lebreturabOratore, lxtitixq;lolicxfignaexhibeancur, traduca- turSponfacoramomnibus
in domumSponfi, fiantbenediciiones Matrimonii ab Ecclefia inftitutx, &c
quando eadem Ecclclia vuit, utOrator maneat in prjenitcntia . ii
Denique.Quid,fidcindeOrator jamdilnenfatusomitutfer- vitium?
Refpondebis,illiciteomittet, fed valideperfiftec difpen- fatio. Audio:
fedhocnoofaciseflecad difEcilcs reddendas ejuf- modi difpenfationes,
&adexcmpiuraa|jorum, quxefl inccntio " i;
ergodicendumeft,noniolumilliciteagi,fedinvalide. $.IV. DE hacreplene dixirous
nouvirousquid resfbrtcdivuigctur? $.V. ubi etum fupri M. mn»m. xj. ubi
ucipoflts, &ad quoldamalioseftecius, qui infri indicabuntur .
Siigiturreiitalchabctincxteris gratiis, ita etiam (e habebit ia
difpenfatioaibusMacrimonialibus. Imm6in his, quoad impedi-
mencaConlanguiniUtis, vcl Aflinitatis , eft illud peculiare, ut fi fciantur,
vclacceptenturabuooexconjugibus, lic ex aliocapite validadifpenfacio.Cum enim
Cunc difpenletur iu impedimentoaf- ficicoceutramquepcribrnm, accepuciouniusi ne
carcat fuo effe- ciu , prodeftetiamalteri. i CcrtumeftetUra Terti6, G aliquo
tempore nolueris acce- ptare prxdiclas gratias , pofle poflea quandocunque
volueris , illasvalideaccepure, quUdonecPontilex« feu Princepseasooa
rcvocaverit, lempcrperGftet, atque ide6easaccepure tibi inte- grurafcmper erit.
4 Hxcfuntceru. Controverfumeft, an.fi impetraumdifpen- fationcm deimpedimento,
quo laborant vir,& muliernefcientes, fivebona, five mala fidc procedant ad
matrimoninra , matrira*- niuminfirmeturexaliquoaliocapite? Verumdehac quxftione
i nwinfri. Tr.4.W#C«/«»p»r.a.$.i.dicetur (atis. \ SI
forteMatrimoniuminterimpeditos per impedimentum dj- rimcns contraclumfuit, cum
fuerit nullum , revalidari per novumconlenlum debet : kl ergo monet in hac
ClautuU Pontifex . Nosautemdebacrevalidatiooecommodios tractabimus pluribus
ST.VI. •»r , htnc difpmfmitntm vlrrt untiu» prt ftrt Cinfcitntm . i
l^UaodoquidemDilpenfatio, dequaagimus,expediendaeft per viampcenitentiarix, quU
eft pro impedimentis oc- cultis , idedreAcadvertitPootifex, eamaarifolumpro
foro in- strno. Judexergoinexternoforoprocederepotericin boc cafu , ac fiei
Matrimoniodifpenlatum oon fuillet . • Vcrumaopellnegandnm, li
Judexfciu,ejufmodidifpenfa- jf.U. A» ciftu tx rtnnncintitnt/ S»id ix ntn ufnf i
TMpetraftidifpenUtionem, feugratiam, &accepufti; illam X umcnnuocrenuncUs.peritncgratiar
Quodemmeam pof- fisrenuntiarecertum eft, quia quilibct potciT reouncUre fuam
rem, quales efle (upponmuur bx gratix , & priviiegia concefla io utiliutem
proprixperfonx, namconceftaalicui in favorem fta- tus, uteftprlvjlegiumCanoois
conceflum Clericis, noo pofle i ClericorenuncUri, fcimus omnes. a Refp. Si
Superior legici raus tuam renunciatiooem accep tavi t, expirat gratia ; Si noo
«cceptavic , non expirat . Ratio prioris partis eft, quU,
Ctugratiamrenuntiafti, & luperioraccepuvit , janv amplius illa tua non eft
. Ratiopartispofteriorisefl, quia licuti univerfaliter Donatio alienjus rei noo
acceptau non tnnsfcic reidominiuminaltcrura, fedremanetretin Donante, itainra-
nuncUtionegraticnooaccepuuiSuperiore retnanet ca graua in. 3 Hinc Dc Matrim.
Tra& II. De Difpenf. S.iv. ^ ? HincfequirurPrimo, atquaravismillies
rcnuncUvcrit impetratzdilpenUtioni, etiam lacerando litteras pollitilUuti,
quudumSupcriorrenunciationera n re mv.net gratia apud d ilpenfatum . 4 Supcrior
autem lcgitimus, quiincafu nollro Dirpenfatio- numMatrimonialium acccptare
reountiationem valeat» cft fo- lusSuiumus Pontifex, quia univerfalitcrille.
velejus Superior poieftrenutKiationemgracizacceptare, quiiliam coacedere po-
teft ■ Uodetit, utOrdinarius loci, <3c Confcflarius, quibus fo-
letcommittipotellasdifpenfandi, nonpoirint ( utooutCaftropal. tam.i
.tr.\.d.}.,,i?. num. i o. ) lcgitime renunciatioiiem difpenfa- tionisacccpure,
quiainRefcriptoPontificu concedrtur quidem iJiis,
didapotcftasdifpeofand^fcdnihildepoteftate renuotiatio- nemacceptandi. r
SecuiturSecundd, exnonufu Difpenfationis, neque illam eeiTare,utvultPoni./.8
i<*««Mrr^.i8.$.?.».io.San. l.t.dtpuur. d.\z.
«.7.Caflr./.f.A.t8ji.J.quiaficeflaret, certcnonaliuode.oifi - tacitepernonufum
v.g. quinque,o£to,decemant retur renunciau , iitd renuitciatio fola, ut d id um
eft ,,'etUm ex| t ceflationem ; ego multo mious taciu . ,ni(iquia intelligc-
Unonfufficitadgratiz $.111. An tx it»,} I 1 TT
expeditiushuicquzftionifaciamlatis, przmitte tria . \J Primd. Privilegium,
quodaihilaliuJcft.oifipoteftasa- licuiconceftaadfaciendumaliquidaliisexlege
prohibitum ( neq; enimhicaosloquimurdeprivilcgio, quod dominiuro alicujusrci
trensfertin Privilegiatum, de quo Caftrop.rct.rrJ.d.4.».ai.$.i.;
Privilegium,inquam,lcultmilisgratUrevocari (fecundum Suar. dt irfiU. i.c. 5 7 ■
Sanch. t.S.dt m*lr.d. \\m.\. ciuntem multa J u ra,cc DD. ) poteft ex natu ra I
ua ab eo,qu< ill ud concellit , v el ab eius Suc- ceftore,vel ab ejus
Superiore . Ratio eft, quia Superior quando pri- vilegiumconcedit, nccluo, nec
Succcfloris, nccSuperiorisjuri przjudicat. Qtyre&ipfe,
<Scillifemperretincntpotellatem re- quirendialubditolegisobfcrvantiam, vel
certc denovo cjufmo- uin..,i.:i , vci iciic ue . Dixi (exnaturaliu) di
obfervaotUm przc quzmoxfubdam. x Przmitte Serundd. Privilcgiumaliud eftonerofum
, aliud mere liberale, feu gratiofum. Oncrofura eft illud , quod cooceditur
excaufaonerofa,feupcrmodumcontrac)us, putifubonere ali- cujus pretii,
veloperis. . Eiufmodi eft privilegium, quod alicui con- ccditurcumconditione,.
fitanumeleemofyuamcrrogaverit Umperegrinationemfufceperit, Gad przliandum
contra Infide- lcsfecontulerit, <5cc. Atq;hucetiamrcducuntaliqui privilegium
feucoiicefliim obaliqua mcriu,ut li gratia que- rcmuncratorium , icu toncenum
ou auqu* mciita,ui u graua quy- aoquiacnigmin iuuc nonot piamalicuiconcedttur,
quiaadbellumislccontujit, quia illud , diciturgretiaipufacienda. '
*^mij!tkZHhfmtiit t T"\E DifpcnfatioaedinicultasnoneCl. Sienimillafemel j
1 J legitimeconceflafuit, noncelUtmorteconcedentis.qui» nonpoteftinfirmari ex
fupervenientefaclo, quod firmum femcl abfolutefuit, utexmuitisDoftoribusnotavit
Sanch. l.t.dtpttur. tUi | j. 91 . & ex Doclrina afTerenda col ligam *• 1 o.
» DePoteftateautem Dclegauad dilpcnfanduracft difficulus. Pro qua przmitte
primo fie.NegotiuraaliquodalicuiDelegaco commiflura, vel ab eodem Delegato
fuitczptum, cktunc res diciturnon integra, vel
ooodumczptumfuit,<3cresdiciturtunc integra. J
Sedquzaaiodelegatifacitremczptam , vel nonczpum , idedquenon integram,
velintegrarar Relp. cumSanch./.r.».**. Io Titteris Juftitiz,ideft iniis.inqui-
busconltituiiurquisjudexinaliquacaufa, tunc res non eft inte- gra,
quandojudexprimumactumjuridicumexercet. EtpcrSan- ch. qutdem/.r. hic primus
actuseft ciutio partis , per Caltrop. ver6 /».tj\r.3^.4.f.t6.ir.i.a.x.r>4.eflauilibetaliusaclus,quoJudexin>
cipitutijurifdi(lioae,utiodicereiocum Judicii,przcipere,ut cU tecurpars,
<3cc.Et nou, pcrprimum hunc»itum dici Jurildtdio- oemdelegaumredicari,
<3c firmari indelegato. In litteris vero gratiz, idcftquandononadeftparscontraria,
quz ciuri poffit , ut cft in Refcriptis Di fpcnfationum,<3c gratiaru w (de
quibus nofter dumuxateftfcrmo) tuncresaoneftiategra, quando Delegatus audor
itati ve fecit priraum aclum , ut ficzpit vocarepartem , vel Q
mandavitcognolcide vcriutc precum , <5cc. Quo padlo eciami* ipfodicitur
Jurifdictio radicari . 4 Inlitterisergo, inquibusnullaaclioccepu k Delegato eft
* resiategraerit, ricutiinquibusprzdicualiquaadioczpu fuic , rem
noneflcintegram, diQumeft. SoUm przfenutionem littenrum Delegato fadam aunquam
fa- cercnegotiumcoeptum , notat tiri. Caftr. U. 1.7. 5 Przmittefccundoiic :
GratU, quzinhislitteris ( dequi- busnosagimus) continetur,intexdumeftfacU,
intcrdumfacien- da. GratUfaclaeftilla, quzconceditur alicui, ut illa gratU is-
fruatur utfua. Taliseftet, v.g. potcft, quam Pontifex alicui , v.g.Petrodarec,
utdifpenlaretcumiis, quibusipfc Pecrus vel- let; IuSanch./.8.i#n»«/r
i.*8.«.i7.Ca(lrop./.<-.<).*. aliiquepaf- ftm. GratUautemfaciendaeftilla,
quzcoacedituriualicuicer- tzperlonz, v.g.Czlari, utipfiimmcdiatcnonconccdatur,
fed concedaturalteri,hoceft CzfarillamTitio, v.g.conlcrat. Quan. doquiicmcnim
tubcnondumdicIoTitioconceflacftgratU,mcrit& vel illud Bencficium contulit
Ecclefiz , vel Principi » &c. \ Privilegiumautem mcreliberalccftilludiquod,przfcinden-
do i quocunque oncre , gratis concedi tur . 4 Ex
hacdupliciPrivilegiorumclaftconerofum, niliadfit juft*
acproportionaucaula,&,nili(iatreftitucio,leucompenUtio prz- didtipretii,
revocari non poteft . Quod li rcvocaretur , nulU ef- fet revocatio , utpote in
juft* . Icacumaliis Caftrop. /^.§.*. Sanch. S<iar Pont.
/.'.rf.aliiqucabeodemcit. Id, quod DD.extenduntad privilegiumremuneratorium,
nountquenonoulli , ejufmodieffe non pauca privilegia concefta Religionibus >
qiuado faltem ha- bentproportionem cummeritis illis, quorum mentio in tcnore
Conceflionis Privilegii fic. 5 Privilegium ver6 mere liberale datum i Superiore
contra proprium jusrevocariquidemvalidipoteftabipfo, vel ejus Suc- ceflore,
vclejus MajoreSuperiore, utdidumcft a.i. tamen, li revoceturfinecauUjulla,
peccabitrevocans, fed(przfcindendo abaliquogravioreinconvenieate, quod poflct
occurrerc ) folum venialiter, cum eaim ex rutura fua beneficium abfolute colU-
tumrequiratefleperpetuum, fiSuperiorlinecaufaillud poftquam dcdit, revocet,
faciatquetemporale, non poterit ( quamvis e* inuutiofuerit fubejus potcllatc)
noum inconftantiz, &C lcvi- tttiseviare. • • rellringendonosad
noftrumargumentumde Di- 6 Hocautempeculiarchabetgratiafacli, ut non expiret per
morcemejus, quiillamdedit , vclr«rcjusamotionemabomcio , Gquidero
prztcrclarosTextus C.t,v«.v<«». c.R.-Utum dt ef. DtUt,*- ti. LJtUmuti,
C.UtmJUtij Gratia Principis debet efle ex (e , nifi ex-
przl>eliraitetur,perpetua. Atgratiafaciendaexpiratinprzdicl» rnorte;
velamotiooeab Officio : namtunccjulmodi colUta po- tctias non habct,
nilirationemmandati. feucommiflionis, qua Princeps mandac fuo Delegato , ut
concedat v.g. Difpenfationem . Derationeautem mandatieft, ficutihatientiura
volgata, ot cx- pirctmorte mandantis, velamotioneabofficio, quiamortui neq* exucmandatum,
neque non mandatum , <5camoti(bo£cioman- datumexutillegitimum,
hoceftprocedensabeo, quiajamcxof- ficio mandareamplius non potcft. Noliautcm
hu/us rei ultcriorem rationemquzrere> quUtotumidaddiipofitionem Juris
underr» revoctndumeft . Hisnooignoratis. Alterum jn re noftraeftcertuai,
alterum non nihilcontroverlum . /• 7 Certumell, gratUm,feuconceflionem, fcu
indultumalicui datum,utpoflitabrolutedilpenlarecuraaliis,{eucumpcrfooisin-
determin»tisnonexj>:rare,fecundumS*nch./^j».7».& Punt./.8.d« nM/r.f.»f;.)r.i.».i.
tnorteconcedentis, velamotione ab officio e- tiamreintegn, idcft, eci»mficum
hoc, velcumaliquodifpenfa- reisnondumczpcric, idquein utroqueforo ,
quiaexmodddidi» 6 Hispofitis, rc-ftringenJonosadnoftrumargumentumdcDi-
reisnondumczperic, idnueinui (penfacionibusMatrimonialibus degraciis enimaliis
univerfali- hsceftgratiafacuipfi Delegato, fivefic Vicariuspro foro ttri
przciuti lcgantur Dodores ) Dico . nobts eflecum diftinclione no , five
Confeflariuspro interoo . refpondendum.Nam.vellerrrionemhabemusdeDifpenUtionibw
8 HincPrirad, facultas. quamPontifcXcoocedit Comiflf.Ge- in toro ex tcrno
conccilis per viam Datariz . vel de conccflis in foro ner. Cruciatz , ut poflit
dilpenfare in quodam impedinento Ma- conlcientizperviamPoinitcntUriz.Illziinciuftacauf»
jrevocari trimonii, Uttupri vidimus , quianulUsperfonas nonpofluniaPonciiicc,
quUfuntprivilegiaconcefta per modum rontraclusfubonereelecraolyaz
lolutzaDitpenUto. Quare, & Pontifex,exiflenreiuxucau(a,revocarcvalideeas
velit,debet pre« tium,ut modo u 4. d ictum cft, reddere. Hz vcrd pro foro
confcien- tizdatz,neq;finejuxucauUdebentrevocari,quiautdixiraai^d-
eflctculpaleviutis, &inconft*ntiz,Umen hz validerevocabun- tur, ut i»m»n 6.
jnJicavimus, five immediace ipfePontifexillas DilpenUtiones, expcdierit,
livcmediis fui DcJcgatis. Illud fi- gnar,' Jocet ,S.inrh. l.b i. dt m*:r.d.\ j,
nu.i Penitentiarium non poflcfinecaufa validc revocarccas conccftiones
Dilpenfationura , quasexpedir: confuevit, eas enim concedit aucloriutefibitra-
diuiPontirice : «tnonconflat, ipfum habere poteftatem concef- fas revocandi ,
utlibct. LegeSuarezatUtum a Pont.kS.dtnuur. *«9.$.*.«m.».i?. mesconcedrntem
expiratmorte Pontificisprotempore, quocoaceditur. 9
HincSecund6,licencia,quamcoacedicEpifcopusSacerdoti , atpouitaudireConfcflionesFidclium,
quUeftgratiafadu Sacer- doti (cumperlonz ablolvendz non exprimantur )
nonexpirac moiteEpilcopi, vclejustraaslatione, ut pnxis quotidUa» de- moallrat
, doaec revocecur . 10 HincTcrtid . Poteftas conceflaalicui, quaeligere valeat,
five determiaatehunc, fiveindetermiaatealiqueminluum Confefta- rium,
ficutiperRclcriptumPrjenitentiariz, vel BullamCrucia- CB, vel per Jubilzum
fiericonfuevft, <5c facultas tibicoocefla eli- geadialiquem, quidifpenfet
funer tuo aliquo voto, autirapedi- mento,ficutiritcommuniter,committeadoid viro
Theologo, <5cc. &faculusaJicuiconcelUadcomedendascarnes v.g.cclebrandi
in privatoOratorio, vel adOrdinesfufcipiendos. Hinc, inquam , ciufmodi,
&Cmilesfacult*tescoocelfzai>iolute, <5cnonlimiut<i i.noncxpirantmorteconccdentis.vel
Digitized by Google cioi doneclegitime revocentur, quia eo ipfo , quod
acceptatz fueri nt ab eo , cni cooceduntur , immd ex Callrop.
/.r.ir.i.a.j.citaosSuar.ccSanch.eoipfo, qu6d datsc tucrint ,funt
exdidisM>«M-graria:faazij>u, non vero illis , quiciigcnditunt
adtalemunusimplendum, leuadulesgriciasexequeodai . Alia fimilia videapud
Dianams-.i i Xr.j.Ktf.7. it Jam verd controverfum cft , angratia,(eu
iodultutnalicui datum , ut difpenfet cum hac determioau perfona>expiret
rnorcc, velamotionecoocedentis, atqueideoquiddicendum inrenoltra,
■utrKloPonnfetcoriceditVicnioproforoeiterno, vel huic de- terminatoConfrflario
pro interno, utdifpeofctinimpedimento cum illa, vel illa perfona determinata .
t» Ut harcdimculusdillolvatur, aliam viam init Sanchex , aliamPont. qui
licctindottriaa uaiverialidifcrepent, tamen in
materianoftradiipenfationumuodem, utvidebis, coaveniunt • docentes,
casdlegratiasfadas, necetpirare, cYc. i; Sinch \l.l.itmmtr i.it.n «7.)ergo,
quemalii communiter fequontur,diltiodiaiie utitur ; dpcetenim qutndo gratia
eiequen- daperalium; iuconceditur , uthkalius, quiut Eiecutordele-
gatur,inveotaverita(ecaabe, obli cet* ii Caput XIV. §. V. & VI. i*S
dendaeftgmiaDifpenfacionU, vel Abfolutionis . Cur ergo noa diccndum
(k,e«m,utpotegratiam peaiiedti ftdam , noneipirare? *» Defundonuper
Archiepifcopo»dubiutumfuic,anfaculus o.uamconcefleratcuidamRcdorieinoilris,
utapprobaret quem- cumqueaptumjudicaret,eideraquecoocederet licentiam admini-
(>randiSacramentumPcenitcntJZ,pcTierii, defundo Epifcopo ? a) Certeeididisfequitur,
oe^uaqaamperiifle.etiamreiote-- gra, quiahaxfuitgratiafadaipfiRedori, &
quidem circa per- lonaiindeterminaus. Iufullinetfignate Fragofusr.i./n»
p.t.l.l. d.s.n.xo.ftiitmikixyt.his verbis: Unde, quamvis poflint ejuf-
moditKulUtcsprolibitorevoearr,certame(t, noneipiraremor- tc concedentis,
durarcque, donec viduatis Ecclcflls orovifurn fueritdePaftore, i quo pofluot
revocari . Ao ditla faculus trao- iieritadSuccefloremdicliReAoris, pertinetad
fi.6. paulo pofr , inquam,. iexpirarem< , obligetureamgratiemexequi;do-
ameflegmiamradam, atque ideo t A tis. Ratioeft,inquit,quiaperiliam /\ V. At
ixtirtt Di;}t nUtic , Vtl Ptti!i*i 4t;}mf*>,lt ,-Jii *!t* jr*»u , fi% faJ
Mactjk , mtn*tur, iul*me-ut*tur*i<tfitie , *ntttju*m [kttrtu Ceruifunii
itisrkt Sfero Primo , in foroConfcientia! valere praBdidas grat iai ,
dequibusnoflraeftlocutio, etiaro fifcripturanulla fuper non cipimc
mvii<ii.ui«.cuc.u> . (v«Mucii,i.i><uH,<juiapermuii x » ac quiDUS
nouri eu locuuo, euaro u icnpiuranuin ©bligationem, qnaDercginspraicepriveimpofuit
fic Delegato , illisconfet1aCt,»alere,inquam, ftatim, acfimplici verbo
X>,fp*ufs, tnuitrrt^m, &e. iga perforu dilpenfmda acquirit ditur.
IcaMolin. ».i.d.j99- Jo Vtx\>.qutfi.t.i* ii(p*nf. mi jusadgratiaro,
quaretadajamefle ceafcnda eff. Quando autem i.n.inum 46. Petati»mMtrim.dA7 f^-
auMique apud Di ejafnwdigratiaeieqaendapcraliumiuconceditur, uthicalius >
mtExecutordelegatur, nonobligetureamgratiameiequi qui, «tiiiecuairaeicKauiri
rjoiiooiigeiureamgwiamexequi , iediuzliberuti, feuvolunatirelioqaitur,tancooneftgratia
fa- da, iedfacienda, qoiatane nullum jus acouirrc adeamgratiam parfona,
quxeamgmiaroeipedat. 14 PorriexpriorepartehujuiDodnnar tequitur : ut quia ia
difpenfitionibusimpcdimentorum, dsqaibuinoftra eftlocutio,
PorttifexfemperobligetDelegatuni, ut inveau veriucedifpen- fet, fequlrur,
inquira, eflegratiamfadam, acpropterei modo
didonooexpiraremoruPootificisconcedencii; eftoinaliis De- legationibus.
ieuConCeflionibus, ubiDelegatottlisoblifcationon rniponitur; fitgrariafacienda,
& coafequenter morte Pontincij eipiret, in hK fententia . 1 5 HcCin
viaSanch. Pontius vab i.i.ie mttr.cA 9 cr.r.n y .Si V. tiijttnfAti» ».6.i*
Htf»mt tiititm . Inclinat Perex it m**rAj\T.t. j . tyt.n 6. Propcndet eUamde
Lugu/i Rcftcn(mcr i.t.i.io n.X. alios citans; magna cxparte. Caftrop.^. wmm.f.
cnm aliispnedidam Sanch.diftindionemadmittere refpuit, fedfequentem univeria-
lemresulamcumunicaexceptioneftatuit : Omnis licentia, feu iacultas,
feujadultum, velgratiacommifta aliciii in ordine ad »> 1» 1, atqueidcdnon
e*pi- softicio. Ratio regula; d 7. .j t:um 46 PetCT' , ir m*inm. rf.47 ,
tm.9.tr*a.l.rtft4.U. Poterisergoea in foro Confcientie uti ,
etiamficoncedcnsmoriatur, anteqaam litterxconceflioois eipe- ditatfuerint.
Eicipefemper, nifialiudcautumfitinconcefljone , velin legeallqoa municipali.
Ratioeft, quia, oeque ex natura Donationisgratiat. nequeeijuriscommunisdifpofitioneapparet
, curcjnfmodigratianon valeat: cdm per fimplicem conceltionem voluntariedatam
concedens transferat gratiam ioalium, ut eft communisdoQrinaapud
SaBch./.8.d»«M*r.d.ioj^xJViarchja«Ord. /r. 1.^.7x63,1 J. Atot.pttr.x.l.f.t.t.'
x Aflerolecand6,pra»licla$grttias non prodefle, oec vim habe- reinforoexterno,
litterisnoneipeditis. Sitamenetpediantur , ctiampoftmortemconcedentis,
rerrotrahi. hoceftvimhabere a pundoconceftionis. Ratio, eftquia prior huius
aflertionis part clarehabeturinRegula ji cV Rrg.to. Cancellariar , pofteriorvr-
rd colligitur ei iildem Reeulis , at la te habes apud Molin. 1 c. %
Dices,Regala Cancellariac (qua; habetur ap. Sanch. /.8. itmmt. i.iy.n
ujnonfoluinloquiturinralu hujus lecundse aiTertioait , fedetiammcafuaffertionisprimar
jamditlxaw.r. Harc enimfant ejusverba; Snil* ii(ftjui*tuttn*\minfm\kit ,
■otltxtrmfmfrtttttm-, *ntt*ummfuftr**litt*r* AftfiMtsfint ctuftB*. . Ergo
perpcri ditluni cft oppofrtam ditlo ».T. 4. RelpOndeo. Hajc
verbaiotelligendafuot, non faffragari i» Juo icio , vel extra iudici um in
fbroeiterno , oeque enim <^it rette 'verfari eft, inquit,
quiacumcoocedensgratiam vclitperillam commif- fionemhuicperfonaTdetcrminata?
favere, ccnfendus ell, efSca- aitPtxpofitas/^Jcredendumeft, Pontificem citet
huic tarerevclle, atqutidedpergratiamfirmam , ac fta-
fententiasjecepta;itotD<>Qoribut, quidoceo b i [c m ■ 16
Eiceptioiutemdictaeregulaseft. Nificontrariumdifporwt JusCanonicum,
quiatuncnoncenfeturconcedensalicui dare ft- cultatem, niGeomodo, quo)osdifponit.
Ne autem fcrupulola fithaecexceptio, cumferatiacertitudinem, circa cafus aliter
i Jurcdilpofitos, additPontiut, indoobus untum efle aliter dif- pofitiim.
Primo, inmateriaambitiofa, ieu Beneficiali, de hac enimlolumagitTextus,
tmf1Situii*Fr*b*u.in6. inquo difponi- »ur, facalutemalicuiconccflam de
providenda.ceru perfona de Benenciovacaturo, expirare, expirantecoacedeate .
Secnnd6, h materiaforicontemiofi, adeoqueinrefcriptis Juftitiae, ut ha-
beturinaliisJuribuc. C.Gt*ttm,C.Rilrtumit*f.DtUf. ad quam feducuntur leges >
qua: ftatuuot Mandatura expirarc morce Mandantis. 17
ExhaccrgodotiriaaPontiuiprobar, ide6, Pontifice mor- ruo, (
idemdicdealiisSupcTioribuscoacedcntibus fimiles gratio- faspoteftates;
nonexpirarein Delegatopotcftatcm dilpenfandiin impcdimentis,
dequibosnosloquimur, quamvis res integra fit ,
^uiaeftgratufadaobre«ulamjamdaUm, & non excladitur ab eiceptione, cum hx
difpeniitioneioecfintinmateriabeneficia- li, necinraatenajuftitfac. ',i
Urraqueexhisviiaprobabiliseft. Uivdeitemvides.inreno- ahosDodoresundemcooveoire,
utte vifurumpromifi ».r». 1 9 Dicet ex v ia Sa och. fequitur , poteuatem Pooti
ficis , vel Epi- "onfeflario, ut valeat abfolvere 1 refervatis ta~ D
pconitentem, expirane morte concedentis , ianoneftgratiarafia, cum in voluaute
Confeflarii fit , i ve- , velnolitilliuspcenii re, quod videtur duruw
inforoconfcieo- tiznoneffeneceflariamexfe, ccexvij rarum eipeditionem . j
Etquehinccollige, eum, cuiif eft , Pontificem difpe nfaflle in it tic
Matrimoniumcontrahere, revalidare, etiamfiantelitterarumexpeditionem
moriaturPon- tifex , & idem dic de aliis Superioribus , quo ad alias
gratiu. I d cm- queitemdic, fipari modo cert6fciasifidedigno Pontificem dif.
peniationem, velaliamgratiamtibiperlitteras, leu per fcripru- ram conceffifle ;
cum umen d ictz lictera: ad te nondum tranfraiflf fint, quiaefteadem, imm6
major ratio . 6 Dixi rcerc6fcias) (anecertitudinemorali, quam(qua:nam illafit;
explkuiinfimili fupri tr.i.itimpti.t.io.iu.s.& e.if.u. j.Mihienim, &
Amicoapud Dianam f S f .5 .rtf.t^. v.Mkte , oon videtur ( ufficere probabiliut
cooceiuonis i ounquam enim pre- fumendum cfl, Pontmcero, vel
Prindpemconcederegratiarn iliam voluifle, dequafolum meraprobabiliushabetur,
quod illi con- cefleriot , id enim multis traudibus , cV erroribus dlct obnoiiurn
. fMW Jm ttftt bifptnfmit, vtl ftttfl*i *i mfptttftuUum velnolitillius. i
ITAIximus, an, &quaratione YJ cis, velalterius Principis, hoc eft morte
Delegantis Ouid , fi moriatur Delegatus , eui gratiam exequi commiflum fuerat?
Sed, quiadeboc Argumeato, quantum ad noftrai dif- Durum videturPontio Itt.tk.
mihi, <Scaliis't quodtimendurumnoafuicvifum Sancio, <5c Caftrop. U.cc.
qui conceduaclequclam: infercUrenim, inquiuat, ex dodrinapro- babiliterab
ipntallau . ai Vernmnobis id amplius inquirendum noneft: Dummodo fciamut ,
faltem in aiia via Pootii , nos pofte tutb leqai probabitio-
remopiDionemmultorum, interquoseftdeLugo i* pmmit.i.tft. u.lf.
doceotiumivoneipirare. Necforteomoin6pra;termenrem Sanch.quia,
uthabecidemPoncius, le.n.S. (leee Dianam p.tt. tr.f. Rtf.?. ) non poteft negari
hanc poteftatem efle regulariter tit ii, tumetumpcenicencit: «' TRA- C O s u I toponfalia, V tononcoi verba de
Lib. VUI. DeMatrim.Tra& ffl. De Sponl u foro excerno / Potexitne Judex
cogere fpoofum tem pore debito recufantem inire Matrimonium / 7 Reipondeo,
qiutuor e<Te fententias. Prim6eni». Negat Sanflus Thomas Afnd Avttf*m m>
cttnndnm, cum Angelo , & Armiila , eciam fi Iponlalia fuerint juraroento
vallata , i Judice pofle cogi prardiclura Sponfum reculantem. Racio hu- jus
iencentiz, przier aliquoa Sacros Textus , ducicux ex li- DemteMatriraooii,
& ex periculo maii ejus eventus, fi for- te ab invito contrahatur. 8
Sccundb. Atnrmat Saoclus Booaveatura Aftad tnndtmmax its*n.{ cumSancher,
Pontio. aliifquc, etfijuramentum non pre- ccflcrit, quiaprztcraliquosTextus.
quosetiam ipfi inducunt , judex potelt , immo & debet compellere fubditos
ad compleodum id, adquodipliex juflitiainconfcienciaceneocur. « 9 Terti6,
DiftinguitSotusapudeundcm.afferens&iplequcn- damTcxtum,
conceditenimpotlecompellere, fi pracceflitjur». mentum,
nonver6ftnoopnecefl!t:quiajudicise(ljuramenti ob- fervationem, non
verdcujufcunque generisobligationesexigere. 10 Qaart6.Aliomododiftinguic
Avcrla^i»wrr^.8./iv.8.« Vtr- fn^uint» MaMMrj diflos Textus afferens, &
concilians. Aie enim, fi Judexex circunftaotiisprzvideac raalumexitumMatri-
monii, difcordias, rixas,occiConemuxoris,virifugamidomo, &c.necogaceciameum,
quijuravit, fedprius (eri6 admoneat , tumutaturremediocarcerationis, imm6 &
cenfurarum , quaodo videbituropportuoum, (cdounquamdcveniatadhoc, ut SponU
conuahantinvitimatrimonium. Ratiohujusdotlrinr eft > qui» ficvitantur omnia
incommoda, & quantum prudenter i Judiccr potefl, redditurunicuiqwejusluum.
ir Haocquarramfenteotiam, quametiam lego apud G Hur- tad. d i dtmntr J.jf.i 7.
& o,uim , I attenteexpcodatur, approbat
przdiftusS*nch./.t.is«*M/r.<t,ic>,ego> 11 Judex eflem , cum mo-
dcrationemoxdicendaampletlerer, atqueinpraxi tut6 deducc- rem . Merit6 enim hzc
verbaaddunt A verla, & Saoch. Nunquam tamen (ajunt) debebit pertinaciter
Judex infiftcre, ut hnalicer compellat, quandovidetalterumnimisrcnicentem,
immodebe- bitiplumforteexcommunicarumabfolvcre, quamvisnon peccn- tem
Abfolutionem: nefcilicctJudexipGfcandolofit. Ec Averu,
quiaobligatioeftexunatantum parce, ejusoimirum, qui (ponCe quidcm, quoadforum
extcroum, dc quo hicagimus, loqui vi- promific. Quari6, promiflioconfiderari
poteft, uteftaUeri infi- decur, etiamfi interceftcric violatio Virgiais , fcu
cepula cuta nuaca, abcoclcmqueacccpuu, &perejus repromiflionein cou-
honcfta pcrfooa : pari enim modo fraquit) fe habeat Judex ia firmata,
quarationepromiflio dicitur fafla pcr modum contra- foroexternocumdiiito violatore,
fi dcniquc pci tuaderi non po- clus, quicertemutuumuiriufqucconienfurocontinet.
tcftducereviolatam . ? Dico igiturprim6,utfpontaliaobligatioocminfpondentibus
lmm6moneojudicem, ne procedat ad excammunicationem , pariaiu.noniatiselle
primara,ncc tccundam, nec tcrtiampromil- quandoprzvidet perillara nihil
profuturum i quidenim prodeft lioncme» didis, fed addendam efle & quarum .
Sancb. Pont.Co- vulnusindigere, nullaexiftentefpcrccuperandz laniutis/ Dixi (
inforoexterno) naroinforoconfcicntise aliud omnind eft,
utdeeodemviolaCoreluolocodiximus, Ub.7.inDttsl.cnf.y. §.\.»»»m.*.%. 11
Dehocdeliflonolendifcrvaretponfalia.etiamjudicero Lai- cum pofleco^nofcerc,
nocat Sanch. ib. n.9- fi oon HCconcrovcrfiade validiureipontalium,
.lutdefufTicientiacaufzadilladiflolvenda; tunc enim (pcdaret ad (olum Judicem
fccdcliaiticum . D£ N SEN Per verba de futuro, ideft. D£ SPONSALIBUS. Dc Natura
iponfalium. tj.l.'2«* $** ffe»f*l'M* * 1**m f*m^0""m rauuitrt
ivisnonrar6fumantur pro matrimonion- mato, ideft promatrimoniocontratto per _
przfcnti, fednondumhabiu Corporum com- mutione , tamcn propricin tota hac
tradatione fignificint mu- tuam fponlionem , feupromiflionemfuturirnatrimoiiii,
nampro- pterei Sponfus , &Sponfaproprievocantur, &funcii,iocerquos
ejufmodimucuafponfiointerceflit, licet impropric, utdixi, ali- quandofic
appellentur illi > qui matriroooium uocummod6ratum contnxerunt. a
Promiflioautem quadruplici modo extiiberi , Ccu confiderari poteft. Primd,
utcft intcrna,necdumalteriinfinuaU.Secund6,uc eftinfinuaualceri,qui
umeanondumillamacceptavit. Terti6,at eft alteri inlinuau , &ab illoaccepuu
quidem , fed non fub mucua reproraiflioue . Puella v.g. acceptavit promiflionem
matrimoniii teipfifaium, fednon repromifitmatrimoniuraexparte fua. Au que his tribus modis
promiflio matrimonii dicitur eile facla gratis , ninch. & innumcriapud
Leandrum , dtmmtr. W.i.f.i.Ratio.quod oonlumciatprima, &fccunda, evideos
cft ex iis , quz dicemut rn tr*a*tiv*t dt cmttaHnfttmilSUnit , ubi cum coramuni
docebimus promillionem mentc retentara , vel ctiam vcrbis expreflam , fi
nonGtacccpcata, nonobligare, & lignate in materia fponfaliura firmat,
Sanch.//..i._l. m»tr.d.i.6.&j. 4 Ratioautem, qu6d nec cercia fic (acis ,
eft , quia promiflw fa- clacxuna UnCumparte, & ab alteroaccepuu, qualis eft
hzc tertia, licet poflet aliquando eflevalida, &obligans, quo pa£lo
diceretur claudicarecontraclusex unaparte, quz fc nonobliga- vit, ut
liquisleprorfusobligando promitteret tibi aliquid vcn- derc, quandotucroere
velles, &utlcpofl'ctSpaofusobligare ad duccndamSponlam (fivefubmoruli,
bvelub venialijuxu Jus , quod Spcnic traderc veiletj' quando ipfaliberc vcHet
ei nubere , licctinquam, valida, &obliganseflethzcpromiflio, quiatamcn
regularitcrnunquamSponG fic promittuntmatrimonium : ide6
bzcfolatertiafalteminpraxinonfuilicit. Qu6dautem nunquam fic promitunt Sponfi,
patct, quia nunquam regulariter aliquis £j<.- ttmptrt imfltnda fmnt
Sptnftlitii t} Inquires fecund6. Quandonameft tempus debitum , poii
quodpeccabit mortaliter, & mododiclocogendus eft i Judice (ponfus , ad
cootrahendum aflu Matrimonium ? Retp.
quandoadvenitccrminusprzrixusinfponlalibus (incel-
ligciiullarationabilicaufaexculance, quar forte fup<:rveniat , de
quibuscaufis infra ) ut fi diclum fuit d»cnm ttftttft «*»«M,crit ter- roinus,
tnntaclomoraliteranno, namtrium, velquatuordicrum dilatio, abflrahendo ab alio
incommodo, non videtur, " uc promiuin. oponu , paici, 4«<« nuu^u.ui
i.(ui«itu .k^uo ui.juu, auiuoui
promittitalterigntjsfuturummatrimonium,fcilicetfinefpc,fcu gravis inhacrc.
fincccflditione,quaaltercert6etiam&ipfefeobligetadidcmma- 14 Quid, fi
nullusfitprzfixusterminus, ucfidictumfuit , tt trirnonium,
acqueide6lcmperrequirit, quod altcr rcpromittat, d»c*mt
Sanch./.i.Wr»M/r.i..s8.quemDiaiu».{. tr^.rtf.i^j. de- fierienimabutroqueSponfolcmper
intenditur . Videhatc plu- minatus, do, utdes. frtmittt^fi t»
ribusapudSanchcz/.f</.f. S Ratiodeniquc, quodquarta promimo cx fupra
memoratis ponatobligationeminconfcientia.&confequenter contineat ve-
rcfponlalia, patet; quiaaimcontineat mutuam obli^ation?m , quzcertdeftex
juftitia, nihileidecfldecontncru, cujus defini-, tioeft ( vide, UUittf-dtv.f. )
Ultr6 , citr6que obligatio , & quiacftinregravi, nihildecritimortili. Qu6d
fi addatur jnra- g.dirtinl.fnrit L.hnm mentum, enalccturaliustitulusobligationis,
fcilicet ex virtute Rel igionis , ut cx tradatu de juraracnto fupponimus .
Dices . At \7ii<\.d.i.dtm*tr. Pontiii. /.1 1 .dt matr. ..<j.f».i o. do-
ceot, inomnicontraclu, atqueade6in contradu matrimonii ip- fam acceptationem ,
quamnos mod6 pofuimus in tertio loco , efle repromiflionem, ergo proraiflio
acceptata fatis , fuperque conftituet vcra fponfalia ■ Rcfp.AtCI.Hurt <<
r. dimttr. «.//.4. hancdo-lrioam merit6 refel- lit , quiapoteft quisaccepure ,
feuadmitteretuam promiflionem , v.g. led oec implicitc, nec
explicitcrepromitccrendem fuam . Ittut, ductmt Sanch. .'.1 . dt m-ttr. a.lS.
quem Uiaiu/'.?. rr.A. „j i4 j . inno- fendit, ait, tcmposobligans lub moruli,
przfcindcndo ab ex- cufationefortefuperveniente, eflc, quando alterex Sponfis
re- uiiitMatrimonium, Pont.autem, /.ii.ii»r«<»/r.r.u.B.i. (queni
Avert.*.S.dt(p»nf.ftt.S.Vtrf.!8msrtedHi.Jei(e (latimatque e, & commode
Matrimoniumcclebrari poteft . Sed pro- facile has fententias conciliabimus, fi
aflcramus, obligari quidemflatim, quianaturapromiflioniseaeft 1 utfcrvetur,quam
primummorali, &humanomodopotefl: vide L.invmnibnieblig. tpti
ff.dtvtrb.*bti%M. At excufari ejuf- modiSponfos, quotiesalternon requirit,
aimpoflitt quia tunc rremitterc, ludicaturremittere, & non curare de dilatione,
uthabetur ia Textu. . Qiitndfi ^6 Hispofitis: InquircsPriro6,| quid erit jr.II.
Am SftnfaliA tx ■vtlnntntt titatitntm farrrt ftftint, vtt nnlUm? 1 CI
promittentesfponfalianolintexprefscfubmortalife adilU O obligare,fedfub
venialidumuxac , Sa nch././j/. 9 j».6.codcc- dic,non fore obligationem , nifi
fub vcniali ; Negat Vafqucz<i6.ii> m«/run./«^.,.cuia(leiuitur Poiit. i.i.
dimacr.rap.i t,» 1 l.aitenim* (emperforelubmoruli. RatioSanch.cft , quia toU
hzc obliga- tiodcpendcti voluntatefeobligantis, (icutienim, etiaroinvoto
dcregravi, poteft, exprobabiliflimafententia, fe quis obligare, fub levi
culpa,Cc incafu noftro . ~ Digitized by Google Cap. L §. III. & IV. 127
obligationem haac oon dependert immtdiate i voluntate fe obligantis, fed cx
ipfa promiflione, quamvis folum externa i ea enim pofitt, jure naturz fequitur
in materia gravi gravis obligatio. * Ego, quicumSaochez, &aliis probabilius
judico, totara obligationemiaquacuaquepromiflioneoririex voluntate fe obli-
gantis, coofequeatercumeodemccnfeo, pofle fub didttobliga- tionelevicontrahi
hzc fpontalia . ; Sederitmaximeadvcrtendumrura Averfj\/.}.8.Ver. Su*dt- rar,
tunciilanooeflcinrigorefponlaiia, hzcenimrigorofam, & ccrtam obligationem
futuri MatrimoniicoDtineredeoent ,eonce- «JuntenimSponfis, exfententiaprobabili,
aroplexus, &ofcula, eademqueinducuntimpedimentumpublicz honellatis, qui
cer- te etTectus fupponunt Sponfos haberejusrigorofumad futurum Matrimooium,
atque ideoobligationemgravcm adNuptias, oili qujdrationabileobcrit,
cootrahendas . 4 Exeodemprincipio, qudd tota obligatio roeniuretur 1 vo-
luntateproraittentis, lequitur, poflefubnullaobligatiooe.idell, nefub vemali
quidem, fponfalia contrahi .• quia etiam fic velle pe^untpromittentes. Verum,
quzfote, quzoam fpoolalia hzc eruot nulli obligatiooi fub/etla I /. fll. J»
fp*nf*IU tx Vtluntutt ffsn&er.tium ptffiut fub ebli**ti*n* petiu f Ubi.
DZARRH1S , ET PlGNORt. I *^> Ontrahinepoflunt (ponfalia fub obligatione ,
ut, qui pro- i miflls non ftat , lolvat pceoam aliquam , v. g. tum , vas
argenteum , torquemaurcum t i Refpondeo,non pofle . Unde,necdeberiin
utroqueforoejuf- modirxenamGvemagnam, fiveexiguaro; & vald<
probabiliter, etiam fi additum fuiflet juramentum. Ratio efl, quia , licet
dejurenaturzid illicitum ooa fit, urnen per Sacros Canones (C. Ct mm* i«*»W.)prohibetur,
cclifiat, irrita pronuociatur pee- na,
unde(utdeducitAveri.«.8.<<#i»4/r./»fl.8.H«r.£/f*iW»».; irri- ta , ac
nulla rcdduntur Iponlaliaficcontrafla .Cungrueniiaautcm, Curidprohiberetur,
fuit. neobtimorem folvendz pcenac, mi- nuslibere Nuptizcontranerentur,
nampropterea, fivepcenam apponant ipfi Sponfi , flye eorum parentes , five
eoruodem confan- guinei, velvalde amici ( quia fic,'zquale elt periculum
iropedien- dilibertttemMatrimonii ) pari raodo deeaproceditpruhib.no. EtSinch.
tit.i.dimstrim.d.lojnim.9. quidcm eandem dottrinam extendit, utnon valcatpoena,
fub qua, quis promittit, fe non dudurura uxorera , &paul6poft, mnm.9. ut,
nec valeat cadem poenaappofita difTolventi Matrimonium modo licito, v.g.in
primo timcftri per ingreflum Religionis , vel aliis per juftum divortium:
Similienim ratione lzderetur Matrimonii libertas . Atque hzc !a- tis fit
ionuifle ,nam caetera videap.Sanch.cV Avcrfara , nec omittu legere , quz dicam
iofra t.4. t Neumen iotermifceaspoeoaracum Arrha, velcumSponfali- tialargitttc
; Arrha enira eft , quz iQu traditur inter promittentet ad fecuritatera
Matrimonii in huocferemodum :Ei*pr*mitt*,Nu- ftini mt tttumttntraUurumjy in
Arrh»m,idtfi in fteurituttm mt*fr*- mijfitnit, c*nfi%n*tibitentum
,ulfitte*promjffi»n»refiIi»m,tH*finr, fivtri tu rifiliut, rtddni tlU, &■
infuptr, in pxn*m , *dd*i ulttrum t*n- ttmjdtfi *it» ttntum^utd juru v*e*nt
DuptumiHxc ell Arrha,quam certeeaderajuraconeeduntin fponfalibus.quando Arrruro
rcci- pienselt major x j.anois . Pofle tteruro procedi ad poenam reddeo-
ditriplum, vclquadrupluro, ideft, ducentaalia, vel trecentat fednonultra,
idqueabiifdem majoribus viginti quinque annis , fignate monet Textus ,
M«-C^'/?«/Intelligeautera, fi refiliatur injufte,
namfiiufterefcindaturproraiilio. & Matriraoniuranon contrahatur ex jufta
cauU , Arrha nequaquam amittitur , fed refti- tuendaeftfuodomino, ficutietiam
reftitucnda eft ei, qui illam dedit , fi Matrimoniumcelebretur,funtenim
Arrhzquafi Pigno- ra, quz, promiflionecompleu , rediread iuuro Dominuro de-
bent. Arrhamautempofledari in
quacunque quantiute, etiam in re ini mobil i,& et iam ab utroque
contrahente , re£)e contra Bar- tolum , & aliot , docen t Sanch./. 1 jmurJ.
3 j jmm*. 9. & Hurud . dt m*tr.d.t.dif.l 9.alio5citantes . 4 At
ver6pccflaDon traditur actu, fed in hunc fere modum. tg* libi frtmitt* futurum
U*trim»nium , tu mibi 1 fub peena , u t qui prtmifptntm fub dtbit» temptrt nen
trnpUbtt , ftluturut fit *u- rtei tntum. Vidcs, poenam non folvi ftatim ,
Arrham vero ffa- tim rradir Arrhamigitur, utdixi, in IponUlibus jura permit-
tuot, pcenamver6 nequaquam. Cur autem illam permitttnt , nonver6hanc,
difBcileeft indagare, &nobisidprolixiusinqui- rendi otium non eft .
Videatur de hoc Sa ncM. t .dt mutrj. }!.«.». dequealiisminutioribus
quzftionibus pertioentibus ad Arrham S*nch.ibJ,lUd.l j.& dcinceps,
Averfa,^./«a.lo.Hurud./^.- i//.i8.aliique. j Pignusautem,
utetiamfidejuflbr.fideturinfecuriutera Ar- rhz, poterit, (inquitSaoch./^.
)interponi in fponfalibus, aon Ter6, fideturinfecuriutemfolvendipcenam.
Ratioeftfinquit) quiaacceflbrium fequiturnaturamprincipalis; quare, ficutipro-
hibeturposna, & non Arrha, fic prohibetur pignus , quod fit
riumadfecuriutem Arrhe. Hsrc Sanch. Verura, quia femper pignus(
fjrecleexpeodas.utexpendit Averf.a 81. dtm*tr.jt£l. 10. Wr///W)«f*u
jfucceditlocopcenznon ver6 FldejulTor, ide6 ab- folutetenendumeft, non pofle in
fpon(alibus ioterponi pignm , poflcFidcjuflbrem . 6
Deniquefponlalitialargitaseft dooatio, quara intuitufuturi matrimonii folent
Spoofi invicem facere libenliter, dc qua propria eritfuolocotraclatio.
Videinfra/r.».i/«i//rjM/r.r.s.$.x. &%. 7 Inhispcenis, &Arrhis,
neiterutnadeacum rnoleftia re- verticogar, advertoduo. Alterum, etiamfi pcena
poflit valide apponiinfponulibus; ttmen nonefletcaante Judicis fententiam folvenda;quiapcenzejufmoditemporalesnon
obligant, ex pro- babiliflima opinione , antequam Judex fententiam de ilUs
ferat . At ver6ipu Arrha, etiamanteiptamfententiam, eftio confcientiz foro
reddcnda i refiliente iniulle , quiaejus non eft.Sed duplex,tri- plum, quadruplum,nonefleincoolcientiafolvendum,
nifi pofl (ententiam , docet Sa nc h J.c .d. ) 7.». r .quia horum folu tio
habet ra- tioocm poene.Quamvis eflc (olveodum in confcientiaante fenten- tiam
,doceat Puntiui/.isiM/r.f.if». j.(huocfequuoturaliiplu- res cu m Aver.^.?.8.//a.io.$.
8. eos citante ) maxi m^ peten te par-
tc,faltem,quandoiotcntioproraittentiumxuit, ut flatim ejufmodi duplum
folveretur-.quiatuocid requiritexpreflaconventioSpon- forum . Video,utramque
fententiam efle probabilem,fed mibi pro- babilioreft illaprior,
quiafeobligantesad poenam, cujus ratio- nera habet hzc dupli folutio , ut nottt
Sanchez ibid.laltem regula- riter,przfumuntur,fe obligaread eam juxtt oaturara
ipfiuspcenz, quzeft; illamnondebcrinifipoft fenteotiam. S Alterum .
SiappoGtafuifletpceruinfponfalibusfutiquecon- traleges, quodumenperfenon puto,
efle, nifi culpam venia* )em,
uttenetSanch./.i./M/rui'.2o.K»av.a.auicquiddicatBonac.^« m*tr
<f.\.p.ult.»u.\. qui puttt efle mortalem ) & Sponfus > vel Spon- (a
illam pcenam exegiflet a frangente fidem , obligareturne huic fi- dem
frangentiillam reftituere? Rcfpondeo, Sinch.UJ .a 1 .».». ( quem (equuntur
Leflius,& Co- ninchjipudHurt.i<.i»,*rr.fifjf;i 8.»*/m.77.Cuiadde
Avcr./«-.cff-i f. iVr(S/^//"ti»p)docet,nonobligari, ledpollein con(cicnt«>
illamlibi retinere,dooecjuridic6adreftituendumcondemnerur, qoia jura
irritantiahancpcnaro , folum videntur denegareaclionempcten-
di,&obligationemfolvendi, non auteroimpediretranslationcm dominiiineum,
quiillamreipfaexcgit; Sicuti contingit io lo- lutionefadalegaurio, cui aliquid
reliclum eftperTciUrocnium minusfolemne, &ficutievenit lucranti
inludopccunia credita,. loquendodejurecommuni . At ver6Hyrtad.»U.
fcumquoprorfuc fentio) docet,obligarireddere, nec pofleincoofcientiaillamfibi
retinere . Ratiomini eflicax eft,quianulluiadeft titulus,quo tranf-
ferripoflitdominiumilliusreiinrecipientem, is cnira reccpit ob penam ; at hzc
jara manifcflcirritatteftperleges, quzirritatio nonhabeturindicfolegato,
ludoque. Aptiusergopronoftrafen- tentiaeft exemplum de ufurario,& latrone;
ficuti enim hi retinere nonpofluntpecuniarafibiextortc, quamviscum juramcnto
pro. miflam, &dciodetradium, quiaejufmodi proroiflio non affert "ira,
iuincafunoflro. $. IV. $uid fint IP*nf*lU fid* , & titnem induttutt ? t
"pRomittit. Prim6,quisoretenus,fedu3uramBertam,ied ± fine animopromittendi
, vel fine animo feobllgaodi . Secun- d 6, proroittit ali us ore, & ani mo
promi tteod i, (eque obligandi , fed (ioe animoexequendi . Terti6 , promittit
denique alius nihil confi- derans.przfcindit eniraab animo proraittcndi,vel
feobligandi.vel exequendi . In his ergo nosqucrimus, ad quidnara
hicobligetur.'id ...j ergo cnimeft, quereredelj vtlfttblignnii. x Quoadprimum,
DicoPrim6, (ive fuftioeas cumSanch.ut vidimus $.1.1.1. promiflionem externam
lolitarie furaptam fine volunutefeobligandinonefle vcram promiflioncra, five
mult6 magiscumPontio/.a.r.4.j».j.eflepromi(rionem veram; Imrad & verum
contracfum , quemtamcnegoalibi reiicio. Dico, ioquam, te fempcr peccare
mortaliter/f fic (idte (pondeaf, obligationemquecontrahisreftituendi darana,
fiqu<exe>ufraodi ficfafponlionecoofequantur. Quod peccet mortaliter ,
ratioeft, quiadecipisproximuminregravi. Namide6alter fe putat obli- gatumad
matrimonium, &utttlemlegerit, quia fupponitobli- gationera tuam . Hinc reclecolligit
.Sanch.^,9.;. i .m*tr.n.\ non pec- caremortalitereura,quifolumexpartcfua
fictepromitteret abf- quepromiflionemuttualteriuspartis, &abfquealiodamno
hujut alteriuspartis: quiatunc nonadeftdiclarepromilTioqua fc altcri obligatura
fentit,quicquiddicat Avcrf.n.6Jem»tr.fia.i. V. $u*r*t putans,femper peccarc
mortaliter . Qu6d obligeris ad darona , ra- tiocft,quia eorum tu caufa
esdeceptione t ua, ut lupponimus . )
DicoSecundc^Percjufmodijiromiflionemfioeanimopromie-
tendi,velfincanimofeobligandiDonbaberi vera fponfalia: Patet ex diclis.quia ad
fponfalia,ut nuper docuimus.requiruntur promiU (io,& DHMldo dans
promiflario jus juftitic ad futuras Nuptias : at
eapromiflio,queexcluditanimumpromittendi,velfeobligandida-
rejuiiuftitienequaquam poteft. luSanchJj*.tj*«»MrrJro.a«.}. &
j.*iojWMt.i.Molinari»a».i.d. jja.Suar./.»».a.d« R*lit.lib. t. d» Digitized by
Google I» Verum, Gexunapancprarcifivclehxbiiit, & cx alia nou nout,
caruproroitiiouera afferre diClam oblifiationem , ncc vo- luitfarere,
«uodaliiloicnc, cum necimplicite. (e obligavcrit * quod al
veralponlalianoocontraxit, confequenter ad illa fervanda non obligatur. Ita
ikideminGnuatSanchrx, Sc noxlatiusexplicuimus dtcto jM.przlcrtiraa.r.
Suppouimusautere hic, bona hde nunc proceffifle: nam,(i malaridc,u[altcruredcciperec,
Gcfegeflit# 128 Lib. Yffl De Matrim. Trad, II. De Spont JrVttec*f.i.& t. tfMfc*)*t Vtlmmt.
Itivin d l./W?.X.J».l6.aliique/ 4 Oicoeertio, e'_,?m li addattir eiiilraodi
tiitc pr«niiiTioni lura- meotum, nec ve -, urtt ?fferontractum,nec vera
Iponlalia . Ratio eft, <Vjia(ucait S.fhomavapud Sanc./r.».o.) juramemuraei
(uiratio- nrnonootisat, nifi iuxta Jurantisintentionem. Cumergois , de
luoloqnimur, intenciooem non habcac le obligandi, obligare fe pcreiufmodi
iuramentum non poterit. 1 Diccs Si ficta promtflio et iam jurau jus Juftitie
non tribuit, nec vera fponlalia conltieuit.unde crgo ficte prom ittens
obligatur ex ju- (iitiaad refarciendadamnaexejulmodi promiflioneredundancia f
Reipondeo, Concrdo,exhacfictapromiflio8«nonoririjus Ju- ftitiae, nec obligationcmcx
ipuprumiflione, feucontradu : ticia enimpromiflionecverapromillioelt,
necveruscontracius , led ajo, oririexfidioneipla: Cumcnimrklioprsrdicu Gccaufa
, ut fupponimusdamni, debct omninddamaumcx radicc damnifica. tionisrelarciri. ■
6 Inffas. Ergo hinc fequicur,ut G nullum damnU fequatur alteri » ad nihil
ceneacur ti fte promitcens,ello peccaverit, ut diclu m eft . Refp. I ta-dorr t
Sanc k . /. 1 dt n^tr. d.io.n.io. quando promillio factaeftgrari«,idrft
fineremiffionealtcrius,<Sc non intcrvcniatfra- ctioiuramcnti. At,(i taila
eltmutua promillio ;idr(l , tefiCirpro- mittcntc,alter vrr6animorcpromifit
,urgctmagis inflantia faCta ,
&poteflefleduplcxdifficultas.Prima,anauandonullumdamnum fublequuunneit ,6c
nihilaliudadditur, lubnalcatur obligatio ad- implendi promiffionem fidum?
Secunda, an fiprxtcrfiflam pro- anillioncmarccdataliud v.g. DeflorattoPuclrar,
cui Di-tloratorfi- <ie promilerit coniugium , aliqua fubnalcatur obligatiu?
Rcfpondeo, circa hanc pofteriorem difficultatem de Dcflorato- re, quoadobligationemadconjugiumpluribusdixi
/.7. i» ntc*l. «.j.§.*..iii«.i6.«xpoieititem
videriSanc./.«-uii».i.Hurtadj<»/ji> i.dt t»*tr.dif.\l.
AvCT(.dtm*tr.a.8.fta.i. Verf NtctMmt Dc quibufdam conditfonibus requifiris in
Spontalibus. T)Reterea, quz hactenu* dida funt, debent 1 Prim6, . Voluntaria.
SecundA.NoncxtortaMctu. Tettio* efla^Qu*rt6^Noii neceflario aliii, fedfolum
TJbi. DE ERRORE, DECEPTIONE, IGNORANTIA ftrti intercmrrtntibmt i» illit. q:
ilr.dif.\X. Averf. dr mttr.ij.H. f.ii.i. Verf NtttMmt. aliiqne. 7
Circaprioremver6, quaeelthujusloci, afl-ro cum <>lem
oanchcr/.r.».ircVt6.cffcprobabile, lencn ricle promittentem adcontrahendummatrimoniumciimfponlav.g.deccpta,
fed ad- dorumeodem Sanch. elle probabilius, non tencri . Ratio hu- jusadditielt
. quiaquamvis p>ccaverit Deceptorconcra juftitiam , tamendeccpt o, dum
nulliusdamni caufafuit, manfit in inten- tiune, nec habuit cflcctum,
undcnonapparcc aliquid quod fit reffitucndum, <5c
anccumpromiffioliclaveTenonfit promilfio , fcquitur, ncc promifiionem deccptx
fuifle veram repromiffio- ncm ( harc enim lupponit veramproiniffionemalterius
Jquarcre- nnnct, quod, necdecepufitobligata ad matrimonium . Si er- gudeccpta lihcraremanct, liber eciam
remanebitdeccptora ne- ceilaria ubligatione illam ducendi. Sicuci , fi ficlc
Cibi promit- tcremRomamadire, quandomihi dedcris ccntumaurcos : Sie- go
nulimadire, uode tu mihi nihil des, effo, fefcllerimfictcpio- mittendo, umen,
ncctumihi, necrgo nbialiquid debeo,prar- (cindcndoabaliodamno, velinjuria, ut
certe prafcindimus in cafi noffro. K Qu.zre$. Quidprim6, GomnibuscxpcnGs,
dubium effet , au tucrint contraCia vera fponfalia ? Quid Secund6. G dubium
Clleti anquandocaquiscontraxit, animum vcrum habuerit fe ob- ligandi.
teneturneadillar 9 Refpondco I n priori cafu in foro confcientie non tenetur.
Iu Lcmd. d.i.dt m*tr, .7.47. cum Sanch.Henriq.Bonac. Pontio, aliif- quc,
quiamclioreltconditiocertxliberutisipGus, qux, utali- bi fz-pcdiCfumell,
adubiapromiffionevincino:ipoteil. In pofte- riorccafu SiacbJ.iJt mnrr.d. 9.1 11
A com mun uer , *f> . tnndtm LettnJ.) docetobligariad fervandampromiffionem
, quia jam pofli- detpromiflio, quamccrt6quisadhibuic. Verumin eodem con-
LefT.o, & aliis Coninch. i.i*. dtffnf.dtf.l.dml . (ciennar foro
(praslcindcndoldamno, quodlort* nalcacuralccn autem remanrat decipiens ex parte
liu, laltcm in rimpromif- Sponfo ex uli promifljor.e , hoc cnim ccrtumeft
elTercfticuen- fionis obligatus, elt (landum fponfal.bus , fi decepu id requi-
dum ) rurnonpofliedici,etiamin hocpofteriorecafunonpoflidc- repromilTionem,
quiadeipla, anvcra, cVobliginsfueric , du- bitatur, undcdeejujfubllantia
nonconflex? Idinfimili, ne con- Irai immunemdoclrinamirevideremur, aliis
difcutiendum re- U6d ad Sponfalia requiratur Irberus, & plenadelibera- tio
, nec fufficiat lemiplcna , potius eft , Unquara rcs clara, fupponendum , quim
probandum . Cum enim fponfalia obligencad mortalc, eam pecere
debcncadvertentiam , quar ad mortalereguir.:ur, quaenoneff, niGplena, &
perfccia. Scd > quaecandem elthrc? Rcfpondco,
e(1ecam,quaincelledusfineulloerore, aucigno- rantiaapprehenditrem |
&fufricicnceradvercic, Gtncbona, vcl mala, (euadvcrtit, quzuaminfuanatura
illafit. Sancbez/.i.ttV m»tr.d.S.n.x.&4f. Ponc. l+.dtmmtr.c.l. * Hincneque
abeo, qul ufu rationiscaret, etiam G Gtfepten- niomajor, nequealuriofo,
nequeabebrio , imm6 ncqueab ira- cundo, velvaldecupiente, quandoira, &
cupiditas iuprivane hom inem ufu rationis, utimpediantadvertentiararcquiUumad
morcale (quodcerterariflimumelt) valida fponfalia , ficuri,nec
TalidumMatrimonium, inientur,Sanch.Hurt.PonTias,Becanus» aliiqueapud
LcandrumW.i. dtm*tr.a.\&. i Quoniam ver6 ignorantia , deceptio, tariura,
quinaliquandotollunt, ideo, pi quahicfuntadnotanda, 4 Prim6.
Sierrorftteiufmodi, utfuflicerec ad reddendum ir- ritum Matrimonium ,
qualisefterror perlon« ,<5c conditionis (cr— vilis , finedubioreddit
imtaetiam fponfalia . Si ver6 error Gt cir— caaliasqualiutcsSponli , velfponfz,
quaeGntules, quaefuflice— rent, ad reicindenda Ipontalia: quando poft illa
fupervcnircnt >. dc qua rc intra ctt.j. $.7. & S (altem dat Jus ad
refcindcnd^ fonfalia faCia per dictum errorem, quo illar qualiuces tunc noxa
advertebantur, rcfcindenda inquam , modo mox dicendo ». X. f Secund6.
Sialcerauarsv.g.Sponfusdolo, <5c fraude fponfam
decepicmprardiclisqualiutibus. & hic doIusdeditcauGuri con- trjflui
tcilicct , hocdoloinduclaSponfacoiilcnfit, nullafuntfpon- falu ex Averla loco
moxcitando, fed contrarium tenet cuxn Leflio, & aliis Coninch. d.i*.
dtfpnf.dtfrl.imh.'». num.Ji. Ai , dcillisali- liquiinus Lt.m Dte.t.yQ.j.V
Prtftff.Rtlit. &V.U*trim.»m.l.tdit. Vtn, Iiicmcr^onunciaciamus. frtmiffia
fint antme e xeenendi . 10 Quoad fecundumdeeofcilicet, quiorepromittit, «Sc
infu- peraniniopromittendi , fequeobligandi, fedanimononexequen- di. Dicoprim6,
cumpeccarcmoruliter,quiahabetanimumnon adimplcndiid, adquod lc gravitcrobligac.
Dicofecund6, eun- demobligariadfuturummatrimonium Ratioeft, quiahaecfunt
•vtralp» n alia, cumin hisclareintcrcedat mutua promiffio. lu
Sniub.i.i.dtm*tr.d.9.»3.. «5caliquidfimiieen'eiii voto, nus con- tra Valcnt
amdiximus, cumdcVoto/.?.«i»i>«-r.f.ii.$.iji.4. rremifti* prtfciadtnJ *i
*nim» ft tbHf*ndit &c. 11 QuoadtrrtiumdrCo,quipromittitprarfcindcndo
abobliga- tione.eftdiligentcrdirtingucndwn. Sicnimis novit,quidficpro-
rmitereNupiias, velpromittitjuxtamorcmcommuncm, quefo- lent .pontalnpromitti ,
ficuti non pcccac , fir obligaturllare pro- rit » idcm dic , quod de incucienec
mctum ad cadcm fponGa- lia extorqucnda, infra a.tt. dicemus . Quod G circa ea(-
dem qualitate» nec fponlus , nec fponia decipit , fed iis ne- (cirotibllf
dccipit aliu^ , non funt irrita fponfalia : cx hac ta- men caula poffunt |u!lc
relcindi roodo mox dicendo »mmer.S. iu Avcria /»<?.( <<«»i4rr.</.
8. 6 Tcrtid. Siexignorantia.velimprudentiafeipfumfponfusde-
ccpieinpraedidisqualiuribus, parimodo valida erunt fponfalia , fed pari modoex
hacetiamratilarefcindipoflunt. Idem iktd. 7 Quart6 . Quandocrrur , vel dolus in
iildcm qualiutibus inter- ceflit, led non inde iiiduflus eft (ponlus, vel
(ponla ad contrahendil (quierrorapudTheologos , & Juriftasdieiturcomiuns )
valida lunt (pontaUa,nuianon funtcontraCtaex vi illiuserroris , veldoli . 3
Quidlidubitic; An vereconcnxeritobqiulintci,circaqua& fuiterror. veldolus?
Refp. u hae qualiuees erane um graves , ut fufficcrent ad fponialia diflolvenda
, dequibus quidem qualitatibus hic loqui- mur, non debebit fc tcnere obligatum
ad (ponfalia, quia nifi ipfi clare conllet , fevere, etiamcum illa cognitione ,
Iponfa- lia inire voluifle, poteft fe tcnerc unquam induaumad illacK co crrore,
vcldolo. 9 Quaeres. Siinaliquibusexdidis calibus fnontalia valida fic-
contraaapolluntfacilcrcfrinditidquod , ut DD. nount , non fo> lum
minifteriojudicis, verum ctiam ab ipfa parteexraote, vel 10 Rcf- Digitized by
Googl Caput IL < io Refp.mulcnmfaneinterefle, nam, fiipfojure funtvalida,
quamvis flatim refcindenda , parieot lmpedimentum publiceho- ncliatis, idefl,
unaparsnonpoceliconcnheremacrimoniutncum conunguraeisinprimograduconiuiittis
cum alia parcc, juxta De- crctum Tridentini, quod lmpcdimentumnon pariunc;
fiiincin- valida. Idemdicdejure adamplexus, & olcula, donec reicin- dantur,
quz duo in fimili innuietiamfupra r.t .f.t.m.} . §. II. Nm txttrtn mttu. i ~J\
If F.tuipoteft eiTe Prim6, velinjufteiocuflusad extotquen- XVX dafponulia,
veljufte. Secundo, velgravis, quidicitur cadens in conftantero virum , vellevis.
Terti6> potcfiincuti vel ad extorquenda, utdiAumeli, (ponlalia, velad
aliquid aliud , utfiinimfcusmortemalicuiminaretur, ocisexfe, Cc libcreeli-
geret inirc fponlalia cum iniraici forore , ut mortem fic cffugeret . Quartd,
vel incuflusabextriniecacauia libcra, v g. 1 Parente , i Judice, abinimico,
vclabextrinfecacaulanecefiaria, v.g.abin- rirmiute, tempeilate,
apprehenfioneinfirmi , undequismovea- turadfponfandaro, v.g.fuam concubinam.
Nou autem!metum ilium, quicaufatura przditucaufa extrinfeca necclfaria, vcre
effe, Acdicimetumabintrinfeco, vcrcenimis, quimovet tead
matrimoniumpromittendum, eiituustimor conceptuscx inlir- mitate, naufragio,
gchenna. Hasmetuum ClalTesdiflratWexplicui . UJh Dtc. r.x.$. j. ttttui grnvii
injufii ineufui quemtde fftnfalt» irritttf i Hlc, (iveiparte,
fiveabaliisincuflusad extorquendafpon- falia, redduntipfa,
nontblumJureEcclefiaftico ( utcolligorxt. Ex litreriidt diffenf.tmfub.)
fedetiam Jurenaturznulla; Itafufti- nui l.t. & rationem fatis cfticacem (
ut mihi videtur )attuli,loquen- doibideomni contraclu afferente obligationem
Juftitiz, & lo- quendodeMatrimonio: atccrtecadero eftratio nuncde fponla-
libus. Videaturlocus. L.i.mDtt.e.t.§.j. neactumagere hicco- gamur. X
Quodautcmfaltcmex JureEccleliaftico fint nulla przdida rocciculofafponulia, eft
communior opinioapud Sanch. Iib.}.di mj/r.i.iojMi.idquc, etiamfi eflent
Juramento firmata, ita ut iion fitopusrelaxationejuramenti, adeanonlervanda, ut
docct ldcmibj.it jt.}. quemlequiturDian.^.j./r.4.rf/'.i78.& Avcrl-J.
4,.fici.6.V.Afftrendum, alioscitans. tittm puvii jufil ineuffut . 4 Hic
incuflus ad extorquenda (poolalia , ut fi v.g. Judex tibi di- cat.
quiahomicidiumcoramififti, Nifi dtffmitnt Btrtum , ttjufii mdtrirtmtt, vtl mi
mtrttm frefttr hemiciiium ctmmiffum ciudemna- ba, nonredditfponulianulla; vidc
Averf. Ufm%%. Vtrf. Ethu . Sicuti , ncc firaili metu , nullum reddi matrimonium
, nos diximus L. i .!« Dff.f .a.§.7.». J. & dicemus infrarr.4. d%
ctmfenfut.6. §.*. miliutenimeademratio/i.ditla; EcquamvisBonac./*. ime ciutusdoceat,
metuhocjufto, invalidumreddi macrimonium , ©bjperfecramliberutem, quam
matrimonium , quodeftex lein- aiffolubile, requirit, Umen idemdicere nequaqnam
poterit de Iponfalibus, quzex feindiflolubiliaaonlunt, (ed rcfciodi cx fu-
perveniencibuscaufis polfunt. Mttut Itvit, five jufli, fivt injufie incuffm . t
HicnonrcddicirriuipoDlalia: Iuatiqui apudAverfam; l.e. Y.dictndumfmtn, &
nos itcm l.e.§.€. Idem fuilinemus dematri- monio, eademaucemeftratio de
fponUlibus. Monuiumca it. laltem propter auCtoriutem cxtrinfecam, efle
probabile, quod fponfaliametulevijufto extoru fint valida , (edirriunda; ctiam
propriaau&oriute: cumenim ( utSanch./.4.i<ViiMsr.</.i9Jt«.6. )
alteraparsinconfcientiatencatnr relaxarefidem hocmetu exor- tam, potcritipicmet
vimpaciens parimodoiD coaicientia refu- mercfidc-m iiedatam, idqjetiam
fifponfalia Juramento tirmata fuerint, modo umen Ablolutionem Juramenci
obcinucric, ut idemnotat(£j/.ir.».4. inforoexterno non dariattionetu huicpa-
tiencimecumlcvera, fivejuflum, fiveinjuftum, tf.raonui. . Mttu, injufiui ntn
intujfut ad txttrqutnd* ffonfnlia , fid nd almd. € Hincnonirriutfponfalia,
nequeexfolo boccapiCe, nifialia racionabilis fuperveniaccaufa, irriuri poflunt.
lu colligitur ex iis, quarhabetSanch. /4. icmatr.i. 12. an.S. r5cexiis, quxnos/.r.
6.jjMi.diximus, dumdocuimus, macrimonium hocroodo cc- jebratura efle validum,
quia non ex vi roecus , fedex propria vo- lunute in illa occafione metus,
cligitur matrimonium, quare fponfalia iniu exmetuillo mortisabinimico
iocufloobalium ft- nem, quema.i. terciolococxplicui, vaiida func. j^r*j
quieunqut, fivtgruvii, ftvt Itvii imtuffut i eutfu txtrinfecu nttt itbtrs • 7
Hic parimodononirriutfponfalia; unde fponfalia , quzMi.
i.exemplicauiaattuljmuscoiitratlaexmetunaufrii.tij &C. vali- Ttrnt. Ttm.ll.
dt Suer»M. u II. & IIL 129 dafunt. Racioeft, quiatunchomolfeipio,
nonabalioimpulfus, eligit tanquam medium liii boni illa
fponfalia.LegeSanc./.4.*f mnt. W.l x.».}. & nos idera dicemus dc macrimonio
infra/.i*. Obligutit ineutitntii mttum. 9 Inquires. Cum cercum fic ,
illarapartem, quzmetum gra- veminjuftumpaflaeft, pofleliciterettlire
ifponlalibus, quid di- cenduradeeapartc, v.g.dcfponlb; quiroetum infuite
incuflit , ieu, quofcieote, inculluseltabaliometus, ultra pcccatum roor- ule,
quiaeftinjuriainregravi, obligaturneftare lponfatibus, fi fortc iponla,quz
merum pafla eft , velit roatrimoniumcontrahcre? 9 Refp. Certum eftPnmd,
nonobligari ad Nuptia, contra- hendascx vi Juftitiziponlalium, quia,
jamdictumcft.hsecfpon- falia irrita elfe . 10 CertumeftSecund6,obIigariad
reiarcicndumomniadamna fort^indeconfequuulponlz , multomagis;
fiadfuitviolatio,de quitedHVmiic l.7.in Decs.t.Q. i.nfnf tf. locutus ium. tt
Supereftergoquzftio; AnobligeturadNuptias, faltemex vi fideliutis , fcucxvi
promillionis. 12 Refp.Obligari, nifialiquidiupcrveniat, qaod ab obligacio-
nccxcufec, docct Avcthq.SM mntr.fta*. Vtrf. Dumvtri, ficuti Idem r.4./»S.2.$.
Efiqut, docucrac , in macrimonio meticulosc ini- co, eum,
quimecurainjufteincullic, obligari ad icerum concra- hendumvalide macrimonium,
fialterapats matrimonium ratifi- cari expoftulet. ij Sednonobligari,
colligiturexCaftrJ<.2.^/>*»/'.j.ii.».2. &
exSanch./.4-<<f«»M/r.j<.ir.>,.r. quatenushi probabilius reputant ,
iiicuticatemmetumadipfummatrimonium extorquendum , non obligari ia
foroconfcientiz , donec per Judicem condemnecur , ad illud ratificandum , etiam
fialtera pars mecum pafla ratilkacum ve- lit. Namex hoccolligitur,
quodmulroprobabiliusiidcmrcpuu- buncinlponfalibus, propcerpariucem,
immomajoricacemratio- nis. Ratioprzcipuanujus doctrinzelt, quiain
conCracluoncro- (o , cum cx fua nacura ipfe fi c ex ucnquc parce obligacorius ,
certe , uc fervecur zqualius , aucutraquc parsobligau rcmancrc debe- bit,
autacutra; Curaigiturcertumfitincaijbuspofitis,partem, quzmetum pallaelt, non
remancre obliganm, ncc rcmancbic alia. MoncoUmcnprzoculisfempcr habcndum, quod
diximus n.i o CT in Dttjttjbju. 14 Quoddiximusdeincutientemetum, diccum Sanch.
l.i.dt mntr.i.x ij». c. de decipientc , ideraque dic defiOe confcntientc
cumeadem raonitionc».io. Addc taraen, ncutrum obligari ad aliquid, fimucuafuic.
& zqualis deceptio, vclficlio; quia in injuriisdaturcompenfatio, &
deceptione deceptio cliditur, Le- ^nch.l.^m^J.to^rafirtim ».1 1 .Layro./. j
4rAW. *.i 1, & Animudvtrfit frt mttu jufii ineufft m Ittt. ij
Dcniqueadvertcfponlaltainiucxmctujufte incufloper Ic- gem , Ut G Judex dicat,
Sintn deffenicui Bertum {quum, quin vteUfii, dtbtttxltgt,
&txebliiatieneuxtrtmduetre) teintnremei trudum, adverte, ioquam, fponfalia
hzc & validaefle, & rc- lciadinonpoflc, quiaexnullapatteiujuriaraconciacac,
uccxdi- dlis, fTtxtJ.inDtcJx. • §. III. Signi etrtt txfrtff*. 1 ^QMaPw^i
figna.fcripcura, nutus, quibusSpon- V^fus,
&Spotiudeterminatzperfonzfigni6centpromifIio- nemtci.iprocam dc futuris
Nuptiis, fufflciunt ad conftituenda fponlalia, fiveeafigaaejufmodi fint ex
propria fignificatione five exconfuctudine,fiveex propria volunuteipondentium,
fivequo- cumquealiomodo, dummodo, utdixi, fponfus , & Sponfain-
terfefignificent, intelligantquepromiflionem. Ciim enim fpon- faliafintmeruscontrariuscivilis,
fatisfuntea verba, vcl figna , quzinternumconfcnfum,
fequeobligandiintentionemfufficicn- ter exprimant . Mcri t6 igitur Sanchi. t
,de mntr.d. 1 1 j». \ . ait, apud Indosillaverba, Eteteducam, relpoadentealio,
Ferti tgttt du. eum, &aliavcrbaapudIndos, Seftltamtt, quanie merierii . Me-
rit6, inquam, ait, parere vera fponfalia; nam quamvis ex f«
hzcnonfitdccrmiiutapromiflio, tamenexufuilliusregionis a- nimus fpondendi
Macrimooium explicatur . a Idcmdic. fipofttradtatumdeiponlalibusaddantSponfi
.PU- ttt, velquid umile, namcuncexcircuniuntiisucisprzdicius a- nimus
expriraicur. 1 Parimodo (utvultSanchJj-.».4.) fiSponfus v.g. dixit verba
cert6fignilicantiapromifijonem, & Sponfa refpondcat, Ctnfintit, VtU,
velquidlimilc; quiaverba fcquentia intelliguncurad fen- fum przccdentium , niti
clarccontrarium cxplicctur. 4 pixiautema.1. f dctcrminatz pcrfooz ;
Namfponfalianon conftituentur, fiperloazfintindeterminatz, utfi quisiu dicat,
Aecifit i* Sfenfam mtam unam tx hii tribui filiubut tuii; q u ia fic , i n- certaeft
promiflio, cum nefciatur , inquam ex filiabus terminetur. j Exdidisergo,
licoollctaifuiflciutencionem fpoadendi, & Sponius , ac Sponla per illa
ligaa , vel vcrba , quam vis ex fe non fuf- ficicncerexplicativa, (atis
promiflioncm mutuam cognoverint , veraenafcenturfponfalia, veramquein foro
confcientiz obliga- tionero induccnt. 6 In foro aucem extcrno Judex , cui
intentio fpoadeDtium iQternaconiUxc aoa potelt, debebit pronunciare juxu verba
, I vel DeMatrim. Traa.III. Dc Sponf. vel figna externa . Quare, fi ca mutuam
promimonem Cgnificent , velexfe, velexcircunftantiisi velexconfuctudineloci,
pronun- ciabit valida fponfalia : fi nonfignificent, pronunciabit invalida ,
Siverodubiacftfignificatio, puto, debere ajudice ferrifenten-
tumprovalidiutelFontalum; quiaincaufa Matrimonii judican- dum
iempcrijudiceeftincjusfavorem, utdocet cumcc-mmuni Sanch. l.c. quitamenexcipit,
quandodubium oritur cximpedi- roentolmpotentiz. Atcaula fponfalium
caufaJvutrimonii eft . Quidinforoconicieotic» fifitin dubio dati confenfusin
matri- monium, fentienduro, mcamfcntentiampropofui. Lib.t.inDtc. r.3.$7.
St^hocUtiiiial.Vin.tjufdtmDtc*ltti. 7 Jam vero his in univcrfum diclis , ipla
verba, vel ligna certd, veldubic<ignincantia, hic clariutisgratumfuas
Claflesdiftribu- tas fublai&amul. Virb* , *»* ctrit ctnfiuuunt SftnfMli» .
S AceifUm, vtiiucMmte, vcl v.g. ti*ri*m, in mtam, vil im ffenf*m ml*m . 9
Pnmitta, mtiuclurumu, vel, M*rUm iner*fiinum . 10 AceifUm, i»c*m, tt , VCl.
Mmtimm fubinielligitur, i» uxtum . 11 Dtinctft, ftfihte, tx n»nc tt dueam , vel
ttMcctfiMmin ,1 Sa» alUm, fii tt iux*m. 1} Prtmutt, vel, mttilitt, vel,
iattbtfiitmmiam, anti ttin- cnm . 14 Suk fiitmtntt iueum. • I J Hiabttt mt
infiium , nifi tt inc*m . 10 Ei»tt *ectfutn nxtrtm. Etaltcrarefpondeit, Egt ti
MteifUm invirum, conftituuntfponfalia . Namlicet illud iponli Aecipie ,
fienincetdeprselemi; undevideaturpcrhzcverba conftitui Ma- uimonium: tttnen
illa expreflio Sponlz reipondenusper tutu- Tum,
oftenditjconfenfuroeflcdcluturo; atqueadcdconlhtuun- turfponlalia, nonvcrd
Matrimonium . Vtrb», qu* ctrti nan ctnfiituunt fftnf*!*, fti fttim 17 Accifit u
i» mt*m. li H*btt ti in nxtrtm. 19 PmUibttibi, ficunuxtri. Sedvide».! 8. »o
Exnuntrefutittuxtrtm, leu, Uuxtrtmmtnm. II Exntcnt, vel, ftmftr, vcl,
tmnibu,i„bu,v,t*m**,w\ ,ft!i- h*t, ye\*bhtcttmf»rih*btbtti,untbttifr*uxtrt,
tr*ci*bt tt , pr»- viitbttibi, ntnxtri. Pofihte, vel, txnunt tru mt* . Pnediftz
formulae, exprimente uxore fimilimodoiuum con- fenfum, non conftituunt
fponfalia, nam coaftituunt matrimp- nium; quuficexplicaturconfenfus deprzicnti.
Cumautem ia ultimacxprsediaisnonadditurillud***»**, t*ftb*e, vtlftmftr,
dubiareseft, dequaraox».i8. ii VtUuinnxtrtm: Vilttitnvirum. Non conftituunt
iponla- lia, (cdmatrimoniura, quiaconfenfuseft deprzicnti; Siautem
dicaturtW«r««V«r#M«*»r«*», dubiareseft» dequaauao. ai Verbaillanegativa:
Sunaunm*li*mmuiMt*m, non indu- cuntfponfalia, nccmatrimonium; fed ad fummumfic
diccntcs tenebunturfolumiubconditione, illamducere, li aliquara duce- revclint.
Vidc Sanch./. t .«Jr nuur.iiff. 1 9.». t .& Averf^.8. ftH. 3 ■ K Dtbtt.
SidicttUTNulUm Mlmm inc*m , nifitt, mox ».JI. expli- 14 NinuUm, mfitiiuct,
M*tnmoniuroconHituit ,nonipon- falia, quiaficexprimiturconfenfus depratlcnti.
/>#«/^, n,fi m*j*r*x. Vtrb*, »u* fnb Mkt^tMm » 1? Pr«*/f,*, mti.!>*nf*t*rum
u, vtl Mnrum. a6 T* itfftnf*bt. »7 rrr««». ffinfnlUtintt*h*m. Hatc tria
afferunt raceru fponfa- lia: cHtamenprobabiliusCxSanchXr.#Jt8.».i}.
fpontalianonaf- fcrrc, funtenimlolumprorailliodclponialibuscoiittaheadis. z8
Htbtbt, itntbtttutuxtrtm, frtviitb» tibi utux*riy dubiz funtformulae,
anfcilicetmatriraonium, anloliim fponialiacon- fti t uant, quando non add itur
aliqua ex illis particulis diciis n.i 1 .tx nmtftmftr, &t.
NihilominusSanch.^.».i8. dcHurud. i.\J* m*iritf.i^. ciunsConinch.ajuntprobabiliusefle,
quod line illis particulisconftituant Iponfalia, quiaex lchsec vcrba refpiciunt
futurum. Recte«*/# (ajunt) namconftituent matrimonium , ficonluftudoloci,
veltraclatus anteeedensde mauimonio, vel quid (im ile efficiat , ut ea verba
figniricent contcnfura de przlenti, quaeconfideratiofemperinhac matcria
adhibcndacft, utuniver- timinnui ».!.*.'> 3. Exquoconciliatur, quod diximut
«.19. dc illaformula (frtviiibitibiutuxiri ) &quod hkdicimus de ea- dem;
hicenim, utprobabilius aflerimuspcr camcjc leconftitui fponlalia:
ibiautemdiximusconftituiMatnraonium, ledintelli- gendumeftnoncxfc, led
velexcircunllantiis, velcx ulurcgio- nisadfimilitudinemejus, quod».t.
attulirousdeealndorum tor- tnula , quamvis pcr verbum futurum , Srfih*m u,
&c. llla item for- mula; iwtmi, dubiacft; Siquidemlcnlus potcfteflc, miu wh
quodtamcncontrahiadpraefeas, unde, &tunc coaftitui matri- monium,
Qtdiit{ittxnunef*flh*c,&c. diximus««<ij>.ai.&idcm
fifimiliaaddantur>iii.dixiraus, dcillisaliis formulis, habcbiu ttntbattfriuxtrt,
&c. * 29 Vtlt, vclr.Vr/infinitoadjunflum, fic,veU, vcl fUtt t cttt- trnhtri
tttnm , iuctn , ntciftn tt in uxartm , pari modo W« tt hn- btrt,
ttttntriinuxtrtm, dubia funt vcrba. Conftituunt Iponfaliai ex Sanch./r.quiacxfe
haec verha fatis verificantur, fiea proferens nolitnuncillameflefuam,
fedtemporefuturo; Vcriim abHurt. /.r.hxcpuunturvcrbafatisatquivoca, quiapoflunt
lignificareine- rum, dumtaxatdefideriumpromittendi; atqucadcu Judex , qui
intentioncm fic loquentium non nofcit , debebit pronuociare ( ait Hurtadus) perbarc
verba, nec matrimonium,nec fponfalia tuiC» ie confti tuu . Lcge etia m de Lugo
/. 3 .Rtff.mtrJ. 1 6 . ».4 7 . cr ^ S . JO Attifitttin mttm tx crnfimt , fcu in
cr*fiinum , nonfponfa- lia, fcd
matriraoniumcoaftituere,docetHurt./.r.quiafenfuseitt nuncvtU, {euctnfintit, ut
ctmi fit mt*: conlenfusergoell , in- quitidcprzienti, licetexequutiodebeatefle
cras. At Sanrh. l.c. aitcooftituere fponulia, quia ratione illiusadditi (
txcr*fiint&c. ) promiflioeftdefuturo. Inceru igtturres harc apparetmiLi. 31
NnltMmalUm iueum, vel iutt, nifi ti, vel frtttr 11, vel quMmtt, nec fponfalia
conltituere, ncc matriraonium, puunc ■ Sanch.si j n.t.S.&\ 0.& Pont./.
i.ie matr.c. 10. Rem cflc dubiam di- cit A vcri .a.iM matr.ftti. \.Vitbtt .
Diltmguit autcm Hurt. t.e.itf. i> Sienimdicaturi«r«, conftituitur (mu)
Matrimonium, (liuenm , conftituunturfponfalia. Huicpoftremoadharreo, qui* pcr
illud, inet, confenius praefens exprimitur; per iliud , du- t*m ,
exprimiturfuturus ; namproptercaa.it. hanc pofteriorem numcraviinterformasconftituentes
iponialia, &iilam priorcm ».14- recenfuiintcrconftituentesnutrimonium.
5< , tjuM SftnfMlU cenfiituunt . 31 Porrigere,
&ungereGbiraanusinfignumfidci,&promif- fionis, quamfibidantSponfide
futuris Nuptiii. 33 ImmilfioannuliindigitumadidemligniKcaodum. 34 Miflio,
&acceputiomuneruro juxta moremSponforum , praeccdcntetraciatudc matrimonio.
Exhuvidesnonfolumprzdittafignafola, fcdnec ipfamcopu- lam folam, coollituerc
lponialia, nili fupponatur traciaiio de Nuptiis, velquidfimile,
lecusenimprzdidtaprzftari poflent a- nimo fornicario. jj Taciturnius
filiiprzfentis, quando Parentes , Tutores , vel curam illius loco Parcntum
gcrentes Matrimonium ipfius pro- mittunt, parit fponlalia . Parcntes,
inquam,Tutores, &c. noa ver6 extranei , namnunaflcntiorPootio/.a.r.t4.«.7.aflerenci,
& D.inxf-lJr.+.rtf.i-ji . indicanti cflc probabile , conftitui iponfa- lia,
etiamfiextraneifiot, quipromittunt; nonaflentior,inquam» quiaextranei
carcntauctoriutecxprimendi aliorumconftnlum » &uciturniustunc dictifilii
non prziumitur rationabilitcr cfle conicnlus, facilc cnimpotcft proccdcrcexeo,
'|uod non curac ea, quzdicticxtraneiex fepromittunt, ciim njuicncatut iplts
reipondcre. }6 Sifiliusabfcns, velinfans, poftelfiatpraefens, velfepcen- nis,
quandoabiifdcmParcntibus cdilcctprutniilionem pro ipfo
factamdeipfiusmatrimonio, &ipletaceat, fponlalia item init ,
luCotiiac.i.»\Jub.iJi.l9. mu!t6magis, fi ratificec pcrverba , vel per
cohabiutionem , vel pcr ofcula , & amplcxus , vel per vi- • fiutionem,
velperappellationcmSponfz, vel perfimilia, fice?- nimeft ciara
fponialiumapprobatio , quod etiam dcfinitur in Jure . Cj,nJtDt{fJmfub.tu(i. ff.
W . Ntu. ntttjfsrta mIHi m*niftfl*. 1 TNhoc, interaliamulu,
Matrimoniumdiffertlfponfalibu* JL quodpoftTridentinum,
inatrimoniuminvalideinitur, nifi incatur publice, hoc elt . coram Parocho ,
& Teltibus , id, quod d i - citur iniri matrimonium in tacie Ecdefiz • at
non Gc lponialia i ad horumenimvaloremlatiseft, GfoliSponfiinter femutuam pro-
miflionem exhibeant . Quarclponlaliaclandeftina& validafunt ,
&nifialiudroaliimmiiceaiur, liciu, utdeclaravitSacraCongre- gatioapud
Rcbeilium , &Hurudum, U.iJjf.\6.n.6o. Dtritum TrtJtntini (
ait.SacraCunRregatio ) nueifintuit, ut mMtrimanium fixt tortm P*r«he,
&Ttfitbut, nan babtt tteum in ffanfaiibut. 2 Porr6 dubiubis: An matrimooium
ipium clandeftinum , quodeltiavalidum, utmatrimonium, inducatumen validafpon-
ialia, &fic, qui, ablcnteParocho, &Tcftibus, matrimonium contrax it ,
obligetur iteru tn legitimecoa trahere , quafi tunc fpoo- falia contraxillct. 3
Relpondeo, Vclagimusdematrimonio clandeftino contra- cloablmpuberibus,
velaPuberibus, Pubertas acquiritur i vi- ro, decimoquartoannocompleto; 1
faemina, duodecimo iterri completo. 4 Depriorenoneftcontroverfia. Sicuteoim
omnesdocemus, matrimonium clandcftinum , utetiam publicum, fi contrahatur m-
terdifloslmpubcresnullumelle, tumrationeimpuberutis.quia
tuncnonfuataptiadmatrimonium: tumrationeclandcftiniuus, quia per Tridcntinum
,ftff.i*.e*f. 1 Je nuurim. Matrimonium clao- dcftinurairritumeft, &nullum:
codem modocum Sanch. l.\Jt m*trM,* 5> doccmusomnc», cjuimodi Matrimonfumcne,
ia Digitized by Google Caput III. $. I & II I, validum, iuut impubcres, qui
clandeftine invaiidumimtrimoniutricontraxerunt, umen contraxerunt vera
tponfalia , & itemrctulttverit Impedimentum publicx honeftatis. Ratiocft,
quiaciulmodimatrimonium obligareutfponUlia dcfi- uivitCffas f>n*U dt
Deffenf. ImfuberHm , &C.untcum\ %ldemque- muindemn.6.
&ratiodefinitionisfuit, quia quandtoaihis inclu- dituriaeo, quodfit, fi non
valet eo pauo , quofit, valetmeliori modo, quopotefl. AtfponfaliaUtismanifefte
inciudunturin eo contnclucUndeftino. Cumigiturcx alia partcTridentinum fo-
lumannulUvcritroatriroonium cUndeftinum» nou vcriClande- llina lponUlia >
fcquitur,eacfle valida. Excipe, nifi prxdicii cx- prclseexclufcrintiponfalia,
tttfi dixiflicnt Centrthmui JiiMtnmi- miium , qned fimturinumum nan vsln ,
nelumutnti eblifrc »4 fptn- fUmmt namtunctponfalu inclufa nequaquam
fuiflentinillo dan- deftino matrimonio. j Depofterioricelebriseft, & vulgau
quzftio . Anmatrimo- niutaclandeftinuminter puberes, cumnonvaleat poft
Tridenti- nura ut matrimoniuro , valcat, obligetqueut(ponfalia,ficutimo-
dodiximusdeclandeftino inter impuberes. 6 NcgatSanch./.orfi/js.lo.
eumquctcquitur Boiiar.Dian.p.} tr.e,. r//.*j8.Becanus,Navarr.aliiqueapud
Aver(am, l.mtxtitAnde.y. Simutem. InnititurinillijTrideniiniverbis.
><i/»V,ideftclande- flinc centrmhtndum tei S*n3* Sjntdnt emnim
inhMtirtddit . Si C- «imeflentbabiles ( aitSanch. ) adfponfalia, non eflent
omnino inhabiles. Confirmat,rum; tuncfolum, attus, finonvalet, ut agitur, valet
meliori modo, quopoteft, quando efldefechis ex partecauf-ecffkicntis,
uteftinmatrimonioirapuberum;atquan- doeftdefeitusexparteeflicientis,
&formz, uteftincafu noftro, inquo Tridentinuminhabiles redditillas
perlbnas, & requirit publicitatem illam Unquam formam , corruit omnino
totus actus; wnde. quiaeiurmodiaduircfiftitjus Tridcntini, non poteft ex
illooririobligatio iponUlium. 7 Przterciutos, hancctiam fententiam fcquitur
Boflius , dt riMr.c.i A.-j. citansproeajj. Doflores, addens, nonpofle hoc
rnatrimonium , etiamfi juratumfuerit, &ctiam Gaeceflerit po- fteicopula,
parerc valida fpontalia , quiailludtotum, quantum, quantumeft,
eftaclusnullusexTridentino: exatluautemnullo, nullusprocederepoteft cffeclus. 8 N .hilominus A vc t U
q.t.ftS. \.v. Vidttur , citans profeNavar. & prztereaCordub.
Coninc.Laym.Rebcll. ( quibusaddcaliosa- pud R<As.U. afterentes declarationem
Sacrz Congrcgationis ) ait , valere faltem , utfpoofalia, zquc prorfus ,
acvaiet inimpuberi- bus. Ratio potiflima cft; quia fundamenturo , quo innixus
elt Sanch.non videturfolidum, nam Tridentinum inhabiles omnino reddidit Fidclcs
ad contrahcndum raatrimonium cUodeftine , non ver6fpoo(alU: lcilicctnon
abttulitvim obligationis permodum fponialium irobibitam in matrimonio
clandeftino, (edvalorem dumuxat matrimonii de przfcni , Jus ergo Trideiitini
reGftitcon- tTadtuicUadeftino, ut mauimonium cft , non ver6, uteft pro- miflio
fponulium : Quarcncgandumeft illud , quod aflumitSan- cb.inConlirmatione,
nimirum, quod cz perfonar, tunc fintin- habiles ad fponulia , &quod
tuncdcGtforroa dau i Tridentino > Tridentinumenimtoliimeasperfonas
reddiditinhabiles, &eam fbrmamdeditpromatrirooniountum, non pro fponulibus
in eo contra&u imbibitis. 9 PriorexdiCtislcntcntiisvidetur probabilior ;
quia, dumab- foluteloquiturTridentinum, abfolutenullum totum aclum quo- ad
omnes partcs quomodocuroque imbibiusrefellit , nihilominus pofteriori
probabilitatem fuam ne denegemus . i o Quod fi clandefline contrahentes habcant
intcntioncm fa- ciendi Iponfalia , 0 non pofllnt validum facere matrimoniura
etiam Sanch./.r.*.6.concedit, tuncfierivalidafponfalia, fedmagiscon- iequenter
negat Boflius > ijt. quia ficcontrahentes non promittunt iponialiaextemis
verbis, feu Ggnisexternis, led foliim interoc , quod cx fupradidis ad
validiutem non furficit ; verba enim illa clandeltini matrimonii,
cumaciumomninonullum, exfententia Sanchcz, &ipGusBofiji, contineant,
videoturnon poflcintcn- De ti , <t«i fi 131 Dicoprim6.
Quifepienniumcomplevit, quamvisnondumpu- bes, validd,
&licitcfponfaliacontrahit, Gufu rationis eftcom- pos (
rumimposrationisetumfeptcnnio major, noncftaptus ad tponlalia, utfupravidimus.
) ItaS.Thomas, »4^.17.5.1. ttt.t. oronesquc fere Tbeologi ;
quidquiddicatS)rlvefter?.6. V.Sftnf*- lis, aliiqueperpauci, requirentcsad
fponlaliacandem ztatem , qu* requiritur ad matrimooium. Ratio
noftrsedodrinarcftjquia 1 ic c t fitdeterminau ztas pro tnatrimonio , pro quo
jura requirunt puberutem, lcilicetduodecimumannumcompletuminfemioa ;
dccimumquartum item coropletum in viro > umen pro fpontalihus
exprelseconccditur furocere, ( C.Utt.&C Actiftt . Dtdiff>in[*t. /mpni
&*J Hi) tumprofceminis, tumprovirislcpteiiniuracom- pletum.
Hujucautemreicoigrucntiacit, quiaad Matrimonium, quodexfeeft indillblubile,
maturioreopuseft judicio, quim ad fponfalia, quaerefcindicx multiscaulis
poflunt. D. tt , pi frfttnninm nen ttmflroit . 2 Dicofecundd.
Minorfeptenniocarcnsufurationis invalide initfponfatia. Patctid exdidis, fupra,
c.i.§.i.n.i. &habcturio jurc. C MB.de dilf.imfHb.in6. I DicoUmenTcrtib.
IdemMinor feptennio, fi ufu rationis polleat> etiamfieumufumpermiraculum
rccepillet, validc, & iicitecontrahit fponfalia. Hocdi£tum magisefl
controverfum , qulm pratcedens ; nam aliqui cuni Avcrtag.K.ir m*tr. i-.t.y.
if.Di- cendHmtnmenrcc\u\tut\t, przterufum rationis, ztatera fepten- micompleti;
aliquiapudDianam, ut S.Thom./..-..w's*;r.'m«i", , & apudeundem
Averiam^.tjr.4.r«/".i74. prxtcr diclumufum, re- quiruntztatem, faltem
proximam leptennio. Sednos
cumSan- cb./.r M mntrMff. I 6j». 1 4.Pontio, l.\.c. J.& Lcand. it n*tr.
diff. I .f. 8. aliosciunte, requirimusufuro folum rationis; fitcmur u-
menpropteraliquosTextus, quosprzdidi Dofiore* inducunt ,
ipforumiententiarocfleprobabilc-m. Ratio noftra potiftima cft , quia,
quandojus, fiveconcedit, fivcprzfcribit pro (ponfalibus fcptennium ,* ideo
przfcr ibit , quia tunc przliimit 111 SponGs ufum
rationisneceflarizadiltacontrahenda: prorfusficuti, ide6 prz- fcribit zUtcm
pubcrutispro matrimonio ; quiatunc prxliimit pu- tentiamadgenerandum ; Siergojamhabeturfufliciens
ufusratio- Disamefeptennium , tuflicienter Jurafervabuntur,Gcuti propor-
tionaliter Jura, quzrequirunt pubcrtatempro matrtmonioluffi-
cienteriervanturetiaroantepubertatem, quandoante illamcon ftat,
quodmalitiafupplcatzutem, Sponlalia contrahcre ? habent> Prim6, ao Secund6,
an poflit quis Sanch./.7^<j».i04.».. }.& 1 j. 4 Illudeltnotandumcum
eodem l.\.dtm*t d r6,».io. ante le- ptcnniumnoncflriponfalia, nifiappareat,
&in foroexterno,nifi probctur, Sponfoseflecorapotesu(usrationis, Ced, poft
feptcn- niumcomplctum, cflcfponfalia; niliappareat, feu probctureps
rationisnoneflecapaces. Ratiocft, quupoft fcptennium przfu,- miturufusntionis;
antea verdprzfumiturcarentiaufusrationis. j Dixi, valide, &licite;
Etquidem, quodvalidc, jampro- batumeft, quodver6ctiamliciti:-, probatur, quia,
fiexunapar- teeafunt valida, utvidimus, cumcx aliaparte nullum jusGt in
contrarium, noneft, undcoriridebeatcuipa, fivevenialis, live morulis: &
«.eite licct i Pontio;'.7 dc mur --.6 jj».?. putcturinirc Matrimoniumantcpuberntcroefleraortale,
quodnegat Sanchez l.\.iemtr.d.\fjt.t. &6. ( intellige, quando
initurexercendum poftpuberntcm) umenutriqueconveniunt, non efle peccatum
fponfaliacontraheret antcfcptennium. Conlbnat iu utroqucdi- cto Leandcr
/.r.<ji 90" 1- 6 Dices. Quipollcns ratione fponfalia celebntanee
feptrn- nium » imm6 etiam poft, (ed antc pubcrutcm» poteft dcinJc flatim, ac
pubcrtatcm attigeritex fuamera volunuteilladillbl- vere, utmox diccmus»
&docctSancb,/.i.Jn/>. 511.9. & 14. er- govidcturillicitumefle, tunc
contrahere . Probatur confequcn- tia, quiaSponGs conceduntur ex probabili
fcntcntiaofcuU , & amplcxus; atillicitum videtur, ipfis hzc concedipropter
fpon- ialia, & deindecofdcmlibere eademlpon&lia polTediflolvere. 7 Rcfp
cumAverU, q.$Jim*tr.{ia.,.§.MTextMmv*ri, et- iimexvolunute utriufquepoflunt
refcindi iponfalU iniu inter mbcres, utinfra videbimus,
&umenhisexdemo(cula, &am- plexusconceduntur. Ergoargumentuin hocab
omnibuscft dif- folvendum: DitTolviautem facilepoteft, quia inconveniens non
eft, jusotculandiundiudunre, quandiudurant fpooUIU, qui- busrefciftis,
deperdatur& Jus : Sicutidunntc contraflu, v. g. cenfus, adeftjusin
Creditore exigcndi penGonem. quo rcfciflb, &Jusexigendi refcinditur. f. II.
bnftdimtnt», quibnt ctntrthtnttt ftrte tnhtrnnt, *n 1 f*\ UzftiopoterteflePrimbdeeo,
quifeptenniumcomplevit, V^fednondum eft pubet. .Sccundd, de co, qui iliud noa 1 A NTitius,
&BertaconUnguinei, I\ fpe " Ttmt. Tem. U Dt ., antequamobtineantdi- ,
.benfationem , Gnt habilesad contrahenda validetponla- lia? Quod eft quzrcre
,an impedimentisdirimentibusatfecli i vati- diutctponfaliumrepellaniur, ficuti
repelluntur a validiuteMa- trimonii? Rurl us,an A n toruus Voto fimpliciCaftiutis aftrichts
, fic 1 1 Digitized by Google Lib. VIII. Dc Matrim. Trad. III.de Sponf. aptusadcademcontrahcnda
: quod cftquarrere, an impedimen- tis non dirimentibus laborantcs
validecelebrent fponlalia? i DicoPrimo, curo Averla/ t. feH.\. initie, elk
probabilius , Titiurapr:edicrumcum Bertacilelecundum pra-lcntemftaturain-
habilcmadvaloremlponlalium. Probatur, quianon potcflvalide
(equisobligarcadillud, iiuodpoiiereexicnonpotril; crgo, qui non valct propter
impcdimenturadirimens ( quodccrtcipfe noo poteftex lctollcre; ) Matrimonium
contrahcrc, ncc promittere iJlud per fponlalia valebit . Dixi lecundum
przfcntcm (latum, proptcrca, quKmoxad- iUni»»"i(. } DicoSecundo,
cumcodem/W.&curoSanch._/.i.»J#»»*/r.«. 46.«.;. przdidtum Antoniumnonpollr
validefponlalia, oecMa- irimoniumpromittcrc Ratioell, quiapromifliocliam
juratafa- ciendiremmalamuonobligat, undeootieft venpromiflio, atque adcd nec
fponlalia . At Antonius Votodicloligatus, promitteret, per
fponfaliaviolareVotum Callitatis: ergo, &c. 4 Hinccolligis, rrfpeclu
fpoiilalium oroniaimpcdiroenta efle dirimcntia, quiaexdivcrlavia, alteraexplicauw».x.
alteraa*.?. (ponfaliumpromiilioirriuredditur. Non ficquoad Matrimoaium ipium-
namdirimentiareddunt omniiid nullum nutrimonium , at, (blumimpcdientia non
irritant matrimonium fc-d inducunt dumtaxatpeccatum incontnhentibus. Etquidem
hujuslccundi generisefldiclumVotura fimplexCaltiutis, utfuo loco explica-
tumefl, cumdeimpcdimentis Matrimoniicltdifputatum. j DicoTcrtio,
mmG.H\ittad.diff.i .dtmatr.,itf.it.iaiti*,<\\xx haclcnusdiximus, hocelt,
nonficriabhis imfcJius vcrafponfa- lia, &pcecarieaattendcndo, intelligi,
fipromiflio referatur ad quodcunque tetnpus, quo durat impedimcnturo, velctiam,
ut colligocx .Sanch.Aj.JV mjtrA.yn.ib. fipromiflioab impeditofiat , ablolutc ,
nam tunc promiftio videtur rcfcrri ad quodcumque tem- pus. Atdicovalidaneri,
& (utidcmSanch.a.t6. notat) ctiam licita, ureferanturadtempus,
quoceflabitimpedimcntum , utfi «auisconfanguineusfic promittatconfanguincz:
Nnnt ff*ndt* iiti futnr*iN»fti*tt ctltbrendai peftettentam difftnfatientm:
quopicto certilenfuseftconditionatus, hocmodo: Sfendte fi Pentifexdif-
ftnfmvtrit. RaiiohujusdoCirinzeft , quiaproillo priori terr.porc
urgetinhabilitas, &impcdiincntumpcrfonx,unde &peccatin- dix,
fiproUlotemporepromitta*, non ver6 pro pofteriore ■ 6 Hsecautemverafponlalia,
nooiuntvera, pro temporcante obtcntamdifpcnfationcm, prococDimtcmpore,
cumadhucnon lltpofitacooditio, deficitperfeclus, &ab(olutus confenfus, qui
*usadquemcumquecontr*clum: fedfuntvera impleam, puapoft difpcnfatioticm
impetra- finihilaliudobftot, purificata jam conditione Dc quibufdampaais,
qusxfolent apponi in fponfalibus . 1 TJRimumpaOumeflcpotrfl hujulmodi :
SinuitexSfanfii 1 d*tnM*trimeuie, feiv*t inttrtgt iutri cejf*mtii, vet d*t n
Mntrimemi» , tmirtrntis, <fu*d*lter fuietur exrenjju. Refp.
hocpaclumcflelegitimum : hsrcenim noncflpcena ap- poftu fponlalibus,
quamlupraci. rejecirous, fed dcbitum juttitiz, &ctiam,
pra;cifopa£lo,refarciendum: quare, aractfi videaturaliquaMulumucvioUriliberus
Matrimonii, uraencuia idimbibaturinnatuucujuslibetconinllus, atqueadedincontra-
ctulpontalium , nihtlcontraallaumrcfpooliooem . a Secundumpattum.
Pnmutetiduterieum f*M*, mtfartnttt , vileenfanruinritui fui pezn* f^endi ceatum
**re*i eurtnl, mtiaMa- Rclp. pactumellclcgitimura; quiaGcparentes,
&coouogui- neifolumobligautur, cunre, utfiat matrimonium ; quod ( 11 x-
liud nonaddatur, idefltincminis , & violentia fiat ) cunrc pof-
(untfinclzfioDcliberutis, ad quod dumuxat curandum, obli- ganturex
illapromiflione, ut notttSanch./.i.«i«»»*r\»l//j>. 50. * +. } TertiumpaClum.
Si mttnm toutrthtt Matrimtaium, d*n*b* tibi ctittnm , ficm ntqu*quam denaba .
Relp. cum neceflarta diflindione, Siejufmodipaclum appooi- turcaulalibidmis,
idqueconftet, illegitimumeft, & reiicituri lege,
I~Siit*aifnt*tfuere,f.deVtrbj*l.&*ltbi. SivcrO ( Utfolet communitcr ficri )
adfitcaula jufta, utfifutdotis nomine, velad compcnundam nobiliutcm , vel
juventuttm , vel pulchrirudiiicrn, &c. legitimumeft,
&ippTah*.t{irc.dtiltiidteendii.npf*fitify lcge Sinch.l.cAiip. 5 ?.c> 54.
ubimulta habesdc hoc pado, quodetiam clat e cx pcn d i t Ca (I r d. 1 .ie ffenf.f.l
o. cr 1 1 . 4 Quartumplttum. Ttcumcentrnham fitn cehnbitnttmecnm rn meet
vg.effide, nte ntie eetmntfrart , fremtttei . Quid fl addatur , fnb fan*
[eivendt etntum} Rctp.legitimumefsepaclum, ethinde habiutioneperpetua,
illoquetenericonjuges, lequuto matrimo- nio,
namvolunuricaccepuripotcft&cxaliocapite nullamcon- tinctinjuftitiam.
UiSinchXJ.de mntrJiff^o. Ponl/.n.r.xo. »«.8.
Diana».a-fr.j-w/:iit.Laym.Af./r.io/.».f.x.)I.j.Caftr./^.»/.r5.$.a. aliique.
Quare, ftvir, V.G. nollctdeindcpaCium obferva- re, oootcnetureum fequiuxor,
&c cootra. Pceoa ai falveoda erit , quia non cll pcena appoflta pro
fponfalibus ; plendis, quamlopnrcjecimus, fed proprsrdicta habiutiooisfc-
luAvaC1.11.dt m*t. ftB.i.v.oiiMve. Intcllige tam; quiatunc, linihilaliud
obltot, punhcaU jam conditione , cunute. IuAver(. j.ii.ilt m*t. ftB.i.v.oiinve.
Intellige autcm abfolutus, (falteraexprobabili(entcntiamoxi»,9. diceoda; rcd-
fempermodononadfitntionabiliscauU reccdcndi: puUUoiui , rculpa «Jitnf
riiifrnfti 7 Hincfit, ut antea, nec ioducatur impcdimentum publicz
rtoneftatis(uthabetur inTextuC«;.t. *!«/>«/./■ (5. dequarc vide Sanch.
LtJt.i*Mfin* ,& ap.Dian.».t 1 jr.i.n(.6t. ) necconccdantur ofcula,
&lcxusSponfis, utibidcm a.}8.noutSanch.quiapro illoteinporc vcr^Sponfi
noniunt. & Dices. At cur hsccolculaconcefl'mus Q.prte.n.f. Sponlis im-
puberibus , feucert^iuppofuimus, utettam curdiximus, inip- lis oriri
impedimcntumpublica: honeliatis, cum umeo pro eo temporefiotinhabilesad
Mauimonium? 9 Rcfp. Quiaillinonfuntinhabilesadfponfalia, ctiam proillo tempore,
eosenimadfponlaliaadmittunt SacriCanonc», ut ibi vidimus,
&habctpluribusSaach./.i. dt m*trMf.\€jt.t. atimpe rlitos, dequibusnuoc
loquimur, Ecclclia occad " admittitt nccad fponulia. Sfenfnli* invnUd* ri
in^djmtntnm *n indigtnnt tenfrnfu 10 Inquires. Obceoadilpeofatione,
llatironefinealionovoconfcnfu, tculine nova ...m. ■■— : ■ .
lidaluntdiclalponfalia, an requiritur novus conlcnfus, velnii- fkatio' 11
Refpondeo. Celcbriseftdehacre, & utrimque facpiusdi- fpuUtaqucftio.
AliicumSanch.j. \.&e marr.jift.'. KJV.X4. &cum Pafqualigo d*tif.jo6.
innumeros ciunte, non requirunt novum confcnlum, (eu ntificatiooem g Uode
ajuot, Spoofos, poftim- petraumdifucofationem, nonpoflercfilire, quia,
eahabiu,fta- tim conlolidantur , feu abfoluu evadunt Iponfalia, atque aded
•tiligant. Alii verocumSacnRoUmultos ciunteapud Dianara p.6jnc*letliiridetif.i.
rcquiruot novum confenfum , vel ratifica- tioncm. Quare,
fiSponfinollentratificarc, poflentrefilire, quia jntcA> perhos Auclorcs,
crantinvalidaejuftnodi fponlalia, ciira fucriotinteriohabiles; ergo poft
difpcnUtinnemdcbent itcrum celcbrari, utfiantvalida:
fecusinfuaiovalidiuteremaoebunt. Utnmquefententiamprobabilem judico, utitcrum
fufuiscum defimiliqusftionecirca iplumMatriraonium agemus, iofn rr 4.
d*c*nf*nfuc.S.f.*e.»M. cxplicabitur . capiulesinimicitiz, &fimiles, namtuoc
cumoon adGt necpcenamfubiredef eum fcqui . 5 Hincenafciturfequensdifliculus.
Petrus, & Bcrufponfa- lialincullocjufmotli pacio contnxerunt, raox
Petrusrogat, vel cogiiSponfain, ut fecum abeat in aliam rcgioncm : obligaturne
Sponfa illumfcqui^ Rcfp. nonoblifuri, &, fi Petrusdifcedat, folvi jufte,
&li- citetponlalia , ctiam jurataaSpontapofsc; auia quamvis tiivt ,
tatocloinftiLtr.l.Jt*bligj:.i.§.i. explicando. obligeturtcqui virum, noo tameo
Spoofa Sponfum . lu Averfa?.i'./.v'. It.K gmerttfimuJi- ttr.
Petrusvcr6peccabit, vclnonpcccabit, prout vera, &lu*> ficicnscauuillum
cxcufabit , velnon cxcuUbit abejufmodi di- fcdsu. 6 Sedqnid]uris, fi nullo
cjufmodi przccdente pado, iniatur Murimoniura,(emperneconjugesmutu6(cdebent
iequi alidcom- tnigrantcs ? Refp.de hac rcinfra dicam tr.jJe eblig. e.t
.t.i.in.?. C A P U T V. Dc DiiTolutione Sponfalium. ADoclocapiu redueo caufas,
exquibusquarri folet, an dif- fol vcrc fponlalia Gne culpa ouis poffit, phis
explicandasaggrcdior . PRIMA CAUSA. $. I. Untumt eenfenfut. Inter fubertl .
SPonf; turi lalialpubcribuscontracu, etiam junu|icite diflolvun- mutuo,
fedcert^libero, &noncoa£to confenfu, quo uterque velit k (ponlalibus
difccdere^dquc rtiamfi in hotiorem Dei pcr votum illatucrint inita, utfiquis,
<;otoaddito,Muperemde- iponfaverit. Ratioeft, quiafcmperintelligitur
fauumejufmodi VoiumfabccirAniotre, fi**tr*f*rtvtiit. InS.Thoro. i«4-»l.x7-
j»r.?j,.j. &communitcr. a Qua re,li quis ex Spoofis^uamvis cam peccaro
reccdat i fpon- Ulibus, poterit licitealter fi vclit ,& ipfecx (e , fine
omeio Judtcis , refilire. Ratioeft,quiajamficfponfalinmdivlolutioeritcxmutuo
coolcnfudicite autc hic alter reccdet,qui» in Textu L.Cumfreeonft CM J C.iiV mr-rttddieitur, Fraagenti fidem
ftrvanda fiiet n*n eft. I
Di&usautemreceffusifponfalibusdupliciiriodoexhiberi po- teft.
Primoexplicitc, quaudofcilicetquisexprcflisvcrbisnegat, ▼ellead matrimoaium
procedere . tk. de hoc diflum cil hattenus . Putert Secundo implicitc, &
interpretativc • quandolcilicet, ita feBeritSponfus, utfacio ipfo, (ponfalia
recufarecetifeatur,c< rcr- teetiamtuncpotcntreliclusabnuerei cktiefponfalia
dillolvere. 4 Hocimphcitomodo receditquis , velobnimiamdilationem,
elobprofettionem inrcgtonem aliam , dequibui figillaiim elt UUIlltllUUtll •
Quoaddilatioocm, quidiffcrtinire matrimonium ultratermi- num,
quifc*teprxfixusfuic (namliprzfixus nonfucrit, dicam mox»-6.
cenlcrurifponlalibusrefilire. Id,quoducexplicacius habeas, ftc,
ficcomraclafuiflelpontalia ; Sftademm intraannum tnire mattimtnium,
elabaturautemannus, necaltcreSponfiscom- pareatadMatrimomumcelebrandum,
inquiro, an llatimprimo die, immbprimahorapoftannum, judicandusbiclit,
plusjullo differre; atqueajedlicitumficalceri recedere, &fpoo(a.ia dif-
folvere. j Affirmativi- relpondeteum S.Thom.aV. communis , opinio , <3c
colligitur exSacroTextu , c. SieutideSftmfal. ubi cum jubeatur quidam puniri,
qui, relitiis prioribus fponfalibus, evolavit ad aliud Matrimonium, additur,
niliforfanterminuinprzfixcrit , siec percum Itctit , quin adprzfixum tcrminum
Matrimonium cuulummaverit. Quam deciliooera adeb Itritle excipitConinch. A 1 5
.dnb 6 1v.47.ut c t lam fi juftamcautamaltcr habueritdiffcrendi, ad huc doceat
, alterum pofle licire relilire , <Sc dillblvere (ponfalia. Verumnecillamcommunisopinionisdoctrinam
iodiftinCtc reci- percm , nechuic ftricizacceptioniacquielcerem ; putatrcmcnim
Prim6 , duos , vel rres , feu ccrtc paucos dies ( ubi aliud incommo- dom non
apparctj nonaffcrredilationcm plus jullo ,quiacommu- niter
(niiialiudexprellumexpactofueritjprselixioejulmoditer- mini inrcnoftra,
utinlimilibuscommerciishumanis, nonintel- ligirurcum antorigore, ut pauci dies
contumacem hominem reddant. PutaremSecundd, contraConinch, id multomagis ,
■eiTe, fiaddaturcauurationabilisdifferendi; tunc cnim zquitas vult, utrelittus
nonGtadedrigorofus, ut modicam dilationera rtabeatprocontumacia. Expenfiscrgo,
damno, vel moleftia , vcl periculoincontincntizalterius, ac ncccflitate ,
quaurgctur ,qui rJiffert, ckfimilibus, judicet prudcns , anCtnotabilisdilatio,
& «juideminutroqucforo. lndubioautem recurraturad Judicem rnodo mox citando
».10. r 6 Quodficerminutnullusprxfixureft ( inquocafu, ut fupra diximus,
celebrandumeirMacrimonium, quamprimtimlinema- ■^noincoramodopocelt , przfcrtim
alccro requirence ) difliciltus cff, dignoicere;
quancumcemporisfrtttjumfitcxpctiandum, ut plusjultolongioreiiltimetur dilatio.
7 Diconinilominuspirimodo, ac diciuraeft n.$.fimt, id efle
omnibusexpenCsdijudicandum: quarelicet biennium non ceo- ieatur nimium a Lege ,
LSi U CM Sftnf. immd , nec ( C. Sicmt M Sfamf. )quinquennium, quiatunc fortalle
ex circunfunttis eo tern- porepraelentibusiujudicaripotuit, umcnmulcb
minuslpaciun» regulariterfufficiensertt, quod utdixi, i viro prudenti fingula
conliderantc deccrnatur . Lcge Sanc b. Layman, Rebellium, Guc, tieree,
aliofquecit.i Ctiho^diff.eMfftnfal.f.ii. 8 Quoadprofedionemin regionem aliam .
Qui exfponfts alio commtgrat, diuqueabcftiloco, ubiMatriroomum erat contra-
kendum , renuociare prxluraicur, imm6 facto ipfo renunciac Jpoalaubus; nam
propterei alterum ipromiflione, eciarojurau, Lberat:
quificliberatuspoteritexfetinejudicisomcio, libere , ad aliasNuptias
feconvertere. 9 Sed quznam temporis dtuturnius adhoc (ufficiet, utnimi-
rumprofetlio prxditu ita longa exiltimetur, ut contumaciam importet?
Retp.LexCivilis, l.i.c.it Exetft. dgnifieaC , non fufficere mi- jius triennio ,
& l.iM ffmf. non fufficere minus biennio : led Itan- dumell LegiCanonicx ,
CMitltideffmf. &quideminucroq;fo-
ro,quzabloluteconcedttSponfx,polledillolvcrclponlalia,quan- 4o altcr Sponf us
alid fe con fert , his verbis .- De UUe , ani frtmittmu ftmulitrti inHurei ,
& fefttm dimittttut ttrram , ft in feutti itiUt trtuuftTtutti , &c.
liieritm rrit multtriiui ad tUttr» ft V»t» tmmiftrre . , 10 Veriimadhucurgeo.
cicinquiro, quodnam tempus requi- ritur, utterramquisdimiCflecenleatur?
Reipondco , id , non a- liomodo, cognofcipoflc, quamex iildcm,
velfimitibuscircun- flantiis, quasmodd diximusa.j. Indubio autcm rccurratur id
Judicem-, cujusiucroriutecautidiflolveiKlifponfaliadetimatur ; & ccrte
prudenter muneri Judex fatistaciet tuo , fi abtentcm Spon- velSponUm (
inhoccniinliintpares, lket Canonescom- erloquanturdemaribus ,
quifacjliusalibproficilcitolent ) firmzztati<debili judicio imprudens
eflctmutatio. Quando ta- mco, quilibetexipfisattingitpubertatem, potcft validc
, dSclicitd liatimdifltrntirc, <Sc ficdi(lolvcrclpon(alia, ita
ut,quamvisaltcr, (ivepcrvencrit, Cvenonpervencritadpubcrutcra vclitinlpon-
lalibuspertiflere; tamen jamdiflblutaea omnmo in utroquc ibro fint. [udeciditur
inTextibus ciutis. Ratio autem DeriConis fuit, quialponlaliaimpuberum ,
cumfintiDitaincadebilizute, nondebentcflcadcdlirraa, utadcorum diflolutionem ,
nonluf- ficiatalterutriusdifsenfus, maturo, ideft puberutis tcmporeha- rx Dixi
(ftatim) namfecusapprobarevidebuntur fponlalia ; nifiducaturexcutatioab
inadvcrtcntU, vel ignorantia, vel bona fide, quaquiscredat, (epoiscex
intervallo difsentire . ItaAver- fa, a.iMffnf.V.Netmnt. i\ Dixiiterum (ftatim)
quode/lmoralimodofumendum;iu utejufmodi di(sen(usvalide, tSclicite exhibcri
poflitintra tre* diesante, velpoftpubetutisztatem, utidemi*. tnuat: & mcri-
tb, idenimdiciturinjure ficriflatim, quod iatratriduum fit . fnifitamen,
utegointetpretor, aliquaurgeat circunftantia; vel negotiiqualitascontrarium
perfuadcns ( itainjureillud tncenti- ntnter) expltciturtriduo, videaV/ja. dt
Errm Advteati , &illud fillico^ explicaturl/». CM Judictii, intratriduum ,
utdocent Canoniftz in CM iilii , mtdacitat» , notatque Mandolius , it Mtnit.
dicensftatimaliquod.probari, quod infra trcsdies prtvbatur. 14
Quidfipubescontrixeritcumimpubere, & Spoufusimpuy bcs pcrveniens ad
pubertatem approbaverit fponfalia, pvteritne pabesiefolodiflblvere fponlalia'
Refp. non pofle, quia hzcfa- culusvalendi, (efolo, eadiflblvere concetlaclt,
dumuxat im- puberinonapprobantifponlalia, quando attingit pubcrutetn, ut
tamdictumeftlatis, non verd puberi . ij Quodlifponftliacontracra fuerint
antcfeptennium , idque anteufumrationis, cum irriufintipfojure; necullam
obligatio- nrminducant, nulliusconfeofuindigent, ut dillolvantur. t6 Denique,
quando dicimus, impuberera, cura pcrvenerit ad pubertatem ,
licitercfilirepofleifponulibus, quzripotclt ,an comprehendamuscalum,
quoimpuberesditii interpoittcruntfuis fponftlibusjuraroentum? 17 Relpondco.
Sanch. l.i.dimatr.d.^i. ».»». aliiqueciuti i Caltr.rf. lMltenf.q. 1 7.».S.
ajunt, non comprchendi, quarc tunc nonpofleaoslicitefinemutuocoafenfuapromiflb
matrimoniore- cederc. Pontiusautemi.ia.<-.9j».7. quem fequiturcum aliis idcm
Caltr.a.o. aflerit comprehcndi ; atqueadeblicitcpofle rclilire, ac
lijuramcntumnonadtuiiTet, id,quodprobabileefle, idemSancb. ingenue fatetur . 18
Hanc pofteriorem fcntentiam probabiliorem pronuncio , quiajus
<,C.£xlit.dtffan{.) in qtaofundatur lententiaprior id cla- renondecernit,
&ex aliapartc, alibi di£tnmeft, iomncs ex aliisjuribus (C.^nemadmadmmit
jnrtjmranM L. ftm. C.denmnx- mtrat.ftt.) docent, juramentum tcqut naturam adtus
, cuiadhz- ret, nilii Jurecontrariumdifpoiitumfuerit. Cum ergotponlalia
impuberum lint irriubilia , ctiam pcrunumex Sponfis, quipu- berutem attingit,
ejufmodi etiam erit jurameatum illis adhx- rcns. CAUSA. btttr Imfuitrei . I : ... 11
AtquebccdefponfalibuscontraAisipuberihiii. At, fiqui impuberes,
roodotuptaexplicato, (ponfalk ioiverint, noapot- iunt, etiammutuocoofettfu, eadiliolvere,dumfuotimpuberei.
IU d cfi oi vit Sacer Textus , CM iUh & C^anakM Otaf. imfmi. Sao- ctufule
i.i.de matr.d. 5 1 . Rat 10 autcm dxfiniciQais ftiit , oe iu co 1 n- ,. Tmmb.
Ttm.lL dt ' Uoi DE E JUS D B MVOT O. 1 X_T Ic , iltcrum eft certum , fub
controverru altcrum . Cef tum A J- crt,ccdefiniturr.».i<»C«i»vff/.«i»;«jf*r,
diflbtviric#>,<Sc li- citcfponfaliaperfolemnemprofeflionem Religiolara,
(kuti, ut iniridicemus, matrimonium ratum . EtRatiovald^Congruacft,
quiadebuitcuiquerclinqui ftculusaftumeodi ftatum Rcligiofum ,
quifingularemcontinet ftatus Excellentiam. Idem ergoerit, ut
noUtG.H\intd.diff.iMmatr.dif.6.initit, pervou biennii Socie- Utisjetu, qux
veromRcligiolumcffkiunt, &poft BulumGre» goriiXHI. Afcendtntttiemin»,
irriuntMatrimonium, quodfor- tepotl illacontraberetur, nonautem per ea
bienniivou dirimi Matrimonium ratum , quamvis hocdirimacuri folemui profcffio-
ne , iofra explicabimus Tr.j.e.6. $.a. 1 Quid fi przdiclis fponlalibusadditum
fuit juramenturo? Rcfp. Idem (orediccndum, quia,utmod6diximui, juramentumfequi-
turnaturamactus, cuiadbzret, &iuteoetSanch.Coninch.Pon-
tiuscumCaltrop.W//>..i^«/'»*i/:f.i6.«.j. quibu»addeGJIurtu<.a.«/«
mAtr.itf.j.n.lT. Non igituraflentior Ribellio, iliifqueciutis ab Aver.<f .7
M ffmf. fec. 1 i.verf.iecmnM , dicentibus , ellc obligacioitcm , immA, necSco-
toapudeofdemdiccnti, eflecooClium, fiprzdidtus, quifponfa- liajuravit,
proccdatadMatrimogium, utficfervetjuramcfltum: namdeinde, inquit, antcquam
illum confummct, Rcligionem ingredipoterit, non, inquim aflentior, quia fic
delulorium dumagerot, animum habcns Matrimonium dclercndi. quamquodSponfam
deciperet, quznunquamMacrimoni uaheretcum viro, huncanimum habente. j Quaodo
Religionis elcttiooem concedimusdictisSponus fem- perexctpiraus,
mod6alteriexSponfis nonintrrCcl 1 I DeMatrim. Traa.IlI. De Spon£ celebran,
mit», C neceflariuro fit M»trimonium »d hooorem Iponlstitcforiccosnitje,
&»d legicimand»ra prolem force n»- VM»a> t»m, &c fed hocnonetlcx
vifponulium, efteoira exvidim- , &c ligrtgat '* NtvumtMm. 4 Alterum, quodconcrovertitureft,
an idnon foluraconce- daturlolemoiproreflioni , ledetiam ipii ingrcfluiin
Novitiatum ? Refpoodeo. PluresucSaiich.M itmmtr ^,41. aliique apud Ca-
ttrvpJ.iMfpnf.f.t 8. ».t . srqueconcedunc. Plures tamen apud Caftrop.i ,(.h.x.
concedcre omnind renuunt . j Sed verius ,& probabilius fic diftingue ■ cum
Caftr <V.n 4. Vel loquimurdeeo, quiminet inljeculo; &de hocdicito,
libcrum truncreifponUlibus, acpofle, fi velitadaliud Matrimoniura fe
convercere- Racioeft, quiaalter, dum NovitUtum iogreditur >
receditifponulibus.- ergo. Oalteretiam , &ipfe reccdat, j»m
mutuoeonfenluerunrfponulUdifloluu; Quodfi illeficle, ideft noncumanimo
pTofitendi ad No»iti»cum fecontulit , adhuc is , qui remanetiofaeculo, potcrit
licice recedere, quia iofponfalibu» iemper imbibitur , ut mox diccmu» ,
conditio, nifi re» fint noubi- litermuucz. Attzrdiflumrj-umingrefluromuutz
funtnimis maoifcile rei . Primo ,qui» Sponfa v.g.quae remanet in fxculo,de-
tzretexpetttrefinemNovitUcus alterius. Secundo , deberet. nu- bereei,quiMonachusfuit.
Tertio,deberetnubereei. quiillain defpexic, durat*rfi_umingreflume»mdeferere
voluit. 6 Velloqiiiraurdeeo,quiNovicUtumatlumplii , &dehocdi- cito,quamvis
Ucici ingrediatur tamen ipfum non elle liberum »b- f olu te | lponf»libus , (cd
fi forte cgred iatur ante profeflionem, de- bere obfer vare promi Aionem datam
alteri , fi altcr veli t . Ratio po- tiflima, prztercagtenseft,
quUingreflusinNovitUtumnonibl- vitfpoofaliaexfui n»tur»| cumnovitiuspofljt
egredi, &fponft- lia aditnpiere • Nequc exjure pofitivo , illud cn i m ,
quod modo di. li , concedi i jure profeflioo is , non poteft extend i ad
Novitiatum; tum quia , quz pendent i jure pofiti vo noo poflunt cxrendi de cafu
incafum; cumquUdifpariUscft manifeil», nam profcflioconfti- tuit ftatum pcrpc
cuum , quod non conftituit Novitiatut . Vttmm mffmmtmdi Rtlift
QuiddeVotoaflumendi Ordioes Sacros? Refp. Si Votum fuetitemifliimaatefpooulU,
um modo J z» 8 .dixi , Gvcr6po- ftei, alUtiDoftoresfetr^-W.cumPonrio, &
Laymaueonlequea- terdiceot, &quidemprob»bilitcr, ejulmodi Votumliciteemitti
ifponfis, &dcbere»b iildem obfervan , & per illud eodem mo- dodillolvi
Ipoolalia, quo«ia.7. diximusde Votoingrcdiendi ira Rcligioaera. AtveriDottores
«.»r_r. alUticuroSanch- &: Calirop./' 10 n.j.conlequemer, &itemprobabiliter,
docebunc » iUicitcemitti/ undeilludnonacceptariiDeo, necper illuddif- folvi
IbonfalU . Ratioutriufquefeatentise eft ,quiacum priorcon- cedacliciccdiflolvi
fponlalia periplumOrdinem Sacrutn, licite etUmconcedetpere;u» Voturo» cumvero
pofterioroegetid Or- diniSacro, negabitetiamejus Voto. i Gafp.Hurtad.i.r. ait,
etiamintucfententiapofleriori, tnor- tuauxore, dcbere Spooturafufcipere Ordines
ad obfervandum Votum, quod noopotuittemporevitaeoxorisadimplere; Sedeft
dilringuendum : Si enim vovit fufcipere Ordines pro tempore.quo
forteTupcrvivetuxori, obligatur. utinfimilidicarainfriC.j.»». »».
quUGcpromiflumVotumeftderebon»; Atli promifit»bfo- luceproomnicempore, cumVotum
fitderrula, Votura aonfub- ntniu ' 7 Inquires. SiprofeflioReligioudiflolvit
fponutU, diflblvit- nectiam Votum fimplcx eaodem aflumcndi ? Relpond. cum
diftinttione, quz confequitur ex d i_ is, Vel enim eftlermo, Anlicitiejufmodi
Votum emittaturifponfis, &Ajo liciccemitti; qui»Gcutiliciturncfllponfo,
profiteriinReligione, ita& ill»m vovercprarfcindendoab
aliquibuscircunftantiis, quae illud inficerent» qualUeflet, fuiflclSponfo
Spooum vioUura , dequibus UmD*tx.\ $.)._ diilumelt, 14 quod ego iterura 1
itenjunquemonereloleo. Vide mox $ .4^.8. Velfermoeft,
Aneoiofodiflblvaoturfponulia: &Ajo, lic^t alter, qui r»nvovit,potTit,
fivelit, recedere i fponfalibus, quia, ut modo in fimili diximus , altcr per
przdidum Votum jam rcnun- ciat Matrimonio, atque adeo tuncpro diflolutione
jammutuus coofenfusadeflet. Tamen, noneo ipfo confurgeret diflolutio : Namfiis,
qui Religionem vovit, in null» forte ex Religionibus ad mi tutur , feu quoquo
modo i Rel igionc liber egred iatur , debe- bitflareinitisfponlalibus,
fialter,quiremanfitin farculo, ficv«- lit.
Ratioefteadem,qu»mmod6dixideNovitiatu, quiaVotum praed idt ura , nec ex natut a
fua habet fponlalia diflol vere , oeque ex lurc Ecclefiaftico : cumnullibiin
jure hocprivilegium ejulmodi Votoconcedatur. IuC»ftr./.f>.»o.M- _ 8 Quaeres
. Si quis voviflet Religionera aflumere.ut etiam fi quis
vovifletordinariinSacris, &deindecontraheret Iponlalia, vali-
danecflenthsrcfponlalia, &ad illa tcncreturoe is, quivovit? Refp. Nec
v»lid»erunt, nec ad ilutenebitur, etiamfi ilUju- raflet, quiatunc, fpoafali»
fubfequcnti» votum, funtdereillici- U. Siumenpneter ditla fponfalia
iotercefiflet defloratio, vel quidfimile, aliaprorfuscfletratio, dequacgo/.
7.<» <r.j. § 3. «SI.J4. plenediflerui. CAUSA. $. iii. oti* tmm, 1 T)OGto,
quodOrdinem Sacrum fufceperis , noneftdubiura JL fponfaliaremaneredifloluu,
qaiajam aflumptuseft ftatus Macrimonioiofociabilis. OrdinemSacrumdixi ,
perMinores e- nirneanoodiflblvi, cumilliftatum Nuptiisincomp»tibilem non
conlliiuant, certumefl. At controvcrlueflepoteft, an eundem Ordinem
SacrumSponluslicitepotTit, inviulpoof», fufcipere ? Rel p li c i te , ex Poatio
, Lay m. »li ifq ue ciutis i C»flr.i^ j>. 1 9-& ex
Di»n»,aliifquc,quosciuc , lequiturque Averf» .4.7. dt #*■/./#_. 11. vttf.Dnit
tmm<*. R»tioeft,ajunt. quia etiam ftatus,quemaf- fert OrdoSacer
,eftadmoduroperfc£lu5,& llatui Religiofofqui- pollens. SedilliciteexSanch. Coninch.Rebellio,Caftr.eo*A.
ci- ' s»ddcG.Hurt»d Li.it mandifA- R»tioeft inquiunt, qui» Ordini Sacro, umctfi
perfcflum certe lUtum vivendi is con- tine»t,
ooocoacedituriiurefponf»liadirimere,cumccontufla- tui
Religiofo.ptoptereiuspeculiarem , finguUremqueperfcclio- ^tuqiae^leiw-ti»
Tua^pro^Uiute ' nonCcaretf."*W,/* ' llftit, auU in hac fencei
quamobligarepoterit. CAUSA. ff ■ I V. Vttitm fimpUx CM^itmtit , fttt A
SferoPrimd, probabile efle per Votum fimplex Ciitftttis , £\
feuCorlibacuspolMponfalia emiflum diflolvi ex utraque * partefponfali»,
&illud liciteemitti abaltero exSponfis, etiam altero renuente . Indocent
pleriquecura Averf.utS.Th. Vafqu. Suar.Ronac. Pont. quoscitat, fcquiturquc
AvcT.l.c.t'Std dictntium. Ratioeft, inqoiunt, quia per ejufmodi Votumaflumitquisfta-
tnm, valdi perfcflum , Deogratum. quodeidemDeofe illiof- fett/ ficuti ( quamvis
pcrfecf lorcmodo ) facitis, quifededicat Deo per profcflionem religiofam . »
Moneoautem, hanc fencenciam habcrel ocurn id foro cofl- Icienci«C»nCiim, naminforoexcernoquisjudex
credat, tevere ob Votum fimplcxCaftiutis fponfaliadeferer»? 3 Moneoitem,
haberelocum invero Voto fitfta ob cultum Dei, feuanimsulutem, fecus, fi obodium
Spoofz, velquid fimile; tuncenimnonefletVotum, ut»libi explicatur, cumdi- fpuuturde
Voto. 4 Atquehasduas monitiones habete debere etumlocum in prsecedencibusVotis
.fluraendi Religiooem, vel Ordinem S»- crum , Umvides. j Aflcro5ecund6,
probabileitem efleillicice, & invalidi e- mitti ejufmodi Voturn Cafticatit.
(eu ccelibatu» poftfpoaUli» , undeperillude» nequ»qu»mdifsolvi. Ratiohujus
probabiliutiseft , quianon fufficitquzcunqueper- fcclm operi <. ad
tollendara obligaciooem Juflitix , qualis inveni tur infponlalibus,
lediddcbetinjureconcedi, feu declanri abEc- clefi». Cumigiturvideamus, id certA
Eccleiiarn concefliGc pro- feflioni Religiofae, &confequenterejus Voto,
Voto autem firo- pliciCaftiutis, id cUre conccflifse non videamus, confcqucnter
dicimus, hoc Votumejufmodipraerogativacarere. Dixi, clare^» namTcxtUS,
imt.vtmitat, S^iettritiiy vtlv*vtmttiy quemindu- cuntDoctore<all»cia.».
fcilicetLefs. Laym Sanch. aliiqueapucf Averf.UAIiiOftr./.r.».»o_,6.
profe_6apcrte aoaloquicur, ue Caliron Lc.n.t. cxpeodit. 6 Ex
priorefeoceociafequicur,Sponlumemittentempoftfpon- UliahocVotum, remancreliberumabillis,
ipfaque fponfaliad- feprorfusHifsoluU,atqueade6alterumSponfum, qui Votum nora
emifit, polselicite, & validealUsNupciasfibiprocurare. 7 Ex
pofteriorever6fe<iuicur,ejufmodiSponfumnonremane- reliberumifponlalibus,
dcbereprocedere ad Matrimonium, fi altervelit,
fponfalUquciplanonfuifsedifsoluu. LegeCaflr. qua advenit,
huncpoftmatrimoniumrcddcrepofsedebitum,fed noa petere, &oblig»riad pccendam
diipenfacionem , ne permaneac in periculo continuo inconcinentiz . 5
Exiisfeotentiiseligequam mavis, mod6 adverus, hzcdi- Aaefsc,
przfcindeodoabaliodamno. Nam , fi copulam quis v.g. i Sponfa habuit , imm o i
quacunque cum promiflione Matrimonii, faneis,
oecperGmileVotumCaftiutuantecedcns, oec percon-
fequencempromiflioaemMatrimonii, potericiNuptiislibenri s Sponla nolente , fed
de hac re dixi Ute -.7. Dtt.t. ». -».)4. 9 Denique Cajeunusindicat, etiam per
merum propoCtun fervandi Caftiucem, lieu vium czlibem , difsotvi licite pofss
Iponfalia, iuut, folo araorecaftc vivendi, poflit Spoofus, vel Sponfa recufare
Nuptias promifs»» . Sednon eft inobis audicn- dus, Gcutiooo auditur abAverla,
U. V. Stftimtdtmmm . ejufmodipropofitunH oon ioducit ftatum iocompoflibilem
Matrimonio, & caauconcefbo inullojure illiucuefse tar,
&deoiqueoblig»tioort»exJufticU, quzinvenitur infpoo- (slibus,
vinc.nonpccert» propollto exercondz cuju»libet virtn- tit,
»dqu»mquUnonoblig»t_r. OJJIN. ■ Caput V.
§. V. 135 $.v. CAUSA. 1, vtl SfnftlU tum nlU l aOErtumeftPrimd, quandoalter ex
Sponfis Matrimonium de przfenti cum aliocontrahit ( fanccum peccato , quia
utiupponimus, fidem finecaufa fumxientialteri datamfrangit ) valcre matrimonium
, diflolutaque efle illa priora fponlalia,qu»m- visjurata,
licitequealterumpoflefibi dealioconjuge providere . Ratioeitclara,
quialponfaliapriora nonfunt impedimentum di- rimens, cum taiuen Matrimonium
jamactuconfiftens (nammor- tuoconjuge, anobligeturhic rediread prima fponfalia
dicam i uumtr.*. ) dirimataliudMatrimonium, ciim iliud reddat impof- Gbile.
Qu6d CdictumMatrimonium, poftprzdiclafponfaliainitum , fuillct nullum, quiav.g.
contra&umiuiflctcum conlanguinea ; tuncccrtciilanon diflblverentur. Quare
qui dictum Matrimo- niumattenuvit, redirecogituradSponiam, licethzc oonobli-
ajeturillumadmittere, quiapotcltutijareiuonon fervandifidem illi,
quipriusfidemfrangere voluit. s CertumettSccundo,
Spoufaliapofteriorainiuetiamcumju- entopoftfponialiapriora, elleex fcnulla.
Ratioeft jquiapo- ramentopoltlponlauapriora, elleex lcnulla. Ratioett jquiapo-
CX prorlu»nulla, uodeimpedtmentumpublicz iteriorafuntilliciu: ergoiionobligantia,
atqueadconulla. Ad- rientia. Cajuscrgoaliomodo, augendodotcm
de,inparicafudebereprzvalerepriorcmpromiulonem tutpote , ti lllud
fateturhzcfenrentiapofterior, fifi tcmpore , przeedentcm , juxu vuigatum ius .
$*ipri*r ifi ttmftrt , frurift Jurt. Nonitain Matrimonio; illudenim, quamvis
poft iponlaliacumalioiniu, contrahatur, eft validum, atqueadeb , cum
Matrimonium fit vinculum indiflolubile, femper talercma- nebit, &
ficfempercxcludetquzcunquefponlaliacumaliis. Hzciunttacilia, & quibufcunque
obvia : luperlunttamendif- ficuiutes fequentes. DIFFICULTAS. An (psnf*tiA
nviVifcMtl} % Titius Spqnfus Bertz , Berumdeferenscontraxit Matrimo-
niumdeprzlcnticum Antonia. Poflduosannos AnToniaexccfllt iviufidemeflet,
filegitirneprofeflionememifillet ) Bcnaautem Titiumcompellit adMatrimoniumfibi
anteduos annos promif- fum , obligaturne , faltem in foro conlcientiz Titius
illam ducere ? Refp.Nonobligari,docetSanch./.i.W«nMrr. «1.48.».}. aliiquca-
pudCaftri.«MJff</«j»4«, c*ligari,docetCaftr.W#/r'«»/ti.t.».xr. A- vefa.S.dimMtr.fta.tl.KTtrtit,
G.HurLn'.! Jt matrJijf. 7. Ratio Sanchezpotiflimaeft, quia,
uthabentMra(.t-S^irri§.iirr«»jr.i« ftlHtutnkni C.Qu*rit dt ttnf.dift.A. )
obligatio femel extintu non re- vivifcit: atjamillafponlalia per Matrimonium
cumalia contra- fluin extiocta fuere ergo,&c. Adde.adeflealiquosSacrosTex-
tuiprohacfeutentia. Ratio Caftr. eft , quia gratis dicitur extintlam efle
obligationem priorumfponfalium: fuitenrm folum fuipenfa donec duraturum
eratlmpedimentum illud, ideftMatrimonium fubfccutum cum aliaconiuge; At,
eojamablato, perrnortemconjugis, fuumcf- ieflum habere dcbcbit. 4
ContirmatCallropalausfic . Si equum Petro promittas, vel veodas,quapromiflionc,
vclvcnditionenonobftaote, Francifco eundcm cquum venderes , &traderes,
Franeifci equuserit, ut deciditur in jure , L.$lu*titi Cdt rti vtnde. At fi
Francifcus cquum tibi rcddiderit; cuidubiumerit, teobligatum efle Petroequum
reddcrc, & priorcm promiflionem , &vcnditionem excqui, II- quidem td
iacere potes , ergo iu in cafu noftro . j Confi rmarl item potcft alio cxemplo
, cui Sa ncli ./.<■. pace Unti viri, valde frigidc refpoodet
tSiceoimarguraeiitor: Is, qui vovit Callitatem, flcdeindc ducit uxorcm , hac
mortua, dcbet rcdiread Votum promiflum , utomncsdocent. Ergo parimodo, mortuo
coojugedebetrediread ipoofaliaantearite promifta. Huicargu.
mentorefporKietSauch.aiTcrcndodilpariutem,quianimirum Vo- tum Calliutiseft
diverfae rationisiMatrimonio , at fponfalia , & rnatrimooium non funt
rationes diverfz.unde non cft miruni ( ait ) fihicextinguaoturper Matrimouium
(ponfalia, ibivcrbVotum fufpendaturdumtaxat.
Verumutdixi.fatisfrigidaeftrefponCo : Quidenimad rem hancoperari plus potcft
divcrfius , vcl idcntius ilila , fi utrobiquc urget ancei facu promiflio ? 6
HaEcfententiaCaftrop.mihimagisanimofedet, illamSanch. propteretus,
cVpluriumaliorum aucloriutera, nonpoflumnon Tocareprobabilem. AdTcxtus,
quicontraCaftrop.afferuntura». 3. dicpereosfolumdefiniri,
contiaheotemcumaliquaMatrijno- 1 de przfe n t i non pofle ab illa feparari , ut
priori Sponlz nu- bat, quodcertumcfleiamdixin.i. Atvero, anperdidum Ma-
tTimofliumfolvanturiponlaliaanteicelehrata , anpotius lufpen- «iantur,
nimijundefiniuat. DIFFICULTAS. g(m* fpmfMliM frtfmmtur, tm frm» Jm* ttfmU,
vtlftfitrm» tmm ttfuU? 1 CajusCatharinamdefponfavit, mox per fecunda fpooulia
> utiquccumpeccato, promifitNuptiasBertzpenitus inlcizprio- . r«W*. Ttm. 11.
Dt rum fponfalium, eamque (ub hac promiflione cognovit ; & quiares
occulunequaquamfuit, ad Judicemconfugicnsutraquemulier ,
fibiexpolccbatproviruCajum : quam crgo inutroquc foroCajus duccreobligabitur,
przlcrtim nunc poftTndentinum? 8 Dixi i Bertzpenitusiofciz) nam, fifciviflet,
cumficfuif- fetinculpa, nunelletinutroqueforoBerta ullatenus audienda .
Dixiitem ( poftTridentioum ) namantea ( irom6c>Cnunc ubi Tridentinumnoncllpromulgatum)
fponlaliapcr copulam tranfi- bantinMatriraoniumdeprzfenti. Quare tuuchiccafus
coinci- diflet cum przcrd entc allato n. ■ . 9 Scd jam Relpondeoadcafum
propofitum. Pontius, LlX dt n»«/r.f.i4.Coninch.J.i} j»«i.4.ri»Tf/ 4.
aliiqucquoscirat, Sc exci- X>ltC*&t.dtff*Hf.d.i.f.ntji.6. fuflinent,
folvi priora tponfalia, id- quepropterdamnum illatum poflcriori Sponlz,
obhabitam cum Sponfocopulam , quoddamnumrepararinuttpoteft, nifi perfub-
fequensMatrimonium. Quarcin hac (eiitentia Cajus cl! Bcrtae concedendus , nifi
forte idcm Cajus Catharinamcognoviflet; tuDC enim przvalere non eft dubium
priora fponfalia . 10 Siach.l.tJtm*trjL^9. &Averf. U.VSnet*t aliosciuotes
docent.uondiflolvi , adc6queCajuminquocumque foroellcCa- tharinzreddendum .
Ratioell , quia jusprioris fponfalitii , ne un- guemquidcm,
diminuipotuitpcrfccundalponlalia injufteinita , & prorfu» nulla , unde
impedimentum publicz honellatis non pa- cm, confulatBertz. . fifortcmagnumperi-
culum immineat Bcrtz,Catharinz ver6 oullum: vel leve damnum ex privatione
conjugii cum Cajo , tunc per accidens pr* valituram conditioncmBcrtz, quatenus,
obcharitatcm, Catharina debcat priorafuafponfaliaremittere, utidamnotam gravi
Berulibere- tur. Atquehaiiclblamdoclrinamforufseadmittit Diiraf.ti.tr. zrtf.io.
fiattentelegatur, quamvis, multisciuti», videaturef- ic in priori lcntentia .
ix Obiiciescontrahanc poftcriorem fententiam Sanch. Dixi-
musZ-7.u»Z)«.r.f.$.j.».j5. cum communiore lententia, fi quis poft Votumfiinplcx
CaftiutisDeo promiflum violavit honciiam pucllam fub promiflionc Matrimonii ,
dcbere poflpanere Vutum , & puellam ducere . Ergo multomagis idcm debetquisin fimilt violatione
faccrc puft fponfalia homini promifla . 1} Relp.- dilpariutcm it. 1
meiniinuatam fuifle, namVotuin cum obligct ex virtute Religionis circa Deum ,
qui non cll tam ri- gidus exaclor , uthomo, quique benignc judicaturfuum jus
rc- mittcrein concurrentia juris Juflitiz, quod elt homini lcrvj.v- dum,
nonade6urget, utpromiflio fadahomini, qui non facilii
fuumjusrcmittereprzfumitur, quarehzciemperurgetfortius .
Aliasrelponfioneslcgeapud A verlamcitatum . 14 ObiiciesiterumcumCaflr./.r.
contrahanceandem fcntrn- tiamSanch. SiequumPetroliberauterpromiflumvendasJoanni
, pretio accepto > & confumpto , equum Joanni tradere obl iga ris arg. l.JliittittC.
dtuvtndie. ubi res lolum venrlitauni, fcdalteri & vcndiu, &tradiu, huic
debetur. Atperprioraiponfalia tc in Matrimooiumpromififti, perlccunda
verdtcquafivcodidifti rc- cepto pretio copulz , quinimd&tradidiltite,
feucorpustuum , finon, quoaddominium, ialtcmquoadufum. Ergohzcfccun-
dalponfaliacxequidebes, nonpriora. 15 Refpondeo, falfum cft, priora fponfalia
comparari poflc promiflioni liberalidedando v.g. cquo: quamviscnimca habue-
rintinitiumilibera volunute; Umencum fintoneroU, itnc o- bligantiafunt, & mere
liberalia non funt, politareprorailljooeal- tcrius. Falfumitemnihil pretii
reccoifle Sponfum in prioribux fponfalibus, ut videtur fupponere Caftropalaus j
recepitenimre- promiftionem, quafipretiumiuzpromiflronis. Falfum denique ,
feSponium quafi vendidifle, recepu copula, quafi recepto pre- tio;
nonenimpotuitfcipfum,qiufivetKlcrchuic, fiantc,fequa- ii vendidcrat , feu, utiu
loquar, fe inceperat vcndere alteri ; Ncqucfavetprztcnfzhuicvcnditioni, Sponlum
tradidiflculum iuicorporis; cum cnim id fuerit contra jus priorisSponfz, nihil
abfolutcfuumtradidit, atveretuum equumtu Joaoni tradidilti in excmplo addudo .
Traditio igitur illius ufus corporis nullaro le- Sitimampoilcflioncmpepcrit,
zqueacnonconfurgit poflcntole- gitimi, quandoquisrcmfurtoablaum, ctiamacccptoprctio,
al- tcri vcndit, &tradit. 16 Exdiciispofterior, hoc eft Sanch. fententia,
eftabfoluti przferenda. Veriim, fi pofteriorSponfa copulam paflapaten
gravedamnum, priorvero nullum, veliatis lcve, rediret ctrinanjodddau».ii.
DIFPICULTAS. fftnfnlU} 17 FrancifcusfponfalialegitimeiniitcumAntonia,
dcindcalia novainiitcumBcruunccumpeccato. Scdquiddeinde confecu- tumeft,'
obiitAntonia. feuReligioncmprofcflacft, fcu libere, &
voleosreceflitifponialibus, &Francilcus interrogavitThco- logos , an obligaretur
ex vi przdictorum fponfalium pofteriorum , quamviscum peccato initorum ,
Bertamducercr 1 8 Rcfpondet Rebellius,».a Jik.t.q.H.fta.fl.u. tZ.Vnf. rmm qut-
tts , Francifcum obligari Bcrnm ducere, quia nova ill a fponfalia, fi- cct non
valuerint eo modo, quo iacla funt , valuerunt umen eo mo- dw> quo valere
potuerunt , juxu illud jurii vulgatum AOtu , ani» I 4 De Matrim. Traa. III.de
Spon£ vnUtttmed*, <*m*p, vnUtttm*d**tm*p*ttfi, utfupnr.a. dixirous.
AtjammortuaprioreSponfa,poteftvalcre,& (uuna conlequi pofterior facla
promiuK) ; ergodebebit . 19
VerumRefpondentaliicumCaflrj<.ij<*/>M/^.t2.»«(.4. ei-
UnsSuar.aliolque, nonobligari, etiamfi Junraencumadhibitura fuerit,
quiaillanovafponfafianullomodo vjiluerunt. QuarenoB pofiunc dei nde fieri valida
foliim ob mortem , vel mutationem prio- risSponlae, juxuilludnonminusvulgatum
jurii : $*td nm imiti» ttitmvmUdmm} ttn&n ttmperii mem tanvnleftit . zo
Adjusallatum iRcbellio refpondet hsec Caftropalai f«n- tentia, illudefle verum
, quando actus, dumfit, partim potefl valere, partim non ita : namtunc valebit
fccundiim id , quodva- lerepotcft. Atincafunoftronullomodo, neinparte quidcmva-
lida funt illa fponfalia abfolucc facta . 31 Pofterior fententiaexdictis,
curainillaconveniant Saneh. &Pontius, aliis oppofiti , roagnum fignum habct
, quodveraGt, &inobisomninoexcipienda. ...... . aa Advertetaraen illud
(abfolutc) quod mododixi, nam u novafponuliaaddiuconditione, llc Francilcus
iniiflet: Eft pr*~ mitttBerr* ceujmgimm, fi f*rti Cxtimrin* mtm Sptmfm
mtrimtttr, fem remittmt premifjitntmilii mme fnHmm, {eu Prtmitte tHi Btrta
cenjm- 1 prt ttmfert , am* lefitimt ere ftlmtmi m i}enf*ltbmi m m* cmm mlim
funtiCarlare^ni^eliclx, & przfcindendoi copula , dequa CAUSA. $. V L
JLUnimt, vel mtrimfjm* 1 Clfponfa »3 Matrin la , vel fponfus ( in hoc enim ut
& in Matrimonii, funt pares,) forniccturcumalio, noccns, etiamfilponfalia
mraverit, poteftab ipfisrece drxiditUtC.gmemmdmedmm, dt Jmrejmrnnd*, &
pacet; quifnim eftmajorfideifractio. obquamomnesconcedimus, poflci fpon-
(alibus rcccdcre, G hzc non efl? Dixi (innocens) Nam, qui deliciumcommifit,
debct ex parte fua obligatiooem aditnptcre , 11 alter vclit , ne lcilicet ex
fua iniquiute lucrum reportet . * Quidfifponfavere per vlm pateretur
fornicatiooem , quem eflccalum rarilTirauradixi /.7./»£>«-*/.r.6.$.i,».t.
StnchJ.iJemmt. 4.SJM.S. ' Refpond. poffeadhucSponfumeam deferere» non quidem ob
fium pre rtmfere , qme itittimttre pnmnm m f*«Hm m me cum *iim KCipona.
polieadnuoponlumeim aeierere, nonquiaem 00 fm&it. Si, inquim,
Gcfponfaliahzcnovainiiflct, valida fuiflet fracumfidcm, quaro in hoccafu
nooadfuiflc, fupponimus, feA promiflio, &tunc, rnortuavelanimomuuu
Caiharina, obliga- returFrancifcusadducendatnBcrtam, quia, fi tuncejufmodi in-
tentionem habuit Francifcus, valide contraxitpro tcmpore illo futuro. 1} Quid, Geflet omnibus
expenus, dubiuro, an Fraocucus habuerit intcntionctn hanc? Refpondeo.
Avcrfa/.r.ait, Francifcum debere praefumi, il- lam habuifle , atqueadeoobtigari
ad ducendam Berura ; ii enim przfumeretur non habuifle, przfumeretur delictum
injuflitiz contra priorem Sponfam comm i fifle : at in jure delidt u m nunquam
przfumitur, nibcerto conftet. 14 Verum, efto, nolim, ncc poffim prasfuroere
Francifcide- ifluro, &eft6, ficdebeat inludiciopronunciarejudex.quiani-
muminternumnonvidet, adhucumcndubium remanet, anre-
vcraFrancifcusfeobligaveritBertz, necne, & fic dubitatur de
ipfafubftantiaobligationis,feupromirTionisobligantis. Quarere- currirquzftio,
anproforoconicientixdebeatpraevalere ceruli- bertas Francifci cootndubiaro
promiflionero? Sed in fimili dictum Jnobiseflfupr.f.i.MJ»1©- DIFFICULTAS.
imfedttet fui ctnditUmt , fi Papa difpen- 'tvmltmmt peflerUriimi imitm i
faverit , 1| Cacdr fcicns Lucretiam fibi effeconfinguineam , eam,nul- lo
defignato tempore , dcfponUvitfubconditione, fiSmmmmtPtm- tiftx difP*m(mvtrit .
Interim, aotequamdifpenlatio expediufue* rit, novalponfiliacum Bernnulla
atTecla impedimento contra- xit. Obtenta jamdifpenlatione, poteritoe CaeUr
Bertam potius (utoput) ducere, quim Lucretiam ? 16 Refpoodeo, mihicertumefle
curaDiana, p.irjr.x.nf.jo. pofte, fupponendo non adfuifle novum confenium in
Caelare poftdilpcnfationem irapetnnm. Ratiocfl, quiaillaprion fpon-
lalianullaprorfusfuere, atque adeo pofterion fuerunt valida ,
&hujusalterior ntioeft, quia jusomnino probibct fponfalia in- quiafponfa»
etiamper vim violau, vilis noubiliter efiicitur Sc probro vcrtitur viro,
fosminairi lic violauro ducere, idque cuna periculo fortcalienam prolcm alendi
. j Diclurocft ( Sponfa ) namex communiore fcntentk Sao- chex, Pont.//i.tx.
emp.tj. mmm.l. ftaliorum, non idconcedi- mus, filponlusex violentia cogcretur
aliquam cognofcere ( fi umenvirum pofleinvitumad boc cogi , poflibile fu, quod
rai- hi, &Tolcto.'/i .j.c*p 10. credituefl difftcile ) nam tunc, ncc
fponfusfidem frangcretcumageret coactus, nec probrofumeC fetmulieri eumducere,
cum, virum aliquam cognovifle, de- decus fecundum horoinum exiftimationera non
fit. Non iu fi idem Sponfuscogereturlodomiticepati, naro tunc, quia dcde-
cuseflet roulieri, ejuOnodi virum proCuo habere, ide6 iudicat Caftropal.
lecemex titmnd* mmm.6. obhanc folam ntionem , pot- fe Sponfim illum uliapaflum
ab lerepeUerc, id, quod epo li- miurem, quando res non eft occulta , ut etiam
in fir ( quando caput ducitur folUm i rationc dedecoris ) dum eft. 4
Quodditlumeftdefornicatione, cxtenditurPrimo adoktt- la, tactufqueiropudicos,-
perhstceniro,maximc, li fint frequen- tia, etiam fidcs frangitur ,cum fponG
promiferint Macrimoaium » &omnia, quaeilludconfequuntur. 5
ExtcnditurSecundo, adfornicationemfpiritualem, ideftaA hzreGro.
Alterenimpotcftrecedere, finovit alterumin hxre- fimincidifle: quod diaum
limitat Cafirop .' r de ,>»njJ.f 1 j na 1 1. quaodo periculofum cft
iponloinnocenti , habitare cum hzrctico , &quaado furousinloco, ubidelidum
hzreGsrcddit hominenm infamem, ut in Hiipania, aliifqUc Catholicis Regnis .
Equidcna hanclimiutionem, nccapud Sanchex/^. necpaflimapud aiiioslo go,
&profeclA, etiam in Regionibui HKreticorum non conde- rnnarem,
(edcommcndaremjpotiusfponlain, quae oollct progro» diadMatrimoniumejuslponfi,
quihzrefimpoft (ponfaliaample> tlitur; nimisenimgraveeflcogiCatholicaroad
nubcodumharni- nidiverfz, &quidem falfz Religionis, quem tamenipia Ca—
tholicum i n Sponfal ibus clcgerat . 6 Inquires. Fornicantibus utrifque,
idcftSporrfa cmmalio vi- &huiusalterior ntioelt, quia msommno
protnttctiponuua in- ro, Sponfoautemcummulierealia, polluntncutriquead Itbitum
terejufmodi impeditosj fcdanteimpleumconditionemfuntim- jSponUlfbus refilire?
pediti; ergo, &c. Adde. inre, quxper leges eximitur i com- Rcfpondeo. CommunisopiniocumSanehez,
/.t A li.m 9. Oc merciohumano, &exfacto, quod i jure improbatur, nullam
cumPontio, Coninch.Layman,GutticrezapudCaftrop.<^ *«9. oriri
polleobligationem, vide U imter ftipmtmntem §.Snerum f. dt qoibusaddc Dianam ,
p\.trmR.*t.ref.xt\».. &quidemUtisprobabi- Verk. fitnific.L. CmmUxf.de
FuUjmf. Ergo cx promiflione fadta liter, diftinguit; conceditenim fponfumpoflc,
nonvero Ipors- Matrimonii, quod improbatur inter conUnguineos, non poteft fam,
quiaquodfpoofaviolauabaliquo fuerit, maximumeft de- oriri obligatio pro tempore
antc obtentam difpenfationem, de dccus, nonautem,
qu6d(ponfusaliquamviolaverit,utmodddi- quoloquimur, ergoilla promiffioCrlaris
,<5c Lucretise nulla fuit, ximus».). Quaread invicem compenfariinjuriz
nequaquam pof- &con!i-quentervalidaillaejufdemCxfari$, &Bertz. fUnt.
Sed Calirop./.c ».10. &quidrm ex mca fententia probabr- 17
QuidfipoflerionfponfaliacumBerUcontracla fuiflentpoft dilpcnlationem
jamcxpcdium? • Rcfpondeo, elTediftinguendum i jxtafuperiu5dic7a / .v<r.i.»
a. 10. Sienim fufliueas, ftatim, obtenu difpenfatiooe Gne novo confenfu, valida
eflefponfalia illafaCU fub fpe, leu conditione Difpenlationis, fponuliaCziaxis
& Lucretizerunt (habiu di- ipenfacionej ftatim valida, & obfervanda. Si
ver6 fuftineas , obtentadilpenfatione, nonjlatimconvalefcere fponfalia, fedre-
ouirinovum confenfum, fcu ntificationcm, quam incafu no- flrofupponimus,
nequaquamadfuifle, remanent iponfaliapriora curnLucretiainvalida,
undevalidaerunt pofterioncumBeru , atque harc cuftodicnda . Nos ver6 , quia utramque
lententiam pro- babiicm judicavimus/.f. &iterumjudirabimusinfra, T+.d*t*n
fenfu ,f.7.$.t. ideobreviterdicimos, fifponfalia cum Berufue- runt,
anteimpetnum pro Locretia dilpenfationemcontracta , BertamforeuxoremCzlaris,
quieft cafusallatns »*.xj. Si vero fuerunciniupoftobtcnumdidamdifpcnfationem,
qni elt cafus a41atus hocn-.x?. dicimns efleprobabile, Czfaris fit repellenda ,
& quod Lucretia fit aavocanaa, lcaciic ucm prnoaoiic \-d\ j s . d^Lo
lon^p^r ^ lius, nedicam verius, ad quod etiam propsndet Averfa tUt
fcti.&.a.j*,.i'.Perrh, putat poflc utrofquezquc rdilire ; Sponlum ,
propterrationcmjamdicnm, (ponlamvero, quia, etiam fi ipik fornicau fuerit ,
nonpropterea tollitur, quod vir perfuamforni- ficationem fidem fregerit fponfe;
Sicnti propterfimilem ratio- ncm , quamvisdedecusnonfituxori,
Gejusviraliamcognofcat , umenipta, folum, quia ficdaum fidera vir fnngit,
divertere poteft, utexceru, &commumdoclrii)ahabctip(eSanchXtCua«>
mmtr.difp. i.n.6. &nosinfri(uolocodicemus. Nonergoexcapite: dedecoris,
quodcxclafimusdiclo».). fedex capitcfraltionts fi- dei, quzhicadefl. 7 Inftas.
Quando, tumuxor, tum vtradulteratur,nemopo- teftdivenere, quia, uthabetTextns,
CSkuificMfK eUDivtr. & nltki, pariadelictamutuacompenfationeabolentur.
Ergcneque Sponfi, quamvisutriquefornicaotes, poccrunt i Sponlalibus di-
vertere. 8 Refpondeo. Huicpariuti debcnt etiam Auttorescommunia iconjugio
fententizrefpondere, namprobat, nei Sponfoquidem fbrnicants |ium pofledimitti
Spoofam Gmiliter delinquentem; coniugium 1, utpatetex di- enimdelicla.Dilparftasigitureft,quiacumM»trimoniumfitexfo
fiTquzuOa compenlarentur moniumfit iropdiendicjusfepantionern, fuf- Digitized
by Google io lllud uraen Gafpar.Hurud. /«»«/. ficeredebuit,
qualenuaceflcompeofatio adulteriorum. At pro Sponfalibus, quzobquamlibctmufationem
diflblvipoflunt, non icompenUtioneminjuriaruminducere, fed coa- utrique Sponfo,
utfidemGbi fradttm vindicare quz facilc, etiam obalias rationabiles spooGs.
Iuretpondent Sanch. Layra.Gut- i, itaigitur&nus. v imptdtmtnti f&tri
itilt e»u[mm dmmwt txorlt tx Itmltbtrt, &bum. 137 aliqotntntumraitigat , tt
, f*# fiut tamfa t 1 CAUSA. $. VII. 1 TMpedimenttnon dirimentiaMatrimooium .
quantunv facit JL adprzfens inflitutum, hodie funt uttupra Tr*A.\. it ,m-
ptdtmttv. e.16.ini) Votum Religioms, Votum Sacerdotii, Vo- t u m Caftitatis ,
Votum Caclibatus ; De his ergo noo diriraentibus , CUm jam fupn<.f.£.». num
7. & $1 n.l. & §.4 prr tstum , dineri- mus, quaratioae iehabeantin
(ponfalibus , fupereli hic folum agere deirapedimentisdirimentibus, quomodo
fcil.&quatcnus aliquod irapedimenturadirimens fuperveniens iponfalibus ,
illa diflolvat, id quod hguratjonc fcquentis cafus dUucidius cxpli- Cabitur. x
Antonius fpoafalia promifitMariz, verumnon multo pofl cognovit Agathara Mariz
Sororera, unde ( ut fciraus oranes ) affiniutem excopulacarnali fornicaria
dittut Antonius contra- xit cum eademfuaSponU Maria, quzaffinitts, ciim fit
impe- dimeatum dirimens, incauta eii, utnon poflitprocedi adMa- trimonium de
przfenti, niG prius obtineatur i Summo Pontifi- ce difpenfatio. ? Porro
circahuoccafum, &Grailes , quando culpa alteriui ex Sponfif iupervenit
quomodocunque aliud impedimentumdi- limens tria refolvenda fe offerunt , quai
jara tribus aflertiooi- bus refolvo. 4 Aflero Prim6, Mariam efle liberam a
fpoofalibus, utvult Averf.j.8. dtfptaf. fej.14 v.Itaamttm. Coniach. &Sanch.
apud CiHrop. difp.i.difptaf.p.x6. poflereiicere Antonium, etiamli fe •fferatad
obtinendam difpenfationem , immo etiamfi difpenfa- tioflemobtcnumexhibeat.
Ratio ( przter fornicationera , quse inhoc peculiaricafuintervenit, quamefle
eautamfufficieiium , utiiinocenf refiliat ifpoofalibufnuperdiximuf) efl, quia
appo- oens impedi mentum dirimens , fecit quantum eQ ex fe , Matrirao- nium
jureimpoulbile, e«o fufficienterdeditcaufamalteri , refi- liend i , &
volendi fe contormare Juri Matrimoniura prohibenti . 5 Aflerofccundo,
Antoniumnon efleliberum ifponfalibus : iidem ll.ee. Unde, volente Maria,
obligariad procurandam dif- penfatioaero , &adMatrimoaiumde
praefenticelebrandum.Ra- tioeft, quia, utiuperius fzp^diximus, aequum aonefl,
ut li- beretur idaufideis, quideliclumcoramiGt : nam, ficexiniqui- tatelucrum
reporuret. Averuautcra/.f.aU, dictura Antonium (przicindendoabaliodamnoMariz)
polTc, vellc fe confbrmari juri prohibeoti ; ted einooacquiefco, proptcr rationemdicum
, «Scquude Jure naturae eft » ut, quicaufa efl impedimenti , circa uiud, quod
ipfepromifit, tollereipfumdebeat, quoablato, jam twn erit difformis Juri
prohibenti . 6 Aflerotertio, difpeafatiooem prstdicttrn efle procurandam
etpenlis Antonii, &aulloraodoMariz : patet, quiafolum ipfe ,
&quidcminjulte» fuitcaufa, obquam neceflari6 illa difpenlatio
procuraodaeflet. IuDoQorescittti. 7 Sedeccecelebris difficultas.
Simagqiiexpcnfishzc difpen- UtioGt imBetranda, adhucoeobligabitur ad iliam procurandam
Antonius nocensr Refpoodeo. Nonobligari, putatPilliuc.Sanch.Coninch. quos
citat, fequiturqueGafp.Hurt. ii(p.i.itm*tr. difi 1. Ratio efl , inquiunt,
quiaobligatiooruexfponfalibus folum urgetSponfura ad ponendamediaordinaria,
&non valdedifficilia,quibusimpte- ripofiitMatrimoniura,
nonver6extraordinaria, &difficilia.Ex- f i»mn-fU*ticni*u- At »*miuU tmtu nm
ndutr- , ttmin tune libtria*»imm~ , a*mniju.iteniMtttm , nujwu n»n Ubere fit ,
nan tfi ntctjf*. [M,tfmtitmUm . Hzcille: undecumtzpiilimenonadvertttur, frequentiflima
ent excuiatio . 11 Euadem rigorem mitigabit ctiam illud. Namfi fortetot*
tantzque deberentefle expenfz, utfiez fierent, caderetnota- biliterifuolutu
Aatonius,excufareturabillis. Rurfus, fi com- paratione damai, quod patitur
Maria, nimis exorbitans debe- ret efle daranum expenurum , quod deberet pati
Antonius * poflct differri ad raelius tempus procuratio difpeofationis , vel
conveniri cum Maria, ut remitut, quz certe non dcbet cfle difficilis, quia
juflitia non adverfatur Charitati, & rectz ra- tioni , hzautem dicuot, non
debcre domioum velleremfuam cum ttnto rigore libi reflitui,
utdamoumaliudiatolerabilede- bitori inieratur. Id, quodego in iimUi noavib».8.
it.Dtt.tr4. r.i. $.8.0.4. CAUSA. $. VIII. SmftrvtnUmt wuumti» netnhtUi in ,
fit,Ut, fi 1 TJX DoariHaiHaumvetfali.q^uodpromiffiointelligiturfem. J-i
perfieri, rebusineodem rtatu perraanentibus , contraclis
fponlalibusmuutionoubilis fuperveniat in SponGs, ipfa, etiam jurau,
nooobligent. Ea autem coofuevit accidere inbonis, vel corporis. vel animz, vel
fortunarum , confuevit, inquam, namcceterum hzc regula generalisdatur i iia.%1.
itfptaf.iifftl. dui.S. Ut quo- ties, initis jam fponfalibus , fuperaccidat alia
quzcunque cauU, quzeorumexequutionem rcddit notabiliter difficiliorem, quz-
3uefiinitiofuiflet, cordatum hominem fimilis conditionis pru-
enterabillisavertiflet, totiesceilatobligatiorefpectu illius. cui difficilius
redditum eft matrimonium . Atque banc regulam adrait- tidebere infpoafalibus,
rectenout Averla, tj.S.dtljumf. /(#.14, Vtrf.Stxt», qtumvisnonadraituturinczteriscontraciibus,
prz- fertimooerolis: oam matrimooium, & confequenter ejus pro» miffio ,
requir it majorem libertttem , cum iit coatractus ex fe per- petuus, &
indiflblubilis. 1 Porr6hancre^ulamaliquaotulumilluftremaf 1 Csttu bono-
rumgeaen figUUumpercurrentei. $n**d has Ctrptrit. 3
SiquisexSponEsiacidatinraorbtim incarabilem, vetcontt- giofum, puti,paralyfim,
lepram, morbum Gallicom ,fiamittac «culos, aares, nares, fifiatclaudus ,
mancus, &c Jufte alter recedere i fponfalibus poteft . Hzc enim , licuc
reurdarent i ipon- falibuscontrahendis, ficexcutanticontradis, quamvis juratis
; quianimisgraveeflet, bzc perpetu6 velle in lociopati ; poterit ergois
recedere ab hoc contraflu fponfalium ex fe diisoiubili ,quod certe non poflet ,
fiMatrimonium jarac fenti, quodex leindifsolubilecft. 4 Truhlc felige , non
ralde communu . i-nmuixi , Gallici vehemens fufpicio caufam dat di^z
ditsolutionis ipfi \dderemego, idem efse gravU iocurabilis , par faoo:
ExPont,/.ia.c.i7, ».4. cujufcunque enim eftratio. j Secundum.Orisgraveolentia,
cuianMedici fubvenire ne- qait , ad numera inter has infirmiutes vaieotes modo
d iclo diflolve. cipiunt , & merit6 , nifi Sponta fuerit Ipe Ma trimon i i
violau , u n- re fponfalia , ex partealterius benevalentis . Itt Sanch. Ub.x .
difp.fj. dc damnura pateretur , vel intamiam ,u non tequeretur Matrimo. m.%.
approbatque ibidero Pontius , & merit6 , quia illam io tam aritt
coojunclioaetolenre, nimisefletonerofura . 6 Tertium. Quidfi
Sponfateraporefponfalium pulcherrima, deindenottbiliter deformls evadat ?
Rcfpondeo, etiara propter hanc mutttionern pofle Sponfum refilire, docctCaflr.
U.dt fptnf.funit.if.6L G.Hurc difpa. d» matr.dijf.i\. Ratio efl, quia in
materia matrimonii admodurrt zflimaturapud hominespulchritudo: verumnou iliud
(nottbi. literdefbrmis.) Qutmd h*m* Attimi. 7 SiquUex fponlisgraviinfamia
maculttur; fifponfuf (corta- tor, aleator, ebriofusevadat; fiafper moribus ,
vet admodum itevuf, potcftalterrcccdcre,etiam pofi jurata 1'ponfalia . Rurfus,
ti graves inimicitie ortz fuerint iater Sponforum paren tes , diflol-
Tipofluntfponfaliaex parte utriufque , Quod, u inter Spoafos
ipfosgravisinimicitiafuerit exoru, poffunt quidetn utrique re- cedere, fed,
quifuitcaufainimicitiz obligaturpriusomnia aium.- namtunc, fioedubio, nullis
prodifpenfationeimpetranda, Sponfui 8
ObligariAntoniumferaper,etiaminagnisfumptibus, conce- ditcumPetroLede(
&Ochag.Caftrop.t<. ».4. nonquidemex vi fponfalium, exquibus rede
dixerunt przdidii Douores , non obligari Spontum , nrfi ad raedia ordinaria : (
nara propterei Spontus ex fola lege fpontalium teneretur dumuxatprocurare
difpcnfationem mediocribus fumptibuf, exemplo ducto abeo , sjlH poft Votum
Caftiutis matrmoninm contrahit ; non enira obligatur ante confumraationem
matrimonii ingredi Religio- oem, in qua poffit lervare Caiiitttem; quia hoc eft
remedium extraordinarium, &nimis durum, fufficiunt alia dequibusali- H )
ooo inqoam, et vifponfalium , fedex vi, fenratiooedam- nificatioais, cufuf,
coacraSponfz Juscauta fuit perfunm deli- 9 HancdeciGoaem Caflropalai Ego
veriffimam judico; ita ut contrariamneprobabilemquidem vocare velirn , quia
nonvideo . curqui cauia eft damni contra juftitiam, non fit obligatut illud
auantum poteft, retarcire. luquiroenimite.fimeinjufteimpe-
ralia.atqueoedinariaremedia adhibere.ad pi diresiconfequutionc Beneficii,
adquodego jus habeoper ele- <li<»em mihile«itimeuciaro, nonoedebci ta,
tlludimpedimentumtollere.GpoiTes/ Ratio przdiclorum eadera eft ac przcedens .
Adde & timorem ra- tiooabilem , ne malum exitum Nuptiz fortiantur . Hinc
fequitur , ittfiTitiuf ,V.G. defponuvcrit Bertam, »efcientibus utriulqae Dc
Matrim. Traa. III. De SponC parentibu5,imm6&fcientibus,undetamenfaclum
Gt,utex utraquc parteparcntesobftimteconcradicant, tiraeacurque gravis difcor-
dia incerillos, velincerSponfosroldem; fequitur , inquam, ut
altcr,etiamalteroinviro, (e ad aliud Matrimonhimconvertereli- cicepofljc.
Ratioelt, quiaexunuoppolitiooefacileclt» oririini- micitias, incoramodagravia,
& inter ipfusSpontus nonleves ri- at, &difcordias. NeUmcnexcidac i te
monicio, quam facit Sanch./.i.W.i*.».? utleilieeccautein hor procedas, nam fcpe
jatuntur minc , oppoounc ur pericula , amplinrantur d ilcord iarum timores,
qiaae umenexperientia vidic, vanaefle, &lwtim,iniro Matrimonio,
deferbuillc, 8 Sidotempromiflamncgas, velnegatille.quipromifit.ce ab •lrero
deferi polTe , luceclariusefl, eftenimdotis promilTio con- ditio, iub
quafiuncfponfalia; ergo, eadeficiente.eciamfinecul- papromitcencis,
ccflatpromiflm, quamvisjurata. o Quid.finullapromiflafucritdosiSponfadivite,
quxdeinde poil fponlalia inpauperntcm notabilem incurratf
Rclpondeo.QuidquiddicantpluresapudSanch.^.ij. «.j.cer- tum mihi cflcum codem
Sanch & cum Caflrop. difp.t JiffmifjimB. tS.n-i.8c Avcrla,<j.H. dtfftnf.
[t8. 1 4. Verf. $u*rt* , al ios citancibus , pofle Sponlum licitr reeedere .
Ratioert , quia , camecli non fuerit explicitepromiflados;iraplicit£tamen fuit.
OTincscoim luppo- nunt, fceminam tranfire indomum viri cum oinmbiisfuis bonis .
Adde ■ hancclfe muutiooemadmodum notabilem,qua:quemcun- quc, vclcordatuTimum
hominrm , i contrahendis fponfalitiis , atqueadeoi Macrimonio ,
prudcnccraverteret. 10 Triarommuoi huir doctriiiT addi volo. Primjm; Gtimea-
turrationabilicer, alterumexSponli»fore exharreia»dum, alter refiliet licice ,
ut notat Pont. l.tjc. 1 7. ».8. quia fccus , fe ipfum is im-
micceretinpcriculum fubitincndiepaupertatis, atqueidego me- ric6,
propcerparicatcmracionis, cxcendoad timilem rationabilcm metum de fucura
paupercacc forcc alccri cx aliis quibufcunquei 11 Sccundum. Siracionnbilicertimeatur,
vel fuperveniat jaro paupercasucrique.utcrquelicitercredctafponlalibus.
quiatanco difncilius fuftineri pocerunt onera Matrimonii . Unde hic dari non
poteftrompcnfatiopaupertacisunius cumpaupertatealterius . Ita Bonar.lcd
Rebellius,& Pontius, neutrilicercputant. Avcrl"a/.f. Vtrf
sl?Mrti,eiresfintmMHttm,prxdia<» citans,diftinguit , aitque,
fipropcerpaupertatcm nolitqutsfubirc onus Matrimonii, licit6 recedere, fcdfi
velitcontrahereMatrimouium eumsrquepaupe» re, illiciterecedercapriorc. Profe£l6
commoda reftrictio, fed illamnon poflum admiccere ut neceflariam,
quiafuperveuieospau- pcrcasvidecurdarc jus recedcndi abloluce, &c. 11
Tercium. Quidfialtcrex Sponfisex inopioatovalde locu- plcsfiat, potericnc
juftdab altcro rcccdcre , & Macrimonio me- liori feaddicercf ij
RefpondetSanch. quem fequiturCaflr. l.c. >u».j.citans Co- ninch. &
Guttierezt quibusadde A verfaro, l.c. J non poflc . Probat Primo, |
pofteriori,quia fic ,quoties dote noubiliter majore Macri-
moniuminveniretalterexSponfis, alterum delitrere poflec , cuoc
enimjamlocuplcscenleturcflefatlus. Sccund6, ipriori, quia fi fponfa tua
deterior non eft facla , iniquum eft fuo jure illam privare , folum ob bon*
fonuna: mutacionem in te fadum . 14 Prcdidamfententiam
ficimpugnatGafp.Hurt./x.^mMr. W.14 n.Xt.Hnne Snnch.&Cemnch.ftnttnlum
difjiciltmtxiflimtmui, tirgrnvcm , Sfenfefnett diiitrt ,&
ifrinttfntxi[tini>ttUmfrudtnttm a fftnfnlihm rttrnJnrtt . Harc Hurcad. cujus
argumenco Caftr. U. qui prardiclamSinch. fentcntiam ampleclitur , refpondcre
conacur , di- ccnscetnci quidem implecionem fponfalium notabilicergraviorem,
durioremque, fcd nonperfe, at folumper accidens, eo qu6d Sponfusimpeditur
abaliis ditioribusfponfalibus, quzpoflet in- venire, id, quod (aicj
nihilprobat, propcerargumencum mo- doipofteriorefadlum, quiafcilicct, fic,
quilibet Sponfus poftct fcm pcr Sponfam deferere , quoties noubiliter diiius
Matricnoaium ei otTerreiur . 1 t
Circahasfententiasinterponatjudiciummefapicntior;quod fiLeandrum/r.j.ii/wn/r.
ia.9.47. fequi itejuvat, invenies apud $. IX. rrtdia* Cnuft txtfltntti untt
feftei etfnit* . animo, uteciamcumillodefec)ucontraclurusfuiflesfponlalia,ni-
hilotficiet ignorantia. InCiftrop.i.t. J*^»«/".^*»dl.ao. ».x. Quid
lidubrusnuncfis, anconcracturusfuifles? Retpondet Leand. d.x. dz i/iucr. ij. j
9. r 1 uus S.mch. Bonac. Navar.fi deieclusdenovo co- gnituslitgravis,
utfiinveniatur, nonefle Virgo, vcl Dives ea , quamtalempuubasprKfumi, tcnon
habuifle animumcontrahen- di, fecus, li defcdtus fit levis , &c. 4
IncelligeTerti6, nifipoftcognicionern, diclafponfalia, quae fucrant initio
valida ratificaveris, quac ratificatio fieri potuit rel exprclDsverbis,
velimpliciteipfofaclo, uc, ii poftdictam n tiam, Sponiam ut tuam cognovifti.
lu, Caftrop. tx.n.ii.d Pontium.Laym.Sanch.aliofque. Valida, dixi, fi enim
propcer aliquam racionemfuenntinicioinvalida, ut,fi fuiftentcumerrore perionzr,
velcumnulloconfenfu, non validauturperfolamcopu- lam, qtiia haec non eft
futnciens fignum vericonfenfus, potelt enim
ficrianimofornicario,utfuprar.a.$.j.n.i4.diclumeft, 8c teneC* Hurt arnwfr.a.lS,
C^uid fi Sponlus ad Sponfam cognofcendam accederet ( fani cumpeccato)
animononratificaodi/ Refpondeo,Sanch./.i^.66. «.J.aic, adhuc
ipfofaclontiticare, fed Hurt. meriti l.t. ccnfet,
inforoconfcientiarnonratificare, neccedere Jurifuo, &fic dif-
folverepoflefponfalia, nifi, aliis,racionedamniiilati, adillara- tificanda
tenerecur. 1 Dictumcftautem( proeo,quiancdiignoraverat) nam,fian« tei eas
caulas , feu defecius cognoviiti , 8c umen adhibuifti conten- lum >
rataerunclponfalia. Excipic Averla > mox cicandus v. Mt quidtm nifi fort6
promiflio valde fueritimprudens, &indifcreu « qualis, v.g.efletpromiflio
luvenisnobilis, &divitis faclavilifli- maepuellz; tunccnimexaliocapite non
tenereturquis, fervare promiflum: nempd exeo, quodfaceret rem illicicam, &
indi- fcreum< ica Aver.q.X.dt fpnf.feet.t(>. V. Prt*lttr*. Advertc,iddi-
ciex vipromilfionisfponfalium , nonexvidamniillati ;illudenitn
efleoraninorefarciendum , certumeft. 6 Exditia regula*.i.allaulit,ucnon fotum,
quando Sponfam exiftimabis virginem , & poft fponfalia refciviiti efle
defloraum.fcd ctiam,quandorefciviftiefleviduam,quia certercgulariter vilior
exiftimacurea,quaevirgononeft,fit,inquam, ut poflisreGIire 4 fponfalibus . Non
iuin fponfarcfpectu Sponfi , qui forte invcniatur, non fuifle virgo t nam id
vile non eft Spbnfz , nifi umen iaveniacur» valdededitus
alienismulieribusfuifle, finefolida, &continuatm emendationc,
veliovcniatnr,haberefilios, namcunc cummolc- ftum id fit notabiliterfponfz ,
poterit i fpontalibus rccedere . 7 An in ipfo laclo in hoc calu
ignorantizdefecluum,quoad qua- liutes ( nara,fiadfuerit deceptioex
parteatterius, vel metus, dixi- mus fupra r.a. ;.i.r> 1. ) irriu fint
fponlalia , an irriunda ? Refpon- deo , Caftr. Ue. eit. n. 1 o. & Hun.Le.d.
i6jljj. mcr ic6 dicunt, quao- dores eft clara,eflcirriunda pervoluotacem ejus,
qui poteft refi- lire, nec necetlariam cfle Judicis fcntenciam . 8 Quid fi res
fit dubia? Refpondeo,Tunc, vel etiam , quando re-
ceflioilpontalibusafferrettcandalum, recurrendura eflcadjudi- cem,
monemasomacs. LcgaturCiltrop.».}i.r> ja. quialiosci^ UnSidoret, qualifnam
probacioluliiciat in toro extenio,ad eju'.mtj- di rc^ciirionem ; cui adde
G.Hurt. U. dif. 1 9. & Sanchez d.jt. 9 Doiiecautemis,quiignoravit}non
reiilit, manent validafpon- falia.Id, <;uod indeconftat ; quia fccus ,
cumincafibus,dequibus> loquiraur, ignorantiaadfuilTecipfoinitio, tunc etiam
fuiflent in- valida, quod umen non potcft fuftineri , nam ipfo ioicio fuerunt
legicima , cum fuerint ricepromifla , & ignorantia tut nunc fuppo- nimus,
nonlucritcirca fubitiutiam pctionz , fed loliim circa qua- liuce* ; undeex
illis fponfalibus ortumeft impedimeotumpublicsD honcllatisex Sanch. lii 8.
dtmnirim.d.68. 10 Denique. Si quxras Prim6 ; anqui juftr^ifponfalibus reC-
lit.quandofcilicet relilitfineullaculpa.uccllet, v.g.ad ingrediea- dum in
Religioiiera , teneatur rcftituere ea , quae force alter expcn- dit
ioparandisNupciis? Relpondeo, efseprobabile,obligari.fed efseprobabilius ,
nonobligari. LegeCaftrop. /. c.t-.rj.Si quzras Secund6, quindooranibusconfideracis
, dubiumeft, fiotnevali- da, aninralidafponfaiia, quidfcntiendum? Refpondeo, me
de hoc dixifsefuperius cx.g.*.. n.^.&to. §. X. An Uktrnnt nlit cceultt
deftSu ptffit , eo Mntrimenium prectdtn } £t ktm , An nune ftffh nd f}tn(nlium
' rt) K tutit* , *d 1 T) Egula univerlalis. Hzcparimodo fponfalia, etiam jura-
XV ta, infirmant, acfide novoadvenirent. IuSanch. Pont.
Bonac.&aiiiinnumeriapud Averfam q.8. dtfftnf. feii.it. V. dictn- iumtnmen.
Ratiocft, quiaproeo,quiantciillasigooraverac, vi- dcncur didx caufar tunc
fupervenire , quandotciuntur. Prim6, dcp » Idauccmincelligc. Prim6,
deprardiitiscaufis.qu* fintqua. licates, fi enim fuiflcntdcfubrtantia,
feudeindividuationcperfo- nxi ut, fituvolcns roncrahercfponlaliacum Beru,
cog.iolcu deindcillamnoncfleRerUm, fed Mariam, fpunfalia non fuliim infirmari
pofl'unt,(edabtnitio(untinvalida,ficuti invaiidum cflet Matrimoniura. 1
IntclligeSccund6, quando igoorantia ejufmodi caufir , fcit defeaustibi
deditcauumcontrahendi; fienimcxprefsefuiilcsTO 1 T T ALc deniquc ad
complemeacum hujus Tndationis de fj. fponulibuselsencinquirenda, (ied, quia
depriore i me utiscfacucumeftM.7-»» ntc.c.%. %.x. n.r. & 6. idc6, velilla
le- ge, quxibibreviterperftrinxi, vel pluribusagitaupeceeadem 1 Sanch.
l.6Mmatr. d.ijji.8.& 9. Caftrop. .•tfftnf.d. 1 . ». jo. Cooinch.
dtff0nf.dijftld.z7.duh i j.Ponc./.ia.r.i«.Averf. q.X.itmutr. fUk
i9.G.Hurt.i.x.^»Mrr.^i7.aUifque, iquibusetiam ditlinae habcbis J- TU. Digitized
by Google I : t I •> 3 1 t . §. I. & Scq. DE CONSENSU Pcr verbi de tO
MST DE MATRIMONIO Ut eft Contractus.; t\a v ... 1 - 1 ** uc iNatura Matnmomi •
!}• I* J<y>»» frtyrit Vtruut nmtutn MMtrunva— 1 t ^"Ntotonegotio
Matrimonii quatuor intercedunt, quae ad i remrwftraminpraefentia facwnt. Prim6,
Contradtus in- A torperfonas habiles, quofcilicet hx confentiunt, atque
adedtbobligaot ad mutuam corporun» traditionem, in ordinead fobolem geoerandam.
Secund6, Ratio Sacramenti , quaeei Di- vinainftitutioneadeftro
praediUoconfenfu, hunc enim Chriltus Domrauselevavitiu, utfignificaret,
&conferret gratiam Fide- libus: quxquidemratioSacramenti, brevi tempore
durans; eo fcilicet, quoejufroodiconfenfus eihibetur , cauU dt£\x gratiac
eomodoell, quo pluribus eiplicant Theologi ; nam matrimo-
niumnoncflcSacramentumin factoefTe, judicocumCaftrop.dLs. p.x.dt ffmf.m.1.
&cuin aliii, probabilius. Tertio , Intervenit vinculum perpetuum ,
quodremanet poft ejufmodi coafenfum , & Sacramentum . Qyartodeniqneinterveniunt,
feu confequun- «uraliaeobliptionet ex diUoconfenfu , fcilket fervandi fidem
eonjugi; cohabiandicumeodem, filioseducandi, &c. harc qui-
dtrnduopoftremafcilieet, vioculum, feuindiflolubilius,& di-
c3aeobligatione$, quaefablequtrotur; funteftectus praediUi con- ienfus,
&prasdiuiSacramenti. » Porr6 proprie loqueodo , tum contractu s ipfe feu
mutuus con- rnatrimooium > tumvinculum prasdictum .Hinc , tinum/i^.»4.C*«M
/r/i»#dicit, roatrimonhimefle 1, intefltgiturdediUoconfenfu, quando autemEu-
gentus IV. » Dtcntofidii dicit , confenfum eflecaufam efficientera Matrimonii,
&pari modo, quaodo Dodorcs dicunt Matrimo- mumefteexfeiodiflolubile,
efleperpetaum, efleeffectum mutui confenfus, intelligiturdevinculo:
noneftigituranobisquaeren- dum, utcumfuperfluoIaborequaeritPerez, <t m»tr.
H/f. >. ftS.t. quidproprie GtMatrimonrum,confenfusne, an vinculum, nam
utrunaquepropriedicifolereMatrimonium, jam vidimui. 3 Siquisergo i te
fcifcitetur. in quonata confiftat matrimo- nium, nefioediftinclionerefpondeas;
fed itadiftingue.Matrirao- nium , pro ut dicit confenfum , crt , Pfri , &
Ftxmuu hmkilmmtuifr». Itm gtntrtnitm ctuftnfui mutuui , auefciliett itdtm
urvictm imnt , t- ttftmiutfui jui , ©• itmtnium ctrporum md /imtm priitti*
frtlit ftml- rtndt, jmqut md rmtnntm Smcrmmtnti tft mCkriflt Dimtnt tlrvttm .
Matrimonium vero , utdicit vincalum, reae ITheologis cum Magill. "»4-^'i1'
l&c illui ,dtpritumpt.hcc\e(ct\\>\t.\lt , tftCtnjum- Biomtru,& fmmmm
inttr Irtitimm ftrfonmi indrvtdumm vttt ctufnt- f*ii«»"fij»#i«(:velutrubcntjuriiperiti,/.i
f. dt ntuSnft C«- jtutSitwmrit, &fetmint,ctnftniHm omniivitt, divmi, &
bumtvu f»m»»jiiMV«fiV/m'i.ExpIicantMttrirooDii defcriptionem pluribus
Poiitiu5,(i6 r.^m^/r c.i.».6.aliique,quorum aliquirecte colli- guot,
hocvioculum, feuconjuoclionerofeuobligatioBeffleflede. nomtnationemorumex
przdiUa mutuatraditiooeeorporum,&c. quaEomniautislit, innuiflebreviter. «.
11. SlfttmfUxfit iltUfmttiumn. T "TP Riplered : Leaitimum, Ratum,
Confuromaram. Legi- X Umum fquoducappellatur, five, quia fecuodum leges fit,
live, quiilegitiffloiniturconfenfu^l eftipfe contractus natu- nlis, qui
certecommunit eft omni Matrimcmio , tum in leje natu- rae, tumgratiz.
Ratum,eftprzdiduscontractusinter Fideles, qut habet rationem Sacramenti, ut f.
frtctienn diximus , fed ante- quam habeaturcopulamariulls. Coofummatum eft
illud ipfum, quodratum, fed ioftquam acceftit pnedicta copula, iudicrum ,
quiaperficitur. ieaeonlummatjr, ficutivenditio rei tradttione perficitur. Vide,
qoaedicam».4.«.7. s Etquidem Ratum,etiampropriirfim^,Matrimoniumeft,quia (etiam
ptvfcindeodoabactuali copula) rofolo confenfa, qao fe conjugesobligant,
permutuara corporum traditionem Otrinqae accepura; tota eflentia Matrimonii
habetur, qualefuifle matri- TOoniumSS.Virginis cumS.Jofephoptime, &
breviter eiplicat Caftrop.di^.a.*.t.«.j.&legi poteft S.Thom.
m.i.sdttrtinmSuiT. \.ft. ttm.z. diff.j. Sanch. lui t. dt mmrrim. d.iS. Averf
«J. 4t mntr.ftd.l. Pont.W. I . c. 1 s.Cbnlloph. * Caltro mitb dt Bttuif. virgtm
aliique . ] Oifferuntautem permaiime, ut habetidero Caftr0p.iL/jt.4. Praediaamatrimoniaineo,
quod legitimum , tavore fidei, folvi potelt, cumalteradfidemconveniiur,
alioquamvit renuente . Ratum ver6 lolvitur profeflione folemniReligionis.
Conlumma- tum ver6nunquamutexdicendislatius, &claruis habebitur, at-
quehinc, tctxCuf. Dtw.dttignmii , Jtquc<* Dtcrttt ultimt Cmmu TUrtnt.
aptecolligiturtriplet Itgnificatio in raatrimonio; nam , quatenuscfllegittmus
coatraUus, (ignificat conjuocliooem Dei cum AnimaFtdeli pergratiam . Quatenus
Sacramentum , pr«e(cin- dendoicopula, Ggnincatconiunctlonem Chrifticumtou
Eccle- fiapert|aptifmum. QuatenusSacTamentum confuromatum deno. Ut conjundionem
Hypollbaticam VerbiDivinicum natura humaa na, quzomniei parteinfolubilis eft,
perindeac matrimoaiura uramatum . 4 Nosautemin hacfecunda parteagemus de matrimoniolegi-
umo, quatenusfcuicetdicitmcrum confenfum naturalem , narn pofteadematrimqnio,
utSacramentutn eft, fuaerit diftinaatra- CAPUT IL Dc confcnfu requilito ad
Matrimonium . t 'XTlmis eftcertura, proprium confenfum requiri admatrU 1N
monium , quia tradi fuum alteri oon poteft fine con- fenja tradeatis, multo
magis propriutn corpus, idque indiflo- tubiliter. » Id, quodadeoverumeft, ut,
nequePrincipem faKularem , nequeEccIefiafticumpolsedare ;us utendicorpore
adprolem iu- fcipiendam, Gneproprioatentium confenfu, tradant coramuni- ter
DoCloresapudSanch. ttlt.i. dtnuurim.iiff.i 6. &G.Hurtad. dt mtur.dig '6.
m.tj. i Deuraautem, quiefl omnium corporum Dominus , pofse dare
viropoteflatemincorpusmulieris. & contra, fioe iptorum confenfu, doret Smc.
itll* i.ib. Lciad.i.6.ir mttr. «.J.Huttad. /^.f/r.contnFilliucc.&Ochag.
curoaliis, refle addens, proba- bilius efse, tUaratraditionem tunc non efse
Matrimooium : huiu, nus diuumeft. 4 Quodautemrequiraturconjugumconfenfus,
&l. V. G . parentum ad Matrimonii validiutcra , habes IucuIl Bellarminum ,
U.i.dtmttr c.iy. &id. An ver61icitefilius,invitis parentibusyconfenfum
Matrimonioprxbeat,diiimus nos Uw.K.Dtt. Legeitem Bub.n VMtdttifivtt<Tct:. an
valeat ftatutumaf- ficienspenisfiliosfineconfenfuparenturacontrahentes; ubi aftr-
mantesalios, aliosmeliusnegantesrefert. $ Demqueeuracertumfit, nullum
confurgere Matrimonium eiconfeofu ficto , q u*ri pofset , an lic fiUe
contrahens obligetur ve- reconfentire,
ledidcolliBitureidiaisfup.rr.J.i»/r^t/:f.i. $.4. S.YLAm fmguitu 1 rT'*ti JL u
Ctmfnfmty muuuU*) ttmtrmlttmtt* tmr unpritmtntum dirimtnt} Jus, &Beru, dum,
fiv^uterque, fivealteruterdubi- urent, aninteriptbs efset impedimentum
confangaini- Utis ( idemdicdequocunqueimpediroentodirimente) contraxe- runt
Matrimonium, fednonmult6 poft cognuverUnt , nullum fuifsc ejufmodiimpedimentum:
fuitne validum Matrimonium/ QuidSecund6. ficert6puufsent, adcfse impedimentura
, quod vere nonerat? a Refpondeoadprimuro.Matrimoniuraefsevalidum.IuSanch.
lA.z.dt mmrrj.ii. Caftrop. d.\.dtfftn(. fnma.t. «.o.HurUt. J A* dif 7.».» 1
& communiter. Ratio efl^uia ficcontraie conditionede prarfenti , fi habiles
fumus , at jtm habik . . jam abfolutus de UUo , atque adeo efficax
fuitconfenfus . ? Relpondeoad fcCundum,Matrimoniumcfseinvalidtlm .Con- tra hanc
refponfionem habemusSaneh.rir.Covar. & Guttieruuldu- floslCaftropJ^jt.8.
RationoftrarrelponDonise/lvquiaqui firmiter creditlaborare impedimentodirimenti
, necabfolute , nec fubcon- ditione potefl eflicac iter conlentire Matrimonio 1
Non abfolute, ut certumeft, &ipfiadverfiriifatentur;quiaidquod
,utimpoflibile apprehenditur,nonpoteflquisefficaciter velle.Non fubconditio» ne
, fic , Siftrt) ftfim yfiftrti fim htitlti ,fif*rti tmftiimtruum mtn *d~ fit,
nim, fi qutsfe fic habcret , jam nonfirmiterpuuret, fedfub» dubiuret, fepofse,
fehabilemefse, ieimpedimentum habere , atque ade6 efsemut in cafu pnecedentis
nuraeri . 4 Nequcobftatprimum argumentum, quo utitur Sanch. U. qu6dfcilicet
eicommunicaotur, quificcontrahunt,undefuppo- nuntnr , pofse habere verum
confenfum : non obftat , inquam, nam eieomraunicantur, noaquia
validurafecerintMamrooniu.a, fed quiacontrahere attentaverinr . jure i Neque
obftat (ecundum argumentum,quo idem utitur,quia it» reexfponulibusnullis
ratiooe impedimentt oriturpnblica ho- De Matrim. Traa. IV. De ConC ■cftas, mod6
adfitconfenfus, undefupponitTextus , pofseadef- leconfenfumcumimpedimento
dirimenci : nonobltac, inquaro , quiadictum jusdifpoluit,
uttalisconlcnfusatcenucuspareretpu- Micamdiclatn honcftatem, quamvisverus
noncfset. 6 NequedeniqueterCMobflacpariusabeodcm allauhxrctico,
quiquamviscert6putec, Raptilmuro non efse Sxcramentum ,u- rnenvalidebaptizat;
nonoblht, inquam, quiain hxrctico fup- ponitur, efseintcntiofaciendi, quod
tacit Ecclcfu, qtrxintcotio pr.Tialet. Id , quod noninveniturincafunollro,uctupponimus
. Lege Hurtad./.r 7 Quidli contraaerunt cum impedimento V.G. cumconfao-
cuinitatc, feddeinde poftdilpentationem obcenumV.G. lCon- fefsario, illiiterum
conlrnlcrunt, quamumen difjjenlationem iplis Confefsarius non aperuit ,
validumne tunc elset Mucri- roonium ? Refpondco, adhucinvalidum: ItaBofs. dt
mur.t»f.\. nu.St. eontraPaludan.& Ang.puunces efseyalidum, lalcem ex eo ca-
pite', quia, fialiud nonaddatur, confenlushienovus lolum fuit ratificatio
conlenfusprioris, qui, cumfueritnullus, confequcn- ter,
&jpiaracificacionullacrit. Dixi ( faltemexeocapitejnam, ancxilloalio, quod
oondumipli dilpenlationem concefsamacce- ptaverinc, colligipoteftcx amediccis
fup. lib.j. dtfan.tr. Xttcsf. k*.g.$.i.«*.i8, V , ' '• . §. III.
Cirtnnutdvtrfnridtktt ttttfcnfm ttmlrthtntium} 1 f""»Orttroverfum,
&fane dignum, quodcxplicctur,tft, de V> quanamredebeat,
fcucircaquodobjecium debeatvcrfa- «iconfenfus, turoutvalidum lit, cumut licitum
atrimonium? In Macrimonio enim tria veluti collecla invcniuntur , Bonum Sacramenti,
Bonumprolis, Bonumfidei: hocert Matrimonium ex naturafuaPrim6, afL-rt
indiflolubiliucem, quia eft Sacramen- tum )uxH\\\\x&S.Vi\x\iS*crAmtHtumkce
mAfitumtfi )E%a nuttmdi- M in Chrifti, &EccUfi*, utlcilicet (icutiChriltus
Dominus in- djflolubititereftconjunctutcumEcclelia, iuvir cumuxoremodo lupcniis
explicaco. Secund6, affcrtintentionem gencrandi pro- lem, illamqtie cducandi.
Tertid , neceflitacem lervaodi tidem interipiosconjuges; atquead borom aliquod
rcducuntur alia in M.itrimonioinclufa, qualisclt cohabitatio coojugum ,
obligatio rcddeodi debitom, &fimilia. » Quxrimusergo,
AnfiquisMatrimonmmcontrahat.nonin- tendendoprxdiciaomniaboBainclufain
Matrimonio, valide, & licitclcontrahat? Quid, fiintendacalioslines
extrinfecos Matri. monio/ intendac, V.G. divitiasexdote acqujrcrc, honorcm ex
familia, conjugii volupcacem, &fimiliai> . - M vtUidi ? i Siquis
meotcintendat, (iveexplicite, fiveimplicice (quod implicicum hicevenit, quando
oon intenditur contrarium ) fc obligare idillatria, fcilicetad perpetuiutem, ad
prolem , ad ler- vandam fidem validc Matriraonium cootrahit; invalide verd , ft
poficivc habeatanimum non fcobligandiad haec. lu Sanch./«6.x. Ji[«0M/r.iJ.a9.'
G.Hurtad. it mttr, 4'. } . «iVf.^aiiique . Ratio, qux dictum hoclimul probat,
&explicac, clt, quia , ut mod6 dixi- mus, declfcntia Macrimoniieftconfcofus
tradendi corpus, qoo conlenfuconjux teobligct, ad prolemgeneraodam , fidemque
fer- vandam. At\er6 ipfa exequutio gcncrationis , vel ipfa actualis cultodia
fideidccflciitianoneft; pofFimenimego, mcobligare , V. G. ad
fervandamcatliucem, licet animum habcam ejufdcm obli- gationem( fanccumpjccato)
nonobfcrvandi. Curaigirurprxdi- ttusconcr.ihens, dcquoloquimur,
incendacicfivecxplicite.,(ive implicite, utdixi, hancobligacioncm (ubire,
fubllantiam matri- monii ponit , atqucadc6contrahit valide, imm6idetiam erit ,
fiintendat feobligare ad ftatus perpctuiutem , quod cltBonum Sarrameoti,
cceteuver6 bona, putaBonum prolis, & Booura fidei, non cxcludat. Nam fic,
quafi in radicc includit ctctcra ditia Bona. - 4
Qiiodfiomnemobligationem,velctiamfolumunamex prsr> rlWistribus,
V.G.perpetuumftjtumexcludat, tuocnullum efle jMacrimoniutr.pacecexdiccis,
quiaoonhabeturfic matrimonii cf- fentia . Lcge Hurud. d.y. diff.9. & Perez
dt m*tr. dift.t }.ft8.s. Ait lititit l*i , fM/V/ finii dtttMt inltnii m
centtnhtntt SUtrtmtmum , r Fintsaliuscflprincipalis, ad quem fcilicecquis
principalicer sntendcns,aliquidagit, Aliusferundarius,aquo quisnoorar6ap-
plicacuradagendum . CelebrasV.G.ucfacrificiumDeo offeras ; £rcecaufam,feu finemprincipalem
.Sed id hodiefacis, aliternon tacturus,quiaeleemoffnaminveoifti/eccefioem
fccttndarium,& aucm vocamusetiamimpulLivum , quoacluapplicarisadcelebran-
dum: nam illumprimum vocarefolcmusmotivum. 6 ICainMatrirooniocontrahendo,
poteftPrimo, efle finis tra- dcndimutu6corpon, quar 7 Secund6,
poteftclleiinisadliibcndi remcdium concupifcen- • tiz,
teuevitandiforoicationem, ve1habendicon)unciibnemma- tuamoblequiortim,
&(imilia,quT includunror quideminMatri- monio, fed tanquamquxdam fecundaria;
nam proptcrca vocau- tur, &func rlneslecundarii inilittttionis Matrimooii.
X Terti6, poftunteiTefinesqutltbetalii , quinec prunari6,iiec (ecundari6
tncludunturin inftitutionc Matriraonii, nampropte* rei funt, vocanturquefines
extranei Macrimonii, qutis fcilieet conjuge?ipfi nonrar6adhiberelblcoc ;
ejulmodiertfinisacquiren- di divitias, voluptatcm , bonum nomeo , hooeftam
familiam , &c. Hispoficis, 9 DicoPrimo CumquiscontrahitMatrimonium
moreordina- rio, illiqueconientitobfinemprxdictumprincipalem, vel obaji- qucmex
inclutfsinipfo principali fine, velob aliquem ex fTnilius
praediclislecundariis, noo excludendocxprefsc principalem , li- citecontrahit.
Ratioeft, quiaficfecoutormecn redditcjus infti- tutioni , & non eft , unde
culpa oriri pofltt . 10 Dixi ( moreordioario) nampoflet licitecontrahiMatrimo-
niumcum folaioteotiooefeobligandiad mutuam corpttrumtradi- tioncm 1
prarfcindendol copula , imm6 copulamexeludcfido, & fic fuifle Macrimonium
SS. Virginis , & S lofeph , lupra iofiouavicnus , & icerumdiremuscuriutinfra,
t.t.^i.t.n.j.fint s 11 Dicofecuod6. Siquisper fuum conlcnfum ordinct fuum
Matrimonium ad aliqucm ex finibus extrinfccis diOis *.8. non excludendoexprefse
fines illos matrimonii primarium , & le- cundanum, pcccabit quidcmexcommuni
feotentia cum Sancb. UJibwJh
«.prarlertimai. &Layraan, /#>.j./r.to. &tr+i 8.1. ey i alitfque ,
fed non mortaliter . Ratio ert , quia , licet noolitmagoadeordioatio,
cumimpliciteremaneant illi fines ,un- de ooofitculpamorulis: aliquaumcn adeft
deordinatio , dum nm explicitcinteoditur finisextrinlecus , &alienus a
fioibus > obquosinfticucum eft MatrimoBium. ii Qtiod li
excluderepturexprcfscfioesprimarii ,necconfen» tiretquisobligationitradendi
luum corpu* , &c. tu nc & Mitnmo- nium cffet nuflum , &
confcquenter id fic intendere , foret moruli- tet illicitum «quiaficirritom
reddereturSacrameotum . cj Dicoquartd. Quamvis fcnteotia difla num.lt.
probabilis (ic, &communiter rccepca, tamco probabilis elt eciam oppoli- U ,
excludens ettam peccatum veniale , uti fuftioent Caftrop. difr.l.
d»ff*uf.n.\0.n.l.& 4. Cooioch. dift.x j. dmt.i. mstX). & 4- Poot.
lii.}.cMp.zt.num i Vel cnimhi extrioleci finesexfe ho- oertaccm raoralera
habent, utcfletpax Rcipublicae , concordia confanguincorum, familiznobilis
confervatio, fornicatio viunr da, &c&cuncajo, te
venialiteraioopcccaturum, fiob ejuftno- di fines Matriraonium contrahas; quia
dum finemillum prioci- palem procreationis fobolis, &c non excludis, &
aliqueoaex his extrancis, qui ex fe hoaelti fuot, incendis, noneft, unde culpam
uliam commiccas . Quasenimculpacft, honefto medio* aualc eftMatrimonium,
vcllcacquirere iMud, quod exfchonc- ftumicemeft? Vel hiextriafeci fines,
exquorum aliquo moveris ad Matri- monium, funtexfe indiffcrenccs , qualis cft
finis divitiarum , voluptatisnon pcccaminofz, honoris, &c.dctuncetiamajo,
te nec pe-ccaturum veniaiiter , abllrahendo ab aliquo alio inconw vcnicnti;
Ratiociifcre eadcm, quia, dumnon excludis finerts, principalem,
exfcnullaeftculpa, vellealtquod temporaleacqui- rere, mcdioaliquo honclto actu.
Sancculpam noncommittic , qui celebrat Sacrumnon celebnturus, V. G.hodie,
nififtipcrtj dium lucretur, modo remaneat intentio pnncipalis (acrificandt in
honorem Dei , quaifempcrrcmanet, ut (upponimus , fiqui- dcm peccaminofum 000
efl, ficopenri. Icaigituriocalunoftro. Et adhocforccrefpexic Sanch./.r. n
lj.dum deniquefaflus ell , •in adhibcudis his finibus, nc venialitcrquidcmpcc-
cari, quiadumremanetimplicite» mododiclo.finisprincipalis , cseteri (ait)
ooiiUraluntfinesopcris, quammotivum,&appli- Dc confcnfu cxtcrno requifito
ad Matrimo- i nii valorem . 1 TNcerno confcnfui debct accedere mutuus confenfus
externus ( JL ut Matrimjnium valeat, turaquia nulluscoutracluscoofiftit»
nififiatextcrne; dcbetcnimcognotciabaltcro, cumquo contrv his ,tumquia
Matrimonium cft Sacramcntum^atqueidedexChri- ftiDomini inftitucione,
nccc(1an6ftgnum fcnlibile. IdiU placcC Sanch. Ub. i . dt mntrJ.io. ut dicat
efle probabilius ( certum effe, ego> dicertm libentiiis ) neque Onc
utriufqucconjugis cxcerno confcntu poflcMacrimoniuinconfiftere,ctiam fi
Dcusucriufqueconfenfucn incernuraucri<iucrcvelec: quod
prot'e£t6nimisclarumelt in hoc prxfentetcrumftatu,inquoMauimoniumcft elevatum
ad ratio- nem Sacrameiui , quod, ut dixi, fignum lenfibile , fecmdutu prxfens
ejufJcmDci D:creuiro, efledebet. , » Sedinterodmoonfcntumcxprimiqiaibufcunquefignis,
fatif». • m««, utraod6dicebam, eft obligacio, in necric,
ann.-ce!lari6dcbciitaccedere vcrbainiis, qttiloqtii Ppf- iditur obligatio
prolis generaodx, & funt> inilliscniro, quiloquclacuent.fufficerc aliafignajamfci-
coniueidebitum. dcfinituro eflc in jurc C. tum nf.&C.Tmdt ffttnf.
ecuminpoccnltbus loqutfufScerequzJibct 1. L i4r i » s It t 4 ad vtlidiutm» Matrimonii Autonch.
U.dtmsn. d.U. au.j, cum
fcxccntisAuCloribusibiplo»dduai?,quidquid»liquiipudcundera ibidcm negent cx co
, quod puunt Sacros Canones decrevifle , fem- perefle ncccflaria verb» in
potentibus loqui. Sed rationoltrx do- ctrinx eft , quia ex una parte hi Caoones
non recte adducuntur , fa- cilequeadeosrefpondctSanch./.osio.exalia
ver6ChriftusDomi- nus hocSacnmeritemMairimoniiinftituitpermodumcontractus,
feuntioriemcontnctusclevavitadrationemSacramcnti-.at quili- bctcootractus figno
impleri poteft . Confirmatur exCuncilioFlo- rentino, incuju* Dccrcto
deSacnmeiitisfic habctur: Ctnfeafai ftrvertarefularitnexfriJfuifecitMatrimiinium.
Nouillud (rtfuld- riw)nonergoferaper, * Am Utiti folitfoni, 4 lnquiresPrimo.
Qui ,cumpoflit trahitfolisnutibus, velugnis,pcccatner Refpoodeo, certcnon
iavcnio przceptum hac dcre: quare, quifignisutaturcertis, &nondubiis (namtunceflet
moruleob inccrtitudinem Matrimonii, indefcquentem, &obfcandala, ac lites,
indefacil^proventura )non vidco,undepeccatumcoramit- ivi*Sanch./.t.dicar,
eflcvcnialc, fi jufia caufa noo curdebeasutifignis, &nouverbis, quiaeft
,inquit, aliquam deordinationcm continens , in hoc 5o, iwumwijn.
Addezquumnonefle, atprius confentiens de. bcat expcclarc ad quodcunquelibitum
alterius. &c. to Siurgeas: Ecquodnarateroporisintervallumpoteftini
dereintcrconfenfum unius, &altcrius, ut Matrimouiuir dumcontrabatur?
Rcfpondco, quodcunque tempus concedit Navarrus , . ciutG.Hunid.
difp.i.dematr.drf.S.n.zt. dumalternonrcvocat. SiSeptenniumnon tranfeat,
dixitSotus. Si biennium, Henri- qucz apudSanch. /.<■/>. ».4. Siannus,
Ledefma apud Hurudum cit. Denique ipfc Sanchez id prudentis arbitriorelinquit,
attentis particularibus circupftantiis : nam Matrimonium (ait) clt Sa-
cramentumfundatumiucontnctucivili; quareillud tempus in- ccrcedere
poteftintcrconfenfumunius, & confenfura alterius, quod non dcftruitrationem
contradus civilis. Cumergoamul- tis circunftantiis peodeat, ancivilis contnctus
judicetur perfi- ftere, necne, extanto, veltantotemporis intervallo, rectccz
circunftantiz fomper erunt expcodcndz. Quiscn.mncget,ma- jus
tempuspofleintcrcedcre, quandoper principilcm, &, ma- jus, quandoperEpiftolas
miflas V.G.ad [ndia*, fiibiinveniacur unus ex Sponfi* , quim , fi pcr verba
inter prxfentes > Hxc icntentia eflctexcipieoda. nifi fcrupulisdaretaditum ,
dum fre- quentiflime timoratus dubiuret, tix fucrinc ■qwm hcwuiimuuikui
kuiiuucus. iii uw. " Excipiatur igituranobis prima fententia Navarri, mw
non exprimere coufenfum commodiori mo- dcntis quodcunque tempus. Quam
lententiam fequitur Boflius , fcilicetverbis; nihilominus, quianosin huma
libus, ne fub veniali quidem obligamur perfe&iflimo modo,
&certifljmoagere, ledfatis abundc eft, fipcrfecto , & certo modoagamus,
ideoetiami veniali fignis certis contrahens libcranduseft.
luCaftrop.i<.i.4#/>i>*/.f.7.ji.j.quiutituraliantio- ncanoftra. quu,
inquit, ubilexnoneft, nec prxvaricatio efte pote ft , ut dicit S. Paulus .
Verum bzc ratio non fol vit argu mentum allatum a Sanch. hic enira conteodit ,
u t modd vidift i . adelle leeetn oaturzdiuaotem, alicnumcflei recla ratione,
inhac graviflima recertiflimuramodum contrahendi negligcre. Expeditius ergo
nosnegamus, adefleejufmodilegcm, rctUenim ratio in morali- busnondictat
fubaliquadeformiute, oifiututamurmodoccrto, Bunautcm, utcertiflimo.
SainamtxctnjugHai frimetaftatiredtitat ptr fna figaa? J loquires fecundo , pro
praxi, Quinam priuseAinterrogindus, u t prtedict um confenfum externum przbeat
, vir , an mulier ? RefpoudetCovar.honeftumetfe,utpriusfzmina. At Joannes
Andreashoneltiuseflepuut, ut vir.quiertcaput mulieris, atque
huncfequiturSancbXf^.ix.eofdemrcferens. Egocenfee, fequen- damcoaiuetudinemuniu{cujufqucEcclcfix,utiufinuaturi
Ritua- li Romano , ubi de R itu fervando in matrimonii Sacramento agitur;
itamen RemanoRituali priusintcrrogatur vir , iPanormitana lervamus. abeodem tar
mul ier , id , quod in noft ra D raeceJi I $«uiw*4, Vtl figna fi ? 6
Inquirestextio. Quzverba, velfignarequiruntur,velfuffi- tadejufmodi confenfum
exprimendum t elpondeo, Regulageneralishaecefte. Illud verbum , feu fi.
requiritur, & fumcit, quod rert6 in cireunftantiis , in quibus
utur,exprimitinternumconfenfum. Quzautemin parti- culari, ejufmodi fint, fatis
colligi potcft ex iis . quz dixi paul6 fupe- rius , irJt fftnf. c.x.f.i.
przfcrtim * n. 1 7. & late habet Sanch M. 1 . demdtr.diff.i 8. brcviter
autcmCaftrop. /. t.fX Qn*m fimuUnttm vtrin ctntrnhtatiim hnhert dtbttnr } 7
Inquires quart6. Neceflcne eft, ut fimut proferant fuum confenUim,
&virraulier? Refpondeo , nequaquam , nam fatis eft , fi unus poftaltcrura
pro- ferat dummodoconfenlus alterius non fuerit revocatus , ifque rao-
raliterperleverarecenfeauir; fiquidem, necntiocontractus,ncc ratioSacramenti
ma)oremfimulutemreqoirit. !u Averfa?.). dt nuur. ftB.6. contraaliquos
contrarium fentientcs , iu etiam Sanch. teb.x.dt rneur. d.\r. cum aliis multis.
NecobftatConc. Ttidfef. 14^.1. deref.iptum enira, requirit qui- demprzlentiamParochi^&Teftiura.iednihilinnovat,
qooadfi- mulutem, dequaloquimur, &certeetiam inhumanisaliquibus
contraflibu» requiritur przfentia Nourii , & Teftium ; fed non in-
deinfcrturneceflitasfimuluneiconfenfuscootrahentium. 8 Confenfusautem
alteriusnonperfeverare, led evocari ccih teturvelexplicite,
utfipofiriveindputdiflentire, vel implicite 1 ut fiV.G.conientiatperverbade
przfenticum alia, velfi tran- feat trmpus, proquoforte confen/it, vel, quando
tempus nul- lnmfuitprcfinitum, fitranfeatuntumtemporis, adquantum in
talibuscirainflantiisprudenter cenfeatar ( fecundura varias fcn- tentias, quas
mox referam ) nonieextendiintentioconCrahentis . LegeG. Hurt. d.].d.mtir.
d,f.S. 9 AdditSanch./.f n 4-Si,alterovolentenon ftatim confentire , prior,qui
confenicrataffirmet Je confenfum nunc revocafleVpfi efle crcdendum,
quia,nificontrariumconftet,przfumitur quisconfen- fiflefubconditione,fialter
ftatimaflenfum przbeat , przfertim «uandoeftprzfens, necperProcuratorem, vel
Epiftolara initur dtctntTna.matr.e.i.a+o. ciunsMajorem, Leflium, Bonac. Co-
ninch.Covar.aliofque; &satioeflcadem,acmod6dicta, fedfioe limiutiooe ,
quiafcilicet Matrimonium eft ex iiscootractibus ,qui fubfiftunt,
nonrevocatoconfenfuabaltero, fialter 1 quocunquc temporc, confentit: Idquodnon
potuitncgarciplc idcmSaoch. lH.i.dematr. d.$i. ».7. io eo cafu, quo poft
longiflimum tcnv pus ratificatur Matrirooniuraab altero , qui fitte initio
confenferat , dequa refuolocoinferius. Dc Confcnfu dato abfcnd . 5. I. Per
Prtcnrattrem . t QUpponimus unquam eertum , &abaliisnaflio probarooi , i3
poueper Procuratorem coatrahi Mauimonium , illudque efle Sacramentum ,
ejufqueMiniftros, & fufcipientcs efle ipfiw principales , non ver6
Procuratorem . s Supponimus item ex Sacro Textu , Caf.final. dt frttterot. in
fex- tt. Procuratorera inftitutumadMatrimoniura,imm6&adlpon- talia,
cxSanchez, moxciundo, ut legitimusOt, deberehabere fpecialemandatum ad
Matrimoniura circa determinaum pcrio- nam, oonpoflclimitcsmandatiexcedcrc,
&necpoflealterumfi- bifubftituere, nifihoc exprdse contineatur in mandato.
Lege Coninch.ii/>.x «. ««*.«. «i»«.67.PoounJ.i. e.i j. Caftrop.d.a. d*
fftnf.f.9. Sanch./ t.dt mttr.d.t i.n.i aliofque. Et Sanch. qui- dem redie nout
, nonefle neceflariam fexuumdiverfiutem in cjuf- modiProcuratoribus,
fedpoflecflcduos vrros, vel duai mulic- res, quia non contrahunt nomine proprio
, fed alieno . Rccte •.•tiara nout Coninch.quemfequitur Averfa
moxciundus,(ufiicerege- nerale mandatum quoaliquisexprelse confenfiflet in caro
, quam Procaratorelecturuseft, &mandafiet, utfuo nomtne , cum ea
fineullorcfponfocontraheret. Cujusrationemegoputoeffe illam, qnia fic, eft ad
certam perfonara . Oenique reue nout Averf. fn.l. fttl.f. V. fam vtri . Procuratorem
ad Matriraoniura pofle efle cujuslibct xtatis, dummodo fitcompos rationis,
&cujuf- cunquequaliutis. Qyamvis ergo ex jure, C. sjfi gtaeraiit , de
freeur. ia€. in Procuratore rtquiratur ztas decem, & fcptem annorum, umcn
hoc nonrequiritur, nifi fecundura qualiutcm negotiorura, ubieft
neceflariainduftiia perfonz. QuareinPro- curatore , ubi non rcquirirur nifi
exprelBo confenfus , & de qoo nulii eft juris difpofitio in contrarium,
dictaxns nccef- faria nonerit. luPerca, RejinalJ. aliique apud Dianam , f .1 1.
rr.j. refi J. A» confittue Prtcarater debtat ia fraftatia Ptftcbi t % His
fuppofitis . Primadifficulns eft , an, quando is, qui futuru» efl coojux ,
conflituit Procuratorcmad Matrimooium, debeatejuf- modi manditumdare in
prxfentia lui Parochi , &Teftium ? 4 Refpondeo. Iurequiruntaliqui
apudCaftr./.r.»4- Vcrum cumcommunifentcntia >&cumSanch.Conioch.
&eodcmCaftr. /. c.n. t.eo* ciuntc, certum 6t, idnonrequiri. Ratio efficax
eft , auiaTridentinum requiritprzfcntiam Parochi ,&Tcftium,quan- do
contrahitur Matrimonium, utilliteftari pofliotdc jam coo- tracto,
nibilver6difponitdemandato adcontrahendura : atMa> trimoniumcootrahitur,
quaodoProcuratornominealterius prx- betconfenfum,
fuficipitqucconfenfumalterius, non ver6, quan- do coaftituiturProcuratoradillttd.
Advertendumuraencft, iu, dari ejufraodimandatum dcberc, utpoflit probari, &
conftare Ecdefiz, ipfumdaturafuifle. Quare, quamvis onlnes cooceda- mus, ut
habctSanch. i.c.n. 14. procurationcm hanC, (cu manda- turo, pofledarioretenus,
finelcriptura , ficoti poteft quodcun- De Matrim. Traa. IV. Dc Conf. 142
qaealiudmandatum, /Minwumen advertimus, pariraodo Itaredcbcrc,
idcmmandatumoretenus luilledatum. Hlc cumeodem Sanch. & Bolfjo d* matrim.
ctp.i »0J. Lege itero C0ninch.rf.a4. a) num. 77. dicimus , Parochum , cc Tcftcs
nonebtigari advidendum litterasmandati; ipfi cnim fo lum Tcftes cllo debcnt de
infocoofenfu Matrimonii fatlo a Procu- ratore, quiGtdcucto legitimus, nonvcrd,
uclegitimus cogoi- tus ab ipfis. t»»fl»fmt ctmjmgii, aateamam ttahat , quii
eferttur ej», cm. bcntelicere, dumadrainrilraot . Cumergoin cafu nortro.ultem
aJterconjux, quieltfanus, nenconlientit, utdictuna cft, inper- fonam ameniis ,
ficri Matnmoni um non poterit . Ytrba Preemraterit jut Matrmteninm . r j
Quiotadifficulus . Qurbus verbis debet Procurator trti ,
quandooomineprincipaliuip,Matrimonium contrahit? Rcfpon- deo . His, vel
Gmilibu» verbis : Taiiie»»f*ntit i» tefvtl accifu tt m vi- rum , x <■:
uxerrm , memtdtante, vcl Rlcifittt t» vtrmm , &ux*rtmn»- mmetaliiferfm*. I ta Sa nch. d///'. 1 1 . <•'/. a . 1 6. Sed
, qu 1 na m Paroehus debeat afliflcre huic matrimoniopcr Procuratorcmcclebrato?
Rei- pondeo ,
de boc agara infrl tr.i.d* fcltm».c.i. §.j. » ; } . 5 Secunda difficulus.
ConttituitTitius cjufmodi Procurato- rcm, juravitquefcperfeveraturumin confcniu
ad Matrimonium cumBsrta, v. g. feddcinde (efto cutnpeccato j antcquamPro-
curator officium impleat, revocatTitius confenfum , Gve ex- ptelse, (jveucite
pcrnova v. g. (ponfalia cumalia, vel per no- ▼um mandatumcontrahendi cumalia,
&c. VaLidumne eritMa- trimonium, fiProcuratorhujusrevocationisinfcius
contrahitno- mine Ti tii cum Beru ? 6 Relpondeo, nonforevalidum, etiam fi
folilm mente con- cttameedemPareehe, &Ttttibm fitri ,aJiita*»
feffimttefiarid* Mm- fenfumrcvocaverit,
quiacflentuleeftcontra&uiMatrimonii.ad- trim*»ie. Idvtn fitt,fi fnmwMmkt '*
'>/«*» ■ "«""•/"'*■ ~ jamunius COO- dtri, tamquiin
mxertmtx tmmc accrftrt 1 iffaa»tltgt»iiutirait»r.rm §. II. Per Efifielam. t
/""MJmcertum fitetiam perEpiftolam , utcartericivilescon- traclus,
poiTeSacramentuinMatrimonir celebrari folum hic cjuspraiimappooeredebemus,
quarohis verbisaffert Caflr. dia»diff.i.p 9- DM traditie, & acctftati*
mtrimfam* cmtrahenth efle confcnfum utriulque coojugis, nunc lenfus detkit. 7 Dices. Aliicontrattus politici valide fiunt
per Procurato- fem revocatum, quandorcvocatio, necparti, nec P;/>curatori
noueft, Uthabetur. L.Simand.jf.maodati, &at,vi; c. .s'.>, & io
confenfu Matrimooii . RefponJco, negatur coale ;uentia; nam Rc-lpublica, vcl
Ecdefia lupplerc polTuntconlenfum contrahcn- tium circares temporales, &
politicas , undeproquiete, &bo- no publicofupplenc incafudido; atcirca
Matrimonmmfupple- re nequeunt, cuni Gt de hjjus eflemia p.-oprius conjugis con-
fenlus, llnequopcrnullamaucloriutcmconuftere Macrimonium poteft. X
Nou,Cpoftconfenfumdaturn Procuratori,difleotiasquidero, feddcindciterum
cotemporeallentias, quo Procurator nominc tuoeontrahic, validum fore
Matrimonium : quiatuncjamadeft confenfus. ItaCaltrop./.r^.a. Trtemrattr ad
Matrimtnmm fi3e enftitmtm. 9 Tertiadimculuj. Quandoconflituifti Procuratorem
fitlc , & non veroanimo, feJpolteaeoterapore, quo Proruratornominc
tuocontraxit, veruro conlenfum habuifti , validumnc ejufraodi
tuumMatrimoniumfuit ? t o Rcfpondeo . Validum pronunciat Sanch. di3a d. I ! 3 .
quia aroadeftconfenfusrequifitus. VerumConinch. d.te,.dmi.9. «.7*. longe mclius
ncgat . Ratio efl , quia , cum priraa conftitut io Procu-
ratorisfueritnullaexdefeclutuiconfenfus,is non potuit ,quando
contraxit.Matrimooiumcontrahere, utverus Procurator tuuj, ergonulliter
contraxit. Ergo parum juvat, te longc dillantem confenfifle: oportebatenimde
novoPro.uratorem legitiraecon- flitueread tuum confcnfum exprimcndum . /*
amtntiam intidmi fe,t ProenrHertm c» »tlit*tum. it Quarudifliculus . Quid, fiimpcdiatur
tuus confenfus ex co capite, quodantequamtuus Procuratorcontrahat,fiasamens ;
valebitnc Matrimoniumcontractum ituoProcuratore, te perfi- ftcnteinamentia poft
mandatura incurfa ? t» Refp. ValereafleritCallrop l.e. n.i.ciunsSanch.Coninch.
Guttier. adde Bonac.f.i.^. j. n.i ?. 1« m4/r.cum aliis , quia Matri- moniumper
Procuraiorera nonrtt cx viconfenfus, quem habeas tunc,
quandotuusProcuratorcontrahit, policc euimevenire, ut
tunceflesebrius,vcldormircs,&umcnnemoncgat, inhoc cafu ebricutis, velfomnivalidum
efle illud Matrimonium ,fedfitex viconfenfus, quemdediili,
quandoProcuratoremconfticui(li,at mcntctuncfirmuseras, &fanus. ij
VcrumPont./.x.<.i5.«».r4.quemfcquiturAverf.9.?. f*B.6. y.Hettamr».
EtDian.a.)./r.4.n/.249.quemlequunturalii, afte- rit, nequaquamvalere.
Ratio,prztcrcaeteras, eft,quia (inquit Averfa . amentiaponit hominemextraftatum
humanicoroutiercii, immdfthamanxrationis; Undevideturextinguere omnemcoiu
fcnfumanteaab huju(modihominedatum . Confirmo efficacius, quiahicnonadefl
fufficienscoolenfusalcerius conjugismentc U- ni,
namquandohicconfentitacceptando, &feinvicemalteritra- dendo, femper
intelligit;feconfentiread Matrimoniumcumpcr- fona, quarlecundum
communemhominum, vel mulierum fta- Xum, humanafit: Atamcnscftextrahunc
l)atum,undehicvidc- turadeflieerrpr in pjerfona , qui Matriraonium nullum
finecontro* verfiaparit. Hsrclententiapolleriormihiarridet: Noto umen ,
locutionem eflede veraamentia , nonautemde Phreneliad aliquod tempus,
hsBcenimaEquiparaturebricuti, &non amovct homi- ncmiflatu humano. 14 Dices.
AtaJiaSacramenta validafunt, ctiam ficonferantur
amenii,fiisanteamentiamritepetiit.'Curcrsononidemdicamus
inMatnmonio/Refpondeo.quiafulcipiens alu Sacramenta, v.g.
quibapti7jtur,folumdebete(lelubjeclumBaptifmi, adquod latis eft, iUud petiifle,f
nec p^titi^ncm^'uifle_rcvocaum .atfufcipientes n-jueir. 1 Tm-eth*,
&TtfiiBut*$rmet , fettiam tiiitradere, & tradetienem * tc fafUm
ateeftart. Entiii, a»*m*d*tradu'i* , & atteftati*utri»f~ ant tmmtktMlk fit
ttram Parerhe, &TefiAmi . Exifiim* tamtn , ntcrffariamefft, qmed Parnhm ,
&Tefteiatn*fcant tmai titterat , ut fic fciant, tnjw traduientmmmlitr
acctftat, mt mcravit Canimeh . HzcCaitrop. a Dices,Is,qui perEpiftolam (idemqui
perProcuratorem ) contrahic matrimonium , ignorac , a n alter fic bene
difpofitus ad Sa- cramentum , ejufque cffettum lufcipicndum : ergo fubit
periculum cooperandicum pcccatoaiterius,fiforteille di in ftatu peccati . ;
Refpondeo. Cumqutlibetlitexiftimandus bonus, nifi con- trariumcooftet
,poteritaliusmoralicertitudine przfumere,alium efle bene difpoGtum • 4
llludccrtc advcrtendumeft, ipfos principales cootrahcntes debereeflein llatu
eratiae,non quidem ncceflari6eotempore ,quo> Procuratorcm conltituunt, vel
Epiftolam lcribunt , fed eo , quo ve- rifi mileeft, fore, ut Procurator nomine ipforum
contrahat , vel quo Epiftolaiegatur,quia.utdiximus, cVfusedicemus inferius,
ipti principalesfuntMiniftrij&fufccptores hujusSacramenti. Lege
Sinch.di;t*d.ti.n.z9.& 10. Procuratorautem ipfenonpeccat,fi»
dumcontrahitMatnmonium, efti j Prima,Sanch. l.c.n .{i.hlcappofitemooet, «jptimc
faduros contrahentcspcr Procuratorem , vcl Epiftolam,(ideinde per fc
ipfotiterumcootrahant, utccrtiusfitmatrimonium, fi forte ille-
gitimumquidintercurrit. Sttimrat (inquit) dtittrati*»*,qiia li- til im aJiu Saeramenrit,
manentreadem materia ,frehiitatmr^um tamen fnhtbttmr i» Sacramtnie Matrimenu ,
amia het fandatmr im raritnt com- traitmtcivilit ,q»iiteraritx ft ftttfl, &
fettt . Addetamcn (utpa> tebit ex iis , quae dicentur inferius tr. f. di
matrju Saciamj.\. nu. 5 , J nonfemperficriSacramenrum,
quotiesrenovaturconlienlus, ica folum, quandoprimdperficitur contraftus,
(iantei proptcr ali- quem dcfcclum legitimcperfeclus non fuit . 6
Secunda.PrudentcrmonetConinch.i.i4.n.8o./ar,in hunc mod nai :S*dhtc{ contrahere
fcil icct per litteras ) txtranectjfitarem nen ju*t fraUitamda,
a»iaalUviac»mm*dr*riip*ff»»t facili reftrrH . Haecille, &ccrte, etiam,
quandoclt ncceflius, fecuriorvia eft perProcuratorcm, quiro per litteras . Dc confcnfu conditionato . 5. L Sj"d ,
& quetmflix fit cenditi» t t \li Atrimonium fficutij&catericontraclus)
poteft,quan- IVl tumadpraefcnsinftitutumfacit, duplicimodocontrahi . Primd,
abfolutc, UtTeiaaxerrmdme*. Srcundo , lub coaditione , Ut,7*«/'a mxtrem duc»
,fi tuut Pater affrehaverir : Quiduo modicoo- trahendi valde differunt ;
Conlenfus enim abfolutus vult , & de fa- cfoparitcodemipfomomento,
quoexhibetur, translationemdo- miniiiacorpus. Atconditionatus vultquidem eandem
dominii translatiooem, fcdvult, eam non habcri , fi appoGtacooditiodo ficiat.
LcgeG.Hurt.<<.7.d«f.t. a Hincfit, ut Matrimoniura, abfolutoconfenfu
celebratum, nihil cxpeclare debeat, ad fuos efFetrus producendos. Debeac vcrd
relebratum confenfu conditionato,' lufpenditurenim per- feclio contracrus ,
ufque ad-adventum conditionis , nam pro- ptcrei nihil intcrim innovandum,
necconjuges feuttales tra- darequeunt. J
Jamvcrtejufmodiconditionumdivilionesvarixlunt. Prim* cUviuoi Alia cft de
prrfenti : ut, Z> ince fivirt* ,t . Alia de pr«teri- to, & Seq. 143
to,ut,Ttdue*J! fntrainttrfuifii ; Aliadefuturo, ut,r#d«r» > fi Vanarmum tt
trnnsftrit : fit*nt*m detem dabit , Crc . 4 Secundadivifio. Quxcunqueexdictis
conditionibus poteft efle de re impoflibili Phylice, ut , fivelnbu ,fi yel*fti
» &*• vel >. de readraoduradifficili, quacaequiparaturirapoflibili,
imm6& im- poflibile vocatur, ut , fnnantimnurtummihidenavtrii, vcl de rc
irapoflibili raoralitcr, idetidereturpi, feu concrakges, ut, fi mendactum
dixtrii , &c. Rurfuipotefteflcderepoflibili, fiveneceflaria, Mjtcr*t mk-
turSel, fivcoontingente, irt, fiN*vtiex Afiavtnmt . 5 TerciadiviGo.
Haecconcingcnspoceftefle, vel folumdepen- 6. VL fubctnditian* tnftHti,'
frUtrit*. ■ Mk i J- *W»«'lnV"fV«» w f - — , densi cuapotcftate»
namideodiciturpoteftativa, ut, fi ibif, Velcafualit, Ut, fiernt fulgurtbit,
fiNavis ex A/t* ventrit, f^haecenimintuapoteltate nonlunt; Vel mifta, idclt
partim depeiidensituapoceftace, parcimiporeftacc alcerius, ut,y> #-
eium»Regtimpetr*vere, id enim dependet ime acceptante» oc i
Regcofliciumconferente. . . , 0 Htccemoneo, hasContingentes condiuonesnonrard
appo- ni, unquam termioos, veltanquam diem prafixum, non un- quam conditiones,
Ut, Dntati, fimaritturmtns pnter, \Actt.n**n- da merittur - 7
QuarudivifioadmodumnoUnda. Conditiouum aliaeft,quae ineftcontraflui,
&icontradtucxpofcitur , fine qualcilicer con- tradlus cffe noo poteft , ut
, Tt dnet ,fitn cinfenferis . Alia, quam con- tradhisipfcnonexigit, nccumcncil
contradtuiconcraria.uc, St fattreanftnftrit, fimtndaeiumdixtrit , fi furtum
ftttrti, CT-. Alia , quaeipGcontradtucontrariaeft, ut, Tt dntam, fi nan
trnnfiultris dtminiam tni terfarit *d fraltm ttmrandam. 8 Qyinudcnique Aiiaeftpofitiva,
uttunt praecedentcs, prae- fertim quandodepcndcntab altero ex conjugibus, ut,
Ttdnet, fi Rimam aiivtrii. Aliaeft negativa, ut, Ttdnei,fi" adtvtrit. 9
Advertoprimo, aliquos nib.il diftinguereinter conditionacum ,
&confenfumconditionatum ; Sed certeSanch. lib.t.difp.t.num.f. benedocec,
confenfura pofle efle condiciona- tum: Matrimonium verbnequaquam, quia nimirum
, quando confcnfus eftcondiciotucus , nullum adnuc eft vcre Macnmo- nium;
atquandodeindepurificauel» cooditio, fic verum Matri- monium , quod jam nullo
modoeonditionacum eft , fed abfolucum ,
quiaperadvencumcondicioniscranfiicinabfolucura. Videsergo ,
quoraodoMatrimoniumnunquameft.nifiabfolutum. Moneo ni-
hilominus,nos,&Doc3orespammuci hac voce Macnmonncon- dicionaci, pcrillam
foliimlignificances, cuncMaCrimomuranon- dum eficperfedium. . 10 Advert6
fccundo, quando inferius fxpcdicemus ,perali- ?uas conditiones exdiflis vitiari
conrradtum Matrimonii, fen- iim eflc, cuncMacrimoniiconUadluraefle nullum.
Quandoau- tem dicemus, aliquamex iifderacondiciooibusreiici, Teuhabcri pro non
adjedta lcnfumcfle, contradlum cfle validum, decon- dicione aucemillanihilefle
laborandum ; cumhabenda ficpcrin- de, acappoGunequaquarofuiflcc. Sed per
fingulas conditioues f /"^Onditiodepraefenti , veldepraeteritononfufpenditMatri-
monium,feunon ieddieilludcoiiditionaturo,fed,vel eft, certdMatrimonium, vel
certd.non eft . Ratioducitur exnatura contradtosconditionaticuiuicunquc.
Sienimconditioexiltit, vel extitit , pra purificata eft conditio , <3c
conlequcater certd contra- ftusobligat; fiverononexiftit» velnonextitit, jamnon
eftcoa- ditio,&con(equentercontractus vitiatur, & ccrtononobligat .
quiafolumfubilla voluit feobligarc contrabens. Ica Sanch. Ub.t. dt m*tr. d 6.
n. 1 dc Lugo d.ii.d* Jufi. n.\if. aliique . s Excenditur hxc dodtrina ad
conditiones curpes ; quamvis enimmoxditlurifiraus, cooditionem turpcm de futuro
vitiare contratlum , & illum reddere nullum , tamen eadcm conditio cur-
pisdeprarlenci, vel praecerico, ficuti non fufpendic contracturn , «juia,
utdidrumeft» conditio deprzterito, vel pratfenti certo exiftit,
velcertonooextitit, iunon vitiat. Ratio autem diffie- rentiae eft , qnia , ex
turpi de futuro ,al licerenrur homines ad» turpia patranda, li contradtus
fuftinenduseflet , mcdia illa turpi conditio- oefutura,
athocinconvcniensnonadeftinturpidepraefenti, vel «leprzterito, cumtunc
fupponatur, dclittum jam fuifle patra- tum,ergononeft, undenonfultineatur. 3
£xteodatur,etiam eademdoclrinadaUa.tT.ad conditionet depraefenti, velde
praetcrito, phyfice, impoflibiles ; id, quod colligetur ex d icendis mox st. t.
& videri poflu nt Poncius , Ub. } . e*f. 4. ».ti.& Caftrop. !.$.}.
«.«.excendences; Thomasver6 Sanch. tib. j. d.A,. noncxtcndens. 4 Inquires. Ad
valorera Matrimoniirequiricurnecognirioexi- fienciseulisconditionis, v.g. (i
fictecumconcrahat puella, Si tt mabilisy vtl , fibabtt , vtl , fihabuifii
tfficinm * Regt , tte*m cintraha : necefleneeit, utipfafciattuamnobiliutem, vel
tuura officium ? Quodfinonnovit, dicendumneeft, nooftatim,fedfolum,quan-
donovic, forevalidum Matrimonium? f Reipondeo. Ita p.uat Conim-h. A.i$.d»b.\
.n.d . Ratia eft , in. quit, quiaad Matrimonium opus eft ,
ucuterauecootrahenslciat coafcnfumaiterius. AtLncaluhoc, dum puclla udcit tuam
oo- biliucera, non potcft tibi notui efleejusconfenfut, quia » ft fu|>
cooditionefibiignou, conftntit, nonminus ejus diflenfus conu- cipoteft,
quimaflcnlus. Confirmatur, quia id eflet, ac fi diceretpuella. Aetifhttin
vtrnm, vtl nen ttifia, quopatlo certum eft , clsc invalidum Mauimonium. . 6
VeriimSanch. & G.Hurcad.rf.7. diff.x. ciunsSanch.quos Ic-
quiturCaflr.i.i.^.ii./r.i.merit6pucanc,foreftacimvalidum Ma-
Uimonium.fivcraeftcondicio. Racioeft, quia, pucllanon con- fcntit fubeonditione
nobiliutis , vel officii , fibi noti,fed fubcondi- tionenobilicatis, velofficii,
fihaec exiftant, huncautemconlen- fum jam tu cognofcis , licctnoncognofcasillum
ut procedentem i cognitione nobiliutis, vel officii . Ad confirmationem dic,
cfsc difparitacem roaximam , quia formula illa, oecafscnfum, nec difsenfum
determinatc fignin- cat, cura incafu noftro clare fignificetur, ut didumeft,
cpn- lenfus determinatus fub exiftentia conditionis, licct, non tub ootitia
illius. 1 7 Exdictisigitur, eritquidemnecefse»utpuelIacognofcat ,an tu lis
nobilis » vel officium obtinueris , ot videat , an Matrimonium fuerit validura
, nec ne , noo vcr6 ut illud vaildum tut . §. III. Subemdittani di futurt
neetffaria. 1 A Conditione dc futuro neccfsario, uc Duc c in nxartm B/r/4«, zV
fiert filarittur, nonfufpendicur contraitusMatrimonii, ficuti, necccctericonuactus.
Ratioeft, ouiapraedidacondicio, umadfufpendendumconlenfum, quiraad
demonftrandam con- {enfuscertitudinem appofiu efsecenletur;ut fenfus fit
demonllra- tivus, nonconditionatusfic- Sieuti etrtnm iH , er*t ifiri [tUm , fic
ctrtumtfi mt Berttmduttre . * Quodfitacias tenfumfic: D*ciBtrt*m, eitm er*t
trittnr Se4t non cic mirum , te debcre expectarccraftinum,qui: tunc illud Cr*t
efttempuspraefixum. Anver6, in hKpofterioritenfu,haec ver-
baconftituantMitrimonium, aalponialia, dixifupcrius, tr*ii.\. dtfpenf.
r.a.§.t.».;o. J Addo, evcnirepofse, utcontrahentes, fiveex ignorantia ,
fivcconfult6, verc voluerint cxpediare prardiclse conditionis ne-
cefsarizimpletionem (id, quodcftcxconjeciuriscoLligcndum ) &
tuncfulpenditurfincdubioconfenftts, quia tunc,ut fupponi- mus, vere, fub illa
confenfum praebucrunt , cicvoluerunt tacere fenfum nnm. fraetd. explicatum . 4
Atqueex hoc Addito vidc, anconciliarepoflis Pontium,& Sanch.Hiccnim Ub-f.de
m*tr. J.z.a.^.habccdodtrmam i nobis ha- dtenusallaum, Pontiusver6, t.l.c.i.n*m.xi.
dumcamcxparte negat, videturconfideralseid, quodnos inprawiidlo Additomo- nitum
voluirau*. 5 NoUt ibidem mericeSanch. l.e.unm.i. fi coodicio in fe fit
conringens, fedcerc6fucura, uc, Si Antithrift*t n*feet*r , non
fufpeodereconfenfum, cumenimid ficdefuturocerto, aequiva- letnecelsarid ,
Nonergoafscntior Pont./»f. e. n.i {.dicenti, con- fenfum tunc lufpeiidi ufquead
conditionisevcntum; ciiinenim ficincercum, inquic, quando Antichriftus V.G.
nafcetur,debe- bit expedlari ejuscemporisadventus. Non, inquara,alisentior ,
dquidem tu non con tra x i fti fub coodicione , Si Antiehrifim ttli tim.
farinnfcttnr, fed fi Ant iebrifint nnfcetur , quodccrcumeft, & tibi fatis
cognitum. Netamenexcidathlcdebere etiam addi illud , quodmod6 ad- didi
»«>».». tr ?• fi. IV. Sub etndititn. dt ftmi MR taMffi . Ubi. AN ,
ADVENttSTE COWO/TJDNH , fir navutttnftnfut. t ¥ Ncoofenfu (ic V.G.habito!
Ttduet, fi ?*ttrtuuictmftuftrirt JL vtl,fi~Av*t tuusttdttavtrit seyt, Cerciim
cft > Matrimonium fufpendi , quiafubillaconditionecontrahis : accedenteaucem
di- dtocoofeniu, veldoce» certumicem eft, Macrimonii obligacio-
nemlublcquidebere, cum jampuriricaca, ideft, pofiufitcondi- tio»
cccldemdicdequacunque aliaconditioneetiam vana ,dum- modo non fit turpis , ut
Teeum eantraha , fi rvtrh vtn*tum , fiin ttr- rntnixfnttf cVf. quiacontrahentes
non prohibcnturponerecx fua libertate (elto imprudentcr) conditiones, quas
velint , mod6 nonfint turpcs, nec i lege reprobatz . lu Averlaf f.dtmurim.
ftit.6. v. iJ«<«/ijcontra Sutum , &alios. a ScddifficulUseft graviflima
hic , <3cin fimilibus confenfibut condicionacts, vel Contcnfibus
refpicientibus tempusfuturum,ut Ttduce, ftt*nt*m dtttmmtbi *ftguavtrit, Ttd*ea
frt dii ernfiin % iu quibus certumeft,nooefseMatrimoniamanteadventumpnc-
fixitemporis.' Difficulus (ioquam) eft. An purificaU jam con- ditionedotis,
feuadvenicnce cemporc defignaco, debcasicerum adtum conlenfus exhibere ad
valorem Matrimonii , ao fatis fit priorillecon(en(us exhibitus anteconditionis,
vel tcmporisad- ventum, itautconditione, vel tempore pofitis , ftatim, fine no-
votuoadu, validumlitMatrimonium? J Refpoodco . Duas dc more dsc feotentias.
Primafuft inet,non tequin fiitttra ceatintenti , De Matrim. Tra& IV. De
ConH requiri.iovumconfenfum, fcd ftatim validum efle, poGta coodi- ti»nc,
Matrimonium . lt> Sauc. /ri.r. d.i. a.f.Coninrh. d.19 n.i 1. G. Hurud.
d.jjif. de Lu£od, /*//. d.zi. §.1 4. ».? 86.& iterum dt
fa».4.i$./f3.f.».ili.Oltrop.<(.i.Mi.$.2.».(. *:>'V** nbipfit cit. quorum
potiflmu ratio eft , iuia confenfus illecon Jitionatus verus coiifenfuseil,
licet (quialubillaeonditione) itnperkdus. Sier- gonoocftrcvocatus» utfupponi
(emperdcbet, idem manct, ad- venienteconditione : Sc quia non amplids pendet i
conditione , jam pcrfetluscrit, &abtolurm. Utquidigitur ncceflariacrt aitcrius
noviconfeofus acccflior 4 Quod fiab his Audoribus requiras ; quandonam ex vi
Tridcn- tini Parochus ,& Teltes dcbentafliltercdifroMatrimonio.quando
fitconfenlusconditionatus,anquandoimpleturconditio? RcfpondetSanch.
/.r.quandofitconfenlusconditionaras, quia tunc vere cxhibctur confenfus ad
Matrimonium ; Sicuti iidcm afli- JteredebentMatrimonio, quod fitpcr
Procuratorem, non veri conllitutioni Procuratoris . At veroConinch. &Hurtad
l.cit. ref- pondent, debereafliftereetiam, quandoimpleturconditio. quia illi
debent efleTcftes Matrimonii ,atTeftes efle non poflcnt Matri- inonii jam
contrafl i , fifolumafliftcrent conditionatoconfenfui , nonverd
impletioniconditionis. r Verttm fecunda fententiafuflinet , requiri novum
confenfum , fine quo illepriorconditionatusconfcnfus ,ctiam ad venicntecon-
ditione, conftituerctfoliim fponlalia abfoluta, nonvcrd confti- tuerct
Matrimonium . ItaPontius/.i.. dtmatr. f.14. citansS.Tho. aliofque.
Ranniusfuserr«A.i2.7.io.Lateitcm Deciiio R"t.eapud Dian.p.6. in tnUttibn
Dee.z. aliiqutr , quorum ratio przcipua efle debet, quialicer
illeconfcnfusconditionatus Gtccrteconfenfus", tamcncft iroperlectus,
utipfi Adverfarii fatentur : ergo, etiam adveniente conditionc_ , impcrfedtus
ex fe mancbit . Probatur confequcntia , quiainfe remanet illeidem, quierat
antea, nec «dveutus cooditionisaliquidinfluitin illum. Quarc, fi tuncnon
habcbat eraeaciaraad perfcdte obligandum , nec habebit ex fe 6 Quodautem
confenfusconditionatusnonhibeat Unumeffi- caciam, patct,
quialecusnonpMrctvaliiiercvocariante complc- tamconditionc-m; fieutinoii
poteftconfcnfusabfolutus. Etfccus, huicconfenfuiconditionatononprxva<cret
confen(usabfolutus , quoquis iniit cum aliqua Matnm i>ni utn abfolutc :,
rehctaca, cum quaantecompleumconditioncmiub conditione contraxerat, ut prxvaleredocemusomnes.
7 Quare licet ( ut videri potcft apud Auctores ciutos ) conccda-
turrjuimodironditionattimconicnfummododidtoimperfedtum ,
obligarecontrahentemincrctcrismatcriis.in quibus, adveniente con Jitione .
regulariter ,nondebet,aJ inducendam obligationem, accedercnovusconfcnfus,quia
contrahcn* voluit, feobligare pro illotcmporc, nuoaccedetconditio; idtatnenin
Matrimoniocoo- ccderenon poliumus ; nonlolum, quia, cum graviflimusfit, dc jn
JilfoluSiliscontradlus, requirit perfcdtilTimurocoiifenlum ,fed> quia in
Matrimonioobligatio non oriturex promiflione, qua (iequis velit obligare, led
ex iplo actualiaclu , ex vi cujus eflicaciter fc obli- gat; huicenimaclji,
tanquam materix proximz» adhzretratio Sacramenti a Chriito Domino inftituti . 8
Exhisvides, inhacfcntentiaParochum, cc Teftes huicno-
voconfenfuiaflirtereomninddebere, quiafolum per hunc confen-
lumcootrahiturMatrimonium.cuminconditionato, conditionc, adfit
(olumratiofponfalium . 9 DicescumCaftrop. ciuto. Quando Matrimonium de .
fenticontrahitur, priusfuum confenfum exprimit, v. g. virfub conditione tamen
infeimbibiu,quod raulicrconfentiat , qua con- fcntiente, opusnoneft, utvirde
novo confentiat, fcdcjus con- lenfus, quiinfeconditionajis
eratantcmulierisconfenfum, red- diturablolutus, ccperfedtus mulieris confcnfu
advenientc . Iu ergoincafu noftro, advenicnteconditione, non erit neceflarius
novusconfcnfus. 10 Refpondeo. Negariconfequentiam poffc Nam viri con-
fenfusdcprzfenti, moraliter, ccfecundumhumanacommercia, idcmcenfctur
cffeante,C<poftmulicris eonfenfum : quod cert6 nimis manifeftc non habet
confcnfus lub futura conditionc , qui fo- lumpcrfeverarejudicaturcxeo,quod
nondumeil retrocatus :at il- ledeprzfcntiidemcenfcturdurarc;
quiatunccliotur.ccquidem prudcnterjudicatur,acfiadtualIiciaturpolt mulieris
conlenlum. Quare ronfenfus novus non eft neccflarius . Confirmatur ,
quiaviriconfenfus dcprxfenti ,iuprzeiditcon- ienfummulieris, utexcircunftantiis
clare apparcat , efle vir io talidifpofitione, ut, fimulier, primdcoofenfiffet,
(equerctur , & ipfecumiuoconfenfu; Quarenoneit mirum, finovusnon fit
necellarius; (ufficitcnimconfcnfuscumejufmodiarTcctionc; id , quod certc non
eft in cafu conditionisdefuturo, in quo multz pof- fentcontingercmutationes,
&C. 11 Exhisduabusfententiishzcpofterior roihi certiorfit:coe-
teruraprioremfententiam, cum ea untorum virorum fit .commo- daqucrationc
fulciatur, quafrontc improbabilem appcllaveris ?
Quaremcrit6utraraqueproUbilemefl"c,fupcrius,/r.i.i<#/>#»/;r.j.
ia.rn.iS. indicavimus. Condith,/, Tntij,* di/ytapiverit. ix Jamvcrd,
exallatadecifioneconf.quitur decifio illiusfiml- lisditSculutis. An Matrimonium
initum inter impeditoslubcon» ditionc, fi Pontifex difpenlavcrit , fitvalidum,
Itatirnacimprtra- turdilpenfatio, anpotiusfit nccclle, ut poft eam impetratam ,
novus conlcnfusaccedat ? 1 i Relpondeo.Sanch.ConiiKh.Hurud.Caftrop./. r. non
requi- ri, Pontius ,aliiqueciuti , quos ego lequor, requiri,confequenter acptz-
puunt . Rationes przcipuz pro utraque parte fu nt ezdem didtx, nam propterea
idem de utraque fententia judicium i ».u. An huctniiti,, fi Pvuiftx d.fttnfibit
, fit 14 Circahaocconditionero, SiPmtifix d,fttnl*vtrit , . hacoccafioiKPrimo,
an lemper fitconnumeranda interconditio- nes contingento ? Refpon.leo. Non
fempcr. Namin iisrebus, in quibus folet difpenlatio coucedi, (licctfolumex
gravi caula ) intcr contin- gentes eftannumeranda, atque adeo erit obligatio
expectandi , doncc, ca impleatur modo difio ovm. t.Iniisverd, inquibuvdii-
penlari k Principenonlolet, conditio difpcnfationis eft connu- meranda interimpoflibiles,
feutstrpes, dequibusmoxir.r.Talis clict dilpeniatio
tnatrimoniiinCerfratrem.&fororem.Quarc hi (emper remanebuntinhabiles ad
Matrimonium , five apponatur conditio difpenfationii, fivenoo. idtm
igitureritdicere: T.%tt4 dnre mtam ftrtrrm, fi Pnpadifptnfnvtrit , acdiccre:
Eg,t,mt»m fonrtm dmtt. tf QijxrcsfecundA. Quifnam obligabitur procoarcejufmodi
difpcntationemfolitamconcedi (idemdicdealilsconditionibus , quzprocurari
dcberent, ut Patris confenfus , Advocati confi- lium, &C ) fiquando Matrimooium
fitfubdidta conditione dif- penfatioois contradtom .
RripondetCaAr./.r.ciunsConineh. neminiex contrahentibus id per fe incumbere,
nifi ad id fpeciatim lequis obligaverit . Incum- bet ergo ei , inquit , qui
cupit contradum perfici . Expenfas autcm * ait, debcrecfle communes, quia
utriufquc ncgotium gcritur . Quoddidtumefldcmatrimonio, dicdefponfalibus,quando
fiint contradla cuin d idla cond itione . Dcdidtij expcnfis roulu dixi
Tr.l.tttf.t $.7. 2, ..7. Si Pnttr tntftnftfit , t* Occafioncitemprzdidlorum, quxruBthlcDodtores.
I. Quantum tcmporisdehetexpeclari, fi nulloprxfinitotcrmin» aliquis iuc
contrahat . Tt dnt» tfi Pnttr mtmtvtl runstenftnftrit f • Quxruntll. Quid, fi
Paterconfentiat, fed deiodeftatim con- fcnlumrevocet, repugnetque?
Etutraqucquxltio critetiam ira iponfalibusfubcadcmconditionecontradtis. 17
Refpondeoadprimum. Prudcntis arbitrio (utfieridebere diximusfzpein
fimilibus)critcompetent tempusdciinienduni. 18 Refpondcoad fecundum,
tuncnoncflis pofium conditio- nem, quia illa cclentcr addiu repugnantia,
abfolutum Patris confcnfum moraliter.ionoflendit . 19 Major dn»iculuscft,
fiPatcrinitio repugnet, (ed dcinde confcntiat. loquocafupofiUm
jamcfleconriitionem,atqueaded> matrimoniumobligare,
docetConinch.&Hurud.fupr.cit. Nom effepofitam, undcmatrimoniumnonobligarcdocent
Sanch./. e. A7.» o.APont./.J.«/f m*/r.fi7.«.it.quia, fi Patcr repugnavic ,
avoUvitobligatio. S.d Jic, amice,curpertcincafu i».i8.allato,
ftatiiii,atquePaterconfentit,nonfirmaturmatrimoniuro,atnunc,
ftatim,acPatcrrepugnat,cvancfcitobligatio? Vellemi te bu/us paritatis
difparitatem . 10 Idfortaflc viditCaftrop./«r.r;r.iM*i».7. namproptcrca huic
difBculuti ita rcfpondct, ututrobiquc confidcrct celerem con- fenfus,
vcldiflenfusPatrismuutioaem , nam, firogatus Patcr , inquit, iufirmitcr Jifleniia:,
utprxfumi noo poflit, intra breve tempusarbitrioprudentis, cjuscoufenfum
obtmendum cfle , con- ditioabfolutedeficit, kcusverdficonfcnfus cjus
obtincturintra. breve tempus, umetiirebcllis primum extiterit: Sicuti imple- ta
cenfcturcooditio, CPontifex dilpcnfavcrit , umetfi primx, ftfecundx pctitioni
non acquieverit, fi poflea difpcnfatiooemi conceflcrit. ai
Quoddictumcft,ccrtceftiegulariter. Caetcrum redlemo- net Averia^.j At
matr.fcci.6. r.Stdhttrtr , fi intcntio contrahco- tiumfuitdcconfcnfu.queraflatim,
audito negotio, daretPater , tuncad primumejufdcm nutum ftandumefle. Videapud
eundcm ; quidfict, quandoPatcrtaceat, dkfimilia. »x Si Pater erat mortuu?, cc
tu appofuilti Matrimonio tuohaoc conditionem, SiPtri tUttbit , impoflibilcm
conditionem l iailti , undede hocconicnlu idem dicendum cft ,
nniverfimdcconditioneimpoflibili. 15 Quid, CPatcrdeccdat, priufquam *j Quid,
potuerit? Puto.tunc ruio,iuncimpleumeflecooditiooem . ccmatrimonium valere-
Ratioeft.quiaejufmodi conditio, Si Patrifhrntrit , regularitcr ap-
pooitur,nepatremfiliusoffrndat, fi fortr r.arrimoniumcligatfine ejuscoofcnfu ,
qux ratioccftat, 13 jam iple dcccflerit. 14 Dixi DixifreguUriter) Sienim vereappofiu fuiflet
propter ali- quid dependens i viu Patris , tunc f» ne nullum erit Mauimonium,
quU ad venir e uon potdt conditio requifiu . Smk tttduum* d* fmtmr* imftfiMi
fmyfiti. Ubi DM FVTViO UVLTVtd D1FFIC7LI. i T TT» quctunt dicenda, planiora
fiant, cria dirtioguamu» KJ oportet. Prim6, contractuacotruriuoeade Caput V- §.
V. & VL 145 ralibu». Secund6 , ulcimasTeftacorumvolunutea. Terci6,coo-
traClumMatrimorui, quandohatcfubcondiciooeimr*oflibili eihi- beotur.
EteaemplumquidemPrimieft: EimmtAi vtmd*, fi tm ^Uiu. Secundi: R*Ummm*Tui* mtt
ktrtii, v*ll*tmtmri*ttmtmm, fi mtMk. Tertii: T, dmtt m mmm, fi vtUUt, fi C*Um
m+ "\%o7r6excommunifententiaDociorum> qoos habes apud de
Lugoi»/^.i.a»J».J40.&apudPonU.|^.| »ic.inprimo, boc eft iri
contraaibuscommunibu», condiuoimroffibUit vitUt, feu if>
riutdictoscontractui; iuutin exemplo aUato illa veaditio , Gt nulla Ratioeft,
quUeaconditio, fubquafadaeft vendicio, poni nec;x>oipoteritveoditio. 1
RurfuiexcomrouoitencentuDoaorum, quot apud eoldem nabes'*. infecundo,
hoceftinomnibusultiroisvolunutibui (ex- cipitPootius/.t. inftitutionem filiiin hatredem
, quando inpotefta- tePatris eft)conditio impoflibilU non irriut
dilpofitionem,ied ejuf- rnodicooditioreiicitur, acfiappofiunonfuiflet.
Videumenom- nin6, quaedicam>.o. UndeineiemploaUato».i.debebuncTitio
illacrntum. Ratioefti quUlicetnunqiumevaiurautabfoluuilU Teffatorisdifpofitio,
propterci quod nunquam cvenictdiaa con- ditio;
tamcn]esislatorinlc^ibu4affereodiimox».9.iuflatuu,fi- *e necaptiolse
haedifpofitionescam roalo publico uiveherentux, fi-
vequiaprarlumit,Tc(latorcmiuveUe. 4 Deniqtieexcommuniitem, «ccrtaleotcntia apud
Doclores *ox citandoi , conditio impoflibilis tn Tertio, hoc eft in Matriroo-
nio fehabetficuii indifpofitionibus dictis ultimarum volunta- tum,
ooneoimirriutdidumMatximonium, fed ipfa reguUrirer (utmoxexplicabojreiicitur,
acGappoftunoo (uiflet, * Matri- ss?vtaaij!a£Siasass&^at viter explicare. c
Equidemeeler>errimaeftdifficului , cur in cxteris contra-
ttibuscondiiioimpoffibUisillosUriuc, oonverd in Matrimonio/ Si rcfpoideai,
quiaDecretumcftiGregorioIX. imt.itttmiit.4tf- ptliiii , Gcutiquoad difpofitioncs
ultimarum volunutum , iufanci- tum clt i LegibusCivilibusmox Mm.o.afferendia,
nullo modou- rjffWii. NamPrincepspoteftquidemin rebus ceroporaUbus pro- pcer
bonum communefuppleredercctum confcnfiutubditoruai,c*T lu fecicin dictis
ulcimiidifpoGcioaibui. Ac Ecdcfia non poteft fuppleredelettumconfenfuiin
matrimooio, quod , uttupravidi- nus , celebrari , nifi per
propriumcoatrahentium conieniuro, oon *°6 TanuviUefthatcdifficulusDurando,»'»
j.d.ijM^outdi- «ritieminimeperriperc, unde Ecclefia Matrimonium celebra- tum
fub dicla conditione validum pronunciet , & ideo hanc difficul- tatem
Dottoril usfolvcndam relinquit .EtSancherquidemW*. s-d* mm*
d*.poflquamretulitiexalioromexplicacioncs diQx difpofi- tionis G regorii IX. in
qua ejufrnodi Dtcrcrum continetur , ftum ip- ie adhibec . Ouin autem harc non
placeac Joanni de Lugo/.<-»*} c *. fuametiamistmdit, tedcui, foruflctuus,
perindcacmeui ani- rous, oon omnino conquiefcit. ... , 7 Nosigiturfarilentvuro,
Otcertercgiara ineuotes, duo fta- umuscumComnch^9.;<'«»-4*-quemfequiturG.Hurud.d.7.d#
m*rr iif.io. Dicoenira, Primo, Ecclefiam , ficdecrevifleregu- lariter, quia cum
nefciatur intentio contrahentium, an fcilicet
contrahensadhibueritilUrnconditiooemimpoflibilem fine animo contraheodi,
aopotiuscum verocontrahendianimo, ocloluroil- lam
idhibueritperjocum,velperignorancUm, Ecdefia przfumic hocpoflerius,
quodeftintavorera validiutismatrimonii, 6ccon-
fcquentervalidummatrimoniumpronuocUt, & condicionemha- bet,
tcGadjcdaoonfuiflet. 8 Dicofecuado. Siuroenconftet, conditionero ilUmimpofli-
biletnappoGumfuiflefincanimocontrahendi , vel animo voleodi vere expectare
illam , cercc> in foro confcientUe nullum fore Matri- inonium,
&probariliidpoiTct, etiam inforofori.rumpropterei aotccedcntidido, &
«.^.appoluiillud ftcgulariter. ) Ratiocft, ouiaconfentuiMatximonUtotus ,
quantuiquantuseft, depcndet «banimo contraheotii. 9 Q^iamtisauicm» J.abfolutc ,
& Gnedirtincrionediacrimus , difpoGnoaei ultimarum volunutum celebrataa fub
conditione itnpollibili valere, rejedaconditione, iu difpooentibuijuribui, ut
innuimus •. J. unde id usteUigi in utroque foro, tenet Turrumu; d.iS
d»i.9.mmm.9. uroenSanchcz, & Vaftutt, quoscitat, fequi-
turquedeLugo/r.«w«».i;4».aiuntin didit ultimtt voliinutibu» debcre fervari idem
, quod didum i nobis cft roodA in Matrimonio, iieft,
caibAaifubroodoiropoflibili i valere rcgulariter in foro Tmmb.T.llDt"
extemo, idque, quandoaliurjoVnonconftat de voluntate Tcfia- toris, stnonvalere,
ficonftct, Teflatoreraappoiuiirj ilUmro.i- ditiooemiropoflibilemGneanimodifpooendi,
velcum anuno vo- lend i illam eapcdarc , quUfiattc*nreexpcndantur jura , Lib.y
d» twmdil. & iimor.ilr L.l.dtc*md& /»//»». L. mb tmn;bui g. it Itgtnt ,
mau.^.hmf*fb.dth*rtd.imjtit. quando voluerunt, ut conditione •. impoflibiles in
ultimii volunutibui habercntut praBWUajKtiSi nihilaluidvoluerunt, nifi, utpro
non adjcitis prxiumerentur ao ipfarumlcgumforo, przfuropcio auccm tcmper ccdic
yetttati , quando de hacconftat. 10 Quidindubio, ittalrueritejufroodianimus?
RelpT Turn in Matriroonio , tum in ultimii voluoutibu» pofleflio ftabit pro
negatione Matrimooii , (X pro difpofitiimii . Lege Huxud. ltt.at. Ctmditit ii
Eoafciturexdiciiigraviilkccdubiucio: Sicondiciofitrcipfa i mpofTibi I is , fed
poflibilis repu tecur (* quod ex conjeduris coll igi non rar6potcfl)icootrahenceMatrimonium,
quid iudicandum/ Reip.Sanch./.;. d*mmtrjL)Jt.t.(eath, nullurocuncefleconcra-
ctum Matri rooniaJe , immo & nulUm difpoGtioncm ultimae volun- Utis-
Ratioeft, inquit, quutuoccootrabens, & difponens iu coofentiunt,
utveriexpecure velint impletiortem condicioniif jam eniro ilUra
puuruntpoflibilem, atqueadeoquaeimplrri pollet. Quoniaro ergo ex alu parte ea
nunquam ponetur , nunquam purifi- fitio . II At
ver6dcLugod.aSwS«rai^.*.)74.puUtnonannullariMatri. moaiuro;
fedearoconditioaemcflereiicieodam, perindeacadje- danonfuiflet, idemquedtcit
inultimisvoluntatibus. Rationem ducitcaTcxtu,i»i^/»^' "nin.tfUi.nim
Pontifcxabfoluttl-, &G- ne diftindione definit , efle validum Matrimonium ,
& conditiones impoflibUe» efle rdiciendas : hss autem jam abfoluti funt
impoflibi - les, flflamvisitenooulesrepuucx. UcraquefentencUeftproba. i, modo
harc pofterioriuteUigatur juxudid»».7-8-f> 9- vmidi difitilii. U
Subnafcituretiajnfequeatdifiiculus. Qu.id (entiendum, H coodicio fic raulcum
diftidlii , quat aequiparari folet impoffibil i , feu , u t aliqui loquuntur,
ficondicio non fit impoffibitii per nacuram , (ed
tolumdeUdopTopcerejuifummarodimcuIutem? v.g. Ttimteim mxmtm^fi Ktfmum mihi
itmmiii .fi tm ( ioops) mihi miSt ummtrmbit, &t. UbiMUpriuiexbiiquamviiinfeficpombile,
tamenetUmi eftvaldeaifficilc: Etttotieriusfacilefortafleeritaliis, at "
mum ei pauperi , qui deberet conditiooem iUam implere. 14 Relp. Primafententia,
quseeftSanch./.5.a'«a»<afr^4A.l4- aliorumque, aflarit,
Matrimoniumfubprioreconditioaeinituro , idcff fubcondi tiooe ,qu*
quamviscomparatione aliquorum Gcpof- fibUU, eftamenroulciivaldedimciU»,
eflevalidum ( regularicer
urcienjuxudic1a».7.e>8j&condiciortemillamreiici, ficuti reii<
citurconditioq^usdibetphyGceirapoflibilis.Ratioeft,quUiUacon- ditiovereeft .ccappeUaCur
moraUter impoflibilii, ergoutimpoffi- bil is dcbet reiici . At ver6 Matrlmooiu
m fub pofteriore condicione cclebracum, idell fub conditiooe, quje cum fit
refpedu aUorum fiva facilis, five poflibilis, eft tamen vald e difficilis
tbluro ci.qui illara de- bctapponere, hec prima fententiadocet,efle
invalidum.quia in;u- re noo reiiciuntur, niG conditiones abfoluce impofibiles,
qualis noa repuutur iLU , quaefolum retpedu cui unius eft valdedifncUU . 1 1
Secunda fententU ,quat eft Pont./.t.r.i.MMM f <k Cailr d.x. it i
r.§.i.».a.aflerit, ejufmodi Macrimonium cot fubcondicionevaldedifiicili,
fivecnultis, five uni non dum , fi de facto non pouacur coodicio, Cc
conditionem dicl rdici. Raiioelt, 'luiaconditioites impoflibiles (olum per l
iniurereiiciuntur, oon ver6 rei' cantur improbabiles de facto ; i quim abfolute
irapoflibiles. Et confirmatur, quiahsecondidonesdifficilesindifpofitiooibus
ultimarum voluntatum non reiiciunturi jure, utprobatit.Poatiui, przfertim ex
iUojuri» ,t*^.imftgitlu InBit.dt immtilAmjHfttl.(Cmi mmtmm umftdimtmt* tfi
)erro neque reiki debent io Matrimonio, de " ivttadumiUt quo Ecclefia
defini vttad fimiUtudioem difpofitie ctai ultiaus voian:atei . 16
SiconJitioexfepoffibUii , fed vel per acddens, vel lapfu temporii hat
impoflibili», eatn oooefle numenndarn inter impoffr- biles, & confequeater
nequaqoasa reiici in Mitnmomo , i moaentSanch.&Poot. &Caftror^usciUti.
§. VL D# t*mditi*mt tmfi iU fmtmr* , pmmvit ts m*m fit , quod jure poflum hanc
turpem appeilare jun folent i (~> Um iUud pottmui , quod jure poflumui,
ideoconditiooem dit, Digitized by Google t46 dit,
quodimpoffibileiut.iraridebet, cereid, quod turpc elt : dehacenimloquimur. non
verddecon. ditione turpi , quar puiierctur ab alio Gne conirahentium voluntate,
Ul G quis fic contrahat : » tnio tibi quum , fi/*rtt i Utr*nibut tibi tum
«blttm fuertt . tunc enim valctcontradus, quu turpitudo non po- nitur,
utadmittcndaacontrahentibus, ficuti reclenotat dcLugo d »2 . m t*ntr»ti.n. 1
68. a Dicoigtur, hancconditionemhaberiprononadjecla, debe- retquerrpclliin
Matrimonio, pcrindcac repelliturconditiophyli- ceimpoflihilis, cum iildcmUmen
limitationibus allatis f irtcii. Ratiodicticrt, quiaiude6nit/*r.ri>.
PontifexC./«*/.i« i*nd.»ff*f. j, Hmcfit, uthrcconditio; TtdmubnuHnm , fi tt
vir^inem invtmnm, clle mododiflorciicicndam , quiacll turpis; liquidcm illam
invcnire Virginem vis ad eamaccedendo; at hicacreflus tur- piseft, eumante
inventionemcjus virginitatis illa non fit coniux tua. Dixi ( ad itlam
acccdendo. nam , li veli» invcnirc reodo lici- to, V-G. perobftctriccm,
conditioturpisnoncrit, quarc nonrc- iicicnda ■ 4 (Juzrctcuriofui.
EaJemnedoclrinaeft in ultimis voluntati- bus, iuutconJitionesturpes iniis
reiicidcbcant/ Re(p.(IudcLugo/^.».j'o. )cumhocuraen dilcrimine, quod
conditioimpoflibilistunclolumhabcturprononad)ccta in ultunis volunutibus,
quandononconftat, rcllatoremomni >6 voluiflc dif-
pofirionemnonlubfillere.ablauconditione. Atvcriconditio tur-
pisiniifdemultimisvoluntatibui feroper aufertur , & difpolitio valet ;
etiam li decontraria Tcftatoris mcntc conltct . Ratio autem hujusreiell,
quiaitaablolutedilponunt jura, neob metum lucri amittcndiLegatarius, vel
harrcsinducanturad malum : regulari- tcr umcn id etiarn dilponunt ex prarlumpta
, vcl intcrprcut i va Tc- ftatoriivoluntatc Etquidem valrtlegatun., quandonon
ftar per Legaurium, quinponaturmodus. Atnon Itat pcr Le^atarium,
apponimodumturpcm, lcdperlegem, qux modum illum,l"cu il- lud
turpeonusmerit6veut; ergoparimodo valebit legatum lub fimili conditionc turpi .
j Quid incztcriscontraclibuscommunibus? Refp.ln hisejuf- modi conditiones
turpcs nec rciiciuntur , nec impoflibiles reputan- tur ; obligantur tamcn
Gccoiitrahentesrelcinderecjufmodi contra- clum faclumfubronditioneturpi ,
utGcpatrandaturpitudo impe- diatur , de quo cgo late, l>b. jJ» Dece.j .§. j.
i n.S. § VII. Snb eendititnt, aut intfl tontrnttui Untnmtnii. t o | apponatur
in contuilu conditio; quardcfc incftindiclo O' contradlu» roque
mo.iociprwiiatur, quoincll , nonlulpcn- ditcontracium, fed ftatimell pcrlcCtus,
v.g. ftmU tibitquum ,fi eenfinfera ! qua: cft conditio ucitc imbibita iu oroni
contradu , vel : Jifrttiam itimt, qu.r cll conditio ex lc inharrenscontraCtui
vcndi- tionis. Ratioellmanifelta, quiacumuciti, & exprellieadcm Gt
rnrofdequoaxiomatcplurahabent Poiit/...i- a. & Barbola in Tr.
«x/«n.xt8.;ejufmodicontraCtus non clt pcrmeraoraiasconditiones
propriecoodrtionatus, ied loluroperillasexprimiturid, quoJ de
jurevericontraclusctr. i IdigiturparimodofehabetincontraCluMatrimonii . Quarc,
fldicai. Centfholtcum, fi etnlenferii , fi n*n ti mt» tonfnnjuint» , fi
tutllumfitbtflimptiimrnium, non lufpcnditur Mairimo.num, quia
condiiioncshatdefeinfuntinMatrimoniicontraCtu. Ita Sanch./.i. 4. m.nrj.i.n
6.Pont/.r AvCt(.i}.J.4»m»tr.fiti.6.VlHfTimii. j Dixi(romodu,
quoincil)nam,Gcjulmodicoi»ditiunesaIiter exprimantur, noncltmirum,
quodlutpendant. Sicinjure (t~fi ftultjttum, %.illi,fiv»itt. jf. 4t Itgntit
frtmt ) lulpcnditurdilpulmo in lequcntem modum facta :
KtliniueTitiolegttumiiiuJ ,/i vtht : Scn- jusemmeft, fifedeclaret, quud
vclit(qu«dcclarationonincitiii difpolitione ) quareantequaindeclaraverit ,fe
vcde, noo habet viin legatum ; nam propterei , Titioantedec.arationem .nurtuo,
lcga- tum nontranlmittcturad ejul lem ruu harredes . Simili mo.iu in
materiaBeneliriaria, li J'catPoiuifcx,vc:lEpilcopus: Ctnjtronbi hot Btntjui
<m, /» ti iJtntut , non lulprndit . At, u dicat: Conftr» ttbibot Btntficinm
, Ji invtntuifutrit litntui y lulpc.i -.it, quia lllud cxplicatur, utinelt
dcjurcCollatiuiii, hoc verd non itcm . 4 QuodcrRodcnisdilpolitionibusdiClumcll,
lcrvarictiainde- bet in Matnmonio. Unde, fi lic illud ineas: Ctntrnh* ttcum ,
fi SxtUfiniiaffrohavtrit , fufpendis, quiacoiidnioalitcrcxprimitur, •cinclt;
SeiiluKe.iim cft: lifaCloexamineconrtlient , nonadclle Impedimentum .
luA<ter(.ht.tit.y.Sr4ttrte. cumSanch./.f.aliif- que,
quibusaddcConinch.ciUtumab Avcrfa in contranam par- tem, ledliisattentelegatur,
mihi videturcl1cprupartehac,qu« eft communis. j Qiiandoaliquisdiceret, fi
Dnflnruirit , vtndetibitnuum,Dii- tminnxtrtm, (?c. cumcommuintcrinielligaturde
volunutebe- neplaciti Dei , quaoreniavult, velpcrmittit, nec lulpcnditcon-
tracium, necMatrimonium , fed validecainit. At fiintclligatur
devolumateApprobationis, ideft, liDeu$> ut bonum approbet,
tuncproptcrrationcmmodddiCtara fufpendit. Iu Sanch. Avcrla, aliiqnc citati.
Lcgc Pafqualigum , itnCl. .. n.mot. \\(,. qui ex allata doclrina colligit ,
ler.atum quoddam reliOum Religiolo , li ipfum Rc- Lib. VIII. De Matrim. Traa.
IV. De Conf. rio obtincri pofle , niG ipfe Rcligioius perfonaliter peut, »ec latis
efle , G pctat Monafteriura . I (O I quis v.R.iUcontrahatr. i;cs,nuxerem, fi
tntc ntntrtmft. O rnm itminium mti ttrftrit * i ufum ctnj gtltm , contrahit
cutn couditione, leumodocontrariofubrtautizMatrimonii. Etdehis, vcl
fimilibusdico,irritumefle, &nullum Matrimonium,quianoa potcll Mainmonium
fubfirterc Gnc fuisfubltantialibus . Quare non immcrit6licdcrinivitPontifex,
C.fin-drctni non novumjui condcns, fedquodert dejurenaturardectarans. a Atqueid
vcrumcD, umetliabalteroexronjugibuiejufmodt conditioappunatur, quia validitas
Matrimonp arquc pcndct ab u- triufqucconlcnlu , ut contra Covarruviam , <3e
aiios requircntei ai nullitatem , ut conditio harc apponatur ab utroque, notat
Caft t.i.i. dtffonfnl.f.x i ...«i.clloSanchez probabilem vocct lententiamCovar»
ruviar. . Cumautcmhzconditiones verfaripoffintcirca triabona ma-
trimoniifuperiusditttai Sacramcntum, PidetH , Prolem: Quacri- tur , an
quxcunqueconditiocontra harc tria matrimonium irritet? Excmplumpnmiclt: C
ntrabt tetnm , ionrt , fen , fi n*n tnvmUm fuUhntrrm, id elt contra Matnmonii
Sacramcntutii , quod elt in- dillolubiie: Excmplum lccundi : Comrnbatreum, fi
tt uiulrtrmt- iamtrtiiirrit. Exemplum tertii : Cimrtboticum, fi vttnbimuiet-
nertte , vel eiutnrtttoltm . 4 Etomnesquidcmconveniunt,
conditionescontrabonumSa- cramcnti, &Fideiinprimo, &
fecunrlocxcmploallatas irnure matrimonium, quia
liarluntcontracrtentialiamatrim. nu At de conditionecontragencrationcra Prolis,
Sanch./.f.<*#«^r.i.io.pu- tatabeairriurimatrimonium, quiapah
moduilliusellentiar ipf* rcpugnansctt . 5 Se4G.Han.i.7.iemntr.4if.S.cumV»(<i
Rcbtll. cVConinch. mcliusdiltinguit ; aitque, abcaMatrimonium
irritari,quandoap- poniturconditioevitandiprolem medio illicito, V G. li
debcrcC eviuri, lumcndorcmediaaddeiicienduntfixtum, ucriJ.-ndo, vel
nonedurandoprolemfulcepum, &c. Idcuim clt planc rontra- rium Matrimonio;
nonautem irriuri > quan ^o appuiiitur cadem conditio modo licito, v.g. li
evitandaellct luiccptiuprulis, quia. conjtix nolletpctere; quod
uiiquelicitumipiicft , vcl,'iuiactiarti nollct reJdere, fcd cumconfcnl j altci
ms conjugis, puta emillo ex utriulquc voluntate Voto Caftitat s: id cn;m non
repugnaC Matrimonio, cujus eflentiacltubligatioad transfercnJum curput in
ordine ad gcnerationcm, non ver6ipfaadualisgenerati.», ut fupri vidimus.
Qtiare» Gaclualiscvitaiio prolts hat proprcr bo-
numrinemexutriuiquccoiiiugisconleiifu, uttuit in M.irimonio inaos. Virginis ,
& SauCti Jolcph , necillicitacll, rcpugnani . §. IX. Sni tefitivm, vtl i T
T /Ec, vel fimilispoGtivaconditiofinepr.Tfixiont-temporis s X JL 1 e ituce m
uxerem , jt Komtm *iivtrit, unir. , , & pn ino a£t U implctur.
Dcbetauttmimpleri,quamprimumm. ra|itcr ptifltt.Iei Averf.}.4./ri3.6. KjjMMl.
Undetioituiratm >r*li*oppi>rliinttas » tc Romam non adc.i^ ,
lolvi.urcontradlus ti.i Matrinion i;iia .-as, (tabilitur, Oc rirmus redditur;
jimcnimi>uriti atun o li: <i ")• hxC Condltione (ic habet TeitUS (U
Hie(en4itio,ff U(«n it.i2rdt~ menil. )SiCnftie!ium tftrnitrit , Jicrtdfirnintfl
, ii (iim fnmnm ft- tuertt , nfttniertt . % Con. ra> h,cc, vcl fimilitconditio
ne i»tiva Gnc dcterini.utione tempuns. Teiueo, fiR.-m^mnonaiivcii^ proi l >S
v i la , it, 3c iul- lumunquam panci .Vl.trimonnun , ij.naellet cxpcctanduin
ulaue admortcm, utvidcretur, anillcRom<madirct, nc^nc,'|uod ef- Irt Jicere,
MatrinioiiiuincllcaJimplcndumpollmoricm, quoni- hil mi.isridiculum cllcpollct .
I Qjuniam ver6licaliquiscontraherepote(taliquandi>,rf due»%
moiiK*m*mnen*iierit, matimc el. advertcndum. cjulm >diCon-
lcnlumnuncllelubconditione, fcd fub roodo. i uire Matrimo* niumeft validum,
quiaertablolutecontracium , <3c folum rema-
nctobligatioconjugiRomamnonadeundi, leu illum modum lcr- vandi , G turpis non
crt. jjT» X- aWwi/id utdi Pdifoctfft» t T TAflcnusdictadcconfcnfuconditionatoin
matrimonio lo- JLJ. cumhodienullum habcredcbcbunt, quia moneodi funt Paiorhi (
quorum, & Tcllium aflillcntia cft polt Tridentinutn ne cffariaad
validitateinmatrimonii )ut nunquam ejufmodi coo- ditionatos confenfus
admittant. Nam licctfi admitterent, roa». trimonitimperficiendum foret per
conditionis advcntum, modo inlupcrioribuscxplicaio; nihil cntmcirca rcm hanc
Tridentinum innovavit, nihilominus prudenter Parochi lancnt. fi abfolutum
rcquirant conlenfum . Q;iod li alicujus conditionis impletio ad Matrimonium
cxpeCtanda fit, ea cxpetftetur, antequamilludper coIliRit , legatum quoddam
rcliftum Religiolo , li iplum Rc- Matnmonmm cxpeCtanda fit, ea cxpeCletur,
antequam illnd pec ligiofui peticrit , nec ab ipfo Religiofo, nec ab cjus
Monaflc- Ycrbadcpratfenticclcbretur. Utilcumenfuit, pndicla-;Condi. Digitized
by Google - - — J Cap. VI. §. I. & II. M7 tiones explicare,
tumutnaturacontradtus matrimonii mngisin- trolpiceretur, tum quia illsr locum
fzpe haberepoflentinSpon- falibus, inquibus non eft opus przfentia Parochi , ut
redte no- at S*ach.lih.$.d.l.nnm.l. C A P U T VI. De confenfu Matrimonii coa&o.
$.1. Dt etmfenfn itt tx Err»re, & fimilitut. Rtmiftvi. x f^V Uoad errorem ,
dolum, deceptionem, recole, quzfupe- U rm tr.^., r.z.$.a. didta iunt orca
Iponlalia , nam quia eadcm hic funtoWervanda , moleftum eflet, illa repctcre .
1 Praetereafcito, nihilnos hic agerede conlcnfu Matrimonii
rubitoexfpelucri,exbUnditiis,examore, &c. hxcenim finedu- bio nihil obrtaut
validiuti matrimonii , cum ea non faciant lnvolun- tarium, fedmaxime
voluntarium augeant . Lege Sanch.//4r.4- mttr.d.H. %. II. Dt cenftnf» tx i
T\A"Emincris, utfupraexplicuimus , metumalium efle graj 1V1 vem,
aliumlevem, juflum, injuflum , incuflum, velad extorquendummatrimoniura,
vcladaliud; incuflum itera vel ab extrinfecacaufa libera, vel abextrinfeco. a
Hisinmemoriamredadlis, hicexca didii lih.i.in Deeal.e.z. p.f. afferam, quz
magispertinentad materiam dc matrimonio, quoad meticulofum confenfum, in quo
verlamur. Et quamvis tnulta de hoc argumento didla Gnt fupra trafl. J.
dtffaafal. taf.x.g.x. luquatamenexillishicrepetcre, claritatis,
&commodiutisgra- tia, noagravabor. i • • gtavit injufli ineufui »d i
Matrimomurohocmetucontradrumefl jure naturz, ex mei iententia, nullum . Id ( /.
i .« Dtc.e .1 5. n.i 1 . )fa t i s pr oba i u m c ll ex cocapite,
qu6dquicunquecontudIus, (imili injufto metuinitus, non poteftparerc inaliojus
Jullitiz: fieenim oriretur Juftitia ab injuria, fcilicetablnjuftitia, quodeft
irapoflibile. EfletiamejuC- modi
matrimonium ab Ecclclia(c.-Vrf mfica vir d*e»*faiduxit in mair. C.Rtquifivit.
C.Otmma,de fpenf.) annullatum , quod nemo ncgat . j 4 Hincfequitur,etiam
juramentum,quoquis velMatrimoniom, wel Iponfalia raeticuloU firmet , efle
nullum , & non obligaread ra- tificandum,necindigererelaxatioae, quia
Juramentum fequitur naturam contradtus , cui adhzrct. Sicrgocontradlus
didtiMatri- «noniinullaminducitobligationem, necinducit Juramentum. Ita
Avctljj^.ftel.6.V.*fftrindnm , ciuns Bard.Sanch.Dian. & alios . tx mttu
ttvi mjufl* , ad Matrimanium *xl*rautndum mcuf* . 5 Probabileefl,
hocmatrimoniumnullumefleinforoconfcien- tiz, idquepotiflimum,
quiaeideeflperiectusconfenfus, quima- trimonio, quodeftex
naturafuaindiflolubilc, neceflariuselt. At mult6eft probabilius fecundum Sanc h
.i.+.d. 1 7 .*. t . de Lugo dtjufi. d.i 41 .Pont / 4..-. 1 X k.z. validum
incodcm foroconfcientieef* fe; tumjurenaturz, tumpofitivo. Ratiopotiffimaeft,
quiacum metus levis fit in poteflatcineantisMatrimonium, ut, &alium
contradtum , facileque illum is depellere poflit , fi non dcpcllit, li- bcre,
& perfedte fine ulU coadlione contrahit, & confequenter cum
perfedtifliroa liberuteconfentit . 6 Dixifinforoconfcicntiz)nam, ne dcturanU
litibus , metui 9, ut 01 tx mttn , /jv* irv/ , jivi rravi , 7
Matrimoniumexhocmetueftvalidum. Ratioeft,quia radix, «indenullusfit,
velrefcindipoflitcontradtuj, eltinjuria, quzfiat contrahenti:
atnullainjuriafitei, cuificcaufametusdatur , &c. ergo,&c. Quam cnim
tibi injuriam irrogo, tidicam: Nijimthihte vtndnsyvilnifi Btrtam dnxtrii y
aceufnkvtejiiftidthemitidiamtt fa- trat t>? gratiam potius a tc ini vero ,
quippejpropono , te hoc rcmcdio tnalum punitionis tibi debitz pofle non
diflicultercft'u£ere . Ita Ca- fl rop.«». t ^r.i Jifr. 1 .fnnB. r . Sc Sa
nch.J.4-^ matrj. 1 a 3. J.f> iift. 1 7. «kvDices,
atMatriraoniumdebetefleperfedleliberum, quz li- bertascertelzditurpermctum,
etiam jufte incuilum, ad extor- quendum matrimonium. 8
Relp.Nonlsediinjufte.fedjufte; Matrimooiumautemdebct
efleperfedleliberumlibertatcnonlzla injufle, non verolibertate «juomodocunque
pcrfedla . Sic i Caftrop./^-. *a ^.10. ».4. refponde- tur huic objedlioni. 9
Verum,quiaalicuivideri potuitrationinonplaneperhancret- ponfionem
efleUtisfadtum 1 ( Adde&audioritatem multorum afle-
rentium,ejufmodimatrimonium nullumefle^non pnto iraprobabi- lemopinionem Bonac.
dt matr a.x.f.Z.annm.lO.Conxnch.d.tZ.d.l. a.t 5.alioramqueapud
Caftrop./.tji.i.r^iuu/^/rnr.aliorumque^qui dilcarrunt in fcquentem modum
.Ejufmodi metus gravis juftusali- ^uandoincutituradaliosfines, aliqi Tami. TM
Dt Saeram. monium, habet, v.g. Cajus jusaccufandiTitiumobinj
illaumperfurtummilleaureorum, poteft tuncCajusmetumaccu-
fationisincutereTitioadextorquendosmilleaureos, dicens, rtd- dtmihianrtti,
feemie aeeufattt, at non putcft didtum acculationis
metumincutcreadextorquendummatriraonium, ficdicens, Dne miamfiliam, fieut tt
attufab» . Ratioefl, inquiunt, quiahicmctuc injufte incutitur ad hunc finem
matrimonii , cum ipfiuslibertati re- pugnet . At veroad fincmextorquendi aureos
juil^incutitur, quia adeosrecuperandosutiturCajuslicitomodoaccuUtionis. Nonin-
digcmusautemhacdiflindlioneinalioexemplo, quod Judex v.g.
mineturcareeremPetroftupratori Virginis» nifiillamducat , vel dotet;
tuncenimlicite, &jufteJudexpoteft, imm6 debct carce-
rationismetumincutereadfinrmextorqucndi matrimontum, quia Stuprator teneturex
le fecundiim leges illud celebrare. 10 Sed nos puumus, in
utroqueexemploeflevalidumMatri- monium, quia in utroqueabeft injuftitia>
&coa£lio. In lecundo exemplo, ideftinjudiccjamconceditur abadvcrlariis; (n
primo probatur, quia tuncCajusdicendo , Dae mtam filiam , feeuiteac- eufab»,
nonleillicitcgerit, namfirecie, &attenteresexpcnda- tur. Cajus non
comminatur accufationem , nec Titium abfclute cogit, fedfubconditione proponit,
ut, CTitius velitcviurc ac- cufationem, cuiipfecaufamliberededit , & quara
fine peccato dcferre Cajus poteft, filiamlibere_ducat. Nihijominus, (utdi- xi )
non negopropter atque , poflc illorum opinio- /ivt fyavi , fivt Itvi , ftd nen
11 Omnesconvcniunt, hocmatrimoniumeflevalidum,nami1
quisv.g.obtimqremmortisabinimicofuoinjufteinfcrendx , eti- geretfuaprzdiamihi
vendcre, utexpeditiusi patria difcederet, mortemquevitarct, valida eflet
venditio; quia timor ab inimico illatus, cum non fuerit dircdtusadextorquendam
venditionem • vcnditionem inficcrc non poteft . Idcm ergo in Matrimdnio 1 &
idem in Votis docet mcrit6 Sanchez tit.a,. dt matrim.d.xi. mtm.l.&a. &
lit.a^.i» Z>er«^.^.J .«wiw.4. atliique . Mairtmcmum 'ecntradum tx metn ,
fivt gravi, fivt livi, ineujfo a eaufa txtrinfua ncn litera , v.f. a Namftagit.
ix Omnespari modo confentiunt, hocMatrimonium validura cfle. Ratioeft,quiafrchomononabalio,
icd a fe ipfo impullus eligit illud remedium Matrimonii , unquam conduccns ad
libe- rationem fuam , id, quodnoncftex metu matrimonium contra- here ,
fedexamorefuiboni . Adde, ut numer.fraeed. didtumcft, confenfum Matrimonii non
pofle infici a tiraore illo ex naufragio nulla ratione incuflb ad < deltft
an fit HicinciditauditujucundaquzftiuncuU, quzinipfa 1
tionecafuscommodiusagiubitur. Titius , vir pius .cupiensCajum perUmiliaremfunma
maloani- mzflatufubducere, quodobtinercnonfacilepoterat, niftcontra*
dopcripfumCajummatrimoniocum Amafia, quam caeco amorc captusdcperibat, hoc
artificioufus efl. Dura opportune amicus
levicorreptusfcbriculainledtodecumberct, mcdicum exoravit, ucgravibus verbis
aflirmaret , hominem maligna , ac pcriculoUfe- bre Uborare . Morcm amicogeflit
nirais indulgens medicus . Undc TitiusCajoperluaderepotuit, utAmaGam legitimd
duceret, ne periculumlubiretinpravoftatudecedendi. Quarc denunciationi-
busconfuetis , Epifcopi audtoriutedilatis, matrimonium corara. Parocho,
&7''cftibus, totalartantefamilia, quz idmaximeper- optabat,
lediodccumbenscumeapuellacontraxit. Eo autcm vir cclcbrato,
ftratagemmailliaperuitTitius, nefcilicet diutius inea mortis
imminentistrepidationeamicum detineret . Et res profedt6 commodeproceflit, nam Cajus inito conjugio
libens acquievit. Obtulit tamen occafiorrem Theologis difpuundi deduobus-
Prfmo, anidpotueritprudcnter, &fiaepeccatoraoliriTitius, & medi- cus
coopcrari? Secund6, anMatrimoniumilludextortumexmctu zgritudini» nonverz,
&incufloopcraTitii, eoipfo, fine nova ratificatione » validum fuerit t
Quoniam verd prius ex his hu jus loci non cft , aga- mus folum de pofteriore .
14 Refpondco. Tres non ablimiles cafusinducit , rcfolvitqae dc Lugodr
tu;U.d.ii.num.i(t). fi fingas , inquic, advenirehoftes )uflcoccifuroscivesomnesprzterRcligiofo5,
quihus nolunt no- cere, &Petruscircumventusexmctuoccifionis ,
Religiofusfiat, profeffio valebit. ItemSecund6,fifingasrevelationem, quiaDcus
iratus Petro propter ejus pcccata vult anno fequente eam de medio tollere, nifirefipifat,
&Petrus eometu Religiofus fiat, lortem fugUt , Profcflio valebit ,
redditquc K 1 ratio- Digitized by Google 148 Ub.VIII. DeMatrim.Traa.IV. DeConf.
em, quia, Inquit, ad irriutionemcaufandararequiritur.ut f Non debere novuro
conicnium elicere iUum , qui veri
ifitiniuHusfecundumfe,ide(i»utCtdero»loinjufleferendo; coofenfit, lediatisefle,
fi ioulm reiiovet conlenfum is, qui fi- atincafibusdittis,
licetmetusfitcaufatusidolo, feuperdolum; dionem, velco»aiooempaflusclt, docent
5 .Thoroas , alnque, UmeniplemetuiiDfcjuftuscft: jufleenimtimemus mala propter
quotciut, iequiturqucBoflmsrf«nwrr.r.».».i8. ciunsS.Th.Nav- noftra peccata .
Cumergoex «liapartedolui, & errornon fuerit
Coninch.I^ym.Sanch.Lcfl.Bonac.Filliuc.Dian.aliofquc.Ratioe(r, t,
undeirriufitillaProfeflio. Ex eadera (inquiunt)quumoraliter, dc
virtutemanctillepnmusconlenfui, nonenim» utfupponifemperdcbet, ille unquam
revocatus tuit. Hienimconcedunt, Titium v.g.confenGflecum conditionc imbi- biu,
fiBerttvcrcconientiret, fed negantunquamfaifum, quid, ficie Bertaconfen tiente
, Titius ceflet i fuo cftnfenfu ,fempereoim expartelua, dumillum nonrcvocat,
cuodemconfenfummorali- ter, &virtuteretinet. Rurfusfalfumeft,
primumeuodemcoo- fenfum nullumefic ; conftatenim permaxime; namexpatteipGus
Titiieftabfoluttacceputio, &traditio, quse, fiei adveoiaccon
circafubft»ntiam, nonelt, . do£trinainfert».i70. Tertium cafura , videlicet,
validam luille Profefljonem cujufdam Adolefceocis, querocum meretrice in leflo
cubaiitemamicusquidamdecerruit, immiflio igne pcr funiculum
fulphureunctumiquemprius,foraminefubtili,icubjculoinferiore ad lecium ufque
alligaver»t ; nam cum repeote ledulus ardere ce- piflct , credensi Dcoe jufmodi
ignem imroiflum fuifle in penam fui peccati, adordinemReligiofumfecontulit,
& laudabiliter ibi vi- xit, renunquamideceptoredetetta, Profcflioenimilla,
licetex irtetufacttfuerit, oonumcnex metu formaliter injulto, ied ex dolodiclo,
qiurcvalidaomninofuit. Haccillae. Quacomninomi-
jiuntincafunoftrodcMatriroonioCaii, cum in hoc par Gtratio Matrimonii , &
Profeflionis , ut ideromet dc Lugo indicat d.n.t 69. iecus fenfus alterius ■
quocunque tempore adveoiat( utfupravidirous ) unum
moralcttcitcumdictoalteriusconfcofu. apum fcilicetma- teriam,
&forpamSacramcntiMatrimonii.- (icuti i Pontifex tibi , GtuusEpi- 5. III. D*
fttctt, & tHiftitnt cooferatBeneficium, quodvacabitpoftdcvau 10001, uiuusx
{copusconfenlerit, Umiadveniente temporc, cenfeturmoraliter
uniricoofenfusnovusEpifcopi, cVantiquusPontificis, ad morali- tercaulandam in
te collationem Beneficii . 6 AdauaoriutcmClcm.VHI.dicunt, velillarononfuifTe,
oiG Unquam i Dodore pri vato , vet deea non conftareauaentice . 7 Adid,
quodadditurexPontiorefpondetBofl:/^.au40.falfuro efle, adfuiUeerrorempcrionje,
nam, qui fidecoaclusconfcnfit, eft illaeadcm perfona , cum quaintenditaltercontrahere,libera,4c
habilisadcontrahendum, utpotecarcnsomni impedimento ; led
folumnonlubliftitMatrimomum, ratione conienius deficientis ,
quaverationepofl^tillamcuftodireinMonafterio quidefcttus nonreddit
perfonarainhabileroMatrimonio, fed im- „i»pudDi*n.».it./r.a.«/*o. Denique , »n
peccet ,qui coaflus metu Matrimonmra contrahit , dixi fupra Tr.T.dtH*p*d.t.i
7.5.*. De Matrimonii ratificatione , quando illud validum non fuit . 1
TXEhisfatisdixtfuprarr.j^^/^.i.iJ.i.-a.S.vidcetiam I 3 noft./. S-i"
x.$.i..eaenim funt hic proportionalitera plicanda.
QuidautemfaciatJudex.ncpueltaadMatrimoniumc m _ ■ ____•_ _____ n_.iT_r • I I *m
m An_ ■ r c, an fc/T . _ ■ _ -» 1 l_M ap- co- ped i t,ne refultet verus
Matrimonii cootradus . Eo igitur vero c ienfuadveoiente,
ftatimconvalefcitMatrimonium , i requilitt permaneant. 8 Ex hac fententia
fequitur, non efle Bertae opus facereTitiumdenullittteMatrimonii, quiafatisefl,
fi ipla foLa, quac non vereconfenferat , confentiat verd. 9 Utraqueex
histentcntiisprobabiliscli; haoc uracn | rem, uipotcmagisexpedittm,
egolibentereligo. , r^-iRjplicimodonullumefleMatriraooium univcrfalitercon- X
tingit. Primo, perdefeclumconfcnius, five, quiaisfuit fiflus, Gve,
qoiafuitcoaflus, v.g.exmetu: Sccundo, pcrdcfe- _lum habiliatis perfonarum , ut
fi qui contraxerunt , irapediraento dirimentelaborabant. Terti6, pcr defeaum
lolemiiitttis indufl* iTridentino, (tff.x*,. t.i.d* mntr. puti fi i n
Matrimonii confenlu de prsrlenti non fuit praHentia Parochi , & Tcflium . *
Quandohictertiusdefeclusoccurrit, debcrc iterum ab utro- qucconjugerenovari
confenfum, idque coram Parocho , & Te. itibus, fivalidumvelisMatnraonium ,
mmiseftclarum, & cU- riusfietexinfridiccndis. Agercigiturhlcfolumdebemus,
quan- An <• TMtifitrtitiu bujtti Mtrimtnu fit tfus ttrmu fanu i 10 Verum»
adhucinquiresPrimd. Utconvalefcatpnedi-luna matrimonium,
debetneextcrncexprimiconlenfusabeo,qui ficl^c Telcoafldconfenferat? ( utrum
neceflariA itcnrmcoramParocho» quxretur roox $.4.) 11
RelpCumoeceflariadiftinflione. SiMatrimoniumeftderi- $. I. RMtfcli* Mtnmtnii
invnUdi tx fih , Vtl 1 ✓AUasrimus,
an, ficutccrtumeft, eum,quiconfenfum nul- l»Jlum ,feu fiflum , vel ex metu
przbuit in Matrimonio , de- ^^■"bere verum . liberumqueconfenfum de novo
praebere, fi veli t Matrirooo io valid i utem alferre, i ta dcbeat al ter , qui
verc, & libcreconfcnfit, iterum , &denovoconfentire. 1 RcId
Dcbere,& illumconieniumantiquum nonfufSccre,ut r. /- 1 1 ii_ j._- , _n* nium fiat validum , docet
Gaftr.d.i.».?.*.' n,j. ciuns Lefl. Pont.G.Hurt»d.Comitolum, »liofque,cui»ddc
Averf.}.? (tSA.V. ittm EtComitolusaddudusiCaftrop./.r. quidemtettatur,iude-
clarafleClem.VIH. Ratioeft, inquiunt, quia primus confenius illius, quivere,
&libcr6confcnfit, nonremanetvirtute,nec,fi remaneret,
eflctfufiicieDsadMatrimoniumefficicndum, quando altervereconfentiet.
Nonremanet, quiaTitiusv. g.quandovere conientit,
confcntitcumirobibiuconditione, qu6d Bcru v.gr. verc confentiat : ErgofiBerta
fiae, vel coadli confcntiat, noo adeftTitiiconfenfus, adcoqueremanercnullomodo
poteft. Nec firemaneret, eflet fufEciens, quiaille, quamvisexaniroo fuerit
fadus, tamenfuitnullus; quiafuitacceptatiocorporisBertaE, at fi Bcrta
verecorpus non dcditacceputio vcra efle non potuit. Rur-
fusfuittraditioiui,fcilicetip<iusTiUicorporis,fa-laBertae,atBer- ,
U^fijUtdiflumelUverenonconfenfit.Titiicorpusnonacceptavit,
reutcrquedcMatrimonii nuilitatedebctadraoncri,
&con(equcntervcraillatr»ditiononfuit.CuroergoilleprirousTi-
gicimeuterquecontrahat. VideLefl./.ij-.i7.ii.r7.
tiic6feniusnullusfuerit,fcropercritnullus,quodcniranullurae[t, traflu teroporis
non con valefcit.atqueadci non erit opus,ut jundus ...
novoconfenfualteriusefliciat Sacramentum Matrimonii. ) Addecuro
Pontio,allatoiCaftr././.illumconfenfumTitii pri. mproceflifleexerroreperionse;
putavit enim Titius Bertam .. habiiemad Matrimonium, cumumenobillum
confenlumfi- _lum, vel coaflum fueritprorfusinhabilis. 4 Exhacieatentiafit,
utBerudebcat fi velitMatrimooiumef- ficCTcvalidum)defuofi«o,_
velmeticvlofocoDlenfucertiorcmfa. cieos, quiaunusdumuxatexconjugibusfia-, vel
ex metu fenfit, quicerteeftcalus, dcquohattenuseftdifpuutum , proba-
biliuscumBonlo/.r.».4*.&cumSanchZx.4i_M/r_»,i7>.ja.».9.judi- co,
noncfrcopusejufmodiexternaexpreflione , iatis efle occul- tum, &
intefnummentisconfenfura,&poftquo.icunqucterapus, pofito,quodalternon
rcvocavcritfuum verumconfenfum,ficutiex codemSanchj(.t4.&eoderaBoflioa.4).
folus internusconienfus ioflicitinpcrfooacapaciprofeirionis ad ratificandam
proieflionem, quam ciulmodi pcriona ficV , velexmetuemifit. & tuncacccpta-
vitRcligiO. RatJoeft, quiahkprarfcnsconienlus cum illo anci-. quo, qui
jamfuitexternus, &quideminperfonahabili , uc iup- poniraus,
fufticienterlcnfibiliseft, & aliis innotefcit, aptufque
eftconiequenter»dM»trimoniiS»cr»n>entum, &»d profeflionera Religiof»m .
i» HanciufScientiam, quianonagnofcit(certcvaldc probabi. liter
JPontius/ii.4."»-* f .»-*-ciunsComit.& rclponf.Clem.VJII.
3uemfequiturCailropj<«/>«»/4/.r.7.S.i j».6. ide6 requirit, omnin^ ictam
Matrimoniiratificationemdebercell°(:exteroeexhibium,(l- cutiHenriq.&Rebelliusapudcundem
Boflium propter eanderrt rationemvolunt,
ratificationeroprxdiflacprofcflionisfigno aliquo externo exprimi debcrc . Immo ex Pon t i o tit 4 c % j .». 1 1 .
neceflar i ft iterum conm Pradato , quidenovoacccptet. Seddehispertinen*
tibusadratificationemproiVlliunis, cum fint extra noltram matr- riam,
videdeLugo«r»/»j»»*rX}._4i*.6.6,i6. Auctorciquc apud ipiursiverduterqueconjuxforteficle,
^^^^i^^^g^ tuncenim verodcbct,utdocetSanch./^_/.jx.« 1 r.& PonU.4^»4-
utriulqueconfenfuscxternusaccedere, nam in Wcafuutriufque confenlusfuitnullus,
&neexpartequidcra illud fuit Matrimo- uminchoatum, &lenGbile,
utrequiritratioSacramenti , qua. P % **Bav — — w T - 14 Inquiresfccundd.
Quidiaciatvirv.g. fieiaffirmetmulier,fe rontraxiflefiQd, velcoaflc, quamvis
pracfcnte Parocho, & Te- itibus, addatquc, nollenunc ratificarc, poteritoe
vir fidem ipCt habere, &aliamlibiSponfamconquirere? Relp.
Simanifeflafintiodicia, unde nulliter ofteodat, veram fuiflefidionero, vel
coaciioncm , potcftilli habere fidem, immo debebit, & fi resfitdubia, &
poflitcxquiri veritas, debitammo- raliterdiligentiam viradhibercobligabitor ,
verinteque comper- u, «liaro fibiuxorcmpoteritvireligere: fecus oequaquam j
Lege idiatiasapudBofl.^J».66. 1; ln- if tiiquirestert-6. Siis, quififle,
velexn-etucumBertav.g. Contraxit, nofcens, hocMatrirt-oniumefleinvalidum ,
alUmv.g. Mammrhcdacat, feddeinde» quiafiflionem, metumveprobare nonpoteft,
cogtturabEcclefia, etiamper excommunicatiociem, uicohabitetcuro&eru, quae
vere, &eonmDeofuaoooeft , po* tcritnea Bertadcbitum petere , & eidcm
redder* . Refp. Ulamexcommunicationem in forocontcientiz oon ligare,
&oonpoflepetere, necreddere, nimiscft manifcltum, quia fic
cUr6furnicationemcoramDeocomn_itteret . uthabuiftiin fupe- Jiot
tblliTT*a.dtimftii.t*f.l.numfT-Z J <5_ itadoC.t Cum COmmuni S.Th J»
4ddu.^6^u.i jUaH»rr»m, & Saach J.iJ. _ _u». j j_|iique. $. IL l /*»Eertum
eft, . i. V_- fum, ficeflante dcbere renovari ab ^..ante Impedimento, velint__
dumcmcere, ipfiquecognof-uot, talclmpedimenutmnuocadef- fe,
v.g.conttaxiftiaotedebitamzutemcumBeru, vclcumcoo- fanguinea, &c.
debesaccedenteaettte, vel difpenfatiooe , tu,& Berta , vel confanguioea
nullitatem ejufmodi matrimonii fcientes, iteri-m, per novumconfenluroexpreflum
verbis, Matrimonium ioire. Rjt.oeft,quUprimusiUeutriu(queconfeo_iu, cumfuerit
circa perfonas inbabiles, nullaex parte fuit matriraonium. An hic
novusconfenfuidebeatfieriio pra_fentUParochi, &TefUum, quarram /. 4. x
Qgzftioigiturhlcilla, &quidemgnvinjroaefl , an,quando unus dumtaxat ex con
ju e ibu s fciens Icnpedimcntum contraxit . al- terverftcoatraxitbonafide,
illud nefciens ; aninquam, fublato Impedimento, nonfolumille,
quilmpediroentum.civit,velfor- taJlc nunc fcit, dcbeatdenovocontrahere,
quodcertumeftdebe- re, verumetiamoporteat,- alterum,quinihilfcitdelmoedimen-
fo» certiorcmfierideillo, utdenovo.fi velit, Matrimonium va- lidum ef&cere
) libere & ipfc cootrahat > cu m antei nulliter , ut di- ttum eft,
cootnxe.it- 3 Tresfunt.ententiz. Prima, utconvalefcatdidlutnmatrimo- nium,
requirit, ututerqnedenovoconfentiat, & matrimonium
eontraherelegitimeintendat, quaredebebitconjux, quinullitttis «ft
infcius.fieridid? nullitatisconlciusf nooeftaucemoecefle,cau- iam nutliuris
illi aperiri.) Ratio huius primz (cntentiz eft.quia nifi
-ufiatiemperjudicabimus, «onfenfum oovum oon effede Matn- Impedimcncum .i.ud
probare oon poflet, maxime, qtun :o ait _ft proles.
At.uehocpericulurafariUusoccurTerepofle 10 hcmtna, quirainviro, advertit 1*.
Saoch. 7 Qu6dfi, duradiitatraviainconvenientiatiinentur, nonpol- fet vir induci
, nead confenfum quidem jam expiu atum i 1 «ecund* fententia, pcile tunc licite
excipi tertiarn featentiam , dxent Sanch.-.f.-l }6_a.7.& Bofl'./^.77- nam
Caltr.de hacterua lententia ttr.cit . non meminit . 8 His nihilaminua non
obfttntibus , afleroeum Pontio , <x AvL-n. Ittxit. pnmam fententiam efle
femper exopiTidam , cx» clutaproriusfecunda, &tertU, quiafetnper in
praxiconjuxo il- liutis fuiMatrimooiiigoarus, dum, five expre.sc, ut dicit le-
cunda fcntentia, (ivecacite, utdicittertia, de oovo confentit, fcmper,
inquam,Coniux judicabitur in Matrimonioantiquonuod ett invalidum , perfiftere,
nonverd novum facere velle. Quo- modo ergo iecuri erimus de nova Matrimonii
validiute? Quod certc inconveoiens non adcft in cafu frtttdnr. 9. n»mtr.%. ubi
aftum eft de altcro conjuge rkte, vcl meticulose confenticnte: naro ibi non eft
renovandus aflus, feucoufenfus abaltero, qui vere confenfit,
validuienimfuitexpartefua, atlupponitur nun- quam iuifle rcvocatus . at in hoc
pratlenti cafu , cum dcbcat reoovari aflus , fuit nullus , non ett fidenduro
illum a comu- ge renovari , nifi ab eodem fciatur nullius praecedens , ut di-
2tum eft n»m. %. LegePontiumcit.qui, ioter caeteramulta, connrmat noftrani
feotentiamexeo, qu6dquandocumqueMatrirooaii nullius uce- tur,
lcmperconfenfusextorquebiturperdoium : fi ergo dolofus eft coafenius ,
volunurius noa erit, ergonuUo modo aptus ad §. lll hlttrtmnuum ttam ctMfUnm ,
// ttram iifdim HAc in ro certum eft , cum, vel ad forum eft publi- dedu^um,
velperi- culum cft, ut detegatur, vel poteftprobari, faltem duobus Te- flibus,
certumeft, inquam, tunc , quando ablato impedinKn- to reoovandus eft confenfus
, renovari deb.re coram Parocho. " libtts. Ratioeftmanifefta; quia illud
Matrimooium, quod probari, efleoulluro, necinlefuitMatrimonium, necin
iufiatiemperjudicabimus, •onienlum oovum noo eflede Matn- poteft probati,
efleoulluro, nccinlefuitMatrimonium, necin monionunccontrahendo, fed foliim
eflc Approbationem primi jjac Ecclefiac, ergo, utconvalefcat, n-ccflaria eft,
juxu conieofus, feuperfeveuntiamiuillo, quiconfenfus.cumfuacit dentini
difpofitionem , praefentia Parochi , & T-ftium , qui nullus, Matriraoniumconflituerenonpoteft.IuSancbJ.i.ii>/».i6.
apud Ecclefiam tcftari, « probare poflint ejus Matriroonii »»- .}. Pont/.4-f-Xj.Coninch.-i^i4'<«*''-'0
*-9°- G.Hurt. Ji/}. iMif. MO.ComiUAjtf.m*4.iiO.C*i\r.*'.iAtjtt»[.f.7.fAjt
\.KoQJtmur. ci.i».74.aliique, quibus adde A verfaro ,j 1 1 . i* muUt.Mj^. Vtrt
Qu*n'um *d 1 iTi2*m , quiaffertdifcrimenioter hunccafum > Cc il- lum.quii
nobii,ut probabilisexceptuscftir.frjf.a.f.dealtcrocon- jugefKl.,
vclcoaOiconfentiente ;: ibienimdeeratfoliimexparte unius verius, &libertascoafenlus,
idedquc bic folus ent fup- plendus: utincafuprafentitotusadtui , tuminternus,
tum ex- t-erousexparteutriulqueoulluseft > quiaexparteutriufqueeft io-
terperfonasinhabiles, &ide6totusrcoovandus. 4 Secunda (ententiaaflerit,
requiriquidem utriufqiconfenfum, fed oooeflcnecefle,
utullomoJoaltcriindiccturnullitas,feuIro- pedimentum, cumfufficiat,
fiuxorv.g.obtineat I vironulliutis prorfusignaro, utprofua, fcilicct uxoris
confoUtionc, renovet confeofum j«m fatlum & renovante viro, rcnovetetiamipfa
uxor. Jt.atiohujusfententia.cft, quiatuncconjugcslunthabiles ad Ma-
trimoniumnamenim, utfupponimus, ceflavit lmpedimcntum) ergo,
fimutuoconfcatiant, habetur finquit hacc feoteotia ) quod
requiriteflentiaMatrimonii. ItaSot.Rodr.Henr.aliiqueap.Caftr. l_f.&ap.Aver(./.../»if-.j.Boffius,/.f.>»;7t.
rocans ' mc leutcntum probabilem, quaroctiarafcquuoturFill. & Bonac. itmd
eundero Boff.aliiquc t TertUfententiaamrmat, fatisefte, utfoluscoi.j.nconfciu»
nulliutisdenovoconfentiat peraliquem a£tum externum, five vcr- bis, fiveiaflis,
v.g.percopulam mariuliaffcAu habitam, neceflc necefle, utalterignarusullum
confenfum det. Quare nzc fen- tentUalt, opusnonefle, utaltcradmoneatur de
nullinte matri- monii, ncinconfufoquidemi nam iplo reddcnte copularo peti-
umabalioconjuge, jamadeft fufficiensejusifqueexternuscoafen- fus,
fcilicetredditiohujus, ot relau ad confenlumprimumnon revocaturo,
quamvistuncinvalidum, quiabzcredditioconjunfla curedidlapedtionealteriui,
fufficienter contncluro Matnroonii novumconllituerepoterit. luLcdetma.aliique,
quosciuntSao- chJ.iMff.^6 j>_». & B0flU.fjs.7x. 6
Prima(ententUcxdi£lisumni_>6 teoenda eft ; A^ ver6 has duar poftremarfaltem,
aliquandofmt probabilcs , jam iiibdo. Et quidemSanch.BofT.Caftr.docent, quando
gnvi* incommod» ti- merentur, fi conjux fieret coofciusnulliutislvlatrimonii,
fique admoneretur , ut novum cooienfum joxu primam fententiam pratftcr , tunc
pofle in pnxi excipi fecundam fententiaro : ea
•utemgravUincoromodaiuotexdiuoSanchex, Boflio, & Caftr.
Iscrir.aefletprobabilis timor fcandali, vel infamia? , fcilicet, G
adefletpericulumv.g.quod virnulliutisadmoniius, » " •re,
quopaaoremaneretfeemiiureinediodefti 7*»»*. T. II. D* S*tr*m. apud liditatem .
a RctlcautemcumHenriq.notitSinrh.i _ n n. cr ix. (1 Impedimentum
fuitdeduilumadforumcontcntioiuai,&non pro- batum, necprobatipoflit,
tunclmpedimentumefle, ac dici oc- cultum- Noutitem, fitrcs, vel quatuor
audierint impedimen- turaex rclationedumtaxatconjugis, adhuc illud efle
occultum , quiatotaejufmoditefliumcfficacUreducitur ad didum, & con- feflionem
unius conjugut. 3 Quxftioigitureft, anquando tmpedimenrum eft occultum ,
fcilicet noneftex iis, quzdiximusa.i.debeat, eo Impediroento fublito, renovari
iterum corara Parocho, & Teltibus diQum Matrimonium, quod jam coram litdcm
fuent celebraturo. Duae demore
luntoppolitz feotentiz utrinque zquo fere Marte po- gnantes. Alteraaffirmat,
cujus validior ratio cft» quia Tridenti- numftatuit,
proformafubflantialiMatriraoaii, Parochi , &Te- ftium przfent>aro , id ,
quod propter nimis cUn Tridentini verba ncmonegat; At, cumformatum
interveniredebeat. cum aclus producitur in fuo efle. ut habet Baldus in /.
Obftrvtri, n.t.fJa tfic. Prtttnfulu ,) nunc lutemproducitur Matrimonium, quando
denovorenovaturconfenfus, crgonuncdebetadefle formaindit- aaaTridentino. Adde,
fic, TefteComitolo apudBoffium mox citandum , rclpondifle Clcmentem fic
declaxaflc Si.-rara Cardioalium Congregationem, (ic Romaoam R -ura Izp4, ne
dicamlfcumdcLugo/»».j.i«r»^.»i»»-«/.-I«*.r6. nnm.At.) fempet decidifle. 4
SiDofloresprohacpartemiliuntescognofcere, faltem prz- cipuo< , velis , eos
habcs apud Bofl.aU tmur t.x.n.%. A Trf.f. 1 1 ftS. f. fcdprccipuus, &
quidemoroaiumfortiflimuseil Poat/.t^.6._J « 6 cuiacceditdcLugo/... hanc
fenteotUra unquam cerum fup- ponens. < Altenfententia, eaquenegativadocet,
non efleneceiTariani diuorum itcratamaflillentiam , five nulliras Matriroonii
prim6 ini- ticontra&a fueritexdefectuconfenfusunius, five utriulque , fi-
veexquocuroquelmpedimentoocculco, & five bona, five mala
fidefutnoutBofliusiW..-r.«M» 24. Sanch./4 x.d.)7.«»M«.8.) di- fla nullius
fuerit contrada . Ratio pnrcipua hujut fententiae tendens ad (olutioncm ntionis
fententiie przcedcntis efl » quia Tridentinum dat quidero Matrimonioproforma
fubftantiali diflani przlentiam ,• at non Matrimooio quando renovatur , fed qu
celebraturinfacieEcclefiz; infacieauteroEcclefiztunc fit trarlus Matriroonii,
quando prim6 cclcbratur.- &quamvi_;tunc 6 propcer Impedimenturn invalidus
reveri contradus iUe fit, u- enoo roen exterius , in quo folum Ecclcfia judicat
, apparet vali- cum dui, & ciim Tridcntioum iatcnderit lolum pofle
illudMatri. K i mo- Digitized by Google 150 Pium V. ip(o Itatutum fuiflc ,
diccndum ert . ficdeclarafleSacramCardinaliumCongrcg. fic Romanam Rotara apuJ
Bonjum/.f.i».7. dccidifle, 6 Vides, utramquelenteotiamadfePoDti6ecm,CardinaIc5,&
Roumadvocarc/ ScdcertcproneutracoaviiKuntejufmodi telli- monia,
fivequianonoooftantauthentice, fivcquia, curoutraque fcntentiafitprobabilis,
modounam, modo alteram Patres illife- quuntur, five quia mpd6 timeot publicitatcro
, mod6 ncquaquam , &c, 7 Pugoantes pro Kac fententia plures funt, quim pro
priore.quos Caftr. ciut, ideft Rebell.Coninch.G.Hurt. quosciutidemCaflrVr
fponf.d.\ p j.fi. \. Cc Avcrl f.l I.ftH. J.l).rtfftt*mtn .aliiquc, quos ci-
tat,fequiturque Bo(1^.rxuiaddeSanch./.2.4«m«rr.j.)7.».t.NavarrF denique ab
otraquc fcntcntia pro fc affcrri , non ut ilc rti , (cire . 8
UtraqueerRoopinioprobabilismcritoeft.Sanum nihilomious efl confiiium ,
advocareParochum , Tellefque quantum fieri po> teftin renuvationcdicIaMjtrimonii,
utlitibusdcnullitateMacri- rnooiiaditusprccludatur. Quandosuteft
fubeftaliquodpericulum, fiParochusadvocandusfit, uptimumrcmediumclt, ut
Confcfla- riusobtineatabeodcmParocholiccntiamafliflendi , qua impetra. ta,
advocatisduobus fidisTcftibus, inloliuriocubiculoMatriroo- niuro revalidetur .
Cxterum fi nrquc hoc facile fieri poflit, tutd am. i, fcili Lib. VriL De
Matrim. Trad. IV. Dc Conf. adbocfufficit)ab plcctit ur (ccundam fcmcntiim ,
hxcfUthabeti.r.Bofl.; hodie tivam, nam reverj & dodis viris Xjedei. Vega,
jpfeAverfs, qaibusaddeSancb.&Coninch.fateiitei hanc fenten tiam efle
probsbilem , & aflerrotes ratioaem efle , qui» durum videtur, eum, cui
mcttisincutitur, adhabendam copu- ism, obligarc, ut non poflitconleatirefpoote
ad Matrimonium illud, utGceftugiatpeccatum, eumdemqucponiabEccJefiainbi-
viofaiisduro, utipie, vd peccct moruliter , vel patiaiur grave damnum,
quodexeotirooreexpecttredebcbit. Hoc voluiile Ec« clefiam non eft prxfumendum .
Uodedicendumeft, Eccleuarafo- lum voluifleproviderelibertati Matrimonii.quaodoipfumperver-
badeprxienticaotrahitur; &merit6, quia tunc periculum coa-
clionisfrequeoteroccurrit, nihilautemeuralle , quaado ratificsv- turpercopulam
, quia modus hujus coacrionisrariliimuseft.Ujce- riorautemratio, eaque*
priorihujus polteriorislcntcntixeuedo- bet, quiainbocaciu,
quoquisipooteeligJiMatriraoniuroquau ia remediumeviutionispeccxti,
homooonconfentitexvimetus il- lati, fedesfeipfo, & cx vi fus (ponunex
liberuris voleotis effu- gere pcccatum . 4 Confirmatur . NamiovalidatioMatrimonli
meticulofi decre» taabEccleGaeftpotiflimum, & imroediaicin favorem
particula- riumFidelium, ergopoteftFideliscedere|uriluo, luoquefavori* &Gc
vaJidecontrabere. Etfaoeidemdicipoteflinfeotentia noftra, qux indicat ,
Matrimonium meticulofum efle jure naturx oullum; talisenimeft, quia, ut
fupraiodicavimus, injuri* fitcontraheo- ti: atcontrahensiuri, quedex
bacinjuriahabet, cedere parimo- do, fivelit, potcft. rtrci utnanci/.t.rioii.y
nooiecommurmcrapiis, or, oouis vms q0, tivelit, potcit. wpraximdcducitur, eamqueinpraxifervari,
teftaturSeraphinus j Nequedieas; Decreto Ecclefix irrittnti Mauimoniaclande-
itttif. 90. 9 Atqueinhoccafu, G receptxantei iam fueraotbenedicliones
Ecclefia', n« ciuntrepctcndsepollrevalidationera; nam utiseft eas femcl in
facie Ecclciis: fuiflc receptas ; prxterquam quod in hac re, qux oon
eftdecflcntraMitrimonii, fatis excufat pcriculum lcandali , & notxconjugum
exSxnch- Lt.n.i 3. 10 InquircsPrjm6. Siipfiuni tainumParocho , velunitantum
exTeftibusnotumfucritlrnpedimentumco tempore, quo priuu
vieeccntractumfuitMatrimonium, quando deindcfublatolmpc- dimcntorenovabitur,
dcbetnein haciententiacoHmPstpcho,& Tcflibus reoovari? Refp. Nequaquam,
quiauousUnturoTcftisnon facit Itnpedi- mentutn probabileinforoexterno,
dcexaliaparteilli Par«chus,cc Tcfti-sfuntaptiad teflifirandum contraciuro
Matrimonii fccuo- dum formam ab Ecclefia prxicripum , non enimipfiTeftcseftede-
bcnt validitatisMatrimonii ,fedeoBtraAu»Matrimooii,quemcer- tc,
eauniuscognitione nonobftante, teftari fatis poftunt . ItaCo- iiii;rh.^.i4.i«i.io.ii.l{4.aliiquecoiitraSanch./x.rfriw«rri>B.d.i7,
nnm. 1 o. icquircotem in hoc cafu prxfentiam Parochi , & Teftium
inrcllaurationeMatrimonii , quiafecusnon potcruntrait )tcfti(i-
caridcMatrimoniovalido. Vcriim, utvidimus,ii , decontratlu
Matrimoniitcllificaridcbent, cVfampoflunt, non devalidjute. 11 Inquircs fccundd
QuandoPontifcxapponit in Brevi alicu- jusdifpenfatiums conceflx ad revalidandum
Matrimoniirm coo- tnilumcumoccultolmpedimcnto , hxc , vcl fimilia vcrba ( fi
i'*tfl, tumeiid'(ptaf*y nt itittr jt fuiliti , & ftrVMt* ftrmtTridt*- tiii
(*ntr*h*Ht ) neccflariumne eft, utidfiat coram Parocho, Sc Tcllibus? Refp.
Noncflcneccfle. docetSanch./r.s.p.quamvisenim (ait) nonpoflit tunc
Delcgatusaifpenfare,utoccuItecelebreturMatri- monium, umcn potefl difpenfare
inlmpcdimento, quo per dif- peniationem ccflantc , jaro ex doclrina dau
poteruot con juges inter lcfolos Matrirooniumcelebrare, Huicdecifioniallatx
aSanch. fe oppoftittotocooatuGutticr.4«igwrr.47.«*"»°^dicensopinionem
Saach-eflefingularem, & periculofam . Ratioprxcipuacit, quia Pontifex rn
iis verbis dat formamDelegato, utnonpoflitdifpenfa- rc,
nifiiervaudifpofitioncTridentini, quod , ciim requirat prx- lentiamParochi,
& Teflium, fiillamnonadhibeat, nihilpoterit Delegatus. VerOmrefpondcbatSancb.formam
a Tridentino im- poiitam, utmodoipfeSanch.dixit, cfle, ut icmel illa prxfenti*
adfit, quandofcilicet infacieEcclefixfitcontradlus. Cum i§itur
incafunoftrotuncadfueritpr.TlcntiaParochi, cVTeftiuro, latis, fuperquefervata
eft formaiTridentioo requifiu. lu Bofl> m*tr, r.»j,.Jt.fane probabilitcf .
ftina non pofluot Fidcles cederc, ergo oeque Decretoirriuoti boc Matrimonium
mcticulofum . Neiddicas,inquam,nam Dccretun declandeftinoeftlatum immediate
intuitu ipGui Mauimonii, & potinimuroirrtuitnEcclefix,
uteiconftarepoflitdccontraclii,Ma- trimoniis, id, quod noo officitcafunoftro. 6
Veriiro adhucdices • Sicuti aftirmatur , in copula metu extort*
poflecontrshentem cedere ju ri (uo, & velleMatrimooium perfice- re;
iua£rmaripoflet,ideroeflcioitio< quandocontraclus Muri- moniiper
verbadeprxlenti exmetucelebratur, er£ofiroiJi modo) tuocis, qulmeturapatitur,
poterit juri fuocederc, & validvni Marrimonium efficere . Relp.
Conceditpsritatem, &confequ«nti*m Averf .'. c. V.VU fsnd.fftnter . Nobts
oooeftotiuro id prolcquendi. 7 Tantorpm virorum duas hafce (eotentiss fuis
innixas ra- tionibus ai probabiliter judicemus , vereor , ne impudfOtUB ootam
apud prudeotes incurramus , modoprxfrindimus icoo- firmatione ■«•.4. dictt, fod
uUmur rationibus, f«u coojec^i»- MATRIMONIO UT EST SACRAMENTUM Inftitutio hujus
Sacramcnti , cjufquc tcria , & forrna . ■M IV. Am ttpuUm Jtmib mttn txtnt*m
t I TJ Xdiflisoriturquxftio, anfiMatrimoniicontractum io fa- JZi
cieEcclefixiniifticumaliquapuellaexmetu, &deindeli-
milimetucogarisadhabendamcopulam, illamque tu habcas eo- demroctucoaflus,
fedcxalfcclumariuli, quem afteclum laltem tacite habeat , utfupponimus, puella.
An, inquam, ctiam rati- fices Matrimonium,& coolequeotcr illud jam validum
io pofteruin remancat? x Negant plures apud Averf.^ *Mm*tr.[ta.i.V
Atfi*Mit,S*ne}>. Cooinch.Pont.Nav.Pet.Eedefm.Henriq.&Syl.Ratiocft(inquiunt)
quiaquicogitur habcrcprardiclamcopuUm , eandem immioatio- ncm libcrutispstitur,
quimquicogiturad contraQum Matrimo- niiperveibadeprsrfenti, ergopari
modoipfiinjuriafit, & coofe- qucntcrMitrimuniumhoc, utpotepermctumcxtortum,
invali- durntnt. Confirmatur, quU fi iccus eflet, nou provifum latii luiflct
liberuti Matnmonii. I Aflirmantnonpauciorcs, apud Averf.USotus,Gabricl.Bart.
ATRIMONIUM in ratiooe l_ ralis ipio mundi exordioinflitutumfuits officium,
icilicetadpropagandoshomines, &pott Ispfum Adxsdconcupifcentixremedium,
five ia illis verbis , qux Adam, infpirante Deo , dixit . Genef. a. o» tx tfpkw
mtity utvideturfentireSand. Auguft. dtCivii*tr:,t,.\ 4. t. x. fivein iilii, qux
Deui protulit. Gcn. t. Cr*ftit*% & m»i- tiflitfmmi . x Atver6fuifleelevatumiChriftoDomioo
ad rationemSacrav- menti,
GvcquandoipieiaterfuitNuptii>CaaxGalile«e,livequaii- dodnit M-tth. 19.
3}»ciDtHt tonjHnxit t hemt nt>* ftf*ttt . CaiUoli- corum nullus dubiut.
^Qu6dautcmMatrimoniuroFidelium, utpotc Sacraroentum t conferatgratixaugmentum,
& analiquandopoAiiprimam gratiam conferre, & Groilia mulu, ad Theoricam
fpeclsnt, & palTirrt Theologi difputtnt. 4 At quxnam eft
hujusSacramentiroateris, &fornu. C rte Avcrl.7.1 4tm*tr .ftci. 1
jtfcrtdcccmTheolnporum ie.ite.itis«,S in- ch. mhl.i.difp.f. dt m*tr ».6,cilm
sttulifletiex, ultimsmspproba- vtt,sflcrens , mitcriam efte ipii verba, feu
iigns , quibus exprimi tur conlenfus mutux trsditionis utriufque conjugis -.
formam vor6 lle eadem ipia verba, feu frgna,quibusexprimiturconfenfxs mutux ac-
ceputioniteorundem . Traditioeaimillafaclafenfibilispcretter-.
narcrba.vclfiBo», cumfitinchostus, & imperfecius c ■ia , aeceptttio ver6 facla pari modo
iculibi- "lis, MtpotequaKperficiatcontraCtum, lchibctuttorma. HccSan-
chX/.cui libeni acquiefco. 1 Quoniam ver6 Matrimoniam Fidelium contraflus
rvaturaiii eft, &nmulSacramcntum, inquiret curiofus » an Fidelis poflit
Matrimonium inire, utlolumcootratium, nonver6, ut Sacra- mcntum? Videturenim,
quamvii illicite, pofleumcn validc;quia cujufcunque Sacramenti confeQio pendet
abintentioneMiniftri volcotisilludconferrc, Sc (icutipotdt( quamvisillicite
> ablucre quispuerum, & vcrbaBaptifmiproferre, nolens illum baptizare,
quandocertcillum minimebaptizaret, itaincafu Matrimonii,&c- Adde &
ukeriorcm rationem , namquemadmodum ablutioni cura illis verbis Gne intentione
baptizandi prolatis, non ciV cflcntialis,ck neceflartoconjunclaraiioSacrameciti
, feu ratio Baptifroi ; nccun- tradui naturali Matrimonii , initofine
intentione laciendi Sacra- mentura, nonefleflentialis, nec
neceflari6conjunclaratioSacra- menti. Qu6dudicaseflenecc(Uri6conjunclamex
Chrifti inllitu- tione, etiamindepeadentera voluntate confcrentis, divinantem
te potius quis proonnciabit , quam certa proferentem . 6 Refp.
Urgetmeejufmodiallata ratio dubitaodi , itaut cum Vafq./«i».3.«»
j8^.f.Poot.W.«.f^.9.iw.iw.?.Huitj»i/>.}J»« matrJif.19. aliifque quos citat,
fed non lcquitur A weti.q.iJ* nuur. f*a.S. y.Primejudieavtritat,
aliifqueprobabilius judicent.pofle vali- de, mododitfo, iniria Fideli Matrimonium,
ut (bliim contra- Qum, &nonutSacramentum: efloSuar.Sanch. Coninch. quot
citat, fequiturqueAver./.r.K.««^<WMr«*Ma, quibusaddaturCaflr.
d.iJt/p*mf.p.i.».i. Aliiquencgent , contendentesChriflumDomi- aum con jun xiflc
rationem Sacraraenti ipfi contradui , i ta ut,quam-
vispofitiocontraclusdcpendcati voluntate Fidelium, eo tamen pofito,
nondepcndeatabipforum voluntateratioSacramerui , fed eoipfo, qu6d ejufmodi
contra&us legitime pooitur, (latim ex Chrilli
inftitutioneilliadhsereatratioSacramenti. Verumid afle- rere , eftetdivinare,
ut jammodbdiaumcft. iviinuter oacramcnti
iviatrimonu . j /^Erta jim, & vera (ententia nunc eft, ipfos conjuges ef- V
> fc iplbs Sacramenti Miniflros, perindeac iidem funtfu- fcipicntes. Ratioeft,
quiaChriflus Dominus inftituit hoc Sacra- mcnturo juxta naturara ipfius
contradus » at Miniflri, feu ii , qui coutractum efficiunt, (unt iidcm ,
quicontrahunt , quique in fe obligationem fufcipiunt , ergo , &c. Lege
Belt. lAt.t. d* matriM.c.p.6. cr jcqq. ubi contrariam opinionem appellat temc-
rariam . 1 Hincfit, utvcrbaParochi,quibusdicit,feconjungereSpon- fos,
uoiifimdceflentiaMatrimonii, ipfe enira folum cft aflillcns Matriraonio, non
ui-Jconfercns: oam propterea G afljftatin Ita- tupeccati morulis, non
peccataflifleiido, quiais ncc Sacramco- tumminiftrat, ncfufcipit. j Sedqindi
fiip iconiugesfintin diclopcccati morulis ftatu, quando contrahuin? Refp. Qtfod
p?cceiitex eo,qu6d in malo ftatu hoc Sacramentum lufcipiaiit,certumcll, q
iiaomniaSacramenta vivorum rcquirunt, fufcipienteracftein ftitu gratiae,
utfcil.illam augeant ; quemad- tnodurncxplicantfusi-Thcolugi ; leddubiurneft,
anitempecccnt eieo, qudd indigne ininiflrent. 4 Dico, efle duas
oppoiiusfcntentias. Navar. apud Sanchcz lib.i.dt mairim.diifur.6 numtr.\. putit
, peccare morulitcr, etiam ut Minillros • quippe qui confcrant (ibi hoc
Sacramcntum cx officio, & ad hocdeputati. SmchvzikU. num*,. citans Suar. 8c
alios , aliique cenfent , ut fic, non peccare mortalitcr , quia ,
lieetconjuKesii.it ai! I.ucdep.ititi , non ttmen funt confecrati ad
hocSacramentiimadminiftrandum, pro quo non fuit neceflaria Confecratio. Quod
autcra Contccratio fit neccflana, ut Minifter Sa- Cramenti peCCetlup./r*.l.i*V
initntrt cap.l.p.t. num.A. dixi- aus. Hancpulteriorcmfententiam cgo
ibidemampfexuslura, 8t iterumampleitor, licetcumcoderaSuar.&Sanchez fatear,
opi- nionem Navar.cflc probabilcm. C A P ■ U T III. Matrimonium intcr abfcntcs an lit 1?
utnemonegar,ergo, 8cc. AddeexConciKoTriA/r/faa.r.r. habe- ri, MatrimoniumFideliuraellc
Sacramentum; at Muiimo.iium perProcuratorem, fiveetiamperEpiftolim; non*
juivoce , nec proportionaliter, fedunivoce Matrimonium efll quis enim un-
quaminterCatholicosfuit, qui audcretdkere, auo genera Mai trimoniorum cfle in
Ecclefia Dei , undeinferre pollbt .alterura ef- feSacramentum, alteruranon
icera? a MatcriaerRo, clcforma in Matrimonio perProcuratoremcft i t c m tradi
tio , & accepcatio corporum facla a pri nci palibus contra- hentihus/
quatcnusexprimiturper verba, velpcrlignal Procu- ratoribus exhibita. ? Hinc
merit6 Procuratorem nonobligamusad ftatum gratiae , quandofuum hoc
raunusexercet , obligamusautem ipfos principa- les,
utrccipientesSacramentumdebereefleingratia, quando ve> rofimiliter putant,
Procuratorcm nomine ipforura , cootrahere. Quotcraporc,etiararidormirent,
recipcrent gratiz augmentura; licuti tuncreciperentSacramentum matrimonii ;
quemadmodum occurrit, quandoquisvigilans, velfanuspetiit Baptifmum,&de-
indecumdormit , velphreneticusefl, baptizatur, nam tunc tc Sacramentumrecipit,
cVgratiam. Dixi(utrecipientes) utmini- Matrimonium Infidclium an fit Sacramcn-
tum? Rcmiffivc'. ,quam- uraen 1 f> Um hoc ad praxim non Dodoribus citatis ,
a' ' Ga(p.Hurudo, aliifque. , habeat id Leclot k Sanch. Pontio, Avertt> De
IndiiToIubilitate Matrunonii. 1 T TT ea omnia, quacad tndiflolubilitatem
fpecunt» cogno- \_) fcantur, agamPrim6, dcindiflolubiliuteMatrimoniiln-
fidelium, fiveante, fivepoft fufceptionem Baptifrai . Secnnd6,de eadcm,
quaeineflinMatrimonioratoFiddium. Terti6 , de ea- dcrn, qusc in i §. L Ax MMrrmenmm
tnfidtlium amte laitum Jit vtdtjftlubUt f 1 lyyrAtrimoniumlnfidelium, five IVJL
ratum dumtaxat, ideft (ive fit confuramatum ( Ce lo- quaraurclariutisgratia,
naraeasterum matrimoniural pric eft Matrimonium contraAum per verba de prelenti
inter Fide- les, quodnondumfitconfummatum, ut fupra dixiraus Tr.A. d*
Ct»ltn(uc.l.$.z.a.\ JMatrimoniuro, inquam, didtum infidcliura eft ex natura fua
ind iflolubile. Itt Pont.Vafq. Rebell. Bell. quos ci- tat ,
fequiturqueG.Hurt.rf.8^#HMrru»V^:i. quibuiaddeCaftr^.j.d* fpenf.i. j.i ji.6.
& Lcandr. dtmatr.d.tq.x. aliiquec Coninch. apud eundem Hurt. aliofque . I
SfeSacramentum , omnin6 tenendumeftcummultis,quo$ ciXit, >
fequiturqueCaflr.^/;«V.i<.a^.s.a.o.quidquiddicat Durandus ,aliique
pauciapudSanch.W.i 1 j«.i6.quorurn ratiooes ]eviflimasvocatibidcmCaftr.&
ealdem lolvit . Rationoftrapotif- fima, cujus vioraniaferecontraria argumcnta
diflblvuntur . cft, quiaChriftusDominusinftituit hoc Sacramcntum, elevando ra-
tioacmcontraclusnaturalis, quicft in Matrimonio, ad rationem Sacramenu;
atratiocontraCtusnaturaliszqu^eft, (i fiat peripfos : " "Jes
pnefentes , ac , fi fiat " 1 Ratio i poflcriori duckur cx illi» verbis
Genefis ». Quameirtm rtliaqutt htma Patrtm , & Statrtm , & adhartiit
uxeri fua ecce ma- trimonium ratum ) & trunt dne m carnt una (
eccecoDlummatum ) Cumenim Deusdicat: rilinquat , adhmkit , erunt, notatejufmo-
dicflenaturamMatrimonii, non ver6 ipfum Deum, fic pofitivi vclleconflituere. }
Ratiover6iprioripraxipuaefl(namaliasvideapudHurt St citatos ) quia certum eft ,
illicicum cfle concubitum vagum , 8C communicationem uxorura , &
viroruraindilferenter; ergo cer- tumeft Matrimoniura ex naturafuaefle
indiflblubile . Antecedent concedituraboranibusCatholicis, &ferc etiam
abomnibusEth- nicis, &probaturcommuniterexcaufa(inali Matrimouii .quaeeft
fufcipere, &educare, benequeinftruercprolemadqiiodomnln6 rcquiritur,
utcertumineaturMatrimoniura. Confequeotia vero probatur,
namfiMatrimoniuraclletex natura fua, Gcuti ci cri contratlui, diflblubileex
mutuoconfenfucontrahentium ,poflcnt relinqui viri, &uxores, 8c alii duci in
Matrimoniura:ergoad- mittcrcturipfiflima communicatiouxorum, & virorum ,
qus ne- gatur ab omnibus. Vidc, qua»dicam mox 5 i.amm.6. Qua ratio- neautcra
conceflcrit Deus Judaeislibellum repudii , quo relinque- re fuam uxorem, &
aliamducerepoterant, Uctcitat.d.it. alios $. II. An fit indiffeiubilt Malrimenium infidtlmm ,
m**> jtmmf/t Z Tajmb. T.U. Dt Sacram. 1 T TOc. etiamconfummatum,
poflcaufloriutePootificisdif- il (blvi, eomodo, quoinferiusdicemus,
juAainterceden- , tecaula, diflblvi pofle RatumChriftianorura, putant Navarru»,
K 4 & Sanch. 1*2 Lib. VIIL Dfe
Matrim. Tra&V. Dc eod. ut Sacr. & Sanch.l.i.JtpMtr.f.n w.i.eumciuns.
Ncgat ver6 communior opnno fum Azor.Coninch. &Pontio, quos fequitur,
ciutque CaUry.?.^»/>«»^.»./.j4i.i.quibusaddeValquex quera ciut, &
enrcipc A vertaf.a ./><*. 5 VPtfirtmi. i Neautem turpiterlabaris,
bcncdiflingue. Vel enim Matri- monium lori.fclium conlurnmatum , fivcfolum
RatumanteBaptif. rnura, rtiam rft conlu>r matumpoll illum ; vel quamvis
coniun*» tfiatumante Baptifmum; nmen polt Baptifmum confummatura nonefl. Siilludprius,
omnesconveniunt, nulla auUonute dif- iblvipofle, utpote ^m Matrimonium
Chriftianorum confumma-
tumreprifentansindii1blubiliutemChrifticumEcclefia,&Verbi dtUm, Dbmini cum
Huiruna Natura , arqueac reprarfenunt caetcra Fide- tcmporibus, prohaetam
narute ( & certe fareor probabilrter ) atiudalljgoant, nimirum m
faromeramconverfionera uoiusFidelis. Nus umen dicimus , cflepro'-ijbilius hoc
eaput, quod aliqui Do- ttores m ,\ ver.aitos ciuos m.zM mmtr.ftB. f.V.Si mm,
Barb.r» CaU Uti.r 4 p.^.Dtct.xi.f.i e.K »,R..,addji;t, nonadraictere Cenfemus
emmi umHurt d.x.dtm*ir dif.u. ty ra. &Caftr.<0 (p»mi.d.%.r ?.» O1 9.
hancpotelUtemdillolvendiMatrimoninm nondaniS. PauloFideii Convertb , nili
quando infidelis non converfusdifcedit phylice, vel moralirer , utexplicaturaelt,
&oftendunt illa alia verbauniverialiterdicia:
miitrim/Utliifm»aifit*rmtfiftrvirum Fi- e negatse dillolutioni s alFcrtur (pes
con- At certe infidelis, durapacificefeha- JiumconlummiuMatrimonia. Si
ver6pofterius, tunceritioopi- bet, magnum Judiciumeuamnuoc, epolitura ,
andiflolvialiquatandemexcaulapoflit? pitae converfionis. ,
Etquitk-m(utdiccbam^Sancb cumNavarroaf|jrmat. Ratio 6 Nonadmittimusigitur
diverfiutem illorum . quiatuncillud MatrimoniumaflimilaturMatriroonio ratoFi-
porum hacin recum noitrasetatc . Imm6Hurti.r.W.i J.«u4j. . Jelium, quod,
utdicemus, poteftfolvi per ingrcfluminReligio- tur, ieaudivifleinlndia, Japonia
hodiefervari, quod nos doce- nem. Scd utitemdieebam ,
Azor.aliiquemod6ciratioegant,quia mus, &ibidem(miodrerteadvertere, ad remnoftumracit
pro- fHudMatrimonrum, quamvisanteBaptifmumconfummatum,con- bat,
noncfTedefaaoprohibitionem ullam, qtnconjuxConverfus ftmmatum tamencft, cVnunc,
cumfimuspolt Baptilmum, non cftratio,
curcareredebeatprserogativaMatrimoniiFidclium .Er- go ficutialiaFideliumconfummau
Matrimonia nulla auUoritate diflblvipoflunt, quiaidChriftusDominus
numquamconceflit, ut moxi-.7.dicemus, iu & boc. 4 Utraquc
(ententia(fitcntectiamCaftr./.f. qui hanc poflerio- rem ampleUitur ) probabilis
cft . Et ccrte utraque nonnifl in veroC- milibuscoiijeaurisinnirituT. j
Inquires . Si vir hic con veriiis ( hac voce compendioU utimur, cura volumus
fignificare , I nfidelem fufeepifle Baptifraum ) fi hic inquam vir habuiflct in
Infidcliute plures fimul uxores, vel pri- jnam, &fecundamrepudiaflet ,
& haberet in praefentia tertiam , velquarum, atqucadfidemconvertcrentur,
quamnamexhispro lcgitimauxore retiuebit? Refp Omnino quamprtmamduxit, etiam (i
cum prima fulum haberctMatrimonium ratum, cumaJiis verd Matrimooium con- interdicaturcohabiurecumcoiijugclofideli
nolente baptizari , fi velitpacificecohabitare; &inadverufleRebellium,
& inGnuaf> fe Coninch. idem Hutt nout . 7 Inquires.
SialterexconjuglbusCatholicisinhaerefimincide- rer, velGentilis fierct,
diffolvincexhoccapitepoteritMamrno- nium? Refp. Negative, necratum tantum,
&multo minus confum- matum . lu definitur in Jure , C.gmmmtt, dt Divtrtih,
& ratio defi- nitionisfuit, nefubprartextuhaercfiscoajugia , cent ,
diflblvi tenurencur. Am iiSmm Mmrrimtmimm ftlvmtm* m tt 0X , amt *'.ttr 8 HaUenusdiximus,
extribus diaiscapitibusfolvipoflcMatri- monium infidclium,altero venicntead
Bapufmum.Jam inquinmus, fummaflet. Katioeft ,quia, utjr. frtei.
vidimus,Matrimonium, anfolvaturftatim,ineofcil.punclo, quoBaptifmusfufcipiturr
etiamdumuxatratum; cft naturafuaindiflbtubite. Cumergovin- Rcfp. Scio,
Rodr.&aliosallatosdCaflr^.ciiut.^.puurcflatim: fedvera,
&cororaunisopinioeft, S.Tb.Conin<h.Pontii,Sanchei5 aliorumquccum Caftr.
eos adducente/.r. non flatim ,fed quando ip- le conjux converfus ini t
Matrimonium novum cum alio . Antei igi- tur,
ineointermedioteroporelpundoBaptilmi fufcepti ufqucadl punaumnoviMatrimonii,
remanetvinculum.fed fulpenfum,un- denecteneturconverfuscohabiurecumnonconverfo,
nec impe- diturinlre, quandovelit,di«umnovumMatrimonium. Indeer- go h r, ut non
con verius ncqueat in hoc intermedio tempore Matri- roonrojungicumaltero,
quiavinculumremar>et,&infapcr St, ut fiforteipfecouverutur, debeat
continuare coojugium cum fuo conjuge , juxu quod Decretum efle in jurcdiximus
jr./ra.-,»..? fin*. 9 UtautemConverfuspoflitdiaumnovum Matrimoniumimre*
«oncftopus lentenruTudieis, quiaChriftusDominushocprivile- giu ncoticcdens,
eiufmodi reftriUionem nonappo(uit. Satis U« turerit, qu6dcertomoraliter
conftetobftinatio conjugis InfiJeli» Chriftum, feu fidem afficientis injuria ,
vellongaejusdiflantia. Q^andoautemnonconflat, vellpes eft converiionii, erit
ne- ceflariamonitio, ut is intri terrainum deliberet, an vclit con- vcrti , vel
juxudodrinam mod6diOarn, an velit pacificccohabi- tare. Immbaliquando eritditia
monitio neceflaria pro fbro ex- terno, ad intercludendas lites de validiute
futuri Matrimonii. Lege haec fuliiis apud Sanch. lib.j.dtmmirimtn.d.j*.*
numtr.x i. cr i.; 6. k mmm.t. ccrlumprimiMatrimoniinunquamdiflolutum fuerit,
frimooiafubfequentia nulla fuerunt, & confequenter , non nifi
primaeftlegitima, &veranxorfuovirolegitimereftituenda . Ita
decidirur*/W#»»», dtdhjtrnit, & id eflc ccrtuminEcclefia, noUtAverff.a.
dtmmir.ftMA- V.it timfirmmtmr . 4 AtqueexhacEcclefizdefinitioneconfirma,quoddiximu$».i.
B.i.».f> }■ harcenimdchnitiomagnumdatfignumcredendi, Ma- trimoniumfnfidelium
einarurafuaefleindiftolubile: (ecus enim Eccldia parum curaflct tradere viro
pratdiaoprimam uxorcm . l.e- geeuodem Averf./.c. &{r8 6. V.!nb*crt. J Deniqoefcito,
Pontificcm nonpofle (ulvuhCittr.dtfpimf*!.
i*t.f*.$.a.*r.)qDacumqueintercedentecaufa, diflolvere Matri- mor.ium duorum
Infidelium , five confumroatum, five non , mM* Pontifex noo habet auaoritatem
in eos , qui fuot cxtra Erclefiam . §. tn TkfUtHxm , mlttr tx tfi. coniurtiu,
Vtl ptr V»tm [fumuU im»^mt t * 1 TT7 X trihus falcem capitibus diflblvi poteft
Matrimonium, fa etiam confummatum, Infidelium, quande altcrper Ba- ptifmutn
venit ad ftdem. Pnm6, exco, quodconjux Infidelis difcedat I converfof & awlifcumcohabiure,
nonobaliamrationera nifi , quia is fidcm amplcxus eft. Serund6, exeo, qu6d,
quamvishabiurecumconverfo velit, Creatori tamcninjuriam irrogct, puti , fi
Chriftum Dominum * 1 eontemnat, fi ejuscultum prohibcat , fifamiliam
fbrtefeconvcr- tere votentem quoquo modo impediat. io Inquirimus fecund6 . An
(icuti vinculum di«i Matrimonii Terti6,
fiFidelemconjugemexcitetadqaodlibetpeccatum, id
(olumanteBaptifmumconfummaridiflolvitur, quandoConverfua eniroelt,
etiamCreatoriinjuriamafrerre. novum initMatrimonium , ficdiflblvatur,
quandolblciperctfor- » Haeciufehabere, nonaliundeefficacitcrprobatur, quimex
tcOrdinemSacrum, vellolemniterProfcflionememitterctin Re-
ChriflidifpofitionenobispromulgauperS.Pauluro i.adCorinth.7. ligione^fquod
utrumquepofleipfurafarcre, nullusnegat, per ra- quidecontugibusloqucnsdixit:
^mUfiinfidtUtdifttdit, difctdmt ; tioncmdicendam*.i7.)idautemnonignorare,
pro^eritmultumr ntntnimftrvituti, idelt ligaminiconjugali fuljttinitfifrMttr,
mmt f». Nam.fi vinculumdiflolvitur, poteritconjui ilter Infidelis valide, rtr
im bujufmtdi, & in hunc fenfum , ad qucm no* haec verbaaffe- &
'utegoeontraPont.cumCaftr U ».t i.& i^.puto) etiamqu , (emperintellexit,
imm6dclinivit Ecclcfia C. 2*snit. C. tumadhocliciteprovidere'ibi de novaMatrimonio
. Si ver6 i mmtdt Divtrtiit. diflolvitur, nullo modo poterit. ntex feparet. ?
Etquidempnmumcaputexdiaisdifceflioeftphyfica, fccun- n
Refp.OuamvisiliquiperlufceprionemOrdinisSacridiaurn dum, & terthimeft
difcefliomoralis, uteonrordi fenfu omnes vinculumdifloTvicenfeant^communisramenfenteotiarriegat.
Ra- DoUoresexplicant. IdautcmficdifpofuitChriftusDominusin fa-
rioefficaxeft,qoJaharKpotcftatemdiflblvendi vinculutn nonagoo- vorcmBiptifmi,
neicil. Baptiimus afTerret onus ccelibatus, vel patereturbaptizatuspericulumperverfionis.
4 Inquires obiter, Aninfidelispeccet non foluro nolendo fe convertere,
fcdetiamalionovopeccatonolendofequi fu<m con- ;uEcm> Relp.
Pcccarenovopeccato, quianonfol6mfacitcontra legem Chnftiuniverralemobligantemad
Baptifmum , fed etiam conua fpecialem lcgemMatrimonii, ne detur
juftaDivoruicaula, qua- lera ccrtc nunc iple dat. Ita Sanch./.7.
dtmmtr.d.Ti.mmm.^. ex S. Ambr. & Sotn. f Dixiaurem«.r.(ex
tribusfaltcmcipitibus)nam quamvis ali- «.eexmod ivilegium ac necperEccleGam,
necperPatres hoc priv efle conccflum, audivimus, crgo, &c. ii At ver6 per
profeflioneminReligioneduplexfententiacfr. Prior cnm Caftr./«r.ri>jMNn.ia.
cumConinch. PontioG.Hurftd. aliifquenegat. Ratioefleadem, quia nimirom pari
modo nnllibi invenitur i Chrifloconceflum, qn6d Matrimoniom confumma-
tumanteBaptifmum poflit per Rcligiofam Profefhbnem diflbfvf
fdeconfummatoenimloquimur, namfolum ratum pofle per di- Oam Profeflionem,
frcuti polt ratum Fidelium , nnn eft dubium , ut
notatHurtadusi.8.i«"i«rr.d//!4.i»«i»».jt.)AddeN1atrimoniumhoc diflblvi ,
quia Religi* aflum- Digitized by Google Caput VI. §. I. & II. *S5 tfluropu
ab uno ez conjugibusaou Jebet noeere aiceri > qui nol-
letforulleremanereczlebs . At io cxiu noftrodicti Matriraonii coniummati,
eftdgraveturiofidelis, ucogitur czlebs raaoere , idgravamenlibiiroputet,
oamEccleiia. adquam non pertinent Infideles, eorum gnvamina non alio modo
toilere debet , mii ros vocando ad Baptilmura, &fatisipfihabeant, quodper
ac- cidens ipforum mauimonium ratum , propter paritatem cum m i- trimotiioraco
Fidelium, diflblvatur per Profefliooem ab altero conjuge Converlb emiflara ut
modo ditlumcit, oonveroprz~ tendant idem de coniumcoato. i i
Pofleriorlententiacum Sanc.cV Henriq. apod euodem Hurt. l.t. conccdit, per Vota
folemaia Profcflioois Religiofz diflolvi didumconfummaturomatrimonium. Ratioefl
(inquiunt) quia profefliofolvitvinculummatrirooniiRatiFidelium, quod crtSa.
cramen tu m, & coofequentcr , quod efl fortius vinculum , quam fit dicTum
roatrimonium confummatum Infidclium ; ergoiolvet & hoc. Probantconfequeotiam,
quiainjure (L.Dt accufmt.f. dtdi- vtrfit, & timftrul.ftt(crtft. , habetur
illud vulgacum axioma: Si viucsm viaetnttm tt ,»fttt',m viueam tt . Si enim i
profelfione vin- «iturvinculum matrimonii Rati Fidelium , mulcomagisabeadem
nincipoteric vinculummatrirooniiconfuromatilntidelium , quod «ftminusforte,
curooon GtSacramentum . 14 Verum huic rationi refpondent locis citttis
Caflropaiaus, & Hurddus, hocaxioma intelligidecafibusfimilibus,&jure
ordi- Mrio, acoaturalicontingentibus, ooo ver6dediflimilibus , & deiis,
quzijure pofitivo, & extraordinario praefertira Divino dependent . Prior
igicur fencencia probabilior fit , poflerior falcem ob aifctoriutem
extriofecimprobabilif . Et quidemloquimurde Votisfolemnibus in
religioneemiflis,nam per Votum firoplicisCa- ftiuris non diflblvitur
matrimonium dklura Infioelium , ucuti nec diflblvitur matrimonium Ratum
Fidelium, ut certum eft, & oout Averfa , «.». dt mutr. (t8 t. v.Ntqm . it Unum
advertunt coocordi animo przdicliDD. Nam, (i cjufmodi converfus factus jam
profeflus, & deinde altercon- jus forte coavertatur id fidem , non erit
buic ille profeflus reftituenduf. Quamviseniroinaliquorumfententia vinculum
raatrimonii re- nuDicrit, unde videaturluumeonjugemcoojugireddidebere;u- raen
non itaeft . Si quidem cum illeprior convcrfus lcgitimciunde &
validcaflumpferitihiumincompoflibiletn matrimonio, ( nam
proptercaexSanch./.7.4««Mrr.d.76.idemdicendumeit, li Ordi- aemSacrumfufcepertt,
velvotum fimplex Cafliutis emiieric ) non poteritad matrimoniumredire. Sicuti,ftcelebrato,fure,di-
vortio, ionocensconjuxOrdinemSacrum, vel Profeflionem fu- fciperet, velvotum
Caftitatis fimplex emiferit, nonpoterit li- citealterum conjugera fibi
reatTuroere, ut habet idero Sanch. i.io.d*«M»r.d.ro.».6. 16 Dixi
ffaausiamiitpTofeflus; namfiefTct Novitius, cum nondum & dcbebit rcdire ad
dmt.j. mtm.y. 7 Exquadoctrinavides, hzc duo efle fatis diverfa . Aliud enim
eft, anperprofeirionis Votafolemniadiflblvatur vinculum przdictiMatrimonii?
Aliud , aoConverfuspoflitlcgitime , un- de&liciteProfefuboeroemittere?
Illudpriusertiuopiaiooc po- fitum (ut vidimusa.n. &
t).).hocpofteriasomncsadmittimus, &ncmonegat, ucdiximus»
to.cujuiporterioris ratioelt , quia nolensconverti, datjuliamcaufam,
propterquam Divortiumfa- cerc, converfus poflic , quodivorciofaclo,
jamconverfus, ucpo- teinnocens, poteritliciteillosflacuscligere, monitoprius
alte- rocoajuge, juxumod6di{tt»*.o. &juxu ea, quz dicuntur , cumde
Divortiodifput VI. ftatum incompatibilem fuicrperit , poterit ( imm6 it. nili
alter confentiat ) cum res adhuc fit integra, I matrimonium.utuottt
imdemSaoch.&Coaioch.<rf.»6. Dc indiflblubibtate Matrimonii Rati Fidebum
. f.L A» htc fi< t T TT pluriumDD.fenteutiasomimm, quasapudSanch./.x. \J dt
rruurim. d. i j . Averf. f*. i . dt m*n. (*8. 6. przfer- tim K rwA Cailrop. d.
it. d* (ft»(. f.x. Pont. /.j. c. j. ftr tttnm, habea, alioiquc, duxiunthac
inrepratcipuc. Alte- ri ncgat cum Poot. /. c . cu jus pociflimum fundamentum a
pofter io- reeil, quiafipofletiPontiiice, quamvis ex caufa, diffulvi Ra- tum,
poflet&confummatum, auod inauditum in Ecclefia Dei 1. Sequelaprobatur, quia
ezdem cauiz, eviutiones fcilicet li rixarum, cVdilcordiarumacqueintcrdumiunt in
Conluromato, aciuntin Rato. Apriori, quiaMacrimoninm ra-
tumeftejufdemrationisacconfuromatum, quoadeflentiam. Co- pula enim nihil addtt
efleatiae , vel integriuti Matrimoaii ; quod confiftit ta ipfk traditione,
&acceptatiooecorporum. Er- go, iieademfemper eft eflentia, eadem in
utroqueindiflblubi- Uus; quare, ficutPontifcxdiflblvereoequit confumroatum , fic
nequibit Racuro. * AlterafententiaafEnruot: eamquefequitur Saoch. Lc.hu^.
cumaliii. EtLeand.o^acW^.rd»i*«rii»».?.7 dicitpriorerofea-
teatiarociTelpeculaciveprobabilem.hac vero pofteriorem proba»
bilemeflepractice. Eandem hanc pofteriorem teoet Suar.M.i.aW Rtlig. 1.6. c. 1
6. ».6. qui refert , fe vidifle Bullam G rcg. XIII. difpen- fantis in
MatrimonioRato. Scdquidhocadaliud, ')u6d narrat Hcoriq./.ii.aWfiMrr.r.8.ii.i
i.hoccft, eundem Gregor.XI1l.uaa, dic; trcdecimDifpcnfationesdedilledchacre:
Addc,&limiles difpenlatiooes, quasfuilleconceflasa Martioo V. EugeoioV.Pio
III. PioV. meminitHurud./«r.r(r. 5 Pundameatumprsecipuumbujus fenteatiz i
pofteriori du- cituritotdidisconceflionibus, quasper Summos Pontilkes in-
valide, vel illicite eile daus, amrmare quivaudeat ? A priori autem, quialiret
firmiter teaeamus, Matrimonium ratum efle exfeiaJillolubile, umen non propterei
n g<tur Deo voteftis difpeofandi mucaadomaceriam,utfuseprofcquuotar Tbeologi
. Quoniam crgo videmus Eccleliam hac potetlate per tot Po itifi- cumferiemfuifleuum,
teocadumomnindcrt, eam ipli i Chri- ftoDominofuiflecoramunicaum. Quare
perindehzc fcncentia certaalicui videbicur, aceftillai quamomnesdocemus,
&Tri- deotinumdcfinic, utmox videbimus.- putiMatrimonium raturn diflblvi
per profeffionem Rellgioiam, unde enim Tridentjnuro id decrevit? certe,
noooifi, quia fic Ecclefia ab ioicio ufurpa- Tit io re noftra per toc
Poncifices . 4 Hsec feoteotia eft probabilior , fateor tamen priorero fui
probabiliutcnequaquamcarere, refponfiones autemargumento- rumutriufquepartis
videapudciutos. 5 Inquires. Aninvitoaltero ex conjugibus poflit P. ntitcx io
hocdifpenfarer rurfus, anfinecaufa? 6 Reipondeoadprius; Etiam alteroinvito,
Gcut, altero in- ▼ito, poteftalterprofeirioaeroemittcasdiirolverevinculum Ma-
trimonii rati . Ratio autem eft, quiaidChr.rtur Dominus rcli- quit prudencia;
Ponciticis, non arbitrio rontnhcntium, iu ex Medina A verf.9.1. dt matr. (td.6.
V.Extmdir . Rclpondeoadpofterius; Requiri juftami & ver^gravem cau- lam,
utlicicePontifcxdifpenfec, certum c'\ : quia fecus male utercturpotcftace fibi
concefk. Sufhcientemiutcm caufam ei- fe, fereomoesfaccncur cumSanch./ x.dtmjur
d.16. lignvia dam- na, velperpetus difcurdiz, rixxnue mt-r romuges, conjuo-
clolvcprudentermecuantur, fi mutuacohabiutiocflcnonpofilt , eoqu6dalceriiupervenitv.g.Lcpra,ruiremeiium
afferri ncqueat, fi perpctua fit fterilius . 7 Docet Sanch. itt.cit.
fumcientemeflrcaufam, fifit magna iozquxliusiotervirum, &fcemiaam. Id ,
nifi inde prudencer timeantur riiz , &difcordiz maluivecxicusMacrimonii ,
cgo nonapprobo: experimurenim non rar6, etiaminTqualcsobinli-
gnealiquoddonumamari. Expendanturigiturcircunrtaotiz, & mores pcrfonarum,
oamfictjodem apparebic, aa rationabiliter adficpr*diaustimor. 8 Ut
/irpromoveaiuradEpifcopatum, ooneffe caufam fufli- cieutem, oifi valde
■leceflarium fit ad bonum commuoe , be- ne d occt ibidem Sa nchea . 9 Atverd,
ut valide Poocifexdifpenfrt, aullam requiri cau- faro,
quiaChriftusomneincircahocauctoriutem conccflit Pon- cilici, nerelinqueret
locum perplexitati : nonnulli putant cum Henriquez /.11 dtm*tr.c.Z.rt.i\. Uumm
O.ledtutior apudAverf. q.i.dt mttr. .ivrf . - . r Rt.>»iritHT vrricommunior
, verior, & mihi certafententiaeft, rcquiricaufamjuftam,
ficutiindifpenfatione Votorum, & juramentorum comrouniterdocemui.dequibus
di- flum cil / +. i* Dccsl. uii dt di{t. ]»t*mtnt, , & vtti . 5. II. Att
iimtrimtuium WtUum difulvmtmr fn frtftfitnim (tltnuum} 1
lTNIfsolvi,noaefldubium: &iudefinitumlegimus in Tr?- \j dentino,
(t(t.Z^.c*n.6.Sifmitdixtrir , Mtmmm.umrmtitm, tun ttmfummMtnm , ptr (titmntm
frtftfitntm *lttt,mcoii\H^<tm neu di- rimi, tuuuhtmmfit. AUosSacrorumCanonum
Texcus vidc apud citatos: atquc hzcdefioitioTridentioicumiit abfoluta ,compre-
henditomneMatrimoaiumratum, ctiam Inidelium venientiura adfidem, etiamaltero invito,
etiam poft multos annos i con- traclo Matrimonio , C oondum uccourummacum .
Lege Sanch. /.a. dtmttr, t.J.t.n.i.J. a Exeademdcrinitiooefit,
utconjuxreliclusiiifzculo poflit, non quidcm ftatim poft ingreflum altcriu* in
Novitiatum ( quo certe vioculum Matrimonii nonfolvitur) fed poil profeflionem
emiflam, etiam li debeatexpcclaninteger annus, immo etiam piui,
utfiSpooiaeratduo^enais, quznonpotcrit profiteri, ntli poftquatuoranoos,
hocelldoneccompieat aanum derimumfex- tumexTridentino, utooucSaoch. Poot.aliiqueapudCaftrop.^«
(?ort(.f.X.ff.l.».X. fit, ioqu.im .utpolli iitf utrelittus novum iibi
Macrimonium conquirere poit profeffionem alterius . Quod II Religiofus,
quiaoteafueratconjux: deindadifpenfctur i Pon- tifice de fuis votis folemnibus,
&egrediaturi Religione, po- terit quamcunquc eligere pro (uo novo raatri
mooio Idque veru m ert. etiamfiutriqueconjugefReligionemaflumpfiflent,
&dei>i. defimilemdifpenfatiooemobtinuifleot, poteruntenim cum alt<s
quibufcumquematrimoniocopulari. Ratioclaraomnium homra eft, quia jam ruptum
fuit prius vioculum , vide Leandr. d <. d<m*trrm.».\0. ciUntcm Sanch.
aliofque. Idquc ex inftitution* ChriftiDomini, utmoxa^. J At- Digitized. by
Google - I 154 Lib. VIII. DeMatrim.Traa. V.Deeod.utSacr. t Atquehiacetiam rollige,
ejufroodi Reljgioium, qui alim eonjuxfuit, peccandoeontraCaftitttem, pcccirc
quidem ucri. legc contra Vatum, non umen commictere adulcerium, quia non peccat
contra fidemdatam in Matnmonio,cum jam Matrimo- nium, vinculodifloluto,
nullumadCt, undeetiamfcquitur pari modo, contraCafliutcmipfum <
cYquidemfacrilege) peccatu- rum, ficopuleturcumcademipfa, cum auacootraxerat
Matri- moniumratum, quiadifloluto vinculo, ilUiuaampliusnon cft . Idnon iuefle,
quandoquispoftdivortiumprofemonerocmittit , quiadivorCiumnon lolvit matriinonii
vinculum, dicemus infra cum dt Divrt». , , 4 Qiioautem /urehzcdiflolutiofiat,
hoc porrd controverfum eftapud DD. nobisumen ex dictis quxflio rcmanet decila :
ht enim, utfuperiusindicavimus, ex difpofitione, quam Chriftus
DominusobfavoremReligionis, quzeftquzdammors Ipiritua- lis, conccflitFidclibus,
quamquepex Ecclcfiam ab iplo exordio nobisfignificavit. Ttr }• fejftmtm f jm
Rtltgitnii difftivntut iittrimoniMm rntum ? • ( Jam vero ad majorem
przcedentium explicationem , Inquircs Prim6,percujulnatn Religionic
profeflionem hzc diflolutiofiat ? 6 Refpondeo . Per cjus Religionisapprobatz i
Pontifice profef- fioncmjcujus voufolemniaconftituuntverum Religiofum: hzc
autem func.quzlegitimeobligant, tumexparteprofitentis,tum c \ parte Rcligiouis,
nomine Ecclcftz,accepuntis. Hinc vou emif- laiTertiariis, quiinlzculovivunc,
veletiaroinaliquaCongre- gationefimul > fednoncum diciafolemnittte,
nondirimunt raa- uimonium,dirimuntcoatra, GinCongregationecollegiautervi-
vantcum Approbatione Pontifieis , quia tunc ea Congrcgatiocflct veraReligio.
luLeand.i.r. ».i6.<y t7.citansSanch. alioiqi 7 Hiocadvertis, a
VotofimpliciCafliutisnullomodo matri- moniumdiflotvi, quia jam Inlc.-nne illud
non eft . 8 Qjidde VotisOrdinumMilittrium? Refpondeo:SideraiIi-
tibusSJacobi.Alcanurae, Cilatravz, ctfimilium agas, eorum Vota matrimoniura non
dirimunt, quia , efto , nonnulli , Ocquidera prouabiliter , aflcraot, cos cfle
Relegiofos , quia taraen iplorum fta- tusnoneftincompatibiliscum matrimonio,
dirimere illudeorum Vounon poflunt. 5iver6agas de militibus S. Jo.Hicrofolymiu-
ni, vulg6MclitenGbus,GnedubioeorumVottdirimunt, quiaii funtveri
Religiofiexcommunifenteot.il, nec cum ipiorum ftatu
fubiiflercmatrirooniumpoteft. LegeSpereIU«.n «^4. & Le- W.-i f. Jt-nMt qui
affert Pontiura teftantem, iu Sacram CoiiBrcgJtioncmCardinaliumdeclarafle. 9
Per Vou Clericorum , vel monialium przdictorum Ordi- num,
quiinClauftrovivunt,veriq;funtReligiofi,Matrimonium dillolvi, reclenotatSanch.
/.r. quiatuncilla Voufuntlblemnia , inClauflrodixi.nam VouClericorum Ordinummilittriumfpre-
CrOrdincmS. Jo:Hierofolymitani ) qui cxtra clauflra vivunt ,
cumfintejulmodifatiouis, acfuntvoueorundcmmilituro, ean- dem naturamfcquuntur,
nccdiflolvere matrimonium poflunt , fic habetHurud. d.S. mtur.dif6.n z6.
contraPontium . yrr Vtt» Bunnii Sttittntiit 10 Qujdde VotUbieniiSocietatisJcfu?
Refpondco. AiTirmat Pont./ 9.r.6.quiahxc
Vota,licctloUmnianonfrot,conflituunit»- mcn Rcl^iolum, & poll Bullam
Gregorii XIII. (Bulln Afttndtntt Dtmmt) Uintimpedimcntumdirimensmatrimonium illis
fuper- venicns, erg<>&dirimuntmatrimonium antricontratlum. 11 Vcrum
DD.nuflrfSocieutis^umquibuseftomnin^lentic-
dum,npgaut,Vafq.Sanc.H..-iiriq.C.Hurt.<<.8i<.-»»4rr.JiJf.r.eoldcci-
Un>,iJc S.iir.r».4.«-/'!r./r.io./.4.r.i. Aide non noftros,Leand. U.«.
i».quicitatCorne;.ccOchjg.adde,& Averfam,4-s./rr.6. «Jic* ffutrtd,<\v\
advertii truft ricontra praed iclos conniti Pontm.Ratio ell , quia
jusdillblvendi inatrimoniuutumexlnftitutioneChri- ftiDomini inhaerct
profdlioniReligiofae, eomodo, quo tradi- tum,&explicatumellabEcclefia;
atEcclefiafolumcxplicuit dc profcflione fub (olcm mbus Votis , non vcr6 dc
proteflioiie I ub Vo- tiifimplicibus, uiroeritbdixeritTndentinum ( per folemncm
profellioncm ) qua(iexcludcn< imnem non folemnem. ix Prcptereaidemrationem
VotaFormatorumCoadjutorum,
fivetemporalium,fivefpiritualiumindi£laSocietatenondiriniunt matrimooium, quia,
quamvisp?rilla eiul.no li Coadiutores id> corporcntur ( ut louuitur
Suar./.r. t.f.e.i. ) ulumatcSocicuti , UmcnidfitpcrVoutantumfimplicia, &
nonpcrlulcmnia . Qui noftrilnftitutiinfciusvclitcognofccre, inquodifferant
cjufmodi VoufimpliciaCoadjutorum i Votis folemnibus Proteflorum ,
adeatSuar.rW.rir. - PrzdiclamdocQrinam non oemo apud Pont. dtmser.t 9.cMf.6.
confirmarcvoluitexfaQo (quodfadumnarratotiam Vala.^.i.W. i 56. r. 10 J S.
P.Ignatii, qui Coid jutori temporali , qui tranfiit i ma- trimonio rato ad
Societatem , conceflit folemncm profeflionem , ut
fcilicet.ficdiflolvereturvinculum matrimonii, quoddiflolvinon
•otcratperVotailla Coadjutorum. OvtimaconSrmatio, fed ni- iiilominuspoflet
aliquis obftinate rcfpondcre, idtecitle S.Igna- tium, adomnem fcrupulnm
amovendum, ut fic poflet conjux rclidta in (jeculomajoricumlccuriuteMatrimonium
aliud ini- rc , fi voluiflec . Vera umen , & fufticiens datae dodrinae
ratio eft , quia,utdixi,hatcVott Coadjutorumfolemniancquaa.uamfunt . il Or-
loremedio utetur conjux , fi alter RcligiooemditrcratingreflTum , vel
muniusReligionis, mod6alterius, A» ftr Ordintm S*rm+) I) Qjjuddeniquedicemus de
Voto CaQiutis dineSacro? Relpondeo , Nequaquam ab iUo dirimitur
idquceftdefinitum i« Extrmvttg. Axtttttt* dt V*t*t etiam G Or- do fit
Sacerdotium, imm6 etiarofi fit Epifcopatus , uc nouc G.Hurt. d.% . dt mstr.
rf.4. »- 1 j. Exdidisvides, necOrdinesSacros, necquamcuraqjEcclefi»-
fticamdigniutem, nec VoUfimplicia. fcdiolum Vottfolcmnia, fiveReligioforum,
fiveMonialium, dirimere macrimonium ra- tura; utautemalizcaulzdirimant,
requiri,exprobabili fcnten- tia, auaoritatemSummiPontificis;
ficuti5./rar«rf.didriuneft. Certjkx vtltittprtfittrif dijferre m?re{£nm itt
Keltriarum neiedttitt • 14 Inquires Secund6. Quoreraedio prztextu volendiingredi in Rcligion —
ingrediens mod6 in Novitiatum unius J (olemnia Vou procraftinet? Refp. Per
Judicem przfcribat ei terminum rationabilem per- emptorium, utprofiteaturftatim
((tnefumDtohoc,ftatiro,ii>o- rali, &humanomodo)vcladconjugemrdiclumregrediatiir,
ut fusc DD. utSanch. l.xM nut rJ.z^n. 9. Pon c. /.9^.9. t> 1 0. Caftr. eU
ft*Hf.t.% §.1 J».J. Cltm tuum* mptdUmii Jt eltt istum, M IkttU MtUrimtmitm t 1
1 Inquirei Terti6. Licetne mihicontrahereMacrimonium per verba de prae(enticum
certo animo non confummandi , (ed ad Re- ligionem iincconfcnfu meiconjugis
evolandi .' 16 Refpondeoduobusdiclis, Dicoprim6, regulariter non li- cere,
idquefub moruli. Ratioeft, quia rcgulariter fit primd> injuriauxori,
auzcogeturexpeclarefmeNupciis, donec tupro- ficearis. Secundb,
quiatuacaulafruftri fuerunt forufle roultac cxpcnfzfadtzituaSponfa. Terti6,
quiafitufortenon perfeve- raveriainRcligione. cogeturuxor, cumfuodedccore
tehabcra conjugemex Monachatu. Quart6, quiadasanfam nonpaucislu- fpicaodi,
ipfaitc propteraliquod vitium fuifle relidlam. Quin- to , quia fi iorte idc6
vis contrahcrc cum animo cranleund i ad Re- ligionem, quia
VotumemifcrasCaftiuiis,teexponisevidentipe- riculoconfumroandi Matrimooium,
idcoque Votum violanai . IuSanch./.r.JriiM/rj».4tj».7. & ix.cuiadde
Averl.g.i. fe8.6. V. AhftlHti. Coninch. «i.» j.J. J.na. y . G.Hurt. J.i. dtmMr.
d.r. in fimt aliique , quidquid dicat Pont. /.6.r.i jt*f. 17 DicoSccund6,
inaliquorarocalumagnzueceflitttis, pec- catum nonefle,nam propterei addidimus
illud ( regulariter ) ratio efl , qtiia neceflitas unu vincerc poflet incommoda
illa , quz modo dicta funt . Exempla duo affert Sanc h. t.t. Primum , G
fortccogaris per mctum gravemcontrahcreMatrimoniura,tu verofirmum ani- mum
habeas, nonconfummandi,& relarcicndi damba,fi quz Gnt. Secunduro,G illa
Matrimoniicontraciio tibieflet medium necefla- rium, ut pofles »d Rel igionera
tranfire,ut,G v.g. efles carcere inclu- fus,necaliud remcdiumevadendioccurreret,nificumilloanima>
matrimonium contrahcndi . Qtiod fi tua Matrimonii contradio d-
fetneceflariaadhonorempuelizrellituendum, quamantca, v.g. violaveras,& ad
ejus prolem legitimandi, tunc enim verd non mo- d6 uonpoflesadReligionemire,
ledobIigarcris,jujttaalibidiaa, Matrimonium vcrecontraherc. An pUittA diftlnri*
Mturimtnii Reui littHt *b fintm rtctdtndi *b uxert m*ltftn .' tS
InquiresQuart6. Si quis dido Matrimonio tantummodo Ratoligatus, foliim,
quiaipfidifplicetuxor, eligat ReHgioLanx profcflioncm, tanquam minus fibi malum
, peccabitne' Refpondeo. Vidctur hic licitd uti jure luopofle . Subinquires.
Quid, fi noubiledamnum veneritfceminz, qup diftlcilimcalrerum
viruminvenirefortaflepotcrit/ Refpondco. Adhuc videtur
vir(przfcindendoabalioinconvc- niente ) uti pofle jure fuo : nequecnim Charius
illum obligat rum notabili fuodamnoad ftxminz coromoda quzrenda. Mult6 tna-
gls, quiadamnaprzdidlapcraccidens, & indirccle evenirent . Adde,
nonirrogariinjuriamfceminz, quiaetiamipfa parem ha- betpoteflatcm > &fubhacimplicitaconditioaecontraxit
uterqus utquandoCunqueMatrimonium non fucritconfummatum , poflec
alteradReligionemproficifci. Itainfimili refpondet Sanch./.».
d*mntr.d.l*t.n.lj. 5-III. Dt Hmefiri ttnttff* Stenfit nd dtlHtrnndtem dt
Rtlifitnt nffnmtnd*. 1 /AUamvis fempcr, utmod6ii»dicavi , etiam invitoaltcro ,
V£ poflitconjuxaltcr ad Religionem tranfire , Matrimonio nondumconfummato ,
tamendicToconjugi, Gveroari,fivefcmi- nzSacriCanonesconceduntbimeQre (
nonaeceflarioex Sancb. Lx.dtmntr.d.iLHu.t. complcctcnsfexaginttdies, feddies
fllos, fecundumquoo occurrunceotempore, quodcprzfcnticonttahi- turMatrimonium.
i i a momcntum, 1 punfloMatrimonii contradi , ufquc ad ingrefliua jo Novitiatum
, inquobimellrirjofllt uterqucconjuxcf " TelitflatumReligiolumelicere,
quoeledo, poflit ad iJlum libere , &probantDD.quo*ciut,fequi- Ju^que
Caftr^.ijfc /)»»/».*.$. j.ciunsPon addcns hunctcrimnumduorum mcnlium polte cx
ctula a Judice coardari, vel prorogari. i Eft auteronoundumdifcrimeointer hoc
bimeflre, & reli- quumtempusconfequeos, oarointrididum bimeftre conjux po-
telllicitcnegaredcbitumalteri, etiamenixepetenti, quiain Ipa- tio illius
tcmporis ius dat illi faculutem non reddendi debitura, ne fcilicetfiatineptusad
Religionem , at exado bimcftri. obligatur' reddere, vel, Greddereoolit,
obligatur liatim moraliter Kcli- eionem ingredt ,
quujusilliampliusooofufFragatur; licetfidefa- ctoobcautamaliquam Matrimonium
non cuniummetur; etiam pol- fit, quamvisalteroconjuge invito, ad Religiooem
cvoure; Iu Dotlores omnes , tx C. tx fnhlk» ,dt Cnvtrf Ctnjmf. Sanchez.Pont.
lec. cit. *\ \]<\uc . ■ ? Quantumdcbeateonjux relidusinfaieuloexpedare, ut
legi- timequcat aliud Matrimonium inire , diximus §. fruid. Htitui ixptii
Rtliinntm , *n feft mttrt dmitmm m trimt Hmtfhi ? eertis: Inquires Primo , An
liceat con- debitum, umetfifirmus fit, fenolle 4 Hishabitis jugideuegireinillo
^ Retp? pTXbmuYeft j licere» qnia, quinoluit inpriori _
»Religioniadjicere,poteritinpofteriori, quare habet jus cuftodiendiaptitudincm
ad Religfonem. IuSanch. & PonU/. Noo nego interim probabileetiam eflecum
Coninc. d,i6. dub.t,. & Gafp. Hurt.i.S^KMf/jiS.nonlicere.quiadicipoteft, id
lolum concef- fum efle iis , quiaoimum aduhabent deliberandi de Religioue .
Sfcnf» tt*&* * Sfenfe /a frimt Hmt/hi. * NoneftigituradmittendaconfuetudoGrsBconim.qui
Matri- moniumci(nlummatumdifrolvurKobadulterium,utrefert.LeaiMl. d.sAtmtr.^3.
DiveKerceoimpotellconjui innocens, modbin- fraexplicandi, obalteriusadulterium,
non vero (quodlongedi- verlumcft ) viuculumdiflblvere. t llludautem hlc locum
proprium habet, utexplicemus , feu re- cofamus,
inquonamconliftathujufmodicoofummatio, namdeea memini,
meitertimdixifleinumilifup./r.t.4.ia^#4^.i*.$^
£nimver6confiftitinreceptionefeminis virilisintra vas natura- le Muiieris.Hinc
G habeatur vafis penetratio/ed Gne viri leminatio- ne, non
critconluromatio,efto in foro externo conlummatio prefu- nutur.ltaSanch .l.i.dt
mur rf.ai.G Hurt diff.H.dtmntr.d fg. 4
Sitainen,Contra,babeaturleminisreceptio,oon verdpenetra- tio,
quodcontingerepofle, matricefibifemco atrrahcnte fuppo- nuntDoctores,
babebiturfecundumSanch././.&G Hurt. /•/.». J?.. conlummatio,
quiajamconjugesfiuntunacaro, cY unum pnnci- piumgenerationis, quidquiddubitet
Pont./i x io. ) Verum, requiriturnefcminatiofadaifcemina? Refp.
Probabiliusefle, noarequiri,tenctSaochez,licetrequI- ri fateatur efle probabile
. quia ex o pinione probabili m jI torum , ut DianiC^ \.ir. J rtf.X
9.CT"> Addil.rtf.il A vrr! M * fttt .4 it mttr im- ri#, cittntisS.Th.
VerTic,late/r.4.j.«i»#r.»7./«a.». requiritur femeo mulierisad generandam prolem
, ocinaliorum opiniooe non re- quiritur. Gonjugibus;urantibus,fe nonconfummafle
Matriroonium , noit cftfideshabcndainjudicio, nifiadGntalialndicU, v.g.
Integriut ClaultriVirginalis,vclipfamnonfuiflededuaamaddomumSponri, vel quid
fimile, ut docent Sa nc h.i.i M m-ur.i.i i.n.i . Sc PontJ t.m.6. Quidquid autem
conccdat idem Sanch7.c.*.i. neinniuris Ibliim In- tcgriuti przdidzclauflri :
nam ob plura remedia, quibus utuntur fceminz, ut Virginesappareant,
exlolaintegritatenihilcertihac in re haberi pofle , late probat
Verricellii./r.4. f.14.
Qj}id,fialterne|et,alteraffirmeic,feMatrimoniiimronfummafle?
VideprsediOosDD.cumid magisad forum externum pertineat ,
quimadconlcientiarforum, dequoagere,ooftruraell inftitutum. Anconjuges, guamvis
Matrimonium confummaverint , liciti CxmutuoconlenfuReligioaem profitcri valeaot
, dicaroinfra/r.7. 4$tm%$mM.%M. j InquiresSecundd, AnGmaritus(quem, quianondum
con- fummavit Matriroonium , lolemus etiam vocareSponfum)an in- quam,
maritusinprimoblmellri, Gcogat vi uxoremomninoreni- tentem ad copulam , poflit
nihilominus uxor uti privilegio Religio- nem aflumendi? Refp.
Quamvisroaaafueriteopula, unde morulitertuncpec- Caveritcogenscx Saoch./.».
dtm»tr. i.ai.a.1 j. dicunt tamenaliqui , & quidem probabiliter, coadum non
pofle amplius vinculum Ma- trimoniidiflblvere, quia
jamMatriraoniuraelicon(ummatum,cV: coniugesfunteffecliunacaro.
Nihilominusprobabiliuseft,utvult ,_,
G.Hurt.W.8^i«4"ji»/.9.cinnsPont.&SaiKh.Averf.d.a^af.^^ V IJ I KMN T A
I TKI I V /,a 10. v.Utliu,r poflc uxorem coadam in Religiooem ingredi, O J-,
J-« XVJ. l^X L n 1 1LIU J quamvisoondiflolvaturvioculum,quianon
debetquisobinjuriam ipfifadamprivari jure, quodhabet. 6 Dixi( in primo bimeftrU
nam , fi,eotranfado,didauxorcom- pellaturflaltemquandooonapparet,
flatimconjugem vellein No- vitiatumingredi)cumtuncei noofiatinjuria,(obligi
dere debitum , ) non poterit d ido privilegio frui . 7lllud
occellarionotaKOfentemaiecpofleMatrimonium ... Inire , nec Religionem prohteri
, quamvis profit eri coada ju xn po- fleriorem fententiampoflit : Ratioeft ,
quia ,cum remaneat vincu- lum, non liberaturcon jux abobligatiooe Matrimonii ,
quam libera- tionemideopotuimusconccderecoadoi quianondebuit ob ioju-
(iamaltcriusfuojureprivari: id , quoi non militatincogente. VL D S Contra&us Matrimonii
. Quaenam fint cjulhxxli folemniutes ? D Sftnftrum ctfmU sn Mntrimtnium
ctnfmmmtlt 8 InquiresTertio .SiSponGantccorrtradionem Matrimonii per
verbadeprarferrti copulam habuiflent , eflctne ejufmodimatrimo-
niumconfummatum, quamvis poil vcrba de prarfenti nondum lub- frquuU Gt nova
copula ' Relp. Non efle coniummatum , quia Matrimoniuro non con(um- matur niG
percopulam mariulem; & quamvisad legitimldam pro- lem retrotrahatur
Matrimooium, quia ob bonum prolis |ura fingunt perindeac Matrimonium legitime contradumantea
fuiflet, non u- roenretrotrahiturad clfedum,utcenfeaturMatrimoniumconfum-
roatum, *, ut fic amitunt .quantumeft ex hoccapite^onjugcs pri-
vilegium.dequoloquimur; ()uia, utjudicatSanch.W.»t.*Mj. G. Hurt^.8. dtm*tJ.9-*i
}. V.mddtmm,
id nunquam jura fioxeruot. C A P U T VI. Matrimonium Fiddium confummatum in-
dilTolubile eil , t YTaidcertumeftexdidis, utloogiorprobatio Gt omsinft fu- X
pertlua. BreviterautemGc difcurre. Ex una parre Matri- moniumellexnaturafua,
Isrexratione Sacramenti indiflolubile, Utvidimusinluperioribus : exaltcra,
nonapparet,ChriflumDo- minum
dedifleEccleGaepoteflatemdiflblvendiMatrimoniumcon- fummatum, imm6,
exantiquiflimatraditione,ejus vinculumefle inomnicafuinfolubileexccpto ob
alterius mortem, fempcr Ec- e potiflimum funt: Altera, indudai Tri i.ftffn.c.t,
ie Htf m*tr. illacll , ut Matrimonium contrahatu. co- ramParocho,
&Teftjbus. Altera.a SacrisCanonibut ■liit Uta ) fed ab codem Trid. Aid.
confirmau eft, ut antequam Mauimonium per verba dc prxfenti celebretur ,
pnrmituntur Denunciationes. Elietiamatiatertia minoris momenti lolcmni- tas,
feucccremouia,quaMatrimoniumcontradumbenediciiPa- rochoiolet,
&dehacetiamerit fuolocopaul6infcriusopportuoa tradatio. »
Interiltaautemduopriora maximumdifcrimen intercedit ; Sa enim non adGnt Matrimonio
Parorhus, & Teltes , null um efl Fide- liumMatrimonium, &
Gnedubiograviterpeccabitur : tt, Gnoa praemitunturdcnunciationes ,
peccabit.irquidem modo inferiut c.)./.t.i« * explicando, (ed validumerit
Matrimonium. ? Dixi(Fidelium)namad MatrimoniaInfidelium,quamvistem-
poraliterlubiedorum EccleGse, hzcdecreta nonextenduntur,un- deMatrimonia
Judzorum,Turcarum,&hujufmodinecpraefentia Parochi,& Teltium indigent,
necdenunciationibus. Eoldem.qutn- vcniuntad fidem , nonobligari ad fuppleodas
pre- C A P U T II. De prima folemnitate , quz requirit Parochi, &Teftium.
/. L 8»* pttuitr 1 rT"1 Ametfi hoc explicare pertineat ad Theologos
Scholt- X fticos , breviter tameo id inouere alieoum i nobis non eft . a bonum
communc, bonamque gubernationem valet 1 , Gve ipfuoa J Digitized by Google 15«
Lib. VIII. De Matrim. Traa. VI. De Solemn. ccpula : quamvis »
Conir»<Uumirrittado, (ivemh-bilesreddcndoperfonas id hoc , ro, fi poft
cognium fervitutein ydi-omodoGoniranecdum, ucdefaclojuscivilc gefljc, quando ioquam,
hxc, &fimilia, iuolimfuerint.l irritavitcpotr_-lusMinoruro initosfinc
Tuiorislicentia, Ac.&r. quia poft Trident. requiritur , ut d„t_mcfl,
praek-ntia P_rochi,&: Jus EcdeU-llicum , quandoirriuvitprofefliooes
Religiolas ante Tcftium,qwlcilicetpoflintdecon_actoMatriroooiofidemT»cere.
annumil. actatis, &anteannuraoovitutut emiflas; crgo Potc fl» Ecclefuilica,
in quareudet l_omaauc)oriuscircaea,qu_ad booumcommune,
&circagubernatioocmFidelium, pcrtioent, potuit, »d
tollcndainnumerarcandala, qiueoriebancur ex Ma. trimoaiisclandeftinis, potuit,
inquam,irritum reddere contra- ctumroacrimoniiinitumfiiKprzfentiaParochi,
&Teilium; irri- tandoiplumcontraclum (ic celebratum , imm6 & reddeodo
per- ionasubifubdiusinhabilesadctMVahendumfinedi-la praelentia, Hoc pofito (ic
profequimur argumenutionem ,quopad)oetiam fol- vimus obje_Honem , qux afTerri
contra not poteft . $ Materia, & forma Sacrimenti Matrimonii eft validus
con- tra-tusinter virum, &fberaioara, fed EccIeGapotellfacere , ut
hiccwtractusnonfitvalidus juxujamdicla, ergo poteft facere , uttuncnon
fiatSacramentumMatrimonii. Id, quod oon eft abfo- Jute, feu furmaliter, &
dirccie muure materiam, ccformam Sacramcnti, adquainmutacionem nulla humana
poteflas (e ex- tendit, fedeftillam mutare conlequenter , &indiret.e , quod
nullumcft inconveniens. Finge, mepoftehuncpanemmutarein g»id i» Ucu, uii
Tridntmmm **m eft rueftnm, vtl Paruhi ntn adfmnt.- 6 Jam ver6duplcxexceptio,
feu meliusduplex explicatio ad- vertcndaeftcirca prardi-tumTrid. Decrctum . Nam
Pnm6,ip(uat non proccdit pro locis , ubiTridentinum non eft rtccptu -n vel le-
gitimaconloetudineabrogatumforteeft. Secundo, nec procedit prolocis, ubi
necParochihabiunt, neceorum vicegerentes, nec adluntproximaloca, ubiiidem
incolant. 7 Priusei hjjpatet,quiaex reguutgeneralibuslexnonobligat» ubi ea
recepu non eft , vel ubi ell abrogau . S Pofteriusautemprobatur, auiacafus,
proquibusforvariter phyfice non poteft , videturlegitlator excipere. IuConinch.
d. 1 7. mm. ■ ' . £c Hurt. 4. j ,dt m*tr .dif.j. aliiqueab ipfo ciuti .
Adhibcri tamen in boc cafu debent Teftes, quiahiadenejampofVunt , utfic
lervetur, quantum fieri potcft • formaConcilii . Dixi ( phyfire non poteft)
moralemenimnecefTitatem ; Ttcap- pellcmusdiftin-tionisgrstia) mod6». 1.
exclufimut. lapidem, jamnonconftabitineolapideConfecratioEucbariftica, 9
Caftr._V/>_»f._.i.Mt./.^.».dicens,fefentirecum reliquit
meablolutemutaflemateriam Euchari- Do£toribus,
refuKitadmitterchancConinch.& Hurudi Doclri- ftise, &re3c; fol.ro enim
poflem dici, rouufle indireile , & nam. Verumegoduoinquirobreviterabipfo.
Prim6. mjonem conlequcntcrquodcexteinconveqientnullumaffcrt. Iu propor-
aliquam, curejufi-odidoclrinsenolitacquielcere/ fed ille vix ul-
lionaliterincafunoftro, &c. lamaffert. SecunHo, curdicat fcumreliquisDDJ
quafi , noa nifiConinrh.&Hurc.hancfententiaracenuerint. AtDiana f.xt. $.11.
Exfluatmrfrim* dia»f*Ummit»i, am* tflfrifintia Paruhi . n.6. rtf. 1 .cilm
actuliflet dc hac re declarationem S1cr.C0ngr.Conc- quam oosmoxafieremus,
fa-lammult6ante, quamCallrop.fcri- 1 TTaneceflariaeft PrsefeiitiaParochijdumFidcliummatrimo-
pferit, multoscitat Auaores, quorumnon pauri iplo Caftrop. X nia contrahuntur ,
utdforcecootrahanturcoram totopopu- luntantiquiores,
LeflSylv.Laym.J<ttnnemPrarpofitum,Petruc_ lo unoumen abfente Parocho, uilla
confurgant Matrimonia . Matcantium, Jacobum item Mircantmm , aliolque,
quos&alios. Quod veruraetiame-incafuurgcntiflimznecefliutis, ut, fiex-
ciut, lequiturqueBofT. -«-»-// 1.1.124. pedirct mortiproximosconjugesMacrrmonio
legitim. copulari , Juvatautem prae.iittam deelarationrm hic fubfcribere
propter •J (alvandumnoooremaltcrius, vel ad prolemlegicimandam , &
multoscafus,quiinea 'eciduntur; eftautcmtenoris lequentitad Parochus
inlocodeget_>pracfensadefle non poflet . Quamvis eaim Epilcopum Tricanicnfem
die 1 9. Januarii 1 60; .miflam. aliquiapud Caftrop.-.a.-f/>"»/./M}
ff.i.n 9. & aliiapud Boflium, c.i.dt m*t r . $ . 1 4 , qui ad idem
propendet , cenluerint , non efle cre- dibileTrideotinum
voluiflecomprehenderecafum unce necefli- taus, unde puuverint , validum tunc
fore Matrimonium fine Farocho: tamencommuniterDD.contrariumlentiunt, etiam fi
-dfusrintpluresTefles; atquecum hiseftomnin6 fentiendum , quia verba Tridentini
funt valde univerfalia , &clara.lta Sanc. I.t. dt m*tr. d.i 7. m Con inch.
d.i 7 dut 1 . sj.il. Pontius /. j. r. 6 . .1 . ; G . 10 C»ngrtf*ti& Conciln
tt*}»ir . Primh, ubi dreretum Cotuilti n* eH f»blit*iHm , v*ltrt m*trimt»i*
t*»tr*it* *bftpu *bjerv*»ti» fcrm* » Ctntili* frtferift* . 11 $*e»»Ji,
f*blu*tinn»fr*fitmi, uU Dteritumfnit ali*j»* ttm~- ftr* i» Parttb * , t*»*}**m
Dtcrrtam CmcHtt *bf*rv*"-m . t% TirtA, H*rttieii*»«ru* , ub< ie rtt
»>n dilii c. • r.i fubiieu um, tiiuti t*Umfrm*m *b(trv*n , & fr*tttrt»
itiim if(»rum m»trtm*»i»> «bffut f*rm*€*»eiln , a*»mvu eiram Mmiflr*
btittict , vtl M*f}1r*tm
Hu.-tad.-.j.-#fl»«/r.Ji/.}.».U.Avct(.j.6.dr/>j«rr./.i.r.c;»/rr«/n,
U*ic*ntr*B*, »»U*y *t*»*irrit»ijfe . aliique paftim I) §j**rt» H*t diffifitU 4»
ligtt ig»*r*mtii} » Qjiid, ficontrahentesperis_>rantiaminvincibilemhocDe.
cretum omnin6 neicirent/ Rcfpondeo, adhucMatrimonium fineParocho nullum fore ,
quiairriUtiohaecMatrimoniiclandcftini non eft pcena delifli ,
quampznamoonfubitigoorant, fedeftdifpofitiolegalis, quare Dteruum Cuuilii ifi
fablitatmn % i» P»r*tbi» r»»*j»»m DtrritmmCmtilii *bftrv*i*m% ftd P^ubUiu
tecUfi», »tf*tiv*t*»s, frtfri* P*'uk* eariat , & Cuhtdralu ittm catiat
Efifcif* , tau* Cafual* b*btmtib»t » CuudU
f**»tt*t*m»liumte*Td*ttm»didd*ut*Hdi, mUlufa»* alitu tbi fit , *mivieuP*rubi,
vu EfifetfifaffUst , M*trtm*»<»m valtr* *bfv** fnfiati» P*rubi , ftrv*t*t*m*»m**,
i»«»*futftt formaCtatttu » id*H adhtbitii (*ltem ***b*t Tifltbm. 14
Siixifltatautdm» Parubai, & Zfifc*f»t, ftd, »*IU ignorantesaflicit,
LegeConinch. d*b.\ i./i.i \. Sanch. n. 1 0. /. ctnflirutt Vu*ri* ,
uttra»tmtt*btretie»r»m.'attat , uautviritgmni- t. ».1 iG.Hurud. / 1. Avcrla/^.
aliofque . (iltmaitati initmtt frifria difnlvi qatat? m6, Excertadocirina,
quamhadlenusprotulimut, fequiturPri- tuu coo(cientia pofle ficcontrahentei,
nullaabaliquo peti- Uvcnia, Matrimoniumdiflolvere, ubi fcandalum, nullum fe-
queretur, iiihujuscnimtimoredcbetad Judirera EcclefiaOieum rccurri,
velaliom-doprudeuti, occurri fcasdalo ; vide RtA.lx. jT.10. Quomodoautcm
obligeturaltercxconjugibus,velrcftitue- reinterenerbrtealteriallatum, vel
iterum Iegitim6 contrahere obcopulamfortcextorum, coinon nifilegitimis
Nuptiisfatis fie- ripoflit, velobaliamrationcm, /.7.1» Dtc*J.c.i. fatisdiclu-i
ellinobit. A Tridtati»* (ublata j*m f»»t M*trim*»i* fr*(»mft». 4
SequiturSecund6, jamhodiepoftTridentinum fublatt effe Matrimonia, fiveprzfumPta,
five per ucit um eonfenfum iniu, quiacumdeilloucito, vel przfumpto confcnfu
tiftan non pollit Parochus, nullumfemper erit ejufmodiMatriroonium, utpote
{ineneceffariaParochi prarfentiacclcbratum. J Hinc,q_amvisolim'_xr. h, a»<
fldtm it />•*/' )(ponfaliain- terpuberestranfircntinMatrimoniumpercopulam
fublrquentem atTcclumariulihabitam, & quaravis (ponfaliaintrr impuberes ,
vel inter impuberem , & puhrrero rran'irent ( Exc. ■» $ Idmqui d*
Ditf.imfab. i»6.) itemin Matrimonium percopulam artate per- feCia fimili
maritali affcciu habium , vel neraciu^aliot fimile$,qui- busiuris
interpretatione eaplicatur confcnfus dc przfrnti , ut
percohabicationemcumSponfa, pertradu-tionemeiufdemindo- mumSponG,
peraiinulumindigitumSpon("aeimmiflum, pcr of- eula, &C. & quamvis
validum ( Ex t. Priftfau Dtc*nj»t.(trv** W-J-V ) itcn -^crct M tCf---.QQ ium
coot— !_^-t__Pl cx^m tcrr_ vcl ("cr* l*r\ ubi »*m fit , vtl ttdtm mtt . m
DiaKtji *bfit , »*t »d »tt*r»lr»m/it tutui *eetfui , v*Ji*»mtfl
M**rim*miumt*»tr*tl»m*bf*»*fum» *d- hibitiittmt», ut dtdum tft , dutbmi Tifltbm
. Stjod *uttm atttrut *d c*f»m ffutalim ht ftriftiuit ttnttntnm , Con- jrrgati*
it* dmxit rtfftudtndum , cmm ftcundmm 1», *utfrofnn»Bt»r , M*trim*»ium fmtril
cuur*e~i»m in Parothi* , mbtf»*r»t fmblk»imm di- Snm Decrttmm, _r txitrtt ia
Dietttfi Antuirfitnfi i emfut *r»t P*r*- thi», Vicari»i,
a»ijmxt»C*neiiiiDuru»mfutrAtfr»viJiri, mtiftn bufufmoii
M*trimoamm»bjautferm*ctntr*dum , ijfinmilmm , Ha- dcnusSacr.Coogr.
AectdtattiadUe», mbiTridtntnmmne» ifl rutftmm, .// tmU nt S> dtntii,
»»litint»r»dilUf*Utmtut»ti} ir Vir, &fceminadegentesinloco, ubi Tridentinum
rece. ptumerat, volcotcscontrabereMatrimonium . tranficruntin lo- cum,
ubinoneratreceptum, ibique dandeftine contraxcruot , licitene, & vatideid
attentarunt ? Refpondeo. Hifanepeccaverunt, CcutianteTridentinum cx
communifcntentia fquaanhabct Caftrop. d.x.d* (h»(f 1 }.$■>-_»>. cui adde
ioff.t.tJt i_-rr.r t.ciuntemS.Thom ilMfqueJpeccaha- turabiit, qui
clandeftinicontrahebant , agebantenimcontra Sa- crosCanonesfevere prohibentes
matrimooia clandeftiiu , licet tuncnonfubpoenairriunte, ouamcerteprohibicionem
non ob- lcureiidicatTridentinam , (eff.i*,.e.\.dtrif.mmtr. dum (ic tit .
Etelefi* ftmfn Matrimtnia elandeflina dtttfl*t* ifl . 10 At ver6,quoad
valorem:R.efpondeo.NonirnobiIes DD. finc diftin£tione refolvunt, hoscontraxifle
vaiide . Ratio e_» inquiunt , quia hocTridentini
_>ecret-nona_icitperfonaa,ut_umq-e,fed ut contrahentes in locis,ubi
Tridentinumpublicatum, &re_eptunx eft;frausautem iila,fiquafuit,aciuminv-lidarenonpot-it,
cuoi illi jurefuo,aIi6 declinandi ,uG fuerunc . lu Coninch. diT.rn.tt.
Saoch.//.» i.G.Hurud.-. e.dtmatr.dtf.*, a.j.BofT. $ i^.aliique.
Ver_mexdeLugo/.i.i<*«/>.»»«r._.j»- omnin6diftinguenrJurn eQ; Digitized by
Google Caput II. §. III. 157 eft , Nam, fi tnnfierunt, ita u t domicilium
mutaveriot, validc coo- traxerunt, fi ver6iuutdomicilium
verdnonniutaverint,contra- xerunt in valide . Ratio etricacior eft , expreflum
U r b. VIII. Breve datum de hac re , quodperextenfum ponit <£«/. de Lugo . 17
Quid, fiprseditluscafus evcni.it contri? Vir.&feminade-
«entesinloco,ubiTridentinum rcceptumnonent,divcrieruntad focum,ubierat rcceptu,
animo ibi Matrimoniumcontrabendi , ibi- qu r contnxeruntclandeftine . An ex eo
, quod ad venz non tenen- turlegibusiocolarum, Ikite, & validecontnxeruot?
Reipondeo. Quoadpeccatumidemdic, quodmodddictumeft ifl caiu przcedenti ; Quoad
valorem , aflero,iovalidehoscontn- xifle : nam efto peregrini non teneantur
legibus locoruro pertinen- tibus ad fpeciale bonum : at tcnentur legibus pertineotibus
ad bo- icommune; &certe, faltem contraflus debere iniri juxn jsloci,
ubicontraQus cclebrantur, communiflima iententia -I. Iu Coninch. Bofl".
aliique Ucu modd citatii, guibus Addc Pontium, Li.dtmur.t.j.f.i.o-H-
nimisforuflefusc hacdere frefentia fer Imirfrttem. t8
Exdidisfolvanturduocafasfequentes. Titius incola crat loci , ubi Trideiuinum
receptum erat , Bern autem habi utri x erat loci, ubi non erat receptum ; q uid
Juris, fi Primd , Titius ad locum Bertz, vel Secundd, BeruadlocumTitiidiverut,
indigentne przfentUParochi, &Teftium, utcootrahant Mitrimoniuro? 19 Refp.
Quoniam,utdl(2umeft,incontraaibusineundis, ra- tio habenda
eftToci,ubiiitcontric)us: idco in primocafu,fiTitio,ad Berte locum
divertente,ibiMatrimoniura contrahatunnon indiget ejufmodi Matrimonium Parocho.
At in cafu iecundo,hoe elhBeru tranfeunteadTitiilocum, indiget.
Ratio,utriufquccft «quiafic fervatur folemnius contratlus juxu leges loci .
Lege BoIC ue, $.111. £Wu dAeat tjft frtftatia Partchi , &TtfHum> 1 TTT
nihilobfcurumremaneat de ejufraodiprima folemni' yj ute
quatuorluntinconfequentibusexplicanda figillatim Qualitdebeatcfle przfentia,
QualisRitus, Qui Parochua, Qui Preftntia Meralii> fatil, fteferame e!t . 1
EiufmodiereoprefentiaParochi,&Tcftium^umrequiratur, utiiteftifiuripomntdeMatrimoniocontncio,
noneftfatis phy- ficafolum, &materialis,
fedrequiriturhumana,&moralis,qua fcilicetipfiintelligant, &adverunt,
quidicontrahentibus aga- tur . Lege Sanch. l.t.dt matr. d. J 9. Bofc t. J. dt matr. $. 1 . &
paffim. 3 Quoniamverohcchumanapnefentia, feuaflifteatiaduo di- eit: Alterum,
quodfctenetex parte volunutis, fitRegula ge- neralit: Zxmitdittamtfmficitfrtut,
fu* rerothum , &Tefietre iffa fercifere, antdhtcert* ferfux* matrimeniam
ineamt\ mem rtamiritmr aattmmetijfariefeflirius, ftua,
auedPartehmi,&Tiftiifercifertvt- liat, dammtdt tamtm, mt diOum af ,
ferctfiant . Ex, Corollariis , quc jam fubdo , ciarius explicabitur Regula . 4
Hi nc enim Arneorej , Furiofi , Infantet , Ebrii , Dor rai entes »
quamvisMauimoaiofintprzfentes, quiateft.ificari illud nonpol- Prtfentue mtn
ttgmtfctmtit . € HiocSectMdo, fifponfa, velfponfus velofackmeoopertut,
lalteraex voce noo cognofcaturcert6 iParocho, &Teftibuttin-
validumMatrimoniumcontrahetur, quU tunc iidcm non poflunt
deroatrimonioteftificari. Prefiatia Cafualii. 7 HincTerti6,etumfi Pirochus,
velTeftet nonfmtad idfpe* cialitervocati,fedcafu,inlococontrahendi
matrimonium,adfint, velilluccafutranfeant,adverunttaraenad id,quod
agitur,validum erit Matrimooium . lu Saoc. /. 3. dt matr. i.\^.».\ t . quidquid
dicat Pont J.dtmarr.t.tl j, 4.excirptu! i Le*a.d.T.dtmatr.a.)S. qui
aitParochum, &Teftes debereeflevocatos , eoldemqae debere libere
Matrimonioafliftere .- id quod probat ex quadarn daclantio- neSacrz
Congregationis . Sed contra Pont. ell etiam Hurt. d.j.dt m*ir i.t j n.fO.ci
Averf. q.6.itmatr.(tc 6.v.$uodji> quinotat , prard iciam Congregationem loqu
i , quaodo ex iUo caluali tranfitu , velprzfentU, nonpoteAbenepercipi> quid
agatur. y Qyid , fiqujf interfitaoimoadverteodi, fed deinde propter mentisevagationem
noo adverut, quz appeUatur i Theologis afliftentiavirtualis? Reipoodeo,
Baocoonet1eUtis;quamvisenimatteotio virtua- lis fatis fit io MiniQro,
utcoDficUtSacramenu , umeoiucafu noftro, inquoParochi, &Teftesdcbcnt
teftificaridcfaclo alio- fuflficiensnooeft. IuSuar./^.».j.contraHeoriq.quia Goe
8 HincQuarto. SiParochus, &Teftesnefciant idioma c«n- trahentuim . lufficit
,fiex fignis,ateoim verd certts . vel (ut habet SMcJ.e.n.ifcd moxexplicandusjex
i n terprete ab ipu s , « i Spon- fis libere eletiotluffici t,inquam,fi cert6
matrimonialem confenlum iplc Parochus,& Teftes percipiaot.Cert6aotem
percipient,non ex dilto Iblius interpretis, qui certedecipere affiftentes
poflct, fed ad- ditisaliisfignis,outibus,
immifliooeaoouliindigitumSponizt&c. EtficintelligeoduseftSanch./.fj».*
utooUtLeand. d.9.matr.a.i6. oam fi Sanchex fecus dicat. puta,merum interpretem
fuflicere,be- ne illum obdictum pcriculum deceptionis impugnat Pont. l.yt.x 1.
n.\o.& 1 1 . Pofleadhiberi daplicem interpretemJcillcet interpre- tera
IntcrprctU , docct de Lugo dtfxa.d.nJt.J t . Fraltaii* ttaBa. 9 HincQuint6.
Siiidemvi.veldolocoacliinterfiot, mod6ve- repercipiaot, quidagatur, licetipfi
ooliotpercipere, ledoculot* aurefqucclaudeodo, abiis, quznunt, fe avertere
laugant , fi nihilominus utdico ,percipUnt , valida eft afliftentU ; quia,
quam- visexpartevoluoutisadfitrepugnaotU, adeft umeo totum id , quod requiritur
i Trideotioo . Ita Sanch.BofLCaftrop. lUt . & Co- nioch.4.a7.*.44.aliique,
quibusadde Pootium, l.c.a.t. qui u- metG, utmodbvidimus, negaveritvalorem
przfentizcatualU * illum umen concedit huic przfentiz dolofz , vel coaclz t
utrum autem confequenter , iple viderit . 10 Contra,utbenediftinguitSanc.
/.rj«.6.& notUmionuimus-- G, dumprzdicti conantur, feu aifeclant, noo
percipere, vere miouspercipUnt, invalidaeritprzfentia,quUGcaptiTeftes Ma-
trimoniicflenequeunt. Ad quamntiooem quia minus attendic Bolfius,
/.r.a.ax.nimis immerit6 vaoam, & inutilem appeUavit diftinclionemSaoch. 11
Illuditcmhiccertumeft, peccaregnvitereos, qui Paro- chumvi, veldolo,
adafliftendum Matnmonioretinent ( idem dicdeiu, quimeturetioeot, dequomoxj
atqueetUmpuoien- dosabOrdioario, &con;ugesefle inhibeodos, oe coolummenc
Matrimooium, antequamnaot, nififaclzfuerint, confuetzde- nuntUtiooes.
Ratioautem, quodii, qui vi, veldoloParochum retineot,
etiamprzfcindeodoabinjuriacoaclionis, pecceot.eft, quiaSacriCaoooes
voluntutmatrimonia incantur,&cumafliften. tia,
&cumapprobationeEcclefiz, cujusvicemgeritParochus ; athzcapprobatio,
quzcerterograviseft, non babetur, Paro- chorepugoante, veldeccpto. 11 Dixi
rParochorepugnante, vel decepto; nam, Gvi, vel doloretincresTeftei (
przfcindcndoabinjuriaforte iUU UUu ) Sanch.Ww.4.)9jM.ia.ait,
tefolumpeccarcvenialitcr, quU Ec- defiaeosnonrequirit, utapprobenc, nomine
ipfius, Matrimo- nium, tedlolumutfintmeriTeftes. AtCaftrop. i.i.dtf}'* f.p ' j.
§.9. m.11. ait, eflemorulc, quiaparimodoEcclefia requirit ap- probationem
ipforum , perindeacParochi; SententU Saochez , quUeftbeoignior, approbanda
vidctur : nonenimficueprzcepta odiofafuntintelligendademornli, quando,
uteftincalunoftro, declanreiegempoflumusdevenUli: utuoiveruUterbabet ipfe- roet
Caftr. t.i.i.t. dtttr.f.f.m.i. tj Noudeniquein nocpunctodepeccatocum GHart.
d.f.dt mstr. i.it.».Ti.quando eflct gra v i s ncceflius contrahend i , & fi
ne juftacaufanoUentParochus, &Teftes afliftere, pofte dolofa z-
quivocationeeosinduciadafliftcndumt fcd noo poffe cogi , quia vim iacere
nequeunt pri vati . 14 Semel,utquidamfallereotParochumprz(entem ,&collo-
quentemcumquadampuella, v.g.Maria ;przfcntibusexcondiclo Teftibus,
Sponlusadidemcolloquiumaccedens,oullisprzmiffit denunciationibus ,dixit ,
Vtnit, mt videam Dmninam Mariam, qmt cfe meaeenjHx, & ipfa refpondit.
Hiceftmtntctn)nx. Hisiuex arte peraclisquzfitumfuit, an
vaUdumtuerithocMatrimonium? ij Refp. aliquosgraviflimosjurifperitos, ut
refcrtde Lugo , d.xi.de fmflje.i j . puuflc val idum fu ifle : Venlm idem de
Lugo do- cet , oon f uiflc , quia illa verba non dicla fuot pnctice , ut
caufati- vaMatrimoniiquodtunccelebraretur, &dequacelebntione Pa- rochusefleTeftisdebcbat,
fed demonflntive, utfignificantiaMa- trimoniumjamfaclum. Additidemde Lugc^licct
Matritnonium eflctdubium, &indubio foleat przfumi infavorem validiUtU
Matrimonii, umen, quia in hoc Parochus fait invitus, & non
precefleredenunciationes, undebocMatrimonium , lecundum jura, fuitclandeftinum,
illinoneftfavendam, quia,utfic ,caufa eftodiofa. ideftconrrajunclandeftinum
Marrimonium irriuo- tia, (utaiUsooUntDoclorescaroSaoch. l.%.dim*tr.dAyn.t. ) 16
HincSext6: SiPrimo, Parochus propter aliouem metum aflilht, Secund6, fi
exeodemmetudetlicentUmamftendialteri Sacerdoti,validumeftMatrimonium .
Ratioproprimoeft,quU, eftoyca.quz fiunt ejt metu, fiant ex vi,umen vis , ut
mod6 vidimui» non tollit validiutenn hujus afliftentiz.Ratlo profecunda
eft,quia, veriordocirina habet, jurifdiclionem metuextorom valere. Ad- ut ha-
bet Digitized by Google 158 Lib. VIII. DeMatrim.Traa. VLDeSolemn. bct Sanch. /.
; . d. X 9. di matrjt. 1 J. Idem dic , fi fict _ , c* non vcro ani-
mocamlicenciamdetParorhus; namiuneadcfTet titulus colora. tu<,
hoceftiicentiaexferiiadara, accommunispopulierror.quo omncsputant
vcroanimodatame(leliccnti«m. Sanch. l-i.de mutr. d.ii.iu.6o.& Averl.^.6 de
mMtr.fec^.V.Dehttaut , 17 Ucmdeniqueputo, valere fciliccC licentiam» fi
Parochut illamdecdeceptus>x mcndaciis, vel doloalicujus, utfi quisfingat
apud ParochuminftantiamPrincipisprodidalicentiaitripcCranda. Nimquamvisnihil
magisconcrariumconfenfui, quimerror, un- detunc videaturParocnus verelicentiam
nondare, tamennoniu eftincafunoftro, fiquidemcumilla rogatio Principis non
perti- neat ad licentiz conceflionem , nifiadmodum cxcrinfecc, judi- §.IV. r
guAui vrrhit utetur? candum cftcum Sanch. l.i.dtmtur. f lo.a.ra.. eam non cflc^
ratio- l _ quznon viciat confenfum. -rr-T- - « «» _•_•__ . -n-_-.-r_™_mi 3
NouSecundo, hzcverbadebereiParochoproferri,etiara it 1 TJ A ferv. re debet.qua?
Ti i Je !>ti n am, f/f. 1 4_-.
t.Je ref.>r. mtr. X-j przlcripfit : prztrripficautem. Prim6ia huncmodum ,
Parochus virum,& muliereminterrogatus , cVcorum mutuocon- icnfu jntcllc_to,
vel dicat, £•» vei m MMrimtnium eonjuntt m n\a- mintPnirn, & Filii,
&Sfirit*i Stmii, vel aliis utacur verbis , juxu
recepCuracujulcunqueProvincije ritum . 2 UbinouPrim6,(_nfumillius(---j««f«
UMjefledeclaro.feuap- proboconiugalcm vcilramconiun_tioncn.:n_czterum
contra_tus liaiisfitper vcrbajpforficonjugu:undcconftat,hic Paro- dc ullar_.ioneinacrimonii.
centrM frthihititntm Efifctfi. 18 Sedjatn,
hisftatutis,Inquirei,fiEpifcopusParochumpro- beat. nehuic, vel illi Macrimonio
afliftat, ipfe vero afliftat contraprohibitionem, eftocumpeccato, dcquohicnon
agimus, V-lidanceritafliftentia, atqueadeo Matrimonium r . 19 Refpondeo. Si
Epifcopuslegitiraearaoveat, vel fufpendat Parochumaboffirio, valiJamnoneftc,
patetexfe: (ed,fieiper- fevcranti mfuo munere, Epitcopus prohibeat didtam
afliflcuci.im, qur eft quzftiopropofiu, duubus mo<1it prohibitio proccJere
poflet. Primo ; fiEpilcopusfolumprohibeat, nc Parochus afli- ii.it. Secundo, fi
Sc probibeat , Sc aJdatclaufulam irriuntem in huncmndum: Prehihet, ntnjfijlji
M*lrimon t, (fuv.l/i Mjti>i.u , nul. Infit ajftfientia, (jfeenjcjuenter
nnUum Mntrtmonium . ro Siergolitprimomodo, valebitatTuceiitia ( ut vult
Sanc./.t. dtmMtr.dif.lt Jt.t 1. Vidcctiam^//.$x.».l. MarCin. Perez dematr.
At(.\ \ .}t;.\. ) & Macrimonium, quia illaprohibitioloium notac il-
licicumufum, non vcr_inducicinvaliditatem. Racioefl, quia ,
dumParochusremanetParochus, rt»betexTridentino( cuiEpif- copus dcrogare non
potcrt ) ut validcafliftat. ii Si autem fit fecun Jo modo.difficiliscft
refolutio. Adhuc Um_ puto fore moriale.Imrod fi ex fe Sj
dico,validamefleafliftentiam,validumqueMatrimoniura.Ratiocft prarbcant,
i.ondlcti , moooiuperiusdidto, confenfumconjugumex- ceperit,
nequecnimnccefleef., utconjugeseaintelligant, ficu- ti, necneceffeeft,
utpcenitens,quiconfitcturperfimilemintcr- pretcm , intelligat IdiomaConfeJurii
ipfum abfol ventis . 4 NouTerti6. Sihzc verbanonproferatParochut, quamvts
peccet.quiaeontra przfcriptumTridentiniagic,_on umen, utcgo cum Sanch. &
Coninch. Diana.apud A verf.^.6._#iw_/r./.7.r.OWff. &
aliisccnfeo,peccabic,nifi vcnialic«r,quia hcc non videtur elle res
gravis.Putattaineneflemorule Averl./^. aitque.iu fcntireconi- muniteralios .
Mihicerccincredibile apparet filiehcium horum verborum grave quid efle , &
Parocho in rebus Sacramcnto Matri« monii neccllarii non deficienci damnationem
ztcrnam afferre . Slfism mttrreXMjientm fruitt Pareehitt}
rNoaQgart6,iUud(interrogantis.c_c.)interrogari eniny&qui- dem rite prius
vir^lcindd mulierjdeoebunt,non de impcdimentis, an fortc aliquo laborent , id
cnim tunc non ell expediens , Cc j a m tl aliquolaboraveraot, fupponiturcircailluddilpcnlatum
, fcd lolum demutuoconfenfuabipfisexhibendo. Hanctamen interrogatio- nem
omittere.proptcrfimilem rationem,quam mod6 diximus.non fi non interrogati
confenfum , quiatuncotiofaforctin- &*tim XttMtientm. eadem,quia,fi is
remanet Parochus.jam afliftet uc Parochus,<Sc con- terrogaiio . V. Sanch.
Coninc. Dianamapud cundem Averf. U. tequentcr valide:ltadc LugOy/.i.
Rt)f.Mer.dub.*t. referens,Sacram Congtcgatronemmonuillcqucndam Epilcopum,
ucrcvocarccedi- ctum,quopiccipiebac,utfi Parochi aflirlerentMatrimoniisoccultis,
idcfl nonpremiflisdenunciationibus^t_iil.tia,c_Matrimoniac(1ent
invalida;quodcertcprzceptum(aitmeric6de Lugo / darenon po- tcratKpilcopus,
quiahoc fuifleccondcre novum impcdimcntura dirimenrmatrimonia, adquod
nonextemiitur Epilcopi poteitas. -Jam
verdprefcribitSecundo,»*.Concilium»uthabe_tParoch_5 librum, in
quoconjugum,c_Teftiumnomina,diemque,_clocum
cxHitractimatrimoniideicribat.quemdiligentcrapudlccuftodiat . 7
Nou,hocgravequidefl'e,cum rcquiratur.utconfletinEccIe- n Qjid, fi Epifcopus
intcrdixic Parocho, nedaret jicentiam fiadematrimoniiscontractis, ac propterea
peccari , tcfte Ayerf» altcriS.iccrdoti,utficaflirteretMatrimonio,vel przcepit
, ne da- ret, niii ulibus Sacerdotibusapprobatis, ipfcverdcontraprohi-
birionemdaret, validancefletlicentia? Refpotideo, Diana».i t.rr»S.}.r#K}i.
Rjhun /f«#,utiturdi. flinCtione. Sinonadcft, inquit, in uli
prohibitioneDecretum ir- ritans, eritvalida, fiadeft, ericinvalida. Scd cu
vide,anexdo- <lrinamod6allataadcLugocolligercpoflis, in utroque cafu efle
validam , quia m utroquecaluagitParochus ut Parochus. # * jiffifltttti*
^iMtrimttui r#_/M freiiihit itrtem Stimmi Ptntifitit . xx
SiSummusPontifexidemprohibcatParochis, fubexprelTa daulula afliftentiam, vel
Matrimonium irriunte f nam lecus fcm- percfletintcrpretandumprovalore,
&infavorem Matrimonii ) cenleoinvalidamforealfiftentiam , &Matrimonium,
nam Sum- musPontifcxpoieft dimidiare auQoriutem Parochi, poteft no- vum
impedimentumdirimenscondere, potcft Conc. Trid. dcro- gare,ckc. LcgeBoflium,/^.if.j.
quiimmeritodr prscfenti refolu- tioneabfolut^ficdatadubiuvit; ucutivaide meritA
/*. cumRe- ginaldo, Pontio, & Barbufa notavitmortalicerpeccaturos eos ,
quifeienCerconcraPoncificis fadde, velEpilcopi prohibicionem iufta de
caufalaum, quamvisfincclaulula irriunte ) matrimo. niumcontrahcrent: cxcepto,
ficert6f<Srent, nuIlumfubeiTeira- , caufamqueomncmproh<bitionisccuarc. ,
kttne [eltmnittttm non fervvuium. 14 Pfnacontrahentium fincParocho,cVTeftibus
prcterpecca- tnm , & irritationemmatriraoniificcontratli, nullalaueft
ATrid. In jureautemantiquoanteTridcntinumeft privatio cujuldam fa*
voris,quofcilicet;qui ignorantercontrahitcum impedimentodiri-
rnente.facitnihilomihusprolcmlegitimam : cujusfavorisprivatio
etiamnuncvigec.cum nonfueritaTridentinonetaeitl quiJem ab- lata.Le^C Averf.^.l
6. de mntr.f.%. G.HurUd. difj.de mntr. dif.lf. Sar.c I.X. dem*t jii/.48.Coninc
J.iJ.J.t o.Roil.</« (__/.rM«r.6.aliofq; »j PenaParochi,
velSaccrdotisafliflentisMatrimoniofinealiis
Te(libus,utetiamTeftiumafliflcntiumabfqueParocho,velalioSa- cerdote de P.uot hi
licentia , eft illa , quam iis inrtiget Ordinarius,
_Cquidem,gravcm,ejusarbitrio. Ita Tridcntiiium///.*4.r.i_/#«/. Y.
Undeprobabiliteralizpcnaegraviores fueruntldido Tri- Le.y.Deiet, moruliteri
Parochis , fivdipfumnonfervent. Ctnfuttudinet ferVel Pttreehmt, & ud
Sftnftt udhtetttur • a t 8 NouQuintd, /i.Conciliumconfirmataliasconfuctudines,
G quzfuntinProvinciis, juxuquascum lauJe, ideftpii, ac rcli- gioseadminiftrari
fo.rtcfoleat hoc Sacramentum , hortaturque ,ut Sponli aotequamcontrahantmatrimonium
, ritcconfcffiSacra Eu- Chariftiarcficiantur. Exuuir* i SftwfitnttitiMm rtrum
fUei. 9 Ha£terius ek Trid cntino.lcquuncur quzdam Der t i nerrtia ad ri-
tum,dequoagi.mus. Primuineil,ucParochusadvcrnt ,anfcianc conjuges rudimcnti
Fidei , qu6d fi nefciant , non poflent ex rigore
expelli.matrimoniocelcbrando^uianihildchocConcilium, vel Sacri Canones
dcccrnuot . Imm6,nec Epifcopum pofle przcipere» uthiignoraiUc*arceantur:puUiit
nonnulli,quia(ajunt) ficconde- retnovum impedimentumdirimens,adquod,utmod6diximus
, nonleextcnditpotellas Papa infcrioris Verumcontraeft, quia hoc non e'l ponere
novum imped'mentum , Ged d ifferre matrimo- niumprotempore op^ort.iiiiore, c_
ad ParOchum pertinet uti aptisremcJiisproinltruC.ione-uorum. Diffcratigitur cum
pru- dencia, dumomnin6cxpcllcrcintcgrumcinoneft. *■ ln Etclefi* ttfHUt
MMtrimtniii Ptrtthui . 10 Secundum, ut in cali loco . hoceli in
Eccicfiacelcbreturre- gularitcr matrimoiiium, cVnonalibi. Quirc prudenter in
Pa- oormiunxDiocccl-iSynod.ianni 1651.^.» «.1 16. fic prefcribitur . NulltMUtem
inltet, ntfi -i Ecttefit , fH frefriM SMtrnmrnterum dt~ Parcchu?) )untMt, nifi
futium th fuufnm nthit mui ifl, Sftnfei fParc (hoceflArchiepifcopo.
dentinofublatccquiaquando Iegenova(inquicHurud./_.) impo- nirur mitior pcena,qu_meratiinpofiulegeantiquiore,
ceflatan- tiqua, undeucitcinovalegevideturauterri. Quttumque temfeet a[fij}At.
ti Tertiumdcniqueeft , vidercantalifolumtemporeMatri- monia fint celebranda ?
Veruinnihildeboc Sacri Canoncs , vel Concilia . Quare polTunt quocunque tcmpore
Mane, Vefpere,die Feftivo, Fcriato, Scc. Nam, quandoinSacrisCanonibusprohi-
bentur Nuptiz in Quadragefima , vel Advencu, id non intelligi
deipfomacrimoniiconcrattu, fedde folemniucibus nis, c_Tradu£»ionis,
quzfierifolencpoftmatrimonii 1» &nosinlr_cxpiicabimus. §. V. Digitized by
Google Caput TL §. V. §.V. &*h Ptrechutt i R.0priusdebetcflcParochus, qui
afliltere dcbccillis, qui J. inMatrimoniofuntcopulandi. 159 Quarel.
SummusPontifexprototoOrbe. 11 Archiepifcopusprofuis, & indccurlu vifitationis
pro ovi- busfuifuffraganei, vel, quandoadeumfuitappclUtum, & fen-
tentiadautraoOitinremjudicatam, vcl eUpfum eft dcccnnium appcllationis. . III.
EpifcopusprofuaDicecefi. IV. Abbatesnulli Epifcopofubjefliprofuis,inquos habent
juril- didtionemEpifcopalem( nontamenqui Abbatiamillam habent in commendam )de
quaquseftione vide Dianam p.< i jr.\.rt(. J j. V.
CapitulumSedeVacanteitcmprofuis. VI. Legatusi LatereprofuxLegationis Provincia.
VII. CardinalesproluoTituloiHiomne<(utPont/f cio.Sanc. I j i,w,/r.J.i8.&palfim;poiruntMairimoniisleBitimea(Ii(lere,
quiaomncsfuntOrdinarii, & Paftoresrelpe_!iveadpr_-i-i-S.
IdempofluntVicariiGcncralesiptorun., ex vi Vicanatus. Ita Sanch. /■.?.<<*
»»*r»\^/>.7J» 'O. Idem Viceparochi , idcftii, quibus legitim-Parochiaecuraplenemandatur,
quamvis enim non fiot proprietariiParochia., feddelegati, verc umen pro co
tempore Parochifunt, &Paftorcs. HarcfuscdocentSanch.Aj.-. »M/r._//.
to.n.i2.Cil\r.di(>.x.di(p9Bf.t.il.(rrii.».i.GHu(ud.4ifp.s.dtmM. tr dific.9.
Coninch. difr.il.i duh.i. Ponl./. r_ .1 1 . Pcrez d, m*tr. dj. /J..4 1 . f,c .
t . con t ra alios in aliquo difcrcnantes. i Rurfus. Parochus non Sacerdos ,
Parochus excommunica- tus, etiamfinominatimfitdenunciatus» atqucaded viundus
fuf- penfus, irregularis, interditftus , ParochuspuUtus communiter
ulisobtitulumcoloraturo (Idemde Epilcopo, Archiepifcopo , &c.)
irnmoetiamcumfolocommuni errore, licct (ine titulo , quando dicitur Parochus
intrulus, valide afliftunt, ut itemva- lidedantlicentiamSacerdoti, utallillac,
quiahujufmodi afliflen- tia , afliftend ique licentia non funt actus Ju
rifdictionis , i cujus ufu exeommunicatus, prxditiique pri vantur ■ I u
Doctores cjuti apud DiimmM I Jr. %,nfA,\\.vJt tmdtm . Vide etiam
iiid.tr.s.rtfil, io. contraalios. Vali_e, dixi, namanlicite, dicam in tr. dttxcmm.
c.S. §,t. jg*i/ tx liccnti* Pttrichit «ausSacerdosnunciumfuummifitadParochum,
utdicum licefl- tiampetcret, quam Parochusconccflit, & Nunciusnomme Sa-
cerdotisacceptavit, alfiftetvalide. Ita Caftr. di(f.i.d*f)*»[.r.\l. ».6. ciuns
Coninc. & Sanc. contra G.Hurud . & Pont. quosciut , fequiturquc DUn.^i
i_r.j.»*/.ji.S^-i- .«a»»», (ledcerteillicite gravitcr, quiaficlcmpcradeft
periculum eam nondum elle da- tam, undeMatrimonium fit invalidum . J
Ratioautem, quod tuncfivcre.quandofitaniflcntiainveniaturjlicentiafuifleconcelU,
fit diCla allillentia valida eft,quia communiter Dodorcs tradunt, ut notat
Caftr. I.c . &t*.i. tr. d* Priv. difa. >. J. 1 J . ». t a & colligit
ur cxjurc, c.S,riii*t(c»tidiPr*i.inO. cujuslibet Bcneficii, Privi- dt fttn. i»
tr. dt cttfA. rtftrv. c.o.g. ljtm.lt. Liitnti» d*t» * P*r»thi fu» C*ftll*»». 8
SiParochus det licentiamgcneralem miniftrandi Sacramen. ta.feu juxta dida».4
exercendlotficium Parochi Saccrcloti fuo v. g. Coadjutori, quem
nosCapellanumParochixappellare folcmus ; An, ficutipoteftCapelUnusisaftiftereipfcMatnmoniis,
uapol- fitaliumfubdelegare, quialieuiMatrimonioaffiilat,dubitanme- ritd poteft
. Ad quod Refp. Sanch. /. i. dc m*tr. d,(f. J i .».1 9. vidctur cx contex tu
vclle, qudd poflit in ablcntia Parochi , non vero in ejus prxtcntia,
quUinabfentiacftdctegatus ad umveriitatem caula- rum, non vcrdinprefentia:
attentiocum Hurtad. diff. l<Um*- tr.dtf.io. quivultpolleinutroquecalu,
quiain utroqucelt dele- gatus ad uoiverfitatcm caufarum . Lictnti» *0e»di
rcv»c*ri fttefl , &c. o Dcniqucliccntiam hanc afliftcndi, datam Sacerdoti,
ppfte revocari, fed, utrevocatiohabeateffetlum, deberel Sacerdote
liumadidipfideftitMtumcognolcj revocationetn, uacm Ordi»* »d c**Htdtr*t 3
PrjEtereaParOChus, velii, OUOS mmu iacn:uimu>, funthanclicentiamafliftendidclegarcalteri:
fcd certclolum uuifitSacerdos ( non requiritur autem, ut fltapprobatus ab _
dinario) clareenimTridentinum/i-^.^.f.i. d*rtf*rm.m*tr. requi lit Sacerdotem,
Oc nilpreeterei. Licentiaautemhxc, vel fcripto, vel vocedelegari i praedi£tis potrft,
velparticuUriter ad hoc certum matrimonium , vel ge- neraliter ad matrimonia
quarcunquc . 4 Si deturalicui Sacerdoii licentia abfolute ad omnia Sacra-
ulloammonic,vci. wentaadmiaiftranda, darietiam hancafliftentiam, quU, impro-
lium,habitandi.Notasdiflercntiara?Hiquartinullumcertumna priefaltem,
hrcamflentiaeft qua.damadminiflratio Sacramenti bentdomicilium, habentTertu,
ui&duoprimi Matrimonii, docet Coninc. 6c cx declaratione Cardin. Pont. cV
Caft.apud Dianam^.n.rr.J.r#/.Ji. Videetiam /W.rr.j.w/.io.fed de hocluhdubiut
Averl. ,1 6. it m*tr. (a. §.ium, nifi alia circum- ftantiaid pertuaJeat.
Hurt.ver6 dito.t.dtm*,r.dif.u. clare ne- gat, requiritenimlicemiamgeneralcm ad
excrcendumoflicium Parochi. Ratioelt, inquit, quia haecaflifteotia non eft
admini- {tratioSacramentiMatrimonii, cujustoliconjugesfunt Miniftri. 10
Praemitto.q-atuor modis poflequempiam efle, (quantnm ad ilus mintis
...rr„v-Jtoi»ll*(r. mtrJi __eV.i7 ».4.proparteanniabfolute majore, leulaltem
pro Mdrii, pcrinde folent habiurefcholaftici in univerfiUte, litigao- tcs in
Curia Principis , c_c.quo paaodicuntur habere lbi quad do- micilium. Tertid,
tranfeuntesperaliquotdies, velpaucosraen- {es^.iimoredeuodiad
locumfuidomicilii.Quartovagc.ideU.iine,
ulloanimohlc,vclillic,Oveperdom!cilium,livcperqua(idotnici- , aliotque. , vi,
do!o, tkc. valere , 1 DkoUmPrimd. Parochus locipoteft valide afliftere Ma-
trirnonioexiftentiumineodem locoprimisduobus modis . ideft perdomicilium,
velquafidomiciliumindicli Paroch, Parochiaha- biuntium retiamprimodie, quofinefuco,
& fallaciaib, habita- rcdid»ismodisincipiunt)non verbpotcfl validealTiitere
Matrimo- nio in eodem iocoexiltentium tertio modo,ide(t tranfcunter . Ra-
tiocli, quia retpeclu illorum i« verus ell Parochus , non verd rcfpe- fluhorum.
Ita DD.cit pratterPont./.j;t.i4.. ' » i, qu'CumSi , V P*r*ch»t
»A.i»»tr»q»*tdit(\\aeWiX<ln\l.Sd*fmj.A,§.i artir- mat)
ParochumvalideartiltereMatrimonioetiamexiltentiumtcr- liomodoinloco, ubi
iplecftParochus. 1» DicoSecundo, Matrimomis Vagorura qmlibet Parochus " c.
Sc Barbofx i» Trid.fif. -.hacre. Ratioeft, quia uocani t-aroiu-n.,
quemlibeteligerepoflunt pro luisMatrimoniis.ficutiquemlibct cligunt
profuisConf-irionibus. At ex fcotcntia Coninch. & Hurl lc aliorumqueapud
Boflium d* m»,rc 4 /r.it.nonp-teftquilibetParochus, fedfolusille, in cu-
jusParochiahiVagiinveniuotur, quando contrahunt; Ratio eft finquitj
quiatuncilleeftiplorumParochus. Sane nxc poftcrior opiniotutiorcft,
&clige_da, faltcm in praxi , licetpnoremcne probabilcm, negare non poflim,
quam magis efte receptam, tcltatuc ibidcm Boflius . Quoniam verA mox dicemus,
fatiselle ad validam alliitentiamMatrimoniiParochumuniusexcoutrahentibus, ideo
(iunusiitVagus, quamvisalterfixam habeatalicubi (edem, po- icft Parochus huic
matiimonio afliftcre, unquam Matrimonio Vagorum . _ lj Debereautera,
di_tumParochum, antcquamns Vagisafli- ftat
diligenterinq_ir-re,analiquoimpcdimcntolaboreiit, imm6 ex Tridentino (tf.^c.7.
dtrtf*r.M*tr. debere Parochum licentiam habereabOrdinariohos liveuterque
.fivealteruntum fitVagus) Matrimonioconjuogendi, monitiooc opus non eft . 14
Eos, quifuntinvia, animorelinquendi antiquumdomici- liura, & aliud
acquirendi, qui uraen nondum ad hoc pcrvcneruot , ad
VagosreducitCaftrop.a.ir.cxSanchez, 8cGuttierez; quare • _T_j_j n .1 •■— I
;.„»»;,mfiir. M.nt nmonioeruntpx tutlO- Coninch.contraMenochi r.j.»_j. Meri
Pflrtchi ffffl lictnti*m dat»m <l»ii tjtrttHrr 6 Si Parochusdedit rnihi
poteftatem afliftendi huic matrimonio, &antequamalliftam, moritur ( idem,
fiamovcatur abofficio J valideneegoafliftara, diftinguendumeft.
VelenimParochimors nondumfcitur, vel jamfcitur. Sipriusobtitulumcoloratum,&
communemerrorem, valideafliftesjuxtalegem B*r»*rtHif.d**f. /•r-r.Sipofterius,
afliftcsinvalidc, quiadelegatioadcafumdeter- minatumfpirat, mortuodelcgante.
Lege Sanch./.8.-«m_rr-i'.i8. _».64. VideetiamdeLugo l.i.nfmtr.dub.is.
afferentein rliffe- rentiaminterdelegationemadunumquiddeterminatum, & de-
legationemadcafus, perfonafqueindeterminaus, dequa re nos uni vcr fali ter agi
mus fupra tra. d* difp. c.*lt. lictHtt» d*t», |V i ncn Uit* , nuid ifertturf 7
SilicentiamdaumetteiParocho,Sacerdotinonconftet,inva- ad Vagosreducit
__urop.a.ii.cx-_n-.«.-, «. _.»_..-.-_, lide hic afliftet, quU eara nondnm habet
.donec acceptet;accePUre pari modo a Parocho, ubi mveniuntur, Matrimoniocruntcx
tutio- •utemlcgitiroenonr^teftjduraeamdaumcneignorat. Atli di-
rt.noftrafc_tentiac©p_U_di; ruenim.cu-nptiftinamrelinquerint nan m odo a
Farocno, uoi lnvcniuntur, i»ian hjw- _~T~: rcnoftrafententiacopuUndi;
hienira.cumpriftinam relmqu«int Digitized by Google i6o habiuciooera , novam
verdnoodum acquifierint, nullua per le ireVagorumuium, io cujus Pirochui ,6- A»
(mit% f*d JJ Esdicliiemergitgravisdubiutio: Si habitet ia uiu Parochia,
alcerinalia, - proitlorumMacrimonio? Ut gurerousduoscafut . 16 Primo, Petrus,
& Berta habitantamboin Parochia Sanai Antonii. Secund6, Titiui,
&Cathariaanonhabiunt ambo in rademParochia, lcdTitiuiinPuochuSanai Aotoou,
Cachari- n in ParochiaSaoui Nicolai . Hac figuracione pofiu, nimiscertum eft ,
Parochum Sandi A o- tooiivalideaflirtere Matrimonio Pctri, & Berue, quiacum
is ucriufquefic Parochuf, noacft uadedcaffiAcnculegiciraadubicc- tur.
Acquebiceft primuscafus . 17 Quoadlecundum; CercuraicemGc, tum ParochumSandti
Antoniipofle afliftereinParochiaipftui SanQi Antooii Matrimo- nioTitii,
ctCacrurinse, tumParochumSancti Nicolai pofle afti- ftereinparochiaipGus
SandiNicolaieidemTitii, <3c Carbarinss Matrimonio. Ratioeft.
quiatacislervacurforma Tridentini. li enirn, dum infuaparoctiiaexillunC, vere
Parochi funtrefpetiu Matrimoniiraterillotduos, quorumunuseft fuusParochianus ,
eftoaltcrexconjagibuf altcrtus ucParochias , coaacxorum eaim eadem eft ratio .
«8 Cercumprztercifitnobis, vel profeflo vald«) probabile ,
t^rochumSanuiAocooiivalideaflifterediUo MatriroooioTitii , &CUcharin«inr»roch«SaoaiNicolai,
&Parochum Sanfli Ni. colaiinparoehtaSanui Ancoaii. Ratioell, quiaadhucille
" chuieftproprius relpequ Matrimouiiinter illos duoi, q
akerfuu<cftParochlanus . Efteenimipfum inalienapai tol.it, ipfum efle eodcm
modo Parochumlfuonim V ... rum, ficutieftiofua, fedfoluranouc, illudoffvcium
coagruen- tiuscuncpcrcineread Parochum loci, quim ad ipfum. Iu San- chcz, lib I
dtmutrJ.19. Catlrop. d.i .p 1 $..$.9 .».7. Lcand. d.i.di «fMTT.f .t 6. Coninch.
i.17 ».1 9. Heariq. l.i 1 .4* mun.t.} .G.Hurud. l.mtxcit. quamvisNavarrus,
& Pontius id ncgcnt apud G.Hur- Ui.d.s.d,mtur.dif.€. 19 liludergofupereft
aliquanto incercius. Quidfi, vcl Paro- cbusSantii Ancomi,
velParochusSandiNicoiaiaftiftat five ma- trimonioPetri, & Bertae ■ Gve,
matrimonioTitii, Sc Cathari- n.r in alicna omnin6, (eutertiaParochia, v.g.
inparochia Sao- ctiHyppolici, adu,uam neccoajugcs, nec duo ilii Pirochi ullo
modopcrcinent? 10 Relpondco, adhucvalideafliftere. Ratioeftferecadera , quia
ibieft Parochus rclpectuilliusmatriinouii inter duos, quo- raraalcera
luaoviseit ; qoarefatif , luperquefatitfit Tridentioo, quod nihilai>ud
rcquirit, nifiprzlcntiam proprii Parochi : ita
Sanch.f.r.C.Hdrtarf./.r.ConiDch./.c aliiquc contra Navarrnm ,
quemlequiturPootiui , aliique, quosciutHurtad.»lio(que,quo- rum fcntenciam umcn
probabilem cfte non nego . Praeterei , licu- tidiximus, polfr
valideParochumextraParechumfuiiafliftere : ita affinnamus, pofir facerdotem ,
cuiParochus aflifti tiamdet; Excepto, Giudct, utexprelsetubclaufula irriuote.
iltamipfi limitet, utailiftac inprupria Parochia, de qua re late Coniuch. d.lj.
d.i. Punt. Ls.inu.i9. Slnch. l.^.dt mutr, d.} }. A- veru f .6. dt mtnr.ftc.*,. V.ittm
duhttAmnt , aliique . 11 Silnquiras, an peccctParochus, fiinalicna parochia
afli- ftatMacrimoniofuzovis/ Refpondeo, non pocrare,quuafllfterenoneJtaclus
Jurifdiaio- nis (hanccnimjunfdiuionem, quandoeftcontcntiola ,faceorli- citum
nondlecxcrceriinalicnoTerritorio^ nec continet ftrepi- turaexternum,
uCcontinentDenunciationcs, & Bcnedidione», quas item fateot iliicice fieri
in Territorio non fuo . 1 ta Hurudus , « Leandcr/j-.Quoddiciumeft deParocho, ob
parem rationem dicdeSacerdoteiielegatoadaflifteodum, quantumeliex hocca- pite ,
nam fi forte i Parocho ; ut modo ionui , prohibitus fuilTet , fecundum
gravintcra prohibitioniienetculpamenturanda. Pkim ufiifitntit yttnmtni» tJicm
Tuttthuuti . si Pcena, quamincurritparochus, velSaccrdos affiftensMa-
trimoiiioparochiani nonlui, velillud beiu-diccns.ex Trid./z/.i^.
t.i.dtrtf.mutr. ( G.Hurt. d.6.d»f. 1 7 ■ A»f ) eft,tandiu fufpeofum ma- nere ab
Officio , «V Beneficio , quamdiu ab Ordinarioc)us parochi , 3ui Matrimonio
intercllc debebat , feu i quu Bencd U ho fufcipien- aerat,
ablolvatur,quzfufpenfiocft iplofaclo, uthabet Averfa *.6.(tH.S.V.DtmHm, addcns,
fi parochusdetlicentiam Sacerdoti afTiftendiMatrimonioovis-noofux,
pcenamhancabipfoSacerdo- 1 afliftenti imponit Lib. VIIL Dc Matrim. Traft. VI.
De Solcmn. perprocuratorem alterius SpooG abfentis, & tunc poterit , ut
poCe^ exfupradiuis, huicmatrimonioa/liftereparochuiilliusloci, vc1
aliusSacerdosexlicentiadiuiparochi, velexliccutiaparochi ab- featis. Sccundo,
ututcrquelponfusfitabfeof , <5c procuratores. s* contraheredebeant
inloco.quiad neutrumipoalum pertinet , v g- fponfut
litPanormiunus,(ponufitHifpana, & urriufqueprocu- ruoreslintMeflanaB.De hu
ergoquaeri poteft, quiidebeateQe p*- rachufailiftens? Ucerceapudneminemexiis
Douoribus, quoss pnemaiubuf habeo, inveoire pocui . Ad hoc ergo fic , falvo Sa-
pieaciorum judicio. refpooderem : Cum Dodores umnrs, & Tri-
deotinumlemperclamenc, dcbcrcclTepropriura Parochum, fal- tem uniui cx
contrahencibus , qui macri monio afliftat , fit , ut q uia.
ParochusMeflanenfisnonfitParochus, acque utriutqtte, aeque» alterius,
nequeullomodoejufmodi cootraheacet fmt Vagi, fi- xam enimhabencfedemfuam, alcerPanorrai,
alcerainHiipania, procuracorcs auCem fupponimuscontraheremacrimonium Mefla- nse
1 fic, inquam , ut aon pofljtdicius Parochut Meftanenfis efle lc- gicimus
aflifteof talis Matrimonii. Debet igicur efle Parochu* (pooGivellpoolx, qui,
quiacftabfeQsdeclicenciamalicuifacer- dotiexiflcntiMeftanse. Nequeiddifficilc
faftuerit, Gcuci enira debet Meflanam afferri fideidenunclationum, quse
neceflario, ue mox dicemuiexTridencinoexhiberi debetmparochiaiponfs » X lponfi,
i 1 matrimoniooris non ma, v*xn* aparochoincurri, quia Tridencii Tnttckui
aftifltt iattr uhftmtti? Z) Inquiresitetnhic, quinam
parochusaf(ifteredebeatMaCri- snonio , quando hoc rontrahicur per procuratorem
, vel pcr Epifto- co,cafu<iJuplieimodopoflctoccurrcrc. Prirrio, ut $.VL
SlfiTtattt 1 1)Luradehujufmodi Teftibus dida funt propter conncxio- JL
nem,quamhabentinhacrecumParocho: (olumergodufs funt, veladdenda, velcontirmaoda
. x Primd. Noolufficit, fiuuut, immoetiampluresTeflesfint przfences confeofui
viri , & alter, five alii ,etiam plures , confen- fui MulierU, vei cootra.
Namiidem, turaTcitei, tum Paro- chusincegroconcraaui Matrimonii prnlcnces
clledcbcnt.ut dc il- ioteftificariqueant, clcTridenciaofacisucere. ) Secundb,
quamvif ioaliis commerciit humaois plerumque pncfercimiorebusgravibus. ut
adusfintlegitimi , dcfidercntur Teflesidonei, fiveomniexceptionemaKires.'
undein Jurerepci- lun tur i teltificando infames e xcommunicati,propi nq u i ,
fceminz , &c.Umeniacafunoftrofatiseftadvalidiutemquilibet , qui ufu
racionispolleat,adverutque,quidagacur. Quare fufficiunt pnr-
dic}iinumes,excoromunicati,propinqui fosminz.utetiamiervi ,
pueriracioniscompotef, imono eciamlnfidelet . Racioeft , quia
TridencinumTeflesrequirit, nihil reftringens, ad eorum -;uaii- tates
exquirendat . Et mericb , quia id afferrec penc ul um,ve 1 1 c ru-
pulumnullitacif macrimonii. Addepriind, fi neccflaria foret in
Teftibusqualiusaliqua,iam fupplen iparocho ,quicerte,eftTe- fiis qualincatus.
quique aliii audoriutem prsfencia (ua conterre poteft. Eccertefuppieuu etiam ex
voluotariaeieuioae utriufciue partii. AddeSecuna6,cum hxc
Tridencioidilpoljciocorrigac Jus commune, inquoanceTridentinum nullaerac
neceflariaTefliuni, prarfeotia,interpreundamillamefle,iuut quant6 minus poflit
» flludjuscorrigat. HzcfuseSaach./.j.iif».i9 t>4>. Caftr.i»/>.x-
dtfpoat.p.i L$JI|. Averf. ».6. dt mutr.ftH t. Bott.dtutttr e. j. 5 prc-
ferumii: Leand.d//> /j.dtmtr.t.sy Diana vocaoi hanc doQri- em,
».n./r.»j'«/,tj.aliique. 4 Dixi iocafu noflro , ideft ad concradiouem
Macrimonii , ( C A P U T III. Dc Dcnunciatiorubus . Mitutit}
np.Rideacinum/»/.a4.^.i.^r'T>.»i--rr. fichabet. I» X (ftriut), unttfmtm
UMtimttntum ctntrthtur, ttr » frtfT'» ctntr+hc-.rmm Ftrethc tnkut ctniinun
diciut ftjhvn im EtcltjU imttr Mifurum (tUmmi* fuhlici dtmmntittmt , tmttr »uti
Mutrimtmimmfit ctutruhinium . a Porr6 hzdenunciationes.,
quseundemnihilaliudfuot, nin monitionet qusedam , uc, qui force noverit
impedimcntum ali- quod intercedere intereos, dequibusfitmooitio, illud Parocho
manifeftet; hst, inquam, denunciatioaes, fi negligancur , nos*
invalidaocMaCrimonium, utnuperdiximus, atpeccari , tum i Parocho, tumi
contrahencibus, quieasomictunt, dubiumnon eft, dcquidcmrxfr morulitcr,
quiaextegnvisresefl. 3 Excufataut Viflalob.Diana, viutmateriK, r nullumeflet
moralc periculum, quod aliquod mentum . Sed Averfa • .1 7. fdU . V.N*m tft
itmjm* ,< cVConinch.hancpuUt, non elfeparviutem maceriar, unde «.- ferit,
illamrelinquere, femper efle morule. Ego in ejufmodi unicaomiflione,
diuopericulo non fubjeda, grave fanenoninvenio. 4 Exui(atSecttnd6>di(penui
ndcm ex te moruhcer , qma ex le gravis resett . facautem i morcaliSanch. /.}.
d* mmtr. diff.j. mum,^. iana, aliiqueapud Averf. moxcitandum. Prim6,par- riz,
puu, fiomittereturtcrtia denunciatio, quaodo tium. Digitized by Googh Cap. m.
§. II. i6r Superior? Qnzcaufa? Jam fubdo, ubi excufatio, ideft oeccflitas.
t^uis in dtnuntUtitnihni difftnf»} J Epifcopus,& ejjs Viear.Gen. . tion
quidcrn foraneus)&ORI- nes, qui JurtfdittioneEpilcopaligaudent,
veniuntquciubnomi- neOrdtnarii ' quos lupra c*. nos recentuimus ) poflunt
difpenfare adunam, veladoranesdenunciationcs, juxu eiigcntiam caufz, de qua
mox. 6 Quid, ficontnhentesfintdiverfarum Dicecefum, indigent oeditpcnfatione
utriufque Epifcopi? Reip. nonindigere. Unusenim Epifcopus fufficienter difpen-
farcpoteft: fiquidcmcumfuofubditodifpcnfans, dilpcnfatetiam valide,
rationccooaexioniscum altero; idqucetiamuMatrimo- oiumcontrahendum lit in
Diceccfiatterius. 7 IdemEpilcopusdelegarealteriClerico, quamvis nonSacer- doti,
poteftateradilpcnfandi in denuaciationibus poteft, etiam &
VicariusGcn.etiamexviVicariatuscandemdclegarc, faltem fpccialiterinhoc,
velillocafu, utfusehabesapudSanehez/»*. i- dt m*tt.i:\ j.Bubol.i»
Trid.feff.%^jc*f. t M rtftrm.m*tr.i n.t J.Pont. t.aliofque. 8
Parochusdifpenfareindenunciationibus nequit, nili Untz eflet necefTitatis ,
utEpifcopusobligarcturdifpenfare, & ad ip- fumaditusnondarctur.
VideSaoch.i»f.«r.^.iojM(.a7.Averf./.t. fta.i.KSittmtn. Barboi^^iV.j».jo. $*as
cb eaufas? 9 Caufz,finequibusEpifcopus nequitdifpenfarc, & cumqui-
buspbteft,adduasreducuntur. Primaeflprobabilis fufpicio, ne Matrimonium
malitiose impediatur . Itacxprefse Trtd.. '«.«>. 10
Sccundacltpericulumgravisdamni, livcanimz, fivecorpo- ris, fivcfamz;
quzomniaexplicau miuutiuslegerc potes apud Sanch Ue.titJi/f. 9.Pont I >e.i
'itx . \ i . G Hurr. dif.fdtmturAiffin.iO. A verl..'.r. itci.t.v.vttjHty
aliol-iue . HascaufasnoutAverl. l.c. co- gnofrendas eflcab Epilcopo privatim,
& cxtrajudicialiter . Rcclc: oamTrid.ejusprudcnriz, & judicioid
remittit. 11 MatrimoniumeflecontrahenduminterMagnates, quia fo- lenteflc
notacorum impedimenta, & inter eos, qui inzqualit funtconditionis, ut inter
nobilem, & ignobilcm , lencm, & puellam, divitem, &pauperem,
quiaeflctnimiuspudor,& ve- recundia ex parte unius cx hisconjugibusidpubliceinEcclefia
przdicari; & interdiuturnosconcubinarios cxiftimatos ut con- juges ,
quiaper denunciationes Matriir.onii contraheodi palim fiereteorumpeccatum ,
adfecundum hocca?utreducuotur,qua- reafferuntlumcientemEpilcopo, fed prudentcr
omniaconlide- ranticaufamaddifpenfandum luper denunciationes, ut docent plures,
quoscttat, lcquiturquc Leand difp 7 dt ». ttt.tj. 61. 6>. & 64.
Quandogravisurgetcaufa , utliquisinarticulomortis vellet Amaliamducercinuxorem,
utdamnationispeii~uloliberaretur, velutprolemlegitimarct, vel ne puellam cum
dedecore relin- queret, obligariEpifcopumfubmortaliad dilpcnfandum, mcri-
tdiidem notant. AdditLeander, tunc, <i noneftaditus ad dif- penfantcm,
poffeliritcindictisgravibusnecefliutibus Matrimo-
niumcontrahi/inedilpenlationedenunciationum, quia neccflitas oonhabctlegem/
fedcertetunc jam adeft Parochus, qui, dixi ».8. dilpenfare poterit . 1 a Duo tamen funt
przftanda.Alterum.debere Epifcopum red- dimoralitercertum, fed
extrajudicialiter, nullum impedimen- tum (ubeflcinterdilp 'nfandos .
Altc-rum,debere Epifcopurnpro- hibcrccofdcm, nepoltrontractum Matrimonium illud
conlum- ment,antequamfiantdicizdenunciationes,id ,quod intelligitur,
quandoEpifcopusexpenfis caulis folum diltulit dcnunciationes.
Namfijudicavitefleomnindoraittendas, non habet locum didta prohibitio,
utnoutAverf Uc.cit.ftB.i v.Cutrum. it Quddficoniuges,quibusnoneftdautoulis
difpenfatio de- nunciationum,Matrimoniumconfumment, etiamabftrahendo i
peculiariEpilcopiprohibitionc, &etiamfifint moralitcr certi >
nullumfibiobflareimpcdimcntum , pcccabunt cx vi Tridentini moruliter,ut verius
puut Sanc/. j. dt m itr.di) t 1. non foltim priroa vke.fed
toties.quotiescopulantur. Q_umvis Hcnriq. ciutus ab eodem putet.folum prima
vice pcccare.Mihi expendenti utriufque rationes, qua? ipfiaflerunt, videntur
utrique loquiprobabiliter, quandoconjuges moraliter funt certi de impedimenti
carentia: Id.quod forufscinnuitSaach.dum fuam (ententiam veriorempro- nunciat,
6c enim videtur, veram fupponere coatrariam . f. II. Prnxit itnuncUtUnti
txhiitndi . 1 Tj E^ntdenunciationes,exTridentino/«.-«>.fieriiproprio , con t
ra hcnti u m Parocho, tribus continuis diebus fefti- vu, inter Miflarum
folemnia, ad(incm,ut impedimentum,iive dirtmens,fivefolum impediens, quod
fort£intercootrahentesin- tercedit, manifeftetur . Expcnde breviter Gngula . A
fnfti» lontiahtntinm tmrtch» . *
AproprioParocho.feuabejusdelegatodebenthzdenuncia- tu»nesheri,ezqueutex(epatct,
in propriacontrahentiumParo- Tamt.T.lI.DtS*crnm. chia :Quod ficontrahenteud
fuam BropriamquifquepertineatP»: rochiam, in utraque illas fieri oportebit .
Quid , (i quis plura habeat rlnmirilia . nualf c fnnt illi . aui ocr mcdium
anntim habitant in una tp*: i«j«s plura habeat domicilia , quales funt illi ,
qui pcr incdium annuni habiunt 1' Parochia, lcuDiccccli, <5cperaliudmediuminalia?
Refpondeo. Ineafatis erit, ricri, ubi facilius creditur fciri pofteimpedimenta.
ItaSanch./*.j.<i#»»4/r.^/'.6.«*i.t5. adderemde- bere fieri in utraque
,quandoaltcrutramfu{ficicntem adinteotum Parochus non judicaverit . )
Provagisnon iblumdebet Epifcopus (fine cujus licentia 1 Parochis, utfupra
vidimus, nonfunthi copulandi) eorum im-
pedimcnuinquirereperdenunciationesfaciendas in loco, unde ibrte venerunt , fed
etiam , juxti fuam prudcntiara , debet pcr aliaj diligentiasveriutemcarentiz
impedimentorum agnofcere. Ra- tioelt, quiaproiis, quivagantur, imm6<5cqui
exteri hiuc inde habiurefolent, iofzdenunciationesflon videntur lumcicntea ad
detegenda . ZWfcn ditim ftftivii . 4 Idnonnout, feftlvosdiesad denunciationes
aptos, debere eftefineinterjeflisferiis, nampoflunt refle denunciatione» fieri
tribusdicbusDominicis, fedfolumnotat unquam melius, ut li
poltprimamv.g.denunciationemfcquaturaliusdies feftivus, non negligatur tunc
fieri denunciatio fecunda ; cujus forte ratio eft , ne fi tuncnegligatur,cVdiu(cquentesdcnunciationesdifferantur,Pa-
rochianioblivifcanturmomtionisanteifaciz, <5cipftctiam diffe- rant, feu
negligantimpedimentumdctegere y
NonnulTiapudG.Hurti<i/;jrf#i»«1Mr.^a.itS.n.6o. puunt, non pofle
denunciationes ficri tribusdiebusieltivisimmediate Cbi fuccedentibus,
utacciditv.g.HnPafchate, (ed certe immerit6 , quia fufticienter (ic
Tridentiniprzfcriptum cuftoditur . 6 Illudconuliumnon contemnendum, ut expleu
tertia de- nunciatione, expedtcnturaliquipaucidies, quovideri pofllr, an impedimentumaliquod
opponatur : nam czterum id non cfle ne- ceiie; &po(feeodemdie, quo ultima
fit denunciado, contraht Matrimonium, mihidubium non eft. Dixi (aliqui pauci
dies ) namnoneftedifFerendumdiuMatrimonium, putapoft duos, vel quatuormenfcs,
monet Pont./.cf.jo.& Bortac. apud Barbof. t.c.
NH«*.)t.quiafacileillotemporis fpatio aliquod fuboriri inconve- nienspolfet,
quodantcinonerat. 7 Non id dicitur tanquam necefTarium : Exiftimoentmcum
AverCf^^^r^^^^^-^iutentioniTridentinitatisfieri, fihzdenunciationesfiantinlocopublico,
ubifit Magnusfideltum concurfus, vcl poft concionem , vel poft fimiles afliones
fre- quentia populi cclebres. tUiknikni cllig*titHtm c»ntrnh*nt tx hit dti
Fidtltt dtttgtndi imptdimtntn* 8 Hz denunciationesfunt veluti edidum Epifcopale
, quo prz- cipitur,Fidelibus,ut li noverint aliquod impedimentum , fivediri-
mensfiveuntum impediens Matrimonium, uteflct Votum fira- plexCaftiutis,
velfponlaliacumalterocontncla, illud Parocho
manifeftent.Hinccrgofequitur^FideleStetiamipfoscontnhcntes, obligariaddidammanifeftationemfubmortali.
IU Sanch. Pont. Guttier.&coramunitcrcumCaftr.rfi/.».4t* ^tnf.f.i Eftenira
res gravis . Noverint, inquam, fiveex caufa fcientiz, uveex auditu
ifidedignis,non vcr6fiifidenondignis, neque fi non recorden- tur, i quo, vel i
quibus audierint : nam fic non dicetur qois nofcere Impcdimentum,adeffcclum,
quiintcnditurabEcclefia, cum in ea incertitudinead nihil procedi
prudenterpoflit . 9 Quid,fiimpcdimenturafitoccultum, utefletaffiniusortaex
copulafornicaria, obligabimurneillud manifeftare?
Refp.SinonpotesavertereSponiosi Matrimonio, obligarit , fed occultc, etiam fi
fcires fub lecreto naturali , & cum juramcnto ( fed non fi fcires in
confeflionc Saeramentali ) quia hzc manifefta- tio non eft ordinata ad
puniendum, ied ad peccatum removendum. Ita Sauch./. \At mturdi/p. 1 1.&
HunAf.+di/fin. U. apud quos mul- u minutiora legere potcris dc hac rc . to Si
tu icires impedimentumocrultum.quod probare non pof- fcs,
tcnonobltgaridctegere, puUtPontius,/.j.cj4.»«. r.aliique, quianemotenetur(inqutunt)denunciare,
quod nequitprobare. Sedputo,teobligari. ItaSanch Fagund.Gafp. Hurud. Laym.Co-
ninch.aliiquequosciut,fequiturque Boff cj.dt m*ttj>.\ ?7.Leand. difp
i.dtm*tr q Sit.Caftr. l.c Ratio efl , quiahzcrevelationon eft ad puniendura,
fed ad eviundum peccatum , & ex alia parte impe- direM.
trimoniurapoteft,etiamunusdenunciator, ut notatidcm
Sar»chXj.i/<iB*/r.itV^t)jr.». velcerteis
unuspoterit viara aperire, utmajor diligentiaadcognofcendam veritatem
impedimenti adhi- beatur. Atqueinhuccalu, quodeferturiFidcliirapedimentum,
nondebebit Parochusprocederead alias denunciationes , ncque adailiftcndum
Matrimonio, fed negotiumocculteremitut ad E- pilcopum,
&abeo(quifaneobligabiturrem inquirere, & exa- minare)expeclet, quid
faciendum . Quasautcmprobationes facere delieat Epifcopus, vidc apud Sa nc
h./.t .dt mtr.dif. 7 1 .Pon L/. f.c. if.&t 6.S*nch.l.t.dtm*t. dif.ji. &
7i.Vox\Uia.l.sMm*trx.%s.& \6. aliofque . L II Quod Digitized by Google 162 Lib. VIII. De Matrim.
Traa.III.DeSolemn. iiaitntm SMtrd*t*itm inttmfUUft^itndtmin
jgesforteiotcrrogetdeimpcdimcnto,debcbunt& **mt nen cchabuent.
iM»trimortiodelillcre)veriutemiperire.Sicnim 3 Atinprioricalu dixi,
obliganturilluddctegcre, multo nugisjut ».9.11.7. & Leaod./.r.< 11 Qu6d
C Epifcopas , velejusMinifter, ut veriutem vene- jugttnnttBi tjr, iplusconju
ipG( nifivelioti esfe , ut mod6dixi, 1 vultS»nch./.j.ir«Mi-r.J//;.i4.Ponajj-.n
Averi.«.7./ra. 4.)fi in
terrogentur;quodUni-idemdicifoletdcordiiundo,(Scdecligendo adBeneficium, fi hi
habcantimpcdimcntum, «Scc. Qu6d Ghabueruntdiipcnlationem, ucqueipfi, nequcalii
obli- ganturdetegere, quiafruftranea cilct maniicftatio. Illud poflcc cvenire,
utdifpenfatiofueritinforoConlcientijeproimpedimen- toocculto, quodtamcn, fi ell
periculum , quodpuhlicetur,ma- nifcflaridebcb t, utremcdioilloprovidcatur, quod
fupr.rr.a^* iifptnft ;.».»§.. indicavimui 1» Qjid fseietConfcflarius, Cin
volentibus contrahere » ad- rut,adefleimpedimentum, quandoprzvidet»
(eoonprofutu- rum, (iillosdeeoadmoneat, diximusfatis inepufc.Cenftftieniil.l. '
t.t). V ide ct i am Sanch . /. 1 ii m*tr.dif.j 8.<5c BolU. 1 .dt m*tr.i
».86. ij Deniqueneiclateat,non tcnerieumrcvclare,quiprudcntcr timet fequuturum
fibi gravillimumdamnum, autinteraliosma- gnumfcandalum ,
LexenimChariutis^autprzccptumSupcrioris nosnonobligatintantodiipendio,
utadvertit Nav. infumm, c.ii. 'Vttl.Sanch.Hcnr.Coniiich cumCaflrop./.r.aliique.
*. • ♦ Tacnt centr* ntn frunitttnttt SUtrimenie dtnuncintimtt . t4
MatrinoniumcclebratumcumParocho, Sc Teftibus, fed
omiflisculpabilitcrdenunriationibus.aiiquieumMoliiM Tr*cl. 1.
i»/^.f76.Hurt.ilii('queapud(:artrop.fu(Hnent, non fubiici poenis
Matrimoniiclandeltini; fed lamcommunisclldoclrin» ( Ciftrop ,
dilTentiuntprafdicJi. Averf.enim, dtmtr.
nd./.r.cumali.sijunt,cflernort»le,Sanch. &Booa- cina cum aliis ab iildem
citatis ajunt.morule oon efle.llli affirmant, quia cenient illud efle przceptum
Ecclefiz de re gravi ; hi neganc , quia contra putan t, przceptum, utpote de
fufcipiendoS ]i,nonauteoiSacramcnto, dcrcgravinon cfle. babile . Sed mihi probabilior cft fcntcotia hzc n ?t.
clare confteot onera gra via , nolo ea Fidelibus i m ponere . 4
EthicquidemnonimprobabiliterdocetSanchi.i^riiMrr.ktV/'. ia.«.to.Cuiadde
Villalob.ap.Leand./ r.4«>.74- Epifropum pofTe pcr
aliaspeenascogereconjugcsad ejufmodi Benedictiooes aflumen- das, fed noa
perexcurnmunicatiooem, qutahsrcresnoneftaded
gravis,utpcrexcommunicationemurgeriqueat; quidquid cootnt
Sanch.fentiantLeandcr, /.r.&alii, 5 In fententiaautem affirmante efle
mortale , Benedictiones ne- gligerc (quefententiacertcprobabiliselt j obligatio
fubmortali lotum eflet, ne prima viccconjugesconiutnmcnt Matrimonium ,
oniiAaBenediclione, non ver6pro vicibusaliis. f. II. Stcund* NuftU *n fint
bimdittnd*' 1 /^UandoConjugesambo, velalteripforumcontrahitfeeun-
V«ZdasNupti»s, nondebentbenedici, ut probant ex Sacri» Canonibus
Bellarminus<Vm«rr.r.i6.Sanch./i*V7.«'i/8i. Barbof.
Trid.ftff.x*..t.tJirifcrm.m*ir. aliique. Ratio prccipua eft, quia Beoedidiones
folcmnes Ecclefie oon folent ex Jure repcti , C. Vh. dtftt .Nupt. tupcrcdem re.
<<i/)>.i.i<#/»*»/t..i^r5.«/f.Sanch.Nav.Pont.GHurud.quo«ciut,fe. *
Nihilominusquamvisiures fe habeat ex vi Juris, umen, quiturque
Lctnd.d1fr-rdtmAt7.t1.91. (ubiici,quia in jurcC.C*/» /»- ftindum bihitic Dt
C'*nd D*/»»»/.inatrimonium fme denunciationibus clan deftinumcftedicitur, id,
quodTridcntinumnunquimcorrcxit. Molinzautem (entcntiam probabilem merit6cenfet
Callropal. Ix. quamvis ipfenoltrim, hoc eft,communem fcquatur. 1 5 l"
Jureautem (dc.Cum inhilttie. G.Hurt. iifp. $. dtmntr. digi.
i7.ir.t4..)primaprxnacontraParochos, vcl Saccrdotcs cxcorum
dclegationeafliftenteseiufmodimatrimonioclandeftino, ideltnon
pTzmiflisdcnunciationibus,his verbisfcrtur, SifmmUtilhSsm» dett*lcs( ideft ,eos
,proquibusdenunciationes przmiflie non fue- runt ) cenjunxtrit ,fer tritnnium
*h effitie futyittdntut , gr*viut punitn- iut ,fi culptptruitni ptfiuUvtrir ■
Hmc lufpcnfioncm efle latz fen- tentiz, dicitCovarruvias,
eflefcrcndamHcnr.&Sayrus, quo- mmtitramquclentemiameflcprobabilem,
iiidicatFilliuc.rr. 17. r.6 n.rca.eolJemciuns. 16 Sccanda,e(icontraip(o;contrabentes,
ficenimdicituribi'* dcm; C.Cmi» Inhibiti» Dtff«nf.S»d hitytnitniittr
frtfumffetit , ttUm n gr*iu ctnceff*, etpuUri, ctndignn wceiittntU imptnnsur .
17 Tcrtii, C.Ex ttntrt. t$ui/liifintletituni,Mj ficonjuges pro. lem fufcipiant
, i^noranteir lcimpedimentodirimenti laborare, ipfaproles, quzaliiUegitimal
Jure efle concedebatur, legiti- nu nonfit, Cdicliconjugcscontraxcruot, non
przmiflisdenun- ciatiooibus . ll Aliam pcnam iifdem impofuit Trident./r/*4.r. j
'* refmtar. in huncmodum ; ^uitUMttviiigntrnnter^tntrnfrndut frthibuti ctn-
trnxetnnt , 'pe ctnfenutntUdilpenfMtionii tmeunt , ( Certccum culpa )
wmttimtnmm tmrrnxtrunt , dtnuntUtitnihm n»n prtmiffu . Hzc Tri-
dentinum,quodquiicm non ligatmanusPontificum , quali hinon poflintdifpenfare, fedfoluin
his verbis notatur habito hoc feolu crit confuetudini, quam Cngule Ecclefic
laudabiliter (ervant. Namalicubi, qua.idoaltcrfolus ex conjugibus , llvc virf
five fcemina icceperat in primis luis Nuptiis Beoedi5ionem , rur-
fusaccipitiofecundi$,fiducatconjugem, fedprimasNuptias in-
euntcmi&ccrteiuefleconfuetudineintrod^ciiim^abfolutedocce
Sanch./.r.teftansadefleetiamdehocquandamExtravag.Joan.ss. } Alicubiautcm,
quandofocminatancprimumcontrahit, leu anteabenediflanonfuerat, iteriimcamviro,
quamvis vtduoant» bcnediclo,benedicitur,non autemcontra,ideft,quandofcminabe-
nedicla fuerat , licet vir non fuerit bcncdidtus . Et A verD.r. 9. Jntm
•wri,quidcm tellatur, inltaliaitaintroduclum communiter eflie.
5erveturergo,utdiccbam,cujufcunqucEcc!efiz confuetado. 4 P^naParochibenediceotisfecundasNuptiasincafupcr
jun, velprzHic2asconfuetudincsnonpermiflo,eflearbirrariam abEpif-
copoinfligendain, concluditBofl!r.9.i/rm<*rr.ai4t. §. III. Suifnnm NuftUt
hentdicitf 1 TNfliclacftiTridentinoprenafufpenfionisipfofacto ab OfTi-
Xrio,<Sc Beneficio.ci Parocho, quibenedicic conjuges aliens Parochiz, quz
fufpenfiofitduraiura, quandirt abOrdinarioejus?
Paroehi.aquoBenedicjiofulcipieBda erat, ablolvatur. Vidc ,
quzdixiluprar.i.9.5.».sx. x Hincieiturvides, perParochum, velperSacerdotem ex
e- juslicentiaNuptiaseflebenedicendas. cVquiaRenedictionesdan-
dzfuntinterMillarumfolcmnia, idcd ad hasnoosofledelegari . oili Sacerdotcm . j
Si, antequam conjuges BeoediQiones arceperinf, mutent domicilium,
ParochushujusdomiciliideberrBenedicliones dare Concilii,
difficiliusPontiricemdifpenlaturum, & ipfos dilpcnt dubiumnefit.quia
tuncillceflproprius Parochu<j& denique hfc dilcurre,
ficutdifcurrimusdeParocho, cum de c)us przfenti» ad
Matrimoniumnuperdifputavimus . 4 Sed peccabitneParochus benediccsconjugesaliene
Paroehie? Refp.quandoquidemislzderet Jusalieni Parochi , tc incurre-
retipfofacloinfulpcnfioncmmod6diciam, ide6ex capitc incur- fus infufpenfionem ,
aliquispofletexcufareamortali przJiCturn Parochum,
»luiaficutinonnulliDD.quosego/.?.«?«fr. dtSncrifit, M:jfc.\.^:i.n
7_.<it.ivi, docent poenam , etiam iplofacto, fulpen- fioois 1
noncflcfignurnobligationitfubmortali, iuin rafu hoc .
Exupiteitcmlzlionisjurisalienifacilcetiamquispofletexcufare
amortalieundemParochum, filemel, autiterumalienam ovem benediceret,quandomodlcurajudicaretur
efle przjudicium Pa« rochiproprii, non ver6, quando fzpe, & cum gravi
ejuldem przjudicio. ItadeFideliEuchariftlam fcmcl , aut iterim fufci- iandos
obligari, quando pctunt difpenfationem expnmere Pou tificj, fe licet
ignoranter, quoad impedimcntum , umen fine denunciationibut contraxifle. Hzc
latius difpuuta, lcgc apud c i tatos , Sanc h. Con i nch. cu m Caft rop. difp.
1 4e fftnf.f. 1 } .9 Mt . 6c t\vtt(+lMm*tT.fta.i.S.(e«. atioiquc Dc
Benedidionibus, ftru, ut vocant, Vclatio- nibus Matrimonii. 5. L Smt 1UM
chligntitnt, &c. 1 "LT.-Er eft poftrema folemnitas matrimonii inter
Midarum fo- Xj.L'mmauinnin6 przilandaConjugibus.,quandoutriq;con- trahuni
primasNuptias,etiam alias corrupti,fed non uxorati .Cum autcm BS matrimonioaccidentalis,il!inue
jamcontracto adveniat, cjusomifli)ipruminvalidarcnon puttft. Dixi (quando
utrique) oam , U alter ex coojugibus fecundas Nuptias contrahit ,an fit hoc
matrimoniumfecundumbenedirendum, dirammox§. /**. x Au ver6huiulmoJi lolcmniutisomiflioaffcrat
peccatum,di- ftinguendum eft. Nam vel quzris,an lit peccatum illasomnin6 ne-
gligere,vel quzris^in pccratum rit,matrimonium cunfummareyin-
tequamillzaccipiantur. Iu hoc polleriori cafu multoshabemus Dodorcsaflcrcntcs,
noncllc mortaleif prsEcilofemper fcandaloyea- rumquccmucmptu )imm6 neceflL*
veniale. ItaSanch Azor. Pont. add uiii , Sc excepti i L-and..if,'.7.Jr mttr
rj.Xi.Aildc A ver(. f .aa dt m*tr.JttX±tj.Dimdt,Sa\\imt;airn conlitium hoceft,
non prcccptum, ut cUrc ollendunt illa Coocilii vcrba, T piente extra fuam
Parochiam in Pafchate, qui ccterum paratus crt, fuum Parochum recognofcere, iu,
inquam, cgo philoro- phatus fum t» tfnfcdt Ctmmunj.A.^M.jO. pari '
aliquisphiloicphariin prclenticafu . jr.IV. §lucn.tmttmptrtBtntdiaienti
ttnteiend*. ntn fint? I UamvUJureantiiuodics plurcs excipcrentur, in quibus
vJnrohibitumerat, Benedidlioneseonferre,riodietamcn Tri- dcnt. fef.
i^^.io.J/rf/wm.ffMrr.prohibitioflemreftringit ad Adventum,& Qjiadragefimam
his verbis : Ah Advtntn Demim tieflri ufifut in iiem hpiph*nit,& i Ftri*
^umrt* Cinernm uftj: in OB*- v*m P*fch*tiiinclufive^ »ntiqn*% feltmnium
NuptUrumfrehihittentt diligiruer *b emnibui ehfervnri
S*nS*Syn*dutfruipit,in*liitvtrettm- ferihui NuftUt fetemnittr celebrtrt
ftrmittil . 2 Hocprcccptura, quofolumprohsbcnturdiclcBcncdicliones (nam
Digitized by Google Caput I. $. I. 163 ( mm czterum q uocumque tempore poffunt
iniri fponfal ia,denun «iatioaei fieri , contrahi matrimoni», illa-|ue
conlumari cenfeo Cum Avcrli t.io.dtmstr.ftit.i.yroilit. oblitire fub mortali .
Ratio cft,quia id praeeipitTridentinum in honorem,& reverentjam iUo-
rumdierum, ficutipraccipit Eccle(ia, jejunia.feflos dics , &c. }
Praciereiconjugesrecipicnt.es Bcnedidtionem prsedidis die- bu»
jubcntur(f.N#»»»#r/« i.$ 1.9.4. )feparariadarbitriumEpifco- pi,ffedcerteexcluto
incontinentijc prriculo^ quod ficonjugesfic puniuntur , multomagis&ipfi
Parochidiebui iUisvetitis bcocdi- centcs,erunt adarbitrmmejufdem Epifcopi
puniendi , nam io jure tK>nadeftpenataxau,utnout Averf. l.e. PofleautcmEpifcopum
wi^utu 0,411» num>uiu<iiia>i.f«ii<ir.
dilpenfare,utdi£)isdiebusBenedi£tioexcaufaurgente(quKcerte potell Averia9.15.if
matr.ftet.i .v.DtcinA t*nd<
miflimecootingerepotcft)omittatur,docetSancX7.i»*»/r.rf.7.i».6. 4
Teroporeinterdidliloc>li»gcneralis, vel ceflationis | divi-
nisdubitarequispoffct, anconferriitalicitequeinte/ulmodi Be- nedidtiones,
ficutiexprobabiliffimafententia apud Hurt. dt in- /«■i.^.8.».i7.licitepolTunt
contrahi matrimonia, & dubitatio- nirefpoodendumeft negative, tdefl non
conferri licite. Ratio luializcfuntproprieofficiaEcclefiaftica, quz
teraporedidii iidticendprohibcntur. Videdehocnimisplura apud Bofl: eodemtedro,
ineademmenfa, ineodemtoro. Unde, niliigra- vlcaufacxcufentur,
graveexgeoereluopccatum committunt , fifecusfaxint. » Gravisautcmcaufaeflet,
utitneretalter ei conjugibus Gbi mortem, vct lzfiooem membrorum ,
velgravedamium, liveani- me, G vecorporis, ut, fi ab altero (ollicitaretur ad
pecc<tum,G peri- culumfubirtfinficiendifemorboaliquoconugiofo . Siautemejuf-
modipericulaooncflentexcohabitatione, eflent ver6 ex debiti
rcdditione,tcnereturconjuxcum conjugcinfirmocohabiure, con- fuetaque przfhuc
obfequia , reddereautemdebitum non tenere- tur, juxta ea.quz 1 nobis didla funt
l.i.Dtc .c*f. j j.um. 14. legique 5. V. & fm^nM t-tlittritnti
foltmnitrndmUit** Sftmf*. m dtmum Sftnfi fit nbjtirundnm I t /~\Uemadmodum
urget prohibitio adhibendi Benedidtiones V^jtempore Adventus ,
&Quadragefimae , ita &traducendi SponUm in Sponfi domum cum folemni
pompa ; id enim videtur 1 SacrisorhciisFidetesavocare, quodproSacrisiUis diebus
mious decet. Dico(cumfolemnipompa)nonenixn vctttur Gmplex de- dudtio Spon lac
in domum SponG . x DocetautcroSanchX7u«'««Mrrjf\7.«.i8.pompam moderatam non
afferreculpam ullam , pauloexcedentem afferre venialem fal- tem,excedentem ver6
iu. ut ex arbitrio prudentis, judicetur nota- biliter detrahere fandis illis
diebus , atqne anfam dare aliis notabi- lis offenfionis , & fcandali »
culpam affcrre mortalem ■ } At Pont./.6,f,{t.o. lo.quem fequitur A vetU.c.V.Stn
Mtcnre^o- cet potiiis effe dicendum , ablolute morulem culpam afferre , quia id
grave przceptumefl ; Siquidem ejufmodi pompa interdicitur in
reverentiamillorumdierum.GcutideBcncdidlionibus a nobisdi- clumeft
jf.»r*r.«.i.&folumafferreculp»m venialcm ex parvitate materiz, quandofcilicetpompacftade6moderata,
ut ex illapa- rumdetrahifandiutiillorumdierumprudenter judicetur. 4
ProfecJAutrumquevidcoprobabiliterloqui : fed locutio San-
ch.videtureflecaftigatior, quianoncfteodem modo fcntiendum deBeocdidtionibus,
quarfuntofficiaEccleiiaftica, atque dc hac pompa, quzcumGtmerefzcularis,
&extra facraloca 6at, non lhtimattingcrcvideturillorumdierum fandlitatem,
illifqtie fta- limdetrahere; undeablolutc, &dcgeoercfuomortaleefle pec-
catumdiceodafit. j Putodenique,perfepofleEpifcopumdiipenfare,&concedere
folcmnem ditum tradudionem,fi enim potuit tf.prtc.n.i. concede-
reBenedidlionesindicbusvetiti», quz funt offieia Ecciefiaftica, rnulro magis
przJittara pompam , quz ex natura lua fzcularis eft . Dkofper
fejnamexiiiocapite vixunquampoterit Epifeopus il- lamcoocedere,
namcumaddifpenfationemlegis latae i (ummo .Pontifice nequeat Epifcopus,ut alibi
didium eft , difpcnlare , nifi ex ntionabili,&proportionaucaufa, quandonam
hzcaderitincafu pompz, de qua agimus / Quz femper I uperflua, & prodiga
confue- ▼iteflc, acfacUedifferri inaliud nonSacrum TRACTATUS VII. D E a
VerumadvertePrimo,Gincafibus , inquibus excutarisaco* lubiutione , nefciatur
caufa , debcre oftendi , & miblicari al aptamexcufationem,
neanudeturaliiscogiundi aliquid dccorum dealtero conjuge . 4
AdverteSecund6,finuUaadGtexcufatio,poffevirum,veluxo> rem cogi ad mutuam
didbm habintionem , tum i Tudice Ecclcfia- ftieojtum i JudiceSaeculari(fed
abhoc , quandocaufanoncohabi- undinondcpendeticontroverGavaloris MatrimoniiJ
rat'10 eft, quiaEcclefialticapoteilasiictuebitur Jura Matrimonii, quod eli
Sacramentum, SaecuIarisverotuebiturJuraCivilia, ciim Matri-
moniumcontractuscivilisut. 5 AdverteTefti6.QuiddicendumPrim6,Gipfauxor,quamvis
, utdidtumeft «nonebligctur, velitumcocohabitarecumfuoviro laborantimorbocoougiofopropteramorem,
quo illumprofequi- tur,poteftnelicitccobabitare? Secund6;Quiddicendum, Gvellt
debitum redderecum fuo vitar periculo? 6 Rcfp.dcpriorccx hislatiscgorf/.vW.S.m
D<i.ci,§.7.nM.]. De poftcriore l.jJn Dt(.t.) .J. }<M4* Frtfeiiu C*aj*tu
in tlinm levum. 7 Quoniam ver6nonrardoccurritcafus, quo anus ex conju-
gibusiIi6proficifcidebeat. quacllio hiccelebriscft, Analtereum debeatcoraiuri ,
utcumitlo juxta matrimonii lcgcs cohabitet/ Loquimurautem, quando ante
contradium Matrimonium nuU lumpraEceffitpadium, quoconjugesfeobligaverint
habitare cer* toinloco: GenimpadtumpraecefUt, fausdidtum eft fupra TrtO. 3
.".«( 4 nurr. 4. 8 Refp.Idquatuorfcjuentibus Regulis planum fiet. Prima,
[Jxordebetfubroorulilcquivirum, quandoex quacumque cau. fa,lednonturpi,&inhonefta,ali6vircommigrat,
mod6 uxoriid grave non afferat nocumcntum, ( uthabet LaymJ. j./r. 10. ». ». M.
a. 5.) feu , ut habet Sanch./w.^ de m*tr .d.+.n. 1 5. mod6 ipGus uxorii
llatumid nondedeceat. 9 Multoautem magisdcbebituxorfcqui virum,Gantelfcicbat
confuetudinem viri, quaalibi habitareconfueverat. In quo cer- tecafn
majorcaufa, feumajusdamnumcfle illud debebit, quod iplamabejufmodi
fcquelaexculare valeat, Ula enim fcientiapo- iita, vifaeftuxorconfentire,
tranfmigrare. LegeCaftr. d.r. d» frenf.p.tS.i.1. 10 Regula fecunda .
Virteneturuxoremfequi,fieaaU6exne- ceffiutecommigrarcfeu alibi
habiurccompciletur , puta proptcr uniutem,velfimilcquid
:naminmutuisobfequiisparit funtcon- ditionisconjuges.Sunt umen luzcxculationes
pro viro,quas mod6 diximusprouxore, hlcproportionaliter appltcandz. 11 Rcgula
tertia . Si mutuoconfcnfu,&Une(candalo^liovein- commodoconjugesrecedant,
fequeab hibitationp (cparent, cum tuncinjuriaalterinonfiat, oone(t
undeexhoccapiteculpa uUa committatur . Inrommodum autem eflet,fi auia
feparationiscaufa nclcitur,dareturocc fioraalciudicandidealterutro. fi
feparatio ficretcxindignatione,velodio;G pcri'-ulumeflctincontinentiz.Et
quidempropterhancpoftremamconfiderationem.recleAbbaif.i. n.j.Dteeujuxu, monet,
nejudex EccleGafticu* ulla ratione per- mitut couju^es juniores fepararim
vivere; pnidcnter Sandrut Paulusl.adCor.7. Ntlirr (inquit) frtitiart invicem,
nifi ferteen emfrnf»»dttmfMi, & cttrmm rtveritmini , ntttmttvti Snttuuu
ORLIG ATTONTRTT S ^^^^ZT" ' AJ *-4M.\J UV%. Jt X 1.^1 J. JJ KJ 1»
Regulaquarta.Sivirnonalidcommigretibidomicilium fi- xurus, dequocaluhadlenu*
Jidlumcft, fedvelitperProvinciam EX MATRIMONIO ubi etiam de Divortio. m
slttrAm. Pritr tmimjmt httbtt Cu?<c», Po- nt jsm tx figtHtim txftietmdit
pattbit . De obligationibus Conjugum neccflariis. S. L PriaM MitMtit , h« efi 1
OUe ex Matnmonii natura , five ex lege divinanobispro-
OmulgatapcrillaSummiDeiverba. Gen.». trtfttr hte rttin- " htm» Pmtrtm, C
Mntrtm, & mihtxtbit uxerifnd, ty crnnt debcnt fub m esrnt «'.■-, individuam
viu ■ TtmkT. vigari, u xor non obligatur ( u t habent Sanc hez Ix. &
Caftr././.a. 5 ) cum viro prregriniri,quia fic vagan,nondecet mulierem , nifi
for- te,quaodocelcbratum fuit Matrimonium, fciebatuxor , hanrefle contuetudinem
viri ; tunc enim videtur confenfifle huic incommo- do. Multo minui vir
oblieabiturfequi uxorem vagari volentem (qniccrtccafusranffimuseft . )
AddeGvirex aliqua iufta caufa vagaricogeretur,nonefleobligandum,fccundum
Sancn.a.14. & Caftrj* r.ducere utorem volentern euro fequi , qnia
nimisidmo- lcftumefletipG viro, & nimisindecensuxori. t) Nou, quamvis
longam peregrinationem nemo exconju- gibusvovere, vel fufcipere valeat licite,
nifi ex aliqua neceffi- tate, velnifiex mutuoconfenlu, idquejuxadicla a. if,
brevera umenfufripcre, vel vovere potcft vir, inviuuxore: fed non uxor,
invitoviro. Ratiocft,quia virnon eftuxorifubditus,cum ipfeGtuxoriscaput,
undeliberiorvircfledebetin iis, quc non multumoffenduntrationemconjugii,
quimuxor, quz cumfub- ditafltviro, gubernandaeft, prelertim inejufmodiperegrinitio-
, quz, umetfibrcves, mulierinequaquamconvenire.nifi L » Digitized by Google 164
Lib. VIII. De
Matrim. Traa. VII. De ObUg. Ceh*bit*ti* cm Cenjugt txcimmuaitmte . 14
Exdjcucohabiutionisobl>gatione,neeafitunquam impcdi-
taconcediturconjueitutlicitepomtcumalterocommuntcaret e- tiamti
isfitexcommunicatus viunduj,utomnesdoccmuJ, & ego diferteiterum,&
minutifcdicam,fiDeoplacueriti»?>. deExcem. in cxplicatione illiuscarminis
Vtilt, Ltx, Humilt , Rn igner*i* , Ne- r#/«,ubipartjcula,/f*,lignificatlcgemMatrimonii,
illucadi, ubi e.xcipiemus participationemincriminecriminofo, &r. A
Servituttteh*bit*tiecenjugumnen imftditnd*. tj Deh»crefatismuludixifuprar.i.
deunfed, t, j, J>rarfentia reftat (cquensdoflrina . Matrimonium intcrduos
libcrosejufmodi effeclum inducit, ut ncuecrlicitpoflit, feiniervitutem tradere,
leu vendcre, alte- roinvito; idenimprrtergravemignominiam, quam affert altc-
ri, maximum prxditije ubligationi cohabiutionis przjudiciura fcrret . 16
Invenioautcm notabiledifcrimcn intcrvirum, &uxorem. Niro uxornon poteft
fevalidi vendercabfque viriconfcnfu, potelt fe valide( quamvis illirite )
vendcre vir fincconfenfu uxoris.Ratio cft ,quia uxor obfubjeclionem,quam habet
lub viro, non potellde fe difponcre ,poteft quantum cft cx hoccapite Juftitiz vir
,qui noo efl fubjcclus uxori , nifi in convenientibusad redditioncmdcbiti
conjugalis,'iuamcertefervitusexfcnon impedit.Haacfententiam
IequuneurSanch./-7.i#i»M/rXxj.».i ciunsD.Thomam , Averf.j. x M« r, i/r.jv, t.i
r./Uir;i.#,aliique, fed Pont-/<«V.7.i» m*tr.c*f^4. sr-
quale<.facitinhocconjugcs, &invalidamcffcputat, invitoaltero
fuicujufcunqucconjugis venditionem, quamarqualiutcm proba- biliteradefle,
negarc non poflum . 17 Dixi, alteroinvito, excommunienimconfenfu non rfTet
peccatumlevenderc, quantumeflexcapitejullitiz, quiavolcn- ti, &confentienti
nonfitinjuria; Namczterum fcimus omne»,
facilepo/lcintervcnircaliainconveDientia, undeillicit* eflet c- jufmodi
vcnditio. 18 Advertendumumenefl.incocafu, que vcnderet fe vir, vo- leoteuxore;
ipfam uxorem nonamitterefuamliberutem,fed fo- luro fibi przjudicare non parum.
Tuncenimejus vir fadlus jam fer- vus, ipfacoofenticntc, dcbebitprzferrcobfequia
Domini oble- quiisafijsdebitisipfiuxori. Idemdicll uxor, confrnticnte viro, ■
Qui cc~~ ffa* futfititiu videtur md cemmuntt defe&ui funiemd*! : Cui ftau
ndd* ft;!*nt *liqn*l ritlufivtit diti, et imm temfedibui uffefieif.Uxerem tmmtm
ttdtrt *l*fiiytttu»U*rt ftdtbui^ufiibui feretuert, r*rt ftrtnitttrcm,*»*»
ee»jue*Ji tfeSui, & *mtri , qui femfer ffiUmndut efi , bt grmvti funiti*-
mi\fifrtqutntiifinr, ntn Itvittr *bfi*nt : Minmi ctn[t*t*mcedtnd*m vtr- terum
funitiamsm, qui* htx fervorum frefrtmefi ;r> iuit *itaumnde,cmu- f* urgentt,
mgcnui ftltnnt mjfict hmtfumiti*n*,id tmntingtt, cum in tntrte- ri umttftuu
canfiittui. Qumfrtfter ( »ific*u(*grmvifiimm nrgtres ) fttcm. I um mortml*
txifiimmrtm imm fnnuunem , tttmmfi im ,'utrtnere Uvit 3 f> mtdermtmfu, quU
txft uxtrtm mmxuni dtdtttt, & m flurium fenttnte» ft*betdiv*rtiiemuf*m.
Atqu* umfmjttmet S*tnt%5m»t.U»lmiimZC Caftr. S Rcdcautcm idem Dottor «* ». 3.
nout , in hac re maxime effe fpeclandaro loc i coofuct ud inem,attenu u xori*
cond itione. Qu i ppc uxorhumilis, &plebcjagraviuspunirifolet,quam oobilis:
Tncu- juj dicli confirmationem mihi affirmavit quardam nobilij fixmina, nunquam
hic Panormia virisfolere nobilesuxores , ne leviter qui- dcm, percuti.fcu
verberari : quod fi quis fecus id facere 1 uajverfosuxorispropioquos, " m
uiui 1 . iuau uit , 11 uiai , (.onirnnenic vira Jcturcafus moraliter
impoflibilis )lc vendat . f \l Secundm, & Tertim ctnjutun, mli^ity Idctl
M<tt*4trtJtti<>*lime»ter*m, & tducmti* fititrutn . Rtmifrvi. t
y\Ehi< quzftionibusdiflum cft Ime latis /. 5. m Dtc*l. c*f. j. \J9.\.
qucmlocumtludiofusadire facile poterit, vel adcat Aycr&m, q lj.dtm*trimfecl
.^.Caftrop. d.iJtff*nf*l.f.$.§.l. dc
tVuV'*rfiun»cnt0DCne<'','c'rc"te5> & de poflcriorc Bonac.
c:rc*4. ^/^.f.aliofquciM.ciutos. III. Qutrt* cenjusum cblrgmti». Ideft.
Cetreclie Mutu*. 1 "1 ritzmagnz conjun£tio,quzeftinter
conjuges,exigit,utmu- V tuoiidcmleconjugaliaffeclucorrigant, cc ad pcccata cvi-
Undafc invircmadjuvcnt, iJ.quodduobusfieripotelt mod s . Pri- mu,adhorutione.
Secundo, punitione • Tum igitur vir,tum conjux adhortationc ut i potcrunt ,
& ali<iuando, juxu regulascorrcDionit frattrnz,Jebebunt:ita umcn,ut
vir,( quippequiuxoriscaput)illa, quzpcrtincntad familizgubcrnationem,
poffituxoriprzripere, (cd przcipcrc nou poftit uxor viro , nam hzc folum
potcrit,acbc- Litque proponexc , atquc illa prudenter urgere. * Atverd, quoad
punitiunem , nullomodoconceditur uxori, pofle virumpunircviroautcmuxorem
punireleviter,& moderate conceditur : leviter, inquam,quia ipfa lcrva non
eft, fed viri (ocia , atque tinacarocum ijlo. Et quidem numquamcx odio,led
cxCha- ritatr,Zelo, & Amore Juflitiz. Semperautcm iuxta proportionem culpz,
imni6lcviu5, quamculparcquirit, utparintcrconjuget ajnor cuflodiatur . Hioc fit
, ut fi grave delitlum committat uxorgravipunitionecorrigendum, idad maritum
non pertineat, fcd ad publicum Judicem . ) Si quzras roagis in particulari
raenfuram cjufmodi puoi- tionij. Rcfp. id i u cordate , »c breviter explicari J CaJlr.ii.
j . de ffenf.f. j . \ .n ; 1 . ut (atis Gt ejut verba hic lubfcribere . 4
CcrKimtn, inquit, nemfeffemmritumfumircuxvremftinn mer. th, mutTlti-ent,
exilii, ferfetui cmrcerit, fintclligo publici , vcl pcrpctui,
vrldiutiirni)v»iW», mittriufquefercufienii,exqueejut [*iut, vtl mernbrurn
ferieulum fubt*t : h*i enun feenmi jibi Rtffublic* rt- (crvjvit ; qu*i ntc
Dnninui , r*tieneferverum,fermifit. VlerUmque cen- fcrtm tfmbtfilion* tibi
mmrtium uti Mirt im uxerefuniendm, quim hu $. IV. $uimt* cenjugum ebligmti*,
qu* ttt refftOn eberi , tirem dtbitum cenjug*le, Remiftrvi. I T T ASceft
preecipuaconjugum obligatio, qua (cilicet hi tenen- ± J. tur debitumconjugale
ubi invicem reddere , ad quod per contraclumMatrimonii, ad prolcm gcnerandam ,
fefcobftrinxe- xunt . Quoniim vcr6deea/.7.i» />««/^.}.<r.f.przfenira i
sf. ;.late latisdifpuUvimus , iode toum hujut rei explicatiooem , Gne molc-
flameareplicationc, haberefacilepotes. C A P U T II. Dc obligationibus
voluntariis , quas poflunt in rcbus tcmporalibus fufcipcrc intcr fe conjugcs.
& Sponfalitiamlargiutem: rell I T_JUncre<lucL JFX Nara
deconttacludotis.ciufquc — 1| quzeflexobligationenecefUria, aliusefle Nara
juzefl , nempe/o Tr*li.dtctntrmciibui §. I. Denmtientt libetmltt inter Cenjuget
. 1 ¥ N Jurecommuni rdequonosfemperloquimur)Donationes
Jlintervivosfaclzinvicemicoojugibus, conftante Matrimo- nio , invalidz
funt,atque ideo rrvocari poflunt , etiamli Mit rimo- nium fuerit (olum Ratum,
etiamfi Donatiofuerit factaantematri- monium,led dilatoipfiuseffcclu
intcmpusjamcelebrati Matrimtv nii . Conllant hzc ex jure, Tetetit.f.crcM
Dtnju.ty CfimaU t*d. x Ratio autem convenientiz pruciufmodi invaliditate fuit,
qu m , li cjufmodi donationes conccderentur,alterum ex his duobut
cou(cquenter,quodfcilicet, veltacjlcdepjupcrarentur coojuges, quia,nc fc
ofteodcrent parum amantes, prodige donarent > veJ ori- rcntur inter eoldem
continuz dilcordiz, 11 non dooarent . ) Eodcm modoprohibeturconjuxaliquaml
mmamaltcri coiv- jugi remittere : oonautcm prohibctureidem legatum rclinqurre,
velaliquid donareraufa mortis , velaliquideidcm repudiare, v. g.
hzreditatero^utfidcicommiflum, vclaliquid percontradum ven- ditionis,
velfimilcmtradere. Ratiodifcrimmit inter prar^i 'tani a)icujusfummzremilHonem,&hoscafuj,eft,
quiailljr^miiliy vo- reclldonatio,atU*jiatum.cVil[icontrac1us non
funtproprir^dona- tiones.lu Mol.d-xJlj.Sanch </-n»*/r./.6.i.i.TaiT.rf.7 t
dub.x Bonac. d.).<iicntrq.l lt .}..z .1. ; 6 O.ute <ie cr.tr r~-.tr I .tn.
f\ .1! que: Spcciatim verA , quoddonatiocaufamortit nan prohibctur
■nterconjuges, videapulDian^. 6 tr 6.ref.Ko. contraCiarum, cV
FagundczabeoJcinciUtos, ouuntcs, prohiberi. 4 Illud opcrzpretiumcll
nlcobitcradnoure,qu6d,licrtDona- tioConjuguminter vivos nonconfirmareturmorie
Donantis, de nuaic molf n.xi. nili,ut Honnulliexillimant,t»rzceflerit traditio;
Donatio tameacaufa mortis , quam non probHicri mter coajugcs , moddindicavi ,
Ctiam non przcedente traditione , mortccon jugit donantijconfirmatur .
LcgeMolinam4.x88^./r</crr.i7.&Sanch. l.q.eenf c. 1 Jub. I \ .aum.*. j
Huicgeneralidoflrinz deinvaliditateDonationisiater con- juges add unt eadcm
Jura quinquc exceptiones , in quibus val ida clr donatioprzdi£la,
conftanteMatrimonio. 6 Nimirum 1. QuandoMarituscondonat , vel remittit dotem
uxori. 7 II. Quandouxor, quzdotemnonittulit, conftituit dotem viro.
Rationabiliscxccptio; namejulmodiconftitutio dotis non
eftlibcralisdonatio,quiapcrillamcompcnfaturonus alendi ipfam uxorem, &
familiam.quod vir tunc in Matrimonio fubit . 8 Quandoautemcpatravir, poft
coatradlum Matrimoniom , conftituituxoridotcm , vcl illam auget , diftingucndum
erit. Si enimmercliberaliter,&gratisidfanat, invalidcfacit, quiatune
cllpuraDonatio; at vcrdfidiclam dotemconftiruat,velaugratin rerompen(ationem,quod
ipfc fit,v.g-Ignobilis,vel leoex, uxor vero nobilij,vcl puella, vcl quid
fimile, valideconftituet augcbitq;quia tunr non eft pura Donatio , fed
rccompcnfatio . A tque pet hanc di- ftinclionctnconctliareforulscpoteni
Authoxes iotcr lc, quoad Digitized byGoog e Caput n. §. 1 165 hoc
diiTentientes, quos relatos hibes apud Dian. fmr.i.trua.6. 9 III. Excipitur,
quaodoConjuxdonatoradc6ratione fuamm facultatum modicedonat , ut non efficiatur
moraliter pauperior, nccDooatariuslocupletior . Atque huc nonnullimerito
reducunt, quaudoDonatiofit lntercoojugesPrincipes nonhabeotes Superio- iem»
quamvisutriquefervent juscommune. 10 HucitemreducuntSanchcz, & alii apud
Dianam^.8^r*3.6. rtf.i6.\d probabileeflcdiceuiera , quandoCoojux dat redditus ,
v.g.aanuos, protepultura, feupro (epuJchro, vel capella alte. riusconlugis,
tuoccnimconjux hicaltcr nonfit locuplctior. Sed nonplacet, quiais conjux
donatarius poflet illam fepulturam , quoaddidosredditusannuos, qui funt
temporales, quique lub ipfius dominio iara efle iupponuntur, vendcrc, & fic
fieri lo- cupletior. Przterquamquod Donans jam fadlus iuit pcr przdi-
CUmdonationem, pauperior. Meliusigiturdiftinguit Fagund.i»
*#»fr»a./(i.4.(^.ii.«M".a4.5ienimcapclla, vel fepulchrum em- ptumfit,
veldotatumproconjugepaupere, ad Dei honorem/rul-
tumquepoteritfuflineridonatioquiafic, potius eft dotiatio fatta Deo,
quimcooiugi.- Atfuftinerinonpoterit, quando rationem ejulinodinonhabet. ti IV.
Quandouxordatvirocau(aftudiorum,adipfumDoCto- randum, vel caulaacquirendz
NobiIiutis,Honoris,Digniutis, iro- rn6&caufaLudorum, qui publica auftoriute
celebrantur; hzc enimnonumvidenturdonau viro, quim expenu ab uxore ob fuumdecus
in perfonaviri . ia V. Quando viraliquidannuum,velmenftruum tradituxori,
ad(efubftenundam,juxtaviresallatzabipfadotis: Addolibens,&
juxtaconditionemfuiftatus. Hzccnim nou eft pura donatio , led dcbitum ex vi
contratlus Matrimonii . Harc, &minutioraquzdamlc|!eapud Doflores, quos
ciuot BonaCji.4ji> ctntr.a.l 1 J>.4jl ».27. &Diana Itt.tir. fj Illa
duoomitterenolo. I. Quid fiet, fi alter conjux, dum habct bona aliqua ab al-
terodooau, gemmara, torquemaureum, vas argenteum, &c. illaextraneovendat,
veldonct, utiquecum pcccato, quod mox iterum dicam ».<»«. 24.
Obligabiturneeitraneusilla reftituere, ft conjux fuam donationem taliom rerum
MCUm alteri revocet / Quz certe reflitutio fieri vix poflct fine dcdecore
conjugis , qui vendidit, veldonavit, &fiocpcriculo nxarum ioter cooju- ges
utrofque. «4 Rcfp.ExrigoreLegumreftituereobligabitur. utex fc pa- tet.
Verumadverteredebemu5(aitCararauelapudDian.f.X.fr.€. rr/.ip.JhasLegcs prudcoter
efle ioterpretandas, oeque creden- dum, inpublicamperniciemtendcre, adeoque
communem len- tcntiamrefpondentemobligariDonaurium, vel Emptorem ejuf- modi ad
reflitutionem , videri prudentum Judicio iimitandam . Hzcexillo. Addereni
infuperego, incafu prsrdicli dedecoris , vcldilcordiz, iplumconjugem,
quidonavit, obligariadnonre- vocandamdonatiooem, veladnondiflblvendamemptioiiem
, nifi valdcmagnacaufa, feu, fatis urgens necefllus revocationem per- fuadeat,
quiaipfcobligaturad nondchonorandum conjugera, & ad pacem domefl icam
ruftodiendam . i y II. Indubio,anDonatioconjugisfueritfaclacaufamortis,an
intervivosprjrfumi,eame(lecaufamortis,dicitcum multis Dian.
».S^r.6j>r/:io.Aflentiordiclo,fcdejusrationibus, quasapud ipfum
lege.nonacquicfco. Illafitergocfhcacior, quia"Donatioliberalis,
«juantominuspoteft, noceredcbet donanti (nifi contrarium ex-
primaturinDonatione, ) nemoenim, utalibidixioius.&taten- turomnes,
resfuasprodigcreprxlumitur. nam proptcr non ab- ftmilemrationemin matena Voti,
idem fuftinuimus , ut quan- lpoteft, minusaggravctvovcntem. Cumergo Donatio caufa ut ex mortis minusnoccat
Donanti, quimdortatio dicl js contlat , illa crit in dubio przfumeoda . An
fcffit lonjnx ii!ig*tienis ctttrat fitfciftrt frt cmjujt ? 16 Przterei,qu6d
uxor nonpoflit,conftantematrimonio,Mari- todonare, extenditurad quaracunque
obligationcm Uxoris pro marito, ocquideminnoftroSicilizRegnoinhuncmodura, Tt.i.
Prmtjii.tf.Prmgm,\* tj.i.difponitur. Oiltjti itnti Mulitrum , mut itiuetfi
fiinl *b ctnUm , fjf utilttmttm virorum iffirrum , finl ifftjnrt nniit , ntn
ttrRmitt* jurmmtut* , <J u*i frt- fvmitur txttrtum fuifft in frmuitm . Uim
mummtumami rinuutimtitnim, &ctrii^*titnimVtllijm»i . Silum iiHmt
tiliftientt i» t* emfu vmitrt vtlumus , ciuiitbimut iffmrum viri m Ctftrvilmit
rtdimi . «7 Unde vidt-«,hanc legem non prohibereobligationes proaliisi
marito:nam bas fulcipere poteft uxor. Adverte taraen,debereacce*
dercconfeniumtnariti.fiquidemfolemneeftapudDD.uxorem.con- irantematrimonio,oonpofledifponereexrebusdotalibus,
fineviri licentia. De qua rc vide Onnat.r.x.rfr f#*/r.rf.40j».ia. Fundum ver6
doulenecumUcentiaquidcmpotcftalienare.ut idem». }7.nout. 1 8 Dixi ( dotalibus j
nam in jurecommuni potetl de Parajpherna- Iibus,utidem habet(».«ii.to.licetin)ure
Caftellz, & confuetudi- ne Lulitaniz, ne dc hisquidem poflit fincdicta
liccntja Dinsli» nmuntruttris etujufum . uid autem dicendum de Donatione
remuneratoria ? eLugo i. if.it Jutl.u.1 )4 Tsmr. T. U, Dt Stcrtm.
dam,turnquiamiliuatezdem rationes depaupentlonis, vel dif- cordiz,
tumquiaiucolligi, ipfeait, exjure. XO At Sanc.J 6.di mitr.d.d n.i 1 . ait,non
clle invilidam.quia pro- hibiudonatione, nonintelligiturprohibiuremuneratio,
utetiara oos dicemus <» Tr.it D*u*ti*n* . »1 Excipe,feu explica, nili
aftuerit exceflus notabilis,nam tunc,
ialtemexcefluseltmeradonatio,atqueade6invalida. luetiamte-
nentplurescumBonac.^.ij»>f*«rr.f ti>.4-«.»7. v Sicumitu tjl t ci- Uns
Mol. Clarum , aliofquc <3ccum D iana p.i .t r.6 nf.xS. ciunte Di- caft.Azor.
aliolque. Quzcert^opinioertprobabilior,quamrirmat etiam ex Jurilperitis Marius
Cu tel jr. 1 .it lMnat.ttift.i.fmrtie. is. • n.t q.cr i «.4«. quem omoin6 lege
, nam late exp!kat , quz debcant efleejufmodimcriu,
<3cquomodoprobanda,utappareat, Donatio- nemverceflercmuncratoriam.
Joanniautcmde Lugo non valde favent illz legesab ipfociutz, nam difpofitio
talium legum, in qui- bus ipfe fundatur , quz eft uoi vcrlalis, ftatucns eam
donationem in- tercoojugesprohibcri,quzdonantempauperiorem, clc accipien-
ttmlacitlocupletiorem, verillimacli . At per donationera reraune-
ratoriamDonans, non fit ablolute , &limpliciter pauperior, jam enim antei
iplc Benefic ium acceperat , nec Donataxius fit locupie- iz
Hisftatutis,inquiresPrim6. Quanam rationr valc.it Donatio fadlain viu,fialteruterexconjugibus
moriatur, five permortem naturalem ifivecivilem ,qualisciviliseft
deportatioincxilium ,& exSanch./.6.</»»M/r.<i.i7j».9.cW.7
?j».68.<y<;.i j.j». }|. Pro» feflio folemnis in Religione lucceflionis
incapace ' Locutio autem (emper eft Prim6, quando rcs donautraditt
jameft,atqueade6inpofleflione; fienim non fuiflet fecuutradi» tio, ciim
illadonatioinvalidafuerit,nihilremanliflct, quod mor- teconfirmaripoflct,
nifiutdico^dfuiflcttriiiitio,fejpoflciTio. Se- cund6 , locutio i tera fcmper
eft , quando donatio excedens joo. fo- lidosfueritinfinuau,
namliinGnuatanonftut, Jonatio ejufmodi quoadexceflurofupradiclos folidos, cum I
: in jure milla, non coofirmaretur morte coujugis , de qua infinuatione (atis
abunde di- Cam in tr.it Dtnntitni . x J Sed jam Refp. cum neccfuria
diftinflione . Vel enim moritur priusconjuxdonans,quiin viu donationem non
revocavit,ut certe revocarepoterat,& tuncaflero, eam donationem ipfius
raortecoo- firmari, ideft eam.quzantc mortem erat invalida , unde & revoca-
bilis,fieri jam poftei validam Aconfequenter res donaus,& tradiuj jufte
retineri i conjugc Donatariopofle.Imra6 addo,donationcra re- trotrahi ad
tempus, qu<> taita f uit , ac proinde omnes fruflus ex illo
temporcpertineread ipfum Donaurium . Ratioeft, quia Donans, quandoquidem eam
donationem revocare valens, non revocavit,fir-
mameflcpoftmortemvolui(Ieitempore,quo dooavit, puuodus eft; idemm
nullaunquamlex prohibuit. 24 HlllC nutat HonaC. l-i.n T.f).V. .iddnnr nennuili,
pofleconji^em, rem abalteroconjuge fibi donaum retinere, ut expeclet , daifc
vi- deat , an Donatioconfirmetur morte ; nulli enim fic injuriam facit :
Sedidcauteintetlige, iunimirum, utremdonatamnondiftrahat, (ecu« in cafu
revocationis rem fuam habere non poflctaltcr coojux .
Undepeccaretilleconpux,qui diftraheret, juxudamnumquod in- ferretalteri,&ad
reltitutionem teneretur, modo di<2o ». 14. if VelSccund6, moriturpriusconjux
Dunatarius,&tuncafle- ro,illam donationem,quzprorfuseratnulla, nullara
remanere,at- qucade6 noo pofle hzredes Donatarii rcm illam fibi retinere. Ra-
tloeftmanifefta, quia res illa Donatarii non eft , quia Donatio cft nulla;
ErgoadDonatariihzredesnullomodopertioet, fcd illam conjux Donans fibi
vindicabit. 16 VelTerti6^noriuntur (imul t • m conjux Donans,quim Dona-
Urius,utpofletacciderc naufragio,bombarda,zdificiodiruto^&c.& tunc
aflcro, diligen ter inveftigandum eflc, quis priiis,etiam per bre- viflimum
tempuscxpiravcrit. Si Donans^onfirmabiturejusmorte douatio, (i
Donatarius,nonconfirmibitur,ut mod6didtumcfl. Z7 Qtjid, fipoAexpenlasomnesprzfumptionej,
quasindmili moxaftcram, adhuc lit dubium,quifnjm priusanimamefHaverit?
Refp.cumMolina,Covarruvia,acTurrianoallatis,excepti(que i Bonacj'j'.i».i7.'/-*'
"••l 'nc,u(modidubk>u(uidebcreeiIe regu- lamvulgaum:
Melioreftconditiopoftidentis. Illiusigitureritrej illadonau,
iquoinveniturpoftidcri . UAtn, & FUUfimul itcticntitui, ,uii futttiut?
a> Hacoccafionejuvatdigrediadfimilem cafum, de quo non multis ab hinc diebus
ioterrogatus fui . Mortuaeft cx diruto pariete vidua Matcr,& Filiusparvulus
unigenitus fubcodem tcQo^odem- que in leclo dormientcs . Qu.zfitum ergo fuit, u
prztumendum fit, Matrempriusanimamemiliire, quimfilium: id cnim maxime in-
tercrat decernere i fi enim filius Matri przmortuus cfl,ruccedebat Materin
bonapaternadicli filii , quadeindc roortua.fuccedcrede-
buerantcoofanguineiejufdem Matris,& quidemeidem Matri pro- ximiores. Si
ver6Materfilioprzmortuaeflet,fuccederedebcbant conUoguioeiPatris,
unquamejufderaPatris, & dictj riliiproxi- miorcs. Quidcrgoiutuendum? 29
Reipbndeo. Longaeflhzcdifputatiointerjurifperitos. Et
quidefiagereturdemortenaturali,utlinefciretur,ao mortuaprius
(ueritMater^ufiiiusin locodilUnti > v .g. m Indiis, pi przfumcretnr
Digitized by Google i66 Lib. VIII. De Matrim. Tra& VII. DeOblig.
apriuiMater, ur,potcgrandior natu, vicinior. At, cuminprxfcnticaluverfcmur
inmorte vio- atque ade6 naturali mortivicinior . At, cum in prxfcnticafu v(
lenta, aliacftindagandaconjeciura. Dic ergo, exTextibus mox ciundis, unquam
probabilius in nollro calu exiftimari dcbere , prxmortuumfuiflcfilium parvulum,
utpote propter teneram x- tatem faciliusinortiobnoxium. Atcontri, li filius
fuillet gran- dior, curoMiter, utpoteteemioa, debilior fit, ipfam Matrem
fuifleprxmortuam, prxfumendum forct. Vide hxc fusc apud
JurifperitosiJ»/..^«<i»*«$.CJ«*»'*«»W«»»i jf.dtrtbAab.L. cum btrt L. eum
malitr . 30 Quid, (iomnibusexpenlit, in dubioadhuc re» verfaretur i Tunc
puuretn, vel propoflidcnteefle fententiam fcrendam,ut mo- d6dixi».i7.infimili,
velfinullut poffideret, dividendaellc bo- naproratadubii. Sed rcdeamusad
noitra. Dtnttia fuftlltllilium 4» valtat inttr Cmjugu} tr lnquirc»Secund6.
An.ficonjuxalteri conjugidoner,ronftan- teMatriin moviites, annu!ot,&
lupclleciilia doraus, ejufmodi Doiiatioconlirmcturmortedonantis? Rcfp.
Confirinari/icut cxteras aliarum rerum Donationes.fi ve- raDonatiofuit. Vctum
hicopus elt,hiclabor,coniicerc,an in hoc genered cloruiti
donatorumDonatiofuitvcra, quandocx verbis Donantis id cognofci non potcft . t»
Ajo, diiiingufndumclle, Velenimfunt vcftcs pretiofx , velordinarix, &viles(id,
quod certe Judicio prudentis, fpc- daunobiliute,
veKualiutcconjugumdijudicandumeft :nam ve- ftisv.g Soricaerit pretiola pro
uxore rultica, quae cjulmodi non eft pronobili .JSi veftescrj;o donatx (int ex
prioribut, nonceofen- turdonatx, fed IbUim ufusefletconceftus:
(icxpolieroribus.do- natx ccnfcri potcrunt. Ratiocft. quiaDonationumquamprzfu-
rnitur, nilideeaccrtoeonllct , cum ncmo prxfumatur prudigcrc rcsfuas Ljum it
miti.jfdt prtb.Cum ergo facilc doncntur vilia , prxlertimei, quamamas,
difficultcr pretiola; ide6 illa donata efte, hxcnnnitcmdijudicaripoterit.' Legc
Glof. in l.tnm qmd ff. firirtumfttaiar, quxnotat, quotiet extat Conioilura , ut
aliquid fit Collalumcx aliacaula, quim Dooationis > nunquam incclligicf-
fedonatum: Atincafu noftroeftconjetlura, capretiofaconccdi, ut
dccentiorappareatconiux in alteriusdccut,ad quod lufScitdiun- uxat carum rcrum
folus ulus . iX Etcipetretcalus. Prim6, quandoinaliquaRegione ctiam
pretiolaabfolutc donari confucvcrunt . Sccundo, quando conjux eft
multumnol»ilis,&dives. Terti6,quandodanturoccalione, qu6d conjux ali 'uid
dnnaverit conjugi . In bis cnim tribuscafibus prxfu- tnicurabloluu, &
vcradonatio. In Prim6,quia donans prxlumitur . fcconform Jlceoniuctudini.
InSccundo; quiatunc valct, quod modo diximus. puta . rcm pretiolam exiftimari
riicm (lcd prole£36 talem metiendam ad proportionem pcrlonx, &c. ) In
Tcrtio, quia vidctur tunccftc retributiocx sratitudine, juxudidU-i*. ao. D.-iwm
intmitm ahtriut Canjugit . |4 InquiresTert!6. Andonataconjugiintuitualtcriusconjugis,
v.g. intuitu Amiritie ■ Bcneficii ,Coiilanguinicatisaltcrius, acqui- raotur
ei,io cujus intuitum donantur, an ei , cui donantur? Petrus v.g.
duBcrteannulumex coquiaMaritusejufdcmBcrtc ■ qui eft, Medicut.ipll
Pctrol«niutemreddidit,cujufnam critannulus>Bcr- tcanMcdiciMariti?
Supponimus, autemMedicumfatit abunrle pretium (ucartis habuille . st Relpondeo.
Sidonavitindiclumpretiumlaboris, vel alio modoconliet, Petrum
voluiflcremdarcMarito, non eftdubiura, quodresdunataarquiraturMarito,
quiaacquifitiorci donatz dc- pendeti voluntatc Dunatoris. At, G vclit donare
uxori quidem , feuintuituviri, licct Bonac /.r.»i«n».io.cum Bart.
&aliisputct , •cquiriviro; tamen Bald aliiqucap, Bonac. I.t. putant ,
acquiri uxori, qniajamuxorircsdonatur. Protecid utrum iuc probab:!c,
fedhocpoltcriusprobabilius; Meumenimeft, fcuin mcum do- miniumtrandt id , ouod
mihi cudonas , licct intuicu, <Sc cx me- ritisaltenus, licuti^oria, quim
Iufanti Baptizatu dat Dcus cx mcntisChrilti , vere infantis clt. Denota Mulirri
futatt axeri. 3<S Inuires Qoart6, de eo cafu,qucm Caramuc! in Theal. mtr.
».647. ( Vidretfam Dianaj.S.».6.i'»>i'.a7. 1 licproponicdecernicque:
Pttwlmbiijt benafiU Anttni/tmmurtrtm , CT «/«'* i'.Um *m*k*t , muit* dtmn ipfi
dtJit : ftien etmfrritmt Stntrimenium ttft nullum , ri- amirrt , mm illt
dtnatitnti ttnunt , 4» rtvtttri qutmnt ' Refpondct, taifmifft% fiemtifuemut MFM
, »«-7«« tnimttmfutimt UtHtat . At tfutmeit initit futrunl } Rclpondco, <3c
Prim6quidcm, fifuiruat rtmuntrattrU t valida fuerumt. ScCtindoautem ,figralitft
.dettt viirri ytn.fi Pttrut eegno- vifftt f4» , ut Amafiam , adhtu dtiiffil ,
& tmae fuijftat ittm valida . Tertio, fi»tmdtdijftt,nififmimxari, dit tmne
dcna froetMt ex trrtrt , mtfrtftireikntefmifttliirrat, mttfuifiiv.tlidat. Tamen
(addit) Cur mmfffnt tttnfmfari emmmfuetrfirit iatt a muliert, itiam tx trrtrt
iffi trtditcfertrrtrtmvtrtt Hxccxillo. Cujus ultimo huicaddito
egoneceiluiamkimiutionemadnetto, dcbcrc licilicct prudentis
arbitriocxDendidona, utfiatfcilicetjuftacompcnfatiojntcr ipfa, «XproportionatumprctiumuJiw
corporis ulis frxrainjc. Dcinde dico, ftraulicrdcditufumfuicorporis, norwededit
etiam fuicorporisvir? EtfortaUciu, utmagis gratum luenc tum Jmramtn^c. J7
Inquires Qui nt6. Si conjux altcri quid donet, adjedo donitm-
uraroento,contirmaturne Donatio, adeoque fit valida ? Relpondcoycfle validam io
eofco(u,ut non pollit revocari ,ob Jo- ramentireverentiara,
docctcomraunisfentcntia. Qyidautem ia noftrafententiadicendumlit, cVquomodo
diftinguendum, dixtW mus^umcgimusdV JuramtaiaJ.i.i» Dic.c.\.(t.) i n ^a.ubi
etiam vi- dimus f. 6. fi Juramentum det roburdictx Donationiex virtutc
Rcligionis untum, non umcn dare ex obligatiune J ultttix . S. IL Di fftmfaUti*
lartitalt. 1 QPonfalitialargius, qux folet cfle inter Sponfot, antequartt
OcontnhaturMatrimoniumper vcrba de prxlcnti, eft vcrt Dooatio, & hicde
eaeft breviterdilTerendum : eflautemduplici*. gencrit . Alia pura, quando
nimirumintcrSponlos ncc ofculum interceflit, nec copula. Alia non pura, quando
kilicet iotcr- ceflit, hicdepriore, raox/r.A?.dcpofteriore. Sfemfalititt
Urgitat fmra. x Sitgeneralis Reguta. Spoafelitiakrgiutpura, feuptira Do-
natiocu/ufcunquerei, etiam pretiofz fadxinter Sponios de fu- turo, iuvalidaeft,
uc, (i (ubfequatur Matrirnonium, illudque confummctur, donata acquirantur omnin6
Donaurio, (ine ne- ceflrtatcinfinuationis, ut habet Diana , f.i.tr6.nf.zj.
fccus dicl» donatarevercanturaddooatorem. Notcntur fingulx claufulse di- ci.r
Rcgulx. 3 Diclum eft Prim6 , (SfaafalitmUrgitat) nonenimhic loqui- mur, li
conflct aliqaid independenterl Matrimoniofecuturo fuif- (cdonata; ficcnim
noncftfponfalitialargitas, fed Doaacio facia excraneo , dequa hic non agimus .
# 4 Diciume(iSccund6, {Damjuit tmjmfcmmamt rti ) nulla enira eftprohibitio, fcu
liraiutio circa res, quas Sponfi fibi tnvicem donare poftunt. j piaumcltTerti6,
(i«/»S»„/,/^/„fwrj))iIincergofit, utfi interillosadfitlmpedimeotum diriracns,
ctiam fi conrrafla (int fponlaliafubconditione difpenfationis.&ante
difpcnutiooemalt- quiddonetur, illamnonforeSponfalitiamlarsiutera, fed Dcna-
tioncm.qualis folet fieri extraneis,codemque modo meofurandam , acillam.
Ratiocft,quia,tunciinonfuntvercSponfi. IuSanch 16
dtmttrJ.itiJ,.7.&d.i9.n.6.'Vidcet\*m mulu in hanc rem apud
Dnnf.11jr.4iiref.18. 6 DiQumeliQuart6, (invalidattt, ut fi tuifeamatnr Matrima-
mium, &c Donationcs enim Sponforum femper pfmTam untur fieri
fubctraditionefnturieventus, idcllfuturi Matrimonii. UnJe fi hoc
nonlubfequatur, rcsdorutxrc-ilitucndxfuntintef.rx Donatori, cum
iitlimiutionibut, feuexplicarjuiiibuc, moxaffcrcnditi ».9. Quarc , quando
Sponfus , vcl Sponfa dono libi in vicem dant velies , aliaquefimilia ; ciira
Donatioabfolutanunquam, ut nuperft.m.xx. diximus,prxlumatur,
fcmperprxfumunturdonariexraufa futu- ri Matrimonii,&obejusdccus, non
vcr6ablolute, uttransfcratur dominiumiliaruminalterum;
Nififortcfintvcftesquotirlian^, &; non prctioO, vcl adfintalix conjv-ilurx
probantrs abfoluum dona-
tionem,qualemeflcconcedimus,fires(inte(<;ulentT,& poculentc, quxfcrvari,
ulquead contractum Matrimonium nonlblent, v*»!, quandoinaliqua Regioncfit
mosufurpatus i Spon'is abfolutc Ho- nandi. Videhocfuiiusagitatumi Joan.
Angcl.Boff.r».».»»/. 8. j>t rtflit.jrealium dijfei.ffonf ubi multa id remde
hocargumento oout; etiamfidicatSpoiilus, Dtnt, ftudmammt kmsm frttitfat Sftnfat
adhuc non pr.Tlumiabfolutam Donationem, quia lenfus folet efle,
donoadornatummeefuturxconjugis, donoadcjus ufum, fi fc- quaturMatrimoniurn,
&C 7 DiciturQjint6,(///«4"a*efii«i/iij»jmrt«irJ quia Gcfolum videtur
conditiointcgrcComplcu, (iquidemanteconlummationera potcft Matrimoniuradiflolvi
peringrcflumin Religioncm. luSauch./.c. 4".r9 4i««»».t. 8 OiClumeftScxtd,
( DcnataaeaHirtatur tmnini Deaalarit)Kx- tioeft,
quiapofititiis,quxiamprxdiclafunt,purificaturconditio, atquc >d<6 valida
fadia eft Donatio . 9 Diclum eft Sepc imo , (Satm rtvtrtammr ad Dtaaatim ,
&c . ) Id * quodclarius ficdillingue. Ex UumvetermmC.de Dtnatjtatttiuft.
& ex Mo! d.i<)6.6c ex Bo(f./.r. aiiifq; Vel prim6 Matrimonium non fe-
quitur ob lolius Donantitculpam.five is lit Sponfut i (ive Sponfa ,& tuncdonantduoraalacontrahit,
alterumeft, quod rcsoranesper Sponfalitiamlargitatemdonatas recuperarcnon
valcbit; rcmancnt cnim apud eum.qui culpam non habct Altcrum,quod reftituere
ei- dcdebebitomnia.quxpcrfimilemlargiutemfort^habuit ab alio. 10 Velfecund6Matrimoniumnonfequitur,culpaDonaurii,&:
tuncisomnia reftituecDnnanti, qui eftfi neculpa , & merit6, nam sequitas
non patitur , ut reliclus linc luaculpa amittat Sponlam , feu Sponlum,&
itcm dona altcri concefia intuitu Matrimonii . 1 1 VelTertid^Matrimonium non
fequitur.nullius culpa,ut,(i al- tcruterex Sponfis moriatur.vcl liat
Rcligiofus(hccenimculpanon eil) &tuncoraiiiareduccnturin
priainum.hoceltSponfusdcbtjbit Digitized by Googlc Caput II. §. ni. 167
tefHtueretotum, quodbibuitiSponu, & bec, totum, quod habuitabillo. Excipc in
boc tertiocatu , nifi forte hatc paila lit ofculum, relcopuUm,
dequaremoxinira<j.J..».4. .« Vel denique Quartb, non fublequiiur
matrimoniuro ez eommuoi utriutquc liberoconfenfu , & tunc pari raodo, ac
dict um cftiM^racr^omniareducenturinprinioum, tdtft totum, quod
donoalteraccepit, reftitueturalteri , quia ob confenfum liberc
przftituradiflolvendi fponialia, uciie convenire videntur, «C qullibet
reftituat accepta , neque brc ofculum , aut copula aliquid vr* flin Afirtnr 1*
Jam verbinfargitnuncquzftio, an, quandoeifecutojam matrimooiocnafcunturfilii,
ea, quzmulicrhabuitiSponloper donationem , fi tranfeat ad fecu»das Nuptias ,
debeat relervare pro diclisfiliis, an poflit de illis donatis libere diiponere,
eaqucdare e- tum filiis pofteriorismatrimonii? 14 HuicquzflioniRefpondetureommuniter,
debere referva- riprofiliispriorismatrimooii» fi ipfivivuot, ficuti etiamomoia
bona, abiptamatreper Oonationem inter vivos, vel per ulti- mam
voluntatemhabitaiprimo conjuge, five tempore conflan- tismatrimonii, fivetemporeSpoofalitii,
quiaita habetur in ju- re , l.i ccmmt,c ii (etwUis Sufi .Sc iu habent
Gomez,Molina,5an- chez, Turrian -apud Bonac. d. %.dt t*turjq. t $ .*. ^ m. 3 a.
IIU a utem , quzabaliis habuitraulierintuituviripriori$Matrimonii,debere etiam
rcfcrvari didlis filiis, docet idcm Booac l.ciij.*,jui.li.V.S*- tundoceiUti,
quod certe eft confequenter ad Bartoliopinionem, quam ipfcBonactenct,
bonaicilicctdatauxori intuitu viri tc- quiri ipfi viro,
utvidimusfupra/.i.iw.jj. Atin alia probabiliore ieDtentiaBaldi«iid.allata,
quammulti tencnt, ea bona acq.mn ipfiuxori, noniueft.- <Sc mihi videtur
latis probabile, non iU elle, namdiclalexFfa»<»afolumdicite(lereiervandura
pro filiis quidquidcxbonispriorumMaritorumiueriotaflecutz. At hzc bona, de
quibusertquzllio, Maritorumnon funt, ut Unquara proUbilius/W.judicavimus. ij
Omnesautemidi£larefervationepro filiis prioris Matn- moniiexcipimuscum codem
Bonac/.r.M.».}*.K Hoctnmtn , me- dieutemSponfalitizlargiUtis, quandointerccffit
ofculum, vcl copula, namquiahaecmcdietas, tuncacquiritur ipfi uxori, ut
moxdiccmus, idebdeeapoteritliberedifponerefinculla obliga- tione eam refcrvandi
prodiclisfiliis . 16 DiQum eft »«*». 1 4. ( pro fitiis > fiipG vivunt)fi
enim vel mottui fucrintfilii procreati ^diclopriorcmatrimooio, vel nul- lifintfiliiprocrcati,
difpofitio hxc legis /Ftroaina ) locum nul- lumhabct, fcd
inmulicrisliberapotcftateremanebunt ea bona, nen ift fnbUl* . ft* dicMHt
«rmmunutr *ma*l CMHUU0* tn c. p*n»U. <J» fUM ftruadis Suptiis. Dt <tut
vidt tmnine Abbutm i» d.efinMii . si VcrumegotrialubeoconrrahancGloflim , 6:
confequen- ter contra Relponlionem Jurifperitorum. Primum, li inmar- pac
djMpfin. ut ej>o n*m. 1 9. modd notavi, leguntur illa vcrba Ummo totuit
&c.) qua veriute dicitur, omnes Canooiftas iu lentircindido»-. A».Num
forutfe, quando fcripu eft pnediQa GlouaCivilis,
nondumillicapituloerataddiaaGloflahzc mar- ginalisCanonica/ ix Secundum : Si
nobis conceditur , fublatam efle prenam infamiaeinfliclam/ii.i.ciUU, noo ez
alio capite, nifi quia eit pceoa, quarationenegas, non efle fublatam pcenam
amiflionts donatorum inrliclam, quamipfaGloluCivilisetiamprenamme- rit6
appcllat, dicens hac amiflione puniri diclam mulierem? Certenimissratisidncgas,
curanuUaprorfusappareatratio dif- pariutis. a)
Dices,eamfatisapparere;quiapaenainfamiaenubentis in-
triannumeflpcenamulierisiptiinfliciainodium ttntz feftinan- tiae,
atamifliodonatorum, inflicUex fufccptisfecundisNuptiis,
cftlauinfavoremfiliorumpriorisMatrimonii. Refp. hancamif- fioncm redundare in
favorem filiorum, ultro concedimus: (ed dicimus ( quod certi ncmo nezabit )
radicem hujas favoris^ efle pcenara, quam JuraCiviliaabhorrentia ifecundis
Nuptiis infli- gunt. CumergohaEcpcenanoafitex Sacris Canonibus infligen- da,
necfavorillercdundabitprofiliis. 24 Tcrtium: CurprzdiclaGlofsaCivilisremittitme
ad Ab- batem,<« d.c**.fadt ftc. M>r»r.cumegoilluminveniampro noftra
lententia/ Eilodicatcontrariam cfse multorum Canonillarum. Verba Abbatis, qux
dandam, hzrfunt. ,iU littr* , ntmfi tttutdt»! fiAtnd»! Nupti*, , l d.l*f.mU,$,
mr htc , vtl , nmm rati* littr* tjt uaivrrfatii mmmi tmnti fenui. hk fuit m
MMtiau», dnm rsp* ptthibuit , mt mA f*S«- inf*mi*m Mlitf*rttur, tfit tr*n(ltui
*d (tcu»d*t Supi Mi j^ftrt»rnofitMipiHi»iitr*nid*n*t*uxitidatii ftrvnri pri
filiii pntrii M*trim*»ii. 17 Hactenus communem dodrinam in medium attnJimus.
Nunc ftudiofis Ledtoribus meis conlideundum propon hzc idc6abImperatorefuifle
difpoliu, quia legcs civiles, quz ab- KorrentifecundisNuptiisjvoluntabillis
Vidua< rctrahere.Cum crgoleges Canonicz, quas fequi dcbcmus, Nuptias fecundas
nonreprobent, undenullamculpammulicrad cas tranieundo , «iamintraannumluaus,
commitut, pcenam aroiflionispracdi- florum Donarorum nequaquam incurret . 1 S
Confirmatur Primo, ci Sacro Textu, C.ptn»U£> CnkJtftc. Kupt. quitichabet.
Supirili* , *» mulitr p*fu fuu infnmiM nuieri mtr* ttmpui luttut ,
hocciiintraannumimorteviri, (tt»udkmltrtidr/i»it:imt Rt[h*»4tmuit«u*4 tum
Ap»fl*l»i ditMt ; Muiitr vir* fu* mttu* , filut* tfl m Ugt virifki* i» 0*mi»*
nupMt, cui vilurrtc, ptr lict»t 't»m, & M»d*. titMttm Ap*fl*li tjui infnmi*
aiiiitur . 19 ConfirmaturSecundb, Nam Glofla communis<i<fi<>r. »It.
ciim attuliflet aliquorum opinionem aflerentium , propter di- £tam Apofloli
licentiam mulierem non evadere pcenam , qua privaturantenuptiali donatione, &omni
eo, quod ez liberali- tatevrriadeampotuit pervenire, & item aflerentium ,
Eccle- fiamnon potuifle hanc pcenam tollcre, cum, inquam, GloiTa communis hatc
attutiflet , GlotTa marginalis noUvit in margine mm. 4.fic: immipetuit.
qutd^uid dicMt , Btrntrdui, eut flandum n*n 18.
SiergoablaucrtibEcclcfiaejufinodi peena, cur debebit iflnm mulitrem , & fi
«.«j. [.«.«rnw , i>wru» intm opmttnem , •}««{, tri*mp<xn*t inflic7*i
f*v*ri filitrum , ■nindtltrit incurrtrt. Prtml , <,»i*f»v*r filinum»»» dibtt
*(- fl CMMfM pu»Undi muliertm , vel impediendi M*trim»»ium i Dt* ttnttftum.
Itemtx difcSu putflatii, »*mlmpf*!er »tn lubtt p*l*. fi*tem inlrrdittndi
MMttsmanium Mdttmput, vtlMpftnindipomMtn, ptr ijunm tollttur tndtttcle liber*
f*eult*t e*»tr*b*ndi . K*n enim nej*- rip*ttfl, f»i» tx ipfii pttnii ,
ttuminfUSii f*v»r* flliorum , intimi. ditm M*trim*»i»m , & tiiUtur libtr»
t»ntt*hindi f*cuU*i , & fic p»(ium»Uni»turrtr*pitc»t»mf<!r»it*ti*%it,
*bfli»tnd« (* <1 (*t»nd* M*trim*r.i*, niineurrtrttpatnnijuris. 15 Sed
paulbpoft, ficaddit. lni»du*nd*t*m*n, vtl ctnfnUnd» , ty*v*tfittrtcidtr* i
ttmmuni *pini*nt Dtctorum, *u*m ntn rtptri* in hoc ptr aliquim v.»l*tMm,fr id.
ion*n»ttt»tMrtm,venirit*ntrm*pini*n*mt*nt*r»m . Hatlenus Abbas.
CujutulUmaclaufula, an (it nimistimida, leQoi dijudicet. 5. III. Sp»n[*litU
l*rgit«i p*TM. Qu«nd» intcr Sp«n[»t inttrctfflt efcuium , vtl cepui* . 1 TJT,
qua^propofuimusdeclarandum, intclligatur 1. l_J i mc, fauserit, fihicafferamus
, LfiiSpenf», C. de d*- initrv*ni*nt* eeulc *n- dimuti«m prnitm ttrum den*t*rum
*d fuperfiircm pntiner* prteipim»,, dtmidmm *dd<fun- Si, vii dtfundt hotdit
. Ofcul* n*n inttrveniinti , t*t* Dtnui* infirmitnr . Quid (i Sptnf* ,
intervenienu , vtl nen intirvinnnt* tfcul», «lte,»id Spenfl furrit Ur%it«,
& «ntt KuptUt h«nc , vtl t.Um mtri c*nttgerit tmni Hcnittene UfrmatM , «d ~
Sp*»f«m, vtl *}ui futctftrit ' r«r«ir. 10 Ad hasc , feio , quid
r«"fpondere poflint Jurifperiti Ci- viles, nimirum, duas elTe conftitucas
pcenas contra Viduam tranteuntcm ad fecundas Nuptias in anno luttus, alteramin-
famiz» alteram amiflionis bonomm ipfi donatorum : priorem tolli i facris
Canonibus, non verb pofteriorem . ItaGloflaCi- vilit, Ud.Li.c.dt ficustd. N*pt.
cujus hsec verba funtinAd- ditione. t<t%M , qu« imftmitKt mmlitri , ti qntd
nimit feftintntir nubUrdt qn» Uh*cl. (idtflpe-n»inf«mUj il} fubUt» p*r diHum
Ap*ft»li. Petmt njtr», f»« impenstur , U,i qued nubit fitnmdh d* f»
t.F<xmi»*,& «Ubi , T«mb. T. V. Dt Smctm~-, 2 Ubi ootaPrimb,
loquiTeitumdcofculo, fed Dofloresex- tendcreoropterparcm, immbmajorem ration-m
, a icopulam. Convenicntia hujus difpolitionis fuit^velle faltem per medieutem
donatorura,ruborcmSponUr, & dffirnlutcrn iterumnubendi ,
quampafsaeflexofculo, velcopula, compenfare. 5 NouSccundb,
huncfav*oremdariSponfz,nonverb9ponfo, quia hicdidum ruborem , tc dimcul tatcm
nonpatitur. 4 Qjid, fitponUliadifsolvanturalioraodofineulliuscuIpa.v. g. per
alterius ingrefsum in Rcligioncra ? Retpondeo, adhuchuncfavoremconcediSponiz,
oon verb Sponfo, quiazqueillapaisaeftruborem, nonverbhic. 5 Quid fi
folvanturexcommuniconfenfu? Refpondeo,tuncnihiIlucrariSpon(um,
quiaconfentiendodif- folutioni fponfalium videtur remittcre Jus fuum. Ita
Molin.tt.a90. n.a.eV |.Sanch./<t>.6^mjt/r
ji.aij«.t».Turr.d.7r.<t«*^Iiique . Alt- qui autem ad hunc effectum.ut nihil
lucrecurSponfa,requirunt,ut confeafusutriufqucfitfimul.Vcrumiufiiccreez
intervalloretiam fianteiSponfus.vel Sponfaconfentirenoluifsent , probat /.r*.7.
& meritb : zque enira fic cenfetu r faQa remilfio ■ _ a dm m *» . jn ^ . .
■ ■ <t* u — - adifso L 4 .•.7. Cc mentd : zque emm lic cenlctur iatla
rcmillio 6 Qj.d,fKulpaSponfi,velSp«fefp6faludifsolvStur,utfornica- De Matrim,
Traa. VII. DeOblig. Jucrabitttr. tione, velhtrreG, velfimilieaufaabilterutro
dau, nealceraliquidexfortefibidonacU/ RefpoDdeocumSanch/./.*8.Spoafam, fi
nonfequacurMatri- monium culpaSponli.acquirere fibi totaro (ponUiiciam
Urgicatem habiumiSponlo, &parimodoSpoDfum, finontequaturMacri. tnonium,
culpaSponfar, eandem fpooUlicuunlargiurem acqui. rer«. RatioelJeadem,
quamdiiimui fjfrujm.io. - i NottTercidjolculum, veldicttmcopulamdare fponfie
di. flam medietttem, quando vereSpoola eft . Nonergo, fihxcio.
terceflcrincanceverafponfaliaj nt fi iotercefliflentcum impedi.
roencodirimcotecognitoabutroqueSponio , vclcurofponialitiis fub condiciooe
celebracis, que certe oulla fuoc ance ad veocum con» ditionit: cuncenimofculum,
&cppulaefrepcoronindinboDeftt, quibusfavere»
concedervdoillitdimidieuteroDonacoruro, Jur» nunquimvolunt. Acqueinhoccafu,
licecajiquidicaot, fi forc* •liquid Sponfus i Sponla, vel concra, receperic, debererradi
Fifco, camenveriu» iudkarSancb./.e\d»i*a^.d.*o.poUer«cioeri, donce accedat
lentencia JudicUconcra recioentem . 8
AcfiimpedimemurodiriroeojfuicigDoracumlSponfo, rej jbalteroexipfis, quidjurif/
Religiooe.irel Votum firopIrxCall.ucU in Orcttloeroittere. Ac, * di vertit per
Divortiura improorie dictum,fcilicet ad tempus , harc non poflit.RaCio
diicnroinis efl, qoU Ij feparacio perpetua efl , nc*
habctur,undeimpediripoflitconjuiiniK*cos 1 (ofceptiooe boni •lceriuk lUtusex fe
perpecui: V erum fi feparatio perpetua non rlr , habetur, unde impedutur, nam
ttanlactoeotmpore,coahix fuura Coojugem rcpetercdebebit. Judicaturiutem
cranfifle tempus,<7uo- tieseroendatur , utdidumett ,conjux . Illud
no4a,fiquaadoi» U fpesadeft ejulmodi emcndationis , pofle innocentem flatns
pcrpccuos lulapere , fed id oon efl per (eex vi Di vortii , fed ex vi dcfedtus
diclz fpei > ut infraexplicaciutdicendumeric. His veluci in compendium hoc i
oitio ad faciliorrm dofl rinam ex- plicatis , eadem fuo Ordinc in
fequeotibusrepetarout , vu. Refpondco, cumSanch/f.fiabucrifquefuic (gnoratum,
non I /"*\ Uod licitpmfit littecmcdiettcerodiclamSponfa,
quUcuroinculpaligravaroen Wadtboru pudoris per ofculum, vel copujam lenferic,
non ell fraudandaillius eompenfaiione.quarperdicttra dimidieutem Donatorurafir.
Si item luitignoratumlSponfa, quamvUcofnicumiSponfo.eandem
mcdietatemetlimdcbebicacquirere, quia pari modo (ineculpa gravamen pafla «ft.Si
dcnique * contra igooracum fuic iropedimen- luroiSpon(b,cognitumaucemi5pon(a,
nihil ipfaacquirec, (ed lotarofponfalitUtDiargicatemrcflituereSponfo debebic,
quia ut diclum eft , culpac Sponlac fa vcre Jura noo debent : . o NouQuarto, ut
Urgicajpracdicu habeat crTeclum transfe- rendidominiumlnSponttmmcdiecacit
Donatorum, latis efle , fi diflum o(culum> vel copula intervcncric, (ive
ance ditttm Urgiucem, five poflei; par eoim gravameo , & ruborem io otroque
temporc patitur Sponfa, C A P V T III. Dc Diflblutione Cohabitationis , &
Thori , hoc cft dc DivortiOt I XplicatisobligjCionibusconjugumexeorum coniunclione
d provenientibus, admoneor jam ad ea declaranda proce- rW ,
quaeadeorundemquafidijjunclionem pcrtinent, ideft »d Divottium, quodjamfacjo.
cnmen, ccrrum lefte: in eodem i eft ex&de , oc cooftat « MutL t «. naturac;
quU frangenti fidem fides pon eft , ut docemus orones . a Quooiam vertarqualis
fides utnqueconjugi debetur, pares in hoc func copjuges, nec poteft, Gve lege,
five confuetud ine mtrodu- ci, utDivortiumcclebrariqucatobadultrrium uxoris,
non vero obadulteriumviri; Dixi[eflepiresinboc;oam in criminalibus paresnon
iunt. Curaenim in Republica maiusdedecusexiftime- CurarTcrreadulterium uxoris
,queni viri, ideo vircriininallterac- cuUreoxorem adulceram poteft! non
verouxor virutnadulterura. Scd profrauamur cxtera , in quibus fuoc pares . I
Runusertjo, qoUfradafideabfolucum jus habet innoceo» ad reccdendura,
ide6,quocunqueeUpfotempore (c. mitnm*n% IM.xJrelebrarecoajuxtnaoceos Divortium
poterit, oifi torte> remiferit, vel quid accidcrit,
propterquoddiflusinnocens e- .dequaremoxr./i,. §. !. SL-id, &i**»4*i«it*mfitDh»rtiim}
fermodediflolutione vinculi Matrimooii, de
cftT-r.jJeddeeiusdiflblucionequoadco- maum hJbescumdn i, remanence vinculo. Id
, quod valdc »•? t>4 *decopula mdiclisvacet. Separatio autemhaec quo-
&innumenapud Le I l^TOnefthtc X 'i hac enimdidum rum, & cohabitacioncm
diverfumcftjut ex ibidemditlispacet . »d chorumAcoliabitacionem,tunc
voeaturDivortinm, quandocft
pcrt<tuum,juxcaTcitum,/.I)«^/i.w,/.^X»<w/m,inquodici. cur: Divmtttmwa
tftvtrmm, nifi <fu»i *»imoc»,fiii»»UtfTtttmt NihilominusCperpetuum
nonlic,(edad vocaturetiam,quamvisrainusproprie,Divortium. t
ParrAuttotaejostradatioordineipfodocendi clanor fiat , duocrunt fcparatim
cxplicanda . Alterum , quandonam illud lici- tum lit i five loquamur deperpetuo
, fi ve de cemporaneo, Alcerum, ouofnameffettuspariar? dequibus diftindlim in
paragraphis fe- ouenttbus: nuncaucemjuvabitUBitim eadem duo fub compcn-
diolaexpiicatione complecti, ut uno alpeuu toura dodrioara
rnoxlatmsagkandamcomprehendas. ' x Qtroadprius, ficlUtue. Divortium perpetuum
eftlicitum untummodoproptcradulteriumalceriusconjugis. Divorcium ve- ro ad
cempus licicum eft propcer alUscaufas , quc in univerfum ad illam reducnntur,
lcilicetadgravepericulum fivc animx, five corporis,<ivefamar.-
inparticulariautemfunttres;Ha;refisalce- rius conpugis, Solliciucio
adpcccaCunuquam alccraltcri f»cic,fac. viciaejufdero. RatioprarditiatdiverfiucU
eft, quia Divortium prooteradulteriumfundaturineo, quod pcr iHuddolitfumfides
coniugisabfolutefrangitur, ergo (ides illi ampiiusabfolutcnon debetur. Adde,
AWoluteCbriftum Dominumejufmodi fepara- tionem coilcellilfe,
dumdixitMatth.i9.at"^»T*'<,'"//>«r"Jf»- rtms »</>•*
f<*n,c*,hn,m , & miimm , muhmtmr. Dimiflio au- temaWolutedauperpetuaeft.
4 At veri Divortiumadteropusr^optertresillascaufaifun- daturinco, quod nonobltgaturquisad
commorandum cum al- tcro, i quo uou malapatitur, utiquedum illa patitur. Cum
ergo, ficonjuxcum eftecluemcndetur,* quandoefl iieceflanum,
fecuritttemdet.noopaciaturampliusaltermaU illt, obligabicur
•dmrtWTcconjugem.undefiet ,ut Divorciumperpctuum non fit. Circacaiidravero
hsrrefit erit adnounda quaedam diftinclio , qu»mm!titv>nim '•)', n. J. r
Qmoh( rxitteriusunuseftprecipuuseflrcltisfnamminusprin- -cipiles p»ulo iniertus
actingeiitur ) nt coojux innocens, poftquam lcgitimcdivenitpropriedicloDivortio,lcilicet,
pcrpecuo, poflit , ^mim ".. — " 4 Tottdiflicuittshicin eo vcrfatur,
ut videamns, qoidnam intelligaturnomineadulcerii, ad
hunce(fe£tumdtvertendi?nanx ad effeclum deponendi illudSacrameoulicer apud
Confetlarium , diximus im ,fmfc.mttm.C»mf.l.>.c.7A.6. 5
BreviterAfferoPritDCsnomineadulteriihlcintelligicopulan, klcmconfummaum,
fivenaturalem, fiveSodomiticamacli- vcl paffivam,fiveetiam Beftialem .
RatiouniverfaJiteft, qu» frangisconjugi fidom,qu»ndo cuam carnem,quam illi uni
con- jugi promiferas,dividisrumaliis;acdiridis,cumropuUmeonfum.. maum
habescumdictis IucumcommuniSanch l.to.de mut. d.m. Sodomitica iuexpreUiS.Th.Si,
Henr Hurf . ■ind.d.ii.JcmmrT./j. it.aliiqueunde propcer pariutemrationis
idemdiccrccumaliisdebemusde Beftialitace - 6 5.-ioPoncium/9.r.i6j» ( quem
(equitur Avcrfif i\.dtm*ur. [tB.i.V Hmt fndtm, excludere Sodomiam
(ckfan^proptrrpari- tatemfuaerationisdeberetctiamexcludere Re^ialrucero ) quia»
inquic,divifiocarnis non ficper infulionem feminis in alienam car- ncm,
fedproptermixtionemfeminisinfemine, (eu cum rarne
atceriusinvafeaptoadgeneracionem, id, quod in fodomia non contiogit ; fcio,
inqutmhoc, fed, quia,ip(cmetPontius /«-.//>; tandcmfatetur,
inpraxiexcipiendaroefleopinioneracommuoem, ab ea nobis recedendum non erit . 7
QuiddeSodomUcumpropriauxore? Refp. hancputo, oonvenirehlc nomine adultcrii, quU
vere tuncnon ertperfeCUdiviGocumalteriuscame. lu cumcommu- ni SanchJ^.Eflet
tameo fufficiens cauf» Divortii temporalls.nuan- doconjuxalium folkittret
adejufmodipeccatum, juxtte», quao moxdicerous J. 7. 8 AfleroSecuado,
tachisimpudicos, ofcuU, pollutionem ip- fiutconiugitexcravas, eciam procuratam
alicnit manibus, feu inftruraentis, immd, <3c copulam finefeminitemiffione
noft in- teiligi hicnomineaduJcerit, quaravishaccfiant cum animo per-
veniendiadadultcrium. Ratiohorum omnium eft, quU hi noa funt atl us
perteclicontradattm fidcm , cum non dlvidant carnem conjugisaunalceriuscarne;
namproptereandem rationem nec nomineadulcerilhlcveoiccopuUcumfcemina morrua,
quU illa noneftvetacaro, ted veluci ftacualapidea. IuSanch.Filliuc.Bo-
oac.aliiqueapad Letnd.U.q.f 9 & 10. 9 Diclumeflfempcr (btc)
namcaecerOminordrnead Confef- fioncm efleejufrnodi peccattadulcerii ,
tmmttkCtmfJ.x^.j.^. 6. tc rurfus /.7 » Dum.c.\.^. i . docui , ut monui 0.4. %.
111. CmfmtmmiuaUy in^mmmimc* tft lieiim m Dhjrrtrmm» tjummvii *dfit immfm
Admltirii . ADULTERIUM UTRIUSOJIE» i T> R.i mus Cafus eft , qutndo uterq;
coniux adul terium cornrni- rfit;« Digitized by Google fcuieoteritdivertere.'
Idque verumel», eti*mC ^lux*,velpublice,aJterunum, vel occulte aduli
ric,&ecumfi unusperSodomi»m,alierper Fornicationem ■- &» ctiamii unus
fccmendaverir, fcil. oon aropliusadulieretur, alter
vero(red»draonituiutdeCll»t;perCftatt»roeoinaduUerando. Ita Dodore» ciuti,
& ratioeft.quu, ptXiu 6dei traaiuae , femper lo- cumfuum
h»bctJusc©mpent*ridi,etUmcontr»cmcndatum, do- .necconjux jnnoceuiinjuriam
remitut,dequa remtflione mox mm. 1 6. lllud ( admonitus,ut defiftat j vide
fuGui apud Sinc h ./»*. i o, m+- »W.7.CouinchU.Jj.d^.i.Averf^./«a^.K.a«'«>.»li<>*que.
» Hajcauteraintelligendatunt, fianteperacluraDivortiumu- terqueadulteretur.
Sedquid, C eelebratojamdivortioobadulte-
riumuous,«leinde»ltcr,quifuer»tinnocens, adultercturcc ipfe, obl igabi tur ne
hic alteri reconciluri ex co , quod Cc compenientur duudktaadulteria? i
0!)iig»ri,tenetConinch./.f.G.Hurtui.rij*#«M/r.<<#f. i.Mi.ir.
Lca!id.i.t6.»M*4.»}.Averl.7.iJJ»4/»-/»f 4 VStpnmii Sanch.rt*.io.
iB»<f.J.Q»i.?o.ciunsS.Th.alio(que. AtS»nch.luftioet,nonobliB»ri, nifi pott
fentcnti»m ,qu» Judex cogat fieri rcconciliationem,ob pe-
riculumFornicationis,quod cx illa frparatione confurgit . 4
VerumfentcntUConinch.eftinobisapprobanda. Ratioeft,
qoiaquamvispoftDivortiumfaclum fidem fregerit conjux, qui antcifuerat
inrvocens, jamnunceft"" rit juscompenUndi . « Quidriet, Gport
Divortium.conjux ii
profcflTor>ememiu;rit,c1cMprofcffioncmadulteraveril,anfcili. cctreddcndus
Ctconjugi volenti iccompenfationemr^ .8. ftdmlttrtttnftntitmt* Caput in. §. IV.
& V- conjugum i69 ii Quartmcafus. Quaodoiiinocentconjux, (V.G. Vir re- mifitculpamadulteriicommiftjabuxore)
non poteftamplius ab illadivertere, quUinjurUfemdcoodooauaon revivifcit. Qu6d
fipoftremiffumunnmadulteriumconjux incidat in aliud, tunc enim
veropotentalterdivertere, quiaremiffio ilU rton potcrat feextenderead futura .
17 Remimoauterahaxnet, »el exprefte, C coojux externe dicat; feretnittere,
veltacite, fiidetncoojux confcius adulte- rii »
eiaoirnoremittendiadrnicucadulteriireuro, five ad copu- lam, five ad ofcula,
fiveadamplexus, &c. quia, fic jam illaro. t radlat ut u torem , ita Sanc
hM. i o.it mMtrJiff. i «.». 1 8. & x $. Ca- flrup.</»f)
i.rf#/>jwi'.^6.C.i,».4. alnquc. « tS Inquires. Siconjux
foloanimocoodonetaduitcrium conju- gi , unde hic eandem cond itionem nondu m
accepuverit , poteric- nedeindeanimummuUnjretrȣUreCoadonationcm, clc Divor-
tiurn celebrare ' R e l pondro , non poffe , probat Sanch. iHi. quia ad hanc
Condo» nationem , quz non eft oiii ceflio Juris proprii, ut firma Ct , non re-
quirituralteriutacceputio:ftatimenimac exiftit, jam remiflum cft delictum ,
quod revi vifcerearaplius non poteft . 19 Quid,fiuxorV. G.admitutquidem
virumfuum, quiadul- tera vit , led animo non remittcndi illi ad ulterium ?
Refp.cumSanch./»>.io.ii#«Mrri<.i4Ji.io.in hoccafu oon polk
ampliusuxoreraDivortiampetereinroro externo, quia ilU ad- miflioprt' probatapud
Judicem,quianimum intemum oonnovit, re- miflionem.At vcrocoramDcocum haec
nonfit vera re iiiflioyiico, conjugeminforocontcientiae Jus fuum divertrndi non
ainirrere. . 6 Secundutcafuseft, ficonjuxadulteriumcommitut confen- ao
Idemeffedicendum.Gdiciauioradrojttacvirira.necruben*
tkntealioconjuge'quoddicicur,conjugemproftituere.;Itaconftat
aoimumremittendi,nechabensaiiimumnonrernirten^,q'tutunc
exSzcroTciiu.C.Diftfti.Dtt^mic^ftitcomlMmtHtn.Sjitiotuum vere non rera
ittitydocet A verl.f .t i it mmtrft&.t. V Sutt\ prtttni ,
eft,quia,cumutcrq;tuncdclinquat,alteTperadurtcrium,alterpcr
c«ntraSaoc./.to^*w-*r.i.i4^»a*».iOA»i^iJeentetunc rcraittere. »t Quintus
cafus.Si vir V.G. Innoccn* divertere vaieaa ab uxo- readulterante, expcrutur,ieGncuxoreiacileUbi
contracafttu- tem, licetex vi idulterii uxorii juihabeataddivertendum^amen
illudimpedihldamnopropriofpirituali, recte monet Poot. W.f. *.i7j»^.quiatui
$.IV. mn*ct»ttuimlm*M 1 T^IxJmuahacleimt» poiTel J^/quiro, anobfgetur?
Refpoodeo, regulariter non obligari, iu Sanch. Caftrop. G. Hurt.moxciunHi,
quiaquilibet juri fnocedere poteft i necaliud caput aftigoari valet , unde haec
obligatio oriatur . a Dixiregulariter naminaliquograviflimocafu obligaretar ;
""iV.G. uxorii efletapu fine ullo inconve- fi non eftet dimifta ,
l«nocinium,a-quitasnonvult, utalter Jurcfuo cadat , alter non itcm.
IuSanch.Pont.Caftrop.^r.occomrauniter. 7 Conlrntit autcm ( fecundum eofdem ,
quibusadde Averf.j*. %t .mut ft&.-i V&MhtM Jcoojux , Cve cxprefse,five
ucite, non im- pediendo, cumpoAit. 8 Inquires. Si virnegetalimenUuxori, fi eam
deferat , fi eam domocipellat, Ccumeacrudeliteragat: undeipfafibide aliquo
amatorrprovideat,ceBfebiturnc virconientireuxorii adultcrio *
&con(equcnterpropterdeliclorumcorapenfatioflem cadere i Ju- redivertendi? o
Rcfpoodeo. Sanc J.r.d t.».6.PontJi*.o.r.i7.i».7.G.Hurt.d. tt. d^
J.a.ta.aliiqueciuntesaliqua jurafuftinent,noncadcrc, quu
idnoncftconfcntireadadulterium, ied folumoccafionemrerao- tamadulterii
tribuere. Etcipiunt, nifianimo, ut mulicr forni- eetur, eavirfaciat:
n»mtuncjamcoofentiretadulterio,cx: con- iequenter i fuo Juredivertcndi caderet
. 10 AtS. rhom.Ang.Cov»Mliique»pud AietU.t.V.Attxtfptfi-
»»,riuines,cicipiiquodd»m Jus.fuftinentcadcre, quiaruroconiux
fufficietertunciitcaulaillarumin|uriarum,videturetiameft'ecau-
nienteadenxadationcmdicUeuxoris, quar, u non aiei aimnu .
la.undeadulteriumfequatur; quarcnoodebctcxfuamalitiacjuf-
perfeveraretinpeccato, vel, qBandodiaadimilTio eftet apu ad
delendum(cand»lum,quodhabentPopulideviro, quafi ispatro- dnetur adulterio
uxoris ,& eadem dimifsio eflet non valdi inconv i vrro.eflctquekcm unicum
medium fuBkieni ad diclara m ponendam. vel ad diclum fcandalum araoven- dum,
quando, inquam, adeftenthzc, obligarcturlnnoccns di- vcrtere, utfusehabcntSanch./tf.io.W.i
j.G.Hurt.d.Kjd^.Co. ninclU.tj.d«*. j.aUique. modiconmxcommodum
reportare,&Jusdivertendi retmere. . 11 Mibi vidctur
excipiendadirtintiioAverf./.r. V.Cthutmt
aamillarinjuriar,fifoliurii<umantur, cumfintin alio gencre ad n I tcrio ,
non fu fnciunt, ne ad taci tum q uidem confenfum , qui do vir rationabiliter
non prxvidet, uxorem fomicaturam:at quan- do praf vidct , aut certc pra? v
idcrcdrbet , quia aliquo modo fubdu- BitatdehajufmodiFurnicationeuxoris,
ccumenab injuriis illi» nondeiiftit, cumccrrodefiftereobligctur, tuoci itdo
Jure le Icparandi meritnexcidct, quiacumfuzuxorisipfecurambabcre debe;>tt
fieatamgraviaincommodafexuifragili afferat, jam fuf-
ficientemcauUmdareaduiterio, tire ccnfcbitur. ra
Atquerxdatatliflinvlione,Tcxtus, tentia, fatisconciliaripoteTUOt.
AiuUcrmmmmaimlt^ iitfi v*tuncuif»<U*lttru . t\ Tertiuscafus.
Quandoadulcerium vacat veraadulteriicul- pa, Jusdivertendialtcriconjugiooo
tribuit.Meritoquidem,quia noncftplcciendusquispcenaaddicla
.teuconjuottaejufmodideli- flo, Cneformali.oc vcraculpaulisdelidi. Exempla font
, C con- iuxformcetur, prudenterputansfuumconjugem obiifle: fi lfinorantiam
invincibilem , credensquishinceflefuam.ad ill accedat ; C per vim omnino
abfoluam cogatur conjux adulterium committrre , cVc. in hii enim &
timilibus caCbua,cum fit in volun- taria ratioadulterii,fcparationem, quzcx
formaliadulteriocon- fequitur, lubireronjiigem, KquumnoneA. 14 Quid,
fipermetumgravem/ Refp. Sy lv.aliiq;6ceosciuns Aver^.iJ /»3.?r.r»rf/»,dieunr,
adulteriumcx metuextortum non darealtcridivertendijus,quia,
adhunceffeclumeftperinde,acadfuifl'ec vis, & abfoluucoaclio, Cqu idem metus
unti mali exctifare debeat i pcena, de qua agiraus . it Verum
Sanch.Coninch.Rebcll.quos ciut, fequiturque G. Hurt.d.t
i.<i«nM/r.«ti/.|.docentvdareJusdivcrtcndi,quia metus vo- Inotariutnper
le.&abfoluu'-, idcdqucculpam non tollit. Utrum- VKProb»btlitcfdidumc11c, '
§.V. 1 /'XJmconjugesCntin poffcfsionemariulitconnjnclionit^ioai
V^poftuntabeaperDivoniiimdeturbari, nifiadfit certitudo caulas, feu dclicti
Divortium inducentis. Hincnoafatis eft , quodalterdubitct , vel probabiliter
fufpicetur de ilteriua deli- Qo,
utUlumdimittit;Regulaenimgeneralisalibiallataeft, ae» minempoffcafuaerci, vel
jurispofleluonedciici, nificertd im» ralitercontlettitului, uade eiici poflitab
ilU : ol iu docenc in noflrocafu dcDivortioomnejDD.utteftaturCaftr.dj^.6 $.4.«.
7.cVcolligiturr»-r^.»*»»r/r Dtffvnf. a 5iqmndoergoinalioTextu(C./Ji*i>
Dtminui ? J.4 r -jdicitur .8>)ir,ohiu ficrirem
moralitercertara.idemFarinaciuspuUt. I Siinquirw, quo*dcftectumDivortii(
namquoad alioi cffe- ctus,«|ui ad noaaunc pertioeet, videcitatosj
quznamconjeclurart ieu probationeicertitudincmhancmoralem ucUnt deadulterio
commiftb/ 4 Rdp.certumeffe^at.qnzGinjudicioexhiberrnturaa pro-
bationeaadalteTii.illud ibi fumcienter probarent , fiiflkereetiana utillud
privatimcooflex,teddcfcr-ndcndomagisad figna sarticu- lari», Dico,
quandoadulterpublicemoraturindomo idulterar, fcucontra, vcl, quandoexunt filii
ex adulterio, vel ,auando extat futpicio violenu, ut, fi fuerit inventut audut
cum nuaa , camfola in eodem thoro, certitudomoralit dclidi eft.
RplexusioUnonfuiiciut certitudi- De
Matrim. Tra& VII. DeOblig. nem deadulterio,
fun-Ctuntautemadminiculacacumaliis conje- diccmdeponat, feinjufle rcli-tumefle,
qua ratioii- fegererede' flurisv.g. itempore, iloco, imora: puu , fi ea fuerunt
in loco beacconjuxalter, quijufteeumdcferuit , &Crailia mulu, q fecrcto,
& ccmporeaptoaddelitium , vclquidfimile. 6 Amatorizlittei-edumuxat nonluffkiunc,
atfiiniit, mentio f it de copula habita, plane luftkiunt . 7 Confcfliopropna
(en6 lafla item lufficit , non vero faCtaad fe iaclandum ', id quod i
circunilanciis cotligi i prudeoti dcbet,qu_- M-tantiapoteft etiam efle in
fr*r*d jmm. 8 Dicturoalicujustcftancis adulcerium , vel teftanti* indicia
▼iolenu deillo, noofumcit, ni_fitdi_}um fide digrullimi, vel plurium
fidedigniorum ■ Hzc (parfimapudSanch./ie. lo._» «_*/r. d.i j.Callrop./ r.n.S
Malcard. V freitiien ttnf. .^.Averl. q». !}._# m»rr .(iB.X.V Admenenl ,aliolque
. 9 Hurdeniquefacitcafusfcquens. Bertacft cert6adultera,fed cjusvirTitiusncfcit
idcert6, lolum enim de uxoris adulcerio fubdubitat : cx quo motus, ffanc
infumcientcrex diflis) eam deferuit, quzro, an Bcrta pofliccogereTitium
arficcum cohabi- undum : & ad non ncgandum tori commercium > to
Refpoodeo ,Sanchez,& Coninch.apud G.Hun.di/f.dt m*tr pertinent ad forum
externum.legi potcruntapud ciutos . 8 lllud hlcnc teprxtereat, convenire
omncconjugem adul- terum obligariad reconciliacionemcumcoaiuge m__ccntc,quan-
docunque iooocens velit, (1 fcparatio tkla fitau.i.ritate propriaa At,
fifatcafitau-toritatcjudicis, non otnnes Dotlorcsineaden» efle fcntentia
NamaliquiapudSanrh lii. to.d* m*rrdi{p. io.*_.i_ & io. tciicnt,
fiinnocensacceptavit fententiam Judicis de Dt- vorcio, ipfumadulteriumnonobligari
_mpli_s ad recontiliatio» nem: undepoflc, innocenteinvico, Ordines Sacros
fufcipcre, Religionem profiteri, ccelibem mancrc in laec ul.> ; &c quia
in- nocens per acccptat ioncm lcntcntiz de Di vortio rcmittit routuarn
focieutem, adquamaliusobligabatur. Alii umen, ut, Sanch. U.CAAtiip. diff .^.dt
fptnf.f. 6.§.j.n.t .tliosciuntn cenent, ipfum adulcerum per le obligari ad
reconciliationem , neque polTe prxdi- {-osftatuseligere, dum fubeft
recoociliationis fpes, de qua fpe moxinfri » 7-dicemusinfiroili. Ratioeft, quia
fencentiade Divortio,curo Ct declaratio Juris,non poteft plusconcedere, quitn.
ipfum jus naturat concediMt de Jure naturr adulterium oullo mo- di/j.ajunc,
pofle, quiafcparatioeftpcenauxori infligenda; at,
donecTitiuscer.6fciacdel.-tum, eam pcenaro infligerejuftc nc-
doeximitadulterumifuaobligacionemanendicumiua"; fecuscs. ouic.
SiergonondumBcruiluojurecohabiundi, &converfao- delidtocommodum reporuret,
ergo.&c.illudaurem.quoddici- ciicumfuovirodejeclaeft, illumadfe revocare
pvcerit . II At idcmHurcX/. citansRebellium, & Cajeunuro merito ait,non
pofle; quia cilm ipfa certd fregcrit viro fidem, jam cecidit i jurecxpofcendi
fibi fidem; Divortium enim vere noa eft pena , fed quafi effec7us neceflari6
fequeo! ad fidei frac.ii ihabi f. VI. An *uil*rit*tt prepri* firri ptfit
Drvertmm fi ndutttrium} I 'jVTOnknoro; nobiles aliquos Do&ores, ut Pont/.
9... i_.A- .LN verO»t.cit.V.lxpiit*tHTj docere, te, etiamfi cefcd (cias
conjugisadulterium, non pofle eum i coro,& cohabiutioBe dcpeliere,
nifiacccdat judicisfencentia. I Sed, occignoro, alios, Ut Saach.M. t2._/
m*tr.d.n.n. , l .Cl- ftrop.W. , Mfftmf.p.i.S 4 ».i.Lcand J »6 Jt m*tr. o. 4©.
& 4 1 . non minusnobiles, velle contrarium , fcilicct te fctentem conjugis
«dulterium, poftc, nullapracedentefententia, ab aliodiverte- trcscaufas
inducere feparationem conjugnm ad illud dumraxa. re: I_clu_btan.cn fcandalo,
five adulcerium fic publicum , five tempui , quo illz durant, ibidrmque huic
doclrinx rationrna occultum, fiveexcaulaadulccrii, fivccxaliiicaufis pro rali
Divortio mox explicandis . tur : innocentem per acceputionem fcntentic f
(ocieutem, falfumomnindefl; quiagratisdicitur. 9 Hzc pofteriorfententiacft
omnin6excipienda, catnonimprobabilem /.r.Caftrop (cd mihi pacc Unti viri
videtur ob rationcsmod6diclas improbabilis . Dixi autcm(svr fttitijsri) nara
quando rationabilc perirulunt eflct,ncipfccoaju!,quamvisaliisnocens,
occiderrtur, vel inique, crudeliterve traclaretur, fi ad confugem innoc -ntcm
rediret ; fane nonobligabitur ilta Callrop./.r.».,. fcd id per .icciden*eft ,
ex illo fcilicet capite, qu6dmutuafocieusconjii|<umnunquam ccnfetuf
fuifleproroiilacum aotopcriculo, videCallrop./.c» j. t. VII. Cxuft celtbrtnd,
Divtrtium »i trmfai . 1 ~C Asgeneratimad unamcaufamdamnigravisrcJuci, velia -L
/Ipccic ad tres, puuad hacrclim, ad follirititionem ad peccandum, & ad
farvitiam nuperdixi g. 1. sm t. Dixi item has l
Mecumhispoftcrioribusfentirecogitratio duplci. Priroa, quia inSacroTcxtuf
df.Dixit mtmtou ta.a.ui.ijdicitur, l*»- tnnituttft rtrnifti+,vtt FtraitMitaii
fntiicit[ fane violenu, Ut tno- d6 dixi ) ttitrr itmittttur uxtr . Notas illud
(littri . qux cnim eflet waliberus ,fitibi judcxcflct implorandus) Secunda,
quiautto- tiesdicluroeft , frangenti fidem fidcs noneftlervandainomnibus
contractibuscivilibus, ctiaraaucloriutepropria, cV inforocon- (cietitia;;
ergo&incalunoftro, curajusdivcrcendi,utmod6in- dicavimus, non fitpcenai
judice infligenda : illam eoim foliim ipfc deriarat , fedellquaficrTcclus
neccflari6proccdensi hdcnon lervata. Addam cV rationcm tcrtiara dudam ab
exeraplo Sancii Jnfephi, volentis propria audoriute relinquere Stncliflimam
Virpinem, utproU»tMaldonatusi»»r/ii»*i«i t.Mnttli. 4
AtinSacrisCanonibusvetaturticriDivottiumablqueauflo- rtute judiris. Rcfpondeo,
falfumid elTe, &aliquibusTextibus, qui dc hac rccircumferunrur, apt^
re(pondctCaftrop./#r^i/. 5 Diclumautemcft(feclufofcandalo
)quodcertceviubitur,fi conjuxlimulandugrave^caulasabcatinloca longinqua, ubi
cjus _ , quantumfuit(atis,indicavi. Nuncergoaliquidde(in« guli.lcitu,
velexplicatudignum, fuperaddamus . CAUSA. Matrimonium i^noratur 6 Quacres.
Ellne^liusmodusvitandicjufmodi fcandalum? Rclpondeo , apud Dociores hunc mudum
paflim lego ; fed cer- teputo, iddieilocoexempli: quarcfialiud occurrat, illo
ute- adfit, quia conjur tcnetur faltflrn gravii re. Egofanetanquammoduralufficientem
approbarem, fi con- ugesperaptamzquivocationem limularent , (e velle corarauni
conlenlucaftitatem feivare, vcl quid limile, quod amovcre pof-
fitiFidelibuslulpicioncmdelicli, fiquandocfl occultum , in al- teroconjugc,
ctcquotollcreturaliisanfadcfcrendi conjugcs (iue caufa . Defimili
fcandalofiigiendovidcCa(trop.rr«..i-._i(>.i f f.nu.6.
(quemfeqtiicurGibaliDus i*CU*fkr*iilf 1 1 1 t.mim. ft.fei.mrbi ■>] j.
)QijiCallropalauscum dixillet > fiquisabiquc^ravi diflicul- tttenonpoteftprubarenulliutcm
veram iuse piufellionis, pufle iplum fugerciReligione, &c. Gc addit :
Limitmnt ku uifm , S*nthtz.y Suertt., mfi triutur [tundMum . Sidrtriy vel
nuntfuam tx tMlifug* trietur fenndaium fuk tMituitnt vitundum : tum tfui* rtri
indtfumuntuiuttffitntmfutttndiuhfaM* ttf.tim* r»uf», tum uui* ipft Ittttime
fugiens utitur furt fu* , a *u» ufu fiutgravi dumne *iflinirt atnfttitf ,
&c. Hzc ille , Quid, finulliuteroprobareabfque difiiculute poflcm .' Refp.
W.Caftropal.tc(ubmorulifugere, antequam probcs non pof- fe.
Poflcadhurfiivcmortali, dicitGibalinus/w.r.idque propter ratiorvesjamdrdas,
quse videntur etiam hic miliMTe. Uterque ait, pofrtoquod fugerit, cfto
peccaveric , 1 Cumratio, curpropcerhzrcfim, uc& propter Apofla/ian ifidc
(quam fpirituale adulterium anpcllare confucvimus) fe- parari poflitconjux ,
fic, neex cohabicacionecum hzretiro alter periculumfubcat infeclionisprolefque
mateeducetur,ide6, etrana (iinaliqao peculiari eventu nocpericulinn agncflec,
non propce- reaCatholieusdivertere vetabitur, fitisenimeft, utperirulum adfit,
utplurimum. Nomineautem hzrelisintelligeveram, Sc pertinacem,
qualcilicctbzreticuscorre&ionemnon avimitut , leuillamadinitcereparacusnon
fit. i Hicauiem nota,quamvisnonomncsconveDiant, pofle pro— pria
aucloriuteficriDivortiumobadultcriumcarnalr, ut g.prte. vidimus, omnes
camenconvcnire, p >ilc ob adulterium hoc (piri— tuale. Ratiofortalieeft,quia
idab ipfo jureconccditur.vcKjuiairi hoc magnum eft pcrieulum conugli. XlxSincJ
io.dtm*tr.d.\ j ».6. 4 Adde , conjugcra lcparari non (oluin pofle i conjuge
hzreti- co,verura -tiamobligari ferundumCaftr.i.j.*'. «M/r.f.-.^. Z.nu.t.
citansSanch.Coninch Layman. quandoreipfadi-tumpericulurn flimura hor
infidclitatifl periculum viure . BenigniusloquiturCaftrop. credit enim tunc
efle harvc obligaciooem , quandoduuconcurrunt, puta, quando
conjuxhzreticusCatholicum niterctur pervertere, & quando
gravifllraumefletpericulumaiTcntiendi . Ipfumlege. Siejufmo- di periculum non
fit . imm6adfit fpes converfionis diQi Hzretir i, nofleCatholicum, fivelitcumeo
habiure, merit6 fuftinet A- verf.f. 1 \.dt m*tr.ft3.9.y.Steund» . 5 Quod autem
in adulteriofpirituali utriufque conjugis non dcturcompenfatiodeli-lorumfiicuti
dari diximus in adulterio caraali ) nec in fpirituali unius cum carnali
alterius , juvat brevi- termeminifle; nim czterum lat> id profequitur
Sanch./t*. to.d* mutr.d. 1 6. & brcviter Caftrop / e.n 8. quibusadde Pont.
/i*. 9. r.*s. ».6. Averf.j.a^>i»ii>-_'r./.t-.9.i'./,»iif»«». » /;*
Htrttiet emendutt. 6 InquiresautemPrim6, Hzreticumememlatum adroitcere- ne
conjux Catbolicus obligatur ? Reip. ronvcniunt Doc-ores rommuniter obligari, fi
Divor- tiumcx hzrefi,imm6rtiarnrxaliisprzdiclisduabuscaufisfacluro
fuitaucloritateprivatafmejudicisminifterio; At , fifuitfaQum
riadReligionemreverti. Porr6 przdi diam doclrinam calui no- poft
Judicisfencentiam.fiveconderaoantisconjugein dcHzrefi,6- ftro apure, tu ipfe
facili negotio , Lcdor, potes. vedc Divortio, iidem DD. non conveniunt . Piures
enimapud 7 Siconjuxobadult«ium_ccdti-mrclictusqucrelaroapud ju- Sanch /i..to._-
_»_-rj..t c_s.lt. | Cap. III. §. VIII. 171 1 j 1 ti v. 1 I
neminCatholicoadtiutcendihxreticum emendatum, & folum
hancobligationcmnonadeife, quandoipfe Catholtcus vcllrt in Religio:icm ingredi
: id enim r ajunc,) deducitur ex Sacro Text. Atablblutenonadeflecjufmodiobligacionem,
undeabfolute di- <lumconjugcmCatholicum poffe,livc manere in feculocum per-
rKtuoDivortio,fiveOrdinesSacrosfufcipere, five mulcomagis Relijtiooem
proficeri, meritd puunt Sanch./^. Caftropi^. n. r.A- vcrl'.4.i) ftci.9 V.Cc»it4sndum,tYnw;
. Ratio nooducitur ex na- tura hxrcfis, nec ex natura fententix ( quod addo
propter diila n. j.&S. )SedquiaEcclefiamodiumipfiushxrctici, hanc potclla-
temconc-.i1itCatholico,cujusconc«lTionis Jura iidcm expendunt
&contraria(blvunt. AddittamenCa(lr./.£.a.4. confilium opti- mum
l'xpccflc»utCatholicus relipifcentem hxreticum quomodo- cunque damnatum
rccipiat, propter bonum pacis, «3c propter cha- riutcm, quam conjugi
jamcmendatoalter conjux debet . 7 AcquehxcdepoteftaCc.quamhabctconjuxCathoIieus.
Ve- »iim hacreticus,quamviscmendatuspotellatemadutrumlibct non habet,
leJobligaturreconciliaricumfuo conjugc, fi hic velit. Ouare, fi quem ex illis
llatibus ,Sacri Ordinis, vel Religionis, vel
Votifimpi%ciscaftiutis,cligerecupiat,(cupiat,inquam, namad illas nonobligaturj
id exequi non poterit Goeconfenfu fui conju- gis, fi ve cxpreflb, fi vc tacito
, qualis eflecfi ex circunlun tiis appa- reret, nonelTci [pem reconciliationis,
vel fi conjuxfipius ab e- mcndato requilitus illum admittere rclpucrit,cen(etur
enim tunc dare licentiam perpctux (eparationis . 8 Admoncoumcn Primiyd
elcilioncm ulium flatuum debere acccdere auttoritatcm Judicis, nc
iulceptoOrdine, vclRcligione eraergantlitcs, _&c. 9 Admoneo lccund6,Votu
imperfeclumcaftiutisllmplicis,id- eft dc non petcndodebicum polle i prcdiclo
conjugc (ccundum Por.r-.'.9 1 1 n 4-ut iquocunqucalio,emitti iinc alcerius
conjugis Con(en(u,abftrahendoabalio incon.venieiite,6t ipcriculonon ler- vadi
Votura,quia fic non prcjudicatur uxori,(cd fibi ipfi dumuxat. SECUNDA CAUSA. e
Selicitmtit , fem * i ftcemmdmm • 10 In hac caufa notant Doclores,
dcbercadmoneri conjugem , utdcfiltatifoIiciundo,<5c tuncdemum,eonon
defiftentc,po(Tc,al- terum.ctiara propriaauc~toriute,divcrtereproterapore,
proquo timetur rationibiliter fimilis (oliciutio, cunfulatur item aliorum
fcaiidalo.qmntumfierirationabiliterpotcfl, ne fcilicetinfamia
notenturroiijugcs, vclanfadeturaliisfuosconjugesdeferendi . 1 1 Ex hoc
ergocapite licitum eft uxori divertcrci viro, qui 1 e- nociniumcxcrctt,
vclindomumintroducitcos, quiuxoremfo- licitent , vel eandem cogit ad furta
tcgcnda, Sc funulanda, vel , ut pcIliccmfo\eatvelip!econjuxfit veneficus; cx
conlortio enim dxrnonisgravcanimx, imrao & corporis, malum mcritd libi
alccrtimere dcbet. LegeCallrXf .<j.9.wi.i.<j' i.G.Hurt.itf.1 r.i.r. Sa nc
h tiv. I o.dt mmtrj. 1 7.r3* r 8. 11 Tranfa&oautem periculocjufmodi
foliciutionis,ut,fi V.G. mortuus jam fuerit iuvenis,in cujus gratiam lcooerat
tuus vir,nec aliud periculumprudentertimeas, obligariteadipfumtuum vi-
rumredirefquantumeft ex hoccapitejdubiunduranon eft.
mora.fideberetexpeclarirainifteriumjudicij. Cxterum, quan-
doaffcrretfrandalumfeparatio, <5c pcriculum in mora non eflet,
accederedeberejudicisaucloriutem, certumlit. In intelligcn- da funtalia Jura ,
nc fint contraria dicto emf.Ad littrmt . Lege Pont. IA.9J.1 j h.7. & Sanch.//*. 1 oJt
mmtrj. 1 8.». J . Anpoflita viroexpelliicohabitationeconjux, folum exeoca-
icc,qudddocemip(anonfolveric,bucreducipoflet. Vcrum d« ic rc tib.j.im
Dcc.i.j.%. J ji 4 ■ ad um cft i mc latis . VIII. Dt EjftMtbms Dtvtrtu tx
AdmlttrU. EFFECTUS. tettfias fufcifitmdi ntvum vit* ftmtum. 1 Tj) Rimus
Divortii,celebrati propteradultcrium, effcctuseft , 1 concedere libcram
faculutcm innocenti eligendi ftatum vi- cx,quemipfcvelic, fiveperfufceptionemOrdinisSacri,
fiveper profellioncm in Rcligioncfive per Votum fimplicem Caftiutis in fxculo;
AliudMatrimoniuminirciKquaquamconccditur, quia vinculum
priorisMacrimonii,viventeconjuge»cum quoconfum- raatum eft
Matrimonium,(cmpcr,ut toties diclura efl,perfevcrat . 1 PrxdittumPrivilegiumeft
conjugis innocentis> nam con- juxnocensdebcbitexpciure, ut eligere poflit
(quando libere volet, non cnira obligatur) aliqucmerdiclis vitx ftatibus,do-
necnonlitampliusfpcsreconciliationisjtixtadicla, (ap.^aut.j. ckf 7-»«m.7.
vtldonccipicconjuxinnoccns conlentiat, de quo confenfu infra difpuubiraus
tmp.i. Ctmjmx imntctmi, mt fimtmt frUiStt (mkifimt , *n tttmt fcmttmtim dt
Divcrti* f 1 Circaprxdidamcomraunemdoclrinamquatuor funt qux-
ilionesdilTolvendx. Prima. An,utInnocensftatumaliquemex illisfulcipiat,
requiratur, Divortiumfuiflcperfcntcntiam Judi- ciscelebratum .' An ver6
fumciatfaclum aucloritate propria, ftan- tcadultcriomoraliter certo,
fivenotoriotfiveocculto/ 4 Refp.Siquxrasde fufceptione valida, <5c licita
dico cum SuKJ.t0.dtmmtrJ.zi.in.lx.c\.Ci(iT.d.i.dthtif.f.6.<i.6.n.l.tYi'[(.
quecommuniter.innocentem noufolumvalide, fedetiam licito ftatusillosfuicipcrc,
quandofcntcntia Judicis prxceflit. Ratio efti TERTI A C A USA. Stvitim
Cenjusit. tj Sxvitiaprofecl6nonlevis,fedtanu, utgrave raalum, feu
damnumexillaimmincatuxorii viro,quodfoIetelTefrcqucntius, vel viroab uxore,quod
folet evenirc rarius, dat cx Jure ' C. txHitt. dt Divtrii» ) caulam di vettcndi
pro tempore , quo illud periculum durat. Cenfeturctiamad hunceffeclumlxvitiacontraconjugem
(a ,qux fit contra eiuscon jundos , ut filios , vel parentes necella- ri6 in
eadem manentes domo , 6c , etiam fi malum quamvis non ti- meaturtbiploconjuge,
timeaturumcnabipfius conjunctis, V. G.abahcriusparentibusineademdomopariter
manentibus, ut notat A vcrf.4.* J Jc mmtr.ftH. I O. V.Rnrfm. 14 Ad
hoccaputpertinetpericulumcujufcunquealtcrius mali gravis,ut li conjux fit in
furiofus^brius,maloconugio('oalfcc7us t utindcgravcdamnurouxori immineat.
Exdidisdcducitur ( ait Leand d.i6.dc ««/r.9.46. jullam Divortiicaufamefle ,
Snidvir lUJium mfftjmtrit md ctitum mxtrii mmm* iUmm *ccidtndi,velf*ciemdi,
muvd tltrr ctmjmxmlttrifer venenmm,vtl ftr mmltfittmjvtl *lit med*im*
fidUivittfmrmverity Shid vh tr*viltr y& trntictr mxeremfernjft. ritifiveUjecrtUgUdttJivtha/tmfimcmfittffmeityecmle
,m*t inptttore, mmt im mtniiui , Sjued vir uxtrtm mtrittr , ©• immedtrmti ,
txetdtmdt Itvtm ctrrea.eaem virtftrmiffam, vtrber*verit \ Hxc illc , cui addc
AverfXf.K.v«/«i7TW//,W,quiexHcnriq.&Sanch. doeet, hu- jusgeneriscenlcrinimismolcftamcohabitationem
conviciis, & frequc.itibusmrgiisobnoxiam. Intelltgunturautem hxc afferre
poteliatemdivertcndi temporc.quo pcricula prxdicla non ccflent Qtiod G
nunquamccflare prudcnti , & moralicertitudine judica- buntur, (ane,
perpctuumtunceritDivortium. ty Porr6prxdt£tx(xvitix,veldamnlpericulumiu (dumpe-
iculnmduraupotcflatemfetcparandidatconjugi, utleparatio- ncmexequiis
pollitauctoritatepropria,tum quiadc Jure naturx efl, viurc malumgrave, tum quia
hic rcgularicer periculutn eft in lifcfla, quiaex unaparteaduIteromnin6ami(jt
Jus coha- ntscum innoccnte, ex alia per fcntentiam Judicisfatisfit
aniincommodo, guodoriripoflitex aiTumptione Ulorum lU- n, utmoxclariuspatebit.
t Si autem queras de I u(ccpcione,d umuxat vaJida, Dico,val ide fufcipi illos
flatusab innocente, etiam fi non prxceffertt fenteotia Judicis; imm6 etiam
lladultcrium fuerit occultum , ic non noto- rium, dumraodocertumfueric.
Ratioell mod6dicla, quiajatn totumjuscohabitandiamifitadultcr,
idqueinperpctuum; ergo cumnullumalteriusJusipGobftfterepoflit, valebit ftatura
vttx, quem velit, eligerc. 6 Scdquid, Eligetnetunclicite/ Refp. nequaquam,fed
illicite>clcquidem mortalitcr,utcxprel'sc habetiM.Caflrop.
nililiccntiamobtincaticonjuge,quamvisno- cente . Ratiu eft, q uia conjux, quamvis
nocens, fcparatus ante fen- tcntiam,& (poliatus fuoconjuge,debebit rellitui
in fuapofleflione quandocunqucrcflitutionemlui di£licon/ugispetat: non iolum,
quandoadulterium fuic occultum, verum ctiam, in fententia probabili, quando
fuit notorium : Et hujus rct ratio ulterior cft, quia, antequam procedatur ad
probationes , ob quis debcbit fcrridefinitivafcntcntia, debetilU, qui
fuarcfpoliatus fuic.ea- demrefticui: atUnehxcrcltitutioincafu
noftroeflctgravedam- num Rcligionis ,&(candalum proximorum . IuSancE.Caftr.ci-
uti , «5c Avcrf. ^.i}.fta.S.V.SmmTtb. gj/i, fiitnttntim dt Diverti* frettjfit
tx trrtrtf 7 Secundaquxftio. Quidfiat, Gfententia Divortii, fivc po- ftei ,
fiveantei , quarn innocens ftatum aliquem exdiclis (ufcepe- rit,
appareatfuiflefalla? Relp.DcbebitfutvultS«nch./i*.io.rf#m4rr.i»(>.9jwiiii
9.Pont. lib.9.emf.io.HJun.i.d(\Tor,. UtxitM.6.) refticui alteri conjugi,quia
ligamen Matrimooii, utpote Jus jam legitim6quc<itum, tcm- per evincere debet
quidlibct aliud fublcqucnt. Ecexaliapar- te, Ecclefianunquamprcfumicur,
vellepejrfiflere in fcntcnda, queinveniaturulla, acqueadc6injufta. §luid, fi
imnettnt ftjl femttntimm d* DhtertU iuekimt ifft in mdmlttrium? 8
Tertiaqucftio: Ojid, G poftquamdictosftatuselegitinno- cons,
incidatinadulterium, eritneobligatio compeolandi cum adulterioalterius.
itautipfereftituendusGtconjugi, umetfi Sa- crosOrdincsfufceperit,
velprofcrTioncmfolemnem emiferit? 9 Rc(p.Caftr.W^.J
A.6.§.6.».ii.citansPonc.Mol.Coninch. »-
liolqueprobarcroncendic,e(Tercflitucndumconjugi.Ratioprinci- palioreihinquicquianoaapparet.unde
non debeat fieri corapen- fatiodelictorum , periodeac ficri debere, certum
eft.fi adulterinra aoteicommittacur ; xqucenim frangitur fidesMatrimonii,cujua
tinculum femper reroanet , viveote naturaiiter con j uge . 10 At De Matrim.
Tra& VII. DeOblig. 172 10 AtSanch 1*J ■ . jo. Henriq. alitque c i r. D.
Tho. Quandoeoim f aitj fentenciaabiit in rem judicatam,lciliccc,quan-
doelapfumclT tcmpusappeltaiionis, vel limilisrcmedii, non cft
conraxprzdidusincidensinadulceriumrefticuendus altcri, nec
funcampliuseaadulteria capaciamutuzcompcntationisi Eilau- tem rcftituendus ,
& «dulteria illa funi compenfanda,quandofeo~ tentianonahiitinremiudicatam,
vclquandodidalententia lau fuitcontraMinorem,
v.g.quipcteftutibeneficiorefticucionis in integrum. Racioeft | inquitSaoch.
)quia quod femcl bcnedcfini- tumeft, non eft retradanduro . Audit hoc Caftrop.
refpondet- que, quod femel bent-definitumell, nonefle quidcm rccradao-
dumexcaufis, exquibusdcfinitum eil, rctractari tareen pofle ex novacauUfupervenience,
uteftincafu noftro; nara tuncilla fentcntia noneritpropneprioris feotentiz
rctndatio , fedoovz caufz decifio. 11 Profcddhzc, C quz certcin
utramqucpartcmfuntproba- bilia )latiusperlequi, necefle non ell . Legancur
Caftr. tVSanch. cic. lllud rgomoneo, Epilcopos, & PrzTatoscautciniisadmit-
tendisad Ordines.vclProfeflionem Rcligiotam,przfertimquan- do funt juvenes,
deberc procedere , neforte cogantur , conju- gemprzdidumaliquando rcllituere;
nam propterci, me Au- fiore, nunquameosfincconfenlualteriusconjugis ad
proleflio- An vninnacrnimlimtniaaimltertfrtjlart 10 Quiddealimencis?
Obligatumeconiux ianocens illa fub- miniflrarc uxori expulfz propteradiiltcrium
; Rdp. iomeliori feocentianonobligaturin foro conlcientic » quia,
propteradulterium confortisidebitoomni folutuseft con- jux. ItaSanch
lib.uxdematr.d.t.a n.i 5 Caftr./^nx. t.Farin. T.^jftt, 1 4<.".4i-cr
^i.Pra-tcrca, necincalu lilisexpcnfaslicisconcribue- reuxoriadulterz,
Gcertumeftadulcerium , oblrgatur innocent conjux, & ratioetleadem,
quiaabomni debito propter adul- teriumconjugis, liberaturconjuxalter. Anautem
in fbro fori obligctur, videapudcitatos. Verumconjux nocens debebit in-
nocentitradcrealimenta, ut itemexpenfas litis, fifbrtehic in- nocensadulterium
ilterius probare incendat; quia innocens ca- derenondebecajurefuo, quopotell,
&alimenu, & litis ex- penlas ab al tero ex pofccre . to Propter
nondiflimilem rationem.fiuxordomo fugiatobti- morem, nemalctradctura
virofufpicance uxoris adulterium , quod verc uxor commilit.ne in foroquidem
excerno ( In Fario/A CartrJ.r>k/ alimentaillifubminilcraretcneturvir,
quiafcilicet An Itgitimi amh ftfaratmt mb uxtrt ftftt iiem, ft 1 tft
etnjuSatumr t» Quartaqueftio. Anpeccetconjuxriccleparatusab alio, G
ilulcipercOrdinesSacros, vel Religionem , interrogatus tbEpilcopo,
velPrziatonegct, (ceflcconjugatum? Relp. Sanc hJ. i 1 1 .». 1 4. ait , nun
pcccare, prefcindendoabalio damno : quia ( ioqui t ) cum debita cquivoeatione
non mentitur,& «x alio capite perindc cll 111 ordinead Ordincs,vel
Rcligionem,ef- fe fic lcparat u m,ac G conjugatos non cflct iContra, Navar jp.
Sanc. l.t. puut hunc peccare , & invalide proriceri,quandoPrilatuico tnimo
eflcc , uc eum non admitccret , G conjugatus cfli-c i|
EquidemnccNavarro,quoadillud invalide ialleotior,nec ablnlutc aflrntior Sanch.
Non Navarro.quia, niG in Rcligioneadlit flatutumirriuns, velexprclseadmiflio
lit fubconditjonccarentiz conjugii,valetprolt'flio,ucdilcrtcdocctidemSanch. ad
irnum enimreddcodamprofcffionem oonlutTicic voluncashabicualis im- mdex Averf-f
.J» iemmtr.fee.S.V.Stetrtiyncc flatutum mereprohi- bens,
Jficeniminvalidatlletprofefliojuvenisobiuliiniscnii, quia fiidnovifletPrzlatus,
ccrtonon.idmiGflet. Ncc aflcntiorSanc. quiafempercftdamnumnotabilt-Rcligiunis
admictcrc cunjuga- tumcumpericulo,nc, G respatcriat, turbeturRcligio, quzin re
tam gravi merito inyiu efledcbct , quare fcmpcr aderit pecca- tum in
hujufmudiconjugcneeantc, iramonunpatef.»cicntciuum conjngium , ita Averi./-*-
Addc,vaIdcincomiriodum fore RtTigiu- ni, babefefinefuoconfenfuobligatiuncm, feu,laltem
dubium ( propcer varias opiniones fupradidas) de obligacionc rcddcndi conjugem
luzuxori, G fortcisadulccriumcommicut. EFFECTUS Divriii tx Ai*htti». ItbertMt
»m reHitxtndidtttm, & frt/ittnnii thmeniceum . 14
SecundusDivorciiperprtui'dcquoloquimur) effecJuscft,
darcpotellatcminnoceotiviro, oeobligcturdotemrcddereuao- riexpullzobadultcrium
. VerumidcxplicatitijarTcramus. Si loquamurpoltlentcntiam, qua Judex privct
adulteram fua dote utcerteprivaredebebit omnes confentiunt. julle cuuc fibi
illam retineri ab iunocente viro 1 at antc lcntcntiam, non con- veniunt omne*.
.»..».. . . 15 Nam nonpoflccamrecmerildiao viro innocente, laltem
antelencenciam]udicis declaratoriam delifli uxoris, exiflimat
Ciftr.Ji//>.j.W. ffnHff.6.%.t ».7.quiaamifliodotiscft verapoena, ad quam
nuilus tcnctur, n r pol) fentenciam, undc uxor, quamvj, no- cens,donec
lencentiaacccdat, cagauderedcbebit,Geamhabeat, velGeamnonhabeat, peterccamjuftc
poierit, petit cnim rcm fuam. Qjare eam ipli redderedebcbit vir, quamvis
innocens. Solumci&ovirhicinnocensimplorarejudicem potcric, Sc polt cjus
fcncenciam ,dotem eam Gbi vcl rept-terc, vcl rctinere . t6 Contrl,
poflceamabinnocentc rcti.ieri, ctiam ante fen- tcntiam Judicis
,ccnletSanch.^.8.». 1 quia, is, cui competit exceptio, nealiquidfolvereeofatur,
habet Jusilludretinendi. tum io forofori, tuminforopoli: at Maritus habrt
Jusleoppo- nendi contra uxorem adulteram voleotem rcpetereluam dotem ;
ergopotcftillamfibiretinere* Minorprobatur, quia poteft op- poneredelidlum
adultcrii . 1 7 VerumCaftropalaus replicat, nrgando hanc Minorem. Ma-
rirusenim(ait)nonhabecjus retincndi dotcm ablolute, fiqui- demMaritu»,
quamvi«habeat jus opponendi uxori deliccum , nontamenhabetjusretinendidotem,
nifi mediafcntenciadcpa- traco dclido. 1 8 Vides ucramque fencentiam efle
probabilem.Sanche* enim probabiliter dicit , M*ritum habere jus rctinendi,
etiam ante Ientcntiam,quiaanteillamlub«t/wfeopponeBdi , quodCaflro. palaus
probabtliter negat . univcrlaliter vir non
obligacuralercuxoremfugientemextrado- mum viri , ipio virocaufam recciTus
nondante. EFFECTUS Divtrtii tz Ai»Utrit . ttttflmt tdmemndi, vtl tum tdmtmnii
filiti . Remiftivi. ai TcrtiusEffi-autDivortiieft, dare pote^atem innoceoti ,
ucGnefuoonerecducenturfilii, idquidciim inulcis fcatt-at limi- catinnibus, ac
diltinttionibus non valde nobis fcitu neceflariis • niagisenimpertinet ad
Jurifpcritos, videaiurapudeoldem , nec umcn omituntur Thcologi , ut Sanr
h./«> 10 dt mttr.d.io.Ciftt.d. l.dt fftmf f 6. t). 1 o. La y m.U. f .tr. 1
o^. j jcmf.^ jt. 1 q. 9. IX. Dt iifitm trAmi tf.aibmi Divmii ttltbrati frtfltr
htrefim. t /^VUamvis Divortium preprcr hci e ~m celcbratum non turiat VXcx
<c , I uaquc natura primum Eff dum, ou. m parit adulte- tiumcaroale, non
emmdaturlibera pot-fta^ Catholico roojugi aflumendialiqucmex illiiftatibus,
pucaOrdincm , Religioorra, Voiumfimplcxraltitatis, nihilorrinus,
Qtiiaparitillumeundcm Effcdumexinftitutionc, cScdilpofirioncEcclH-e, ut fupra
f.iJk. » 6. diximus , idcd indc habeca , que effent hic afferenda . x
Quoadfecunduroefredumpcrcinenccm ad dofin, fic hzc rcgula.
Sidivortiumladumcltnonculpauxori^, fed viri , refti- tticudamclleuxoridotem •
Si vt-rdfadura cft rulpa uxoris, do- tem ipfinont-flereftitucidam. Id,
quodCaltr I tjt.i.&Stmeh.l. lodtmJUrJ.^.m IQ&d lOjfJ C(tUigUMexjurc,C
Plermmmmt. D* Doumt.mtr Virum, & Vxrrtm, in quounivcrlalicer difponitur .
ut Uxoratnituc dotem, seldotalitium, GejusculpaDivortium fiac .
PutoautemCallT.incclligerc pofl fentenciam,Sanch. ctiam ante, eo modo, quo
iidem di verunt io adultcriocarnali , quoruin placita wm retulifnut ,
■:./"< .< ^-14. J Dtalimcutisidemdic, quod/4/W.dixirousn.to.
ialchabet Divortiumob hac- ipud c onjugem Cathohcum, . oles erroribusin6ciatur.
Le- gc id pluribusapud Sanch. d.d.zo.i a.x. aliofque. fi. X. Dl Iriimi iifitm
tftSikui minlttrii ti ftlititatitium ai fetrtaii.mt & tb ftvttiam. 1
/~\Uoad primumcffedum, cumfeparatio conjugum ex hi» VdLduabus caulis lit cx
natura liu temporalis , nemoex gibus 1 Jtumaliqucmex illit, quosdiximut rr.8
v.i. affumere po- tclt,mG mutuusadfttconIenfus,Gcutiprorfusceteti alii conjugcs
poft confummatum matrimonium , de qua re mox r*p. 4. Expcdari
igiturdebetiuforccevanefcat tpes reconcitiationit . haccnimevolante,
potcmntdidiconjuges eligerc novum vite llatum eoproportionaliter modo, quo
lupradcfinitum eft. a Qjoadlccundumeffcduralith^cRcgula. Conjuxille, qui alias
obligatus erat , debcbit dotcm , Sc alimenu fubminiftrare ei, quiculpam non
dcditfeparationi , nondcbcbttei, quiculpam de- dit, quz
Regulafatisexplicaumanetexprzdidis, adverteodo Umen, turainhiscaufis, tumin przcedentibusintelligi
fempcr protempi rc, quoadualitcrlegitimcperfcverat feparatio. 4
Punciu>/iV9.r.a).».ia.ccnlcc,quandoDivortiumeflfadum obfzvitiam
uxoris,ipfamnonobligariad rcftituendam dotem vi- roinnocenti.Ratiocft,
inquit,quiaamifliodotisfolumei1adneu
dt-lidoadulterii,veloccifionisMariii,nonautemaliis delidis. 4 Sed contra mcriio
(e oppt>nic Cadr./.c A. 1 o.n.z . Nam in Sacro Textu.cuicumqucdclido, cx quo
Divortium fit ,fcu mucua coha-
bitafiofolvitur(laneprotempore,quo,utmododixi,le6itimedu- rat folutio ) amillio
dotis anneditur . t Quoadtectiuraeffcdum, idcm dico, quod modd indicavi §. 1.
Occafionc praedidiorum quzrimus , qua rationc Conjuges poft confummatum
Matrimonium valcant communi confcnfu muta- 1 T T Actenusdeclaravimus ;
qaandonamincafudelictialteriu. X X
con jugis poflit alter novura vi cz ftacum fufcipere . In prz- fencia
ver6quzrimus » quidexcracafura delicti? * Ecquidem, quodmucuo confcnfu valeanc
conjuges, etiam poftcondimmacuraMaCTirooniumfefeparare, & viumccelibcm
agerc, &certumeft, cuerunt. Verumidii cummagnaprudentiav tizprzftandum,
nonefthlcnififeridmonendum. LcgaturSan- cb.ljJ* m*tr.a d. » 4.Pont,W.oj<#
mtur.r. ! 1 aliique . j Jamver6difcujTamusperuaguiosillosviczftacus iupra me-
moratos , Profefllonem Religiofara , Ordinis Sacri lu.(cepcionem , & C
mplicis Voti Caftiutis cmiflionem . %. I. ga»*d Trtftfietum
RtUtitfamfiiulitimtui Cmjujit, 1 "VTEclicice, ncc valideconjuxfincciprefia
licctrtia alteritu XN profefliouem in Religione emittit 1 prorfus ficuc (ervus
Domino non conlentience . Si umeufinc przditla liccntiaemitut,
poteritomnin6abalteroconjuge repeti , immo ipfemat, rdicta Religione,
poteritpropria auforiucc (gravi fcandalo (erapcr prudenteramoco) ad conjuscm
rcverri, flc ad hancrevcrGonem fancobligabitur, etiamflconjuxalteriusingreflui
nonconfentiens Bequaquam polit i ve revocet . Ratio eft , quia ex una parte id
requi- ric jutliciadcbicaconjugi,&exaliaprofclliofuit nulla; Exe.i.d. 3
i.<j. j.Sancb./i*.7.i** mtur.d.^.n.i $. Liym.lH.$jr.to.f . i.tq.mn^.
eftoPootius/.f.».8.cen<ycfjncfcntentiaJudicis, caufseque ailcuU fione non
poflc hunc profeflum Religionem delerere. 2 Licentiaautem ,
utvoluntSanch.Pont.Laym.cumCaftr.i<^*
*Jth«aff.6.$.itA.6.txtaf.Vt*itm.&t»nvnf.Ct^*i*J»rim, dc-
Detlibcrcdataeflcaconjuge. Quarecoacia, vel dolo, vel mctu extoru non luflicit
ad validiutem Profeflioais . j Inquires: Conjux finelicentiaakerius
faclusProfeflus,Cdc- indcredeatad Uxorem ,obligaturnePrim6, fervare Caftiutcm ,
quantum potcft , V. G- non pctendo dcbitum. Secund6, obli- gaturnc, mortuauxore,
redircadReligioncm? 4 Refp adprimum. SiprofefltoneneinittenshabuitecprefTum
animum Caftiutem vovendi , ctiamli ad fzculum rediret , certum clt,
oblisariadfcrvandam, quantumpoteft, Caftiucem,&coD- (cqucnter ad non
petendum dcbicum , nara ad (atisfacicndum Uxo- ri, latiscft, Grcddat. Si
ver6huncanimumexpreflum non ha- buit, nonobligabitur , quiaexcommunimore
emittcndi profei- lionemlempcrintelligicproficeos vovere Cafliutem ftatui Reli-
giofoannexam . Qu6d fi Pontifcx in SacroTcxtu ( c.£uid*m , C. fiaitt.Det»av<rj»njug.)dicit,
huncconjugem tencri adid,quod poteft, iddicit, tum
cxquadamprzlumptioncquodconjugatus animumhabueritlervandiCaftiutera,
etiamextraReligioncm , tum, utconjugiproponatid, quod tutius cft . Ita Pont.
lH.9-d* ttuur.t.i i.a.4. idemque tenet in fimili de profeflione ex alio capite
nulla, Bordonus t». 1 stntr. 1 6. ».t j. licct Sanch /.7.<lV matt. d.}*,*.
z.aliiqueftri<9iusloquantur,quibusaddeDun.>. 6jr.6.nf.$t. $
Adfecundumrcfpoiideo, certumeflcteftcCaftr./<v.«>.jM<.t. nooobligari,
rtequeadillamRelif.ioncm, ubiprofcflusfui dirc, nequealiamfulcipcre,
nififortcadaliquodexhisfe re exprclse intenderit .
AtquehzcdeProfeflionenuncupaufine licentia conjugis; fe- r , ut dicamus dccadcm
cx alteriusconfcnfu . 9 Secuado, uteiufmodiconjux relioquendusinficulo non fic
fulpe<2usde incontinentia. 10 Tertio, utidememittatVotumCaftitatis, quod
certeVo- tumfimplexerir,ade6q; fipoft mortemalteriusconjugisaliud Ma- cnmonium
, utiqueillicitejcoDtrahac, contrahet valide, & im-
petratadilpenLationeVoti, eciamlicite. 11 Nonnulli,
przterlicentiamalteriusconjugis, requiruntli- centiamEpifcopi, Ultemutlicite
afluraatur diua profeflio: Et laneumetfiderigorelurisfazc non requiratur, ut
expcndendo Textus, prolequiturCaftr./.<\j».i 1. nihilominusexconfuetudinc,ut
idem ibidem habet , jamnecclUriaeflejufmodiliceDtiaad licicam admiflioncm,
&iuufusobtiauit. 11 Inquires. Quid,fieveniatcafus,ut,pro6tente
unoexconjugi- bus, altcr, quidedit licentiam , nolit deinde ingredi
Religionern, C ju venis eft, cV , fi Sencx, non vult Votum Caft i utis emittere
r tt Refp.tuncProfeflioillius, quiadReligionem tranfiit, eft quidem valida
,quia, G przceflitalterius liber confeafus,iatis fuic legiciraefufccpu; (ed
umeareliUusinfcculoadReligionem,vel Votum perfuadcri poflet, cogi non poflcc ,
quia Rcligio,<5c Vocum expropna voluntatc, non ver6exalienafunt fufcipienda.
Immd in hoccafu, (iincontinencizpericulum,uxorem,V.G.premeret,
debcbicEpifcopusconjugcm, quamvis Profedum uxori pericli-
UDUrefticuere(namexTeexireaRcligionenequiC, quia, ut di- dumeft, fuit validaprofcflio)
licet, Uxorc deindc mortua, vel VotumCaftiutisemittente, obligetur diflus
Profeflus ad fuam Rcligioncm reverti . V idc Sanch .iie. y.ie mtutJ.l 1 .n»m. 1
4. & t f. Pont.^i.o.j-.ti.aliofque . 14 Qijztei. Illercliclusiafzculo,
peccabitne nolcns ingredi Rel igionem , vel Voturo Caftitatis emittere ? Refp.
Si gravi caufa non movcatur ( Gc puto ) gra viter peccabic* tum quia contra
Sacros Canones agi t , tum quia Rel igioni , pro qua dediclicentiam,
illuddamnumaffcrt, quod mo !o lup.r.?.jj.8.n.6. diximus,
ocmpeobligaciooemrefticuendiconjugem, <3cc. 15 Sireliuainfzculovoveatundem
Caftiutem, ooo poccrit ampliusrevocareadlcProfcflum, quiaper licenciam, quam
de- dic, ucluusconjuxprofiterctur, conceflitilli, ut poflet, imm6
ucdcberecnonpcccredcbicum, pcr Votum autem.quod ipuemi- fic Caftiucis , non
poceft ipla pctere 1 ergoad quid inferviret illa re-
¥ocatio?IudiicurritPootXrj.«.j.&confequenter vides Pro(ef- fum, fi quando
reihtueretur Uxori incafu </-». r ? pofle quidera red- dcre debitutn,«,qttu
vere eft Profeffus,debet,ut vult PontJ^.»^. ouaodopoceft, fuum Vocura fervare ,
acqueade6,oiGip<idifpen- fetur aSuramo Poncifice , pctcrc dcbicura non
valebit . $. II. gutttd Ordmtt Sturvi fint ttnftnf» Ctafttfu . 1 Uamvis
ceniflimum fic,valide SacrUOrdiaibus iniciari con - vJmga t u m in viu uxore ,
femper uraen moruliter illicite JA- qucvenmeft, five
poftMatrimoniumconfummatumt five etiam poft loliim ratum , Ratumenim dat
dumuxat faculta- temadprofeflioncmemiccendam, aoo ver6adOrdiaes Sacroslu-
(cipiendos, ut fupra fuo loco vidimut. . s Hincfic, ut (kordmatus poflit
rcvocari alua uxore, poflitque ipfcrevocacioDiaflentiri, &redderedebicum,
ied, quia Ordini Sacroannexumeft Vocum, feu Pracccpcum fervandz Caftiucis,
pccerenonpoceric» ucinfimili »»wi».i6.diccum eft, & hic nouc
Pont.W./»4.9.r.l 5.1».?. » Qujd fi non revocetur? Relp.Tuncnontenebiturauidem
exfercdire ad iilaoi. Ordo enim validus mcrit6 idconcederedcbct , ( ut
advcrticCa(lr./><>. $. t».l.txExtr»vtit.A»ti*;ttt ,dtv»t».
)Pofletumen, fivellet, utdi- ximus».4.deprofcflb, uxore non confenticnte ; par
enim eftra- tio. Quamvisenimillaprofefliofuerit nulla; Ordo ver6 hlc fic
validus, umenobligatioreddendidebicurauxoriefteadem,cVex
parceOrdoSacernonpugnacexfe cum Matrimonio, nifi ratione _• a* • • r *x _ i ■ _
■ _ j • r<* iF . r% f. rT • m. /. t. contra nonnullos ciutos a SanchJ<4
y.dtnutr.d.^o.n. $. 4 Deniqueadvcrte,Gconjugatus, etiamMatrimonioaoacoa-
fummato, ad Ordinem Sacrum ( non ergo» fi ad Minores^afcendat fmc uxoris
exprclla licentia , in (ufpenfionem , feu irregulariutem incurrere ex jurc (/*
Extr*v.titati»tCL habec Pont .l.c.n. 1 . ; Unde ne- quc in
fu(cqptoOrdineminiftrare;nequeadSuperiore»promoveri, paric urnoaaccr non «mni
ic cum nuiumonio, niu rationc votiCaftiutis ipfi Ordini adnexi. SicrgoVotoProfeflionisnonob-
ftante, potcftinillocafuexferedire, poteft redire & Ordic £ut>*d mndtm,
tum Utintut Ctajttgii. cuinihilobftarepoflec, nifi idem VotumCiftiUtis. "
6 ProfetldvalidameiTeeamprofeflioncm, & przfcindcndoab alioinconvenience,
perfe licium, omnes docemus. Sed, quia tunc vinculumMatrimoniinondifloIvitur,
ide6, fi cognofcerct VirprofeflusUxorcmfuam, eciam profeflam, peccarec quidem
conCraVoCum, non ver6contra Juftitiam. IuCaftru< 1. difp*nf.
».i.w«B.3.quiaadhucillalua eft, fi evolaverunt ad Religionem
Matrimonioconlummato. 7 Eftaucemadvercendumid, quodSacriCaDoneSfC.rmn/^C.
ri'-T4/ nt t »n vx»r.ju£. flatuun t circa hanc profcflionem , ut fcilicet
ncnterconjugumpoTfit Religionem ingrcdi, niG uterquc ingredia- tur.
EtRcligioncmquidemS. Joannisfufficere, & lic ufu ferva- ri,
docctPonU.c.f.iXjw<.3.contraSanch.id negantem. Additur
UmeninprzdiClisTextibus, cuncnihilominus Virum pofle, uc
etiamUxorem(quicquidincontrariumdicatdeuxoreHurt. 1
traqucmagicOflr./u'.».9JReIigioiicmingredi, rcmai ro conjugc in fzculo , quando
concurrunc cria . X Prim6. Utconjux reliclus in fzculo fit fcnex . Senex autem
adhunccflcctumordioarieeric, fimasficfexaginUannorum, (ce- minaquinquaginta,
quandojam non folentampliusaptieflead ge- in fzculocaftiutem voveat
,Libere'tqueperfuamlicentiam difl ncrandum. Cztcrumincafibus particularibus
poteritEpifcopus, Virumab obligatione thori, & cohabicacionis, necrequiri,
iconjugumvalccudine, roborc, modovivcadi, arbicrari, Uxorprofiteatur, quia,
fioquit) i*t*f.Cnjn<utitdtt»Hvtr(. < $ Hacienusdefu/ceptione Sacroram
Ordiaum Ga Coniugis, quid Jumcumejufdemconfenfu ? Aflero,
pofleeosfufcipicumdiaoconfenfu, fedcumfimilibus
coaditionibusexplicatisan.S.Ncmpe, utUxorprius Religioncm profiteatur, aut,
fifitlenex, & de inconcinencia non fit fufpecu, Caftitatis Votum Gmplex
emitut. 6 ScioGHurud^.ii.<(«i»Mrr.</<(j,:9.docerecontraSaDcher, ut
Virad Sacros Ordines promoveri pbflit , fulficere , G Uxor manens
fpectauconjugum valetudine , adclle , vcl ibelTc dcbium (eneauccm'. ra»- 7
Verurn Digitized by Google 174 Lib. VIII. Dc Matrira. Tra£t. VII. DeOblig. 7
VcnlmproS»flcKfx pugnitC*ftropJ«i.}ji#/>«»/;i.}^.6. II.
NcccontrariuscftPontius^ Uk7.dtmM»m*n. e*f. rj. & *4. ».7. Fitetur cniro ,
«eraroeflclententiamHurradiin rigorejuris, dumdicit, Matrimoniura relidlz a
Sacerdote Gwro cfiequidcm fed jamex viconfuetudinis,nullum nunccoojugatum
permitti ini- validum, fcdillicituro, quia eft contra eorum Canone* noa tiari
Sacris , nifi prius Uxor profiteatur , vel, fifitvetula, caftita- eft, inquam,
coutrarius, quia&iple, &Canones, quosaffert, temvoveat.
Nouautem(utcolligoe*Pont./jt.7.aV»Mfr.»Vi,9. m>. videntur loquide Vidua,
quzdcditlicrntiam, lcu confenGc fui iJdebereaccedereliceniiametiamEpifcopi,
finonexrigoreju- Viri Ordinatiooi ■ lciensfibificprohibcri focundas Nuptias,
vel rij, eerteexconluetudine, ut in fiqpilidixi «.11. dcVidua, quzCaftiutera
(orte vovcrit: Lcgc diligeoter tum 8
Q^andoautemroododid»orfccundumCaflr^.}ji#j>»ii/.?.<.»3. ipfum,
tumSanch./^r. 11*11. )remanctVotoconflriaaUiorinfseculo,admonentDD. 10 Inquires
iterum . Sieveniatcafusfirailisilli, cujut (uprat- cumSinch.lik.ilJtmJir J.59»
.8. non pofleiplamcum fuo conjuge x.num ii.mcmini,hoceft, fi, promotoConjuge
inSaeris, Uxor Ordiaatomanereineodemcubiculo,uthabeturC*». £fi(e*fu> dtjl.
necReligionemingredivelit,necCaftiutemvovere, quid faciet 77. im mo prudens
confilium tradunt cfle , ut , ne in eadem quidem Vir jam Ordinatus ?
doraohabitet, adviundamfcilicctincontincntJzfufpicionem . 11 Refpondeo.
Sancb./<».7.«V»Mrr.»\t9.».i*.iit,Uxorem de- 9 PraetereihocUxorisVotumCaftiutis,
licecfit fimplex; ta- berecogiad Votum; ad hocenimemittendumfe obligavit, dum
roen habet hocpcculiare, ut, fiipupoft mortemfuiconjugisjaro
liberededitlicentiain Viro, ut ad Ordines afcenderct. Verum
OrdinaticontrahatnovumMattimonium, invalide contranat. Ca(lrop./.r.».i 9. ait ,
non poflecogi, ied ; fi Uxorpcut, debere Ratio, cur hunccffeciumpariathoc Votum
nune, non vero, ipli fuum Virum reftitui . Ratioeft, quianemounquaro coci in-
quandoconjuxinReligiooeProfeflionemeroifit.eft, quiaOrdini vituspoteftad
vovendaro Caftiutem . Utraqueprobabilis eft feo- Sacro, ad quem licentiam
conceflit ipu Uxor , debetur hzc reve- tentia. Verummibimagisplacet
hzcpofterior; tucturenim ma- rentia, neUxorcadem aliudraatriraonium ineat. Hanc
doctri- gisliberutem j Quiauraen Uxorfupponitur promififle, fe Pro- nam
habetSanch./i£.7.i<<M/rj<.40 ».i.quaro Azoif.i.U». IJ.r.l*. feflionem,
velVotum cmifluram. nolens deinde promiflionera affirmat, efleomnium,
Pont.iw.7^»».* jJi.io.umcn id negat.al- fervare «caufa valde rationabilis debet
acccdcrc , ne gravitcrpec- (erens, parefleutrumque Votum, & neutrum
dirimcre Matri- cet, nolendocuftodireSacrosCanonesinretamgravi . Sic puto»
monium lubfequcns, faneprobabilius. ut tbU.n x*. in Gmili putavi .
Inquiresperhancoccafiooem. Prirao, AnipfePresbyterGrz- i» IlluditeraCaftrop.
kcxitjt». it.cootrapluresDodlores ha- eui,fipoftmortemfuxUxorisaliamducat,
valideducat? Secun- bet,huncOrdioatumcumlicentiaUxoris, fednolentisnec peo-
dd,Anlicite?Tcrti6,An Viduaprxdicli GrxciSacerdotis, fiad fiteri,necvovere,iocidcreetiamineandemillam
fufpenfionem» fecundasnuptiasconvolet, valideconvolat, &licite? feu
irregulariuccm , dequamod6dixi«4. Ratioeft, quia io Sa- Refpondeoad Primum.
Docet Petrus Arcudiu» Ht.jMmstrim. croTextu ( ZxtrMvmt.AmtiauJ* v»tt )dicitur,
eum incidere in di- *.4-MatrimoniurafecundumPresbytcriGrarcivatidumefle(licet
flam fufpenGonera , qui, aliterquim Sacris Canonibus noveric
tuncdidlusPrcsbytcrfitrepellendusabexercitioOrdinis, fi velit convenire,
SacrosOrdinesfufceperit. AtSacri Canones reqoi- ipie,
velUxorpcrfiftereincoMatrimonio)quia, inquit , necip- runtaddidtosOrdines non
folum licentiam Uxoris , (ed ejuspro- (cemifit ullura VotumCaftiutis,
necadeftCanonMatrimoniiiro feflioncm , vel Vorum . Nouumenillud fnoverit ) fi
enim boru illudinvalidans, ledumen, quiafit Bigamus per lecundas Nu- hde
inculpate Maritus, fupponcns Uxorem Canones fervaturam, ptias,
meritoprivaturexercitio Altaris. Ita ArcudiuscontraCa- promoveatur,
nonputoeumforc(ufpenfum, quia fic non novic riophylumpuUntcmhocMatrimoniumefteinvalidum.
leordinaricontraSacrosCanones. Sedprofed}6, ne przdiduio- Rcfp.adfecundum.
Sacerdotemprzdidtumgravirer peccare, commodaeveniant, praxisefle debet, ut
prius profiteatur, vel fccundasNuptiascelcbrando. NonlblumenimCanonei Grxco- voveatUxor,
&deindeMaritusprorooveatur. rum( utcolligoexallatisab Arcudio citato) illum
faciunt Biga- II Denique, utViradEpifcopatumafcendat, requirunt ora-
mum,euodemqueSacerdouliexercitioprivant,ut didJumeft, ve- nin6
jura,utUxorReligionem ingrediatur; ad Cardinalatum ve- rum etiam vocant illas
Nuptias illicius , illegitimas , ncfarias . r6 nihil aliud eft opus, przter
illud, quod adOrdines Sacros necef- Refpondeo, adTertium , validum
efleMatrimonium Viduz Uriumefle, hacleuusdefinivimus . relidtza PresbyteroGrzco,
utetiameflelicitumilucomraCa- riophylum, qui videturhoc Matrimonium damnarc,
docet his $• III- §l***d wtmm fimpltx C*ftitMtii. Verbis Arcud. let.cit. ^«eJ
S.uer.UiHm -jiAx* ivifnnn.i* Veta mmi- mitrMmf*M*t,***titiuftdvirtutiitlt. I
/^\ Uemadmodum p.i . indicavimus, pofle conjuges mutuo Confirmo , quia
Sinch.lik7JtmMtr.cf0. m. f. ait, liciteViduam V^.itnlenfu r cc]ibi-m vitam
jgrr<- , fic poterunt Voto feCa- Sacerdotis(ecund6nubere, <i
nonconfcnfitOrdinationifui primi (tiutisaftringere; eadem enim eft ratio de
utroque : recoleumen viri, &probabileefle, etiamlicitefecund6nubcre, quando
U- cautionem, quam ibidcra adnotavimus, ut itemilla, quxhuc xor nefciebat, id
fibi prohibcri . Scdaudio, Uxorcscommuniter facere videntur, quzque in
przcedcncibus per occafionem func nonfoleredarcejufmodiconfcnlum; qu6d fi dent,
eas nefcire defioita. eiufmodiprohibitioneranonvalenditranfireadfccundas
Nuptias; » Siquisriteuxoratus,deindcob imnedimenturaimpotenti*, ergo,
&c.Supponimusautem, didtam Viduam nullum Votum quodcreditumfuitperpetuum,
Profeflionememifit, velOrdines Caftiutiseminflc , utcerteemitterenonfolent.
Sacroslufcepit ,quidfacietincafu ,quodeindeapparcat , euracfle Confirmoiterum;
quiain dubio, an emiferim Votum , & in potentem? redirene poterit,
acdcbebitad Uxorem? dabio, quod cxillat lex, lcu przceptum, mclior eft conditio
? Refpondeo, rediredebcre, quia prsevalet validitas Matri- mezlibcrtatis,
atqueadc6nonobligorillarafervare, utdeLege monii rite fufcepti . Verumid, &
mulu ad idem facicntia late dubiadocetSanchez/«*.i.i»O»r4i.r.i0.iMi. J».
&de Votoa»m. \6. profequiturDiaoay»f.i i.n. yttltl.?, Cumergo, ad minus,
ultcmdubiafit Lex hzc, velVotum de Etjaroad
finemrr»a4/i«»».W»»»«rri«M»»,fauilc. feliciterque abftinendoifecuodis Nuptiis,
quoad przdidJam Viduam, ipfa pcrveni; Idauod SumraoD-oacceptumreferens, (imilcm
felici- non obligabitur. uteialludJofisLecloribusmeisabeodemenixeprecor. t DE
CONTRACTIBUS IN PARTICULARI, Q.UOS DIRIGIT JUS NATURALE. LIBER NONUS, A , qu£
pro praxi fcireoportuit de Contraclibus ingenerejn lib.8.Dccal.tr.j.c. 6.
indicavifatis : Nam propterea, iisnonrepetitis , adpeculiares Contraclus
explicandos nunc opportuni defcendendum efl. E L D B
CONTRACTU MUTUI – H. P. Grice : « What contract is NOT
mutual ? », & de Ufura. CAPUT PRIMUM. Dc Mutuo. I. §luii fit
mutuum. 1 Tl TUtuum, quodficdicitur, quiiitMtt Tuum ft: coramo- lYlde deliniri
poteft in hunc modum. £.* tr»iiti* rtittufifltntis iuPinden, utMaflz Argenti,
s*mtnt utPecuoiz, & Mtnfu- t» , Ut Vini, Frumenti, &C.
Sftrteuftr*»dift»tuttttmfortt*ni*n- dtminfntgintrt.
Hancdcfinitioaem/i&-8-'»i>'r.rr-3.c8.$.i. explicuimus, nunc duo
recolamus, vel expliccmus : Altcrum quoad tempus Mutuutn reltituendi , Alterum
quoad illud ( t*ntu»dtm . ) » MutuaUriusCeneturreftituereniutuum temporeconftituto,
velpofteiusufumcompletum, nonautemtencturreddere antei,
quamvisMuiuumimutuantcrepetarur. potelltamen antea red- derc, livelit. Nain,
uthabeturin Jure, l.$utd i» diimt ff. it ftlmtunibui. Quotiesingratiamdebitoris
apponitur dies (ofutio- rtis,
potell(utvultNavarrj»X»ii.f.i7J».*io.citansAng.K.U/iw*
i.».j6.;debitoranteillumdienifolverc; undefit, ut in contra- Cta Mutui crcd
itori non liceat obligare debitorem , u t ipfe debitor
jiequeatantediemfixumfolvere. Ratioeft, quia, Mutuinatura poftulat,
utquamvisnonteneatur debitor debitum folvere ante przfixumdiem, in fua tamen
potcftatc fit, illud antei folvere , quiaintegrumlcmpercfthomini, rem, quz
Domino debctur , eidemconfignare. QuddGMutuaUriusprac6«otempore nonreftituat,
& propte- relrautuansaliquoddamnumpaciatur, teneturin confcientia il-
Judrefarcire; Gcutietiam teneturreftituereea, quzmutuansin-
{umpfitinrcpetendoeiufraodidebitum. Ratioeft, quiatuncmu-
tuatariuscaufaprzdlctorumdamnorumeft. Anautemis przmo- nenduslitdeintercfle»
quod fic.mutua iiti,diximus latis/i&.8./n !>«-. Tr. j.f.8.jr.j.». 9.
&iterumdiccmusmoxinfri r.J. e, 3 Scdquid,finullusfuitprzfixusterminusadreddcndum
mu- tuum. Refpadhuc non pofle mutuante ftatim repetere, fic enim nullum fuiffet
mutuum. Tunc ergo vel excircuftantiis, vel Judicis arbitrio ihtuendum
eft,quandonam poflit repeti,ut notat Menoch^t* Arbit. /.l.r.ll.Tiraq /'» l.Vt
nMnqu*m».\\ .C.it rtvtetni* Dtnnt. aliique • 4 Siforcc
confeflusesperlcripturam» etiam publicam ■ te re- cepiflenuroerac6peeuniam
mutuam, lpe, quoa cerc6 tibi eflet numeranda, quztamendeindetradiucibi non
fuit,quaexceptio- neucipomsinforocxterno, necogarisreddere, quod nonacce-
pifti( naminintcrnoclarumeft, tenon obligari (lege fuse apud MoU joa. de Lugo
it JnfU.i j.», %. aliofque . T*»tundtm ttftautnimm i» Muttu. J
Jamveroaliquantolatiusexplicandumeft illud (tuntunitm)
exquaparticulamaximedifcernitur, quandonam inmutuoinvol- vatur Ufura; fi enim
plus requiras.quim fit res mutuata, commitcis ufuram,
uthteexplicabimusinfcrius. 6 Certumautemeft,ei,qui mutuar pccuniamauream,(
prefcin- dendoipacto)juftecommuniterreddiargenteam , velzream, fi tantundcmin
valorereddatur, &exeaminutioris pecuniz rcd- ditione nullum damnum fequatur
mutuanti . 7 Atquzripotcft, anpoflitmutuatorprztendcrefibifieri (up- Re(p.
affirmati ve , atque ade6 pofle exigere pccuniam cjusratio- nis,quain
numcravit,velaliquidproportionatum petere, quoipfi damnumcompenfetur: imm^etiampoficpaftumfacerc
ab initio mutui, ut fibi cjusrationJs rcddatur pecunia,quam dedit. Ratioeft,
quiapecuniaaureautilioreft,&pretiofior,quimargcntea,&hzc, quim
zrea,-ncc tcnetur mutuatorgratis pri vare fe hujufmodicom- modis,quz funt extra
ipfum Mutuum . Ita SyU.VJotutita.t. Ang.
V.Stlutitn.i.Kilt.inl.Pnul.u.l.f.Deftlutitni, aliique. 8 Contravcrd,
quiroutuacueeuniam, puca.zream, licitene poceltexigere,
vclpa£tumfarereucdccurargentca, vel aurea? Rcljp nequaquam;cum Navar./» M*»e.\^
».116. Jafon.aliifque inl.i ff.it rtbutvtniitii. quiaimponerctonus
Debitoriultradebi- tum,leuultraIorcem,ptuscnimvalet,utdittumeft, aurea, quim
argcntca, & hzc , quimzrea. Sedcertc,incidithiccclcbrisdubitatio;quid
faciendum,quan- d o rcs mutuata d iverfimodc valet tempore accepti , quim
tcmpore foluci Mutui . Sanc de hac inftituere particularem paragraphum di-
ftinttionis gratia operz pretium erit , quod jam facio . §. II.
Dtiivtrfutttvnltriim M*t*t. X T TTdiflinfliilsprocedamusjIoquamur
priusdepecunia, tum U derebusaliis.habctenimfuasquzqiproprias difficulute*.
$uo*d Ptcunuun, 2 TitiusdeditmutuosCajocentum V.G.quos vocant, Zicchi-
nosaureos, quorumfinguli, tuncvalebant viginti Juliis. Nunc ver6,
temporeprzfixitcrminircddcndi, valent eorum finguli, viginti quinque luliis .
InquiruPrim6. PotcritnejufteTitiusnuncexigerei Cajocen- tum Zicchinosexauro?
Quid Iecund6 . Si contri, hoc eft, fi tunc valebant Juliis viginti- quinque,
nunr vcro lolum viginti > Hzcautcm Inquiro , quando nullum przceflit
padum,nam , an licite poflit paclum aliquod prz-
cedere.dicammoxia.o.ieupotiusadverto, idem, quoadhocpa- flum, dicendum efle dc
pecunia.quod diclo n. 9. dicetur de rebus . Refp. ad primuin , negati ve i
folum enim poteft tot exigere,quoc complcnt valorero antiquum centum
illorumaureorum . Contra ver6 Refpondcoadlccundumaffirmative» potcritenim
exigeretot, quottunc mutuos dedit, vel eorum zquivalentem valorem. ItaMol
J17X.w 7.cclatiusi.J11.* nu.x.Oontt.itCtU. Mumifm*tumt f.7. $.»//.».}. \
Ratioutriulquerefponfioniseft, quia valor illecrefcit, vel decrcicit
Dominopecuniz, qui fane nunc eft mutuaUrius : i mu-
tuoenimtransferridominiumreimutuatz, non veroincommo- dato, diximuslatisaiibi :
ergoilliejusutilius, veldamnumce- dcredcbet . Przccrei , MutuaUriusdebet illud
,quod ipfi mutua- tumfuit, atipfi mutuaufuitpecuniafubrationepecuniz,fccun- dum
valorem temporis, quoacceptum i fefuit mutuum , non ve- r6 lecundum valorem
temporis , quo mutuum reddit, ergoillum valorem debet non
hunc,quiafoIumdebctuntundem . 4 Confirmaturex <*? Cumciimde
cfny»«(,uLidicitur,Crn(um efle folvendumlecundum Moneumpriorem ,& non
pofteriorem , quzfortecurret ininorij valoris, & txt*f.CumC*ntnkiitttitmt
ubi dcccruitur, penfionem efle folvcndam juxta zftimationem prioris pecuniz ,
quando impofiu eft penGo . J Scioi Nav.wX»»^.! T.n.l9^.& inCemmnU.dt
C*mhiitn*.*$. oppofitumdoceri,quia mutuator,f aitjeratfervaturus fuam pecu-
niamufq;ad tempus,quo valorerataugcndus. Sed nihildicitcoo- tranos:
NoseniminhacCondufionenonloquimur de alio tractu,
quemquispoteftcclebrarccummutuauriocirca di emergens,vellucrum ce!Tans,de hoc
enim inferius agemus : neq;depac.ioaliquojufto,quoconvenifti,cumeodem,
utcibifei per dctur valor przfens pecuniz.five criefcat , fi vedecrdcat in po-
fterum,dequo mox dicam ». 10. & denique , nequede illocafu,quo forte commodas
tuam auream pecuniam ad ornatum V.G . quando certeeadem erit in individuo
reddenda,quia tnnc pecunia non iun- giturmunerepecuniz, fedrei; folumenim
loquimur de mero mutuo, rationecujusexallatadoctrinadicimus, non debcri tibi ,
nifiuntundemejusquodmutuafti, quod certe eft Mtal Digitized by Google 176 Lib.
IX. De Contraa. Trafrl. DeMut.&Uiura. ilorccxigit, nonpotcnc mutuatarius
denegare folutionem , to, qu6dverenunc dcbcat, ut fupponimus, cutn fuppona-
st.mpusaliquod, quodimbibitumeAincontraaumutui, efle f>ucAi Res. 6 Quatnvis,
quoddcpecuniadicxum eft, ratelligendumetiam
fitdealiisrebusfunclionemhabentibus; undc, fimutuafti men- furam Tritici ,
contingatautcmpropternovam v.g. Pragmaticam menfuramaugeri , veldecrelccrc,
lemper tibi debeaturea roen- fura, quatumutuafti, utpatctexdidis, quiajus habes
femper adtantundem; quzftiotamenremanet, quando non orevit qui- dem , vcl
decrevit meniura , fcd quod facpc foletacciderc, quando decrefcit, vel augetur
ipfum mutuatz rci pretium, mutuavi tibi mcnfcluperiorequatuor v.g.Frumcntimodios,
qui tunc valcbant aureislex,nuncver6valenc,propterabundantiam, tribus aureis,
velproptcrpenuriam, ocio; poflumnenunclicitiexigeremodios quatuor, quocunque
undem pretio ii valeant ? 7 Rclpondco . Si nullum przceflit pactum , dcbebit
mutuau- riusfemperreddcrequatuorraodios, & confequentereofdemtu
poteriscxigcrc. luheWib.x.caf.xoMnb. 17. num. 1 jo. Ratio eft, quiaitaufu,
& confuetudine, &quaG virtuali pado intcr mu- tuumcelebrantcs,
reccptumeft; utnimirum, (Inulla przceffe- ritcontraria conventio, resdcbeat
reddi in pari bonitate, &men- fura, abflrahendoi prctio; cgocnim, quando
libi mutuum do modiumfrumenti , modiumirutnentifempera te mihi rcdden-
dumcxpeclo, quidquidlit de prctio. Non fic, u mutuopecu- niam,
quiatuncfeeunduraejus pretium, ejulque valorera prz- fentcm,
quicltdcelfcntiapecunizmutuo, non ver6 fccundum maftam iplam materialem . Sotus
ij»44> Mift.is- ( c«< *dde Petrum i Navarr./. *. nu. zji.
Palud.r«i4r.>7.9.x^.4.)docet,inhoccafu, quandonullum prae- ceffitpaflum, pofle
haberi rationem valoris , quieft tempore,quo celebratur mutuum , &huncexigi
poflc. Verura contrarius cft nfus, Sc virtu.iV luilurn , utdiciumeft. 8
Obiicies. Si hzc cflcnt vcra, mutuans, quando non fuit terminusprzfixusad
reftituendum mutuum , uve explicite, fivc Ucitc , utfupradidumcft ,
pofletliciterepeterefrumenturo.vi- num, oleum, &c.eotemporc, quo videt
eapluris valere, quod videturdurum. Refpondeo. At non durum viJetur eidem Soto
lib.6.9.tjtrtie.z. &Molinz, d.$t t.Mum.z. Nam fibi dcbet mutuatarius
imputare, quodpriusnonfolverit, quandofortc minus valebat; £t licuti fi
mutuatariusfolviflet, quando mious valebat, non poterat mu-
tuansilludnonacccpurc, iu, fimutuansnunc, auflo frumcn ti valorccxigit,
nonpotcrit mutuatarius denegare folutionem pofito, qu6dverenunc dcbeat mtis
rranfaflum 9 Diximus, fi nullum przceflit paflum, nam fi hoc ptzceffit,eft
diligenter expendcndura , an illud fit juftum , & fervandum . Qua-
tuoreniminirimodisidpotcll. Prim6, ut, fivc crefcat pretium frumenti, v.g. li
vc decrelcat , totidem menfurz reddantur. Sccun- d6, utfifrumenti valor
decrcfcat, rcddatur untum , quantura zquivalctvalorifrumcnti, quicurrit
tempore, quo datur mu- tuum. Terti6, utfifrumenti valor crefcat, reddatur Untum
, quantumzquivalctejufmodi valori aucfo. Qyarto, ut reddatur ablolute tantum,
quantumzquivalet valorifrumenti, quicurrct tcrnpore , quo rcddctur mutuum . 10
Dicojam, primisduobtisroodisjuflumeflepaflum, etiam- fi illud incas, quia
przvidcs minus, vcl magis valiturum fru- mentum. Ratioeft, quia Dominus habet Jus,
tum ad illas fuas menfurasabfolute, tumadcaldemjuxupretiumprzfcns fui fru-
menti; crgo, velfccundum mcnfuras, vel (ecundutn pretium potcrit pacifci .
IuSanflarel."» mnnufmft.deiiintrAil. Mutuitst.6. dub.t,. quod apud mc
habco . At in tcrtio modo ex przdiflis. Dico, nifi adfit alius titu-
lusdamniemergcntis, vellucriceflantis, efle patium injuftum. Ratiocft ,
quiatutionmutuas, necmutuarejullc potcs, fecun-
dumvaloremfuturumnonexillentcmnunc, ad illum enim nul- )um Jushabes.
Dcniqucinquartomodoidemdico, quandoide6 ejufmodi pa- clumabfoluterlit
.quiaprzvidctur pretium forcaugcndum ;nara iecuseflet, fi par fit periculum,
quodcrcicat, vel dccrelcat : tuncenimnoneritulura, icd ludusfortis : & erit
limilis primo modo jam allato. it Exdicliicolligipotcft, an juftc pacifcaris ,
uc.tedanterem veterem,v.g. frumentum, vcl Vinum vetns,obligcsmutuatarium,
utrcddatnovum. Diflingucndum enim elt , acdiccndum, lihzc
obligatioafferataliquodgravamcnfupra mutuumacceptatum, iu- iuftumforcpadum ; fi
non affcrat , forejuftum. Quoniam igitur plurisvalet Vinum v.g. vetus ,quam
novum,rum, contra, pluris valcatfrumentum novunvquim vetus; idcd de Vinopoteris
(fed ccrtc nolcs dicfumpaclum relebrare, non vcr6dcfrumento;Pa- ri igitur
mododifcurredefimilihus . 1 a Qu6d fi libcntcr a mutuaurio redderetur novum
frumentura pro vcteri mutuato, quia ipfi id fitfacilius, & nullum ipfi
dctri- mentumaffercns, libenterenimnovumzftate rcddcre juvat ex fua mefleillud
, quod habuit hyeme i mutuante , non erit illici- turn, fiprzccdat
padumdereddendofrumcntonovu, quia tunc
nuliumjravamcn,utlupponimus,fitmutuatario. Lcge Molinam 4.1 1 M. 1 a loquentcm
de re limili , idcft dcrcddente liberc, & fi- nepropriodetrimcntopecuniara
aurcam mutuanti zream, ncc omitus noftrum /*.8.x>«r«irr.jx.8.S.M.n. i) Dcniquenota,hancnegotiationemcirca
vetercm,& novam rcm poflc in alia figuu fine ullius ufurz pcriculo
ceJebrari, fi nimi- rum vendas nunc Vinum , V.G.juftopretiocurrentj ,
&anticipa- to pretio item jutio cmas Vinum, quod novumcrit tempore Vm-
demizpretiotunccurrenti, quodcerte minuscommunitet crit, ut colliges cx
diccndis intra , pradertim .• . -\ . ■. • . 4 III. An, r> tjiutd» fit
frutftum dc dutd» M*tuo> 1 A ]o Prim6, aliquo tandem modo adcflc pracceptum
de /Vdaodo Mutuo. Ratioprzcipua cft, quia eft przceptum de facienda clcemof yna
ex treme indigenti ■ ergo 8c przccptura de dandoMutuo.
AntcccdcnscftcCTromffccundumCaftrop.r. i.rr. 6Mcb*ritJ.z.f.i.n.i.
)laltemexearatiooeuniverfali, quod pro- ximuseftamandusre, &vcriutc, id,
quodnon fervat, qui ei intanuneccfliutenon luccurrit. Confequentia probatur,
quis idc6dandacftproximoeleemo(yna, quia obligamur excharitate
fuccurrereiodigenti io extrema neceffitate; crgo, fi proximut
noftromutuoindigcbitadiuam ncccllitatem lublevandam, illud dareobligabimur. 1
Dices. HacdoQrinapofita, veltolliturprzceptumdedanda Eleemofyna , vel tollitur
przceptumdedando mutuo ; crgo, Ccc. Antccedeosprobatur, quia Gradix
harumobligationumeftfuble- vatioindigentis,nunquamdivcs voletdareclcemofynam ad
ejuf- modilublevationem,(ed Mutuum;ergojam tolleturdc medioprz-
ceptumdedandaeleemofyna. Contra, fi aliquisnoo volct dare mutuum,(cd
femperablolute, &gratisdonare, cum fic melius
fubleveturindigens,jamtolletprzceptumdedandoMutuo. Ad-
de,enafcipoflcinconvcniens non tolerandum, nam Divesavarut femperdiceret
extreme non indi^cnti ; Fttter, d»bttibiMMtutim , <jucp*ihjjm fubltVAbo mam
inditemtijm cxtrtmtm , cuidUio Pauper acquiefcereobligabitur , acceptandomutuum
pro tcmpore, quo pcrvenict ad pinguiorcm fortunara , tk fic non potcrit
abloluteac- ciperequidpiamocculte, etiamincxtxcmanecefliute; fed fem-
perfubrationemutui . 3 Refpondeo. Nonnulli totum huncdifcurfumapprobant,di-
cunccoim,tibilolumcflcprzceptumdefublcvanda inopis nccef- litate,quocunque
tandem modo fublevcs , five donando , fi ve mu- tuando: fcd nonutisfaciunt.
Dicocrgo, nontolliprzceptumde dandaeleemofyna,quia,quandopaupcrcft
indigensextreme cum nullafpeproximaaliquidhabendi, tu non potcscligercmutuum,
fedobligarisabfolutedonare: &pauperillc accipere, etiam oc-
culte.potcftabfolutejctiamtenolente.quiainextrcmaneceffiute omniafuntcommunu,
Miib.S.inDiejl.tt*a.\.t.6.§.t. diximtu. Nec tollitur przccptum mutuandi , nam
in cafu,quo pauperextre- Ipem proxi mcindigenslpem proximam habct aliquid
poffidendi ( propter quamfpcmnoncritpropric, &vereinextreraaneccflitate. ) Tu certc potes non dare mutuum , fcd potes
cligeredonareclcemofy- nam. Vcrum,fituncidvelis, commutabisin mclius przceptum
mutuandi,non ver6omnin6tollcs( mclius Ci)imcftdonare,quim mutuare) quz
profccl6commutatioinconvcnicnsnullum afTc-rt, namproptereii»«m.i.dixi,
eflepreccptumaliquo Undcm modo mutuandi,
idcfl,ialtemzquivalenterpcrmutuuminclufura in ip- ia donatione . Ad id quod
additur,jam patetcx diflis . 4 Ajofecundd, Principcspoflc penuriz temporc
divites co- gercad mutuandum, V. G. ad mutuandum hycme frumcntum
populorcdditurozftate. Ratioeft, quiadivites poffiinr, ut ha- bct G lolT c*f.
Steut. V. hfaricntiym diif. 47. & Covarr. Iib. X. vnreeer. iAf.\
4.»jua.r.cogi tcmpore ncccflitacis ad dandam indigcntibus eleemofynam, ergo
muit6 magis cogi pofluntadMutuumfubmi- niflrandum. Adde, pofle qucmpiam in
aliquibus cafibuscogi ad vcnden- dum, vel locandum ob comraunc bonum , ut ex
omnium fcn- tentia docct Co«arr.i*/W.r.6.f> 7. AfHittus in Prcccm.Cmfium.
au.j. iv.io.aliiquc. Ergomult6magisad- Dc Ufura, quoad ejus naturam. §. L
S*idfit, & qHMufUx qtm? r /^OnncxamaximeeftUfuracutnmuruo.- eacnim toU fun-
VJdaturinmutuo, &ficdcfinitur: Eff luemm , ijutfi tum ex mutuc,-j
.<m»/ui.Nutaautcmi)Iud, tcliclnnoc. Abbat. aliifque i» Rubrje ( ■furn n.t. (
vi mutui ) in quo coofifiit eflentia Uf urz, u t mo- d6 nota vimus c. 1 .§. 1
.n. - z Aliaautemeft Mcntalis, quzfolaintentioaehabendilucrum
exvimutui,committitur. AliaRcalis, quzrcipfacommittitur , ideft acccpto re ipla
lucro . ? AliaExprefla, quzfcil. pcr expreflum padlum habendi lu> crurofit:
AliaTatit.t, quz pcrtacitum. 4 Alia Paltiata, cumlcilicct committitur fub
Pallio alteriu* contracTus, V.G. Venditionis, Locationis, Dilationis , quatn
crcditorconcedttluodcbitori , &c. AliaClara, cum fcilicet fine ulloinvolucromanifcltclucrumquispctitcx
vi mutui. Pattiaum vocamuscommuniterufurara virtualem,Clarara
vcr6appellamu& Uiunm formalem . j NonoulliadduntaliamdiviGonem, inUfuram
lucratorkm ^ Digitized by Google quzeitjamdicla, inqua fcilicet lucrum
intenditur, velexigi- tur; io Punitoriam, per quamfcilicetdansMutuumobligat Mu-
cuaurium, ut, fi non reddat Mutuura tcmporeprzfixo, incidat inpcenam
folvendialiquid Mutuanti,- in Reftauratoriam, fea Cotnpcnfatoriam, perquara
Mutuansaliquidexigit,utrellauret, feufibicoropcnfctlucrum, quod ipliceflavic,
vcl damnum, quod ipliemerfit, rationedatiMutui . Cumautemuos, ( utetiamfa-
ciuntDouorcspaftimJ deUfuraloquimur, loquimur deLucra- toria; namPunttoria,
& Reflauratoria vcreUlurz nonfunt , utexdicendis patebit. $. II. A» , cr quo
Jnrt Vfrnr* frtbibit* fit ? I TUsCivile, quodconcedit, five ( utalii
meliusfentiunt, ) I quodpermittitfimplicemUluram, ( dequarelcgeDocto- rcs Bart.
/. i .Cdt i umm * Trin. Co var. /. i .iur.r. r .* .6 Lellium / io. d»k+-n.i
i.ahofqj correctum cft i lcgeCanonira in ret.nt. dr i \{u- rit,
iciaCUm.frim*t*dem , & *iiii juxta multa Siax Scripturz loca,
przfertimilludLuc.6. Mutnmm d*tt , mihilindt fftr*ntti . Uluraumeo ufurarum,
feu, utvocaturiGrzcis apudLcflium U. Anatocifmus, (
ideftquandolucrumadiiciturforti, undelu- crum habitumex Ufunpariataliud lucrum
) cft etiam in Jurc Ci- yiULPUtutt, l.Vtnuu*, C.de Vfurit, prohibitus. i
Vcrumenitnvcrdeftnedefide, UfuramcfleilHcitam ? Rur- fus elt ne de fide, illam
non folum Jure pofitivo , fed etiam Jure na- turz, illicitaraefle. Refp.
Omnesconveniunt, defide credendum , Ufuram efte iUicium,
idquepropterlocaevidcntia, & mox afterendar.J. §. ijs.s.
inquibusiddefinitur, in przdidtisSacris Tcxtibus. Elle autemillicium
Jurenaturz, umetfiBannez putet, etiamdcfi- deelle; Salastarocncumaliisnegat,-
folumenim hipuuoteum, qui contrariumnuncdiceret , fore non quidem Hzreticum,
fed Tcmenrium, Erroneum , Periculofum ; a quibus umenCen- furis voluiflera ,
jtetiamhiabftinerent,- cumTheologi valdela- barent, (utviderecftapuddeLugod«/Vijrj«,.aj./lr#.].
) ininve- niendarattone, quae id efficaciter probct. X Porr6 ex duobus
principiis ratioejufmodi naturalis, qualif- eumquceafit, duciconfuevit.
Alterumeft: In Mutuo exgra- tuitavolunute, & mera Donatione
Mutuantistnnsferri domi- 'ttium rei Mutuatz in dominium Mutuaurii , qui umen
remanet obligatus rcddere tantundcm (uotempore, Alterum, Nonpoflc
teaceiperelucrumexrealterius, nifi exaliquo titulo illud tibi debcatur.
Hispofitis, fic formatur ratio : InMutuononinveni- turtitulus, unde lucrura
fupra fortem exigere poflis, ergoinju- tieilludexigercs. Antecedensprobatur,
quiaex priore princi- pioinMutuo transferturdominium rei Mutuatz in Mutuata-
rium; Ergotoures, ejufqueufusjameftMutuaurii, licetcum
obligationeuntundemrcddcndi . Si ergo tou res , totufqueeju» -ufuseftMutuaurii,
quodnamcritinMutuo caput, exvi cujus iucrum acciperepolris? Quare, fiillud
fumeres, ex re aliena contra fecundum principium fumercs . Sedhzc,
&refponfionesadillafuGusagiuntur apudciutos . Nos, adpraxim lemper
collimantej, ejufmodi diipuutiones , non adinodum ad eam rem neceflarias ,
libenter prztermit- §. I. 177
tuauriibencvolencia, gntitudine, libe ralitate , amicitia ; qu;m- vis
intentionem habeat nonmutuandt, fire f perata careat . Ra- tioell,
tuinquiaidnoneftexigerelucruroex viMutui, unquam exjuftitia,
inquoconfiftiteflcntiaUfurz,- iedcx riuteriui ti- tuli, quem
vereadeflefupponimus,- tumquia quiejufmodi gra- titudintmintendit, rem
honeliam, & redlz rationi congrocn- temintendit. Nampropterci
potcritMutuaurium cxcitare, Sc rogarc, ut fcgratum ollendat ; exciuteuim adtd,
quod hone- iiumcft . IuMol.W jOf.».}. LeBJjKcmf io.»« i8.aliiq; Atfertur
iMolinaexemplumdemutuantepecuniamPrincipiad fiiiem , ut abilloohtineat orhxium
, veldtgnitatcm ex Principis libcraliu- te: isenimquamvisprincipaliterofficiurnintendac,
non pro reieftUfunrius, quianonintenditcxvijuftitiz, fedcxvil ralitatis. Nou,
hoc (£xvi7«jf/>(*)includiinDeicriptioneUfuiz,ibi ( txvi Mntui)
Hludcnim(i»)figniiicacurgentem, ckomnimo- damobligationem, quzefiiplilltmaobligatiojuftitiz.
j«s Hichabeprzoculis Propofitionein 41. intcrdamnaus ab ""3"
Innoc.Xl. quzfichabet: Vfur* nttttfi, dum iltr* fertem eliamid exipiur ,
fntfumm tx benruelenti», & t\r*tttudine deiitttm, ftd felum Ji exigmur
tunqumm ex jmRiti* debitum . l Obiicies. Lucz 6.dicitur.- Mmttenm d*tt ,
nthiltnde ffermn. ttt: & taC.Cemfi*lieitd*Vfmriit dicitur elle Uluram, dare
Mu- tuum ex fpc lucri principaliter, non vcr6 ex fpe lucri minus prin-
cipalitcr, ergoomnemfpem, faltemprincipalicer 1 4 Illudnonomittendum. An fempcr
prohibeaturUfura fub tnoruli , anpotiiuinipfadeturparvitasmaceriz,
cicconfequen- tertunc committatur folumculpa venialis? Conftanter aflero ,
ipfam ex gcnerefuo efle fub moruli vetium , adefle nihilominus parvitatem
materiz . Ratiopotiflima , <Y convincens eft, quia totaejus
malitiacftcontrajufticiam : achzcadmittic parvicatem rnateriz, exomnibus;
utpatetinfuranteobolum, V.G.velin infcrentedamnumleve, iudcLugo, d.ij de Jufl.
n.iji. 5 Diana, ^.j./r^j-^.jo. propteraudtoriutem Alphonfidc Lcc- nenegantis,
inUfuradari parviutem materiz, oc exeo argu- mento, quodquidquidfortiaccedic,
Ufuraeft, Diana, inquam, hancrera nobiscogitandam reliquit. Sedncamplius
(oro)quis cogitet, idqucpfopterrationemanobis moddallatam. Rclpon
deaturqueAlphonfoin huncmodum: Quidquid adiicitur forti , cflequidem Ufuram.
fed exiguz materiz , atqueadcdpeccatum ':, ficuti quodlibet furtum, etiam
facrilegum, reiEccle- — aceriafiartum eft, & Sacrilcgium , fcd veniale. in
Mutuo Ufuram ccrtd continences . 1 T Ntresclaflesdiftinguocalusad hanc tradtationem
de Ufura JL pertinences, nimirum Primd , ineos cafus, quicerto U-
furamnoncontinent. Secund6, ineosi qui , cert6 continent . Tertio, ioeos,
quifubcontroverfia. Incipiamusiprimisin hoc capice,
traduturidealiisfeparatimincapitibus iubfequentibus . §. I. Lucrmm tx Mutue
rmttem* trmtitudinn . t T^TEcpeccat, necobligationemcootrahitreftituendi,fi mu-
JlN tuetquisintendendo; jr~ ' T*mi. 2em.Il. tU Stcrem. cxcluderedebcmus,
neinUfuram Refp. Illicitumefle, aliquid fperareex mutuo, tanquam de- bitum ex
juflitia , & quidem , etiam fi fperes minus principalitcr,
quiaadhuccommittisinjuilitiam, cumlucrumaccipias finetitu- lo, non
verdcflcillicitum, Iperare aliquid nnquam co.tgruum exgratitudine;
Illudergoprohibetur, non hoc. Unde, quan- do przdictum Ctf Cenfulmii ,
dicitliccre, fpcrare lucrumminus principaliterexmutuo,
femperintelligendumiueft, ut fcnfus fic, licere, illudtperarc,
nonunquamdcbitumex Juftitia, fcd Unquamcongruumexgratitudine, &amicitia
dumtaxat. Vidc omnin6, quz dicam iniri (.4.5.1 & e. j ^.4 } Duotamenfcopuli
liintin praxi diligentiflimedeclinandi . Altcr, nefiatpadlumantci»
Alter,ncfitquisnimisimportunus inpetendolucrumexgratitudine.
Quamvisenimpactumftat cx- prefsc, utlucrum dcturex gratitudine dumuxat, 8c
quamvis mutuansfolum utaturprecibus, undclpeculativ^ non videatur
ficinducimalitiaUlurz, umen, quia ut vereeffugiatur injufti- tia,
Mutuauriusexmcra, &pura libcrute, & voluntatedare debet,
quzlibcrusfacileinprzdicli« fcopulis violatur, Sc in- fringitur, cumillud
paclum antei fadum, & imponunz illx preccsoftendantinvoluntarium,
&multo magisfi Mutuaurius concipiat timorem, nealiavice difiiculter
inveniat , qui mu- tuet, idc6dixi, eflc in praxi gerainos illos fcopulos
iolertiflime cavendos. 4 Inquires. Pcccone, &obligorad reftitutioncm. Prim6,fi
accipiambooafidelucrum, tanquam ex gratitudine, vel itmili iuftotitulo,
Mutuauriustamcn vcredet, unquam debituin ex Juilitia? Secund6, quid,
licontraMutuauriusdetexgratitudi- ne, tuver6accipiascx Juftitia? $ Refp.
adprimum, te non peccare ; Quando umen rcfcies Mutuatarium, dcdifleex
vijuftitiz, redderedebesomnin6 lu- crum Cqu6d extat , vel id ^in quofaclus es
cx eo ditior , quia tunc| jamcugnoicis, tctittilumnon habere retinendi. 6
Adlecundum, tepeccafteqnidem: exconfcientiaerronea, fcdilladepofita, lucrum
tutd rctines , quiajani habes titulumju- ftura retinendi . Utramquerefponfioncm
legerc poterisapud Lefl. l.lO.dub.6. Quid, fi matustarius det aliquid mucuanti,
dumei fortcin, mutuansver6dubitet, quoanimo dctur? 7 Relp. tedeberereftituere,
quiaindubiomelioreilconditio poflidentis: Nuncauteut vere,
&ctviIiterpoflidetMutuauriust ?|uamvismaterialiterlucrumfitapudcc:
ficutiquando Latropof- idetremmeam, pofleffio vera , tVcivilis eft apud me,
licecpof- feflio materialis, feu, ut vocamus, naturalis, fitapud Latro- nem ,
Ltdibid. contra Caje anum. 8 Poftrcm6, hiceftreiiciendafalfaillafententiaScoti,
im^J. I r • j-. ; mfud MsLmexcitmnd.Cc aliquorum iplum iequentium» quiafterunt,
Ufurariumnontenerircftituere,fiMutuauriooon manifeftavitfuamintentionera
exigendi fuprafortem, quamvis pcccecexigendo, fedpeccare, cV
reftitueretuncfolumdebere 1 quandoidmanifeftavit; Ratioeft, ajunt, quia
quandonon ma- nifeftatur hujufmodi intentio MutuaUrio, ipfe Mutuaurius pre-
lumiturdaregratis. Falfaenim ver6 fententia, utfalfa meritd vifaeft
MoU.jo6.».j.Sot./. fMfuft.a ^.^.Me6.q.A.dtVfHr», a- liifqueabeodcmMolina,
ciutis. Ratioeft «quiafinefundamcn- toficprzfumitur, imm6cumroaximo fundamento
przlumitur contrariura. Neraoeniracenleturgratis donare, utinfri, cum
dedonationefufius, Dcodante, docebimus. Przterei, liveraeflethzcfententia,
iequeretur, Ufurarium Mentalemnunquamobligariadrdtitutionem, quiaeoiplb, quod
fitfolummentalis, jammutuatfineexplicito paclo , & line ma-
nifeftationefuzintentionis, Sc tamen mc*p. Cmfulutr, dtVfnrit, teneriadreflitutionemmenulemUfurarium,
clare decernitur. m 5.n. Digitized by Google i78 jt. II. Lib.IX. DeContraa.
Tra&l. De Mut. & Uiur. « ttMttumtt Rttiutt ItAtril. I TjOteft,
tcfleMed.<<fC4»ti»'jf.x.N*v»r.«»»«i.f.i7.»«.i09. 1 MoU. }04.CcBleft./r.i
i .*« TJJfcru r.}.^iw« } . Mutuans ali- qu id proportionatum exigcrc ratione
notabilis laboris , quem for- tefufcipit in gratiam rautuatarii , tn parandis,
v.g.pecuniis, in nu- merandaejusmagnaquantiutc, in menfurandotritico, intranf-
portandovinoaddoraum mutuaurii, &c. Ratioeft, quia licite poteft quis
locare laborem fuum extraordinarium alteri . i Dixi, frcpmiaHAtum , in hoc
enimfarde labuntur nonnun- quamaliqui, qui ufuraspalliant, dum pro parvo labore
lumunt non exiguam mercedem , tuncenim quisnon videt, veluiuram committipalliatam,
velclarum furtum/ expcndat igitur homo prudens, &expertus,
quanrifitejulraodilabor. ) Dixiitem, »'» grttutm tdtttiuutuii , quod certe fere
femper eft, quandodaturmutuum . Quandoenimmutuansdatroutuum tibiin tuam gratiam
numerat, menfurat, transfert indomum tuam rem mutuaum : At «quando mutuatarius
rcddit, difcrimen invenio internumeratiooem, feu mcnfurationcm ,& inter
trans- lationem . Nam ,quoad translationem mutuauriusipfe debet rcm
tranfporurcinlocum, inquorem habuit i mucuante, nefcilicet mutuans
exmutuodatodamnum expenlarum tMnfportationispa- tiatur.
Undefimutuansinaliumlocuronon aequivalentcin velit rera transferri ,
certefuisexpenfisfaccrciddebet, nonrautuau- rii,
quiatuncrempropriamingratiamfuamalio^transfert. Quo- ad numerationem vcro» vel
menfuratioucm , ctim mutuins Jus habeat, nedefraudeturinnumero, vcl io menfura
, debetrau- tuatariuscorammutuantenuraerarc, vel menfurare > &quidem
propriis ipGus mutuatarii cxpenfis . Ratioeft, qula ad mutuau- riumpcrtinet,
cum rcddicmutuum , fcirc, ne plus, velminus reddat;
CerteindecimisEcclefiseioivcndiscxfrumcnto» folent innoftrisRegionibus Domini
fuisexpenfis frumcntum menfura- recorameo, quiEccleGacdecimasrecipit.
Ecraeritd. namrem fuamgeritDominus, dummenfurat: nefcilicetdetplus, quim debet,
cumfuodamno, vclminus, quimdebet, cumfuopec- cato; vide,
qu*dicaminfri/«»r»8.^C4«ivc.j.S.}.».6. txtri&feci . «
Poteftfecund6mutuansaliquidproportionatum accipere, fi prarterrem,
quamdatmutuam, aliud gravamen mutuo cxtrin- fecumiofciput, mutuat, v.g.tibi Petrus
centum aurcos hic , &fufcipitonusproteillos expcndendi,
ineraendistibivellibus, vel mercibuii poteft fane aliquid proportionatum
accipereexuli leitjamdicu, quiahaecnova oDerafuntpretio gratisfufcipere. *
tVuione fremijfitmi! mututuidi. 5 Potefttertiomutuans aliquidite acripere, fiie
obliget ad mutuandum, quotiestu volueris, feu quoties tupccunia indi- gueris.
Ratioefteadetn , quia id novum cft gravaracn . Hine li-
citeMercatoraliquidlucriaccipitiPrincipe, velCiviute,quan-
dofeobligatadmutuandumipfis, quotiesfrumento, v. g. indi- guerint, &c.
&itadocctTolerJ.j.r.38. ».6. Sotus, aliique. 6 Poteft quarr.6 mutuans
aliquid i te accipere ratione Aftecu ra- tionis. Utidintelligas, velfcito,
velrecolito, pofle mutuau- riumadaiTecurandumroutuantemdedato mutuo,
rogarealiquid tertium, utfidejubeat, feuaflecurct mutuaoteradecjus forte ,
cuitertio aiiquidfolvitpro uli fidejuflione, aliquid, inquam , proportiooatum i
viro prudentidecernendum juxu pericula,quz omnibusexpenfis in coMutuo
timeripoflunt. Immd, quamvis Covar..'.j.n«r.f,».».6. negetprondcjuflione
pollcaliquid accipi , quando nullum elt periculum infolutione. tamenalii
cumNav. »»»i*».r.i7.*.*8j. afnrmant, pofle, quia adhuc eft pretiosefti- nubile,
fic fidejuberc : Adde, faltem moralitcr, proptcrtotre- mm mundarurum varieutes,
iemperfubcflealiquodpericulum, fed ccrte tunc valde minus (fiminuseftpericulum)
debereefle, quodaccipitur > monitionenon indiget. 7 Hispofitis: Qusrrimus,
An, ficuti mutuatarius poteft ad- Tocareprofuofidetuflorehuoc tertium, dandoilli
proportiooa- tam mercedcm, iulicite, & juftepoflitaccepurcprofidcjuflbre
ipiumeundemmutuantem, quilicitepollitproporcionacum pre- tium i
mutuatarioaccipere? Refp. Iicite, & jultepofle.fialiudnonaddas.
Ratioefl,quia hoc, eftfubirenovumgravamen, &ficutijufte folvipotefttertio
ejufmodi merces, itapoteritfolvi mutuanti. & Dixi (fietIiudnon*ddtn) nam fi
a mutuintc obligaretur mu- tuauriusadeligendumprofuoAflecuratore ipfum
mutuantem , injuftcfegereret, quia obligaret mutuatarium ad aliquod prae-
ftandutn, adquodcx vimutuinonobligatur, quareadderctrou- tuaurionovumgravamen,
quaeinfuftitiaeflet rnanifefla. Contra Pracdicu videnturprima Ucieeflealiqui
SacriTextus, praefer- fmcjuvitnmtit. D$v,'mu> quorumexplicationemlegeap.DD.
Mol.LeiTSal.ap.deLug.moxcitand. & dcntciiidcLugorf.lj.if Juft.dn.jS.
Dcni'juca Iverte, multa hucpertim cafuura fore i ccrura diccnda MtT ("!■
§. III. Lncrum m Mutut tx dtmno tmtr^ente . i
"pRaemittendumeftproTyronibus, quid fitdamnum emer- x gens,
quidlucrumccflans. Damnumemergensdicituril- lud, quodpatimurinnoflrisbonis,
quarpoflidcmus,e6qu6dal- teriillaconcedimus . Quare. fi,
uttibidemmutuoscentumau» reos, cogarabalioeoidcmadufuramcum raeoincercflc,
dccem V.G.aureorum,accipere, vcl, fiutcibi mutuemfrumentum,V. G. cogat res meas
vili prctiocum ineo dimno, quinque , V.G.aia- reorum, vendcrc,
velhincadquatuormenicsidcmtriticumpro meovidiucariuscogaremerc, duobus,
V.G.aureisamplius^)icor pati tUmmtm emeriens , in illisdccem quinque , duobus
aureis. a Huicaffineelllucruraccilans. Hocenimctt illuddamnum , quodpatimur,
nonquideminbonis, quae poflidcmus, fedinlu- cro, quod probabiliccracquirercmus,
finoftrumaltcrinon coo- cederemus. HabeoV. G. pecuniamparaumademendum nunc
tempore Meflistricicum cumfpelucrandi , omnibus expcnfis , aurcosccntum »
Sitibihancpecuniammutuem, quo mutuopo- fico, acquirere ejufmodi lucrum
nonpoflum, ccflabit roihi lu- crumin aureisccntum ,ffc hoc , iucrumcejf*ni ,
appcllatur . Un- devides, lucrumceflanspotlcetijm vocaridamnum emcrgens ,
quatcnus, qui lucrumfperatum nonacquirit, damnuropaci, di- ci protecio pocell .
In hoc 5. dicemus dedamnoemergcnte , diclu- rirooxde lucro ceflante. }
Certumcllapudomnes, pofle mutuantem exigere totum il- luadamnum, quod ratione
mutui ipfi provcnit , tcu emerget , nam rationaturalismanifeftedidat, utnemo
obligctur cum fuo damnoalceriBeneficiumpraeftare. Iu paflim Theologi , utS.Th.
%.%jf.7Jjtrr.t^q.7Sjw.*Mfrimiim. Valcn.i.3,.r } i//>.j.f.xo.». i.Concl.i.
aliiq; Undclicitumcft mutuanci, pacitci, etiamante mutuumdatum,
dehocdamnoemergcnce i die contradus ccle- brati , quia juftaro rem dcpolcit . 4
Tria tamcn requiruntur , nc injuftitia , feu ufura intercur rac. Prim6 , ut
mutuum fit reveri caufa hujus damni , & aliter impedi- ri damnuro non
poflit ; fi enira mutuans habeac alias pccunias , feu illas facile parare queat
, quibus poflit damnum illud impcdire, vel amicuspecuniamofferat, non
poteritexhoccapitclucruroaccipe- reex mutuo , quia tunc routuum non eft caula
cjuimodi damni . Secund6, utadmoneatur mutuatarius dc cjufmodi damno , fcu,
quodideroeft, utab initiofiatpaclum de hocdamno, nara forcifle nolet isaccipere
mutuum cum co onere . Terti6, utnonexcedatlimites valorisdamni, uteifepatet ,
&nosalibidiximus. j Duoautem damnapofTuat, debcntque hlc diftingui. Alia,
fuot, quzexmutuofequunturmutuanti protempore, quo er conventioneduratmutuum,
hoceft, ufquead przfixum termi- num, quodcbetmutuum rcddi, &de hisdamnis
hadenus lo- quutifumus. Aliafunt, qusr fcquuntur ex eodcm routuo pro tempore,
quodcurritpoftcerminuraprxdiclum, quaealio voca- bulodicunturdamnaexmora,
ideft, qu«ccx morafolvendi fortA fequuntur mutuanti;
Dehisigiturpofterioribusquzrendumcft, an, &
quatcnusdebeantrefarciriimutuatarioP 6 Deberercfarciri,
fidcillisdiclusmutuatarius fueritadmo» nitus, vel, fipaclumdeipfispraeceflerit,
tenentomnes, quia , utfupponimus, veracaufa uliumdamnorum tunc parimodoeft
mucuaurius. Requiricur umcn, utverc, & neceflari6 fequan- tur racione mutui
. Unde , fi mutuans , propter moram mutuaurii inreddendo,
acccpitpecuniarnfolvendoiiiterefle, utfuisufibus ncceflariistubveniret, hoc
intcrclle, tanquam damnum emer- gens, dcbcbit refarcircmutuatarius: at,li,
ucluderec , velquki firoilenon neccflariumfacerec, non debebit mutuaurius,
qttia isnonobiigatur, nifiaddamnum emcrgens, quod ipfi impute- tur, utcaufae:
atin lioceventucjufmodiinccrctlenoniraputatur mucuatario, icd ipli niutuanti. 7
Przterci requincur, iitimituatariuspotucritinterminofo!- vere,
namnoudicicurcllcinmora, fiinculpabiliter folvere noa potuit . 8 Quoadillud,
quoddiilumcft (fi fittrir ttdmtnitui) advcrte, eflecontrovcrfiam inter
Doclores, an fidc hocdamoo mutuanti feajuucuropoftmoramnonfrtadroonitus
mutuaUrius, nec prat- ccflcritdcillopaclum, dcbcatnihilominus hoc refarcire
diftui Mutuacarius . Etquidemlicet nonnnlli,utNav.»'i»C»»»mr»>* xrfkrii*.f
j.Petr. Nav./'>. vt.i.n.ioS.dirant, dcbere,quia nonclt ncccfle , ajunt ,
utmoncatur, cumipfadiesfolutionisintcrpelletprohomine, ut dicaur in
I.Si*sntttC.decentr*hend» (lif-uiMtiene , tameo ego t.%. Dt-
t«<.r.}.r.8.$.}.»,9. cumAzor. dixidcbereadmoncri, quia proba- biliasexiltimavi,
hanc monitionem deberc praecedere; forufle
eniromutuauriusftatirofolvcretfortein, necad hocoovumdam- num refarciendum
obligaretur, & donec admoneatur, poteft ptSt fumere, credicorem remittere:
Diesautem interpellatquidem prohomine, (cd non quoad daronum hoc fequuturum;
fcdquo. addebitum, (cufprtcmprincipalem. Excepiumen ibiexsi, v. Mortnu.i. &
iterum excipioconfuetudinem apud Mercatores , quiincontraau Mutuipecuniarum
feroper fupponuuturpaciici Digitized by Google Caput III. §. I V. & V. ,
quz eonfuetudo, 179 dedamno quocumquc rneritd fervanda eft . §. IV. iMtmm i*
Mutue tx luert ctffnnti . 1 T*\ Aranumeroergensdebere modojam przdidloi mutuaU-
WJ rio refarciri , docentomnes; nonautemomnesidcmdo- centdcLucroceflante;
NamDurandus, »'» i.d.n.q.iMfrimum. lirox.tn q.dtft.i j.*.a.Sot./.6 dtjuft q.i
.«r/.}.f»oW.4-*pud Molin./»»* <tti»dum n.to. aliique negant. VerOmjam
communisnunc c ; , & verafententiaafrirmativa, idelt, idero dtci deberedc
Lucro crflante, quoddiximusdedamnoemergente. Ratio fundamen- taiiscft, quia,
eftctum pretiozftimabile, rrjeamitterelucruro, quod probabiliter fperabam . Cum
ergo tu hujus jadturz Gscaufa , refarcireteueris;
FruftraautemciuturD.Thomascontra nos . NamadvertuntCajet.x.a u.yj.nr.t.nd
frimnmt & Molina,rf.*t j. Ufintm, D.Thomam nullo modocontra nos efle:
isenim, vel foliim dicit lucrum , quod eft in potentia remota , & non eft
fpcs illudhabendi, nonpoflevendi. vel, filoquaturde lucroproba- bili,
&inpoteatiaproxima, folumvult, utnon vendaturad z- qualiutem, fed quanti
dumuxat abexperto viro arllimatur Ipcs illaprobabiliilucri. s Suntautem,
&hictresconditiones neceflariz, adexigen- dumin mutuohoc lucrum ceflans.
PriinO, ut pecunia , quam tnutuas, (itdeftinaunegotiationi,
lecusnonceflaretratiooemu- tuitibilucrum. Quod, fihabesdomi aliampecuoiam
otiofam , lianc umen, quam mutuas , negotiationi deftinaveras, adhuc potes,
fihancdeftinaum mutues, exigere lucrumceflans, quia vere ratione mutuicellat
tibi ejufmodi lucrum ex hac deftinau pe- cunia. ? Siquisfitdubius, an negotiationi
deftinands fit pecunia in occafionibus , quzieforteolferent ,
nonpotefttotumlucrumac- cipcre , fed ad rationemdubii i prudenti viro
deceroendum . 4 SiquisfubeonditioneGcdeftinaverit. Vellem meas pecunias
negotiationi exponere , fedquiaadeft, quieas pctitmutuas, illi do, fiinquam,
ficdellinaverit, poteritne liciteexigere, velpa- cifcide totolucroceflantc?
Quodpoflit, dicitLe(T./.i.f.io.j».90.r>9T. efleopinionempro- babilem.
Ratioprzcipuaeft, quiaadhucmutuoreipfaid, cujui carentiaeflcaufa,
utmihicefletlucrum. Inpraxi umen nount aliquiRecentiores, obpericulum
paUiaodiufuram, idoon efle facile admittendura . 5 Secundaconditioeft,
utadmoneaturdchoc onere mutuata- riuseomodo, quo nuper ».4.
diximusdedamnoemergente .Le- ge V>Icn t.\.d.$.q.io.p.i.centl.i. §. Tirtiseiuditii,
cuiaddcLopez i. I. dt centr u3 . t. » J . 6 Tertiaconditio, ut non exigatur
ftcftibus Lcff.l.c.n.96. To- let./.j.r.^. ) nifiquantizftimaturfpesillalucri,
quamcertepof- feraultipliciterimpediri, negari nonpoteft, dedudis item ex-
pcnfis, &periculis. 7 Laborem ,quem mutuanspofuifletin acquirendolucro,
quod nuncceflat rationemutui, nondebere regulariter deduci , notant
I^flius,Salas,R^ginaldus,aliique,quos icquiturDicaft./.».'// Juft. tr.10J.tJ.
78. quia homines communiter volunt potius labo- rare, quimotianr.es
nihillucrari. Exciperem» nifi fortc labor fuifletfuturusade6magnui,
utefletprobabUe, mutuantem ali- quo ultcm pretio illura Taborem fuifle
redempturum . AliasquafdamconditiooesrequiritConrad.f.jo.it*(Mi/r«£r. qux
certevelnonfuntneceflariz, veladprzdidtas rcducuntur. 8 Quoniam
verAfpcsdiclilucri eftinceru, duplicimodo po-
tcllinmomutuifieridedidtolucropadtum. Primo, uttunc de-
tcnnineturlucrurnaliquod mediocre, quod, deduclis omnibus expenGs,
virexpcrtuienunciabit.- &tunc faneetiamfi roinus >
velplusfuifletlucrumillud, dcterminatumcxigifolumpoterit . Ratioeft,
quiauntivendiditilludlucrummutuans, quanti pro- babilitervalerejudicatumfuit,
ergo unu corrcipondens mcrces eft lemperdanda . Sccundd, utnihilantel
determinetur , fed folvaturpoftel id lucri, quod deprehendetur ceftaflc:
deprehcndi autcm poterit, velexeo,
quodmercatoresaliiinfimilinegotiationelucrati funt, velexeo, quodilleipfe>
quimutuavit, lucratus cft innegotia- tionefimili peraliam xqualem pecuniam. 9
Sed certe valdedifficileeft cognofcere,quanti fuifsct lucrum,
quodmutuanticefsatexpecuniamuru.au: quarein forointcrno,
fuammutuansconfcientiamconlulat , ut Untumexigat, quanti ei,
dedudiisdcducendis, vcrecefsat. In foroautemcxternodif- ficul tcr probari dare
poteft , vcl quod celiaverit lucrum , vel qu6d unturacefsaverit,
utdocetMent>ch.4«*r4</. l.z. ctnt.i. e»(»ii9. unde nullus ex mutuatariis
obligatur in didto externo foro folverc lucrumcefsans nifiActor probet ob
mutuum amilifse Uludlu- crum, idquodetiamnouvit Cafsanzus, dttif.79. Conje&urzautem,
qu6d lucrum tandem aliquod Mutuanti cefsaverit, ducentur. Primdexeo, quod
mutuans folitus erat negotiationi fuas pecunias exponere. Secundd , quod
habebat mercesparaus, quasdcmorcemUsctadlucrum, nifi mutuafset. Tertio,
exTeftibus, quidemoreteftificentur. Quantumautem cefsaverit,
Judicisarbitrioreiinqui, nout Rebuffus , inl.-n.dt fau.e/mprtitt n.ji6. 10
Quzres :Sicuti poteft.ab initio mutui, fieri padlumdelucro cefsante,
licitenepoteft,etiamip(umlucrumceis»nstuncexigi / Tsm*. T0m.a. D* - mutuov.g.
tjuinuncceiitumaureosprounoanno, in quoorani- busexpenlis, mihi ceflabunt de
lucro decero, licitcnepodum nunc accipere i mutuatario hos deccm ? Re(p.
negative . Ratio mamfefla cft, quia fic non mutuares ccn- tum, iednonagiuu,
utfufiusdocet MedinaJ* «f«rj?».j. §.Stft. tendttii, Pct Nav /.i.r.a.».<0}.
Lelf / c.n.99. aliique, nosaliqua remedia , feu jufta artilicia tradi Jimus /
8./» DetJr.%x.S. Jj.j. * nu. 16. quorumauxilioaliquidanticipatifumi poflit. ff.
V. confcientia , quiacorapenlat intercflc routuantis ,dequo jam { 16antc didtum
ell fatis ; fcd loquimur de pttna mere conventiona- li,
quzexfolopadtodebeaturmutuaurio, incalu, in quoprz- fixotermino, non reddat
inutuum , ctiam 6 nullum darnnum e- ceflaverit mutuanti. Hanc aliqui vocant
liapunitviolationcmfidei mutuaurii, qui Juando reddendum promiiit.
tatefuntdifcutienda. Alcerum ; Anhzc peena, conventionalis jufte,
&liciteapponipoflitinmutuo.fic> Dtltii mutue ctnlum uurtit fri h«c nnni
, in fine eujui, nirtddtde- rity fitvttmihiin ftrnum uurtit ijuiu***? Alterum :
Anfolutiodi- dtz paenz debeaturin conlcicntia ante conderonationero Judi- cis,
velantepetitionem partis? ? Quoadprimum, Aflero, jufte, &!icite pofte .
Ratio dt , quiainomni contraciu jufteponiturpcena rehlienti, vel ipfuro
contradtumnonobfervanti, & hujusmioeft, quuporna iufte imponiturproculpa. 4
Tresautemconditionesrequiruntur ad juftitiam hujuspo:- nz. Prima, utprzceflerit
culpa mnuatarii; quare , (1 is oon habetinprzfixo termino, undcfolvatmutuum,
non obiigatur inconfcicntia addidtampornara, quia tunc nullamculpain iplc
commifit. 5 Quzres. Qu,id,tiide6eftimpotensadfolvendum,quiapro- dig^vixit,
& inutiliterfuabona confumpfit? 6 Refp. Molina diff.% 1 7 ».8. &
Lcllius l.'-cio. «. 1 1 1. ajunt , in eocafu idc6obligari, quia tuncpoterat
facile advertere, fe ex culpa fua reddi impotentem , at de Lug d.izJt Juft.u. }
93.ait, idcu obligari, quiafufbcit culpi anteccdens, qua quisprzvidcat le
futurum impotentem ad fotvendum. NoU; Molinadicit ( auiuf*eitefittrMt*dvirttri
) deLugoait ( qu» auit prtvtitM ) quzduo didtatunt longediverfa, Molinz
cnimlutficit, quodfacile potuerit etle advertentia: atde Lugo requirit ipfam
advertentiam . 7 Certe, quiaculpa non elt, nifi przcedatad vertentia illa, quam
tf -i» D»Y.f.j.§.io. explicuimus, fcntiendura elt cumdeLugo : nifi forte
Debitor przJidtus negligentia graviter culpabUi im^edi- verit advertentiam
futurz impoientiz, namtuncaderit negli- gentiagraviterculpabilis,
&confe>";ueiitcrcontrahetur didlape- na; qu6
fortallerelpexitdodifliintisMoliiM. 8 Sccundaconditio, Utnonponatur hzcpoena
adpaltiandam ufuram . Ulaautempalliatur, fimutuanside6hancpenainponat, quia
lucrumhaberevultex ipfomutuo, quod utoccultet ,didam pcenamobtendit,
quampalliationemclareapparetadefle, quan- dofciensmutuans, non polfe mutuaUrium
folvcre intempure przfixo, adhuchancprcuam apponit. 9 Tertiacondirio: Utnonfit
immoderau, ledjuxu qual.u- temculpz, fecusid, quodculpam excedit, injufte
corradcre- tur . Unde difFerre folutionem pe*r biduum . vel pcr hebdomadam,
nonzltiinariculpam, faltcm dignam tanupoena, notatdeLut;o l.c. Przterei,
lipars, nonver6totumlolvatur, diminuetcerte deculpa, fednondiminuet,
quandototumnonfolvi, zqucmu- tuanti noceat , ut, fiprzdium non cmit mutuans,
quia totam fummam nonhabuit, idquod rcdtcnoutBonac^.?.»/» emtrnci. f.
%.f.y.n.i.Verf.Ex»ni. Necdilplicet interim Pafqualigus, etnt.i,. f.]«s,
aflcrens, creditorcraacceptantemtolutionempartisdebi- ticcnferi,
liberarcdebitoremimora : fibienim, eampartemac- ceptando, przjudicat; namdum
partcm acceptat , videtur, m- quit, implicitepcenam morz, &quodcunque
interefle ratione morz habitum rcmittere. Hzc Pafqualigu., quibus ncecflari6
•ddendumcft, nifi creditor explicet, acccpure fc partem fine przjudiciofui
interefle. 10 Quoadpofterius; triplcxadeftfententia. NamPrim6, pe-
namconventionalem deberi in confcientia anteomnem Judicis condemnatiooem,
ctiampartenonpctcnte, docet Felinus, De- cius, aliiqueapudCaftropalaum,
&Sanch.moxcitandos. Ratio eft, inquiunt, quia, quodexcontntlu
debctur,dcbcturincon- fcientiactiamparte non petente, nrc Judicc condemnante .-
at hzcpcena, cumfitconvcntionalis, excontradtu debetur. 11 Secund6, nondcberi,
etiam fiparsp?tat, niGacccdat Ju- dictsfententia,
tenetSanchi»*.t.<iVriM/T.»(.t7.Caftr./»i«».i truHut.
).d.aj>4rr.}ju»m.4.Vafqu./>Ar/.2.4.i7,.M»fr.i. aliiqueplur. apud panimfurt.i.truitiit.dttintTAa.
rr/tfw.ij. aliique. Ratio eft , ajunt , quia eo ipfo , qu6d ponitur , ut pcena,
quamvis po- naturexpadoiaitiocontradtus, prxfumiturponi juxunaturam M a alia-
^N ' Digitized by^Google i8o Lib. IX. De Contraa. Trad. Lde Mut. &Uiur.
«liarura pocntrum legalium, qux eft» nt ncm acueacur, ante- «uamaccedac
Judicislententia, pnefertim, quia laepiflime ejuf- modi pcrnz conventionales
funt rigidat • expcditque eas modera- riperjudicem, ut refle»d»ertitMeoocbiui
dcarbicrariis/.i.cf». j, r#i'« , cafu ~tt> ia Terti6.
deberiantejudiciscondcronationem, nonumen, •ntequam parspettt, lenticSuar.i'.
j.<»'r i'«|/.6.a»w 8. Boruc.d.?.<i> «■rr.f.j^.7J».4.deLugod.a».
dijufi.imAS*. aliique. Ratio cft (inquiunt) quia harc vidctur efle intentio
contrahcntium , cuiin foro confcicntise flandum eft , ut ex una parte nolint
libi imponere onusrccurremiiadjudicemcuroexpcnfis, litibus, incertitudine
eventus, &c. &exaliaparte, nec vclintfe obligare, partenoo petente,
niliexprefsdad hoc ipfumfeobligcnt incontratfu. i) Hasduasprjftremasfentcntias,
quasfuse agiuusvideapud eitatos, efle utrafque probabiles , nonambigo: prirrum
verorre- quaquamrecipio, quiaufuvideturexplicatum, parte ncm peten- tc
(addeumen, potente petere ) remirti, velultemdifferride- mutuans poflit
periculura mutui a- _amutuauriomercede, fnmerei de hoc ii n. 6. fed, an idem
mutuanspoflit ali- eo, qu6d videtfuam pccuniam -....j molefliam
uintjigraciamclaudut fubeat , poteritaliquidplusextgere, qulmexigu is, qui
lullaro, vel i'a- tisminorem moleftiaroinarabulandolentiret, iuin cafunoliro,
harcdeLugo. $. vn. 'Oneft bicfermo, Ife, 'N enimi <juidp „ Petrovi
mutiuumpericlitaripropter dubiam ndcliaicm, vel propter paupertatem , vel
propter aiiud , quodtimeturinPetro : Vides, incafudiflif^a.adefleduoscontradus
. altcrum mutui , •lterumaflccurationisrautui, inhocautem cafuadefle dumuxat
contraciusrnutui, pro cujus pericuio vultmutuans aJiquid fibi folvi . a AfTero,
pofTealiquid accipi, fed proportionatum. Ita Va- lent,/«.i.W«*. j f
io.»«r.a,r»itri'i»/:4.Silveft.v.»i/»(Tii r . jaui j.Sl , Mo- lina,LeiT.
BonaC.Fiiliuc. Dianaeoslequens, & ciunssvar.r. ird» ttatTMci.rrjol.n &
riftt.l. de LugO di faftitJtfp.lynMm.% I . aliique, quamvisaliquinegent
ucNavar.Sotus, Tol. Salas, Reb. aliique apud de Lugo Itjit. Dico (
proportionatum ) namaliquandoeft raajus, aliquando
■ninuspericuluraproptervarias perfona* mutuauriz circunflan- tias, propter
longius , vel brevius tcmpus, quomutuumreftirui dobet, velpropter quidCrailc.
Ratio autem rvortrx fententic ducitureieo, quod negari nequit, efle pretio
sfllimabile. & quidemextraipfura rautuum, quorl routuans fubcat periculum
•roittendiiuampecnniam, & quod idcm totoanno v. g. quo du- ratmutuum,
moleftiam paflurus fit , quam ei afferttimor liiam pecuniamamittendi : Hujus
autem periculi timorero efleextra rnutuutn, patet, quiaabillofepararipotefl.
NasnGmutuumdem boraioi Bdeliflimo, certoquei actutopignoreapud medepofito , quo
paflocertitudinem habeani, quodmutuum nonlim amiftu- rus, adhuccooftat routuum,
& tamen oullumodoratur pericu- lum amiflionis. Confirmatur, quia,
Ctibilocem, velcommodcm Equum , vel Domuro, probabilitertimens, neapudtchominem
locordcra , ccdubise&deideterioraillanant, velamituntur, poflum aliquid
accipere, feuexigere, propter periculum, quod intui gratiam fubeo,
ergo&incafunortro. % Hincvides prirao, quando apudte certumpignus habuifli
pro aflccuratione tui mutui , vel fideliffimum fidejuflbrem , te noa pofle,
eihoccapite periculi, aliquid fumere, quia tunc, cum periculum nullum (ubcfle
fuppooatur, moleftiam non patieris , ergo illius toleraotiam vendere non
poteris. 4 Videsfecund6, etiamlideinde fuo pnefixotempore totnm
mutuumintegretibifolvatur, poffe nihilominus dittum aliquod
proportionaturoateexigi, cVrctineri, Ratioeft, quia hocexi-
gisrationegravamini», quodjamcertofufcepifiitolerandoperan- num illud
pcriculum, & timorcroamittcndimutuum . j Obiicies. Sirationepericuli. Sc
mctusliceretcx mutuoali- «ruidaccipere, is, quicft meticuloCor poflct
plusareipere, quia major moleftia, quamispatitur, majorern mcrredem meretur ,
atid videturfallum, ergocVid, undelequitur . Relp. ComrouniteraDodoribus,
utMolin.<«7#.i j6\» t. Sal. ditniTMM.irJiMftirJiti.il. aliifque,
ncgarifoledequelamajoris, narotiroor, ajunt, debetnkialiquarationcprobabiii, iu
utqui- hbetvir qualiute mutuaurii «cztcrifque adrao- dubttarc ejufmodi
perirulumnon recu- quare, fiverenonadeft, fed adeft f olum falfa nonerit
fatisad aliquid exigendum : G- <Vti in matrimonk» ,
roetusexfalfaapprehenConecontracius non efl fatis ad ipfum invalidum , cx
Sanch.//» 4.* mutmmJiffnt.x . «*- SSMT.I6. 6 Dixi, ( Ccnrmumttr* Dciienbm
nerar, ) nam inclinat de Lu- ffiU. (fedtimiderelinquensaliorum Judicio
Jpoflc.etiamtum, aliquidaccipere, quia,quidquid fit, (ait) incontraclumatrimo-
nii, procujus irrvaliditatepotuit ob fuas peculiares rationes re-
quinijurcmctum cx rcipfa , non autem exfalfa apprehenCone conceptum , de
quarealibi difpuutur : in noflrocertecafu vide- tureflefatishunc metum
hominispufillanimi, quiajam inhomi- neadeft major raolefliaanimi, quam majuri
pretio vendcre is pof- Ct, ficutienimadcftioclaudomsjor raolcftia ambulandi,
quam •dCtio bomincrobufto, lkct, exvitio,&iru1rmiuteproccdcii«, jeffecon-
J0#, ut dn. • • s r 'VTUmerotibiceniuraaureos. ealeie, utfiegomoriarinfr*
1>I decemannos, tunibilmihi, vel mcishzredibus redde- reobligeris: Cautera
vixero, redderetcneansalioscentum, at- queadcoducentosaureos,
nimirumdecemproQngulisannispro- cedentibus; licitusneefthiccootracius? x
Refpondeo, effelicitum; fedadi*erto, traflum mutui. Qu6dCtlicitus, probatur,
quiaeftparpericulum i cVlucrandi, aiqueade6eftcontraclusludilbrtis, qui perc
eft licitus. QuodnonCtconmausmutui, patet; namprxter ceteras ra- tiones,
Mutuumdebetinomnemcventumreflitiri ( LSmeniinm, CSitirtMmptttur) quamvis
fortuit6 pereat. Sedincafu.dequo loquimur, Cegoantcdccimumannum moriar,
rapotesillosceu- tumfincfcrupuloretinere, hicergononeftcontracius mutui. I
Potiutergoerit, utdictumeltinticulo, contractus innomi- natus, Do, utdes.
Deeoamcnhlcagerevoiui, quia Silvefter v.Mfur» }.f t6.r> j7. ArmiW.y.ufurMu
i6 & }7. Aug. v.ufur» i.**. 4a.r>4t. aliiquedicunt, hunc contraClumdlc
ulurarium , quia tunc, (ajunt, ) Cego, nonraorerer, exigeremlucrumex mu- .
Verum, ut jamdictumeft, nec exigerem 1 tuo, auiahocnoneftmutuum, ncc cxigerem
injufl^, quia ludo fortis exigeretn. §. VIII. ixifiri in Mnm» U , »*» dttitur
tx Ju/littM, vil tx Cbmrutut. 1 T)Rim6. Debescertbex Juftitiamihi centum:
egotibi mu- X tuoaliacentum, ledexigoexpac}o,utreddasil]acentum, quzmihialiasex
Juflitia debes. Secund6, dcbescert6ex Charitatemederi, vdadjuvarepau- perem
inextrema necefliute; egotibi mutuo decem cum pa- cto, utmedearis, veladjuves
diclum paupcrem: licite nchasc exigo ? 1 Refpondeoad primum, affiimative, quia
nonexigo ex vi mutui, fed ex vijuftitise extra mutuum. Ad Secundum, ne-
gativ^refpondetPetrusNavar./.}.r^.x. «•«/ iji. quia addcrem novumgravamcnex
Juflitia, c&mfolum illeante obligatus fuif- (et exChariute. Sedaflirmativi,
ideft, liciteme gerere, re- fpondet Molina z/ifpKMr. «09. &merit6, quiacum
adfit obligatio ex Chariute parum addit, quiinfupcr add<t obligationcm ex
Judiiia, undeGcnon videturmoraliterfuperaddrnovum grava- roen . 3
Dictumeflautem (debcscert6) nam, Cdubiedcbcas, ne-
gativeinutroqu£cafurcfpondendumcft, quiaclara ell injullitia, vellecert6>
quod dubiedcbcturtibi. Quid fi probabilitcrdebcas? Rctp Cara nue! iuTmni.mir.
l.i.dL it.rafuA-M.jix. afliimativcrcf-undct. Ai b? • (ciuencia cfirTiciU lima
minicftcreditu; quiafic facisccrtum debtturai n-jod eraf
folumfubprobabilitare,<3r. mcprivaseojurc, qu • .loteram m^*m probabiliutcm
apudludiccs urgcrc; quo paclu lorulse vince- rem, nihil luetibidlcm traditurus.
Id quoJ certe pretio noa parvoxflimabilecflc, negabitncmo. . 4 Contra.
Egomununs v.g.dcbeoequum,velciamnum,quoi tibiintuliinfama, honore, rcbus tuis,
linu-nc, Sl i.ifte poi- fumlibi mutuarecum padlo, ut hxc omnin6 remiius? Id e-
nim, etiam hlc, eftrcfolvendum Rerp. cflenimismanifcflum; non poffe, quia
petcrem pluf- quammihidebeturexmutuo: rcmiffioenim prscdklorumcllni- mis
manileftepretioarftimabilis. j Quidde prxna, quam mutuans tibi ob aliquam
fortcdebebitpoftfententum Judicis, poteftne is licitetibi
tuarepecuniameumpacto, utillamprenam remictas fenrentiara, quando ipfcccrte
nondum obligatur ac eundam? Rcfp. nonpofle, ut habet Ang.K*/i»rn r.«ar Mtltua
d.jo7.Lefl. l.xs.ioJut.7. ecS*\»sdtmfurudMM.ii. nam licettunc non fitdebi-
uhujufmodipcenaproxime, efturacn remote dcbiu, cummu-
tuatariushabcatjusacculandimutuantcm; quarcmutuant pete- retlucrum exmutuo,
Cpeteret remiffionem illtus, quse certe remiffiononparvixftimaturapud homines. 6
QuiddcniqucdevindiLta, quammutuanstimet,nemutua- tariusiiialiquoforteoffenfus,
funutdeipfomutuante? porttine mutuansmutuare pccuniam cura paclo, ut
mutuauriusab ill» vindicla defiflat? Relpondeo. Utdefiftati vindifla injufta,
vei injuftomodom- tenta , quaiis cflet vindicla , quz fieri debetaucloriute
publica, Sc ipfe mutuatarius intcndcret faccre audoritatcpriTata,potcnt lici-
te. Idemdic.utdcfiftatabodio. At,utdcfiflati vindicu, fea fa- tisfadionejulta,
cVabillaiatisfaciione, quam jnftepoteft implo- mcabauctoriutepublica,
nonpoteritlkite. Ratioeft, quiarbt Digitized by Google peteret, quod fibi
debetur , atqueadeonon impooeret _ rionovumgravamen: hlc verolccus. luNav.c
ijMttmuiAlf, Cajct./» fmmm» VMfur* c. J .c a(m\ .Sy I v.V.nftir. t . a . 1 1 .
7 Hictamenrecolendumeft, quoddixiiuperiusf.j.$.i.dere- quirentegratitudinem;
nam indecolligcs, inrigore nondleilli- ciuhzc, quiaiohocf. dicufunt, peti,
unquam ex gratitudi- ne, &Araicitia. An verd poflit fieri paaum,
utdumegotibi Be- ncficiummutuiiropendo, tu impendas Beneficium hocremiflio-
nis, qiumvislerapcrexcongruentia; dicaroiofraf.4 v.* » 9- « cxplicatiusf.j-JM.
Caput IV. §. Sequenti. 181 rtipcricuium, ficuti fupr» in fimili diclum eft de
ludo fotti» , eorundemerit, fiveeroolumentum , livc detriracntum . Cafus in
Mutuo Ufuram ccrt6 contincntcs. §. L Exitete in binevtitntiam ex Jufiitim . S.
IX. I TTUcidrcducimus, quiainMontibusdaturMutuum Al certolucro, utjam
videbimus. Elt enim Mon s Pietatis fumma aliqua pecuniz , vel tritici , «o
incommunipofiuexalicujusdonatione, vel elecmofyna, dcfti- nauadmutuandum
indigentibus, ialvo fernper capitali, quod- cunquetandemilludfit.
Habetautemtrcs conditiones. Pnmaro, utroutuadetur certaquzdam quantitasexea
fum- ma, idqueadtempus certum. Secundam , ut mutuatarius det idonea pignora
cuftodicnda apud przdicliMontis Adminiftratores > quz, noniolvcntibus (Ututo
tempore mutuatariis, venduntur, rctenuaMontepartefibidc- bita, aluvcro, ii
lupeivll , ipfi mutuatario reddiu . Tertiam, utmutuaurius proraU pccuniar fibi
mutuata*, & pro rautemporisfdvatfingulismcnfibusccrtumquid prolabori- bus,
& llipcndio Miniftrorum Montium, pro conduclionc do- mus , inqua hiMinillri
refident, prolibrisrationum,&proaliis furoptibusadMontis confervationem
neceflariis. » Aflerendumeft, hujufmodi Pieutis Monteslicitos, immo &
vcrepiosefle. Ratioevidens, & principalioreft, quia illud,
quodlolriturproejufmodimutuo, lolviturproptercxpcnUs nc-
ceflariasadconfervandosMontesincommodum mutuatariorum . Sane, fi
mutuarcsPetroccntum modios frumenti, quiad illum pcrvenire non poflint,
nifiopera, & laboribus afporuntium ? nonnedeberct Petrus, in cujusgratiam
fit translatio frumenti traniporutionis (ol verc ftipendium ' lu prorius in
cafu Montium Lcllius/.x.r.io. fcljff. dicit, hancdoclrinam eflcdefidc tcnen-
daro. Molinad.txj.ait, contrariamopioionemnon efsetutam , Lup\uinc.N»vif.
dtVfuriif.%. *.8j. efle temerariam . Toletus , i.j.r.<8. aflerit, eum,
quicontrariumafnrmat, efse cxcommu- nicatum . Mcritd autcm hz cenfurz
contorquentur ,quia hi Mon- «es fuerunt approbati in fuisConftitutionibus i
PauloII. aSixto IV. InnocentioVIII. AlexandroVI. JulioII. uthabeturin Bulla
LeonisX. & etiaroinConcilioLateranenfi, fubUontX frjf.io.6c in
Trid.ft/r.*»^.8.o.c> i t.di Rif. ] Obiicies. Cajet.r.x.«?«/r.6.
quiinterfuitdicloCooc. Latera- nenfi, fcripfitintegrumopufculumcontra
hosMontes, &5otus l 5 .q. i.an.b. »it, ca, quzfuntdefiniu aConcilio
Lateranenfi , aon clse ufu reccpu . 4 Refp. CajetanusfcripGt illud opufculum
multis annis ante didlumConcilium, nempeanno 1498. utpatetexfineopufculi , cum
taroen Concilium hanc veriutem definivcrit anno 1 51 j.Sotus vc r6 fundamento
valde infirmo nixuseft. Nam definiu in eo Con- cilio faltem per toum luliam ufu
recepu (unt. Quod ii non efsent recepu, adhucSotusnihilcontraremnoltramdiccTct:
oamcum Conciliumdefioitaliquid , quod ad Fidelium morespertinet, er- rare non
poteft , nec id dependet ab nfui receptione, quare cum Conciliumdefinierit,
MontesPieutislicitosdsc, ncmo finete- rncritate oppotitum proloqui poteit ,
imm6Concilium exco-nmu- iiicatipfofatrocontrariumdicentes, vcl przdicaot.es. f
Dcniquefivead ornatum , fivead complementumhujus ar- gumcntiadverte, fi
Monsaliquisexigereti mutuauriis, ut fol- verenttria, v.g.
profingulisccntenariis, cum Umen proexpen- fis, Arebus necefsariisfufJicerent
duo, tunc illicite, & ulura- rieaQurosMiniftros, fi tria exigant ,
utexdi&ispatct. Contra, fi progreisu temporisduo , quz nunc folent jufte
folvi , apparcret, non lufficerc, tuncpoteruntcxigitria, utitcmconftatcxdidiis
. 6 Quzres. .SiquidforteTupereftdciumptibusnecdsariis, po- teftne tn Montis
utiliutem accrdcere? Refpondeo, ncquaquam cx Filliuc. /r.54 c.o a.i 72.
Ratioeft , quia Mons non poteft licite locupletari ex mutuo , quod conccdit,
ledpoteft dumuxat, fe fervare indemnero. Quare fuperfluum eft reftituendummutuatariis,
qui plus, quamdebuerc, iolve- runt: Quodfi hi ignorentur, tunc expendatur in
ufuspios, vel diftribuaturinpauperes. velcomporutur cum Bullacompofitio- nis,
ubi illaadeft . Vcrum, quiainteraliospiosufusmeritocon- numeraturft ipfeMons,
ideo tunc fuperfluum eidem Monti (nonverbMiniftris, quibus fufF.cienter eft
fatisfactum ) f»s crit attribui. Dixi ex Filliucio , natn de Lugo
d.tfMfmfi.n.tof. propendet ad dkendum , ( licetdenique fe remitut intentioni
mutuantium . & coniuetudim ) propendet. inquam, addicendum, quando bo>
na fide Miniftri Montisexigunt tria, v.g. procentum, puuntes hoc fufTicerc,
pofse id, quod fortc" fupereft, retineri ablolute pro Monte:
ficuti,fifortenonfufficerent, ipfeMons!damnum pate- jetur, nec i Mutuauriis
illud refarciendum poftularet: idcft ioitio mutui , fuit par utriufque Montis
fcilicct , 1' . Tmmb. Tm.ll d* ' 1 /"> Um polfim , utc.fruid.^.i.
diximus, a mutuatarioexige- v > regratitudinem, benevolcntiam . Amorem,qurro
hic , anpbllim haecexigert quafidebiuex Juftitia/ a Rcfp. nequaquam , lcdiolum,
ficutiib. diximus, Unquarn congruentia, &cumliberutemutuaurii. Ratio eft
manifclta * quia, fiexigcresamoremei Juftitia, exigcres plu< quamtibi i
mutuatariodcberur. abiplocmm debctur untummoddex venientia. Lege Valentiam ,
7.11.^.1. In hac tamcnmateria recole iVmpcrPropofitioncm 4». ir
damnatasablnnoc.Xl. V/kntwmtf tdmmnltr» ferttm tiiqnid txtxitmrtnmquMmtx
btmrutUntim, & grmtitudimtdiltitHm, fid fe~ litm fitxigmtMrtmmquMBtx
Juftitiadititum. J. II. Exigir* tmnaumm tx JmfHti* im mutu» tiligatitmtm
rtmmtmmmdiy fidtjuttmdi, vtmdtmdi, Apti ctltndi , crc. 1
OIquismutuet»ltericumpaclo, utmuttiaurius tenaaturre- mutuare mutuanti ,
quandois indiguerit. » Sicumpado, utmutuaurius mihi, ioaliquo negotio, vel
alteri meoamicofidejubeat. } Sicumpaclo,
utidemmutuauriusaliquoditerfufcipiat.vd aliquod opus in meum obfequium faciat,
puu ,rncdendi,docendi, vendcndi, advocandi, agros meos iuo tempore coiendi,
&c. 4 Sicumpacto, utidem conferat mihi mutuanti, vel amico aliquod officium
tcmporalc , rel aliquod Beneficium rkckiia- fticum. j Sicumpaclo,
uttdemmutuauriuscxhibeatmihi mutuanti, velalterimunus, quod vocantalingua,
qualeeft alloquiPrinci- pem, Judicem, Scc. Vclaboblequio,qualceltcomiuri miniu-
tuantem, vel meam uxorem , filios, &c. Velamanu, qualeell aliquid
mihimutuanti, vel fuis elargiri . 6 SicumpaCio, ut
ipfemutuauriusfrequentetoiricioam, vcl fcholam, vel molendinum mutuantis. 7
Siquis, inquam, cumaliquoexhtspaclis, eaex Juftitiare- quirendo, mutuet,
ufunriusclareeft. Ratioduciturcx diclis , quiahzcfuntgravamiruultra,
fcuprztcrmutuum, funtq; obli- gationesciviles , (anepretio zftimabiles. Hzc
fparfimhabes a- pudDottores, apudquos inrenies, an officium temporale, 6c
Beneficium Ecclcltafticum , fi fic acquiruntur, validc acquiran. tur>
&anfaltcmfintrenuncianda? «Jcdenique, anfrudusex il-
lisperceptiGntreftitueodi? przliertimin Bcneficio Ecclefiaftico, ubi, fic,
iuterveniret, Simonia, quzomnemcollatiooeminva- lidatcumoncrereftituendi.
Hzcautcmfolum ionuo, nam coc- tcrum pcrtinetadaliasmaterias. 8 Dixiumeu (
requirendoex Juftitia^ nam, fifolum, &fin- cere finepallioUfurzhzc
requirantur , imrod&ad illa excitet routuansmutuaurium, tanquam
reroemoraodo id , quod dejure naturzeft, nerapecongruentiamexgratitudine, non
erit Ufu> ra , ut ix frtetd. $.conftat . 9 Huc pcrtinct fcquens contrahsndi
modus, quo ficdicas : mutuaio interim , dmn frequentafitmeum Melemdimmm,
velmnid fi- mile fmcm : at quando dejierii hac frajlart , tintarii mihi mmtuum
reddere, Quzrocnim, an haec fit Ufura? Refp. Molina 4.soo.«. 1 j. &Lcflius,
/.x./.a.«.j7. aliique ci- Undi infraf.j.$43.a. Itcetfateantur, periculum
maximumcfle , ne illa pallietur , umcn inrigorc, fi finefuco, dcfallacia fiat ,
ufuram non efle puunt . Ratioelt, quianihillicrequiritur, un- quam ex Juftitia.
10 ContirmantPrimo. Namfic, nullumonus mutuaUrio iro- ponitur,
necciliberusadimitur, icd poteftati ejus relinquitur , livelit, vdnolit,
meumMolendinum, v.g. frequenure. 1 1 Confirroant fecundb , quialicite poflum
defincrc tibi Bene- ficium conferre, quandotu mihidefinis benefacere, neculla
efl injuftitia in me, G noliro perfeverare io Bencficio mu tuand i, quan-
doturecufasmihi aliudconferreBeneficium: tunc eoimmerito poflum te, unquam
iogratum, exdudere , cV gntitudioem , unquamconditionem, rcquirere, non unquam
prctium. Scd huicdoflriuz aeacquieicas , Gcuti nec acquicfcam cgo c j .9.
5.-1.4. f. lll. Exigtri im in fmmit%tp , (^r. rtmiffivi rit 1 "p Uftico
mutuavi pecuniam , cumpaQo, utteoeretur,eam JV folvcre temporc Mcllis ; in
frumcnto ,oleo, vino,alii(que fruOibus, jufto quidem pretio , puta; quo tunc hi
frudlus ralcbunt , lumiieuluurius? Rdpondeoaflirmative" cu M J Digitized by Google
i8x Lib.IX. DeContraa. Traa.l. De Mut. & Ufur. tr,aq.i6. Azot.f.i-liM Mutnt
t.7,Cm\jr.xi.it Muttte ,e.z. quia addisnovumgravamen; Mutuumenimpecuniir
requirit, utfol- viturpecunia, tu ver6obligas , utdeturfrumeotum, &c.
Obiicies. Atjucmodujcontraheadieft vald* frcquensinutra- ^Relp! Nego,
huncroodumefleinSicilia frequentem. Ajo e- nim, aliumcontraaumelleillum,
quiinSiciliafrequenteft,qui- quevocatur, Ctntrn&umi Mttnm,
quofcilicetaliquisemit nunc hyemefrumeotum. quoderitSEftateconfignandum, eo
pretio , quodtunc dcterminabitura Magirtratu, dequo cootradluper a- Uam
occaConera nos l.Hn Dtt /r.3.r.7.i«.9.cg.mu$ . Unde hlcad- vertisid,
q^odnimUfitpenotantpodlorej, & «terumego mox notabo$.4.i«.n. eandem
negotiatwncro; quatUfurariofit rao- db, poflealioraodoabufuraoranin61iberari.
Id, quodpatet io iari, pr-fdidis benefacere . ..l.jl.X. ; „; nccifi nlinuii
ftffit t tues, fedrufti-ofolvis inpretium frumenti, quod tibi veodit ,
confignandum fuo terapore, juxtaleges didhcontradtusid Me- um, ufuranonei»,
fedlicitura lucrum , de quo contraflu, ut diri, inobispluribus U.
difputaturaelt. $. IV. ExittrtinMntuteHifntientm txigtniiitkitnMutunntit , vtl
til^sthtttm nectfttmii, vtl ftlvtnii fntttm itbitt immlimrttvtlfim,tium. 1
Olalterimutuescumpaflo, utis teoeatur cum fuo noubili |J ooere, aclaborc
exigere atuo aliquo debitore, id quod ejulmodidebitordcbet, ufuraeft} ut
vultSotA6.«.i^r».i mult6 agis, fi cogas mutuatarium 1
utid&ciatcumfuiscxpcnGs. * Sicumpadto, utMutuaurius partemmutui accipiatio
pe- inia, & altenm indebko, quod difficile recuperari poteft , u- iuracft,
vide MoUjio- 3 Simutues, V.G.centum, cumpacto, utmutuatanusquin-
quagintaaccipiatinpecunia, & quinquaginta in alia merce, V. G. vino,
frumcnto, vefte, &fimilinonfacile vendenda, ufu- raeft.
CoDnA.n.tfMctntrua.lAol.U. 4 SimutueshlcPanormi, vinum, oleum, &c.
curopauout redditilibi, V.G.Neapoli, ubi sequaliter valet, fed tranfporu-
tiotibiGtgravaminis, uluraeft. Navi» mtn.c.\j.n.^i.Cr 4j. j Si mutues vinura ,
oleum, &c. bicPanormi cumpauo, ut redditalibi, ubi pluris valet, multo
maeis ufuraeft. Confule Mol.i.110. Quodumutuiuriusindigeretfrumentoinalio loco
, &tuilludfrumentum. quod ibi forulle habes, mutuares mii, cumpadio,
uthicredderet, excufarerisabufura, quiatuncpcr- indeeft, acfi tuillud
fruraentum tranlportares in coromodura mutuauriiv&illeindetranfporurethuc
intui commodura, at- qucadeoenetxqualis commuutio gravaroinum. . 6 Sirautues
vinum, V.G. curapadlo, utibi reddatur vinUm Chium, vinumFalernum, veletiam
vinumeiufdem quilitatu , leddeterminate hujus, &nonaltenus, quodparare
diffiole fit routuanti , ufura eft ■ ...... 7 Simuiuescuro paflo, ut, quod
mutuatarrasdebet tibipoft V.G. I, velfrumentum, velpecuniam.teneardaredeterroi-
nateinvioo, V G. veldeterminateinfrumento, &c.ufuraeft. 9 Horumomnium ,
&fimilium ratioeft eadetn totiesdidh , quiificgrivimen novum imponitur
rautuaurio. 10 Semperumen adverte duo. Prim6, non effe ufurirn , fi ** mutuatariushxcpratftetvolunuric,
&nonpalliate, fedvereex Eratitudine, velexeo, quodipfi difficile non eft,
nec damno- fum, ut fupri nouvimus. . 11 Secund6, multaex hispofle, muuta forma
contrahendi liberariabulura, videlicet, finoncelebreturcontradlusmutui ,
fedcontriuusemptionis, vel locitionis , vel fimilis, ut diclum
itempaul6fuperiuseft. Certe, fi mutues cum paflo, utquistuos
agroscondueereobligetur, ufunmexdiuiscontnhes, quia ad- disnovumhocgravamen:
at, fiidemconducittuoseofdefflagros per contractum condudtionis , &
locationis , deinde ver6 tu eidem inutuesfummamaliquampecuniz, quaispoftit
bovesparare,ru- fticosilere, ceterolq;furopiu$ expedireeifdemagrisneceflirioi,
ufurariusnon eris, efto, non initurus fuifles bunc fecundum contradlum, nifi
przceluftetprior conduflionis , & locitionis . Ritioeft, quiafic
BencnciumiacisilliconduUori, nonvcrbgra- vamenaddismutuo: nimilleliberremanet,
&poteft, fivelit , ib il tero pecu niim pro fuis igris rautuim petere , ut
fupponimus exereere, fedlieite DeMutuovini, vel novura, fnisfupri V. Fre
veluntMtt 1 "\7 Ihilpoteftexhacvoluntite fupnfortem accipi, fi jocari
1> nolimus; mra voluotasharc imbibitur inmutuo. Sienimmutuas, certimutuire
vis. Sicutiergo,fi vendesrera tuam , non potes ex voluntate vendcndi aliquid
iccipere ex de Lu- go, i.i$.itj*ft.n.ic. ita, fimutues. Etprofedl6cliris
injuftitiis aperiretur vii , fiquisiupofletveodere: £/#, fnii vtmim vtttj mitm
itmum , q«t frttit \uftt riftrtfe vtdtt , v&. tttttnm mtrtit , txi-
tsmmttttntttm*Hreet fre ieme, & itctm ptvelttntttt vtnitnii , lneptefine;
tucnimnonobligiris quidem vendere, fedpofito , quodfivcoratus, fivefpont*
venderevelis, nonpotes cxigerc » niliquintumipfarcs tuavalet. Iuin calunoftro,
&c $.^1. An fre Mntni nliituU ftfit txigt} 1 T TT dirtin.U- id intelligas,
dcbes diftinguere corarooditi- \J tem, quz ex accepto rautuo provenit
Mutuatirio, i commodiutc, qui cx eodero dito mutuoieprivit Muiuans. a
Sidepriorecoraraoditateloquaris, manifelluroeil. utnotat deLugo, l.e. te non
pofle quidaccipere, quia coromoditas alte- riusnoneft tua,- ergo illaro vendere
non potes : fecus panero pre- tii duorura obolorum pofles vendere , quantivalet
viuhoroinis , quam panis confervat ementi. ? Si de pofteriore, tnajor eft ratio
dubiundi. Nihiloroinus necilliravendere potes, quiaindando mutuo, perquodfit
Be- neficiummutuatario, femperinvolvitur aliqua commoditas ipfi donatai
mutuantc, & confequcnter aliqua incommoditas 1 mu- tuante fufcepu. 4 Qij6d
fi raagna , &extraordinariaeflet ejufroodi rautuantis commodius, qua fe
ipfe privat , certetunc vendipoflet, quiail- leexceflusefletpretio
aeftimabilisfupra rationem mutui , & re- ducerecurfiveadcaputmoleftiz,
dequar.i. §.6. diiflumeft, & itcri_mdicctur..5.$.j. fivead damnum
croergens. 5. VII. An frtiilntient rtiiititnit Uutui nluptii txigi ftffit* 7 a_
rauiuescum p-uu, u., ^uiwuiuiimmiiuiush. ... mnuaa, reddatnunc. velpoftfex, V.
G. menfes, ufura Dehoc dicam aliquid aliud feparatimj naox 67. 8
Simutuescuropadto, utquodtibidebeo disjundiive,
AtqueriocpaaointelligendifuntDD.Mol J.jio. & NavXijr. quandocoE , pofle,
l_».jO. colendos. 1% Rurfus, duobusmodispoteftalicuianticipat6daripecunia
Prim6, eammutuandofubaliquaex przcedentit>us obligitioni- bus,
&hocpid)oefleufuraro, jarodefinitumeft. 1? Secuna6, nonquidemmutuindo, fed
ineundocontradtum 9locationis, &conduuionisopera.,
&laboristefolventepretium anticipat6. VisV.G.
fcuconducisopenroRuflici,Medki ,Ad- vocttiadtuum colendum igrum , adtuim
fanitatero procunn- dira, idtuislitespitrocinindas, idquefubcerumercede.quira
iUis, ipfoinitraimticontndlus, folvis. SanHocnoni ' 1 TAEbebamPetro, ext__ JL/
aureos, reddendos hinc ad dposannos: pacifcor ergo cumillo, utinfinelecundianni
folvameidcm Petrocentum, ea lege, utproaliiscenturodetdilationemmihiulquead
finem tiianni, eftne ufura. Refp. Eft, fiveufura, fivelnjuftitii; hoc enimmodo
ag„ vascreditorem; utexpeclct uiquead tertium annum, ad quod non obligatur. . •
a Dices. Sididhdilatioeftcumdidtopadlo Ufura; ergo eflet etiaroufura,
velcerteinjuftitia, quindoMiniftriPrincipum,feu cujufcuroquc Domini 1
debitoribus Principis, vel Domini aliquid accipiunt , ut eofdem debitores
expedlent ultra tempus prefixum . Refp. Concedofcquelim ; hocenim fine dubio
delidiumcf. , ut hibet de Lugo ; i.x$M Jnfl ft d. j.n.70. citans Mol.&
Salas,quia pretio accepto. concedunt debitoribus dilationem, quim dire
nonpofluntindiranum Domini, incujus przjudiciuro fitdili- tio.
LegeeunderodiftinQius dehac dilatione, &Gmilibus bo-
ruraMiniftrorumnegotiationibusagentem, dequibusetiam nos CgimuS-.-.i» Dtc
tr.l.c .7.15.8. j n. J. \ Qu6dficontriuus».i.allatusfiatalio roodo, (ic: Ex
mmt*» tihiiebteinetntnmpeftintinnnet: Pneifctrerft nune inrt eentum fefi frimum
nnnnm \ mtie tn frt nliit etntum txfecitt nnnnm mlium , nem m
fiuftjutsittrlium, noneftufura, tcftcCarainuel. I.* Thtel.mw.d. 14.11.748. cujus
verbi cxlcrihit Dian.f 9.rr.6.rr ,r 14 utfuperius Ao- cuimus, nam eflet
compenfatio gravaminum, efletque contra- dlusinnominitus, quodistuumgravamen
reddendiilla centurta poftannum, cumpotuiflcspoftduos, utPctrus detfuum grivi-
menexpediandi proaliiscenturn, ufqueid tertium annum , r_m potuiiretcxigere
poft innum fecundum . 4 AliuramodumeffugiendiUfununin hoccifu, relinqucndo
contradfummutui, alfcrt dc Lugo Ujt.f 7. fi nimirum didlidila- Cio,
&folutiofiintroluntaridcumliberuteutriufque, fed cer- tderitficgravepericulumpilliandiufuriin
, quod periculum vi- debisclarius, pofiqmm legerisea, quzafferam
inferiist_#//.y. 5. 4. ,«a Titulushujus6. tibiin menteraidducitPropofitionem^*.
otw exdimnatisab Alex.VII. Quzfichabet: Ueitmm eft mu. tunnli nltnnii fnfrn
ferttmexityri,fi~ft eilignt nd ntnreftttmUm fer~ ,tm ufmttni ctrtnm ttmfm.
Cafus ia mutuo ufuram fub dubio continentcs . $. I, I«m fiitt nn iBicitum
Inernm ex mntut rtiint ? 1 -pvEditibimutuosaureoscentumcumpiQo, ut poftannum
JL/ redderes centura , & deccro , ignonns invin.ibili.er hancefle Ufuram: puubam enim, pofleid
juftefieri, bonaque liretfic nihil occulte contra Juftitiam intcrcurrat, fcd
ommn6fideprocefli, fienimufuramagnovillem, alium tecum , jullecompenfentur.
velcum alio contraclum celebranem, nempe contraclum veri l
NequelicomnelucrumexMutuojuftiScaripofledicuot,dum Cambii, cenfus,
emptionisfruaum anticipato, ( quero contra- mutuant pofletferoper peterelucrum
exmutuo, non unquam ctumadMeum paulo iuperius appcllavimus ) velfimilem: 0,1*0
debitum.lcd.utexperireturbcncvolcntiam.&grautudinemmu- contraflujutio,
omnibusexpenus , lucratusaureos decerafupra tuatarii : nam rcipondent duplici
modo formari polle calum . Pri- mcamfortemfuiflcra, licitcne ejufmodideccra
aurcos ite pof. mo, relinquendoliberutem, tuminmutuantc, tum irfmutiu- luro
exigcre? tario, & tuncdicuntnoncoramittiUfuram, quu.utfupra, ,4.c.
4.$.*.dixeruotMolina,Leflius, conditioeft haec , lubquadatur mutuum,
nonprctiummutui. Sccundo , poiiet id iieri , uon re-
linquendomutuauriuminfualiberute, fed obligaudo, utomni- n6detaliquid
proptermutuura, Gcutiinexcmplo allato, ut Gn-
gulisnxnfibusomniii6folvatillosduosaureos, 6c tuncutcntur, ufuramcommitti.
Cumigiturhocpofteriusfitillicitum, licitum veroilludprius, conCludunt,
ulfumefscomne lucrum ex mu- tuojuftincaripofse. 4 Hittamennonobftantibui,
periculofumcft,idabfolutccon- cedere ,&anconcedi poflit, incertum . Nam
*»W.r.4.$.*.a.o.folum inrigorefpeculativolocuti (umus; Periculofum, quu,
utipfc- itdeLugoprudenteribidemaddrt, id nonefle coniulendum , a Rcfp.
Certedubiaresefthzc. LeflXa.t.ao.jw.ioj. probabilepuut, juftepofle, quando
mutuans expreflit, fe velle contraherc omni racliori modo , quopoteft; Si
vci6V.Vfmra»M.t. abfoluteconcedit. Quooiam ver6idem Lefl. ii.advertit, nonia-
cilepracliceidefleufurpandum, idc6nobisadpraxim(emper in- tcntis,
hancdifticuJtateminnuifiefufficiat, quam nihilominusi. l.i»D*t.tr.\*X$
iJimnm.ii. examinavimus lati, & poteritlegi Le(Ur. aliique intcr quos eft
de Lug.«\» $M
Jnft.ftct.t). Dian. ».1 j*. •7.6-^.J.»r.j.«./A«/^/.o».Tancr.*.»^4 f aluque
inter quos eft de La&.4.*jA fuft.(tci.<). Dan.p.u*. 99. II. fmrift a«»
rtu ttndi Mutuum mh luitum rtidtt lucrum ? •pVOtibimutuoscentum, Sc meobligo,
cos oon rcpetere perunum, perduos/perdecem annos, poflumn. aliquod
proportionatum accipcrc proptcr hanc nera? Refp. Negaturcommuniter, &
fententiam affirmantem vo- cantnonnullinovam, inaudium, faiGflimam, periculofam
10 fi- dc, &apericntemviamufuris. Lefl./.a.r.io. 4W.14. urocnlicet
negantemfeotentiamexcipiat, aflirmantcm Umcu aitvideri ali- cuinon
improbabilcm. » Dubiiigiturrcseft. Quoniamergo eam affirmantcro nolu-
jnusinpraxideducere, nobfs utile non efl , camfuGusprofequi , nt in fimil i
diximus f.prut4. profequuti umen lumus pluribus ,/.8. in Dtt .tr.i c.S.rtr? $.
j. vjderi apud DD. potcft , (cilicct , Lefl.U.dc Lug./.r./«?. a, . Arag. a .a
j*. } i.*rt .1 .DicaftJ.a 4t Jua.tr. 1 o.4ifp.i. $. III. MtUftis,
tf»AmfukUMutUMH,exprrv4ti*Hc(H*pecHHU, H» lititum rc4*Ut tutritm tx { ' t
TAUplexinrenoftra diftinguidebet moleflia: Altera., qux 1 J fumiturexpcriculo,
quodlubitmea pecunia, dumtibi, non certi fideliftiroo , eam coocedo mutuam :
&dc hacnuper lo- cuti iumus r. 5.5.6. Altera,
quxfumiturexabfentiapecuoixmu- tuatx, eltenim ( aicCinm./.4.2
htrl.m*rJ.f*.jt.l6l.J aliquodlor Wtiuro vidercin Arcaluampecuniam; ergomoleftia
eritcarcptia bujuslolatii: Dctuc loquiraurin przfentia, & queriraus, aq
proilla, quammutuansfobitingratiamMutuatarii, aliquod lu- crumpoujtexigere? , 2
Inceruresefl, quiaex unaparteaperireturampla viaad ufu- ras, at ex alia videtur
adefle hzc moteftia inmutuante, atq;ade6 vcndi cam ab ipfo polTe , quando illa
vereadeft . Quod connrmari poflet, quianon inveniturin orqnimutuo. Veijum
itcriimdico , efleremincextam, & propterca in praxim nondeduccndam,prz-
cipuccxcocapite, dequo lAJnDtc. c.8.§.t. dixi, quianimirum ejufmodi motediaapud
homines non venit inconfiderationcm , undc ncc materia elle I ucri dcbet . Lege Dicalt.a J* Jnft. tr*A. 1
o. 4.x.4h*.\\. Confirmatur . Nam , G tua pecuoia eft longe a te d iftans, V.G.
a- pud Trapeciura, parvum, nedicam nullum,erit folatium, quod ab
ipfiusprxfentiacmpcrepoflis; crgoillud vendere nonpotcs. 3 Deniqueprototohoc
capitc adverte, prtefumptiones, qui- busprobaripoflltaliquemefle ufurarium,
legipofle apudTancr. *fj}.m*r.q.6+i*it.ii. S. IV. AV» ptttrt MlWrriW MMtHi, 4nm
MMtumt»ri», tdiauU pr* m$* ftutt . * T^Ixi'.4.$.»Jfca.fequena,
velfimileMutuum.liciteinrigo- 1-J recelebrari, pcrMolin-clc Leir.pofle.
MutuoPctromil- leaureos, ufaue ad tempus , quoiplcfrequenubit meumMolen- dinum,
liciteergoctiarapcreofdem erithoc fequensmutuum icddilTuadcndumpTopter
magnumpericulum ufurariz convcn- tionis. Inccrtum, quiaGcutipaclum anceiinitum
dcdando ali- quidexliberaliuteei, qui contert Beneficium Ecclefialticum ,
femperprzfumitur cfle ex obligatione, nonautem ex liberalita- te,
atqucade6regularitcrpcccaripeccato Simoniz, iu ejufmo- di
paclumdandiiflosaureosincafunoAro, <5cc. Dixi (regulariter) namfcio, aliquat
putarein fimilipaclo, fi Gncercnat, noncommittiinaliquocafu Simoniam, ut pote*
vi- dereapudDianam/r. fed nobis iatis efle communitcr Simoniam adcfle. 5
Semperautcm didlumeft ( nondatillos aureos ex debito )
quiafidaretcxdcbitodiclos aureosPetrus, fubiret clare novum gravamen,
feenimfubiiccret debito Juflitiz, cui antci iubjc- ctusnon erat, quod manifefte
importat Ufuram. 6 Idcertcoccurretctiaminre, quam aliis facile, 6c volun*
(ari£quis facerct, nam G<]ui$nonfolum facile, & Gne ullo in.
commodoopcrationemquampiamexerceret, (edetiam cum de- leclatione, qualc
cfletMulico, V.G. Cantiuaculasemodulari , iitamcn isad illascanendasfcobligarct,
ahquidei deberetur, & tuinjufteilluddencgares, quiafubit ille gravamen, dum
quod facercpoteratcxliberaliute, ucitjam cx obligatione JuAitiz .
RccleigiturSalas, &dcLugociuti, immo omncs, femper ex-
cludimusobligationcmexdebito. Quamviscnim Petru*» V.G. nullum incommodum
fentiat adeundi ad tuum Molendioum, quia, V. G. illud proximefitum cftadeius
domum, non propterca. negabiseflcgravamen, &aliquo pretio zllimabile, fe *d
iLIu.dk adcundum obligare. 1 Quando in pignore dato in fccuritatem Mutui adiit
Uiura ? 1 "^[Onraro, ob fccuriutcm mutui dat mutuatxrius mutuin- 1N ti
pignus, imm6& nonrar6 addit Fidejnflbrem; quz fane, quando lucrum non
accipitur ob pcriculum, licite neri vidimu, fapri. Porr6ex hoctres emcrgunt
difficulutes. Prima, de pigno- re fruaifero, cujufnam Gnt frutlus? Secundd, de
pado lcgif comraifloriz. Tcrti6, dc eodem paflo, quando additur fide- ■•^•». .*
. f hz
difficulutes f»ti§ communes . Verum, G hoftra dodtrina §. I. erit, itlud novi
fufficiar , quod clare, <5c Dodorum anfraflibus, figillatim, Deo dan- Vidcs?
nonpetoillosaurcosduos, utpretium mutui, quodmu- traflusMutui
icontrafiuPignoris, qu6d in mutuo transfertur tuumcertegratisconcedo, fed
voloexpcriri beneficentiam, & gratitudincmMutuaurii, &volo, illumefle
terminum mutui , quieltterminuscjuslibcratis. Inquiroergo, an idfine fcrupulo
inpraxidcduci poflit? Antequam refponGonemlegas, recole PropoGtionem 4*. inter
damnaus ab Alex. VII. LititMm *ft m*t*sati &c * RefpondetSalai
4ttk.iAl>Y*rit,8cdeLMgJifp.ijJ*lMfl. in». 55-a!iiqueapud Dian.».i
i.tr.8.rtf.i a.liccre tc fic mutuumcelebra- re , quia hoc modo, tu iolum vis
repetere tuum mutuum , quando ceflabit bencficentia mutuaurii, qaodnoo
eftiilicitum, ajunt » quuprzfigereterminumluomutuo, licitumcft cuilibet, Sc ex
a I ia parte Petrus non cogitur dare illos duos ex debito , fed ex tibe- .
nljute, quando voluerit _per illosaureos tuam benevolentiam con- ) ciliarc.
Suppone umen feraper gravaraen, quod iraponitur mu- tuaurioeflc,
judicioprudcntisjuxuregulaat»tiwtlinis, zqua-
lcgravamini,quiamutuansfubitmutuumnoo repetendi, ut fci.
tuansuteretur,quamvisdiclumpaclumnonprzcdierit, peccarct Tmni. Tem.II. D* Sntrtm.
M 4 dominium, illudqueacquirit.utfupradiftumcft, muiuiunuii atin Pignorenon
transferturdommium Ptgnoris in eum, qui Pignusaecipit. Cumergo mntuans incafu,
de quo loquimur , accipit pignus i mutuatario , ejufmodi pignm remanct in
dominio ipGus Mutuatani ; ergoipfifruftihcat, crgomutuansfibicosfru-
ausapplicarenoopoteft. led vel reddere debet mntuatario, vel compuureinfortcm,
ideftinpartem folutionis dcbiti: Quod fi adfuitpaflura, ut fruclus pignoris
ccderent mutuanti, pailum uiuranumtuit, quiaaddit novum gravamen mutuaurio . *
Proptereandemrationem, (utid hacoccaGonenondecidat)
quandopignusnoneltfrudtiferum, V.G. eftvcftis, vclaliquid , quodufuattcritur,
nonpoteftponipactum, uteis uti poffit ille , quipignusretinet;eflctenimid
novumonus mutuatarii,nam,prz- terintegrummutuumfuotemporc reddendum, peteretur
dam- num ex conceflione eiufmodiufus. Qu6d fiis nihilominus mu- De Contraa.
Tra& J.de Mul &Ufur. ret. J, Duo autetn hunc rigorem temperabunt.
Primum, quando pignus ufu ipfo non contumitur, qualeeflet vas argenteum, tor-
quesaureus ,&c. faciliiispoterit prxfumi , vcl iplum Dominum faculntem
concedere utendi ■ vcl efle parvitatem materiae lemel , vel itrrum eo uti .
Secundum, quandopignori, quodex feufuac- teritur, ipfotamenraroufu
rpficonfulatur, quia oimirumuc i tineis non corrodetur, noneiedcturipulvere,
&c idem pote- rit, immo& debebit pracfumi, femper addendo, uthare non
fiantcumpraejudicioDoraini, feu ,quaodoDominusoraninonol- !e, judicatur . 4
Exrationeregulae»llatae».i. communeeft inomni pignore ( ncc folum in pignore
dato in rautuo ) dcberc fcrvan r jus tru&us proDomino, quipignuadedit,
quia, ut,dixi, de natura pigno- riseft,
utejusDominiumnontransferaturinpignoratarium. M- quevcrumrlt,
etiarafifructusillifintexprasdio, quodaliisDo- ninoerat inutile,
quiaiemperfuntfruclus reiDomini, retentit tamen juftis expenfisculturae ,
&laborispropigooratario, utno- tancDociores, ut SaUs Lcfl.Lopez, aluqueapud
de Lugoi.i t.d* Jmfi »j 1 t.& poteft colligi ex d ici i s i nobis /.8.»
D*t.tr. j . t.j. g.f. i M.&e.J.f.J n.frtfert.M. j Proptereandemrationem, G
Equumdaspignori, erittstui» expenfisalendus: quiatuuseftequus ,
&ficuttibifrudti6eat, ita itefuftentanduserit. Mooeoumeo; perfsrpeufu v.g.
dtclicqui compenfaripoflfe, &debereexpenfas, quibus alitur, ut videre
eflapudBonacJ»'.i,.W# «.io.».ijmi. reddito, quodfuper- abundat, Domino. 6 Scioautem,
adefle remediumfaciendifrucrustuosexpigno- re, quod accepifti : finimirum
illudemas cum paflo rctroven- dendi, namtunc noneritamplius pignus, fedrestibi
vendiu , «attaTetibifrudificabit, fedconfequenteriteeritalcnda ,licetti-
bietiamperibit, utnotati*.deLugo«.tt». liperibit. 7 Siforteculpafua
pignoraUriusfruclusnoncolligat exuigno- re, an,
&quatenusteneatur*drefticucionem , facile habere po- bi raq". l.i.de
tXetr*3jvum.nS. Ratioert, qtiiailludeftinjuftum pa- duminmutuo,
quodordtnacuradhabeodumaliquod lucrumfu- ra matuum , fieuti illud eft iaiuftum
paftom in caeteriscontrach - tts , quod ordinaturad haben ium plus , quira
Creditori debetur . AtveroillapacUa, quaeordinancurad habenduralecur^ iplumfo-
lum mutuum, vd Creditura Uluraria, vel injufta nequaquam iunt. Huiusautemgenerisetc,
peterePignus, vel Fidejuflbrem furficientem, vel velle hypochecam generalem,
vel fpccialem fu- perbonadebitoris, «Scc. quilibetenimfecuriutem fuar rei
poteft julle" poftulare. Quare, ctiui padum , quod ordinaturad venden-
dumpigauselapfotermino, iraponatur ( utfupponimus ) ad lie- curitatem Mutui ,
dumuaat, dequoloquimur, Ufurarium noi crit, cumnon poflitefle rationabiliter
injuftus Mutuatarius ex eo, qu6dMutuans, feuCreditor
velicoronin6fuumrecuperare. Quod fiMutuatarius damnum confiderabile fubiret ex
pado , vtcujusvendideberecpigmisalteri, fanenon pofletpermittiejuf- modipaclum,
quia ficadderetur gravamen , ut extoties dictis patet. Vide,
quxdicamiterurainfrade vcnditiooe pignoris, tr. 7J*Tid*}mf&t.i.§.M.*.x. $.
DL Dep*a*i*ti> ittfe Pidejtiftrit . i A Cciditfjepe, utprarter pignusin
poteftate Mutuantis ai £\ fuicrediti; (eumutui iccuritatem repofitum,
acce<lenc itidem Fidejullor proeodem rautuo ; quaeritur ja
quandofubitonuslidejubendi, poflitinire padui rio, utipfoMutuaurionon reddenterautuum
pignus iothiw. proipfohdejuflore, nonquidem ablolute, feupro pretio deter-
minato, idenim in fimitiprobatumcft Quuueetdente t fed propre- n judicabitur ,
vel curret , ocquacenusccncuuraa reitiuiuoncm , r«ue naoerc po- acjumonc ponu
qu Docforibusciutis, &exuniveruliterdidijinobis/.8. m deopofletfidejuflo
tioiufto, illofcilicet, quod viri arbitno j inioro, redditoexcefluipfidebitori?
a Ne quaerliones implicemus, hlcnon loquimur, an pro fi-
deiullionepoflitquisjliqmdrecipcre, quod certi poteft , atquea- 'ri Mutuar S-S-
8 Quarres, Pruauspraediclipignoris, quamvis fint Domini , funtneiubjeclt, feu
hypothecati ipfiCreditori? Relp. faneefle, uthabeturinjure,
l.PteitrQ.Sidefriu.f. §t*i fwnftnere, & vidcri latius potcft apud Molinam
infimili. 9 Denique regula eadem allau». t . tres habet exceptiones valde
iolemoes in lure . Priroa eft , ut umen Gener pofli t ( ut habet Mo- linai.jxj.
oc Booac./^.«.6. ) accipere fibifrucf uspignoris, non compuundoeosiofortem,
quandocjufmodi pignusdatur ipfi i Socero ob dotem , quamdandamportannospromittit,
&interim didumpignus ipu dediti idque, przter caetera Jura , habctur clare
i» C. feUutriter d* Ufmrii . 10 Sccundd , ut Dominui direclus Peudi poflit fibi
retinerefru- ctusFeudi, noo compuundoin fortem , quando Feudaurius ob aliquoddebitumilliinpignusdeditFeudum
, uthabetur«'.i.«V Fetedit, & e.C*m fmeflut d* Vfurit .
Sedadfuntquaedamlimiutiones, feudeclarationesomninovidendaEapud Molinamd.)»}
Nav r.17. . 1 1 7 . & 1 1 8 . LeQ J. 1 c 1 0 n. I \ 9 . Sa 1 1 s de
tt*tr*&. tr. d* Vfmr. d. li.ds Lu%od.i ^.dt fuff.reffeii.H.Dlin p.ll
.rr.Sref.iJ. aliofque . 11 Tertio, iaemcumiifdemlimiutionibus , etiara poteft
Do- minujdirectus, fiforte Empbyteuu illi oppignorarct praedium «< •
SVVIsrv*V f ^WILLUL ^itll J «S^U». deo poflethdejuflori Mutuaurioexigere, ut
pignus fibi rcmaneat provendito,li unti valetpignus,quaatifuafide|ubeodi opera,
vel auantum ipfe forte folvetin gratiam Mutuatarii, utinfra, cum
deFidejullionedicemus. Nequeloquimur, anid poflit conftiiui inpoenamMutuaurii
non lolventis ; poflet enim, fipcena eflet proportionaU cul pz , ut uni vcrul
iter fupra d i um eft e. J .9 . y. ubi nouvimos przrequiri fententiam, &c.
(ed qujrrimus profol« mutuo, quoddictusFidciuflbrfortc (olvctin
gratiammutuaurii( an poflit didum paclum fieri? < Equidemputo, cum
Molin.iJi^.514./»», contraCovar.ab eoa.ciutum, pofle. Ratiocft modddicta^.s.
quia idpaclum non impooiturpromutuoullo, (ed, ut Pide/uflorindemnis fervetur
deeo, quodfortdfolvetpromutuaurio, quod certe lesoper po- tcft expofcere. De
Dominio circa res per Ufuram acquifitas. §. I. •^MMndeium Vfmr*rims Deminmm
atmrniimt rti ter t tDtoTitmitf.dt htmtmiftriMConceAitur Vendiiori alicujus X
rei, utfieiusEmptorpretiumnonfolvatconftituto tempo- r e , res habeatur,
utnonvendiu, fcd polIitdiOuf venditor, aJ fuumarbitrium, vel repetere fibi fuam
rem , vel Emptoremobli^ fareadfolvendumpretium; quopacloEmpior diccturcadere in
coromiflum. Juflameftehanciegem, & fervandam in venditio- ite,
proqualaucft, concedumomnes, fed quxritur, utriima- liquidGmilefitinMutuo: An
nimirumjufteponatur paclum , ut ti Mutuaurius prarfixo tempore mutuum non
reddat , pignus, quod eftinmanu mutuantis, incelligatur efle venditum
ipumatuanti profuocredito, feuprofuomutuo. Nam quando non praecedit pactum,
anpigousintelligaturvenditum, vel vendi portit, dice- mus> Dcofavente,
cuindcpiguoreeritgernunatracutio, infra /r.7.rj.§.6. a Relp. idpadtumin
pignoribus omnibus, atque adeoin pi- gnorcpromutuoreprobaturif gibus {L.nlttmm
C.dtfMttu rrgm. C. figmf.ctnte , De Virner.) irritumque redditur ,•
&merit6,quiaali- quandopignuseftroajorisvaloris, quammutuum, feu
ereditum", undeadpcriculainjuftiticamovenda, recfcejulmodi pactum le- ges
reprobarunt. ) Quod fi fiat pa&urn , ut, Debitore non folveotedebitum in
fuoterm no, pignus remancat venditum, non pro credito, nec pretioajiquo
deterrainato . fedpropretiojurto, quod tunc cur- ret, ve), quodboni
viriarbitrio fecundum occurrentes circun- (lantias decernetur, rcdditoexceflu,
fi quis fit, ipfi debitori , eritne licitum? 4 Refp. foreillicitum,
fiidunquamgravamen promutuo im- eonatur, utexdidbpatet : at, fiimponatur,
utcreditor babeat fuum, indemnifqncrcddattu» Ucitumfore. IiaMoLrf.jsa.Ti. 1 TJ
EsperUfunmacquificae, velprimdfunthabentesfundio- JV. nem, puU, Pecunia ,
Frumentum , Oleum, &c. vd SecunJ6 funciionem non habentes, ut Veftis ,
Equus ,Pr cdium . DehispofterioribusUfurariusex noftra fententia} utmoxvidc-
bimus, aonacquiritdomiaium, quiaresalicna , ubidi.ccr.-iipo* ft, (emper remanet
Domini. a Deillisprioribusdiftinguendumeft, namvel ufurariusillai commi(cuitcumfuis,icaucrTirceTninequeaoc,
vel non immilcuit, feu ica immifcuit» utdifcerni poflint . J
Siloquamurdecafibus, inquibuscommifcuit, iuutdifcer- ninequeanc, acquirct
illorumdominium ulurarius, fedcumob- ligationeeasreddcndiDoinino in
aequivalenti , omniaque damna refarciendi. Iupaflimjura,
^.Sidm*rmmt.tmaie.D*rtr.droif. L. Si niitnifdiftlmt. docentqueLefl J.i^.ao.»«.i
56. & Mol. d.\ib. ad- dentes, eum, cujuscftrespermixucumre alterius,
babcrcju» ineocumulo, quamdiuexut, fiveapud ipfum ulurariura; tive apudalium,
&antealioscreditores illidebet cxeocumulo Utis- fieri. Etquidemroeritd,
quiain illocumulo certumeft, adefle remDomioi, quam«scanondifcernatur, crgo
potiof ratto ejus Dominihabeodaeft, quim aliorum crcdicorum, quirem fuam non
habencincumulo. 4 Verum, liloquamurincafibus, quando non immifcutt, an
rcilicetpecuniae (fubhocnomine, intelligehrc femperOleum , frumentum.&c.
futvclionem recipientia ) non immixcarcumiuis ufurariusdominiumacquirat?
reseftcontroverfaapud Dodlores. Etquamvis, ucnoucdeLugof.r.».ao7. raroaecidat,
uteas non immifceatufurariuscumfuis, quieft cafus praecedentis numeri fecundi,
umen quia negari noo poteft , pofie contingere » utnort ftatimimmifceat,
ide6noneft haecquaeftioi nobis omittcnda ; pr«fertimcumperhanc ©ccaGotieramulu
fintdrcenda cirea rea | Trt- Digitized by Google Caput VII. §. II. J Triple*
tuter* efteirea id ©ptnio. Prirna, quam fequitur .Mol.d.ia6.
Uff.Uc.itt.nmm.xtZ. Salas tte.tit. aliique apud de La- ,b Ofc II I IIIUIll Eq
ui , n t fup- inda, go flMJr titmndMm, negac, abOfurario, ut, & a
quocunquela- tronc acquiridorainiurapecuniz ufurariz, velfurtivz, quando km
difcernivalent, additquemultomagisnon acquiridominiura abUiurario rerum
nonhabcntium fuociiones, ut, v.g. I~ Velli«> PrzJii, idquodegonMia.r.
unquara raihicertura ponere volui . tenet de Lugo d.ij. dt f*Jl. * amm. *o6\ ,
acquiri dominium ab Ufurariorerumac- n per ufuram, fire hz fint functionem
habentes , fi- ve non habentes, quaodo dilcerni valetit, led dominium cer- te
debile, quia remaoet in ipfo omnimoda obligatio reftituen- di, ctiara in
individuo, quidquid ipfe per diclam uluram ac- cepit . 7 Tertia
fententiadiftinguit, affirmatenira acquiridorainiuta abufurario rerum habentium
functioncm, etiara fi hz difcerni pofiint, non verodominiumrerutn fundionem nonhabentium
. Hanc fententiatn fequuntur aliqui apudSalas, dtV(*rtdab.i&.a. 4- qui eam
improbabilem efle , & fundaraento carere docec , & > quia
faneuliseft. cumnonficmajorratiodeunis, quimdealiis, ideo de illa amplius
loqui, nclaboremus; vide tamcn, quz di- ame.i.S.i.m.1. 8 Quamvisaucem
fecundafencentia, qoam fequitur. ut dixi deLugo, quamqaeipie fuseprobat,
probabilis ceofenda fit, ta- menmihi mult6 probabilior eftprima, cujus ratio ut
intelliga- tur, recolendumcft illud, quodego l.i.mDtt*l.c.*.§.j. na.u. quzfivi,
ancontrattusexmecugraviinkiftofacius, ficeoipfo in- validus, anverofit quidem
validus , fedirriundus aJudice;Et quidem ibiclaroargumento, utmihi videtur,
confcci , efle in- validum jpfofatlo, quia nimirum in jure naturzimpoflibile
clt> utexlnjaftitiaoriatur Juftitia, fed fi ex contractu meticulofo ori-
returcontrattus validus, oriretur Juftitia ex Iajuftitia, ergo & cztera.
Minorem probavi , nam, fi contractum dicis efle vali- dura, dicisindenafci
ubligatioaem , contratius enim eflcntiali- tcr edmttrttitrtfat ttUratit,
ergohscobligatio Juftitiz oriretar exlnjuftitia, nonaliundeeoim oritur per te,
niG ex contrattu raeticulofo injullo. 9 Ex hisergoducitur
ratioprimzfententiz,qaamegofequor, quzfciiicetdocet, ufurarium noo acquirere
dorainium rerum perururamaccepurum.fidifccmi valeant,nam Mutuauriusufu- ras,
fealucrumexmutuodatufurariopercoocrattum jure nacu- rzinvalidum, datenim
vicoattus, n»n potensfcilicetaliud faee- re, nevilishabeatur,
nedifticulterpofteamutuum inveniat,&c Ergodatpcrcontractummeticulofum, ergo
per contraQum , ut dittum eft, invalidum, & confequenter non valentem
parere traaslationemdominii inaccipiente . ro Obiicies(&hzceftpotiorratio
contranos) Mutuaurius 185 . noodebebit, quia exunaparteMutuauriusnoneftlatius;
jamenimipfenon Pcrcn- piffetexreillaeosfruttus, utfupponimus;
&exaliapartehifunt fruciusrci, cumsdominiura in (ententia de Lugo ,
ipfemutuans nabet; ergoipbmutuantifruclificat. Id,quodprobabileefl,ficuti
probabilis eftillafententia. Sed cerceaoftra probabilior,utmod6 vidimus, andelequicur,
frudusdebere eflcMutuaurii, utpote frutiusreiiu.T, utdklumeft. Rts tmfu tx
fttmi» Ufmari* tmjm Jmt f j ? Infercur Secund6, feu hicper occaGonem notetur,
res , quas ufurarius fibi emit pecunia ipia ufuraria, quara vis non perraix-
ta, tnipGusufuranitrantiredominiura.Iu Mol.idlateprobanso*. i»6. ( idem dkde
reemptai fure pecuniafurtiva. ) Ratio ert , quia resemptanooeftfructus
pecuniz,quzeft.ftcrilis> fedeA veluti cjTectusvolunurizemptionis,
fcufufceptz negotiationis ; Ciim ergoejufmodiemptio, feuncgotiatiofit tou
ipfius ufurarii, (e* furis,ide6inipfiusementis, feunegotiantisdominiarares empu
veniet. Hancillationeraconceduntomnes,ctiarailli,quincgant , dorainium
ufurarura transferri in ufurariure , & colligitur aperte exjure. £.8.
C.Siifuitalttri l.Sitxt* C.dtr*ivimUe»r. notatque Molina, d Lefl!
/.i.r.xo.«.t6t .Salas/.r.»**. 59 aliiqueRema- nerenihilominus inufurario,
&Fure obligationem untundem reddcndi, cVdamnaindefcquuuMutuaurio, vel
Domino, ni- miseftdi6umfsepe. <j. II. A» btmt cBit£Ai* prt ujurttr 1
/"VUandoquidemin ufurario remanet diclaobligatio. Quz- V^rimus an ca
afficiat folura gerfooamipfius, anetiam^eiul- tecau pro ufuris folvendis . s
Refpoodeo . Sed ante refponfionera dao przmino . Pri- md, podenos, vel
loquidebonis afurarii ( idemctiam cftinfu- rcj emptis pecunia ipfa ufuraria ,
vcl pofle nos loqui de bonis aliis» quzafia propria pecunia , velalia via ad
ipium pervene- runt. Nonloquimur autcmde bonisiplis in individuo cxtanti- bus
maleacquiGtisperufuram, hzc enim certo femper deberi Domino
apudquemcunqueinveniantur, conftatexdidis, &di- camr.8.$.i.a.i. )
Secund6przmitto, quidGt, remmeamefle altcri, five ta- cite,
fiveexprefsehypothecaum r eftenim, rem meam efle rca- litcr obligaum alteri .
Quare ipfi rei fic affi xa eft obligatio , ut quam- vistranfeat,
fivepervcnditionem, fiveperdonauoBem, fiveper iocujufcunque pofleflionem ,
fcmpcrCreditor pofTuabiliare cecergo ~ fuumcreditum: Gtobligacus inus , ras,
unoeccomnutxinaluaijnt etiam licetvi, cVmetufitcoactus, volunurieuraen dat
ufuras ufura- deLugo, d.io.dt Uf.».Wf. &poflit, ei do-
eorumpretiofatisneriCreditoribus, id Umen eft ratione perfo- rio ; mctumenim
non tollere voluntariura firapliciter , oranes cemus: ergoufurariusearum
dorainium acquirit, accepit enim rema volente, cVpotentedonare. Refpondeo.
Negoconfequentiam; adtransferenduroentrado- minium oonfatiseft,ut
quomodocuraque volunuric ad tc mea resperveniat, feutibivolunuriedetur,
feddebetdari.atque ad te perveoire cum aliquo titulo : at ufurarius nullam titu
tum habet, nonemptionis, nonlucriceflantis, non liberalisdonationis, non
alcerius generis ( fienimaliquis exhisadetTet, jaranoneffetufu- ra) ergo,
&c. n Dices: Titulureritipfadatio MutuaUrii voluncaria Gmpli- citer,
quamvis hzc fitmeticalofa ;quzcertedatiofimpliciter vo- lunuriaxura ooo
adfitiofurto, utnoaadfuitin pignore juxudi- tlar.6. §.1. noneft rairura,
quodper ipfaraFur, & Piguorau- riusdominiuranonacqairant: Cum ergo in ca(u
noftro adfitejuf- rnodi volunuriadatio, potens eaeritad transierendumdominium
in ufurariom. Reipondeo. Athocprobavitnoftraratio, quodfcilicetexdona- tionc
mcticulofa , quamvis aliquo modo volunuria, cum Gt datio i n t rin fecc affecla
, feu maculauab Injaftitia , non poflit oriri juftum dominium in ufurario,
zqueac non potcft in Fure . Quidquid crgo dkatdeLugo^.contendens, hancefle
Injullitiam, leainjuriam extrinfecam: eftoenimfitdationiiQgenere
cooGderatzextrinfe- ca; non taroen donitioni huic fingulari , dequi loquimur,
extrtn- lecaeft, fedprorfusintrinfeca, velcerteomnia6 imprdieiu» ne leiultet
translatio dorainii in ufurajrio . Nou, qaotdam contraQus meticulofos io
utraque Gentcntia eoipfo effe invalidos, quosexSancru/w^.ioM/r. d.i.om alibi
mjmfim) ' IX ExdictisinferturPrimi, fiprzdium, domus,cquushabi- taabufurarioper
ufuramfrucfus raciant, oranes illos rautuaurio deberi,qu ia illa in Dominio
mutuauri i fuot,unde ipG ( deduclis ex- penfis) frucf ifkant , ut iterura
dicaro t.9. 9. 1 . DeLugolr.Infua fententiadiftioguit: Velenim finquitj eot
fruclusarefuapercepifletMutuaurias, fi rem lllam ufurarionoa n pignus fuz rei.
ad lolvendas ufu- tacitc obligtu, ut habet illis, vel lucroufurz.vel non
percepiflet, quia doraura, v.g.Mu- nloc.viflet.Siprius, nz; narapropterei,
fialiquod exhis bonistnnfeatindominium alteriuspofrefloris, quipcrfooamufurarii
nonrcprzfentet,fi V. G. alkuiulebonumV.G.domus legitiraevendacur,excutit do-
musi {eeiufmodiobligationctn, quodnon poflet ucere, fieflet realiter obligata.
4 Nunc jamrefpondeo tribusdidis . Dico Prim6, perfonam
ufurarii,&e)usbonaomoia,duraeapoflidentur abnfurario, efle obligauproufuris.velfurtisfolvendis.
Raciocftmaoifefta, quia ufurarius obligaturad reftitutiooem acceptorum
perufuuraex jo- iuftaacceptione, undefemperipfeperqazcanquebona, quzha-
bet.teoetarcjufmodireftitatioflemexpedire. < DicoSecund6. Bona ufurarii,
velFuris empta, vel habita aliunde,quimexpecuniaufuraria, velfurtiva>non
eflenequeta. citi, nequc exprefieex fe hypothecaupro folvendis Ufuris . o
DicoTert»6. Bonaeorundem erapu pecuniaUfuuria, vel furtiva, quamvisaliqui dkant
efle realicer hypothecau prodi- Aisufuris> velfurtis, undeaffirmant
quocunqueprovcniant, fi- vepercontraQum onerofum, qualiseft venditio, five per
lucra- tivum, qualiseftDonatio, tranfirecumhoconere, umenproba-
biliuslongeeftnequaquam efleexfehypothecau, nec cum dido ooeretranfire. 7
Ratiopotiffimafecundi.&tertlidiuielt, quiaexunaparte , ( atmod6diximus
$.fr*ms'. ; resempufrucluseft negotiacioni* ementis, atqueadeobtejusdominii,
&ex aliaparte, nypotheca realistieuobligatio^veldebetinduciijure. ficipfo
difponente > vel i conventiooe partium ; nod enim narunliter ex fe inducla
eft ; cumergo Gve loquarisde rebusemptis pecunia afuraria , vel furti- va , G
vc dc rebus aliunde habitis , non apparet in Jure , eas efle rea*
literhypothecatasproufuris, velfurtis, quuoatlibitotoc legumidlegitur, nequeexconventionepartium)
utc fequitur eam non eflc i nobis inducendam > 8 Quando igitu r Pontifex
C*p. d* t 'ftrii decre vit , ut ad fbl vendas
ufuras,vendercturprzdiumQliirisemptum, loquutaseftdeprz- dio, quod
emeratpecania ufarariaipfeUfurarias, illadqucpoili- debat, nonaucem dcprzdio,
quodtranslatumfueratadalios< & quaravis potuiflct Pontifex ftltuere >
ut venderenturalia bona pof- feuaexaliotituloabUfanrio propterobligationem
perfooalem , taraeninodium • & pcenam dclicti ufu- hzc, ledillaempucam
pccuaauftm- 9 Aa Dc Contraa. Traa.1. De Mut. & Uiur. 9 Anautem, qviando rei
ernpucum pecunU ulurarU eft in polirftioneiplii*.sUfurarii, dcbeat potius reddi
ipli mutuaurio , i quo itli prrunia habita fuit : & lic iple dcbeat
przferri cceterU Crcditotibus lortc anterioribus» &priyjlc^iatit dicli.
Ulurarii , licuti exde Lugod.xo. dt lu.i.n.i t. przferuoturii , qui pe<
uniam dantad reparationem , vcl contcrvatioocm reii »!i» eft quzftio Dc C A P U
T VIII. Alienatione rcrum acccptarum pcr Ufuram faflam ab Ufurario . $. L D»
ntitmmUmtrti in Sfttk. 1 J^I apad Ufurariura ret m fpecic^feu, ut nos Theologi
^uimur ,^ ipfo poteft alienari . Ratioeft,
quia resaliena, qualUeftha . noftrafeotentia (fuprl, r.7.$.i.».o.)
inquadominium non fuit translatum inUfurarium, invito Domino, contradari non
va- 1«. QuarefimaUndeaccipis, wneberisexinjuftaacceptiooe , fi bonahdc,
ieuignoraoter, teqeberUeit reaccepa, juxtauniver- lalei reftitutionislcgcs. *
Duas hicexceptiones invenio, aheramdercbusuluconlum- ptibilibus , feu
functioncm recipientibui , puta pecuma , vioo , fru- rnento.&fimilibus.
Alteram .dcrebusaliis. Quoad resconfum- Ptibiles, Valentia, r».».«'.t.f».*i.M.
V.ftqmtm fttumd». Med. locomoxciundo, ait, inhifccrebusprzdiciamreguUrn nonom-
nino procederc .- quaic, fi per Donationem , vcl vendiiionemha-
buiftiabUfurarioolcum, Vinum, pecuniain ipfam in individuo Ulurariam, fiex h*c
vsnditione, vel donatione diclus Ulurarius nonfa&us eftimpotens ad
reftitucndum, non ohligaris rellitue- re. Ratioeft (inquit)
quiarcsuluconfumptibilcs, ciiraexfcre- quirant rcllitui inaliquozquivaleute,
tranleunt ftatim in dumi- nium cjufdem poflcflbris . Verum ctficacior ratio
przdicta do- Ctriuz illaeflemihi videtur, quianinurum, fi Uiurarius non eft
factus impotens, runccreditor, feuDominus cum toum actio- ncm habc-t contra
Uiurarium , a quo revipere fuum poteft , noneft, undcfit involuntarius
contrate, quibona fideaccepifti : Nam, fiaccepiftimalafide»
invalidameflcaeceputionem, ncque efte obUgittuaiad rcftitutioiiein ex
radiccinjuftz acccptationisdu- biumnoucft . t Circahuc exceptionem habeat
hicfludiofusfequentemcon- flderationcm. Dc Lu.,a «".ao. tU fnfi.n.iot,. fichabct:
Mtdintdixit, fiijufmtdi rti funt tlncenfumptibiiti, qnt fnmiiitmmricipimu m
prtprit jt- ntrt, pfjtnb Vfmmituy &*UuvntU* nlitnnri, fitx btc ntn fit im-
futni mi refiitntmdum Crtdittribm , qmmrn ftmtmimm ttmmmniitr emneintiirtiiemm
, qntmiintn ptffnm trmuftrrt dtmimnm , quedmm bm.m . Hzc dc Lugo.
BcmacinaautemJ j.rf*M«r«a.«.?.^i4-»*-J.fichabet. Addnnt Mtdin*,&
pinrtiniiiOtatrtfpndinUsdtVfnrudi/p.iO. n.\.etmr* Pt.'rum*N*v*rr*, •vnlidnmrflt
eemrminm abVfnrnrtu fnlium mtn frlum dtrthui, qnnrum b*btnt dtminimm %vrrnm
ttinmdt niiu , 4««- rum dnmimHmntnhnbtnt, ftdrecipinnt /«»««»»»», CT fnmt
nfnctn- fnmptibitti . Opmit tfitrum Dtderum prtbnbitii tjt , ftd inttUittmU
utmM*Un*difp.\\o. mufiVfnrnrii hAbtnmnlUbin», qn&u, etmmt- di ptfim
fmnfmert. TnmtnimCrtdutrttntn ctmftmnr imvui circ* aiienmitmmrti fut, &
ctnfe.juemtrtriuufirtnrdtmimuminnaifitn- UnviJetnr (tmirtSnimdub +1.
mim.i.enmSnltnit , Bnmux. , HzcR,et,ulafcquiturcJaceex diclis ^.prmtitm.
nulUenim ob- ftatratio, quindcfuisrebuspoftitlibarequisdiiponere. Dixi, *#»',
birnm, nant deboius hypptbccatisrcalitcr dtfponere non poteit ,' five quoad
totum, five quoad p^rtem, quz obligationem hypo- thecaEadzquat, cuUreauc
hypothccatzluati" tus, (Jtdiclumcftf^pr.c.7. $.*.».j. V. Ul. Alitnt/tt
rtrum Vfmmii i» frnndim Crtdtttrnm . i T) EguU terti*. SiUfararius ,
veletiamFur, peralienKio- XV rvemluzrej fierct impotens ad fatistaciendumfuis
Crc- (Ktoribus, ooopoflet, finc in)uftrtia contra ditlos Creditores ii- Umrem
alienare, ncc percontraclum oncroium v. g. Veoditic- nesn, ncc per lucrat i vum
v. g, Dooationem , & qui reciperet, pcc- caret, &tenerctur ad
reftitutioncm. RarJocft clara, quU ne- poteft feinhabilem reddere in fraudem
Creditorwn , idcft _.jo poteftfe inhabilem reddere ad fatisfaciendum Creditori-
busUlud, quodipfijdebet cx /uftitia, necalterbuic inhabiliuti Artttnit.
HrcBonacina. 4 Vidiftii1 deLugodicit,doclrinam Mcdinzabomnibusrciici,
&ramenBonicinacamamplcclitur,aliolquecamamplexos efle , teftatur.
Etnihilominusputo, hos Dodorci non ellecoiurac os ; namdeLugoloqui videtur, feu
loqui debct cx ipfa oatura domi- nii, Bonacinaveroexinterpccutiva
volunuteMutuaurii, quod certenon ne&abitdcLugo, quiiofequenti exceptionc
interpreta* tivamhiucvoluntatemadmittit, ut jamfubdo . t
Altcramexceptioneminvenioapudprzdictum deLugo difp. ■xo.dtluft.n iof.
derebusfunCtionemnon habentibus.puta, vc- vateargenteo, torqueaureo,
Scc.txcipitnr, inquit, qmrtm M*mMbVfurmittma, qnmndt prtfnmi fmilt ptttfi
ctmftmfni Dcmimi : Vmitimnfmi ptffnnt, qni pitntrnnbVfurmiiitmnm, utnbHtbrtit ,
nninDtmimimtn ftltm mnitkmtmmt, mlqnti ftOtm jtrvenimuitU rti HzcdeLugo,
quibusconfirmat, utdixi, doclrinaro 1 oobis traditam »«»».*. fim. 9. 11.
AlitmmitrirumVfmmiimtnim frnndtmCrtdittrnm. t Ty Egula fecunda. Debitor
Ufurariut (utetiamFurj fiha- JV bcat, undc poflit latisfacere omnibus
Creditoribus , po- teft donare, vendere, cVquolrunquccontractus, fiveonerofos,
five lucrativoa inircde rcbui, quorum ipfclibcrum dominium habet, per quo<
non fit impotenyad latisfaciendum illis : Sc coiifequcnter, qui abeoaccip<t,
potcft icccpta retinere licite , & iuftd , etiam fi dcindc debitor pcr
alias profutas donatio- ne* . vel aliundc , reddatur iropotens fioe accipientis
coopc- ratiooc . a nitucsiuTciiiocii.cpuDacj. rnmieiti hancreguUm, quandoper
Vemiitionem v.g. Vfurarius utilitet accipit, quantum tradit ; venditv.g.
domum.cV accipic Untum,qu*iuidorousvalet. Ratioeft,quia,fi habetuntuodein, jam
non fit magis impotens , quim ante Vcoditionem erat , naro iia eopretio,
quodrccipit. vakbitCreditoribus srque Utisfaccre . Quid , fi deindeipte non
fatisiaciet ? Refpondeo. lpliimpuubitur, non tundemdedit. i Dixi, milutr, namfi
ulurarius , quantutn dat, (ed inutiliter proCreditohbus ( utfipemnia
ufurariaemac cibos, non quidem necelTarios, dcquibut mox Mn.fi fed iu- perfluos
adconvivUv.g.&comeflationes .haberet,quidemquan- tum dat, tedinutiliter
proCrcditoribus ) nonpoterit fineinju- ftitia ficqaU emere, necalii pofluntfine
coopentione ad ean- dem injaftitUm ipfivendere, utcommuniter doceat Dodores ;
Quamvis eniro, utdiximus, deturzquaJe , fi tamen inutilitcr datur, injullitia
fitCreditoribus, dumres ipfisurilis fitperte» ipfis inutilis. 4
Secundaexceptio, quamaftcrt Molio* d.nS. r_r difp. 130. quamfent.
probab.dicitdcLugo moxciuod.cV ego tib.i.im De-
r«i.rr«d.}.«.t.>|j.4.a.a6.indicavi, eft, necpeccare, nec onusre- ftitutionis
mibiremaneredc jurcnaturz, quando accepuvi fo- lum , fed non induxi uturarium ,
vel furem ad donandum , vel aul vendendum rcmiuam, quamvisipli fiaotimpotentes
adfolven- dura fuisCreditoribus. Ratiocft, quiautor juremeo intra ter- tninot
juftitiz, dumacceptorero roihi aDominoobUura , qus nttlli, uttupponimus, erat
realiterobligau, &exalUparte nor* cooperorcumipfiuspeccato, quta jam ipte
peccatum iecit offe- rendo, egoautemaccepunde, folumutorinmeicommodumejus
peccato, libcrc ab ipfo jam commillb . Ccetera huc pertiaen- lU, &quid dc
hac rc ftatucrint legespofitivz , &quatenus ob- fervandz, lcgeapud
Mol./.r.Lc(r./.*.r.ao.».ioo.dcLug.i«//;.ao. •#/«y7.».i6.aliolque. 5
Tertiaexccptiocft, nonpeccare, nec obligariad reftitutio- neinUlurarium, vel
ctiam Furem, quandoilli tantum exr>en- dunt,
quantumadcoruodemlUtumrequiriturinparaodo vidu» cultuqueorole,
fuifquefiiiis,uxore,&c.necei1ariU, in folvcnda merccdcluisfamulis, tibiitem
neceflariis, acfuo itatui, inimb infaciendis libcralibusdonationibus,
qua»finededecoreomittcra quisnonpoteft, &niiaccrct, vilishaberetur, ut
itera me nec peccarc, nccoblisariadrcftitutionem , (eiuimodiresneccflkrU»
ipfisvcniiam. Ratio-sft, quu., i hzcquflibct habct Jus, ctiam ia
przjudiciumCrcdiuram. Hzcfuse, & niiauntimexpenia vide apuddeLugo Ut.tit.
De Reftitutione Ufurarum . 5. L Snrnitm tU^ammf Vfurmim r <T1Rii obligatur
reftituere Ufuratius, nnum nequaquam . X Obligatur Cnim Primn, rcflitucre
totura id, quod pcr ufuramaccipit. Fatet, quia lucrura Uiurarum contra
Juftitiam accipit. Le£eSanciumThomama.z.f.6*.»rr.i.C^ ». a Obligatur
Sccuod_6,rcliituereomnc»truclus,quosipfcUfii- rarius percepit cx
reufuiariafruciiiera, deduciis lemperexpen- fis, quamvisDoroinus cxiua
negligentia, eosnon fuifletpercc- pturus, idqaecx nollra fententia. Vcriim hoc
non eft nccefle nlcfufmaperfequi, jamenimdidumde eo fatis fup. r.7. $. 1 . prt-
ftrtimnmnm.X Z. Sedquzrcs nihilominus, an ad aliquid obligetur Iblvenduna
Ufurarius, fi ipfeproptcr.ncgligentiam non pcrccpitfructus,quo* nec mutuaurius
propter firnilcm ncgligentiam percepiftet , V. G. ex agrp incutto,
quznccmutuanscoluiflet, neccoluit tnu- tuaurius. Rerpondeoadnihiiobligari,
quiainnihilo Domiuum damoifi- cavit.ExaiuparteresDominittuflumnullumfecit .
IuCzlelli- nus , Tr.M.dt Vjur. fmf.i. J Obii- Digitized by Google t
ObligaturTertto, itftirnereomneluctnmcefians.qucdmu- tuaurioceflavit,
&omnedamnnmemergens, quod idem eft paf- fus.ut, fiproptcrfolutionem
ufurarum, quamUfurario fecit , resfuasvilius-vendidcnt, velpecuniam acceperit
ad interefle , tttfolveretufuras, quiaomnium horumeftcaufa Ufurarius juxu
Regulas dicus delucro ceflante , & damno emergente. Lege Molinami.tja. 4
Obligatumad tratdicla Ufurariam excuurt ab impotentia, vel ab extrema , feu gra
vi oecefliutefua , vel luorum > modo alibi expl i- eato,
noneflneceflemonere,cumidexregulis Reneralibuj excu- {antibus debitorem i
reftitu tione nrmis fit manifeftum . J AtverdoonobligaturUfurariusreftituere
illud,quod forte lucratuseftex rebusufuconlumpubilibus,quare, fi in lucrum lux
ufuizacceprfierpecuniaro, vinuro,oleum,&cum hisaliquid lu- cratuseft,
quamvisobligeturillareftituere, non tamenobligatur reftituerehoclucrum. Ratio
eft, quia Ufurarius fitvereDomi- nusilliuslucri, hocenimnooeft frudius rei,
fedinduftrix , & perfonz, utfupradiximusiafimili. Haec in proprio loco
volui breviter repetere , nam cxterum me- morfum,
fparfimeameinfuperioribusinnuifle. $. II. IU thUrntttiu rtjiii utudi
cttprrmstium cumVfururit . i
TAEhJs,quicooperanturcumUfurario,fivefintfamuli,(jve \j amici ,fivc Notani
,fivealii , i nobisadumell, m nafi.Dic- lih.f. 1. 1 . g*. m ».4». Lege item
Molinam, Leffium, aliolque allatos lDiana;.j./r.7.i#/r«NtW»r#/.8. $. III. Dt
thUt*titmt rtfiitutmdi, fu» ttatrakit htrts, Vtl legtttrtus ufUtmrii. t T
TiEres (emper, &inonmicafutenetur reftituere rem i X JL Teftatoreaccepum
perufuram , fiillainfpecie, fcu, ut loquunturTheologi,inindividuoextet;
quiafempereft Domioi, femperqueproDomiooclamat: ilveroillanonextct,* & illa
om- nia, quxcum alienafueriot, tranfierunt inUfurarii dominium
juxuvariasfeoteotMsfupradicus, teneturetiam Hxres reftitue- re,
fedinaequivalenti, quoties Ufurarius in vitanon fatisfecit .
Hujusautemratioeft. quiaobligatio, qua defuoflus aftringeba- tur,
traofmittituradnxredes, qui fuccedunt in locum defunOi, &uoa,
eademqueperfonarepuuntur. lu pafliro Dottores , iul. Htrtd. f.diHtrtd.ttmfit. i
Non tamen hseres tenetur ultra vireshzreditatis, (ilnven- tarium fecit, utpatet
exc.$uumaa»mdtVfuris: Bonaenimhz- tediuria funtiofecTa, nonalia. Ouod fi
loveourium fcribere oe- (riexerit , licetio foroexterno adhuc cogatar
reftiruere , umen fn forocoofcieotiz oonobligatur ultrahzrediutis vires , quia
Caput V. §. IL & Scq. 187 de«nonfolvantufurasDefunaj. Rarioeftjam diOa,
qnia debiu perfonalia, quaenoncontiaentreraipfamin individuo alieoam , non
tranleuntad Legaurios. At vero, fi Ufurarius non reliquit bo- na,
quzlutncerentaddicum ufurarum reftituiionem , vel nonfufBccrentadboc, uthzred
externura ideo cogit" , quia prxfumit fraudes , numvero refpicitreriutera.
ItaBooac. d.\.dt w*m.i6. aliosciuns; eftoMolinad.} ja.putetteneri QihuuL)
Hatdts fumt piurti . a, SipluresGnthzredes, fcirecupio,anteneanturGnguliinfo*
Udum folvereufuras? Refpondeo. SingulosfolumobligariproraU, ideft profuapar- .
te> quarefiunusnolit, velnonponitreftituere, nontenebitural-
tcradejuspartem. Ratioeft,quiaficutibona dividuntur in par- tes, fie&debiu,
&Gcutexpartecommodum (entiunt , fic ex parteonus; namrepraefeountquidemilli
fmguli defuntlum, at noo totaliter, fedexparte, finguli, totaliter, omnesfimul.
Iu Molina, aliique, quosciut, fequiturquedeLugo*i>.ar. dtfufi. av2)7-
contraNavar.Si, aliofque. 4 ExcipePrimd cura Booacina, Ue.tit. nifialiquis
excohxre-* dibusinculpa fuiflet, ne toulis reftitutio fieret. Rcctc , tunc
enimnoneftmirum, fiisobligeturadtotum, quandototius eaufa damiiieft. 5
ExcipeSecundd, nifiquisexcohzredibus reraipfamin fpe- cieapud fe habeat , nam
bzc tou debebitur Domino , quia , ut rao» dodixi) caferapefproDominoclamac.
Ltgutarimt . ie Lcgacario > is obligaturne adfolvendas ufurasde» _
Pvefpondeo, perfenonobligari, quiaipfe, ut etiam Donau- rii,
DonreprzIenUncTeflatoris perfonam, & ficutiooo fucce- duntin )uraipfius,
ficnecinooera. Loquimurautem femper, fi resipfaallena noneatetinindividuo:
Hxeenim femper debetuf Domino, utitem, firesfithypothecaualteri: eomodotquo fu-
pra d idtum eft t.f. |A t 7 Dixi, tx ft , nameflnoundafequensdodrina:
SiUfurarius reliquithzredibusbona , quzfufficerentad reftitutionem ufura- rum,
aliorumquedebltonim, &prztereiaddandamlegitimam, fiadflntfuiafcendentes,
vel defcendetttes , velad dandamquar- , fihzredesfintextranei, quzquidemquarude
Jurehisex. ■-isdebetur, vel juxulocorumlegesplusminufve, utnosdi- jDeofavente,
cumde Teftaroentis, tunc * •1 es haberentfuam diclam mam, veldiclamquarum,
tuocdebebuotLegaurii concurrere ad reftitutiooemufurarum, itafcilicet, ut,aote
omnia (ojvi de- beantdebiudefuncli, deindedandalegitima, vel quarta hzredi-
bus, tumdeniquc, quodremanet, dillribuendum eUinter Le- gaurios, modo iiid.
plunbuiexplicaudo . Htrti , Vtl Lt%ntmrimi sm tiltrinim rtfiitutn ufmtAS
DtfumBi , fi cmLuu » fut fiutu } 8 Dehacreficuniverfaliter exlententiaprobabili
rae Idr.i. im D*c*l,tr. 1, e. 1 .$ .9 j». j . docuifle, memini . Ad verte , fi
quis in ftatum hoDorificumaicendiftetpropterremalieoam roala fideaccepum , tuoc
faciendam efle reftitutiooem , etiam cum diminutiooe fui ulis ftatus , quia hoc
non eflctcadere ,fed rediread fuum ; mult6 magis , fi io pari oeceftiute eflet
is , i quo rem furripuifti , tunc eoim debet efle melior conditio innocentis
Domini . 9 Illudfubadverte, fifiliusv.g. ufurariimala fide CGepicpoftt- dere,
tenerieum, etiamcumdiminutioneftatus relicliiPatre . ad reftitueodum,
quiaejufmodi pofteftio cum malafidenihil ipu fuffragatur. Si vero ccepit
poludere bona fide, non teneri po» fteiifuo ftatubona fidepofleflb decidere,
utreftituat, ficogno- fcit, eaeflebooa alieaa, quia quilibet lus habetad
coofervao- dum fhtumbooafideacquifitum. Haecibi, &iuDiaoaMjtr.l4. W/.57.
eiCceleftin.&Scoto,&coo(entirefidetur deLugod.»i. dt fufi.a,l%. $. IV.
Cuimm fistt ufurstrtflirutmi*} t Q
Aneiis,iquibusufurasquisaccepit.Quodfihimortuiinve' O
niantur,reitituendzczcrunt hzredibus,feu iis,qui ipforurn nomineacquirere
poflunt. Ratioeftclara, quiahifunt Domini ,
Quid,fifiotignotiii,auibusdebeturejufmodi reftitutio/ Refpoodeo , tunc debere
refti tui Pauperibus , vel Opcribus piis , ut decrevit Alex. III. unde tunc
haberc locum Bullam Compofitio- nisinloco,
ubiadeftPrivilegiumBullzCruciatzdiximui /.8. M Dtctl.tr.^c.i.^ i
».ao.&docctMolinaW»/>.748.Ludov. iCruc. m SuUu Crmt. d . j . iu b . 1 4
. aliique . Dc pctcntc ad Ufuram . DUohicfuntcerta. Tertiumfub Primd, Ccrtum
cft : , ut vu || Sancb . /. Jub .DttW.c .8.«. .ue, folvereufuratob mutuum
jamacceptum. Ratioeft, auia hzc noo eft caufa peccandi , quae detur ulurario,
dum is poflet iacile illasnonaccepure, fibiergoimputet, fi recipiat. Excufa>
tur autem mutuatarius( ne I ufidclis habeatur , & ne mutuum , quo alia
viceforufseindigebit,noaiaveniat)icooperatione , quzvi- detur efle cum neccato
ufurarii . z CertumettSecund6, pofle (ecundumSanc. «ii Molin. Vafq.
aliofqueapud Diao.M.rr.7.«V (cmuUUrtf.Z. aliquem peterepecu- niam mutuaro ab
eodem ufurario » promittendo illi • ucrum ex mu- tuo, quandoeapecuniais
indiget. Ratioefl,quiaGcpctens, oec confiliumdat, oecintendit,utfuppodimusi eamufurarii
injufti- tiam,quodcertee(Tetiniquum»fedintendit utilitatemproprum , fuppofiu
malitia ufurarii,quam Mutuaurius folam permittit , nam czterum
propriaindigentiadatipfi(u/ficientemcaufam,nefitcoo- perator cum ulurarii
peccato ■ \ Controverfum ergo remaoet tertium , Anidemlicitepoftis ,
quandoillaoonindiges, fedGneaeceffiuteillam velis expendere aidludos,
adconvivia, &c. 4 Reipoodeo, treseflefententias. Prima negat. Secunda af-
firmat. Tertiadiftinguitt hzcenimtertia afferit, non poffe , (i nfurarius non
eft paratus exmalitia fua ad dandas pecunias fub nfuras, atpofle»
fleltexfuamalitiaparatus;ibienim tuexcitare* Ufurariumad peccatum injuftitiz ,
nic nonitera .Sane,utvides % prior pars huius rationis probat primam (ententram
« negxntem , at pofterior probat fecundam affirmantem \ fi fupradicla ratio
profun» deconfideretur. y Equidemaflero ( ut / .j Dm!. c t . (J.4. « 44, fulius
dui ) l-.is fententiasomnesefteprobabiles, fedprobabiliffim^ addocumPe- tro
Hurudo 1.1. 1 7 1 ft9. 1 4. 6. 1 74. pofte femper , vel certe regu- laritcf ab
ulurariis fine ullacauia neceflitatis petimutuum, etialtt fignatead ufuras
(fedfemperintendendoproprium commodum, non veroipfamirtjuftitiamufurarii,
necpofitive ad ufuram com- mittendamipfumexciundo. )Ratioeft , quiacumufufarii
(Intpa- ratiadejufmodilucrumufurariumaccipiendum, noojamex paf- fione, ledex
malitiadelinquurtt, 6 Haclenus de peccato ufurz , nam de penis Ufurarii, deque
Ju- dicecompetentecontraipfum, quzmaxiroe pertinent ad forum exteraum ,legatur
Molina diff. \ \ j. & 1 24, Salasd*Ml- cV 46' *
«/iw«,Tol«aj./^ii»a^.j6.Nav^.i7.».279.LefU«».22 Cumtuifitim
u.ydcLugfidtfp^S-dtjM Digitized by Google « i88 Lib. IX. De: Contraa. Tra& IL De Cenfibus. ftitia k».i%%.
Bonac. diff.l.d* ctntrael. ».^*«» •*''-Card in.Tufchw t?m 8. y.X'fur», i-enW. VH Aliique
peneinnumeri apud iplos. C A P UT XI. Summa Modorum aliquot lucrandl cx pccunia
fine culpa Ufurse. * . . * . 1 TUvatdenique hos modohic jungere, ut unointuitu
appar I reant ,quse fparllm dicuntur hic , cValibidiccntur . Quatuor enumeranturiValentia,
duosegobreviteraddam. £J««nur funtmtdi ( i\t\'.\tnt.T.^.ini.
x.dtfi.t.a.ij.f.ifint ,) ttlttdnlti fireipitndi *nnu*ttm ctrtum luerum , f*lv*
, r> /ir wi C*fit»- U , wr _>«/« *um*ut fr* ctntum . 5 /Vnwi, yT*J ii
fuffttat Titulut nlianii txctrtitrAui, ut imtri ftffantii, vtldamuiimtrgruiii,
auimedui pattt quam ttiftmi . De hoe modo fuse egoegi in /.8. Dttat. «•.$. r.8.
^.j. J SteunAs, fiSni*t*u»**tUTtum f*iieafftcuratianiiCafitalit% &
Imeriauinmii prtmajeri Iner* fftrat*, tfued Stei» i» t»mf*nf*ti*n*m rjufmedi
enirmm rtliaauatur , fivtifiafaa* fi*nt ixftieita inttntitn* , fivtimplitit*.
Dehocegopluribus agaminfrl/i*. heey.rraa.t. D* S*eitt*tt §.}. 4 Ttrti»,
fitmtitrCinfuirtalittum p*ct* mtrinamt redtmtmii , & sffiemrtndi , fivi
imfiicit* ittm, fivi ixfiieitninttnttin* . DcbocCgo agam item infri m tr.x.
dtCtnf. t.x. f $u*rti, fiabfauetxfriff* dtttrmin*tien*Cintr*Hu, Stcittatit ,
vtlCtnfnty &t.nttnti*r*lttm ginrr*iii fit*ecipiind,idluerum,*li.
auttandtmmad* jufU,& tieitt,*d auimeenfidertti, ptrftaarum, &
f*iiictrtunff*»tiiividt*tur f*a*m ifl-mrrvteuri ftjft. ." Hicmodusnun
eftdiverfus idiclis, vcldiccndis, fe.1 folum oflendit implicitam
intentionemaliquandd luffireread Juftitiam contratlus. Legeeundem Valcntiam ,
& nos quidem de hac re diximusin/8. Dec*l rM.r.8.$.2..«a.ai. 6 Harccx
Vatentia. Addictiam poteft Quint6, fifiat contra- tfus,
quemSiculiappcllamus^M»/*»", dequodilpuUtumino-
bisc(llatiflimein/iM.i)rf«/.»r.t.r.7.§.7.*».ti. 7
Sext6fifiatConiraausvcriCarabii, pjtacumfuis rcquiGtis conditionibus,
dequibusinfraagam pluribu». 8 Sicui aliquis alius modus in mentero venhu , hic,
oro , fubfcribat. Dumego calaraum i pagina, quietis gratia, ttntif- TRACTATUS
II. » * * m • . ■ * am\ D B CONTRACTU CENSUALI, feu dc Cenfibus. Sjfid fit ,
& amttufltx Ctnfmi? Enfus, uthic fumi folet pro annuorcditu, Eff 1 ^-^Enlus
C U5 qutixri altiriu, mi frugift habct di er* *ec\w ivifioncs, Ctnfmt
Riftrvativui , & 1 Primd, dividiturCenfus in Rcfervativum , &
ConGgnati-. •vum. InRcfervativo, dotibi mcumpnediuni, cV rcfervomihi
exillucerumpenfionem, utfciliccttu fingulisannis, velmenll- _. I .... ; L 1 _ I I r. . . * m ■ 1 ■ 1 1 . r_.
I . i m m . m .. m _l " f _ rx muLciuui pnMJvnw.», u. .h uiiguiij.iiiij,,
vci lucnn- busfolvjsmihialiquamju.tamfummam, v. g.dcccmaurcos . Ia
Conflgnativo, retincoquidem dominium reimete, verbi gratia prardii,
domus,&coetera:fedinillis conftituopenConcm, v. g.
decemaureosiMigulisannis, velmenfibus, tibi folvendos . Solum
ergotraosferointejuspcrcipicndi penfionemiremea, noDvero remmeam/ nequeenim, in
hocCenfusgenere, vendo tibi rem mcam , nccfruflusipfos percipiendos i re mea ,
liedjus ad illos percipier.dos, utcxinfra diccndis clarius intelliges. Nam pro-
ptereijurifpcriti CenfumConfignativum flc definiunt£/f|«>/«r>
tifitndiannmam , vtlmtnfiriam ftnfientmtx rt frailtftra, vtl frr- fanaalttriui
. Undccumdicis : HabteCtnfnm in ftud* rttri, fen- £ute-(\ : H*ite
fut*xigtmdit*rt*m ftcuni* fummam, ftm ttrt», frm* amtti. fttri ftuda. Legc
Valcnl. T. J. l.i.d. j. cj.i i.p.i. M01. d. .LelT./r. r.as.if.i.aliuique.
Adveric,cumt quiemitCcnfum, iJeU, cuifolvenda edpeo- fio,appellari Cofuillam ,
feu Ccnfualillam : qui vcro vcndit, ideft qui foluturusell Cenfum , vocari
Cenfuarium . Ptrf»M*Jil , Rt*Ui, Mixtmt. , CeofuscoaAguauvus,
dequofolcthicclTefcrmot propter gra ves , & proprias dificulutes , quikvs
fcatet , triphjx efl • rationelcilicetrei, tuper qua conftituitur, quc
iteniefttriplex - PrimoanimrouAkuitur lupcratiqua perlbna, diciturque Ccnlus
Perlooalis,& tuncpenlioiblvendaeft,velutiex fruflibuspropri^ artis ,
induttriz , opetae , laboris ipiius Perfonae , in qua Ccnius fun- datur . Merus
autemerit Perfooalis , (i m hil addaa ; at fl addasaliani rem,exqua
nonfolvaturquidem penflo,fcd fit, velutipignus hypotheci ad aflecuratioaein d
ut i Ceafus, dicicur ( teftibus Mol. /. e- & Lell i.t.d.i.) nonrurre
perfonalis. Securul6 , conft ituitar Cenfus , feu fundatur in aliqua re utili,
£c fru£lifera,fiveimmobili, utfuntPraedia, Doraus,2cc hvc alir quaodomobili,
lcu (craovence, quzfacitfrucluni, ntfunt gre- Si, armcnta,
&c.diciturqueCenfusRealis. Terrie-conftituitur re, cVinperlona, itautii rcs
percat , debcatipfaperfonalolve- re ez fruclu lux artii , vel induftriae ,
dicitui quc Ccnfus mixtus . 4 Terti6, dividiturCenfus ratione temporis.
Aliuscnimeft perpetuus , idcft .penfioeft perpetu61olvenda, nam, cVad hjerede»
tranGt. Aliustemporalis,ideft,folvendaad tempus, five tura , ut fieftetad vitam
alterius, quo padlo vocari vulg6lblet Viu- Jitius , C ve ccrtum .ut.fi eflet ad
decem , ad qu i ndecim , ad viginti annos. Undeclarc colligis , noneftelicitum
,conftituereCenfuc» pcrpctuumiuperperfonam, quiahKcperpetuanonefi, cV contcv
non tacit . Rtdimiiilitl& ltrUim.mil. c Quart6, dividitur rationcpadi,
naropacifci folent cdntra- hentesaliquando, utCenfusreaimatur, cVtunc dicitur
Cenfu» redimibilis.QuodlipaClurolit, utCeofasredimatur, ftu cTttin» guatur,
quandocunquevoluerit venditor , reftitueodo pccuniam totam,quam habuitex
venditione, pa^um erit in gratiam Vcndi- toris :Siquandocunque voluerit Emptor
,erit in gratiam Emptoris. fi quandocunque Venditor , vel Eraptor voluerit ,
erit ex partc utrU ufque, atqueade6 inutriufg.uegrar.iam. Aliquando autem paci-
fcuoturcontrahentes, utnunquamCenfusredimatur ,& tunccrit
Cenfusirredimibilis, atqueade6 perpetuus. Indubio, anCenfu» fitredimibilis,anirredimibilis,cncirrediroibileroputtt
de Lugo d.if. «.»/»!,'/.»-;. concraalios, quemvide. Ptcunianur , FruBuariut . 6
Quint6, dividiturrationepenfionis; eritenimCenfusPecu* niarius,
fifolviturpecunia. FruAuarius, fiiruflus olcum, fra« menturn, vinum, cVc.quaeex
repcrcipiuntur. Ctrtui , butrtat . 7 Sext6denique, certusdicicurCenfus,
(idebeat folyideter- roinataparsfrucluum, putafemper, dcinomni eventu, quinque
menfurae hordei , vini, cVc. Inrcrtus, fi indetcrminatt , feu uc aliqui
loquuntur, aliquota , puta, tertia.- velquartt, vel<; parsfruduum , quiexrc,
illoanno, provenicnt. C A P U T IL Dc Juftitia prjcdidorum Contra£hjum . i T)
RxdiflosCenfus efle fercomnes licitos , cV iuftos, nifi aliun- 1 de,
iiveinprctio, fivecxaliquoadjun<-b dclioquatur , tan- quamccrtum
fuppon:.nusomnes. Dixi, ferc, quiadubiutur.utvolunt Vi\te.y\.x.d.<i) .f
x.& 9.it.».2.Lefl./(>r.ri/.r.»a.».i8.demercPerfooaIi, deiue Vitali-
tio.de quibus hicbrevicer . Ncc omittcmus tarocn diccre id , quol icitu
neceflarium erit dc Rcali . $. I. Verfanalit *» fit licitut} 1 F\lcoPrimo»
hunceffcjuftura,aclic:tumetMtarafua,quU. _L/ i veritateaberrat id,
quodaliquicum Navarro dicunt » hunccontradlurononclle, nifiroutuumcuro
lucro,atqucade6el- femeramuluram:aberrat,inquam,i veriutcnamcoatraQus bic eft
emptiofrucluum,feul-icri ,quod homooperafuaacquirerepo^
Ceft.Sicutcrgoomncsconccdimus,Cenfum Realem eflclicitum» quia per illum emitur
Jus ad percipiendos fruflus agri , domus , pi- icinse ,&c. ita concederc
debemus , eflc licitum , emere Jus ad fru» clus ,quos homofuaarte, &
operefacerepotcft . a SedadvcrtePrim6, quod ficuti venditor tunc debebit hos
cfficere, nefraudet Emptorem,exquibusfolvere poflit penfiunem, ikEmptordebet,
inemcndo ejafmodiCenfum, co_gnofccre , ta- lem pcrfunam clse idoneam ,ad lucranJam
illam penGoncm , quaoi vcnaitor vendit: lucrandam, inquam, fua, ideft
venditoris ia- duftria, artiticio, oJlirio, cVc.fecusnihil emeret, unde penGo-
nem in iulte iiiraeret . 3 Ooiiciescum Navar. Martinns V. cV Califtus III. in
fuis Buliis paul6poltrefcrcndis,folumdixerupt, CenfusReales efTelicitos:
txgoPerioaalesrcprobafuot. Relpondco, dtfloi Pontifices noa Digitized by Google
Caput III. §. I. & IJ. 189 negafse , Ceafus Perfonales efse licitos.fed
folura declarafse , Cen- fus Rcaleslicitoselse , demiibusintcrrogatifuerunt,utlocociu-
tonoUt Valent. Quare nihil contra nos, . 4 Dicoutnen Sccund6,Cenfus hos
Perfonales propter fraudis , & ufuraetimorcm,c()e JurcPontiticio
prohibitos, nampropterea addidimusinprzcedenticonclufioncillud ( ex oatura fua
. ) Hzc conclufiopatebit exdiceodis, quia Poatifices fempcr requirunt
eeniusdebere conllituiinre.immobili. Quoniamergo prohibitio fuodatur in
przfumptioaefraudis, &ufurz, fihzvereomnibus confideratisabfuot, licitus
eritin foro confcientizcontraclus, ii czteraadfint; nam in foro fori Judices
debent Judicare juxu Prz- dittum jusPontificium. 0. II. An UtitHt (it
Vitmlirint? 1 /"*>EnfusViulitius, dequohlc dubiuri, & difputari
folet, celebratur Primo , io hunc tnodum : D*tihittmtumamrt*t, autiatt nunamam
anfrram , tttamtn fatlc , mttm, Atatt igt vixt- rt , vtl dtmtt vixtrit mtui
filimi, vilntfti,fi nafttntur, (quamvis nondum GoC nati ) v*l dtait vixtrit
Pitrmt, vtiPamlmi,viiuttrqut . Tuinquaro ,dttmikiamimaai ftt
>^'4*ji-i/;&hicvocaturCen- fus Vitalitius Perionalis . a
CelebraturSecundd, bocalio modo: Dt tihi ttntum , 9*1**1 mihivmdat Jmiad
frm&uttmi fradii, dtatt vixtrii , daadt mthi tx illtt frm8i»Bifaiaamt, v.g.
fimgulit aanis tut vita, vilalttriut , & hicappellatur Cenfus Viulitius
Realis . 1 DicojamPrim6, hoscontraclus pofle licito modo celebrari ( lemper
przfcindendo abaliquoextrinfeco inconvenienti ,& fup- pofitopretio juflo,
dequomoxiofra*.}.) hoceft, efle Ikitos hos cootratius, noofolum quaodo Cenfus
diflus conllituitur iupra remrealem v.g. Prardium, fedetiam, quaodo dumtaxat
fupra Perfonam, ouantumvis hzc Perfona nullaratiooe exiua arte , &
indXufitlrSera. Ratiohujus ditlieft, quia/uflitia hu-
juscontraausncquaquaminnititurineo, quoematur Jusad fru- dus;
fedincootratlufortis, in quo fpecialiter contrahcntes fe exponunt
periculolueri,&damni,cum mors fitincertt .Si enim fic dicas: Dt titi ttntam
, aua Sttt , vtl a tmit mmnamam fiat amft- rtmda, tmvtri rtddai mihi, vtl
mttbtridi finrmlii aaaii ( tua vi- tadurante) dtttmi nonne poteft efle ,
utacqualiterego, vel tu , juxtalongitudinem, vel breviutemtuz vitz, lucrum» vel
ja- flunm raciamus? 4 DieoSecundo, Cenfuseofdem Viulitiospoflelicitecelebra-
xi, etiampoflBullamPiiV.Ratioeft, quia Juftitiahujut contra- flus , de quo
agimus , non innititur , ut raod6 diximus , in emptioae frucluum,
vclalteriusrei, fed in periculo zquali , eftqoecoatrx- ttusfortium: Hzc
fcntentia, fquam fequitur Lop.r.rj.i. ttatr. tmtl. ).Rodr. Li.
(mmunatap.A4.)eft mihi probabilior .{( Efto Moli- 1ad.li9.infr.tUmf.diac,
ideflecontra Bullam Pii VJPiusenim non videtur prohibuifleludura fortis, fed
contractum iUum perfo- nalem, quifuodaturinfruclibus, vel operibus folius
pcrlonas . Addeid, quodraod6dixi$.*rjr«t*.a.4. j Atquehincfit,
utquamvispenGones, quz fperantur,colli- geixIz,fintminorisfummz,quira(uramadaU,
vel fint majoris , lemper fit licituscontracrus , quia per hunc non emuntur
illac pen- fiones, fed juftopretioemiturfpesadillas; undefubzqualiperi-
culopoteftevenire, utnihilhabeas, fiftatimmoruturVeodicbr, velmultum, &
vivatdiu. $. III. An lititut fil&talii) 1 A De61icicus eftCenfua Realis (
przfcindendo feraper ab A aliquo extrinfecoinconvenienti, &c)utputem,
docere contrarium, eflenuncultemternerarium, & erroneum . Ratio eft , quia
Martinus V. Calliftus III. Nicolaus V. in Conftitutionibus rnox afferendis $.8.
CenfumRealem approbant, & approbatio- nisquidera ratio potifEma fuit ,
quiaeftverus contractus emptio- nis, quo nonquidem emituripfa penfio, fi
naturam contrattus Cenfusbeoecogaofcas, fedvelemitur Juspercipiendi ipum ex
fruclibus rei , uthabent communiter Doclores apudLaym./.j. rr. a.t.t 8. vel,
uthabet deLugoJ.,7. di fuft. M.aO.emitur pars ufusfruclusilliusprzdii, fuper
quo Ccnfus conftituitur, iu ut dominiuratotumdireclumprzdiimaneatapud
Venditorem, do- rniniumveioutile, quodappellaturufutfruclus exparte, venda- tur
: nam propterea minoris feraper debet vendi , quam valeat totura przdium ,
quiamiooris zftimaturdominiumutile,quam. vistotum, &integrum, quimdominium
ipfumutilefimul cum dominiodirecio, quorum utrumque venditur abfolute , quando
venditurprzdiiun; cuminCenfu vcndatur folum ufusfruclus * utdiaumeft. • *
Exhacratione, fiveutDocloreicomrauniter, fiveutdeLu- goillamraducit,
videsPrimd, oonfolumpofle emiCenfus anti- ftitutos, fed etiara pofle oovos
conflitui. Nam ea- perquamantiquirecte cooftituti fuot, acilla, per
ooroconftituuotur;atrobiqueenim non eft rautuum ., fedveraemptio,
&venditio; Etprofed6antiquiipfi Tifoeruntnovif J VidesSecund6, facilefolvi
argumentum aliquorum ( Dtt. ■ Cenfusefleil- raille ab tenario ipfi dare quinqaaginU
; dabi t ergo ex obligatione centura in duobusannis, &uraeo(uperdebebit
mille, quod eftCapiule , quodque(emper,exnaturahujusCen(usRealis , darcdebebit,
fi vult Cenfum cxtinguere ; ergo obligabi tur dare plus , quam acccpe* rit,
quzeftclaraufura. Facile, inquam,folvkur, nam Gcutj ju- fteemit quis przdium ,
quam vis idem ex fruclibus , quos per annos confequentescolligetjcompenfet Gbi
totum pretium,quod dedit, &adhucip(i remanettoturaprzdium,quodpoflet
ver>derc,quan- tiemit;itaetiamliciu, & luftaeritemptioCenfus realis,
quam- vispenfiooesfblvendzfiatbiprapretiumipfiusCapitalis. Et ratio ulterior
hujus Juftitizeft, quiaegononemoipias penliones futu- ru, fed, utrnod6 vidimus
, lusprzfcnsadillas,quod Jus i me habitum, & veluti a mc poflcflum ,
necefle eft , utmihi uuquara Domino frudificet. 4 VidesTerti6,neceflariumeftead
Juftitiam venditionis Cen- fus ;Xu Medul. TheolJ. j. tt.\.t.\. d.<).n.\. ex
Booac. ut rcs fit liru- difera ,undeinjuftus eii venditorCenfus ,ideft
Cenfuarius, fi obli- getEmptori, ideftCenfualiftz, rem non potentem reddere
fru- clus, faltemtot, auotpeofioexigit, autG obligat rem , eos qui- dem
reddenten , fedjamin aliisCenfibusvendium. 5 Denique, quamvisCenfus (it fupra
przdium, ejufquefru- Ausjfciasumen, bene, &licite tepofle percipere 1 pof&dente
przdium, penfionem pecuniariam , quia, in conflituendo ejuf. modiCeniu,
adfuntimplicite duocontraclus ; Alter eft Veodi. tionisCenfusFrucluarii, quo
mihi venditur Jus ad fruclus,feu, excxplicatio nedeLugo, ufusfruclus partialis,
Alter permuta- tionis, quoVcnditor fibiretinet frucxus
,&folvit,fervataaequa- liute, pecuniam, compuundo unumannumforte tterilem
pro alio. LegeMol.«\i8r. Arag.z.a. jai.78. «w.4. ttntl.%. de Lugo U.alioiquc.
Qyodnam prctium fit juftum in didis §. L ftttimm jmltum in 5 viucsoccunao,
racucioivi argumentum auquorui nafil.w. Ant.t*nfil.isi.\ puuntium, ejufmodi
Cenl licitos. Quivendit (ajunt) Cenfura recipiendo, v. g. 1
TUflumpretiumCenfusViulitii, fiveRealis,fivePerfooali» J eftillud, quodcommuni
hominum zftimationcin finguli* locis judicatur, Gve fummuro, five medium , five
infimum . QuodfifueritiPrincipeuxaturo, illuderit indivifibiliterfervan- dum,
ficutifimiliterfjtinczterisrebus, quz venduntur;&qui. bus uxa ponitur i
Republiea . * Inquires. SinecPrincepsuxaverit, neccommunis zftima- tio,
quomodoab ipfiscontranentibuserit Uxandum ? J Refpondeo, juxuprudentis
viriarbitrium, habita (utvult Eott.i.i.c.ii. d.6. n.*t .& d.t
}.j».ioj.;rationeatutis. complexio- nis, modi vivendi illius , procujus viu
folvenda efipenfio, co* piaicem, vel penuriapecamiruminCivitatc, & h*b'U
etiarara- tione, qu6d,ejutadveniente raorte, capiule amittendum fit .
Quareminorisemi debetccnfus viulitiusj fifupra vium robu- fti, veljuveois
cenfumconltituas, quimfenis, velinfirmi .Hec etiamdebereconfiderariiPrincipe,
fiqui.ido iple forufse uxare velit juftum pretium cenfus viulitii,
raanifcftumeft, fecuseric injuftumneceiflandura ; Injuftitia uraen debet
evidenter ftare. LegedehisGarfiam, dittnttaa.taf.n.num^. & tn
fum.l.t.taf.44. 4 Quandopretium noit eft taxatura , putat Molia. i.j88. hoc
moaoefleftatuendumprctiumcenfus viulitii periooalis;ut fcili- cethabeatur
ratioadquot annos pcrveoirepoflitis , adcujus vi- bmceofuseraitur,
&deiumatur dimidiuradiclorum anoorum, quoderit. ioquit,
juftumpretiumdicticenf •svitalitii. Sifitv.g. (pes, utille vlvatvigintiannos,
pretium conftituatur, quaficer- t6 viflurus Gt , decem;poftetenim vivere
triginta, & poftrtcras mori. Sumatur igitur medieUs illorum viginti annorum
, ideftde- cem. Harc aliquibus merit6 non placent , & przlcrtim Joan.de
Lu> god.ij. dtTmtt js.ia.qui undera conclud it hunc Molinzdifcurfum
Javarequidem , fedomnestamen alias circunllantiat mtm.frutd, a mediclas
efleconfiderandas . % lllad denique notainceniu viulitiot fi is fuerk jaflo
pre- tio, v. g. centumaureisemptus, noa pofle in ejulmodi emptione poni patxum,
ut zquali pretio revendatur . Patet ratio, quia quandorevendetur , cumfit
tranuctum aliquid deviu,utconu muaiter folet occurrere; paucioresfolutiones
remaoebunt , quira erantinitio. Decernaturergotuncprudenti nidkio, quotanni ,
&quzlpes remaneant. S. II. Prttimm jufium in aliit Ctnfthui . t T)Ari
rrtodo juftum pretiam aliorum cenfuam eft , quod X communi ufu Provinciz ,
velCivitatiseftreceptum . Rur- ius, 6 Princeps juftcuxaverit, illiftandum erit,
nifievidenter iojuftumpretiumapparuerit, utmod6diximus deviulitio. Si ,
necufus, necPrincepsUxavit,determinentfioedolo 1 tes , omnibutexpenfis. a
Aliqui hanc regulam I rad. dtttnfibmia.lxjtancl.}. ) ut fcilicet eoptetio
ematur t Digitized by Google i9o Lib.IX. De Contraa. Traa.II. De Cenfibus.
tuodcm redderet in fruQibus , dedutfis i;x. Miocmi r0teit rcsfruftifera ,quae
finguliiannis l)UU Vllll y UICII IC»IIUHIICI#,^U* iiilRMiia.ii»nn.«ui»iiii».in
. tum aureorum,eodcmpoteft(ajunt) emicenfusperpetuus.&ir- rcdimibilis. Sed
ecrtevcriusert , pofleccnfumpauldminoris iireeo precio , penfiones , idelt
indidoeitempioaurcos Viginti . itfruCluscen- i.r ' t;. J..- Lugo J.17. dijnn.
«.j+.alnque. elt , quia tuoc , ut I upponi mus , cootrathi s eft validus,ergo
turo plus fit , plenum dominium rei habere, quim tolum jus.quam- tisperpetuum ,
percipiendi fruclus . t Prxterei, quiaincontratru cenfualinon emiturres eenlui
fobjefla.led juspercipiendifruciusexre, ideo fi res illa (ut habet
Covar.i.}.-u«f.f.7j».fi.Tol /».<-.47.)magno5afferat fruflus poterit in
caconftitui Jusexigendt omnes illos, atqucadeir magnapenfio , Cdeduflis femper
expenfis ) oon cnim debet haberi ratio in cmptio- occonliu,quanti nam illa rcs
atftiroetur , & quanti vendi poflit, tcd «juanu lint , & quanti valons
fruflus , quos illa de liquido parit . 4 Dcniquc, eadem proportione Jervau ,
multo minoris vendi debet, fi fitcenfus rcdimibilisi venditore, quiahoc facit
detrrio- remconditioiiememptoris. Multo minoris, inquam, juxtaarbi.
triumprudcnrisyiriomnescircunftantias expendeotis. Hisexpii- frttUy quarn fit
emi, dominium Jurisad Cen(um translatum eft io Emptorero; crgo Em-
pretiumfolyis,fruc)usloc4tionisdomus tuuseft ,quiapro»enit • retua,
licetobligerisfempertupplerc pretium ,&i' fortcprovenit Venditori domus ex
carcntia prctii. LititM .;} j NoUtioprima. QuandoiPrincipeUxatum eftprctlum cei
fiis ( ut certe pro Sicilia Philippus Rex & pro Germania Carolus 1 cen-
ippus Kex Cc pro Germania Carolus V. U. Tbtci. /. ? . /r. j . t.%.dub.9.n. 1 .
ra xavi t ad rationem quin- que procentum , & Summus Pontifcx Clcmcus VIII.
annc 1 591. §lucU [ubitvatitnem , ad rationem feptem proccntum , prollacu
Ecclefiaftico) quandoinquam, taxatumeft pretiumcenfus, illi- citum, &
injuftum elt , emerecenfumroinori pretio quimfit ta- aatum, licitumtamen,
&ju|tumerit, vcnderepropretiomino- rl. Exemploidintetligesfacile. Sidasin
Siciliaducentos loreos Pccro, volensab ipio emere cenfum fuper cjusprardiom,
Pe- trusnon debebittibi folverefingulisannis, niiidcccm; nec po- tesillum
obligare, utfolvat undecim, duodecim, velamplius , quia nonpotesernererninori
pretiocenfumdecem aureoruman. uuorum, nifiducentisaureis, idellad rationem
quinqueproccn- tum, utflatuitPhilippusRex. At vero potcs vellc , utPetrusfo-
Jum reddat annuatim odlo; V.G. velquinque, velminus, & Gc Pctrusvenditor
vendct tibicenlumpromajori pretio, nam pretio cuecntorum aureorum vendet cenlum
annuum octo aureorum , id- clt dd rationemnon quinqueproccntum , fedminus,
idelt qua- tuorproccntum. Ratiobujusdoflrinareft, quia pretium in cen-
fibusUxatur in favoremveoditorum, qui, nonnili ob ne elTita- tem, folent
vcnderecenfus, &qua?rcrcfulentcmptores.Qauare, fx
i(ontaxarcturiPrirKipeprctium,cogercniurvcndcrcilloscen. fusprctio valdeteoui.
QucmwU (ufftindum , quandc ttnfui emturinjuftt frttit? 6 Notatiofecnnda. Atquid
obligaris, G cenfum i cenfuario «mifli majoris? Emifti v.g.contra
axamcenfumdecem aureorum annuorum, pretioccntumaureorum, cumdcbuilTes emere
pre- tio.lucentorumaureorum, &perduos annos, v g. habuiftipcn-
fionemcorrelpwiiHtfntcm, ideli vigintiaureos, debefne rcfti ue-
receufuarioVcnditori nonfolumcentumaureosad lupplementum lesitimipretii CVnfnf.
eorumqueiocereiTc, quodforte venditor palTuseftex rarentiaitliuspocuniz,
anetiamitlos vigintiaurcos, feufaltemdecem, quos habuilh ? Refpondeo, efle reiietrescafus
diftinguendos; velenim Pri- snA, pretiumfuitiaxatumcumclaufulairritante
contradum, vel Secundi, lioetlaulula irrirante, vel Terti6, nullalcx, nulla-
;confuctudo prctium taxavit 7 Siorcurratpnmum (&inSicilia quidem efte
taxatum cura claulula irritante, ut Irilicetinvatide vendatur cenfus , niti ad
rationemquinque procentum, innuimus modo, &. iteriirodice- mui inlerius.
r.6.$.i. -i n.i.ubictiam probavimus, legcm hanc fbiflc cum Juftma latam
fioccurrat, inquam, Primum , funt trialubprenapcrcati morulis reftituenda.
Prim6, diJum lup- ptementumpretii Secundd, damnum, quod ex hujus carentia
fbrtepalluscft venditor fquseduodifla ccru funt cx umverfali-
busregulisrellitutionis. ) Terti6,denique penlionesacceptx, at Bonomnes, fel
lolumquaparteexcedunt juflu n prctium. Ra- tif hujustertiicft, quia ex
unoeapite contrac)us in hoccafu eft irritu«; ergncenluiftanonhabetabfolute
titulumjuflu.n retinen- di pcn'.'cnes acr eptas ; Verum exaliocapite. quia
laltemex vo- luntate , tVronlcnfu, ut cx prarfumptione , quod rlaufula illa Bon
irritet contrarJum , nifi qua parte continet injuftitiam ; validus
eftinronfcicntiacontratTus pro parte correfpondente jullo pre« tio:
ide6poteritccnluilta rctinere partempcnfionis, quaefuitex jufloprctio,
quandoquidem prohac pirtc luit, utdico. validus contraclus.
I-Jincinexemplopofito didusemptor dcbcbit, Pri mo, refliturrecentumaureos.
Secundo. interefte , fi ibrte ex borum ccntum carcntia venditori natum eft.
Tcrti6 , deccra aureos, namaliosdecem , utpotc juftein confcicntiaacquifitos,
Tetinere poterit. 8 StocrurratScrunduro,cx"Tertium, hor eft, (i emifti
fupn taxamfine claufula irr<ranteprzreptam, vel, ubi non ell lcx ,
prsefertimtaxans, duo tantum lunt reftituenda , ideftdi&umfup-
plcmentumpretiicx' interefleex ipfo, fifortd Venditon accidit i& cmpererit
Emptor , utomneslumus, inpeccato, dumhacc duonon reftituit, rotcrittimcn
libirctincrc omucs, &jntegras $u* frttit vtndi fattfi Ctnftu ytm
ttnftittttut} 9 Notatiotertiarequiritfolutionem illius cdebris . An Cenfus licite poflit
emi minori pretio, quim fueritabinitiot . ftitutus. Emifti, v.g. Cenlum
quinqueaureorum annuorurn pre> tio centum aureorurn , au poflim ego i te
emere e jufroodi Cenfum , pretio, v.g.nooagintaaureorum ? 10 Rclp.
vclpoftumusloqui .quandononideft pretium Cenfos
determinatumiPrincipc,feuconfuetudiiie, velquxndoadeft. Irt
prioricaiucftcommunisopiniocumLeflio/.t.r.xx. «.47. docens, pofle. Etratioeft,
quia pretium vulgare, qualeeflet hoc, non confiflitinindivifibili, &fzpe,
quoJeftemptum pretio rigoro- fo, redimiuirinfimo. Addc , licut in aliis rebus ,
fic in Cenlibus , pretiumaugeri, & minuijuxtacopiam,vel penuriamEmptoruro»
& Vcnditorum , diminuiirero, quandomerccseft ultronea, jux« uea,
quasdecapitibus, undecrefcat, veldecrefcat rerom pre- tiumr.8. litcni.it. $ c 7
(\ 4. dixur.us . it lopofteriori cafu duplcxel) opinio . Negat altera , altera
concedit. Ratio, negantiuineft , quia fuppofitoDecreto Princi- pisuxantcpretium
, ciim illudconfiftatin indivifibili , practeriri nequit. Ratio Mulinei
taj.n.j. Li'11. t.c.n.+ j. Njv.m tum.n, n <jr. Lo?rr dt t.:nttKi. (. r *
conccdentium eft, quia Decretum , f eu Lex ftatuenscertum prctium Ceufibus ,
iotelligenda eft de Cenfu , quando conftituitur, feufundatur, de hoc enim
loquitur Lcr ( Summa Corona i.p.dtCnf a.i t. Nav. fibi co n t r . / n tom. dt \
^futii p a.iia.Diana/ m«arr//«*i. afferensNav. Silvcft. Joan.aCruce^ non vcrd,
quando vrnditurCenfus jamconltitutus. Imm6iidem dU cunt, id inpraxiferc ,
uliique lic cflc receptum. Utraque
opinio probabiliseito. 1 x Sed quanti minoris ? Rcfpoodeo , id dcbere decerni
copror- lus modo,quo n .pritti. didtum cil . San^Dianaf.x.rr.tl. rtf.l6.aoa
condemnaviteum,qui emit rogatusenixe i VenditoreCenfus de- cemaureorumannuorum,
pretioodoginuaureis , ciimaliis de- buiiretemereaureiscentum . EtratioDiaox,
aiioruroqueab ipfo ciutorumfuit, quiamercesultronez vilcfcuot protertia parte •
imm6, peraliquos, etiampromedietate. Dt txftnfit Scripturt, lncoqut , r>
ctmfcrt ftlvrndi ftnftcntt . ij Notatioquaru. Ad Juftitiam pretii, &obligationis juflaj in
Ccniibus, pctinent itemtria. Prim6,expenfzfcriptunecen-> fus. Secund6, Locus
. Terti6, Tempusfolvendi penlTonem io- Ibtutam. Qiiarc »4 DiCornm6.
Expenfasprofcriptura, ejufqueexpeditione, utetiam falanum fieriabEmi lalanum
proProcuraiore, feu Eiactore cen fus dcbere mptore. Ratioeft,
quiafcripturafitin utilitatem ipGus, adejusjusprobandum, nam propterei illa
apud Empto- t. JiaBald.aliiqueapudBonacinam, 4t*mttrd.X.q^f,
«a.».)a.IJcmdicdcGabella;hzceoimcommuniter foletimponi emcntibus cenfum , non
vendentibus . it DicoSecund6, exfepenlionemfolvendam efteinfine anni
itempore.quoronltituiturcenOis.ellenimeruendaexfruclibus *
quiannocxacJofolcntperfici. Dixi (exfe1 nam fcioalicubi efle confuetudinem ,ut,
cxa^Jisaliquotmcnlibus, perpartes folvatur penlio, quae ubilegitimeadel),
lirvandaeft. Id prasfertim folec accidcre, quandoccnfos impofitusett fuper
Qabellas »quatmenfa- tim, ideftpermenics, fol-texigi , utitem,
quandoimpoGtuseft. fuper prardium , quod frufl incet ter in anno , ut , li
mcnfe Juli i pro- ducatfrumcntum, meufe Oflobris vinum, menfe Martiiligna , vcl
quid fimile . Illulad locumSalas, 1r.JtVf11r.d11i.4i. ficenfut ante tinem anni
redinwtur » F^nlionem non eflc intcgrcfolvcndam, fedadratamtem onstranfadi,
utexfcpatet. 16 Dicotcrt 6, cenlumeft'efolvenduminloco,quofucritcon~ ventum:
idiuodumcn, ii focritoncrofum Emptori, compenfet Venditor, vendgr.doccnfum
aliquanto minoris. (Cjuod fi non fueritexprefse conventum,
(erveturconluetudocivitatis, in qua. fundatur rcnfus; tuncenim videtur
implicite conveniri Jecun> dumconfuetudinemcommunirerufurpaum . Quod fineque
hatc adfit , putorum Virginiodt Ctnfib.}.f.».y \. folvidebereinloco,in quo
voluitcenluarius, ut m l.ii,^uif. dt tt , <j*i ttrt» tttt ,nam pro-
fect6rationabilicerlolviturpenfio , ubieftres, velpraedium iub- jcdumccnfui;
penGo enimeftlocofrucluuro, quii re noo nift inloco, ubieft, producuotur. C A,
Digitized by Google Dcaliquihiu padis , qux folcnt addi Ccnfibus . 1
TjRxmittendum eilprimo, adjuftitiamcenfus in confcien- X tia,
przfcindendoilegibuspolitivis, fatisefle, adefle eas conditiones, quziuntde
jureiuturz. Easautem adduas redu- dt Lc iTius L e. t.n. num.74. Primo , ut fit
zquaUus fecundiim zrti- mationem intercenfum, &pretium . Secundd, ut quando
ali* qua gravaminahincinde, przternaturam contradus, per pada acceflbria,
imponantur, caexprudentisarbitrio debitecompen- fentur, fupponendoiiemper
bujufmodipadanon eflc dcflrudiva ipfiuscontradus. , * PrzmittendumSecund6,
univerfaliterloquendo,omniapa- Oa.quzliciufuutincojteris venditionibus .
&empcionibus re- rum, liciuefl'e,ctiaminemptione, & venditione cenfus ,
quia ejufmodipadanontoUunt, nec funtcontraria natune contradus ccniuum.
Nequedicas»pofleappomunum, non ver6mulu, nc id , inquam , dicas ; naro (1
licitum efl ponere unum padum , utique juftum, licitumcrit, poncremuluitem
jufta, dummodocontra- ria in fe non ilnc , mutuoque fe non deliruant . His
przmiflis , expendamus aliqua pada , quatenus ex natura fua pofluntaddilicite,
&fineinjuttituhuiccontradui» namanabali- qualegepofitivafintprohibitt»
eritcj. diflerendum . §. I. FnSnm Rtitmftionii nnte , vtl ftft etrtum ttmfut .
1 T"VIcoduo. Primum eft, efle licitum emere cenfum cum \J pado,
ucpoflitredimii Veoditore intracertumtempus, v.gintrafexannos» iediiselapfis,
& cenfu nonredempto, fiac cenfus irredimibilis .
Secundum,cfleiicitumetiam,tcftibus Mo- lin. rf.?9t.«.j.& Val. T.J. m
%.t.d.f. ».ai.*.4. emerecenfum cum pado,
utcenfuspolGtiVenditoreredimipoflaliquotannoSi v. g. poflfcx, atanteinonpofljt.
Ratio horum eft» quia licitum eft , emerecenfum perpetuum irredimibilem ,
utomnesconcedimus ; ■mooC redimibilem, nullaeniin dilparitas (pofitopretio
jufto ) aiierri poteft , utfupra vidimus : Ergo licitum etiamerit confti-
tuereprzdidapada, probatur hzc ultima confequentia, quiani- hilaliudfaciunt,
nifi, quoddiminuuntde perpetuiute. Et qui- demjusredimendi, vel non redimendi
Ceafum intra certos an- nosettprctio zftimabile; curergo emi (ieciuu legein
contra- rium) juftenonpoflitr x Dixi (fedufalcge) nampofteriuspadumexdidis,
quiaha- betfpecieroquandamuiurz,&periculumUlam palliandi, prohi- buitPius
V.inBullamod6 dida, &inferiusciunda. Priusautcm
padumaUquicumNavar.I^ff.Molin.Salas,«^«i«£«»« dicunt ,
«onfuifteprohibitumidiuoPioV.licetfuifle prohibitum teneat Bonac. Rebell. apud
eundem de Lugo ».4. cum quo fentio, quia u na excooditionibusiPioV.poficiseft,
utcenfus pofiitfemper redi- IuetiamtenctdeLugo,rf.i7 <'« Jufi.n.n>. licet
tc4contradusGmulexereere,illicitumnonefle, docemusexjure ( C. un. dtcptnmtdntt
l.i.ff. dt Otffite ) paflim omnes . 4 Exhisumenvides, quandoapponitur ejutmodi
padum , de- bere compenuri hoc onus, & coniequcnccr debere cenlum emi ma-
jori pretio,fecundum quod prudens virexillimaverit. j Dicoterti6,Gponacurpadure
, maxime iu cenfu mere perfo* nali, utfolumtuncpoflitredimicenfus, quando
volueritemptor, valdefufpeduroillumefle, quodufura commitucur, lketin ri. gore,
Ghoctancumonus jullccompenfetur abemente, non vi- deaturexnaturareiufurarius,
quiaumennolumus illum in pra- xim deducere , (atis Gt id innuifle , &
videri poterit Valentia . T. j.
i»i.i.d.T.f.xf.^i.K£«4r/««», qui teftatur, nullum Dodorcm id i n cenfu mere
perfonali conceffifle . §. UL Dt fnSt ftlvtndi ftnfitntm , ttimm fi m tlli
(nhjtfl* ftrtnt. x T) Atiodubiundi, curidpacifci nonpoflis,eft, quiacontra- JV
Uuscenfualisintriofece poftuiat, ut, pcreuntcre ( cum tuncpereat &frudusJ
pereat&ccnfus . Nih ilominus dico , noc padura efle quidem przter naturam
con- tradus cenfualis ; non ver6 cfle contra , quafi ipfum ceniualem con-
tradum deftruat : Quaredico, feclula lege pofitiva, cflelicitura exnaturafua,
licet non negem , efledifluadendum proptcr peri< culumufurz. Ita
Valentia/.«.ocLcflius/«r. item r»/.Et Valentia quidem ait , hoc idem cenfuifle
illos Dodiflimos in ea Confulutio* ne,
dequaui^r«/««!.$.meminimusfl.j.Ratioautein,quodliceat , eft . Tum quia Gcuti in
aliis contradibus potcft adiici hoc padum , iu incafunoftro, dummodo Umen hoc
onus, quod imponitur venditori, compenfetur augendo pretium cenfus, vel, quodin
idem recidit < dummodo minor penGo defignetur ; Tum quia hic funtduo contradus
impliciti, alter conftitutionis cenius, altei, quovenditor
cenfusconftituiturFidcjuflor penGonumiol- vendarum. £ Hinc vides, hocpadum
pofle tutiu^ reduci adp^dum aflecu- ratioois, ut G res, in qua cenfus fundatur
, pereat, damno venditoris pereat > qui Gt obligatus., vcl pretium totura
reddere, vel luperalia iua bona cenfumconftituere.Sed, ut dixi, debct
compenfari untum onus,quod Venditoriimponitur . Etquidem in noftro RegnoiCjuf-
modi aflecuratio in ipfa fundatione cenfusfolet apponiper illam claufulam ( &f*ftr
tmnUhtn» , 6,<'. ) i dqtic conccdit Nicotaus V. ut paul6poft videbimus
,dumconceflit, pofleapponiomnupada, uti« que przter ea , quz funt contra
fubflantiam cootradus . 3 Atqueexhis, &aliis oneribus, quzin fundationibus
cen- fuum in Sicilia folent addi ad fecuriutem emptoris , puto , rationa-
biliterlaumefleiDomioo RegcNoftro Pragmaticam , ideft le-
geminfrir.6.$.f.».f.ponendam, quia, ut compenfatioiieret ad zqualiutem tot
padorum , quzcontra venditoremapponifolent , fancivit , necenlus emerentur in
poflcrum ampliiis ad ratioaem de- 5. U. tx fnrtt tmfttris tx
fMrttvtndittrittvtl » fedad fummurn, ad rationem quinque procen^
tum;namficcorapen(atemptorillaonera, quzimponit vcnditori cenfus . Non
eftigituracquiefcendum aliquibus,quiajunt,iniuftarB 1 uifle hanc Pragmaticam
J~eu hanc legem, ex eo,quia puunt Regem habuiflc refpedum ad proprium
intereflcquomuluscenfuum pen- fiones folvebat Regnicolis, ad
rationemdecemp^rocentum.Noa eft, inquam, acquielcendum, quia, quicquid (itde
intentione ioternaRegis ( quzumenbonaindubiofempereftprzfumenda) 1
T^IeoPrira6,Udtumefle, emere Ceofum realem cum pa- cumlexfit juftaexobjedo,
utdiximui, nonpoteftreprobari, ut JL/ uo, utidem cenfus poflit
redirai,quandocunque volue- injuftaexquocunqueaifeduRegisinterno,
utfiRexferatlegenr , quadamnandifintfuresadTriremes, nonpropterei ealexeftin- -
iufta, &repellenda, quiaipfeexodiopeccaminofo velit fuorum bonorum
fubreptores cruciare . Seddejuftitia h iterum diceturinfri«.6.$.;.i».x. Hoc
padum approbatur, imm6 in oreni cenfu requiritur i Ponti ficibus Martino
vCalUfto. Pio, & probatur ratione , quia iicitum efl, res alias venderecum
pauo , ut emptor illas tencatur revendere ad
arbitriumvenditoris;crgo&cenfus. Neceftp.riculure ufurz ,
^uiahocnoneftmutuum, fed venditio,&empcio. Adde,inmu-
Cuomutuauriumobligariadreddendam pecuniam mutuatam , at cenfuarius, quieft
veoditor, nonobligaturreddere pecuniamac- ceptam, fcdfolum, fivelit,
poteftillamemptori reddere, &fic cenfum extinguere : ergo boc non eit
mutuum . i Dico lecund6 , Ucitum efle , emere cenfum realem cum pado,
utpoflitredimi, auando voluerit venditor, velquando vo- tueriteroptor, quod
eftdicere, eroereceofure exutraquc parte redimibilen). 3 Hocpadum,
licetpropterfimilitudinemeumufufaGc i Pio V.prohibitumfecuodum przfumptionem
foriexterni, ut habec Medulla TtmLtAmA^ t.%.d 9. Mj.aliique, umenex natura
fTuaUcitum eft . lu Lcfl . M>.z. t.xt.dmt.io. & Valentia , #». J. sa d.
j.^.i qui addtt, Romc inconfulutione,cui ipfe interfuit , i
virisdodiflimisidfuifle probabile judicatum . Probatur autem , qniemitcenfum
realemredimibilemfolum ex parte venditoris , mododido».t.inprioripado,
quodomncsapprobamus, v.g. qm «enturaaureisernit cenfum quinqueaureorum, non
videturilUci- teagcre, Gpoft didum cenfum conftitutum. feupoftcelebratuni
jamcontradumcumpriorididopado, deindedenovo pacifcatur cumeodem venditore, ut
venditornon folvatquinque, fed qua- tuor ,cum pado tamen , ut non poflit
redimere didum ccnfura, nifi. quando voluerit ipfe emptor , non videtur ,
inquam , agere illici te * quiailludonusfatiscompeofaturabea diminutiooecenfus.
Ergo, quod I icite fit per duos contradus ; potcft fieri Gmul in uno , quando
'i, dequoloquimur; nam plureilid- . hujus 9. IV. P*Bum , nt, n*n ftltu*
ftnfitntttttcndntinetmmitfnm . l OOlet aliquandoaddi padum, ut, fi cenfuarins
penfionere O nonfolvatintra duos, veltres annos; res cenfui fubjeda
cadatincommiflum, idefl, lncurratpcenam, utdidaresfiatem- ptoris cenfus , Id ne
licitum eft ? Dico, pofitistribus conditiooibus , eflelicitura. luTol. tnf.tfi.
quuiispoiitis, exnulla parteapparet injuftitia , fecluB lcge incontrarium . a
Primaconditioeft, utculpafua venditor Cenfus penfionent aonfolverit, cum umcn
potuerit. Secunda, ut peena pronor- tioneturculpz; urvdenonpoteft pro exigua
penfionenon foluu cadere incommiflum przdium multivaloris , fed judicio pru-
dentis zqualitasdecernarur. Tertia , ut pro onere talis padi, quod fubit
Venditor, augeatur pretium , vel diminuatur pcnfio modo jamdido^.}. j His
conditionibuspofitis, non poflunt eflc nobis contrarii multi, <]ui cum Bonac.
rontr.d.+.p.un. ide6 eflelicitum , negant, quiapceaadebete(Iemoderau,&
curpz proportionau ; cum cnim nos proportionem didam rcquiramus , hi Dodores tu
nos nequaquam funt . Vide , quz dicam e. t. i ».t 4. 5. V. ?*- Digitized by Google 19* lib. IX. De Contraa Tra&
II. De Cenfibus. §, V' T*Rum d* rtfcinitmi» timtrmBi*. I
T\lco,incontraauC«nruililicitcrutvultMoU.j9i./f.)pofie, JL/ abftrahendoi
eontraria lege, apponi padum.ut fi perduos, vel trcs annos Cenfuarius pcnfionem
non folvcrit ,cogatur , feu te- ncatur reftituere Emptoripretiumtotum, ec
refcindcre contra- clum. Probaturfacileexdidit. Inhoc autem ptdo rede nout
lvledina, j.il.* l'/.apud Ccleft.rr.i». iiCtmf. c.l. Vtrfmfin. non oportcre
augeri pretium ab Emptore , qui hoc padum requirk . Ratio, puto, eft, quiadejurenaturzfit,
utdesmihi mcum pre- tium, fi fervarenonvis obligationem lolvendi id, quodego
per illudprctiumemo. Quaedamcircahocpeculiari» pronollro Sici- lizRcgno
diceoturpaul&inferiuir.6. §. VI. Tmilmm rtdimtmdiCtmfmm tetum fimml. 1
TNeenfu redimibilifoleradiicipadum , utisrcdimi lceofui- A
rionequeatperpartes,fedlnfotum .Eroifti v.g.i me prctio centuraaureorutn ceofum
annuum redimibilem quinque aureo- rum, eumpado, ut dando tibi quinquaginta,
dminuam cen- fum, fed, li velim re limerc, dcbeam rcdderecentum: qua in- «egra
folutione fada , integercenfus , dctotus extinguatur . 1 DicoPrim6,cx naturareiejulmodi padumeflclicitum. Ira
Tol / t.c^j.Mol^.Jo? J».7.Arag.i.2^.74.rf.4.yf«r. Ratiocll,quia,fi- cuti aliis
res emptas cum pado rc: ro ■ ■ cn ! icioni 1 , non potclt Vcndi- toreas
redimcrcpcrp.irtcs; idenimiflec in damnu-n Emptoris, «juia Emptorpartiali
illapecunia 11011 potcrit uti a.i emcndas res ma- Jori< valoris,qu»sforte
vcllctemcrc, cxrquiapccu.iia pcr partes xedditafacileconfumitur, ctcc. Ita
incaiucenfu*, cVc 5 Nonap,;roboNav. inttmm.it \';ur.n.ji. dieentem in hocpa-
Qo; ut illudfitlicitum,deberepretiumcen(usaugeri:nonappro- bo, inquam,
quiahocpadumeltitnotbituminipiucontraduEm- ptionis, utfciiicet, qui veliteandcm
rcm, quam vcndidit,redi- merc totum prctium ofFerat . (icuttotumobtulit,
quiemit. 4 RedeautcinLopcx/.i. deeentr. r.jo. Garzias ie eentr.e.i8. comra
Bannt z.^liofque, notant, ccnfampoffecmicumcjufinodi paclo, etiam poft Bullam
Pii V. quia Pius id nunquam prohi- buit . Illud tamcn fatcor , li alicubi fic
legitima confuetudo , 'vellexM.iiiicipalis, ut rcdimatur perpartes,
cflcfervaodam, fi sson appairai clare inuiita, quia Icges, 6c confuetudioes
jultz fempcr funt oblcrvandz . j Deniquc ex rationehujus primi didi
inferrifacile potelt , «tiam fi padum redimendi totum limul non przccfferit,
umen «otumi.mul, cc non per partes effeex fecenfum rcdimcndum .
IuLcilius/.r.t.2*.i».7J.Mol./.r.quia, utdidumeft, idpoftulat ip(a
uituraretrovendiiionis . 6 Dicolecuodo, poflenihilominus poni padum, utpoffit
re- dimiperpartes, cicidfolumdeclaravere Martinus, & Caliltus , dum
cootraduin ccnfus continentem hoc padum approbave- runt; nonenim reprobarunt,
fihocnoncontineret. Ratio eft , 3nianonapparet« undeid fitijlicitum ; cum fitin
favorcmVen- itoris, cui rationabile elt favere , utpote, qui fubeat onus fol.
vcndi penfionrm quounois. . 7
MultiDD.utNavar.i»f«««i.rf#i;/iw.ji.ioi.SummaCor.*./i. tr.de Cenf.n.1
\j&l6. Monulin. iniurernm nnimt c . I «.§ 6. »«.14. pu-
tantabfolutepoffeCenfumredimi perpartcs notabiles,utpertcr- Ciam ,per quirum ,
ckr. non autem per partes minimas , cc quidem RomziicfteridicitMonul./.r
SHcertcid, fiiueft,confin quod modoJiximus.fervandameffelegitimamc fi. V II. 1
i"VUoadpadum dereJimendocumeadem , velcum diverfa \ moncU,nihil occurrit
dicendum przter id, quod la tc rfocet LeflJ.a^.ii iM.K.nimirum per (e-
&abltrahendo abali- qi:olucroceftante,nonlicere,liafferreeandem,
veldiverfam fit novumgravamen,quodaliunaenon recompenletur,quia latis eft
Venditori , fi julla,cczquiv.-lenti moneu retrovendat. 2 Quod fi
gravamenaliundecompcnfetur, vel lit zquale pcricu-
Jum,quodcrefcat,veIdecrelcatvalorinonetz, tunclitere etiam interminisBulIzPii
V.quiaeft novuscoutn&us fortis, mihidu- bium non eft . lcgiquc poteft de
Lugo i. 1 7. ie fmfi. ft3. 1 1 . Addit Bo- jtftC.de ctntr.i.K.ei.A, p.»n num.i,
1 .1' Advrrt .1. Cfi,'. u:ii CXtingui poflc, ctiamaliis dcrebus ,quibus tamen
Cenfuifta contentus fit, locope cuniz,idqueetiampoft Bollam Pii V.quia
Pontifex, eftovoluerit numcraumpecuniaminco iltitutioneCcnlus,dequi umen re in-
feriir diram .tamcninconditutioneid folum volui(Ic,nonin ex- «ind
oiie,tenendumeft. Atquchzc deejuf nodipaflis exnatura ipfoiumlicitis.
Vidcamusnunc, anadlintaliquz legesincontra- rinm. Dc O>nftitutionibus
Pontificiis circa Cenfuum htAZTIHVS V. ZT CALISTVS I/l Primoenim MartinusV.
&feeundo, non multo poff , iiem , quodMartinus, approbavkCaliltusKI.
perconftkutiones , tjuz habentur in tttmi* 4* Emptitnt, & Vtndxtitnt tnttr
£.xtrmvng*mtti.Scd^ quia bi Pontitices non requiruntras conditiones in fuis
Bullis appo- tkas ad Juftitiam cenfus fed lolum dcclarant , cenfus cum illis
con- ditior.ibusrreatos,effelicito5, ut lentit Molin. Tolet./rt.t
r.4i./M,(OuidquiddicatNavar. ine«mmtmt.d*UfiervH.jt.) ideo dehiinonelf,
cajrfullusfitinobisagendutn . NJCOtAVS V. \ Terti6 , Nicolaus V. anno ' 4 ti.
ad petkioneni AlphonG Primi Regis utriulqueSiciliae cdidit circa conltitutionem
Ccn- fuum in illis Regnis Bullam requircntem quatuor conditiones , feddehac
Buluiatetnox, utpotead nos Siculos maxime perti- nente, difpuubimujj;
risBuUasafferimujj. r 1 v s V. Uinque Pontificum Bullz , qui de hac
redifpofucrunt , funt hic " \ QuartoPius V.anno tj6o.
ediditConftitutionem; quc in- cipit , tum tnnt Afefttlice.SCe(i Ji. im Bnltarit
Rtmnmt, in qua requi- rkfere decem, octieptero conditiones, quarum certe
plurimz nonrequiruiiturexiiaturareiinCenluumconftitutione. Quare , ubieanon
eftpromulgau, vel recepu,nonobligat,(icutinon obli- gantczterzlegespolitivz,
ubireccptc noniunt. Et fane hanc PiiBullamnonobligareinGallia, necin Germania,
nec in Bei- gio, inquibusRegnishzcBullanonfuitpromulgata, necnfure- cepu ,
docet Lefl. /.». r.aa. dnb.99. nec in Regno Caftellz docet Mo\.d.%9i.m.i.fintt
nec inRegnoSiciliz , tefte Leff. /. c. »*-9?. nosdocebimusr.ff.pluribus.
Solumergo in tcrris Pontifici fubfe- Qis , & ubi fuerit fortc promulgata ,
recepuque , obligabit . Quod fiexpartefueritrecepu, exparte obligabit,
uthabetLeff. l-et. num.xOQ. ccutpatetex illo vulgariprincipio, qudd leges jufle
, legitimeque receptz vim habent obligandi . At fi aliquoin loco ne- que hz ,
neque aliz (int leges , vel confuetudines legitimz in con- ftituendis CenCbus,
fatiseritfcrvarelegemnaturalem.quz un- tutnmodozqualiuteminterCeafus,
&prctiumrequirit,ut root iterum dicam im 4. etmdit. Denique non elt improbabile
,quod aflirmat Valent.r. t.i.tl 6.}.ii f.x.V.sl**ma*MmpritmlilU**{ie&
negatLeff./.i.r.ii.i».icx3.) cxNavar hanc Pii V. Comlkutionem procedere ex
przfumptione ufurz, ccficnonobligareintoroconfcientizeum, qui ronditio-
nesiniUapfrfcriptasiionfervat, (icceterumlervct easconditio^ nes,
quzrcquirunturex Jurcuaturz. Notatumen, cc mcriti itid. Valen. obligari
Judices, etiam in Confcientia.utinloriSjubicaviget ,non admittantin judiciu
ero- ptiones c-nfuum aiitcr , quim ditla conltkutio jubet . Pertinecautemad
ulterioremdodlrinam , conditionesiPio V. requiliu? hicbreviter
pfrcurrere,utpercurritCtrleftinus/r.isA Cemf.e. > ■ Su mma Cor. d* Ctnfii.
aliiquc nam ceterum Duardus inte- gTumvolumendehisfcripntr.i.r>2.Ac»«/?t*».
... ' 4 Primjergocondkioeft, ntCeofusnonconftituaturnifi fupra rem
itnmof>ilem . j Secunda, nonnififupra remcerum, quz riomiitatim cerw htbui
fitdefiguau. 6 Tertia, utnonnifi fupra rem fructiferam, ccquidem ratio- nem
habendo unrus anniproalio, ut nout Boiuc. de c entr.d. j .q 4 «. un.n.n WAiity men
tputtffe. 7 Qjiru, utintcgrum, totumque prctiumCenius numerat» folvatur cotam
Notario, ckteftibus. Hic nota cuniSi, Mcgala, Mald aliifquequos ciut , fcqui-
turqueDianaf.t.rr.tf rr/!44.cftc nihilominuslicitumin coofciea» tia, ctiamin
terminil hujusBullz ( efto ncgctFilliuc. & Salat apudcundcm)
conHituereCenlumde pecunia anteidebita , vel tradcndo, tempore,
quocclcbraturiple contracius Ccnfus, ali- quas inerccsin prctium, vcl non
ftatimdata pccunia, utetiam li- citum cfle, cx
penfioiiibusCeiilusnonlolutisaugereCcnfum an- tiquum, vclnovumconltitucre.
Ratio hotum elt , quia ideo; re- quirituriPontifice, utpccuniafitnumenta ,
nefiantfraudes , ic ufun. , quareliilJzvercabiint.ejufmodinumctationonobligabk
inci iu-eitia. X O iinti,nodctf:icanturinpaclumanticipatzpenfione$,ide(r« nt
Vendicorcontuf tolvere peiifionem temporisnondumelapfi . 9 Sexta, ne
Vendttorobiigctur adcalus fortuitot, adquosex natutacontradus non CenetUf . to
Scptima, ncaddaturpadum,quo nonpoflit Venditor vcn- derc, cui volucrit ,
remCeniuifubjedam , necpactum folvcndi aliquid Eniptoriprofarultatevendendi,
quamdare fibi refervavit idemEmptor, quodlolct jufteapponi in cenfu
Emphyteutico 1 vocaturqueLaudeinium . 11 Odjva,ncfiantpada,quibusCenfuarius
obmorara folveu- e\\ , tcncaturad intcrefle lucri ceflantis,autadfolvendasexpea(asa
quas forte fac iet Emptor ad cxigendam penfionem . 1 a Hic notaduo Primum,
hancodavamconditiooem addidifle
Pontificem,utremovefetomnemanfamufiirz,namczterurnjure Digitized by Google
teretur, &expenfas, qua?fortcfeceris(fed neceflarias) ad fuam
penfionemacquirendam. QuarcabhacobligationePius V.Cenlua-
liuronequaquamliberat, undeiit, utlcmperpollit Emptor hzc damna peterea Judice,
& per (ententiam habere recompenutio- nera, &Cenfuariusiemperobligetur,
etiamanteiententiam, il- lasrecompcnfare, &c. Ejufmodimorafolvendi, quid
& quate- nu s ope retu r , vide in «»;/. Dt c .1. 8 jr . \ . c .& . g.
j . 1 1 Secund6nota,Emptorempofleliciteexigerea Venditorepi- gnora,
&Fidejuflioncs , turapropenfione, tum pro eviclione , ideflpropericulo,
quod fubitemptor, neproptcr aliquod Jus al- terius, evincatur, feu aufcratur
abipfojusad praedium, feu ad prxdii fruclus , quod JusipleEmptor emerat : &
ut fecurius pen- uoaonua ipfi folvatur . Ratiohorumeft, quiaex una partede jure
niturz habemus, ucquilibetremfuam, quanupoteftfecuriute, traclet,
&exaliaPius V. hzc nonprohibuit. 14 Nona, ne fiat paftum , ut fi non
folvaturpenfio, teneatur Cenfuariusad aliquam pcenam , vel ad amitteudam rem
cenfui fub- jeclam. if Hicnouduo. Primo, pcenamaliquammoderatam, &pro- portionaumnoneflecoatrajuflitiamexnaturacontraclus,
ut fu- perius admonui. Secundd .errare Notarios, fi ubi receptaefl haec BulU,
apponant poenam, quam vocamuscommifli, ideft , qua amittatur res , fi pcniionon
(blvatur; hienimconfunduntCenfumrefervativum,in q uo potcft poni talis prena ,
cum conlignativo , de q uo loquimur , in quononpotefl, ubinzcBulUPii
V.cftrecepu, nam czterumex natura contraclus pofle illam poni , dixi fup. t .4,
$.4. & itcrum infr. dicam r.6.§.i.».6. 16 Decima, nepenfionesannuznonfolutz,
vel non lolvendz augcant cenfum antiquum. 17 Undecima, ncexillisaliuscreetur.
15 NoUtautemMol. 4.290. hancconditioneminvolviinquaru modddicU, ex
vicujusprzfcnsdebetcflepccunia, qua conllitui- turcenfus, ut nos
jamtf.cxplicuimus. 19 Duodccima, nefiantpidU, quibus aliquaoneracogaturfol-
vcrcis, quiexnaturacontraclusadcanonobl.gabatur, ftv.g. qui erait , debct (ol
vere Gabcllam , ne imponatur hoc onus ei, qui cen- Caput VI. $. I m
iuravcihiii,actciinirj, fidrbct, quivcndit, imponatur, ei qut emit. Parimodo,
fiTributum v.g. fuper przdi (umveudir, modo, fiTributumv.glfuperprzdiuro fuum
ccnfua rius reddebat Principi, ne idimponaturEmptori,- tribuucnim
fclvunturiDominofeudi, qualiseflnunccenfuarius. 10 Decimatertia, utpereuntc,
fineculpacenfuarii, re fubje- fla cenfui, cenfusoroniadpereat. 11 Decimaquarta,
utpcrcuntecx parte, iu fcilicet, ut non produc. fruclus poflint fufficientes ,
ni fi ad partem penlionis , cenfus etiam ad partem folum dcbeatur . ix
Decimaquinta, utfcmperccnfosfitredimibilis.rcdditoco- dempretio. Vidc,
quzdixilupra^.jr.i. x\ Decimalcxta, ut fi Vcnditor ccnfus, (cu cenfuarius velit
ccnlumrcdimcre, lcuextingucre, debcatmonereEmptorcman- teduosmenlcs, cVtunc
poftdciiunciationempoflitcumcogerc in- traannum, utcenfumexttnguat, quoelapfo
cogexe ampluis non poifit . »4
Hasdcnunciationesnoncfleneccfliriasinterrisnonfubieais
dominioteroporaliEccleGz, docetMoU.191. cUuf.xo.fi», No- Unt itcm meritd
nonoulli , fi Dorainus cenlus nolit obftinate extin- guercccnrum,
prctiumaccipicndo, pofleccnfuariumtunc.coram Nourio,& rcft.bus,
pret.umdeponcrc, admonito Dominocen- fus; tumficlibcrabiturcenluariusab oncre
folvendiamptiuspen- fionem . it Dccimafeptima, ne Emptor pofllt ob ullas caufas
ab invito cenfuariorcpctereprctium, fcucapitale, nc in pcenam quidcm con ioiutz
pcnfionis. Exhacconditioncvides, eenfumdebercfemperefleirrediroibi-
|f.m!i*|l)JrtcnEinK0"$» &debcrefempercx parte Venditoris re-
dimibilemclle. Id cfleex Legepofitiva, non de Jurc naturz fi proportionatum
fitprctium, dixifuprar.4.^.i.r>z. 26 Portremd, Ccnfusfinehisconditionibuscreandosatemnore
publicatioijis bujus Bullz , quz fuit 1 {68. menfe Fcbruarii , ut frc
neratitios haben vult Pius V. faltem in foro externo ( lemper intel- lige,
ubiearecepueftjnamquidin intcrno, IzpeinnuifuDrriLit. &moxitcrumdicam«.ai.c>»/.r.6.5.i.n.4.
^ * »7 HaflenusexPiiV conftitutione, in quatriadeniquenoUre
opercpretiumeft.PriroomultoscumFarinrM/.r^.» 10 eW tJto «.j.exiftimare,
fiincontradbccnfualidefitaliquaexhisconditio- nibusnoBmagnipondcris, quzquenon
fitdeftrufliva contraflus. ut, ficontradtusnonccIebreturcoramTeflibus, &
Notario . aut non pcr fcripturam publicam.aut non per pecuniam numcratam, de
quanumerationedtxt, quoadforumconfcientiz ii,ctndit,<,M^,r ».7. non ftaum
eum judicandum efle in validum, & illicitum, fed potiusval.dum,
l.c.tumqueetiaminforoexterno. Ratioeft.quia fcmpcrcftp«fUmendumproaau, ut
potius valeat, quamp^reat, &quodJ.citusfuerir,qulro.ll.citus,
fifolumomitunturcondifio^ ncs, quarcumrintleves, nonfuutdefolemniuteneccflaria.
nec mducuntforroam fubflantialrmcontradus. z8 Idcertemultdveriuseft, fiaddatur
in inftrumento contra- flrinz favet iilud Juris ( l.citm prxMri», f. ityrumiu )
vititf* dtitnt h*btrt pr, nen afpt/itit. »9 Idem deniquc veruro erit, fi
contrahens fit Rnfticus, vel mu- lier , nam de his non przfumendus eft , velle
celebrarccontraclum illkitum, &ufurarium, utnoutCovarXj.wr^.Sji.J.Tiraq. tU
Tcrr*ll.ci>nvtnt. in Pr*f.n. J4. & » f.aliique. 30 Secundd,
noureoperzpretiumeil, has conditiunes Ponti-
ficiasextendilblumadQmtractusCenluales, qui liuitperuiodum emptionis,&
venditionis,id cltquibus,additopretio,emiturCen- fus; dehisenimagicPontifex,
nonergoad eos, quiliuntpercun- tradumdonationis, autdotisconftituendz ,
velpcrviam legati, feuultimzvoluntatis,&c.
IuexNavarro,LelTJ.x.r.zx.ii.96.inhis enim fatis eft fervareea, quz iunt
neceflariade jurenaturz . ?i Tertid , nou efte probabilem opinionem illorum ,
qui amrmant , cas folas conditiones ex przdi&is requiri pro fbro
conicicntiz ad validuro, Ikituroque contradlum Cenfus , quai dejurenaturzeflefupndiximus
ex Lefiiofup.rii^jmm.t. czte- ras efleproexterno.
l^geBon*c.dec»ntractJi/p.}.a.4J.p.m»jtum4f. videctiam, quzdicarainfri r«/.6
^.x.»J«».4.aliofquc abipIoBo- nacina ciutos . OMxaoMius xiii. }x Hic, anno
tt74. apudBullariuraadpetitionemRegtsPhi- lippi Secundi approbavit Bullam
Nicolai V. pro RegnoSiciliz ultra Pharum, dcditque iaculutem,
utinSiciliaconltituerenturCen- fusjuxuBullamNicolai V.nonobftanteBullaPii V.
addit Uroen quafdamconditioncs,quas non infcriuspauld pofl expcndcmuj. In-
terim videatur Samma Corona i.p. it Ccnf. num. r 6. CIBMESS VIII. 1%
DeniqueClemensVHI. annoi»9x. ediditConflitutionem, quzincipit: §i»* nd
fubttvuientm . Ubi przcipit , ne in Sutu
EcclcfiaflicoinpoflerumcrccnturCenfus> aifi ad fummura ad ra- tionem (cptem
pro ccntenario. De Conftitutione Cenfus pro Regno Sieilns in fbr- ma Bull*
Nicolai V. & Gregorii XIII. $•. L Prepetutur BuUs NiteUi V. i ■QUlUm
Nicolai V.proutraque Sicilia ultra, & citra Pha- D rum habes in Bullario ,
eandemque refcrt Collerius dt CentruB.Ccnfusliiuuie. Summa Corona
d*ufur»circ»cemiruil.Cne- fuelti. DuMld.dtCcnfibtem.l.initie.
PctrusdeGregorio4*Cra/. Lup.r««»»«»'.* ^«/«», v » »«' j8.quiultimus.
dumaddidit, hanc Bullamcflevaldepericulofam , &przberemateriamufurz, ftd*
labitur, cumN.coUusV.rtW«,fubiodignatione Dei przcipiat,
nenuisaudcatcontradicereiis, quzindida Bulladelinic, &coo> cedit.
Nccminuserrat AuguflinusMonulicinus i» Uutrnaunim* ?.\ Z.ff.Q num. x i . dum
ait , id efle permiflum 1 Nirolao ,t Tumb. T. IL Vt minus roalum,
admajoramalavitanda; ficuti luJeis fuit permif- fum repudium , &ufura;
errat, inquam vehemcnter, ccrcu- titque in tenebris, quamvisluccrnamanimzfibi
przferre proh- teatur; noneoimPontifexpcrmittitutminusinaluro, fedconce- dit,
decUratquclicitepofleconftituicuroconditionibusabipfo af- fignatis . z
JamverdBullahzc, quam prztcrdiclos Auclorcs exfcribit Rex AlphonfusPrirous
intituledeCtufibui Uttr ?r»im*ttt*s letepu* Atgni, efthujustenoris.
NicolausEpifcopusServusfervorumDei, &c Selititude Mk rulit . Et infra :
Rrfii PrtUti { jdefl Alphonfi ) fupplie*ti*nibui inclinati t*m tdtm Rtji auam
bu^frmdi Rtrnerum SieilU crtri , C> ultr* thxT»m , emnAut , & /,ntulii
prtftntihu , & futurii , hujufmedi Ctnfuuli* fufr» rekus , &
preprirtatibut fuit , & faeul- tatibui , cV tmelumtntii torumdtm ,
Infirumente grati* pre cenfi. tnili prtti, HU rtdimtndi mtdUnte , dummede
annuatii Ctnfmt hm- )ufmUi Ctnfualium itcimam parttm prmcipalii rtctpti , l,m
prttii ttrundtm nen txctdat, inttr fe centrahendi, vtndtndi , ©• emtmdi cum
eppertun* tentrnhentium ftcuriutr, luitiene , & indemnitnte * cum pettfiatt
vcndtntti ptrfen*i , earumaue preprietatei , rtditmi , Jurm, Jurifdietienet)
Cenfuty ac emnia, & fi»tuU mebilia , & im- mehilU ben* Mie*ndit &
ebliftri f*ciendit *c ttiam auafcumqu* *li*i ebligationti , & fubmijfenei
cnitumaut fere , nec n»m rtnun- tiatienti , premi/fienei, fiipuUtunei , peenii
, jurumenrii , r> aliit cautienibui vallatai , & alU qm*eum<}Ue , de
auihmi inter emem- ttt , & vendtntti hujufmedi Cenfuati* , cenvtntum , in
p*Qum deduHum futrit , plenam iutntiam, <y> liberam, *uBeril*tc Ape.t
Helic» , tenere prtfentimm , cencedimui fatultattm : Decernentei m Cr
dtcUrantet , eefdem inctUt , ty h*bit*t#et CtnfnalU bujufa. medi , med»
premiff, , in Rtfnii ipfii SitilU citr* , ry ultr rharum , inttr (t liber* % at
litit* ttntrahtr, , at vtndtrt , tje )igitized by Google i94 9fc Lib. IX. De
Contraa. Trad. II. De Cenfib. frvfttrti ufnTArum frnvitnttm ttmmittett , dum- *
ut frtmtititur, nueilibtt nnnuum Ctnf unU 4t- timtm fewttm frincifnlii rtttfti
, ftu frttii venditienii tffiui nen exctit , er fenfiembnt , />«
nnnunlitutibui iUtrnm in ftrttm mm temfntntu , fre tali rtdtmftient, frtttr
frintifnUm fummam nihil ttltrn ftrcifintur *i> imftert, vtl txbtbtutur *
vtniuert. Nen eb- fianttbui , &t. Nulli trge lictnt , kant fnginnm nefln
tenteffienit infringtrt, vtl ti nufu ttmtrnrie tintratri . Si auii Mttem htc
*t- ttntntt frtfumfftrit, indignAtientm Omnifettntit Dti, & Beuterum tttri
, & ttutli ft nevtrit, inturfurum . Dtunm KtMimwl^ji, ftidtt Knltniui Ociebrit.
Penttficntut nefiri anne VI. \ HadenusBulia, inquavidei, rcclcpofle (
utfaciuntLupui , &SummaCoroa»/«.fi7. ) conditioneiabea rcquifius ad quatuor
revocari. Prima eft, utCenfus poftit conftitui, aut fpecialiter fupcr re certa,
autgencraliterfuperomoibusbonis , addita etiam obliga-
tioneomniumbonorumraobiliura, & iinmobilidm, &etiamper- ion.c ,
quarvcndit. 4 Secunda, utpollitcoJrmprctioredimi, iJeft extingui. y Tcrtia, ut
annuacenfuspenfiononexcedacdecimam partem prctii, ideft,
utCeniusnonconllituaturplus quam ad rationem uniuiprodecem , feu, quod idcm cli
, ad rationcm dccem pro centum . 6 QuarU,utfadmajorem(ecuritatemCcnfui,
poffintpaenar,& paclaapponi^utiquc, utfemperfupponitur , necinjufta,
ncccon- tralubllantiameontraclusjjuxuarbitriumcontrahentium.- ut ad- rnirer
Summam Coronam , qui poftquam exfcripfit didlam Bullam, ubi clarc adeft illud
penii,&aliis,&c.)aiteflccontra hanc Bullam, apponi paQumpenale, ut bona
incidant incommilTum . MeJiui di- xifletiUt noi
fuperii)sdiximusr.4.$.4.&iterumdicimus infr.Wr*. </<■*><•. 6.
§.8 »7. nonefTeex fe injuftum, nam fecus non concellillct Pontifex, fed ex
avaritia Emptot is puflc facilc cflc injuflum, quando pcna noncft
moderau>vel Untumonus non aliundccompcnletur. $aid inttlligtunr ncmint TU
immMiti s Quatreitutcmprimo: Quidintelligaturnomine rei tisr Refp. Praedia,
Domus, &alia hujufmodi ex naturi fua perpetua, imm6 ipfe Cenfus habetur pro
re immobili. Undelicebitfupcr unum Ccniura conltiruere alium, etiam arqualem ,
ut docet Moli na d.ii9.tUmf i , Na v ./» cemmtn.it Vf.n . X J. aii iq ue ,
ficuti de fait o con- flituiturcenlusfuperaliosCenfut,Jura , &rcditus
Priocipum,& Civiuturo,utetiam fuperGabcllas, otiiriaperpetua,&c. ? Ad
verte tamen, Cenfum,fuper quem ajius Cenfus i m pon i tu r,
debereexfeeileirredimibilem, aliterpoileriorCenfus priore pt» reuntc,pcrirct;
nam propterei ffaltem ad hunceffectum) inter mo- bilia repuutur
reditusnoopcrpetuusiGlotlaisfxrrirv. etdCend. V.sttbitibm , Bald. in l.HadiU $.
1 1. L.lUni.C.itftc.tutf. Tiraq. dt rttr. f.i .j'.4.».t r o.aliique. Puutnihilominus
Lell l.c.c.ii. i. 1 1. <■«»■. 77. poflccollocariCenlum fuperCenfura
redimibilem , quandoquiin primoCcnfu Cenfum lecudum funda'vit,e(let paratus
(addo,& legi^ tinie le obligaret^pcrcuntc primo Ccn(u,in alia rc (undarc
fecQdum. An fntit fit , fuftr emnHm ttuit ? t4i de inftHietn Ulini , tfni
feffiitt rtm fuljtctmn Ctnfui. f. II- Prefenitur Bulla Crtgorii XI II. 1
Regoriui autem XIII. dum anprobat prardiclam Nicolai VJ Bullam,vult, ut
fcquentes condittoncs obfcrventur, Pi ut tollanturabufuscontra BullamNicoIai V.
forti introdudli. < Tertia, utlncrcationcCenfusBarmentiounius , autplurium ;
additaraenpolTitgeneraliiob- Slunh, ebltsnlientnt induent fttiilrt A»t BulU>
4 Inquires: PraEdiaainttUiguntumectiaminforoconfcientiae. Ita,
utContraausCcnfualiscclebratusinutraqueSicilia Cne bis
conditionibusnonfoliimfitirrituiinloro externo , (cd etiam fit irrltus ih foro
iaterno> Re(p. lumultiputantcum Komcittentr.iifA4.4rf,unjn.4tt.\o.
qoentedeconditionibtJsBull* Pii V.namcerteidemii diceret de canditionibus
noftris a Nicolao requifitii . Hi enim tencnt, omiflio- nemfokmniutii, (altem
oon ievis ( namdclevibusdtximus fuprm 1 j.n.tt jreddercnullumcontraflum, ctiam
inle, undectiam in confcientia. Aliquitamenprobabiliter(utid efle probabile
idem Bonac.ri.fatetuUa.lirmant, non efle irrirum in foro confcientiae
(nilicxprefseirritumredditumilegefuerit, utincafudiccndoin. fra^.f.
inquoforoille folum conditicnes requiruntur, quas jure naturie,
ieuextuturacontra£)us requiri dicrum efl in fupcriori- bus, przfertimM-initio,
quamvisinforo cxtcrno przlumatur
ufurariuscontraclusexdefetitucujuslibetconditionisex prardictis, faltem non
levii momenti . Imm6 MolinaSalon.Nav.Salas »fui Be. mtcJn 1 1.
tliiqucexrtimant, contraclum non habcndum eflc Ufura- rium > & nullum in
quocunque foroantefententiam Judicis, inod6 celebratusfuerit,
fervatisconditionibusrequifitisex natura con- tradtus»
&con(equenterpo(leabEmptoreperfeverari in cuntrx- clu jamcelebrato,
abfquconcrccomputandi in fortem penliones accepus, nifii Judirecondemnetur.
Poftquamcondemnationcm llare (ane fententiae condemnatus debet ; quia juftx
icntentia; fcmv perefl parendum . r Jam ver6lingulat conditioncsNirolai , &
Gregorii percur- ramus; mcmincrisumcn, ctiamapud nosSiculos locum habere ea,
quafupradeCenluingencrctradatafunt , & pertinetad ip- lam naturam
contraclusCeniualis. §. III. ffimu tendttie Ctnfut in Sicili» fnftr rt , vtl
rtbni . 1 T)RimacondittoNicolaie(t, utCenfus conftituatur fuper re M. rerta,
uthueimmobili, & fruclifera, velpeneraliterfuper omnibusbonis. Notas?
Nicolaus V.dicitfv»/ < atGregoriusid re- Arintit; vultenim,
utlemperconftituaturfupcrunarc, velplu- ribuscertis, & nominatU^utique,
utdiclumeft, immobilibus,& iruuiferis)iddiratamengenerali omnium bortorum
obligatione. Etcertein RegnonoftroCenfuspaflimcreanturhodie juxta hanc
tireRorii rond itionem , in qua (ola videtur differreconft itutio Gre- *or,l.,b
Nicolai . Sed jam primam hanc condittoncm quinque 4 QuaeresSecund6,
anSiculisliceatnuncfundare Cenfum ge- neratiminomnibusbonis, nullum certum exprimendo.'
Siculis dico, namfcio, fedufalcge, licitumefle, ut vultFarin./.r. dttif.
to.n.i.Tol /i^.j.r.^tji.j.patetqueex BullaNicolaiV.inqua idcoo-
ceditur,utvidiraus,quoacert^nonconcellifl.*t, (i idex natunfua elletillicitum.
SedquiaGreg.XIII.utraod6vidilti, id prohibuic Siculis, idc6 dc iplishacc quat
lioproredit. f Refp. QuaroviiantcBullamGrcg XIII. fuerit id Siculii lici- tum;
tamenpullillaranonlicetproforoexterno: Patetcx volun* tatecxpreflaGrcgorii, ut
notavi dicto».}. Sicutietiam, neclice- bit, ubielt rccepu Pii V. Bulla, ut
patet ex (ecunda condttiooe ejuldemBull-eallatcr.)-.Dixi(proforocxternoJ Nam
pro tnterno* dixiC.ttd.<i I.a.4- Illudautememolumentumeft, quando ponitur
Cenfus in una recerta, &fimulinaliis Venditorisbonis, utquamvi«pcreat
nominau, nonumenpercatCenfus, quia jam penGo ' (uper castcrisVcnditorisbonis. 6
Noundum infuper, eflelatumdifcrimcninterobligattonem, quae inCenfu 6t fuper
receru,& illam, que fit luper omnibus bonis in confufo : quod fic breviter
dec arat de Lugo J. i i.dt fufl num.l J. t>}4. Cumdnftumlit, rcm hypothecse
lubjeilam deferre fccum femperonusillud, &obligationem rcalem ; hincfit ,
utadq cunquepofleflbrem tranficrit.poffi Crcditordebitumexillat re: nen poteft
tamenex jurenovo, etiamin hynotheca cxprni*, agercCreditoradversUstertiumpolleflbrem,
nilipraecedente ex- cullioneinbonisdebitoris, & ridejuflbrum , & eorum
harredum , Ut h»b«U r in jtuS.it fiJrjufferibus, § Std ntque & fu . ft fcfi
. Dotl ri na h«c non procedit in fcudo , fuper qtioCenfusaiiquis impofituscfl:
; hocenim, fi vendatur. velalienetur.defcrt iu fecum onus illud , ut
nondebcatpriusi VenditoreCcnfus peti reditus, led immediate: ab ip(b tertio
pofleflore . Neque enim illa cft propri^ hypotheca.de quaagimus, fed eli
venditiojtartialisdominii utili< illiusfeudi, ut explicavimusagentesdcCe
ifibus(cgoiddixifuprriusc2.$.x.-i.i.) Aliud ver6efletdebonisaliis,quar hypothet
age-ieraliobligaufunt profecuriUteCenliis; harcenim fi tra-leam ad tertium
poflcfTo- rem , non dcbent illum obligaread folvend.im . nil fafta prius ex-
cuftione prsedidia , q^uia illa non fum vrndita, fcd (olum hypotheca- ta.
HarcdeLugo. Iancprarlcindendoi-^icio quod ccrtcapud no* apponi in j
ifmodicontractibusCenfualibusfolet) puta, Nt/ftrU>- ih*i ftMMMMfi dtroget ,
Vtl teturm . Inftliie benernm feffiientii frtiium fubjeihtm Crnfui. 7
Jatnver6hlc, ubiagimusdcobligatione omnium bonorum , opportunum eri t ,
difcutere folemnemillam praxim m Sicilii, qua fi tuemas v.g. prardium ,
inquoabaliquotertiofunditus^fiCenfus pro Francilco,v.g & tuisharrcdibus,
nonfolum iebeasFrancifccK vclh.Tredibus^eniionemexfruflibusulis pr.rdii, fed
dum illua poffides, dcbes folvereetiam ex fruclibu^aliorum omnium bono-
rumtuorum, quarvelutiinriciunturexconfortiopoflcffionis illiut
pra;diifubjectiCenlui. Idquod .anfolidumhabeatfundamcntum» cumCenfuiRealisex
natura (uafolum dcbeatur ex fruclibus ret in fundationeCenfusobligatae .
dubitabant aliqui ex noftris Theo- logis ; nonenimvidebant,
curdidiuspufleflbrdeberetfubirenn- tum onus infcctionisprardiclx . 8
VerumhocefTeitadilpofitumabAlphonfoI.Rcge, quiNico- lai V. Bullam impetra vit .
rerrum efl, ut mox cx ejus Pragmatica vi- debimus. Unde&cx Hiiiaauiloritate
Rcgii , & ex confuerudine umantiqua, ftyloque nollrxCuriaeumnrmo, non
apparet, cur Theologusdubitarcadhuc poffitde JuftitiahujusinfeAionis , qute
inducla i Rege merit6 fuit ob (ccuritatem majorem Emptorts Ccnfus- Necumendras,
ideflcpadiumnimisgravccontraVen- ditorem Cenlus,feu contraeos, quin unquam rcm
fubjcclam Ccn- fui poflidcbunt . Nedicas, tnquam, namproptereiPuntifexcon- ceffit,
utCenlus poflit fundari ad rationem decem pro ccntutn ; judicavitcnim pro illa
fua arate fic compenlari polle ejufmodi Digitized by Google non facit Domioum
cenfus pcjoris conditionis . Si ergo intc divifio-
nempotcratcxquacumq;parteprs_dii fofficienter pcnGonera fiuni exigere,
imm6_< in illa totum cen(_m fundarc,ficpoft illain divi- fioncm.Et profect6
quifoam cmereCcnfus velletcum tam frequcn- tipcriculo,
utfuapen_odividendacffctinrmnutiffii-_jp_rte$, 5c confequenter cura fumma
moleftiaeamexigendi ? Caput IV. 195 inf-_twnisonu-,q_od .faltefn
inconfufo,previdebatappooendum a Sicul.s.dum onerofa pa-ta,quaE ipG
ve!lent,apponi pollc^oncellit, fortaffeetiara hoc infettionisonus Pontifici a
Miniftris Aiphonfi fi- Kmficatumfuit: pronoflraautemseuteEtominusRex voluit, ut
fuiidareturnon plus, quimad rationemquinqueprocentum.quU Mentojudicavit,
prsedictum tantum onus , & caetera alia fic fatis , iupcrquecompenuri ,
-tlatiusdicamrooxinJ-_S.J.i-.a. Verbaautcm AlphonH Regisloco fupraciutointer
Pragmaticas A» ttnHuui ftjfit Ctnfmj fmftt rt ftmUU, vtl EmfhftMtiat, vtl hujus
Regni hacc funt : Hac cdiduli lege perpetud valitura unci- z>,tJi mml
vUtulmtm 1 rnus, bujufmodiCenfualiumContraclusjleuinnrumenuunqaani
resjudicatasnullaappellatione, feuprovocarionefufpenUs.proro- 1, QuaeresQuint6.
AnfuperhispoflitCM8ituiCenfiu?Ref^ pum, ac^paraumexccut.onemhabere, & oon
folumcontraper- certum eft, non pofle .
Ratioinfeudopr_:tcrc_;tcras,eft,quiaeju» lonas , c. . res , & bona .llorum
, qui ongmaliterCcnfualia hujuf- dominium direclum ert apud Dominum fcudi j cum
ergo, Feudau- modivcndiderint, necnoneorum, fiJejufforum, hacredum, (eu rio
delinquente, feudum libere redireabfolute debearadDomi- S-SSlSS {ycffTmi
W«m»W^£'?«»bonoriirapriii. num.emptorcenfusamitteretfuumCenfura,
atqueadeodamnum cipalisdebitonsdilcuflionecontTaperfonas, & bona quorumeum-
patcretur quefingulariuradctentoruro, rcrum, jurium, vcl bonorum, feu 16
Idemeftinreemphyteutica. Nam c_m ejns Dominus dire- quibus Cenlualia ipfa
fuerint fpeml.tcrooerata , quarod.U.pudeos flus fit Proprieurius , ca non
potcft alicnari , U.cU.itJur. tmfh. .liorurodetentiofuent , &_. nec alt„i
obligarifineconfenfUDomini . Rimtitmmy 9« vuttur HBm ktntrum inftait. 9
Deniquehlcnoneft omitteoda explicatio cujufdarn artificii, quo,
neluabonadiclomodo inficiantur, negotiatores aliquidili- genterutuntur,
quandoinnoltroRegnoemuntatiquodimmobile, de quo fciunt, vel dubitaat, an
conftitutus fuper illud fuerit alius Cenfus; naracurant, utfamulus, velancilla,
velquicum- qucfidelisamicus, quinullabonaaliahabeat, ematpraedium illud cum
ipfiusejufdemncgotiatorispecuniis; ficenimnullabonainfi- ciuntur, non
negotiatoris, quiacxteriusnonapparet, hunceroif-
lepraediumilludCenfuifubjeclum: neque bona tarouli , 'vcl ami- ci; quia,
utdi-tumelt, nullabonaispoltidet, quac infici qucant .
Negotiatorver6librrcgaudebit illopraedioper fubmiflasillasper- fonas empto, i
quibus molcftiamnullamfibiunquaminferendam cert6fcit. Quzrctigituraliquis, an
hoc artificioutifineinjulli- tia , vel pcccato poflimus/ 10 Rcip.
Praecifafalfitatejuramenti, qusepoffethi hoccontra- _luEmptionisintermifceri ,
cuiumcnper regulas de Juramento srquivoco poflet occurri , puto , te , hoc
llraugcmate ut i licit. pof- ie. i'um quia video,etiam timoratos illo uti
lolere. Tum, quiaute- risjuretuo,dumilludemis{ubalterlusnornioe, quod
prohibitum ex fe oon eft. Adde, id aliud non eflc, nifi fugere damnum proprium.
Neque dici poteft; Cc damnum aiteri infcrri, nonrinquam , id poteft dici;
namegononobligormeliorisconditionis facere penlionem illiusCenfuilts.,
__exaliapartcnonfit pejorisconditionisCenfus illud jemate, fed reroanet in
fuaconditione, in qua erat , ideft a ntequam ego per intcrmediam illam perfonam
bonum An ftffit Ctnfmt fmftr flur.bui ttnis , tm* ft- fmrmtim ntn fntfittrtnt?
1 1 Qu*res terti6 . Si unam rcm (ufficientem penfioni vendende nonhabeara,
habeamver6tres, velquatuor, quefimulacccptic lufficiant , poflumne (uper ha$
conftituerc Ccnfum ? Rcip. Affirrnativicum Mol.rf.j j9xUuf.\. mod6eaccertae
fint , ecnommenturiVenditorc. Ratioeft,quiaperacquivalentiamillse
resconllituuntunumquid, &perindeell, acfii unumfufficieos. ia Exdidisumen:
„,_.tur, utpcreunte unoex his, pereat ffi nihil aliud addaturjpro ran, penGo .
Et patet, quia fupponimus,cc- Musrcsnoneflclufficientes: quaretuncpcrindeeflet,
ac fi prx- S^J*.BftW» *w Pcnfio impofita fuit , periret ex parte.
Dix.rfinihilal.udaddaturJquia.quandololetaddialiudpaClum.C- vc pignus, C vc
affecuutio , quae aliund c com oe n fentur , non ell mi- rura, fi
folvaturpenfiotou, utexfupradictispatet. Cmfmt fmf*r mnm rt imftfiti fmf 1}
Qu?resQjiart6. Qjiaiidofupereadcmreconftitutuseft du-
plexCeniusiduobusEmptoribus, quifnameorumfolveodus elt, i.iructusnon
lufficiuntproutroque? Rcfp. Noofolvendumprorau,fedfolvendumCenfum,quiprius f uu
impoQtus fuper illa re , quem Jurifperiti vocare folent Antcrio- rem, nam hlc
max.me valet regula Juris : Qmifritr tfi ttmfrtyf,ti<* tftjmrt.
Etratiomanifeftaeft, quia primus Cenfuifta jam habuit obliEatumtotumpraedium,
quoadomnesfruClus, cVCcevafitDo- ro.nusilliusjuris, ftarimacetnitCenfum. Ergo,Cprofecundoni
hilrcmanetiruauum, nihil prolccundoremanebit pcnConis , in
quoddamnumnefacdeimpingant, fane per fummam dilieentiam caverei lolent accurati
Cenfuum Emptores . 14 Contra, fires, fupraquaminftituiturCenfus, dividatur in
plures hacredes, velperpanespluribusextraneisdividatur, pote-
r.tne<_enluifta, qui eli Dominus Cenfus toum fuam pcnfionem i
qualibctpartelufficienti, (utpraecifopaclo, fupponeredebcmus) exigere,
anifingulisprorata? ' Rcfp PoffetMamiqualibetparte.cViuufureceptumcffe, do-
cetLeff./.l.r ^.ax.quicqu.dd.catBonac._.jJi/«iWruj.4 p nnunnm j»
^__rrt^eLugoix7^;^-..6.*,.,o6.R,tioe'^ *mmk. T.il, Dt Smtrmm. 17
Quoddiciumeftdereeraphyteutica, dici ( dotali , quae fincconfcnfu
uxorisobligari non poteu , 1 utinnoftroRegno, nccumejusquidemconfenfu, c
trimooio . 18 Idemdeniquedicderevinculoaliquoalteri obftricla, quia*
c-mliberadebeatreshzcpcrveniread illum alterum, faoi curn damooEmptoris
penfiodiffblveretur. Dcbeot igiturbona,in quibut conftitui poteft Cenfus , efle
fub vero, & libero dorninio Vendentis
cenfum,teu,utloquifolemos,fubdomioioSubjugantis,quae bonai
JuriflistocarifolentBurgenfatica. Quifccusergofccerit.decipiet l?mnrrir«rn _tri
1 1__ trtttX ■ iu»/- .V _ir J_r A r_P>!fi>fin.i_m __J__M __» m u\ w p _■ mnm j ~ ™ 1 ™V _*_-^w • » j _»< • 1
1 a V ••_-- . . £ym v_bH- • An ttnm fiitt f*tUt , mt ftgit txtgtrt ftnfitntm tx
t*ntr*8» Ctnfmt invmliit} 1 9 Petes, fi emptor booa fideemit Cen(um cooflitutum
in realie- na, vel vinculo aliquoobnoxia, idquc ipfe Emptor , vel ipfius haeres
ignorct, potcftne licit., & fine in iuftitia exigere penfionem f Refp.
Dumignorat, pofle,noneftdubium; nonfolumexcon- fcientia, quaiptcpuut,rcm
noneflealienam,fedetiam, quiaillas penfiones acci pit fibi , ut debiUs ex vi
contracl us Ccntual i« . At c_ ra idemEmptor, velejusSuccellorcompererit, illam
rem efle alie- nam , non poterit rccipcre penfionem , ut habet Mol._. }?4. Na
v. m> ctmmtnt .itCtnfikmt^i.i i -.LcfD.x-,.tx.».to. aliique . Rat oeft, quia
tuncdumcocnofcitremillameffealienam, cognofcit ctiam , Gbi nullum eflefus in
fruclusaliene rei nulliter ipC _ non Domino veo- ditum. PofleUmeoabEmptorecogi
VcnJit ■ -tn ad reddendum pretium, -.-dcaeteradamnareftituenda , vcl ad
coaftitucndum Cenfumfuperaliarepropria, certuraell. Q^odficlarenon appa- ret,
ledfubdubiutione, quzfadtisdiligcnti.s tollim>r. poffutr_ni effealienam,
pergatCenfuiftaad fuas pcnfiones exigendas, quia tuoc ipfifavetpoflcflio. aoSed
itcrum petes, _c prim6quidem. Ad quid obligabitur Cen» fuifta,
afipoftquamcUr^cognovit,cen(um impofitum luille fuperre aliena,inveniaturapud
le habereipfamindividuampecuniam^iuam profuispenConibus habuit,
feucxegittemporebonacfidei, velin- veniatureflein illafactuslocupletior? nam,
fioihil habet, necfa- fluseflinaliquolocupletior, quia v.g. latiusvixit, ad
nihil tcneri cx regulis generalibusrcflitutionistra-tantibusde Reftitutione ez
re accepu, vel modiccdocrusnooignorat. _.cund6autem cirea idipfumpctes. Quid
eritobljgationis, fi hanc peruniam indivi- duam, velid, inquofactuselt Jitior,
exegit cenfuifU booa fidc abaliquotertio, in cuiuspoffeflioneforteresinvenitur,
nec talis poflidens particeps fuitdoli Venditoriscenfus? 11
AdutramquepetitionemRclpondeo; ex iifdem principiis
univcrralibusdcReftitutionecolligi , in utroque hoc calu abfolut6
obl.gariejufmodiccnfuiftamad reftituendum id, quod iovenitur habere. Si enim ex
contnclu nulloillam pecuniam habet, ccrtc alie- namrcmhabet,
atqueade6rettituendam. xi Adcftumendilfcrentiainterutrumquecafum valdi notan-
da, naminpriorepotes tu cenfuiftatanum pecuniam retinere Cfi te perculpamdecepitveoditorcenfus
, vendendo tibi rem alie- namjquauulufficitaddamnumtibifa-tumrefarciendum, five
fic ipfumCapiule, fivcdamnumemeriens,fivelucrumceffans, five
quodeumquealiudintereffe, taxandum Judicioviriexperti. Atia pofleriori cafu
(quantum eft ex hoccapite ) non potes idem pi dere,
quianullamculpamcommifittertius. Cum enim ipfe 1 fumnonfundaverit;
pecuniamnullami te, vel 1 pcrfraudem habuit , quam reftituere teneatur . z 3
Dixi ( quantumeft ex hoc capite) nam fi propter oous impofi-
t.cenfusaliquistertiusminusiprimocenfusPundatore, feu\
ditoreemifletpr.rdiumillicenfui(ubje_tum,undeipfc tcrtius ali-
quiddeberctipfiFundatori, poffestu, modo di_to deceptus , fe» queftrareproreid,
quoddi_tustertiusei Fundatori debet, juxta ReRulasuniverfales,
quibusCreditorpoteft fuidebitoriscreditt, utfibifatisfaciat, N » S.IV.
Digitized by VjO I 196 Lib.IX. De Contraa. Traa.IL De Cenfibus. §. IV. Sttund*
tenditit C,n(u, in SititU. Vt rtd,mi i, feftt , & auidtm ptti» I
/^j^miolebatapponipacrum, ut Cenlus redimcrcuirmajori \J pretio,quimfueritvrnditum:
id Pontifex in hacclaufula omnin6prohibet. Quarcctiamlilultineri poftet.illud
paclumfuif- fccx lclieitum quo^Umenputofullincrinonpofle.. tamen hodie jam ex
Puntiricis hac prohibitione id amplius licitum non e(l . 2 Illud quzri poflet .
AnliciteponaurpaclumiSiculis ( utcer- tepoui nonrar6confuevit)ut, quando
Veoditor velit redimrre, poflitCreditorcompelli . Aniraonon fedet h*c
refpon/io,quia noh iempercompclli,dicpoflecorapclli, pariafunt: admuluenimpoft
lciitentum Judicisaliquisobligatur, adquzoon obligatur antea, adcoquc compel li
antea non potcft, v.g. oon obligitur quis ante ien- tentiamlolverepcenam,
reftituere rem litigioUm, fc pofleflione fpoliare,
quandoratioconuaipfumluceclariornon apparet, &&
quacumenobligabiturfacerepoft fcntentiam. Relp. Igitur, hocprimumarguoientum,
nifiaddatur id, quod mox profcram nn.io. non cflc vaidecfficax ante lcntcntiam
Judicis, eflc (oliim efficax pofl Judicis maodatum , quia lententiz latz I Ju-
dicelecundum equiutc judicanteeft c "" Ccjuflaeft. Addamusergoid,
quod i 10 Nam Secundo, ex virigorofz Juftitir fic probatur ooftra fcu
DominusCenlusobligeturrevenderecum przdicla translaiio- ne juris : ergo,
&c. it Minor, inquahaeretvisargumenti,probatur.Prim6quiaqui
contraclumprzfcrtimbonzfideiinitcumaliquo, qualis ccrte cft contradlus,
dequoagimus; ceniusenim, utnotatdeLugo«*.X7.«« Jmfi. ipftinititeA fpecies
venditionis, & emptiunis , quzeftcontra. Aus bonac lidei j qui,inquam,
contraclurnbonzndciiaitcuroali- quo, feimplicitcobligatadfcrvandaeaoronia, quz
exzquiuteirt eocontraclucoatinentur; fed iucontradu crcationisccnfusimbi-
biturzquitasad translatiunemillam jurium, utdiximuss.7. crgo adillamzquiutem
fcrvandamlcobligavitCreditor. ta Eadem MinorprobaturSecundio,
quiainliminefundationif Cenfus juxu formam Bullz Nicolai V. celebrati , ponitur
hcc clau- fula <kp> potrjtAte rtiimtnii ,&r. Imm6, etiam li ea non
explicitc po» neretur,adnuc,intelligereturimpliciteadjeC)a,quiainSiciliafcm.
perfupponiturfundariccnlusinformadiclzBullz : Subfumo:(ed noc vcrbum (rtdimtrt)
non Ggnificat loki m exttndiooem cenfus , dc folamaffrancatiooem przdii, fed
vcro ctiam novamemptionem rei (quzhicnoneft, njfiemptioipfiuscenfus ,
leujurisadfruclus ex eoprzdiopcrcipiendosj ergocumpaduminipfafundationecenfuf
pofitum, cViPontificerequifitumfit, ut Dcbitor pofllt quando- cunquevoluerit,
&Gbiutileerit, rcdimerecenlum, iaoccredi. tor revendcre debebit modo diflo
, nec finc injuflitia ex ooo obfcr- vatopado, imm6occfineinobedieniiacootra
Pootificis przfcri» ptum oegare id ullo modo poflet. 12 SiBulladiceret,
Cmmpettftutirtdimtndifr*dimm, fcnfusfor. tafte poflet efle, cum poteftate
liberaodi , feu affrancandi przdium > (SicutidicimusredimereServutn,
«ScredimereCaptivum ab co , quieos in poteftatc habet , id eft liberarelervum ,
fcuejus fcrvitu- temextinguerejclctunc, faltemclarc, nonappareret, nifi padiuna
mcreillumCeiifumextinguendi. AtcumBuiladicatC«M»iVi/#/f4r« redimeni
iC«/«-/<4(ficappellatPontifcxprilco illo more cenfus) lC|Alill
IWHi.lW*.W"lW*.1l» , vuwiwt » i. I l L I l. J t II I l V , J . 1 1 1
.JCIUIJUW, «I. VIIICUIUI*. /UUIUK' Ul, VIWIMUII IIUIU. fcucxiinguercCenfum,
wneaturtntumprctiuminiegrcfolvere; conclufio. Certumcft, &
infallibilepriocipiumcft, pnaujmftutf- &R'-lpondco, licitrponi. Ratiocft,
quia id ncc prohibetur i fe fervumU: fedinfundationeCenfus adeft paClum, ut
F.mptor, Pontibce, ncceftcontra naturarocontraCius . Imm6 juxta ipfius
naturamcil. Utnimirum, ficuti vcndituseftCcnfusintegroiblti-
toprctio,itaeodemintegroextinguatur,vclrcdimatur. Vidc.que duK.4$6. Dt Rtdtmftien*
Ctnfu, snime fntitndi fruflu, fu»,. ) Jam vcrocxplicationcm magisdiftinfhm
diclz Redcmptionis Centus hicarteramus,quam reluitionem a verbo luere ( quod ex
vo> cabulario Juris fifeiificatlitVerarrJitollratesappellantjpcr hancenim 1
Debitore Crnfus liberantur j fcu,utetiamloquimur, affrancan- turbona Ccnlibus
fubjefla Etcertcejufmodi Dcbitor, quiiilud Jus luendi habet, vel efl ipfe
primus VcnditorCeolus, vel ejus hzres, vel quicunquc tcrtius , ad qucm five
pcrvencrunt przdicla bona, fi- veejus intcrcll atfrancatio. 4 Rcfp. Hocdictjtn.
Dtbiter fettftrtdimtriCenfum: duplieem habercfignificationcmpotefl. Prim6,
hanc. Debitor quicunque dando intcgrum prctium, idcflCapiulc, tSc (olutis
penfionibus dccurtis, poteflliberarcfuum przcfium . Cenrumqueextingucre.
Sccund6,hanc : Debitor,quifoIctefleTcrtius,quibonaprzdicla
poflidcat,dandodiclum intcgram prctium,lblutifqucdecurfis pen- fionibus, potelt
fibicmcrc prscdidlumccnfum, fcu Jusad trudlusdi- cliprzdii: ItautDcbitor
hicfaciat fruflusillosdeinceps fuos pro cafu molefliz, quam ali^uis forte
inferret contra poflcllioncm cjuf- Atm ptvdii. Vidcsdifcrimen/
Inpriorefignificationccxtinguitur , cetTatqueomnin6ccnlus, atq;
adeoRcdemptioeftextinCliva cen- fus: atinpolteriorinon cxtinguttur cenfus, fcd
Redemptio eft translativa Juris ccnfus transfert enim Jus pcrcipieodi
confcqucn- tesrcnfionesinipfum, quieratantei Debitor, quiqucnunc redi- nit,
ufurus illo JureprotemporedicJz moleflic.
Hisigituradexplicjtioneraterminorumpofitis, difriculus eft, . m creditor
licitepoflit , & an etiam obligetur revenderecum diQi non potefl eflc
fenfui , oili quem nos contcndimus, idell cum pote- ccflione translativa , quam
fccundo locoexplicuimus , quoties De- ftate emendi ipfum cenfum per
translationem juris in fc. Patet, qoia bitor ille, feuTertius polTeflbrrei
fubjugatz offcrtcapitalecum dc- non poteft intelligi , quod quis emat
cenium,& oon confcqucntcr, c«ctjs> Nam,qu6d obligctur ex t ingucre
cenfum , eo modo, quo cx- imm6 & non eo ipfoemat , lcu recipiat jusad
percipiendos frudus plicuinausprimoloco,reseftceru,&:difpuutionenonindiget
Lo- przdiCiicenfus,ade6quecumtranslationejDrisinle. Profed6hu-
quamurpriusdcpoteflatebreviter, tumaliquantolatiusdcobliga- julmodicft fenfusin
fimilibuslocutiooibus;Cumenimdicimus,r». tione; DequibustegipofluntAmatusr#/-.7^».a9.Roderj</«iiri'#i.
dimtrt dtmum , fenfuseft , Domumabaliooccupaumiterumprc. l.a.f io.r^nt.«>y
S7./.i.FcIicun.«aC*j^./^^.^.Maftrill.^CM/. tiodatorecipere, tSc Jus io iplam
reaflumcre ; Et cumdicimus r#- f.j.Giurbii v./i^. aliique. iimere htrtdituttm ,
lenlus elt , ve«dium hatrcditatem itcnim rcci- f Ouoadprus.
Re<eftcerta,Crcditorem, fcuDominamccn- fus, fivelit,
pofleliciteccnfumrevenderedebitori,leucuicumq; poflcflori przdii
fubjcdicenfuitraosfereodo in illum jura omnia fu», imm6etiamcuicumquealteri ,
cui fortcDcbitorccnfuscon- ccftit Jusluendi, quodipieDcbitorhabcbat. Ratio eft
maoitefta, quia quilibct poteft jura t ua altcri ccdere , quando nihil obftat
in op- pofitum, utcerte nihil hic obltat ,& lanequotidiaoa praxisoflendit
id eflt licitum , cumfrcquentiflimecjufmodi Rcvcnditioocstaranf- lativzjurium
innoflro Rcgno cclebrentur. 6 Quoadpoltrrius, inquoconfillitprzfcns , &
quidem gravis diffiru.tHS . Dico,obligariCreditorem revendereCenfum Debito- ri,
fcuCefliooario, idquerumprzdiciacefiione, leutranslatione juriv: quodcltdiccic»
ejufmodirevenditioncm transUtivam ju- ris etic neccflariam , nec :uium
vobntariam. Prubitur duobus przlertimargumentis, altcrum ducitur ab zquitatc,
altcrum i rigorn'a Jullitia. 7 N-.mPnm6, celcbreaxiomainmoralibuscft, ut «W|
quod tibi mn nettt , & nittri fndtfi , fstiendumfit . Quod principium ha-
betur i. !n l>r.tttert , f.dttvti em»Mi, ibi : Cmi nen tilunmvidi- tttur.
vtl het fnlttmrtufettui, ejuidJinidifftndieCrtdittriifadumiflr Scdr
jufmodirevenntiotrantlativa, ut vidctur num.% <y 4-cx una partcnonno<''.
trrcditori, quiatcmpcrapponitur, fcu apponi in- telligitur illa clautula ,
Dummede tentrn iffum t* ttffitmtn rtierauiut, Aexalia, prodell
Debitoridcponentipretium : ergoexzquiute iaricndaclt . 8 Dices, fifolumex
zquiuteeft facienda, nonobliiabiturcre- ditorciacquirlterr, ni iexcongruiutc ,■
Id enim folum imporUt cquitas, ut ea diftinguitur i Juftitia. 9 Rrfp. Aliqui ,
ut huic inllantiz fatisfaciant , recurruntad il- ludaliud principium in Jure,
turi* (unt temfttli , O* fefe tmnftlli , Quare.flrrunt,
iahoccafuadeflcobligationcm , ctiainanteman- datum Judicis,quamvisfolum
ronlideremus prcdidam zquiutem , quia ad obligationem inducendam utis eft,qu6d
ex mandato Judicis pere, iterumjusiniptamaflumere: quzfunt, vclparumli1 tis cogn
iu 4»«««' Celtfinnm V. Rtdime . Dixi(cum Bulla dicat, &c. ) ejus enim verba
hzc fignatc funr . „ Ctnetdimu, Sitmli, , bujnfmtdiCmfunlUtenfHtui (uptrrtmmi,
e> „ frefrittntibui, nt fatulintibmi termndtm , injhnmtnti [rsjin fre „
tenfimiit frttia UU rtdtmtndi . VidesT6(illaredimendi) li) pofle referri, ad
Ccnfualia, ut ego coa- tendo? di xitenim (illi) non ( illas ) «5c pofle
utcunque refcrriad res , & proprietates , ideft fub genere neutro, ad bona,
Sc przdia,ut con- tenderc adveriariui ( licctprzterordinarium loquendi modum )
poiTet. Sed umen egoaflcro, meam interpreutionem eflc przfe- rcndam.
Ratioclt.tum quiadicit(illa^ut jam noulti, oonillas^tum
quiacumhocpaclumiPontificerequiraturinfavorem ipfius Ven- ditoris Cenius, ut in
fuperioribus vidimus , itlud interpretari opor- tetquaoto magis illifavet,
maximcinre, squa mnihilo noccri Em- rxorem, qui nuncclt revenditor ,diximui ;
».4. 14 Af,uchinccoltigeminusrecleloquiillos,quicum Rodericcs
dtuun.rtddit.t.t.t}.i6. quamvis nobifcum is(entiat) inreliquis ne- gant tamcn
increationc priroacenfusadcfte hoc padtum 1 minui, i n- quam, reclcloqui , nam
illinecconfideraruntimplicitum pa&iim (ervandzzquitatis, quod
diximus<i.9. necadvertunt illud , Cmm pttiltettilUrtdimindi;
rationabiliusrefcrriadCcnfualia, utmod6 diclumcft. ts Confirmatur.
Prim6,cxpraxi,quamteflanturJofcph.Carlc- val-T.i dtfudit l.i.T.i di(f.mlt.cc
AriasdeMefat.i.Kf/W.r.ia.adef- fc in Sicitia ,& Neapoli.qua
Debitor,cedit,velDonat Jusfuumlu- endicenfum, t&Ceflionarius, vel
Donaurius,depofitopretio,co- cit Dominnm cenfus ad rcvcnditionemanimo faciendi
frudus fuos, inquocalu hicacquiritcenfumcumeademantcrioritatcqua
primusCreditorfrucbatur. Si ergo cefliooarrus , ieu Donatarius primi Debitoris
poteft cogere ad przdicia primum Creditorcm cenfui, curidem nonpoterit iptc
Dcbitor 1 quicenlum vendidtc , vclejushzrcdcb, ft cornm intcrfit? Confirmatur
fecund6, quia claufulam hancpotcftatis redi- mendi poruam in contraclu
cretlioni* cenfus , ita deberecxplicari dertyloNotariorum, ut importet
obligationem in revendente. ad ccdenda Juracenfus, quandoeaportulatis,
quireluit, teftatifunt in quodam cafu occurrenti aliqui Notarii non ignobilcs,
i quodam Patre Noflrx Socieutis , qui id mihi retulit, dc hacreconlulti .
DUBIUM INCIDENS. An Ecttefia tblitttur revtndert Ctnfum tum frtii&m Ctfitne
trnnstntni* Jurium} ! 7 Ncc obligari Ecclefiam , nec fine Pontificis faculcate
pofle va- lide.qua illegitimealicnaretbona EccleCallica ,contendit P.Tancr.
ina.mtrJt.i.tr.xJ.10% Nihilominus aflero, & validc pofle, & obligari .
Ratio eft duple*. Prim6, quiaEcclefianonfacitcontraprohibitionemnonalienandi
bona, quaudoalicnatexneccfliutc, cVnoncx voluntate, lc-d in
ca(u,dequoagimuj,alienatex necefliute, &non,&c.ergo,&c Major patet
. quia quoties in Jure prohibetur alienatio.non venit neceflaria,
fcdtaotumvoluntaria,&merit6, quiaPontiriccsno-
lueruntperprohibitiooemprxjudicarejurialiorum, nara propte- rei,iu paflim
firmant Doclores , Bordoniusro.i rtf.i lAiulitnAt . n- rum Ettt.n 6 . id
probans tx t.AlitnM. f. Ftmit. Ereifc. & tt. J ■* «ntr. 16.
n.to.allcgansaliasleg. Rotam Romanam , Surd. aliofque plures;
itemeo(demfcqnensrefertTiraq.d»w»r4i/.$.i. Glofla n.a.il. & plures dcnique
AriasdeMefa/.i..f.x6.».ii.aliique. 18 Minorautemprobaturevidentercxdic1is-i*.8.
ubioflendi- mus, eiufmodirevenditionemtranslativara Juris eflis ncccflariain
exxquitate, &*x JuAitiajuxta requifita a SumraoPontifire : ut
etiarohincpoflimuscontendercprodicla revenditione adelU- j im Pontificis
conceflioJicm . Lege Bonac.d/ Alitn.Ben.EttUfq.untc.f.x. ».io.quiindeinfimiliexiltimat,
Retrovenditionem noneffe alie- lutioncni vetitam Ecclcfiallicisquandopa&um
retrovendendipofi- tumeftinpr<mavcnditionc, quiatuncrctrovenditiononcA novu?
contraclusalicnationis, fedcft impletiocontraclusprioris. Ccrte fimillimuseft,
nedicamidem, calusnofter. 19 Secundarationoftrxallertionisduciturexeo,
qu6dEcclc(ia obligaturacceptare pretium fibiobiatum,undeextinguaturccnlus; ld ,
quod omnesfinecontroverfiafatemur. Jam hinclequitur,r|u6d fi
ipfacedatprxdicujura, nihilgravetur, nihildefuoamittat, ni- hildamnipatiatur.
Jamenimipia, extinuo cenfu , quem tamcn extinguereobligatur, nihilampliushabet,
quodamittat, lcu in quogravetur. Siergoin nihilogravatur, fequiturrurfus, ut
non prohibeatureajuracedcre. Probaturfequela, quia ab illaaliena-
tioneprohibeturEccleGaabftinere, qux ipfam gravat, ut habet BordonJ.i ref.di.
9.4. & niibi, &quidem jurc, fi enim iplam non gravat,
fruftraneaefletprohibitio, & imprudenter, imm6 invi- denter
Pontifexfegereret, livclict, utalteridenegaretur, quod fineEcclcfixgravamineconcedi
poflet. 10 Confirmatur prim6 noflraallertio: quia ex prehabita confide- ratione
hec noflra Jurium cclfio non efl vocanda , nec cenfcndaalic- natio,
nifivaldexquivocc,&improprie: namalienatioin re no- Iha eft diftradtio
alicujus boni ab Ecclefia , fed hec noftra juris ceflio nihilbonidiftrahit,
feutollitabEcclefia,utdiclumeft,crgo,&c. ai Confirmaturlecund6,excodem
Bordonor«.a.r«ii/r.26^.t.« j. qui ciim illud (rriimtrtftttfi) pofitum in
contratlibus cenfuum , in- telligatnondeextinctionedumuxat, (cddevenditionecum
tranf- lationejuris, itapronobisdocet; Ctnfut, inquit, hnbethtc ffeei*- U, outi
riiimi ftttfi : ntn tbftnntt quAvis ttnfiffim», &imtntme- wmbili ttmptrit
frtfcriftitnt , & qui htbet jus illui exhenii, ticet fit Ertlefut, ttnttur
illmd veniire, fint nliqu» furii fetemnirttt re- muifitn in nlitnntitnt rtrum
Eccltfitfiunrum . Hxc illx. Notas ? Vcnderc, dixit,nonextinguere. Notasiterum.'
Vcndcre juscxi- gendi, dixit, qux profed6claracftaflertionortra . x»
Etvideinconfequentiamcontrarixopinionis; ea enimcon- cedit.poflcad prxditlam
JurisccffioneineompeiliLaicum;atncgat poflecogiEcclefiam,
Manifeltainconlequentia. SicnimideoLai- cuscogitur, quiafiveexxquiute, fivecx
Jurtitiaobligetur,certc exeademxquitate, &JuftitiaobligaturEcclefia.
Nam&Ecclefia parimodofubditurlegixquitatis, &Juflitix, acfubditur
Laicus, licutiparimodoeflDominaCenfuscumiifdem gravaminibus, & paQis,
cumquibusefl Laicus. Etfancmirumcflet, quod Jus cxi-
gcndiCenbimaPrxdiov.g.Lucanodonatum, vcl venditumLai- coPetroobliget(poftulanteDebitore)
Petrum ad rcvendendum cum ccflioae translativa Jurium, ut hxc lcntentia,
quamimpugna- mus, concedit: atidem Jusexigcndi cundcm ccnfum ab codem
Laicoprxdiodonatum, vel venditumEcclefix nequaquamipfam obliget,
eodemdebitorepoflulante. Unde, quxfo tc, natt mutavitejufmodiccnfus,
quandoquidein, ut fupponimus, iifdem oneribus,
&paclisadEcclefiampervenit'> SuperefliamrationesAdverlariorurololvere,
quas facile quis exdjilisinfringere, & quidemcvidenterpotefl. 1?
Obiiciuntenim Primd, fic. Jus,quod Ecclefiadebetcxigcn- dicenfusi
feureditusabbocprxdio, efl bonumftabile: ergo, fi illum transfert in
Debitorcmcenfuum , traprobibitionem. r«ii»*. r. //. d* u 14 Confirmatur Prim6,
quia hxc prohibitio cum fit favora- bilisEcclelix, comprehendit quamcuoque
ccllioncm Jurium in cxtraneum ; ergo, &c. x% Confirmatur Ierund6,quia fic
addcreturnovumonus Eccle- fix, naminitiofundationitcenlusfolilm fuitappofitura
pa£Ium,ut extinguereturcenfus, non vcr6, utin Debitorem transf rretur. 16 Refp.
Nfgoconfcque tiamobicclionis, ut patct cxdiclis. nihilcnimalienat, quod bonum
liiumfit. 17 Adconfirmationcmprimamdiftinguo Anteccdens: compre- hendit
quamcunque ccilionem Jurium in qucmcunquc extraneum , com quo nullum prxcclfit
paclum , concedoanteccdcns . Compre- henditquamcunqur ceflionem incxtraneum,
cum quo flcucum e/us Majoribus , vcl firoilibus ) pr j-ceflit patlum
tranferendi, nego antecedens . Unde & negoconlcquentiam . 1 % Ad
confirmationem fecundam, nego induci novum onus, jam enimcentiesdidlumcll, hoc
onus fuifle , fivcimplicite.fivccxpli- citepofituminitiocontratlusimmd
iametiamdidtumeft, non cfle, onus.facereid, quod tibi non nocct , &
aluprodclt. 1? Inftas . At faltem crit onus Ecclcfix , quod Dcbitorea ccnfuum
fcientesEcclcfiampoflecogi ad revenJendum in tranf- lationediclajurium,
faciliusquerentfe redimcre: id, quod fx- riflime cederet in damnum Ecclefix,
qux, nec xqualem , nec promptuminvcnircpoflctccnfum, quememeret cum pretio fibi
rcddito. 10 Relp. Eftohocfitaliquodonus, tamen, quiaeft appofitum
ineretlioneejufdemceofus, idc6cumpattentiatolerandum. Di- xiCcfto^quia
rcvcritammodicum . & tara remotura hoc grava- mcncft. utnoncvenircdcbeat
inconfiderationcm, maximeinre noftra; nequeenimEcclefiaperprohibitionem
alienatioiiisrerum Erclcfiafticarum vetatur, nefitmera, & remotaoccafio,
&nefe oftendatfacilcmadrevcndcndum, fcdfoliim ncrevcndat.quando
rcsprohibitaertrevendi, &quandoipiieft voluntaiiuin, revcndi- tionem
denegare. \\ ObiiciuntfccunJ6. Doclorespaflimdocent,fiprxdium ven- datur
pupillo cum paclo dc hypotheca , non pofle ficri by pothccam
fincDecretoJudicis,quia ftatirnatqucfuitprxdium indominiopu- filli,
ccpitellcfublcgeprohibente, nc pupillus fi:ie audoritate
udicishypothecam,idel)alienationemfaceret. Ergopari, imm6 majori rationc,
incafunoftroetiam lipadlum prxccflerit, nonpo- teritEcclefia hocpactumexequi
fine licentia Pontificis. Rcfp. Clarasefle di(paritatcs . Prim6, In pupiilo
nocitur.a fupponitur, fcumciiustimeturereciiohypothecx: atincafu no- flronihil
nocetEcclefixtranslatioJuris, dcqualoquimur, ut to- tiesprobatumefl. Secund6,
Paclum pupilli cura vendente prx- diumeft inituminteripfosprivatos,
eftqucfpeciale inter hasperfo- nascontrahentes, at incafu noftroeftpadum
univerfaliterrcquili- tum aSummo Pontificc proomnibu< contrahcntibus, &
ut lcx pu- blicaabeodemlata, quarefinercltriclionefervanda. Terti6, Ra- tio,
currequiraturiPupilloDecretumJudicisin erectionc diclx hypothecx, cftparvaxtas
pupilli , qtiinon iudicaturadhucaptus ex fcfoloadcontrahcndum,
&additrernviidas conditiones cou- tradtuum. IJ qtiodnihileflincafunoltro. H
Obiiciunt denique Terti6 , aucloritatem cujufdam dodti Caufidici,
&cujufd.im virifidcdigni, allerentium Tribunalia in noftro Regno dccidifle,
Ecclefiam hac in rc nec dcberc , ncc pofle compelli. 34 Relpondeo . Tunc id ita
forufle fuifle decifum , quia Jirobabihs vifa fuit illa opinio. Sed hodie,
quandorationes jam unt diligenter expcnfx , certe in favorem noftrx , hoc cll ,
vcrx lcntentix erit pronuncianduni . »5. V. Tertin ttniitit Ctnfut in Sicili* ,
ut ftnfit 1 np Ertiaconditioefl ,utnon conftituaturCenfus .nifiad ratio- JL
nemuniusprodcccm, feuad rationemdecem pro ccntc- nario.id, qimd julIitPontifex,
nc, fi ampliusCenluariidarede- bcrent, facilein paupertatem dilabcrcntur.
Q^ioniam vcr6Carolus V.inGermania, & PhilipousII. in Si- cilia, &ClemensVIII-
proStatu Ecclefiaftico auxerunt pretium Cenfus, roodo, quofupradiclumcrt,
idc6ftatim oritor diflicul- tas, anfiSiculus,
cuijamconceflitNicolausemerecenfumad ra- tionemdecemproccntuin,
&cuiPhilippusnegavit, ut fic eme- ret, cum fnlum vclitad rationemquinque
pro centum, an , in- quam, poflitSiculusinconfcicntia fnam in foro cxtcrno Rex
, feu illius Judex ipfum finedubio condemnaret , licite , & validcemere
adrationcmpluris, quam quinqueprocentum, puu ad rationem (ex, feptem,
&dccem, &c. Dchocfuprar.^.^.v» l.&e.6.f.}. ■»v8.bisdictumeft;
idtamen iterOm hic quafiinpropnolocoeftdi- fcutiendum. x
Etquidcmprimoafpeclu,poflevidetur, quianonpotuitPrin- ceps reflringere id ;
quodSummusPontifex conceflir. NihilorainusRefpondeo.nonpoflc Ratioeft, quiaNicolaus
V. folum permittens declara vit ( ut ex cjus verbisfuprar.6.§. 1 . nnm.i.
pofitis apparct j noo fuifle tunc illicitumemereCcnfum in Sici-
liaadrationemdecemproccntenarao. Cartcrum nonademitl Re- geaudtoritatem,
&providcntiam, quam habcrcdebct decernen- dipretiarerum,
&conlequentcrpretiaCcnluum> id, quodjufti N } fecifle Digitized by
Google 198 in Sieflia , propter raulta pach , quc hic ._joe cenfuucn , noUvi
fuperius Ut.tit. x Eicerteinteraliaoiieraluperiustaaa, nonne magnum onus eft
faculus Emptoris fibi ad judicandi praedium ad difcurfuro.quan-
dopenr»iVenditoreooofolvitur? dequare pluribus mox dice- Addealiam rationem ex
generali dourina , qua fcimus pretia re- rumcrefcereexcopiaErocntium:
Cumigiturmulti pene finenu- merofint, qui emunt ciufmodi Cenlusin forma Bullse
Nicolai, mi- rum non efledebet,eos mafori nunc pretio efledignos. Quare Rex,
t,dquempertinetdeceroercrerumpretia, recxe judicare, & ju- bere potuit nunc
, in tanta Emptorum copia , ( quod tunc forte noa
judicavirjadditisoneribuspraediais, cjufmodi juftumpretiumef-
fedebereadrationemquinqueprocentum. Quodautero etiaro in veodendisCenGbus
valeat,ad majus, vel minus pretiumconflituen- dum, Emptorumparvus, vel magnus
numerus , docet de Lugo J.z j. dt fmft.d.ioo. & fatentur omnes . 4
Quanaoautem«.?.aflerui»»ji»*/#, intelligo, neclicite, nec valide. Nonlicite,
quia pretia rerum , quandofuntiPrincipeu- xau, obligant, utilla iodivifibiliter
ferventur, quemadmodum alibi diuum eft . Nonvalide, quiaRex Philippus nullos
reddit contncrus in poflerum creandos , fifuperentpraedicramuxam, cujus verba
irritantia ContraUum majori pretio faclum , baec funt. im X.Ttm.Pragm.
Rtg.SUUjit.»,6.fr»gm.l.dtCtm(.}m*t»fir»*. Lib. IX. De Contraa. Ti i& II Dc
Cenfib. in eandiubipraedium, utdiximusf fraetdjt.t.dctx ilia ideffl J Ordiuamt,
t ttmamJam» , tht di aui immmxi tum fi ftffa im , Jmtt» Rtgmt Ji Skili» imftrrt
, ttufHtuirt > mi ftmJart Ji mmt- , vt rtnJitm mtffmn» di Smaimgatitmi , »
Ctufi ridimihUi, mi ri- , ftmttmrt i tmtmt frttxt dt vtmtimiU ii mugliart , tht
i ii bt- , mtfieit di ttmout ftr ttmt» , t tht li ttmtratti di rtmditt , i Cen
- , fi, tltt faltra mamitra fi faranmt, fiamt mmlli, t di mtjfmmva- , Itrt, td
tftttt. ( notasinvaliditatemcontraciurr ) mtnfipoffa , ftr virth di autlli
ditmamJart , mi rttmftrart i» Gimditu , ni , fntr»t p,u tbt i dttta ragitmt , 1
riffttt: $. VL Smmt» , (1* ultima ttmditit Ctmfmtj» SitilU . TJ5r ftftmt 1 \ J
Aldenotabilis, &laeft huiusclaufulc conceflio, qua V
ioaliisBullismulupacuprohibentur, utex fuperioribus conftat . Sed io noftro Regno
podunt ad iici contraclui Cenfus ex vi ifliusconcetTioait, omnia,
&quaecunque pauavelintcoatrahco. tes,
dummod©(utfemperfupponiturJapponanturca. quse funt conformiajurinaturse,
adquznihilaliudrequiri, niu ut ferve- turzqualius, jravamiiucompenfentur, &pauanoafintinier
fe cootraria, nouvicumLe(Iiofup.f^.i.A«ri#. » Atquehincfit,
utquandoinSiciliaapponiturpacxum ( &fo- letquiderofemper)utfiCenfuarius non
folvat peofionem, poflit Cenluirtaprzdium, fubquorefidetCenlus, fibiadjudicare,
oon exiflimeturefleillicirum, &mcrit6: nonenimeflcootranatuum contrauus,
««uuilludnulloraododertrisitnaturamCenfus, &ex aliaparte oon
videturefleillicitum , quafi injuftumonusi Venditori, quiafu men, ccnunc poft|
•II. ^iiil iiun.mi.». mmmm ■ — Venditori, quiafupponimuscompenlarialiunde
ejufmodi grava- men , & nunc poft pracdictam Phiiippi Pragmaticam
maximecom- penfari, exeo, quodEmptornonacquiritpenfioiiem, nili ad ra- tionem
quinque procentum , ut fupra vidimus • Neque etiam eft il- licitu m ex alio
capite injufto, quia etiam fupponimus , i llud non ap-
ponipropterquamcunquemodicampenfiooem non foluum, fed proptcrmultas,
qutepoflintaliquaundemrationeattingere dimi- dium valorispratdii, modomox
explicando , <5c fupponimus etiam, poni in
paenammoderaumperjudicislententiam infligcndam, ob culpam potentis ,
&nolentis(olverecenfum, ut fuprar.^.g.a.. &
mttitdimt.6.f.tjt.6.tidimus. Nondeniqueeft illicicum ex lege pofitiva,
quiajamconceflitNicolausV.pofleponi qusecunque pa- da jufta, &c.
Hisingenerepraelibatis, adaliquafcitUDecefliriade hac Adju- fj. VII- t*fft
arnit, vi ttfitmit kaiit» i Dtmimt ttufmtfiH »J. juduart, htt tfi auHttritati
Jmditii fibi affrtfrUr* traJUm cintui tutit&um ? 1 "VT On raro , puu,
quandocenfuarius , ideft debitor cenfus, X^i fiveobpauperutem, fivepropteraliudnon
folvit penfio- ■escenfuiftx, ideftcreditoridebius, diflaspenfiooes folvitaliiu
tertiusluapecunia, cuitertiodicluscenfuifta, qui eftDominus,
&creditorceolus,cedittotum Jus, quod ipfehabetindiuumdc- bitorem. & in
q uarcu nq ue bona obligau , vel hy pothecau fuo cen- fui .
Potlquamautemoufmoditertiusobtinetajudice, ut fibi at-
tribuinturillabonalococenfuiftae, iquoipfe tertius Jus habuit.
Quarftioigitureft, aoid validefiat, &licite/ z Refp.
Suppofiuaequaliutedebiti, & valore praedii , feubo- oi adjudicati ( de qua
rex mox %.ftaurnti fuse difpu tabimus j Refp. inquam valide, & licitefieri,
iitabofu ipfo communi in Rcgno videmus approbari .Et»tioeftroanifefta,quiaexuna
parte cenlui- toi quaodoeiaoa(olvuoturfuzpenuoaes, habethoc jus adjudi- canai
udi praeaium, ui ammus g. prvia.n.z, oc ei 1111 laem ccn- fuifta,
utpote^DomiausuJisJuris, illudcederealteri oon prohi- betur. j
Hocprofeclofacileeft. VerumhincinfurgitmoleftitTimaHif- ficulus: Anfcilicet, fi
Tertius hic , nonquidemluapecunia,fedl pecuniaipfiuscenfuarii folvat aliquot
penfiooes cealutftaEi quoc fumciuntaJadjudicandum prardium , An, ioquam, hic
Tertiue fubmiflus, quifoletefle, velfamulus, velAncilla ipGusCenfua- rii,
velfidelisamicus, licitepoflitacquirereidem lus, &fibibo> nailla;
v.g.prsfdiumadjudicare. &adjudicatumdooareipGCen- fuario, qui jara in
pofterum poflidebit , quafiper Donationempre- diumidem, quod antel poflidebat
&quiaDoneflextinciusCen • fusOcumadjudicatioproceflerit folura 00 peofiones
annuas , feu fructusprzteritosnonfolutos, fibique ille fubraillus cenfus fibi;
utloquimur, accollaverit)ide6enimCenfuarius poflidebit etiara in pofterum
przdiclum Cenfuro . Etcoa(equenterfuufacieteiqf- demCenfuspenfiooesi feu
fructuseomodo, quo fibi eas feciflet Tertius. Videsartificium/ SiCenfuarius
ipfe.- rat eft debitor. nominefuoCenfumfolviflet, nihil^urisacquifiviflet
folutio,fedI fol6mpleneperipfamfatisfauumfuifletCenfuifls. Atquia folvit ille
Tertius , qui debitornoneret, ide6potuit, ex jurefibicoo- ceflb, praedium fibi
adjudicare , ut pecuoum foluum recupe- raret . 4 Refp. Nunquaro mihi
perfuaderepotui, liciti, &juftefie- ri afcientefraudem,
ejnfmodiartificiofamceflionem. Prim6,quia efl contra juftitiam commuutivam .
Secund6, contra Juflitiarn legalem, feu bonum publicuro. Terti6» cootn virtutem
Reli* gionis. 5 Probatur primum , nam tanc , Cenfeifta>, vel quicunque fit,
quiperhzrediutem, autexalio tituloeft IV>minus Cenfus,
&cuidebenturlCenfuariopenfiones, tunc , inquam , cetifuifta aullum Jus dare
ipu Tertio valet , unde ip(e Tertius nullum Jus ac- quirerepoteft.
Quare,ficumilloapparenti Jure fibi poftel adjudi. cabit przdium, mjufle, &
iiivalidcipfi Cenfuiriorem illam do- oabit, &Cen(uariusremaiienam, fi eam
accepuverit, poflide- bit injuQc. 6 QuodautcmCenfuifta nullum Jusdarevaleat
illiTertio, ubi eftfiutouvisargumeoti, luceipuclariusmihividetur. fi folum
animopenetretur hujusncgotiationis fraus. Nam Ceoluifta nul- lum Jus habet
adjudicandi libi praedium Cenlui (ubjeclum , quando Cenluarius
illilolvitexfuapecuoiapenfionem, quiapactum , feu pcenaAdjudicationiseftadnexanonfolutioni
, ideft. tunc habet hoc Jus adjudicandi fibi praediumCeofuifla,
quandoCenfuariut nonfolvit, cumpoflit, ut vidirausa.t. Atincalu , dequoeftler.
mo, jamCenfuariusvere, &reipfaex fua pecunia folvit; ergo noo remanet
inCenfuifta Jus , quod illiTertio poflitcedere . Nequedicas:
PotuitCcnfuariusmutuare, &fortaffcmutuavit hanc pecuniam tertio illi ,
& (ic illc tertius pecuoia propria penfio- nemfolvit, Neiddicas, inquam,
Prim6,nuia vere Cenfuariut nonmutuat. Id certe patet , nam pauperi famulo,
vclAncill*, imm6ctiamht#minidivitincroomutuatlinefecuriutc, aut pigno- re,
autfidcruflorc; quiaomnia longcabfunt i cafu noftro. Securw d6,
profed6noooiG»iclcmutuat , qui mutuat volendo, &JateiH
dendofibideindcdonarifideliterpraedium, & omne Jus acquifi- tum, vel
acquireodumcxillapecunia. 7 Confirmaturnoftradoflrina, nam , quando Cenfuarius
po- tell (olvere peofiooem , & non vult , nullum debet ex hac injufi itia
commodurareporurc, atnuncpoteftfolvere, quiajamhabct pe- cuniam, quaro
numeratilli Tcrtio, &umennon vult iplefolvcre penfionem, ergoquarationc
rcportabit illud commodum acqui- rendi praedium? 8 Jam quod id fitcontra
Juftitiamltgalem;Probatur,quia,quan- doCcnfuiflafcieasfraudem, ceditper
publicum Notarium illud Jus, quodutdiximus, nonhabet, idqueregulariteriub
juramen- to(dequomox;&quandodeindeCenfuarius , atque ille Tertiu* per
publicum Judicem exigunt , & accepunt adjudicatiooem ez
nullojureinconlcientiaprocedentem , non lolumpeccantcontra Jullitiam
commuutivam fub rcftitutionisonere , ut diduro eft, (ed etiamcontraludicia,
&omciapublica, dumperpublicosauus,&: fcripturas ad folvendis,
&palliandasfuasfraudes utunturjudi- cum, & Notariorum omciis :
ergoetiampeccantcontra Juftitiaun legalera. Nara proptcrea, quandoJudices,&Nouriiiniquumhoc
flraugeroaadvertunt( quodfacifeadvertiabiitpoceft, quando ille
Tertiusfubmifluseftpauper, vel, fiefldives, quandoapparecnil ad
ipfumattinerefolutionemillam )peccantmorulitercoatraean- dem Juftitiam legalem
, ficuti , quia cooperantur in>uftitiaecommu- utivzpeccantiterocontracommuutivaro,
& lubcuntetiam ipfi reftitutionis onus. 9 Dixiautem(fciensfraudera,
ifcientefrauJem, &c) nam, fiqutsexdiuisoefciat, necfitdubium, qu6dfraudes
illse adfint» potelt, ^jcdebet judicareooaadefle, quiadelictum ounquamprc-
fumendumefl, &tuac(fauistamcndiligentiis ad veritatem no- fcendam) poterit
isfequi doClrinamdatama*jav.i.r5*a. quia tunc prudenter puubtt , illum Tertium
foivere Ccnfum ca pecuuia propria. 10 Dices, velloquipoflumusdeCenfuario, qui
non vult foU vere imroediatc pcnuonem , oifi mcdiantc UloTertio , & tuoc
pec- careCenfuarium,concedatur, quiacum habeat pecuoiam, quam (blvat,
teoeaturqueipfeeamfolvere, perperam agit • oonfolven- doi uadc &
perperamTcrtiiu cooperando cum ipfo. At Cen- luifta Digitized'by Google Caput
I\ fuiftavideturexcufandus , qu6Jcoa£lus i fuo intereffc, iJelt ad
fuaspcnfionesrecuperanJas; cedat illi Tertio Jusfuum; fupponi-
musenimillumTcrtiumnonfoluturura , niliejufmodi JusipGce- datur iCenfuifta. ii
Rclpondeo, nonlolumCenfuarium , & Tcrtium illum , fednecCcnluiftampoflepcrhanctuara
confideratioaem excufari . Ratioeft, quiaaJluaspenflonesrecuperariJasnon poteft
Cenfui- fla vendere id , quodnonhabet, ficuti non poflct iaemCcnfuifta, ad
recupcrandam fuam penfionem , vendere equum v. g. raeum il- liTcrtio, quiaCen(uitlanullum
Jushabetadequummeum. Ciim ergoCenfuifta, quandoeifolviturfuapenfio ex pccuniis
Cenfua- rii , nulliim prorlus Jus habeat ■ feu nullum Jus ei remaneat , quid
cederc, fcu venderealteri potcrit/ Quoniam autem tunc folum, prxcifo alio
inconvenienti, poflet Ccnfuifta , vel quilibet alius con tractarc cquum meum ,
quando extrema neceflitas illum ad hoc urgerct,
inquaneceffitateomniafuntcommunia,(prarciseurnen quantnm fufncit ad extremam
ncceflitatcm fublevandam ) iuin ca- lunoftro, &c. Sedquxfoteinnoftrocafu
quandonam unta ne- ceflius? II Deniqueterti6, QuodprxJidumartificium Gt contra
vir- tutemRciigionis, probatur. Namineocootexendo, femper fo- let
intcrvenirejuramentum, quo Cenfuifta Jus fuum cedit illi Tertio; &
quohicTertiusdonatpnediumcenfuario. Atquave- riute poflunt ipfi jurare, fe
vendere, veldonarejus, vcl prx- dium , quod. ut probavimus , (uumnoneft? il
Nonnulliprxdicra Jurisficu (utegomcritdappclloj ceflio- neutunturadfinem
excludendi alios Creditores. Exemplo rem facilc intelliges . Petrus v.g.emitprxdiumfubjectum
tribus v.g. Cenluumobligationibus; propterquasdiclum prxdiumdebetTi- lio
v.g.anterioridecemannuosaureos,alii pofteriori v^.Cajoalios dcccm ,
Semproniodenique magi» pofteriorideccm item alios . Pe-
trusergofubmittitaliquemfidelem hominem, cuinuraeratdecem aureos,
quoshomohicfolvitTitioanicriori, fibique accipit cef-
lionemJuriumidiQoTitiocontraprxdiumpofleflumi Petro , id-
quecoijtinuatpermultosanno*. nampoltquamfummafoluufufli-
citadprxdiumfibiadjudicandum, iliuu»t.:hoxno iUefidelisadju- dicat,
lidciisquidcmhomini, fedinlidclisDeo, &utpoC£3«i il- ludacquiritex vi
cenfusanterioris, exctuditCajum, & Scmpro- nium poAcriores,prxtextu ,quod
proiUis nihil rcmaneat fruotuum diclipraedii , &prxdium fic liberum 1
fcacquiiitura donat diclus homo fi k-lis Pctro. 14 Aflcro,
hancnegotiationemcfleiniuftam, propter dicu in prxcedentibus. Adde,
GprxdiumilluJabinitio ( utJebetprx- fumi) erat fuflficicns,
&nuncefietiamfortaflefufficicns ad om- nes trcs penfiones folvendas,
quojurc, poffunthac artcexcludi Caius, &Sempronius? Vclcerre,
quojurepotcftipG Jifficillima rcddilolutiofuarumpenfionum/Quod Gprztendatur
noneflefuf- fieiens, curnonrelinquiturcuiqucfuumJus,cxperiendi, anom-
nespoflintI)»bcrelu.ispcnGones, vcl portioncm laltem aliquam in anno furtafle
aliquo fertili / Ttr hanc ttcafionim autrimus , auid in cenfatntia ii tjuadam
fi- mili Cejfient in favtrem Ctnfuaris ? 15 Scnlusqitxftioniseft, An,
fiipfccenluariuspoffefforprzdii penfionemtibiCcnfuillxlolvcns, requiratitc,
utipficedastuas actionescontraaliosquofcumquc. An, inquam, liciteillerequi-
ret, &tucedesitcm licit£/ 16 Refp. EflebeiicJiftingtienJiim . QuanJo enim
is fundavit cenfum, fcu fuum przd iu tn tubjccit cenfui tibi folvendo , vel (du
m dictumprzdiumGbiadjudicavit, feucraitj fibieidem cenfum il- lum, utdicimus,
accollavit, horeftfolverepromiGt, dico, nec jufte, neclicitcipfumpotlerequii .
cjufmodicelTionem, necrei illi cooperari ceJendo ( idcsn dt; '.nercdibus , qui
Antcccfloris ferfonamreprzfcntant .) Ratiocft,quia, Gisfundavit cenfum, lam babuit
pecuniamcorrelpondentem valoricenfus ; G vcr6 Gbilil- lumaccollavit, velcmit
.jamtanto minoris habuit prxJiumiquan- xumimporutdeberelolviulemcenfum. Ergo,
cum ipfeGtabun- defatisfaclus, nonpotcftarapliuspetercprxJiclamccflionem; fic
enimacquireret Jus ad iteraum (atisfactioncm ex vi Jictx ceflionis;
iiamquandofundavit, velaccollavit, vel emit fibi cenfum, fuit jam,utdixi,
fatisfatfus: quarc, fiexvihuiuscefsionispoflctpe- tcre eamdem fummam ab alio ,
ccrte effet velle itcru m fat isfieri . 17 QuandoautemprzdiumprzdidlumtanQuainnullioiierifub-
jectum is habuit, fiveex emptione, fivedote, fiveet aliocontractu onerofo,
Gdeindeilludprediuminvenireturfubieclii»>ia]i-uicen- fui tibi folvendo ,
& Je facto is tibi ipfura ful veret , iuite requirerec cefsioncm,
illamqueei tu ex Juftitiafacercs tnamtnjicis habet Jus pobiJendiliberum,
utfnpponimus , &francumprx.]krhmprz- dium,
undefiproipfotibialiquidfolvit.iuftepnterit^i nltero,qui
cen(umiolveredebct,exigcre. Etquidem, Gbenca.'?. rtis,hxc Junscefsioeademeft,
velGmilis, ac Jicu».i.d«x. cii j.iimacfi Tertiuslolveret tibi
fuapropriapecunia.quam Jeben ai> .ploamit- ci , iuftum certe non eli . 1 \
DixJ autem < contraclu onerofo ) G quiJem in lucrac! vo , fi at-
tcnteconGJeres,efteadem, vcl fimilisratio,acfiipfeceiHumfun-
daflct.velfibicenfumaccollavilfet, nampropterei juftatui.ccefsio noncffct;
Donauriusenim, utalibi Jidunieft, obligaturfolverc onera rei Jonatx Gne fpc
recompenfattoais . T»mb. T.U. JDt S»tr*m. . §. vitt. 199 19 Inquires. Auficuti
hicpolveffor, folvens ipfe tibi Domino cenfus penfionem, poteft
liciteitepetere, & habere cefsionem prxJiclam, quandoemeratprzJiumfraocum,
&liberum, iuin eoJemcafucmptilibereprxdii, pofsit fuppooere iUumTertium
fiJclcmamicum, cuifiatceisiomoJoprzJiclo? • xo Relp. Nequaquampoffe. Ratioeft,
quia pofteffor lolvens fuispropriispecuniis, quaanondebet, non eft defrauJanJus
Ju- rc, quopofsitillasrecupcrare, eftenim, utmod6innui,tuncferA cafusidem,
quidicluseftnMici.j. AtilliTertio, cumipfeTertiiu nonlblvat, uthicfupponimus,
fua propria pecunia , cedinonde- bet, nccpotcftullum Jus. Mult6magis, quia
fblutio fxaa i pof- (eflbre przdiicenfuifubiecli ,
cumfitfolutiopenGonisdebitxDo- minoCenfus , nullum efteclum rclinquit poft fe
cootra ipfum cen- fum, przdiumquecenfuifubjeclum; at, faiuTertio, valdino-
tabilemelfeclumpoft ferelinquic : poffet enim ipfe Tertius jam
CeGionariusaJjudicarcfibiprxdium , vcl cjus partcm , & ftc re- currercnt
inconvenientia dicta i »«m.f $. VIII. An *d)udicatia , .7:« fitri ctnfutvii in
R'£r.o Skilit , fit juil* ? x *T\Ominus cenfus BuUaris noftriRegni adjudicare,
feu per ±J Judicisfcntentiamappropriarc fibi poteftbona fua cenfui fubjecla,
feu, utCrxcovocabuto loquimur, hypothecata. Ad quodduobus proccJerepoteft modis
. Primb, lxJcnJo cenfua- riumfupra Jimidium , quz lxfio in hac materia
vocaturenormifsi- ma. Secund6, lzdendoeumdem infra dimidium, quz faltem,
vocaturlxGononenornii(sima,uam, quandonullacftlzGo, cum omni ex partc
adjudicatiofit iufta , deea hlcagendum non eft . Quo- modoautem intclligatur
hoc ( ultra,vel infridimidium) paisimdo- cent Duflorcs , ut
lefl.Ai^.it.n.xo.Fag. /.r.^»««r.r.4.».i.Caftr. dtJ»J}.c»mm d.j.f.ijX.i.n.i.
brevitcr autcm fic habct LeffJ.r. S in ftrt txttrno nen i*IUr *Hit ti , aui
tmtnda cntius , vtl vtndende viliut, nen tfi dtctptus uius dimidium jufii
frttii, v.f. fi tgrum tuum, v*tenttm nunc ctntum liirii, vtndtt ftptuugintA,
vtl ftxsgiata vel ttiam aumauagint» librit, nen fetti inttntare mm Uienem ad
rtfeindtndam venditienem , aut rtfumenium pretium , guia nen e% deceptut ultra
dmidiam iufti fretii , fecui autem , fi vendidijfn, quadragmta eHt, &
auadratinta ntvtm, vtt mintrii . Pari mtdo, fi atrum, vaitnttm centum librii,
tmas cintum quin- anaginta dmt, vtl fluris , ptttsagere, ut , vel reftituatur
excelfus iite, vel emptit refcindatur : ntn tamtn , fi tmersi centum quadra-
ginta,vil itiam tintum quina uaginta . HxcreclcLefsiuS- )
Permittitautemlexutramquedcceptionem, quxnoncftul- tradimidiuin, ad
vitandaslites, fednoniuefle inconfcientjado-
cetcoramunioriententiacumSancloThoma, (ecundum quam in
confcicntixfurodebctfupplerijuftumpretium. Sed quidaliilen-
tiantcumquibuldamlimiutionibus, (eudcclaratiooibus mox di- cctur-J i.vm.il'. 4
Duoinfupernota. Primum, ctim licitum fit vendere pro fu- premo , & emerc
pro intimo, illud prerium (umendum eft refpeclu vcnditorisagcntisdelzlione,
quoJinfimum fit, quiaemptor jufti potuit eo emere . Refpectu
verbemptorisagentis Jclxfione, efle funiendum tummum prctium , ciim venditor
juftepotueriteo vcn- Jcre. IuCovar./.i.v*r.ci.».t. aliique. Idautemdictumeft,quan-
doefl pretium vulgarehabens fummum, medium, infimum,oam, quindoell prctiuui
legitimura, idefluxatumi Principe, curn id conftetinindivililuli, femperillud
fumendumerit. 5 Secuadum:Etceflusdimidiijuftipretiiconftituitur ex quoli-
betomnino, ctiamunodumtaxatobolo, quod JimiJio aJJatur , juxuTextumLcgis.
Hitadjtitsepfor. devtrb.figmf. Verum huic retragatur 1'ar.imd.''-
t.dccer.eru.i., *>■■ Ji.i.tcquentibus vcrbis . RtbeU lias rcftlvit fatss
effie, qued unus nummus exctdatur a\ dimidit , <j« inducit fsbs pre fe
Trraa. Batdum , Saiscetum , fed id nen trtd» , auia farum pre nitile rtputatur,
ntc dt minimis tarat Prsttr . Ar- bitrit trgt Juditis id ctmmittitur, quem
eferttt babert faverabitem in het , & fimitibat negttiis. HxcFagunJez,fed
cerwpraxisno- ftnRegmin AJjudicationibus eft , utfempcr Judcx juJicetiuxu
Adjudicatit tnormifimi nen ladens an fit tkit»i € Hispofitis: AffcroPrimo,
inpofterioricafu.idcft, fiDomi- nuspenfionisaJiuJicavitPrxJium cenliurii , iUum
enormiflime non Ixdens, lxJcns nimirumJumuxatinfri Jimidium, ipfum cfietutum
inconfcicntia, acjufteprxJiumilludfibi eo raodo lc- gitimeadjudicatum
poflidere, ejutquc fruQibus tamquam legiti- mumDomioumfruipofle.
Ratiopotiflimaeft, quiaejufmoJi aJ- judicatiofitexvipadiiappofitiincontradlu
crcationis cenlus , per quodconventumcumcenfuariofuit, ut in cafu negatx
folutionis pcnlionum, vcnJereturprxJiuminlicitatione, feuutloquimur, in
fubhaflationc ad Difcurfum ultirao emptori plus ofterenti .
QuoJpaflumapronitemperfolct, & quidcm incenfu, de quo loquimur, quiaNicolausV.
couceflit Siculis, in crcationc ccn- fus poffe apponi quxcumque pacla. N 4 7
Qn°d De Contra& Trad.II. De Cenfibus. 7 <j .i;.l autem hocpaflufrifii
juitum; Probatur Primo, quiaex unaparu-noqeftdeftrudivumconiractuscenlus,
utexlepatet>& exalu, ii arfcrt venditori cenfusaliquod gravamcn , jain
cotnpen- facurexmulcis,qu3r( utfupradiximus)funtcxparte Emptoris,feu Cenfuillz.
Secundo, quiafi non eflet julturo , non poflet in con- (cientia Jurlex in vim
ipfius procederc ad lcntentiam Adjudicatio- nis, nein foroquidemexterou,
quianunpofletlicitcutipa£toioi- tocontrajuftitiam, &uroenquotidievidemus,
illum Gne fcru- pmloprocedcre, &curofcrupulo iojuftitiz , fi non
proccdcrct. Sidd fietiamproceditineoormiffirnalzlione, dequamox, non
oluteprorcdjt, nam, utdiceniuspaul6port, iemper relmquit loeumBcncnciogratioIo.
Tertio, quii praxis tot aonorum per quamejulmodipaftumpalimeoramNourio, &
Teftibus fetnper apponitur, clareoftcndic, id nonefleillicitum, 8 Confirmari
poteft ailertio noftracx doclrina Efcobar Corro , in traii.Trib.fe/elijr. I dt
utrtqmeftrirtafu fecuadt, trt } 6. f Lcge i tem Tancr.i\jr.a. qutft.ntor.
trMi.j. qutft.bi. n. 1 o. }qui nun folum in fub- haftatinne,
nccfolumpr^cdenteejufmodipaclo, ut res ad Di- (curfum vrndantur* tird eibm
abiolute, doccc, ementcs , vel vendentes cum Ixlione dimidium non excedeiite
,eflc tutos in con- fcientia. Etquiaharcdoclrinaadnosmaximctacit,brevitcr(ubdo
Ca, quxip1cplurH>usadlacietatemcongcrit. Sicergo/.r.doccr. 9 Cinfttnter
a/ftrimHs, hant frefefittentm frebabiltm tftl ttgH Civiltt, & Pentfici* ,
qmt fmfiiutnt tentraiiut tmftitnit , & v:n- t\ Ittatiemt, & tonamSiamit
, & fimilet ( ideft fimilcscm- nis, non veroalios, v.g. folutionis dotis,
legaticenlus,&c.) n fi in prtti» , Vtl mtreedi Itfit inttrttdat , vtl fit
infta , vtl fmfra fmftum prn.um, vtl mtrctdrm , dummede dimid>am ntn ex.
tidat, funt i»ft*. Et atttftt frtut dtient , ntmfe dtfieitntt tmni dtit ,
fraadl , & fatf* af}iveratient , etitm frtctdunt in fon etn- fcUntia. It
Vemditor fra mtjon, & Emfter frt mineri fuffi fretii cum h» ctnhtiembut
tutui m*ntt in utrequt fere . Semftr intelii. gt, mrdt mofcat centrahiat
prtttum, & rrm. O^uod ultimum ad- vertitproPueris, Mulieribus , Ruflicis,
fi tortc ob lcviutctB, VCl infcitiam involuntancagant. 10 HancPropolitionemprotathicAudlor
di-odccim argumen- tis. Primo, quiataliseftpraxiscmentiurn -, & vendentium
. Sccundo , quia fic non permittant [z\uut , led difpontmt.ck pofi- tive
concedunt LcgesCivile* t quod late ipfe profequittir . Teitio,
quiapaclsdcbcntlcrvari, quandoabellfraus.&dolus: ttincalu
nortroa^cflborufideiWiumioter venditorcm,&empto- rcrn»
utCh>cpecuniamillamdet, recipiat rem. Quar ■. o, quia Gc decernunt pofiti
ve, nec (olum permifliveLcges Ca»oniec i quodprobat itidemipfepluribus.
Q'ni!t6, quia, quinduconcurruntduo praecepta, illud, quod eflmajus,
fcugrasiuslcrvaridebct, atinnoflro cafu duoprxce- pt» rwwurrunt . Alterum,-
Ttii* debeat fervmri. Altcrum. Inttr reivtlertm, &frrtium debet imttrotnirt
tautlhat . Sed majusquid , cV eravius eftpaUuin, utdefinitur/.i.^^/;/,
&aJibi: ergohoc debet fervari- Sexto, quiadocVrinacommunisefl, legerripofle
transferre do- miniareruminalium, fedincafunollrofadumclla lcge, <Sc qui-
dcmpofitivc, utipleexlcfibusprobat ; crgo, Scc. Septim6: ftantc voluntate,
•Sclcientia contrahentium fine do- lo, &fraude, nullaett injullitia ••
prarfumuniur cnim inviccm fibiremicterej ergonullumpcccatum, nullaque
rellitutioms ob- )igatio. Ochv6, quiafieflctiniuflitia, legesnon
approbarentundequa- que, &ab(blutclx(ionemdictaminpretio, Scnti non
ap>>robant larfionem inipla re vendita , qua quis v.g. lecodcccm
menfurarun» pannivenditidaretnovem . N0--10,
quiaidprobatillud(<i«»«r«//fir)pofitum in /. itemfic%. autmtdmedum.
Ntturaliter ( inquit diflalcx; imtejfum eft , auU flarit fit ,-Tmnerit emtre ,
quod mintrit fit, flurii vrndert, ttt Utvicem iirmtttm, & vendittrtt
ctrcumfcribtn , idell dccipcrc. Dcci«i6 , ex doclriiuTbcologorum , qui id
conceduot in lubha- Qatione, cc esrdem funt rationesextraillam. UndeciiTi6, ex
dotlrinapluriumdoccntium. fihefus fciat rei valorcm. nullaquefrausintcrvciiiat,
nullaquc lcvitas, &c. alte. rumcontrahentcmtutumefleinconlcientia.
HosDodores prar- ter illos, quosciut diOus Excob. videapud
Di»n.f*rt.straa.i+re. fil.rt.iffirAcmdtemft.&veniit.AlearHm, &
Taxilttrum in demt ' i-J *' ' rl t i f*i « Duodecimd,
quiaoppofitaCcirtentiacflcaiifa inquietudinis con- fcicntiar , &
lcrupulorum proptcr frcqueiitifliraam venutem , quamfortiunturindies,
imm6boras, preciarcrum. ti Haccillc. quspluribus^&fanelatiflimcprotequiturjatque
pro har opin iont ci 1. 11 *<H. plutquam 40. Dodorcs . I»
Exquadottnnaucformatur pro calu noflro argumcntum:
QuotiesirMommunibusvenditionibus, & empcionibus laefionon clTenormiflHna,
no» fitexfententia hujusDodtorisinjuflicia, fed innoftra
Adiudicationcdequanuncfcrmonem habemus.quzun- demreduciturademptionem, &
venditionem , non adcll Isefio cnormiflima, proutdeillaloquimur; crg o ,
&c. n Confinnaiur, quiainnoftrocafu^ dum)iidex publicus cx- pfdit
AdjnJicatfonrm, non pcrmiflivelolum , fed pofitivc fe ha- brt , translerens dominium;
id , quod , prztcr alias rationcs efficariores,
ronfirmanietiamargumentamod6didhab Excobar, «roaicnimprobant, )udicem in
emptionibus , & vcnditionibus «•ominium poGtivc in alios transicrre ob
bonum puUicum, uc fint lices , vel ob aliud , raulto magis idera probant tn
cafn noftro, ne fcilicet, ob avaritiam dcbitoruro, credica ex cenfu remancaot
incxacla. 14 Nonnulliacritercontranoftramdoclrinam iuvchuntur, quafi
dicamuspoflenosprctioinjullo, per Adjudicationem, rem alic- nam tacerenoflram ;
(cdprorfusiiumquam iddicimus; aflerimus enim, illudctlcprcciumiuftillimujn,
tumauiaeftpretium, quoi habeturjuft^inlubhaftationc, ad quam iubhaflacionem
confcolic dcbicor in padlo inito in fundationeccnlus , ut Ixpcdiclum eft, tum
quiartiamcxcrafubbaftationcmefletjullum pretiuroillud,dcqu» loquimur,
velcerteivcnaitorevoluntaricrcmillum, utmod6di- aitExcobar, tumquiaid titcx
mandatoPriocipis in cafunoltro» qui Princcps potcll transferre dominia ,
&c. Jj Obiicies Prim6. Ac in Adjudicatione , dc qua nobis eft fermo, adeftinvoluntarium,
ncquccnim, nifi cuaclc id patitur Cenfuarius. Relp. Nonquidemcoaclc ,
fedmaximcvnluntariehocCenlua- riuspacitur, quia, permaxiroamltbcrutera,
confcnlitinQadutn jllud, quandovcndiditCcntum, ut cxdidis patet. 16 Obiicics
Secund6 . In )\xxtL. A. D.Ti» f.Phntra ff. Di rt judicata^ coramuniprzcipitur,
utquandupignus I )udicc addi> citurcreditori, dcbcat, prxcedentczllimatione,
vendi, etiaro <i vendatur fub hafta . In poftro itera Jurc Siculo im
Cafitml» Rituum V.Etdata, aatd tft nxmtr.in. & Ii}. conccditur , uC poffic
crcditor, faltcminaliquocalu, accipcrc dumtaxat Pingue- valcus, idefl , ultra
fuminam fuicrcditi, lucrari poflic infuper quartampartcmdiclzfummzcxea rc, quz
vendcnda fuiflet fub haila, fed przccdentcitcmzftimatione: crgo in nollro ,
& ia communi)uredebetprctiumreiefle, quanti illa vcre in (e valet; idc6
enim prxccdcrc dcbct zfliroatio, licetdcindc concedatut di£ta quarta pars: At
iu Adjudicatione, dequa loquimur, nutla przcedit zftimatio;
ergolemperinjuflumerit, tlcvendere, vel cmure. 17 Refp. Qu^difla funt in
Majorc, reflc proccdere ex lure communi, & S.culomcztcris, in ;uroa,
nuliumidcftpaclt,maJ ditcurium, lcuari';MUlia|,ltionenii pcrquo<l
rcnuncictur przdi- «uimationi przccdcnti. Scd innoftra Adjudicatione notan-
ferhuicSieulo, & cummuni)uri in fundatioue cenfus rcnuncia- tur, przfcnte,
approbante, & cxequente Principe . Cur ergo urgesea Juralcgitimdrenunciata?
Juribusautemquzfunc ad pe- culiaremcirjufcumqueucilicatemquemlibecrenunciarc
poflc , ne ipfiquidcm Adverlariidiffitentur, multomagisipfoPrintlpe coo-
fentiente. iX Obiicic<Tertt6. Aliquiiniuftaonera, injuftaqucdebrufin* gunt,
ut adjudicatioperfas, vel ncfasprocedat: Ve( fraudes in lubhaflationc
comroittunt rcmovcndo licitatorcs, &c. ergo faU temex hiscapitibusmanifelta
commitiiturinjultitia. Refp- Hicertenonlunttolerandi: Vcriim malitia illorum
ne* quaquarnci ofhccredebet, qui linccrereinedia i Jurc, & i jiafta
conventioneconceflafine fraudibus ulurpat. 19 Obiicies Quart6. De natura
lubluftationiscft, ut conrur- rant plurcs volcntes cmerc ■ Id , quod non cfl in
noflra Ad- judicatione, ubi fiunt quidcm prt^lamationcs in foro , frd vel coram
pauciflimis , vcl nullo emptorc prctium rcveri offcren- tc Reip.
Prim6.fatisefl'cCreditori, (inullafraude,&fincere>cu- retiacicndaspublicasproc
amationcs: cztcrtim per accidcns elt t ut nulli appareanc liciutorcs. ao Rcfp.
5ccund6, Drbitorcsjamfciantcommunitcrin hacli- citatione immobiliumraros, vcl
nulloscomparere, prztcripfam crcditorera, &umcnpacloejufmodiliciutioni, fic
Cinnniuuiter- ufurpatzlisnatcinfundationcccofusconfenfcrunt; crgocreditor
ficcmcnsnoninjullcemit; volentienim, &lcientinonhtin;iaria abeo, qui
linefraudeprocedit. HaspaucasoblcclioncsattulilTc, ac diluiflc fufSciat, narn
cse- tera» potcric quilibec ex didis , & diccndis non difficulcet elucrc .
ai VerOmnonefthicomittendum, quid afTerat Diana ,M-rr.4- ref.i >.& quid
cjus fumroa : £*A«(inquitDianatimidcfavens no- ftrzfentcotiz ) Amice Ltatr,
ttfita, an txcufart ftfftt AdjmdU tatitntt , }«4 ftfim fieri filtnt in hte
Regne tx fatJi vWj* diS» (i Difcurfo) dummtd» fint fraadt , & mtn nltra
dimidmm jmOi frttii efficiaatur . nam >n tali cafm btna illa vtndantmr , fub
hn- fta, & ad vttem Prttonit ; irgc fi fint fraudibmt, & tnm ftdrm-
nitatibm rtamifitit tmuntur intra dimidium jnfti frttii , erit tmlh tmftit
jafta , & tmfttr nen tenibiinr nftitum ne-jue rtm , neqmt frudut, ex
ratitmtbus , f> aaHiritatt Dc3»rum afftmtitim , mtr- tn Hlrrinmi n»n filim»
viltfctrt fri ttrtia fartt , & di htc nam eji dubtum , veritm etiam fro
mtdittatt . Iia faUtimt , Cajttammi , Mtfalla , Rebetliat , Satai , & alii
i ftd bena , qmt vtntUtnntr fub hafta , mbi venduntur beaa xi'»ri faOi ad
difcurfnm , ditmn— tmr mrrcti mltriaia , ut fntet , (T dotet Mdina , Bardmim ,
ry .1:. erf» liciti foffuat tmi frt mtdittatt , <r idei , nt dtxi ■ tm
tigtta. Hzc Diaua. za. QuibustummaDjani V.pretimmn.l. immcdiate additdcfuo in
hunc modum; Sed obftar frjgmatie* Regis Alfhonfi, qmtm di- eunt de
pi»gueva'tatt , im qua vaioris diminniit tn AMudetmt itmi— bui taxatmr . Harc
ibi . Scd RegcmAlphonfum loquidc Adjudicationibus, pro quibus non adcit paclum
ad dtlcurfum, ipfemet Advcrlarii iicentur, & 1 in- Digitized by Google
innuimu» «««".17. Quare poterat , & debebat hujus furamr mihtt, vU,hitm *»d*tU , h*
U**i tmtts ttmt, D*a*r„ e*ntr*. Auclor hoc de luo ncquaquam addere , ri», .
D**i*»i *U*»i **» futrmu **fi pr*h*hitit*ti tri*eip*li, **, nuf
r>enfionUadjudiovitubipraediumccnfuarii, illum enormifiU DttUr* ntfirtm
*pi*i*»*m , nmd *ttipi dthtt dt Ufitn* mfr» di- melrdens , nimirum fupradimidium,
ipfum nonefle tutum in midi*m \afti frttii : »0» fi *xttd*l \ T»m , vti* k*
vd»*t D*. confcientia&iniuQcprcdiumilludpoflidere, fruflufque pcrcipe-
ittris dia*m »*fir»m *puu*»*m tntntn , * *»i»t ttttdtr* m* ***. re. Ratioeft,
quiapatlum, in quo fundatur Adjudicatio,quandq dtm», . T»m , *»i* i» t*m p*vi
ttfi*** p*tiu, ig**r*»ti* l*fi
futurae(tcnormiflimala:(io,cumiitnimiionero(umcontravendi- frtfumiinr . *»*m
(cunti*, & fit dtfitu tm(*»f*t pr*f»mpt»t f»U
torera,&nimisprodigum(venditenimis(uamreminfradimidium ***• 1 & dteuu
Covarr, & Menoch. t»m *tiu *p»d HeraiofU* juftipretii , quodfemper fuit in
Jurcexiftimatum intolerabiledam- lam. Harcillas. oumjpadum, inquam,
hoccontrabonosmures, bonumque pu- Et hxc nos , atlatae objeflioni proportionaliter
ipplieanda . blicuinclt, dansoccafionemdepauperandi, atque adco illicitum ■ Ex
quibus non aflcntior Patri Vincentio Tancredo , _ T*m. t. &ooalrrvandum,
necementiconferensullumjus, cum litiniu- ***fi.m*r*l. truS.x. q**jl j\. qui
adjudicationem , etiam cum fluru. Rettecrgom Tcxt. i'.«"H«;j» C.cum DUt£ti,de Empt.
& Jaehone cnormifjima , approbat , excipiens folum , quando ad-
iVa4i/.irritaturcontractusEmptionis, tic Venditionis ultradirai- judicans
cognofcit Doroinum przdii efle incptum ad peten- dium;ultipretii, utfirem, qu*
valetceotura, emasquadraginu dum remedium gratiofum , fcd certe nuoquam elt
jpproban- xiovem, vel vendascentum, cV quinquaginu uno , etiam li aSlque da ,
ut conflat cx diclU , 4J0I0, cVfraudetUt. Rettc, inquam, fjc enimbonum publicum,
xequirit, utdittumefl - »4 Atquehincbenefit, ut, Ginordinaria fubhaftatione,
qu* Dutium ineidtnt d* *»*r»m ActtlUtunt . folcteflercrummobilium,
eademdepauperatioaccideret, neilla quidem venditioefletjulta.
Verumcommuniternoaaccidit, quia exvenditionercimobilisnontamfacilchomodepauperatur.Patet,
19 Qjarrimus, anonera, quae rem affiriunt, Gve (int onera
perdiltratlioncmenimreimobilislQlumamittiturres, cVpaucifli.- proprictatis ,
fivecenlus,fivealteriuscoi«rat}usrealis, quajveri rnifruausforteexillare, utex
farrunda cqua , provenientlitnam debenturfuprabona, quaeadjjdicarcquis fibi
intendit, minuant ide6prarterhancrationcmadde$f.alia<;, quas adduximujMr.8
1» valorcmrci, anverdpoflintcompuuri io pretio ejufdcm rei , in
Xkr4/^r.j.c.7.$4-«.i-*.dehacenimibifuitlocutio, quam appella- ordinead
videndum, aninadjudicationcdatum fit pretium cura
rausr4WW4»/«;concenimusin(ubha(lationibusmobiliumpo!lerem latfione,
velfinelarfioneenormifsima. FacV.G.prxdiumatcad-
vendiquantiminorisfinefraudcpotclt. At perdiftuc'tioaern Boni judicandumtalereaureoscentum,
tuum autera creditum , pro- fruttiferi, dcquohicnoUoomnmr,
nonfolumamittiturres,fed pterpenlionesiionfoluus, eflcaureorurodecem: Si
eaimpraedio pturimletiam fruchis, Ideftper confcquente» annos perpctuos,
utadnexumonuslolvendiaticuitertioaureosquinquaginu , onus
adedqueraulacacftdepauperandi. Etaliqttaquidemadell, ledto- hocminuetoe
valoremdittipraedii, ancompuubiturin pretium? leranda, fedparva, immd, propter
bonum pubticum , pofitive nam, fiinpretiumcomputetur, noneritlaeiioenormiflima,
idefl coocefla a noltrislegibusin Adjudicatitnie, quandoeft laefio infra
„oneritla:.ioultradimidium, quandutuadjudicabisejulmo^iprc- dimidium.
Atcertemagna, cVintolcrabilis, necconcefla,qttaa.
diumprotuocrcJitodccemaureorum; eruverd enormiflima , fi do fupra . diQum onus
(it demendura de valore praedii . aj Confirmatur noftradoflrina, quia per
Beneficium , fei» re- Oftendituridmanifefte. lienim illudonus quinquaginu
aureo- mediura, quod nosappellamusgratiolum, 1 Prorege conceditur
rumingrediatur, utitaloquar, inpretium, certetotum pretium cenfuario,
quandocunqueipfecenfuarius voluerit, aclk» adrepc- propraedio, quod
valetcentum, erit anrcorum fexaginu, ideft tendumbonaadjudieau,
quandoinvemturlxfioerwrrwrfima: per decemexpenfionibusnonlblutis, & quinquaginuexooereaccol-
quodRenefiriumiubetPrinceps rccognotci k Judice adiudicatio- Uto,
quopatloDominusPratdii, profuopraEdiovateotecentura , iremillam, utficonftet,
bonaadjudicauexcedercdimidium pre- habebitinadjudicationefexaginu,
quaenoncftlzGoeaormiflima. tii, proquoproccflitdiflrattio, tunc,
folutodebitouni cum le- At veri, fi onus hocdematurdevalore praedii, remancbit
ejuf gitimo intereflc, reftituanturdictoeidemcenfuariobonailla, eo-
valoraureorumquadraginta. Tuergo,fiprodecemaureisexpen- rumquefrutlus,
quarfueruntadjudicau. Sicrgoperludicem re-
fionibusnonfolutistibiadjudicabispraediurahoc, accipiesrem va-
llituunturbonainlarfionecnormiflima, fignumell , illam idjudi-
|entemquadrigintaaureisprodecemaureU, quaecft manifeftele-
cationemnontuifleapprobaumalcRibus, ledfolum, ut debitum lioenormiflima,
quiaeftultradimidium, arqueaded, ex verano- iolveretur, fuiircpermiflam
Atcontra, cum iltud Beneficium flrafententia, nullaeritadjudicatio.
Eccequantura intereft haec gratiofumnonconcedatura Principe, feuilegibus in
lacfionenoit praefens difcuffio. enormiflima ( in qua laefione tolum
quadrimeftre ad redimen- JC»
DequaduasinvenioJurifperitorumnoftriRegnifententias. dum concediturCenfuario,
intri quod ipfe poflit, toluto debi- Alteradocet, ejufmodioneraaccollauroinuererei
valorem.atque to, proquoproceffitdiltractio, recuperare bona.adrudicau.- rum
hancfequitur JoancesFrancilcCaltill^i«r.ia7.«.8 proquamultos caetcrum, co
quadrimeftri elapfo , Adjudicatarius legitime, & Dottorcsetiamcitat
Antoniusde Ainatora v*rs*(*U.x*t[*l.(>t. Ec
Berpetuobonaillaadiudicaudeincepspoflhfebit./ Cum,inquam, Caltillo quidcin
addit; hanc eflc conclufionem dubiutam, curn illud beneficium eratiolum noo
conredatur , latis manifeflum agjturdeadjudicationeei vt contratluscum pa£to ad
difcurfum, frgnnm eft , adjudicationem, procedcntem ex larfiooe oonenor-
arfertqucduoargumenuprarcipua, quxetumarTertde Amato/.r. mifTima, non pertnitti
folum 1 legibus, fed etiampofitivecon- Primum, fic formari poteft . cedi. 51
Adiudicatio, uteftcertiooftri JurU , nullaeft, II pretium 26 Hlcergonou,
qoandoadfuitdiclaenormifnmatzfio,etUm- feuercditum, proquo6t, noncftverum,
etiam GdcficUtin uno ficenfuariusBeneficiumilludiProreecnonpetat, te in
confcien- obolo: fed , quandoonusaccollatumr noneftverum,(utaccide- tia pofle
loliim retinerc tamdiu Przdium adjudicatum, quamdiu-
recertepotdtetignorantUfacli) Ad/udicationoaeft nulla ; ergo
t^perreptosfruclusdedufliscxpenfis tuocredito, ob quod pro- onusnon
eftpretiura. CcfTitadjudicatio, fit fatisfatlum : namdeinde,eriamantefenten- 21
Secundam, quUcumDebitorvultfibi redimere rem alte- tiam,
reddereobligarisrempomino, nefcilicetalienum fine ti- ri adjudUatam (
quodpoflefacercditlumelt fupra) tenetur foU tulopofsideas: id,quod,
etUminalioeventu, quando laefio non verepretium,
&umennontenetur(olrereoneraaccolUu,etiam fuitenormiffima,
peregiffenonpaucos, fcd cerie ex iiberaliute fi ea adjudicatarius redemiftet i
Cenfiurio, ergaooennootuoc icio, quod .
utUudabileconfiliumabomnibuseicipiendum, me- pretium. fito proponi poteft. ||
Atterafententiatenet, praedidaoneracorapuUriin pretio, »7 Obiicies.
Nonapparetdifparitat, cur in laefioneenormifsU quamfequiturProvinral ,
mf»*C*»fil,*»*dh*»tt*ri»t*r D*tiftAi' maadiudicatiofit illieiu, licitaautem in
lefione nonenvrmiffima . ftril.Orr«/7.FrancilcusBaroiiius,/i^.iiMa:r<riMW«,VinceatiusTan-
Refp. Primd, aliquam difpariutem i me allaum fuifle mc~ cndjrtH mer.q**ft.H.
Ethicquidemratic4emaffert,quU,in- do Kum 14. quit, adjudicaturemitpraedlum,
proutefttotum, cVvirtutelol- Refp. Sccundo, verbisiildem, quibus utitur in
fimili pracdi- vitpretium viloretotiusprasdii. AdditPrUnd, oneraeflepartem
clusExcobarlocolupracitatoiwm.at^. Sic enim habet: Ptr *li. pretii,
ciutqucqmndamlegem dicentcm ^unf,,nf^t,^,inc» n> q„t, pr*di3* d*arin* ,
idtfi , **U i» t*»fti*»ti» fit rtUm licit* fit. AdditSecund6, Ci
noncompuurcntur ta pretio ipfa ooera; ,mfti*y v,l vtnitti* t»m tntrmi Ufim* ,
Ut»mtti*mlmbtt , *»*m- Crcditorem non poflecaufareexecutionemcootra Debitorem ,
un- vi, prttium fit i»fr», vtl »Ur» dimidium j»fii , b*e *fi , *,ium fi de 6c
detriudiretur fuocredito. ftt tmttur mintri M pnti* intr» dimidmm, vti vtndurur
m*j*. 1* Inpraxi itemcontrariasinvenio in RegnoDecillones , nam UTv*ni*t tx
J*!*, m*d* f»p,» txpluut*, &t. n,l»,ru»t mSm Ug*t fuiffein RegnoteftaturBaronius,
d*tumJ».i.mAddit*im*fl.r6. ipf* j»rt irritur, ejufm*di t*»tr»aum, »»i* *x
fuifimtUtim, mhit n it i.Qjioaiuteranoocomputentur, ipparct decifum apud Ca- in
*it dtfitit, ntmp*r*,, prttium, &t*nftnf»,i i**rtpr*dtaitr»mt ftil.W/.
cVapud dc Amato/.r. Ex quibus colligitur, utram ut tmti i» ttnftimtt* m htrum
fmttnti* , tUute ftr JmiieUtt Deert- fcntentUmhabuiltchatlenus, etiaminpraxi,
Pattonos, fcdfpe- tum %mtr*Sm rtfci»d*iur. rofore,
utomncsinpofterumadprimamfententiamprerlusacce- £, *»*mvi, id , fnndumtnt, h*e,
frtiubil* eff* *Hmm», vidt*- dant. tur ; n*i tmmm t*l* firmurt, vtlctnfultrt
n*n»udtm*i. T*m,f*i* it Nam, fi remTheologiciexpendcr.' vetiraus , inveniernus»
ttmimttm tft, Ux*re htitn*, i» r* p*rit*l*f*. T*m **** i» mV oneraejulmodi, non
pofleinpreuumcompuuri, atqu. adc6 pr,- Digitized by Google Lib.IX.
DeContra&traa, II.DeCenfibus. 20X mam lentcntiam veramefle, non quidemex vi
Jurifperitorum , qux forufscquilibet in utramque partem verrere nondifnculter
polict , fcd cx rationc i priori, quamjamfubdo : Etenim,ut luprar.i.*.*; ».r.
dixiinus,per,pecuniam,quacen- fum annuum emimus, nefit ulura, illud facimus,
utemamut Jus adfruflus alicujus boni frufliferi , fcu utemamuspartem u-
fusfniflus, aficujus pracdii. Illud igitur Jus feu pars ufusfru- flus pars cft
przdii empu ab illo , qui ccnfum fundavit , oeceftillius, quiprxdiura nunc
poflidct. Quando ergo ab hoc /.IX, Dt Fingtntt vtllt t OI
quiscarensomninbanimoredimendi, immb carens etiarn »3 pecunianeceflariaad
rcdimcnHum , fingatlevelle. redi poflidenteprzdium, illud mihiadjudico,
nonpoflummihi adiu- dicarcjusillud, fcupartemillamufusfruflus, quac noneftindo-
o prxfentis poflclforis , lcd alterius Knterioris Ccnfuiftz :
idebechzcparstolliiprzdio: quodprzdiumegoper adju-
._.ioncm,&addi(curfummihiemo. Ergo non potcfl intelligi ,
auomodooneraillaaccollatafintinprzdium; funtenim Jus fru- flaum, fcuufusfruflus
alterius Cenfuiftz, quod Jus ego mihi nuncnonadjudico, necemo, nec
mihiattribuerepoftum , cum pertineatidaliumprzdiflumCenfuiftam, & iple habet
hoc Jus, non vcrb poflcflorprzfens. $6 Ex hac prztercarationepatet, nec meum
Capitalehujut recenfumannuum, quemalicui V.G Pctroquotannisdebct, id- que ut co
metu ioduflui Petrus diminuat aliquid dcpenfione , con- fentiensnimirum, quod
ccnfus maneat cum obligatione Mino- ris penfiooii. & fic penfio V.G.
quzeratquinquc pro centora , fiat quatuor, veltriaproccntum. fi quis iu,
inquam, hngat, peo catnecumobligationereftitutionis? Idccrteloletin noltris
Ccn- fibusBullaribuspafTimoccurrcre, nampropterci in calce hujui Capitis id
omittendum non fuit . t Refpondeo. Q-umvis fic rtngens, primafacie, formaliter
non videaris injuftcagcre, quia vere habes Jus redimendi cenfura ;
UmendicocumdeLugo, d.xx.dtJufl.nMm.ili. tc fic fingentea injufteagere, &
efle eondcmnandum ad reftitutionem : extor- ?|ues enim confenfum
illumperfraudem,fingendo, tevcllcCen- umrcdimcre, cumumennolis, &aliquando
ob carentiam pe- przfcntiscenfus, ubcujusfruflus nonfolutosprocedit adjudica-
cuniz, nonpoffis. Cumigiturdolustuusinhoccalu dct caufam ^I — . . - — r-....|i,
mnu * n r ** » 1 j-i i-Iii/i.-J ntt kAM H i m n* . i a n-v a — 9 WHm fm . - ! J m -- fi — T ■ t" .
ra - l. » i r • J - «rt . r . ■ r ■ n A _■_-_-> Jlf tio, mepoflc poncrc in
pretio, quod olf. ro, nameadem ratio jamdifla, fi rern attentc penetres , id
manifclteprobat . 37 DeniqueexdiflisvidesPrirab, ratiooem lecundz fenten-
tizallaumn.)].eftcnullam ; (upponitenim Adjudicatoremcmc- re prxdium, prout eft
totum, quod falluin cfle, noftra ratio modoallau». _ f.evidenter oftendit. ldcm
dicdeeo, quod ad- ditPrimb, fupponiteniraid , quod eft probandum. Et quidem lex
, quam-Mrminducir, contraip(ara(ecundamlentcntiaracft, namillud
(qu^fiinprttiHm) oftenditonusaccollaturononeflc vc- rum pretium ; tcd
aliquomodo : quatcnus lcilicetonus accollatum, dum Jcmit partera,uqucadeb
valorcra i re, facit ,ut cius rei pre- tiumdebeate!leminus,quam,fi illaoncra
nonadeftent. Poftremb, quod additSccundb , ideft, Creditorem non pollccauUre
cxccu- tionem, fionera non computenturinpretium, nimis cll fallura ; potcltcnimexecutiooemcauiarc
pro pcnlionibusnon folutis , ut itcm proexpenlis, proquibusjusdumtaxat habct.
\i Poll hxcfcripuvolui duos Jurilperitos certe1 ex Primariis hujus
Regnidchacdtfficultate confulcre, quidixerunt, cfte di- ftinguendum; namdeCcnfu
pcrpctuo irrcdimibili proprietatis primam fententiamcxcipicndamcfle,
contcndebaut . De ccnfu autcm red mibili , qualiseftis,
dcquohaflenuslocutifumus, io iorm.iRullz, efleexcipieiidamfccundam.
Voluihujusdillinflio- ms lauonemcogriofccrc, &nihiladrcmobtinui. lllaerj<>~J1"
cllcfortal^c, quiahifottcputabant, cenfumredimibilemt
contrafluidiminutionisCenfus, obligaberisad reftitutionem , & ad
refciflionem contraflus , idque non ex co , quod non habeas Ju«,
vclutircmotumredimendi, fcd coqu6d curn hoc Jure utl nolis fvereenimrediraerenon
vis) iudolosc agis, ut ejufmodi dolusdetadzquaumcaufamcontraflui. Quodautem
quandodo- luscontrahentiidatcaufamcontraflui, invalidus fitcontraflus ,
eftdoflrin*communiJ» &nosillamexplicavimus I.Z.Dtcat. rr.J. §.i i.a.ir. 1
Addit Joan.de Lugo/^-. Thom.Sanch.Left.Caftrop.Diana , apudeundemdeLugo,
aliofqueforufseconccfturos , iu fingcn- tcm non obligari ad reftitutionem ,
explico. Q;izrilolet, anme> tusdemalo, quod Jurealicuiinrligipoteft,
irntetcontraflurn V. G. An, fi tu fineanimoexcquendicommineris accufare,
velpum- rcPctrumdedelifloabeocommiftb, juft^poffisaccipere propor-
tionaumpccuniam, quam iplc tibilolvat, neillura accufes » vel IHinias?
EtprzdifliquidcmDoctoresrefpondent, juftc poffc, va- lidamquecflefolutionem,
dcjuftam, quia fatis ccdit Jurt fuo , qui, curapoffic, in tui gratiam fubit
onus privandi (eilla potefla- te, quamantca habcbat: quamdoflrinara probabilcm
dlc fatetux n.i68. ipfede Lugo, lirctipiecumBomcina,& Molina illam non
fequatur. Cum igitur Doflorcsprzdifli id tcneantinhoccafu de Accufationei
idcodeLugodixit, idcmforufseeoscuepuuturoi de przdiflacomminatione
Redemptioniscenfus. 4 Egonihilominusconftantcraflcro, cos non idem puuturos
bitumluprircm, aonautem rcm ipfam, (cu partcm rei , atque Ratiocft, quiapatens
apparet adcfte diiparitas, nam qui fingit — , licetanimumaccufandi non ha-
adedefleprctium, cumcontracculus proprietates puurcnt cflc velleaccufare,
poteftaccufare, licet remipfam, feupartcmrei, nam totaresconflatexpropricutc ,
beat. Hancigiturpotentiam vendit : fundaturindolo, fed fublillit in hacpt &
ufufruflu , atqueadeb non elle prctiuro . quare hic contraflus non hacpotentia,
quz vcnditur. At J9 Vcriimdiftinflioncmhanc nullamefle, patetexdiflis : in
quifincitvelleredimere, cumrcdimere verenolit, vrl non po(- utroqueenimeafu,
fivecenfusfitrcdimibilis, (ivenon, pars rei fit, nihilvendit,
&nihilpromittit, exaliavcrb parte, cjufmo- nonemiturinadjudicatione,
quarcdetrahi omninbdcbet i va- dicontraflusdiminutionisCcnfusinnittiturtotus,
utdifluineai , lorecjLiidemrci, quzadjudkatur. indolo, &c. Quod ficum
pofles, vcllcs» jam non eflet fiflio , 40 Przdifladeniqueconfirmenturexjuribus,
quz Recentifli- undcnecinjuftitia, &c. s nnftri Regni
JurifperitusMariusCutellirr.i.*(<iO<i'i». Dt[c%. An k Montibus, quivuIgdnominanturVacabilcs,
vel non Vacabifcs, jultc cmantur Ccnfus, feu Pcnfiones Annuz? ,.6.n mtto. noft
ram lcntentiamlcqucnsficinduxit. Lt/uivneiiihetrtmtdit »«■ it» mtnfurMtur,
utvitlgettliH pttun* autnitinDtrrttt ttltrk prttiumtilmtnctclUiionit,
ctmfiUanitvi- dtlicttiiitiinfrtti» ; n*m vtriuitjl , qutifrimitkttntitVMlertrt:
, itttMfammncttllntty qHtfMixntrtmmmusvtltrty utexTcxtu inl- Funii tnrttmi^
itccntr.thini. £>»tr.deducunt Matthxusi* /. ». ClcJni Tit.il i.j./»/.}79-
&Gratian. W//rtf/.ijtf.».4,.eV fc fi. t - ii.tr, fifrttinm ftt minui
iimiii* rtftnntit vnltritrti. El nim fi tx< 1 -Ut tti*m in tvc'.i> ,
letuitji htiic rtmtii* . Stqut tniminR^no , q»fiifrutinsTtr,;t»m-!l .
HtnlUUfisHtcfHifil , nnnmiiU, 7 u *li- qni.i uirr* imiiiHm txctiit qmcquiifu it
furtccmmunijitxtM Uii trn. dttM pcr M il inam 4* Wr . ttnpt l. j 4.96. pir 1 m
um , Hti cmntt titnt . 41 Extmplumfit , fi futrit viniiin r«, qu*tffit vnltrit
unciMrum nuMtuctctr.lum , f't prt:ictinri*rum ncnniintM navtm tiim MtcclUlient
MliMrnm unciMrum iuctntMTum . Nnm minnteprttit rtiin ill.s iuctntit nrcdUtitt
i*m rti MifuiitMtM rtm*net vAtrit intmtarnm unti*- rum, & MppMrtt iiilrttlM
pre^. rtfultHl tviitnitr Ufi* incrmifimM in unti*(*fcrmtiitiMlim. ...... . 42
<-'»», qukmiiflcnt Mtcmfuto , qnei*lnf*etunt , ntmetfl ,aui ntnviicMi: li*m,
fiinc*fufttitiieHntnix(tnt*Mtctll»c* j.ingcrtn- tur cum frtite imfvrtnntt unc.
99. »«» ndtjfti l*fi* , qnU rts VMltm 400. tfftl vtndit* frcunt.lf9- 4}
Hupefut, g»i»CaftiII.W*r t4.cicMaftr.W/r.3J.r>l47 Giur- biicetf.lO'.
vtiqniMhMhutruntrimpreviinbitMlM, vtlnlittr.tmifi- runtpentrthMnepTxxim, unit
fipiiti fuftT hec viii Jniitts dnhitsrt , &pHrtiscrHtUri. Cum
htuvtnprMxividi f*pi'ns dtcifum , &rVeiu- mtitvm l6t6.preSrpett centr*
AltxnndrHm MlZHri, rtfcrtntt D. fcppule. j4idtCHfltlliHlUmdtt.ti7.
HaQcnusCutelli. 1 T} RzmittendurneftPrimb,huiufmodi Montcsficfolerecoo- 1.
ftitui, Principcs, velDomini, velCiviutcsex Gabellis, Fruflibus, fcu
Juribusfuisfolcnt fingulisannis colligcrc certam quandam fummam, feureditus,
quos omnes, velccrum par- tem , difli Principcs , vel Civiutesconftituunt aliis
vendere; qua- rcdividuntiuramam invariaspartcs,nimirumindecem, viginti ,
triginu, &c.utficejufmodireditus vendifacilius multispoftuu .
Touergohzcfummaannuorumr^dituum rcpofiu pro pcnfioni- busfolvendisiisi quiement,
vclcmcrunt, dicitur Mons : ipli autemannui reditus vocantur Montes, qui
aliquando denomi- nantur i re, fupraquampecunizaccipiuntur, utMonsFariuae,
MonsCarnium, Mons Vini; aliquandoab eorum Inftitutore , utRomzadeftMonsPius,
MonsSixtus, Moos Julius: aliquao- do i caula, propter quatn fuerunt inflituti,
ut Mons Pacis , Mons Fidei, &c. Nota, fingulasportiones, & pcnfionei
pellari loca Montium, &eos, quiillascmuot , ius, atquc de tota nacre
przdifladixiffelufficiat. a PrzmittenJum Secundb . Aliquosex hisdici
Montcsirre- dimibilcs, quiacmptifuiitcumpaflo, utrediminoo poflint. ali-
Scdnosvclacontrahamus, atquc de tota hacrecootra brevi- quos
redimibilcs»quuPriDCeps,feu Dominuspotcft cosredimere, reddendo pccuoiara
capitalemiis, qui loca Montiumemerunt: rurfus> aliquo« dici Muntcs non
Vacabilcs, cum nonpcrcant obitu ementi> illos , (ci traofeanl ad hzrcdcs,
aliquosVaca- biles , feu temporalcs , quia obitu Emptoris vacant ,* ncque enim
ai HzrcJes trauleunt , leJ redeuot aJ Prjacipcm , feu Dotniniira. 3 Prz-
Digitized by Goog 2 Caput VII. & Cap. L IL I Prrmittendum , Tertii,
hosMontes, utex eorum expli- (itione cognovifli, nihil aliud cllc , nili
fpeciemCenfus , fivcper- petui, five vitalitii , fivealterius conditionis
eihis, quos fupra tnitiohujusTrattttuseiplicuimus; fpeciem, inquam,namfun-
dantur in Gabellis ■ Juribulque fructifcris , ut mod 6 dixi numero primo: cum
ceterum Ccnfus in genere poflint fundari fuper alia quarcunquebonairuclifera,
modo, quo fupri t.6. ff.\ 203 ille explicat Quare fancilli. «c, fiponas, aliquem
Montem carere bono fruelifero , illicitusomnioocrit: Nampenfio, quse annuatim
reci- , efletmerumlucrumexmutuo, quaeipGmmaeft Ufura,
nifialiundeexdamnoemergente, vellucroceffante, velfimiliti-
tirlojuftlficaretur, utjuftihcarifuprarr.i.* &v!mrnt.%. 6.9. diximus Montes
Pietatis , & refle notat in Montibus , de qui- bus h ic loqoimur , de Lugo
d. * %. dt Jmfi. n. 1 98. f> «.*o j . I
HUadcognitionemTenninorumpracpofitis, aflero,Montes efieliciios.fed
utlicitiiint, requirereronditionesquatuor . Pri- maeit, utreditus, feuloca,
(upra quse fundantur penfioncs , vere exiflant. Secunda, ut fupra ejufmodi
reditus ncquaquam imponanturplurespenfioaes,quamipfc Monscontineat. Tertia , ut
fi Mons pereat , pereant etiam penfiones , & loca ; Si ver6 Mons pereatexparte,
etiam ex parte pereant penfiones , nam, utfupra vidimus .pereunte re ,
peritCenfus, feu Jus in eoconrtitutum,pre. ut ei fuprad idis patet . Quaru eft
, quaecerteeftprxcipua, quaeq;etiamcoltigitur ei fupndictis > ut
quandoMontesfunt Vacabiles , denturmajoresPenfiones,feu lo- ca,
quimquandofuntnon Vacabiles, feuperpetui, & ita fane tertconfuetudo, ut
Vacabilesemanturad rationem novem , de- cem, &alicubiduodecimpro centum,
non Vacabiles ver6 ad rationem quinque , vel quinque cum dimidio. 6 Jamver6bisconditionibusvallatoshos
Monteslicitos effe , manifefle probatur, namfunt&ipfiquidam Cenfus •
Qu,emad- modumergoinCenfibusemitur Jus percipiendi annualem pen- fionem , ex
boois frucriferis aJ ter ius , ita qui eiufmodi loca emunt ,
Jusemuntpercipiendi annuam penGonem ex bonis, & Juribus fruQiferi* didorum
Montium . 7 Adverte, eos, quiemeruntdiclaMontiamloca, poffealiis e»
vendereplurrs, velminorij, quamipfi emerint; emerunt V. G.aureisceotum, fed
vendere poflunt centum , & quindecim , vel nonaginu, nempe, quia fequuntur
naturam aliorum cen- fuum,qui,modo,quo(uperiusr.).6.z.ia.9. docuiraus >
jufleplu- ris, vcl mmoris venduntur, quandoconcurroot plures . vel pau- ciares
Emptores , undecreicit, vel decrefcit pretium, vel, auando fimiles
circunftantiae pretium rei vendendae vei augen t , vei 1 nuunt. Atque
haecdecenfibusutU. DE CONTRACTU CAMBII. Quid fit Cambium? c pecunisc cura
pecunia , tea, vel etiampecunia Quotuplex fit Cambium Reale? x Ealedico;
namficcum, cumcontineat meram ufuram , IV nonellinobis explicandum.
ledeipeUendum : Siccura tutem appelUtur, &eftillud, quodfingitureflereale,
curanoo fit; fingiturenim commuttri pecuniam cumalia, fcd vere nort commutttur;
Sicutfingituraliquando6eri folutio in alio loco , tinloco, ubidatur. Etmerii6appellarur
ficcum , , &carenshumore, quiaoonhabetjuftum titulum , unde I ucrum
affcrendum fit . Ita Mol. d. ? 9* -"•6. Leff- *• i z
Porr6CambiiRealistresinvenioClaffes. Priroa , continet Cambu minuta, ideft.
quaodomutatur pecuniamajorcum mi- nori, pulchracumdeiormi»*novacuraveteri;
vetita cum legi- tima, ufualisinbacProvinciacum ufuali in alia Provincia ,
& hoc vocant aliqui ei ValentUr. }. •» z.i. d. % . f .z J . ».i . purum ,
fea fimplexCambium, leuetiam manuale, quUdemanu ad fit, idqueineoderolocoregulariter.
a, SecundaClafliscontinet Cambiaper litteras, quae etiam Cambia localia, ideft,
quando prsefens pecunia taturcuroabfenti. QuodCambii gen muniter 1 litteris
nomen accepit . 4 TertUClaflisadCambU per Litteraj addit _ circunflafltiam
peculiarem , ideft, quodfoleat ficri ejus folutio in quibufdam Nundinis, nam
propterea vocatur Cambiuro ad Nundinas, VocaturiteroaliquandoCambium cum
Recurfa, & CarobiumcuraRecarobio, id, quod paul6 poft eipUcabitur la- tius.
j Hinc, neinvocibushzre-S,notteiLupoM<i*">ra/.2V<lY«r.
/.z.n.49.illum, i quopetitur Cambium, appellari Campforcm , Numroularium ,
Argenttrium, MenUriuro, Bancarium , Tra- pezitam, &Collybiftatn
fCollybusenimfignificat proprie illud detrimentum, quod Nummulariuspatiturex
permutationepecu- niz,obquod mereturcoropenfationero . ; Dicitur etiam Colle-
clarius i colligendisnummis, ut apparet in Ln>i <£uif-juam , f.
ficlucrumsv/-r»r.QuiCambiumpetit, accipitquepccuniam, oC Si ttrtum alteri ei
Cambio accepto dat , diciturCampfarius, fumpto modo roquendi ab aUis (imilibus,
in quibus, qui v.g. donum accipit , dkitur Dooatarius , qui mutuum , mutuata-
rius. Jam vero per ungula tria carabia, quf nnm. s. duhniU lAMBIUM,
uthicaccipimus, eft PtrnnuMit wakm »*««- nit tmm *ittr», ficut cimbire in
univerfumnihilaliud eft , exTiraquello_>«fr-<a* W-i. f.jo. init. nifi
Rtmtum rtptrmtutm. Ex Ariftotele autem^r fhyf. c ,6. triplea eft pcrmuta- tio.
Prima, reicumre, ut, fidem Vinum pro frumento ; &
haecdiciturabfolutePermutttio. Secunda, pecuniz cumre, ut fiaurumpro Vino,
&haecdiciturEmptio,& Venditio .Tertu, Ut, fidetnauream pecuniam pro
argen- - hic proalibi eziftente, &. hxc permuutio vocatur Carobium . z
Hincvides, recledocere Ariftotelem/u-.& S.Tho. i.z^.78.
BTt.%.&e.i4.d*R*gimin. Princifnm . Pecunise,aliuro ufum efle pri- marmm ,
atq; hunc effe, ut Gtaliarum rerum pretium . Aliura effe fecundarium, minufq.
principalem , eumqueeffe, ut poffit per- mutari, emi, vendi, commodari; Cujus
pofterioris ufus ratio eftmamfcfta, quiaAurum, & Argenturanonrelinquunt
natu- ramluam,fuamq;seftimabilittteromateriaEeieo, quod per con- ccmonem
Gentium fint in pretium aliarum rerum infti tutt . %
Queres.InquogenerecStracluum eft numerandum Cambium? Relpondeo. Aliqui
voluntreferriadcontradum permutatio- StU; permutaturenimpecuniav.g.Aurea cum
Argenta, vel pe- cuniapraeienscumabfente. Aliquiad contraclum innoroinatum, do,
utdes. AUquiadcontradumEroptionis, &venditionis; E- roitur enim una pecunia
pretioalterius. Aliqui ad contratlum Lo- caclionis, cVCondudionis, namMercator,
v.g. locat alteri in- duftriam, & operamfuam, quatransiert pecunuuneiuno
loco inalium, velquaconquiritpecuniam, fcilicet Argenteam.ut pof-
CtdareproAurea, ctc.Omnes hi profedo loquuntur fuomodo probabiiitxtr.
Stetnihilominus, teminterdatum, " C A P U T III. De Cambio Minuto. $. L
-An fr» hoc enmhia littnt Uvrmrit 1 p Ro Cambio Minutolicite peffe moderatum
pretium acqnt- 1 rilpubliroNummulario, jamcerttt&communiscftnunc opinio,
Covar. tU tollu. Numifm. e.j . n.4. Leff. /<ia.4Z). mnm.J. Mol.rf.j99.
Ratioeftinpromptu, quiainillojuftiadfunttituli, unde quis exigerepoflit
ejufmodi lucrum, naro ( utfuse habetde Lugod. iS.dtJmfi.m.9. &utiterum,
immdfzpiuserit mox in fimilibus inobisrepetendum ) ii, quicambiunt, feu,
quicambiisdandii % operam navant, cogunturfacereeipenfas, periculafubeunt, la-
borantq;inconquirendis ,afportandu,coogerendis , cuftodiendis
pecuniisvariigenerisi tenenturetiam numerare, imm6&didas pecunUspcrrauure,
quandofuntMiiuftripublici ad bocDepu- tati , alia item mercimonia deferunt ,
Oflicinaro conducunt , Reipublicae ferviunt , inlocaaliaaUquando pecuniam non
af- portint, ubifortaflevaleret, &c. Eiquibus omnibus, vel fin- gulis fit,
utii, eiofficio ipfo cambiendi, aliquod moderatum lucrum rccipcrc, aequum fit.
z Moderatumautemeritid, quodfiveufuineoloco rcceptum eft ( fine falUcia tamen ,
& fine vi ) fi ve i Priocipe eft conftitutum j Sive, fi ■ nec ufus , nec
PrincipU adfit taxaj1 id, quod i prudenti Vi-
ro,confidentisoranibuspraedicliscircunftantiis,praefertimmul- titudioe, vcl
pauciutcpetentium, vel donantium ad Cambia , judicatumfuerit. IuToL
m.i.t.$i.VXmtit mtfie. Rodriq. «• /imuif(.ioj.«,i. DIFFICULTAS. $. II. An
frixuuit Inernri tx Cnmtii* ilinttte lieent r 1 TAIco, licere, tefteLeflio,
i^.d.z.oonfolum Miniftris pu- U blicis, ut mod6 vidimus , veniro etiam hominibus
pri- vatis aliquid moderaturo, & eiiguum lucrari, roulto roagis ,
quandoinpermutatione iealiquo lncommodo quis, vel emolu- mento privat . Quare ,
fi tibi dem pecuniaro pretiofam > pulchnm, fplendidam, magnaro, antiquaro,
raram, tradafque tumibi mi- outam, detonUmdcformem, aeream, poflum «liquod
roodera- tum recipere. Sicuc,fi tibideroaureampecunUmaptamaddeau- Calicem,
tuver6desmihiauitao, iied ooniu aptam , De Contraa. Traa. II. De Cambiis.
fumaliquidlucrihabere. UiSylv.y.vfm»$.i. quia illa aptitudo
eftpretiozftimabilis . ModeratumautemdicoiUud, quodvclju- dicioprudentis,
velufuipfo, velaiiqiuLegecoiiliituium fit. a Quid, fi probibitumaJicubjCt,
neprivati hxcmiouuCam- biaexerceant? Relpondeo.
Lic£taliquidoceant,tunceospcccare mortaliter, filucrumaccipiant, ccad
rellitutioncm teneri; tamen probabi- iiusefl, nec
teneriadreltitutionem,necpeccaremortaliter:Non tencnturadreftitutioncm; nara,
ut docent Molin. difp.199. & Lefl'. U. ».i 7. non poteft afligiuri cuinam
reftituere tencantur,non enimtenenturreflituercillis, cumquibus permutant, quia
non plusabeisreceperunt, quimomuibuseipenfis, valeatpecunia , ut (upponimus ,
necReipublicz, necaltcri, quiahxe.vclalter nullum damnum pafli funt 1 «rgo cum
aliud aflignari nequeat, nul- lircftituendumelt. Necpeccantmortalicer,
uthabetidem Mol. /.f.quia, G damnum alteri non faciunt, undenam (propter ali-
quam venialem inobedientiam ) habatur peccatum mortale ? 3 Exdiflisii.i. illuddifcrimencolligeinterMiniftrosDeputa-
tosadhoeofficium» elcintcrnooDcpuutos; nam hi nonpoflunt untumpretiumcxigere,
quantum Miniliriexofficio Dcputati ? Quienimtenentur ex officio, coguntur
congregare varietatera Mnnetarum, fubeunt pericula, expenfas, labores, &c.
quz , faltemomnia, &neec(lari6, non fubcunt non Deputati . 4
Cceleflinusr.a.itVCi^MVr.a.exiftimattantundcmpoffe exi- gereeos,
quifponteexercentCampfariam, qu.mrumqui ?x offi- cio, in locis , in quibus
pretiadiclorum minutiorum Cainbiorum , jamfuntconftituu, fiveextaxaPrincipis,
five ex ufu recepto . CujusdoclrinsEratioefle poflct, quiatuncjamprctitim
Cambiiin forofadum eftcommune , atqueade6 juftum proomnibus cxer-
centibusCampfariam . Quarefiidemufuietiamlefletintcr homi- nesprivatos, qui talemartemex
officio, ftvc voluntirio, fivc k Republicainjunctononeicrcerent , profeclo
& hi polk-nt modo diClo lucrari; ficutienim,
firationelatrociniorumauituinfit prc- tium frumenti, omnes poflent, auclo
pretio, vcndcrc; ita in hoccafu poflct privatus cambirepretium lecundum
xltimationera communem . j Hzcpro doclrina Creirflini . Vcrilm diligcutcr
videndum erit, anejufmodiufusuniverfalitrradfit ; egoenimejufmodmni- ■verulem
ufum nondum vidi : licec enim inaliquibus Regionibus» fi Dcputatusex
officiodcttibiunum, v.g. tarenum argenteum , foleatateprofuolurrououm, v.g.
granumSiculum acquircre ; xion umenacquirerefimilegranumfolct, fi
tudesillitarenumar- gcnteum , ille vcr6 grana tibi redda t xrea , Multo minus
ergo Pri- vatis aliter facere licebit . 6 Quxres. Anlicitum(itnummulariocuicunq;permut>repe-
cuniamhie Panormj, v.g. utalibi, v.g. Neapoli, aliam minu- tam,
vclibiufitatamrecipiat, fedita, utacquirar lucrum, non
adrationemlucriCambiiperLitteras, dequomox, fedadratio- nem lucri , qu6d cx uli
minuto Cambio conquiri folet ? Refpondeo, cum
C*)ci.i*tp*fe.dtC*miiiic.6.liccrc,nimhoc lucrumexminutoCambiofoletefleminus,
qulm illud ex cam- bioperLitteras, neclocidiflantiaredditillicitum, quod
exfeli- citumeft. DIFFICULTAS. f.UL D* 1 TjUc etiam idreducirur, nam dum deponitur
aliquando 11 pecuniaapudMenfam, feu,utPanormiconfuevimuslo- qui» apudTabulam,
rcdditurdcindenoneademnumeroledalia, undevidetureflequoddam Cambium, quod
Cambium cuflodije appcltant nonnutli . De hoc igitur difficultaseft, An
Tabuiarii poflintiucrumaliquodextalicurtodiarecipcre/ 1 Rcfpondeo. Si
CntMiniftri ad hocex ofticio Depuuti pro-
ptcrlumptus,quoshabciitincon(crvandispecuniis,inexfcriben- dislibris,
&infubcundisccetcrislaboribus. licitealiquid modc-
ratumaccipereclaricolligiturexdittis. Ita Val.r«w.{. »» a.s.rf.j. ij.Mfjt).
Lop.dtcentr.i.i.e.z.eeacl.x. LegeitemdeLugor*.28.4r Jm0.imjSt.&MtmmU9.6.
Vcrdmmultiiinloeis nihil (olvitur a deponentibuspecuniam,
vclabextrahentibusillama Banco, vel Tabula, nepropternumerationcmquidcmpecunix,
jam alicubi ejulmodiDeputatiadcuftodiam, nonfunt mercdepofitarii; noa
enimdebentreddcrceandempccuniam, fcd tantumdem , unde cumfianrilliusDomini,
pofluntillautiadlicitasncgotiationes, & fjcmultumlucrari. Alicubi
vcr6rcfiduaquzdam, imn»6 cctou pecunia, dcquaiiondifponitciprefseis,
quiillamdopoluit, vel ejuslcgitimushxresattribuiturTabulx rum non contemnendo
eru(demTabulxlucro.Hsrcigitur,c5c(imiliacmolumentacompen- fant laborem euftodix
, undc nihil pro illa lol vi confuetum fit . ? Quod fipecuniamcuftodienslit
homo privatus, potelt , vel non potcfl lucrum aliquod accipcre juxu
ohligationem, pericu- laq; qux fufcipit, compenfauutiliute exdepofitispccuniis,
ut lubctur r x diQis . * 4 Illaduoquxfiunupera nobis fucrunt . Primum, fi
quando eft (olvendaratiocuftodix, aquoeflfolvcnda,adcponentcpecu. niam,
aniTcrtio, cuifortcdeponens mandavit, ut illi Tcrtio numcraretur ? Sccundum ,
Poteftnc Cuftos ejufroodi quandodein- InVa> tis * , ut inte-
dereddidit,teufolvit rem illaracnumerandi/ Refpondeo id Primum, folvcndum eflc
a Dcpo lcntJy.namlaborCuflodix aflumitur in non ver6ingraciara illiusTertii ,
cujus jtilin greipfifolvatur, quod eidebetur. $ AdSecundum, Refpondeo, Cuflodem
nihilpoflc rccipere obdichm numerationem : nam hanc fufcipit ingratiam fuam ,
neptui folvat, quim debet. Cum autem paul6 fuperius dixi ,
Nummulariurapoflealiquid (umerc pro numerandis pecuniis , ide6dixi,
quiaiplclubindenumeratingratiam alterius, utnotac Lcfliui,/.!^.» t 7 9 cV quia
dcbct numcrare mulras pecunias hinc indeconquifius , utfitpromptus ad
carabiendum, non vero o£» numerationem, quamexhibet, quandoaliquidipledebet. 6
Huicrefpondoniadfecundam hanc quxftionem fe opponic Sot. /6.».tt.«r/.r.ccValen.
l.c. quatenut aflerit , eflc confuetu- dinem aliquid accipiendi ratione
numerationis , unde videtur finquitSot.) Refpublicaadidlicentiamconceflifie.
SedRefponv deo, a Republica hanc liccntiara nunquam conccflam fuifle ,
quiaRefpublicanonpotefllicentiam dare non folvendi totum ,
quodexJuftitiaCreditoridebetur; niGquando bonum publirum requireretoppolitum,
quodbonum in hacreminiraa non vide- turadefle. 7 Nthilominusputo, fententiam Soti in eo cafu mihi
videri probabiicm, quandoCuftosnihillueri habet ex cuftodita pecu- nia.
Tunccnim, licct, dum illatntibi reddit, fua interfit red- dere, quaatumdebet,
umenhoctotumpendeta Beneficio,quod tibicontuln, volendotuampecuniam fine
ullofuo emolumento cultodire. CurergoexeoBeneficiodetrimentumpatiatur, cVtibi
DIFFICULTAS. S.IV. V* m, fttf W imdtifiri* e*mii« mcncttm alttriu,} 17
Amr.lushabensiDominoviginti, v.g.urenos, utcamil* m. lisdtisfaciatlui Domini
Creditoribus, velcmat pro fuo DominoVinum, Oleum, cVcutitur hac induftrii ,
utillosper- mutetinmonctamzreamcumluolucro ; accipit enim modera- tumquid,
unura v.g granuraexfingulistarenis; fibiq; illud re- fervat. Quxrimus, an hoc
unum licitc poflit retincre , pofito quodjainpermonetamzream, placitum Domini
bcnc comple- »it, uthictempcrfupponendumeft. Refpondeopofle, itaM0l.rf.40a.
Lefl"./.r.». 18. Bonac. it ctntr. d.l q.i.dtCMmviii, n.$ . de Lugo d.iS.dt
Jnfl. i nu.i\. quia hoc eft lucrumejusinduflriz; non enira pecuniaeft
ficutiagcr, & pe. cus, quzfrucruspariuntDomioo, (ed eft ex lc flerilij +
QOlfS toturalucrumexilladebeturci, qui] C A P U T IV. De Cambio per Litteras. ;
VElCampforrecipic hic pecuniara, cValibi folvit, vel hic folvit, ccatibi
recipit. Hzc dao nunc, an Campfori li. ccantcumlucro, inveiligamus . j - T 101
vii, ocanui recipi ccantcumlucro, inveiliga tj.f. Uu miftmui & *im
(ol-jtnt. 1 T*\IcoPrim6, liciicNummularium , (cu Campforcmex of- xJ
ricioaliquidmoderatumrecipercexco, quod hic pccu- niamiuamrecipiat,
cVfolvatalibi, livc in diverfa Provincia, fi. rclolumindiverfaCiviute.
Capjuaucem, fcu tituli, unde ju- ftihccturcjufmodirrji' ^ratum lucrum, lolcnt
merit6aiTcrri fex , vel lcptcm , quzligillitim jam profcro. a Primum, ration-nilicii.
Sccundum, ratione laborum , Sc cxpcnlarumparandilirilicet,
velconlervandipccuniam, domuin conducendi, lcribendirationes, Littcralquc
chirographi Cam- bii . Tertium, ratione lamulatus, qucm alteri Campfor pr^--
flat, dum in ejus coramodumtranslVrtpecuniam ali6 , vel ibi contervat. Quartum,
rationepericulorum. Et quidcmquo lon- giusdiltatlocus , ubifolvcndacft pccunia
i Camplbre, c6majo- ralolentefll pericula, ciimdifficiliuspecuniim in locum
remo- tum , qua m in propi nquum trans fcratur , na in propterea pro Cam-
bioinradcmProvinciaminus lucrabitur Campfor, quam indi- verfa,
juxtamoxdicendaa.6. Quintum, ratione aflecurationif ; Camplor cnim vcluti locat
opcram fuam, qua (eobligat pecu- niara tutam, acceruraali6transferre,
ccquidempericulo fuo, nam, fipereat, indamnumipfiusperit. lu
Le(T./i*.a.r.i}.i«*.j. Molin. d'7J>.40f. Rodriq. ftrt.x. fummt cap.ioj.
nnm.x. r> p»f~ fim. Huclext6rcduciturillud, quodCampior, velejus Procura-
torpoteflfumererationcprovifionis, oboperam, velaflecuratio- ncm quam exhibet
pro Campfario, de qua re diccnturaliqua infe- rius , & videri intcrim
potefl Lt-fl.Ar. t>-7i- Scptimum dcnique ca- putcft,
quiafzpdminorcftzllimatiopecuniz proptcrejus abun- dantiam, velquidfimile,
ubirecipitur,quam,ubi Iblvitur, idq; forte propter ejufdcm pecuniz penuriam ,
vel prortcr ad Digitized by Google Caput IV. §. Sequenti. Us, quzinlocoillodi-
tliquaidononjpcrens iCam 105 ) Siinlocoaliquofitlexjufta, nequisaliquid
lucrcturexCam- bioineadcra, V.G. Prov incia , eflet lcrvanda,(ed nooputoobli-
gandum j ut habetMol.j/.^oj.x.o. Vide, qux fupra dixu.t.0.».
«.x.antejudicislentenciam, ad rcftitutionemeum , qui lucram recipit,
quandovcre, & in confcientia Campior prxftitit ob(e- quiumdignumeamercede,
neceniroeiufmodi lcges videntur , incapaccs reddere Campfores hujufmodilucri,
faitem ante len- teatum Judicis. 4 Obiicics. SiCampforaccipit jufle pretium,
quia transfert per litteras pecuniam de uno in alium locum : ergo Untum deberet
accipere, quantxluntexpenfx, cum quibus transfeni folet pe- cunia ipfa , quz
certe funt multo majores , quim foleant Campfo- resex
fuocambioperlitterasaccipere. Refpondeo, negandam efle confequentiam, ut certe
negant Molina , & Leflius ll.ee. quia illud eft juftum pretium rerum, quod
communiarftimatione juflum judicatur. Quoniam crgo ex eo , quod majoreslabores,
& pericula , in transferendare ipfa,& materialiter pecunia,
fulcipiuntur, quim per litteras ( quia il- lud difficilius, hoc multo facilius,
ut conitat exhibetur ) ideo communihominum judicio, illamajoreft pretiixftitnatio
, haec rainor, & confequenter hze meritbfervatur incafu noftro. f Dico,
Tertid, noniolum Nummulariumexofficio, fed e- tUinhominempriuatumex
(imiliCambio, perlitteras pofle mo- deratutnquid recipere. Ita Vi\cn.e.$.i»
i.i.d.e.a.i^.p.6. Ratio efl> quiainhoc, finonomniailUcapita, certA adfunt
fufficien- tia, minusautemdebereacciperehuncprivatum, quimillumex
officiocolligiturex dici is , quia illi potioracapiu favent,quim huic,
nifjumenprohocpoffitapuridoclrina dau paul6antc fupcrius, J.&6. 6
DicoQijart6, prohocCatnbio perlitteras, illud pretium ac- cipijuftcpoteit, quoJ
( juxtaluperius c.\.f.ij>.i. diclahic pro- portionaliterapplicanda )
dcfinivic taxaPrincipis, velufuscom- munis, veljudicium prudentisxquum
judicavit, confideraudi- ftaotia, vel propinquitateloci ,
iram6aliquando&temporis(noa quidcm per fe r«tione foliut temporis , (ed per
accidens , quia 1 on- giustempuspLurapericulafoIetafferre confidcrauitem
penuru, velcopiapecuoise, acfrequentia, vel infrequentia pcteotium ad Cambu,
nain proptcrei plus folves procambiorecipicndoin Ci- lventusPrincipis,quan- »,
inquoejufmodi cir- ifrcquentibus Urbibus : illud fit pretium ju(rum,quod in
foro \>aiiiow, nam proptcrca pius toives procamu viute, inqualuntNundine,
veladeftadver do multi indigent pecunia , quam in eo loco , cunlUncixnonadfunt.
Tandemvideo, infn curru, &taxatipfaroercatorumconfuetudo, quod, duraraodo
id.iat bomfide, &finefraude, noneft abillorecedendum. 7 Nonnullidubiunt,
an, fi pecnnia fit prorfus ejuldero valo- rishic, &alibi, adbucquiaccipit,
ut alibidet, vel qui contra hlcJat,
utalibireci^iat,d:quo<»jr./rai*«nr>,po4ritlucrumCam- biiacquircrc.
Vcrura, efto, ex hocprxcifocipiteejuldcm valo- ris, nonpoffit:
adluntumenfuperaliacapiuexpenlarum, labo- rum,
obfequii,plurisvalereprxfentempecuniam, quamabfen- tem.
&c.Quarefempertibifavebitaliquistitulusrecipicndi mo- deratumlucrum. Lege
MoL W.«07.r>W.4«o. Val./.r.</«.at.».«.
\iit.t.t1.(*m.*mmm.x^&incamm.dtm[mr.m.ji.& jo. de Lugo d.xi.dtjufi.
h.jq. $.11. Hte (tlvtmt% & *lAi rtcipitm. i J^IcoPrimc», hocCambiurocumaliiuomoderato
lucroefle piat (olutione (ibi in locod Septimd, quialxpexftimatiopecunixeft, ob
aliqiuscircum- flantias, msiorinloco, ubidatur, quimubiredditur. Relege, quod
mod6dit\um el\§.prvtd.»*m.pTtfertim j. facitenim etum prodoclrinahuius$. 5 Obiicies.
Si pecunia locoabfcns roinoris xftimatur, quia eftabiens: ergo pecuniatcroporc
abfens minoris ieftimabitur , quUetiamficeftabfens, ergoficuti,
quiaeftlocoabfens , pofluin lucrumaccipere i te, cuiprzfentempecuniamnumero;
potero etiaro, quia eft tcmporeablens par lucrum accipere i te, cui
nuncnumeropecuniam. Athzceft mera ufura, quu (ic accipi-
turlucrumfoluiurationctemporis; ergo&illa ent uliira, quas eft rationeloci.
4 Adde. Sipecuniainnoftrocafueftvclutimerx,quamabfen- temegoemo, przfentidatapecuniaj
ergo, ficutiorxfenti nunc pecuniapoflumemerealiasMerces, v.g.
triticurohincadannum tempore meflis colligcnd um , poflum , inquam , emere
minori prc- tio, quimnunc,- ergopoflum nunceodem modo minori prctio
pecuniamemere, quimhrncadannumfolvam, quae> utdiclum cft>
ipliffiinaeftufura. j Refpondeo, adefledifpariutem. Nampecunialocoabfens :
ide6minorisvaiet, quiafubiiciturillispcriculis, expenGs, laho- ribus, &c.
quod ex fc non eft iu in pecunia tempore d iftante. Dico (exfe)
namfietiaroipfa, rationetemporis» aliquibus cx iis in- commodisfubiiceretur,
certe poflececiam tunc aliquid accipi , nonquidemmereratione tcmporis, fed
ratione illorum. Multa hiccongcritde Lugo J.js. defuji.it.^i. dicens
difficilcrn cflc praediclam objcctioncm . 6 Adid, quodadditur, adeftetiamnondiffimilis
difparitas , rummerciumaliarum, v.g.frumenti, vini>ccc variaeftxltima- tio,
unde,&variaefl impolitiouxx, atqueidc6noneftmirumt ficx
varieutecircumllantiarum varieturetiam illarum pr^tium : At pecunix xllimatio ,
ut menfura eft rerum , eadem prorfus fem- pereft: Siergopuflumeroercouncminoris
frumentum,quodcrit futuram, idedeft, quiafrumcntum, quoderitpoftmenfcs, mi-
oorisnuacacflimatur: atpecuniafubdidaconfidcrationc, fivefit diftans,
(ivcprxlcns, (ivefutuTa, (einpcr ell ejufd:ro valoris . Quod fifumatur, utmerx,
quodcft fccundariuro munus pecu- mx,&
veftiaruraliquaexpraedi£liscircumflarttiis,tuocvalebit vcl majoris , vel
minoris, (icutcceterae merces ; Undeab illalucrum, ratione
illarumcircunftantiarum , jufte conquiri potcrit. 7 Colligiturexdidis,
fiTitiusdanspecuniamPctro, v.g.hic, utabeodem, velifuocorrefpondentealibi
recipiat, nofcat, Pe- trum nulUm pecuniam , nullumquecorrefpondentem, leu Pro.
curatoremibihabere, quipoffitipfifacerefolutionem, undepre-
diclafolutiofacienda fit.hic, puu, ioeodemloco, ubi dan cfl pecunu, &quidem
cum lucroejus, quidedit, colligitur , in- quam. eflemeram ufuram,
&carobiumficcum, quUreipfanul- lumeftcambium, fedmerummutuumcumlucro: de
ratiooe e- nimrealiscambiieil, ut fiat realis commutatio intcr pecuniam
przfcntem, &interpecuaiam, quaefiveinfe, fivcinaliquotan- demmodo, virtute,
velaequivalcnter,fitalibi : idquodincafu, dequoloquimur, non , quidauttm fit
ejufmodipecu- S.UL licitum . Ita Mol. <<.404. LelT. U. Mi. Ca jet.^v/r.
iv/r.6\<r 7. Val./.r.deLugo /«d.4. aliique, (1 ve exercca- turidepuuto ex
officio, fiveiprivato, five indiverfa, five in eadcmprovincia, mp.d6$.i.diao.
Ratioeft, quianondiffimiles tituu;uftilucnhicad!unt, quim adfuerunt in
ducunturauterolummatimadlcptem. 1 Prim6, quiainhoccafuCampfor dat tibi niam,
utiieillamalibirccipiat ; Atmcrces f quarum naturam hlcvirtualiter, fcu
aequivalenterfulcipitpecunia) loco abfcntes mimiriszftimantur, quiro prxfcotes
, &qua:cunquebonainre, femperplus valent, quimin (pe. Secuodo,
quiaCampforrelutiexaliolocoin hunclocumrrans- fertpecunUmiatuioblequium,
quamfcilicetpecuniarotibi indi- gentihicfolvat; pecuoiaroautemquaro hic tibi
praeienteroiacit Campforzquivalet , ac fi inde huc tranftuliflct . Terti6,
quiaitem te liberati porunda, leu transferenda cuniainaliumlocum, quodcerteti
transferres. Quart6, quiaidemCampforfubitpericulum, ne tu alibi fol- vas,
veljaltemnoncumuntafacilitate. Quod fialiquando Cam- pforfinelabore,
veiexpenfis, velpcriculo habctalibipecuniam, nonpropterei, hane ibi habcrccaret
fua zftimabiliutc, & con- illacentum digmtatcad mcrccdcm judicioprudentis
proportioruum , modo •>< n»;n< &\dop*T.f*ptrar*.
Quint6,quUratiooeofficii, fiad hocfitaliquisaddiflus, &ra- tionc 1 nd uft
riz , (eu operz, qua femper eft,pro petcntibus paratus, addandum ,
&quaofficinamconducit^lia negotia nou jcrir , alios contraclusnonexercet,
unoverbo, ratione Tacri ceflands , vel damniemergentis,
fuanoiicftcompenfationefraudandus. SextOjidem dic,ratione Allccurationis, qiu
fub fua fidc Campfor nia xquivalcns , mox infri dicemusf .o.jr. 1 .».9. ty M y.
8 Quodfiborjafidedomeam pecuniam hicPctro, puUns , il-
luminlocodiftantihaberecorrefpoodentem, qui ibi lolvat , &
amendeucloiplcnon habeat, undenecftet promiffis, nec fot- vat, noneftmirum,
quod juftcpoflumabip(ohkexigere,quanti
mcainterfuit^ecuniamnonfuiflefoluuroincoloco: noneft, in- quam, mirum,
quiatunccjusiallaxpromiffiofuitmihi caufa u- lisdamni. Notaid
verumeflretuminhocgenerecambii, de quohicloqui- mur, tum dealiis,
fiveperlitteras, fivcad Nundinasj parenira i, ut, fi tu non ftes mihi
promiffis, dcbcas mihi folverc - -jns » & I acrum ccflans . 1 '
r.jiT.i.».ie:.r>t7- C*mf{*ru% t*m C*mp(ni prcfit , cttjmt trit l*tr*m ? t
feu 1 '-r,ItiuscupithabereNeapolicentumaureos v.g. quostamen X habec hic
Panormi : Cajusautemcupitfimiliacentum ha- bere hic Pauormi > qux umen habec
Neapoii . Hi ergo invicem cambiunt, &uterqueobtioex> quodipfiseftutile,
undeunusal- teri xque iamulatur. Ioquiro, cujufoam erit lucrum ex talt cambio?
. x Refpondeo fore illius , qui prxvenitur : & iu Mulin.J 40 j. Cajetan.
dtC.*mi.c.Sj& 7. Sylveft. >'.i >fur. n.+.a.S. ffStc**UMim Girf.
e.H.de ctnrr*S. n. j. Lop. /.2. dt etmtr. (4. aliique apud Bonac. difp. \. 4,
rru.T. 7.5. i.u.z 5. SieaimTitiusad teCajum veniat, utcambias tuumerit lucrum,
fi tu ad Titium , lucrumericTi- Ui, Ratioeft, quia quiprcvcnit,
prxftatalteriobicquium ex (e xftimabile, &peraccidcnseft, utid aiiuude
vertatur in luum commodum .Sicuti ( ait Molinaj fi Petrus v.g, deberet cum
expen- fisequum, quem cooduxit, remitterebincPanormoiMeflanam , & Pajlusindiseretequo,
quoiterfaclurasMriTanamfit, po(Iets, qui prxvenitur cocum , & incegram
pretium locati equi recipere, quiaei, quiprxvenitur,
folviturjuftumilludpretium, quodefl condignum Ulo oblequio ifcexhibito. i Ex Dc
Contraa. Trad- III. De Cambiis . ponitur . Etquidem, fi pro longiorc tempore
dafa efl, majora eront J Ei quoeiemploinfertidem Molioa, quod ficuti, fi Pcutas
lci- ret necefltutem Pauliquzrentisequum, quiillum Meflaiumpor- tirr t, cY
Paulusfciret neceflitatera Petri voleotisreducereequum Meflanam,
poflentlicitefimulconvenire, utvelgratis, velcum
•liquolucroeialterutrapartereduceretur equus, & quomodo-
cunqueconventiointerillosfieret, licitaeflet, quia neutcr tene-
tnrcelebrarecontraclum in alteriut comraodum , led potefl in fuum : pari rmtione
in cafu noflro &c. 4 Quid , G ego indigens pecunia Neapoli , dem illam hic
Pa- normiNummulario, utipfc meo noraioedetadCambium Ter- tio,
quiillamforufleoputhabereKicPanormi: daturuseandem cum legiuroo lucro Neapoli,
poflumnelicitc tuocegoejulmodi lucrum Neapoli acquirere » ubi jam babeo
pecuniam , quam opubam? Refpoadeo , I icite pofle , ut col! igitur ei diciit ,
quia , quod im- mediatecu potes , ii immediate przveniaris , cic quod pote* ,
li cum aliocoovenias, idempotes, G przveniatur, vel quitunctuasviccsgeric
pericula; Nam proptcreituocnon propter mcrara tcmporis lon- ' propter hzc
pencula, & aliquid plus exigct fuz pccunix i De Cambio ad Nundinas, f.L D*
C*mi,» *d NmUmst nbfelmti . * AyT Ercatorescertas quafdaro Nundinas in
aliquibus locis , IVA feu Urbibus inftjtuerunt, utibidebiu folvantur , vel
contrahancur, 6citem,utratiociniareddantur, ccicribantur in libris dati , &
accepti . Solent prziertim in Italia hz Nundinae fie- riquacer, fingulisannis,
ipauointerfedilUntestriummenfium, quodlpatium datur, ut folutiones coromode
eipediri queant . Prirnzdicuncur Nundinx Apparitionis , clccclebrantur circafe-
ftumEpiphaniz. SecundzPaichatis,ioeunteMajo, TertieAu- fafti; eoenimmenfe
fiunt. O urtz omnium Sanctorum , quia paulbpoftejufmodifeftum cclcbrantur. Alicubi,
ut Francofur- ti, biscelebrarihasNundinas< monet Lefliuslocomoi ciundo,
nimiruin circa Pafcha, & circa Septrmbrem, nam propterci Cambiumad has
Nundinas vocaturiLeflioFarancofurtenfe.Curo autemCambia dicuntur fieriad
Prirnas, veladSecondas, vel ad Tertias, veladQuarusNundinas, fenfusefl, qu6d
folutio pe- cunizUciendaeftpofttres, velpolHei, vcl poft novem , vel poft
duodecim menfes. a Quid, fidenturpecunizhic, ut in eo loco fiat earum folu-
tio, ubi Nundinznoncelebrantur? Refpondco. Tunc conftituuntur quidam termini ,
& iu dici- turpecuniadari, cVaccipi ad Primos, vel Secundos, vel Ter- tios,
vel Quartos terminos, ideft poft trcs, (ei, novem, vel duodecimmenfes. Immo,
quandononeftmagnalocorumdiftan- tia, ut horummenfiumfpatiumneceisariumnon fit,
adferendas LitterasCambii, conftituunturalii brcviores termini , pro folu-
tionibusfaciendis: EtquidcmfrpiHime conllituitur terminus ,
quijudicaturfufRcicnsadhujufmodi Litterasperfercodas , inci- gitudioem , ied ,
noninjulleCamplor. Quod (i i* habcat pignus Campiario, quod certc Potcft habcre
, quia qu poieltcumomoiluacauteia, cclccuriutc, tuncooni riculi titulus,
fedalii. 8 Tcrtiustituluseft.quiaduminterimeipedauirfolutio, plu- res pollcot
cfle , quipeterenx Cambium, cc pauciores, qui da~ rent. Ciim igiturexmajorenumcro
pctcntium, & minore nu- mcrodantium crefcatmerciutn pretium, crclcct etiam
in cafu noftro. Lctt. l.t. u.}6. 9 Quartuscittrajcclioadlualis, vet, ut
hiccommuniter eft ■ traieilio virtualis pecuuizex uno ioalium locum .
Nequedicas ibt nonadellepecuniam, necillucillamtraiici, fedfoluraefle tran-
uaiunemlyographarumdati, ccacccpti,neid( inquam)dicas ,
namipfilyngraphacontincnscreditumdcpecunia, ranti, vel fcre> Unti zltimatur,
quanti ipU pecunia , nam propccreicjuimodi fyn- graphzcrediucootinentcsappcllanturiclcfuntpecuniavirtutccic
equivalcnter. 10 Quintus titulut eft, quiainloco, ubifitdiUa folutio >
le> cundummajorem, velminorempecunizcopiam, major.velmi- nor eft ejus
zllimatio . n Sexttutitulusclt , quiacommunitcrinillisloci$,ubifacien- daefl folutio,
adcttuxavalorispccuniz communitcr rccepca in illisNundinis, velin illoforo, quz
fic i Mercacoribus , omnibtu circunllantiiseipenlis, vclcerteipionegotiantium
uiu compro- batur. Namindecvenit, ut pro varicute circunltantiarum ali-
quandomajus, aliquandominus lucrum habratur ei Cambiis ■ Cum igiturctiam pri
vatoliceat lervare rei pretium , quod in com- muniforocurrit,
poteritquilquclecundumhocpretium acquire- relucrum, utetiamluprinouvimus. ix
Septimusduciturabexpeniis, quasCampforficit , condu- ccndo, velhabcndoaJibiluumcorrclpondcntcm,
cui commitut liuerasCambii. Ctnduuiui tUhibtiUi m Cambit ,n NmUiaii .
Jaroverbconditionesdcbenteflcfequcntcs, putaomninotres , tumprolocis,
ubinonadeltBuilaPii V. moxcitanda, tumprolo- cis,ubiadeft:noUntenimid,
quodeftdcjurcnaturz. Aliz vc- id ues pro locis , ubi illa tbrte reccpta eft .
d,n vitinti, vtl fcH mtnftm, &t. i rtttftitnt biritmUtitr* fint ftlutit. %
Jamver6, (i folutio fiat realiter, enumerau in Nundinis pecunia, certc vd nihil
, vcl vixdifferttunccambium i cambio perLitterasdequoegimus/ii<' pruri.
Sedquia indiclis Nundinit (olutiotranligi
fineullanumcraupccuniafolct,datisnimirumun- tummodo,
ccacceptislyiigraphis.idedpeculiaresindeemergunt difticultates, quzpropriam,
atque folemnem hJc habent difpu- tationem . 4 Huncantcmmodumcambiandi, <i
nihtl aliudaddatur, vo- camusabfolutccambium ad Nundinas: (icnimcveniat,
utinlo- code»inatoadcambium, ita fiat (olutio, uc neceflefit, addere
aliudRecambium, tuncvocatur Cambiumcum Rceambio , (eu cambiumcum recurla. dc
quoinn./V? namounc foliim ftatucre dcbcmus,
anhoccambiumabfoluteadNundinaHicitumGt . Ec quidcmlicitumefletum mercatoribus,
tum aliisprivatis, mod6 adlintquzdamronditioncs, jam communis ell opinio. lu
Lclf. l.xx.i^.diti.b. Navarr.»»/iimmjr.i j.m.^oo aliiqueapud de Lugo 4>.;8.
it luU.ra* irii >. Ratioell, quiaaliquibu^conditiombus, quasmoxaftercmus,
adhibitis, nonapparet, ubifitinjuftitia, & ex alia parte adfunt jufti
tituli , undc acquiratur lucrum . 5 Duoigiturfunteiplicanda . Primo,
hijuftitituli , quorum certealiquicoinciduntcumallatisin p.prtxtd. Secund6,
illzconditioncs, quarumitemnonpaucz inGnuate fupcrius(unt, iunttamcn hicinluo
proprioloco, clariutis gra- tia, brevitcrrcpctcodz. Tkmli jmnifitMHttt lutrnm
Cnmkii *d Nundbutt. 6 PrimusTitulus eft, quiaCamplor carebit pccunia, quam tibi
ipfetradit, pofttres, velplures menlcs, unde privabitur ,
etijiniuionfitmercator, opportuniute, &liberute aliqaid lu- crandi cum illa
pecunia i te reddenda ,*peraliasforte negotiationes fefeofferentes. 7
SecunJuscftpericulum,caipecuniatibiiCampfore<latt c«- trtt rx Jnrt Ntturt.
IJ PrimaconditioeinotantibusJusNaturzeft.titnon exiga .
turplus.velininusrationcloliustenipuris, ut mnJodidum eft. Veiumquiidiciumeft,
ctiiniizpclucruinCitnbiinon IbJereu- xan, tCuuluriMriijultisue^otutoribmcxfolo
tLmpore, led et circunitaniiuillisadncxis, utibidenividnnus, idco hzc condi-
tioapud bonus negotiatorcsdccllcnunquani lolct. 14 S.-cun.-ia,
utreiplilitterzdcuuoinaliutnJocum tranfmit- tantur,quarumvirtutenat
vcrclulut.opccuniz, quzrcccptafuit inaiioloco. Tibi V.G.hic Pinormidedit
Campibr pecuniamad carabium pro Neapoli,debe», vcl tu, vd aliquis Procurator
cuo no- minc iaccrefolutiuncm pccuniz Neapoli . Si er^o non fiat ibi folu- tio,
licctlitterzillzmilizfucrint, umencum redeant finelb- lutioneibidcmtaCia, inanesrcdibunt
, cV ficrz, atqueadoNcum UluraCamploi cnget iucrumCainbii, quij Ombium nunquam
complctum futt i uti cruiniiifiinililuprdmonuimus. 15
Tertiaconditioinaxiincnutanda, &l circa quam lunt diffi- culutesinnumcrz,
quzmatcriam liancdeCamb>iscelebrcm, 6c latiszutcnoltracxagiutainrcddidcrunt,
elt, utCampiorlcut , vclrationabiliicrextitimet, Camplarium haberein loco, ubi
rie- ri debet iolutio , pecuniam, livenumcratam ,liveincrcdito,que/
eftpecuniazquivaiciis, habcre, iuquam,falccmapudfuumPro- curatorem , vel Amicum
, i quo vcl muiuam , vel ad novum Cara- biumdi£)us CampUnus accipiat.
Ratioconvinccns, in Cambi» dcbcrccftchaiiccoiiditionem , elt manifclla, quia
cambium vel eit permut 1 tio pccun iz przlcntis cum abfcn te, vcl emptio pecun
ie ablentispretiopccunizprzleiitis, vclqaidfimile, utfupri dixi- mus.
SiergoCamplorexiftimet, Camoiarium nec hibcre pecu- niaminfe, ncc incredito,
nihilipie Campfor permuubit, vel emet; ergoeritvclclaraUiura, vel clarum
furtum, fi aliquod lucrumCampforfumatexpcrmutationc, velerapcione, quenul-
laelt. LcgeLelliuina 61. 16 Illudapprobavimusfupri : SipoftquamCampfor bona
fi.Je deditadcambiuminlocum aliqucm, puuns Camplarium habe- re,
velhabcrcpofleibipecuniam. deprehendac, fea Camplario efledcceptum,
quianullamibiis nabcc, nec habere puteft pecu- niam,
approbavimus,inquam,cuncjultcpoftc abipfo Campiario recipiineodcmloco,
quodcdit, iolutiunem fui lucri, immb Oc omneintercfle, quoj (ortciple Cimplor
cfl paflus. Ratio cft , quiattfnccamplariustcneturex fraude, qua finxit habere
pccu- niamin illoloco, undc CamplbrdcrepttK fuit. Hanc dottrinam
probabiliflimam ptiut Ronac J.j.*Vr«n/M^.if.|.*.±4. licet ipfcia
aliquorcfragetur. Vcrumfifine palliata Iraudc proccdatur, eam ccrtiilimam,
n:dumprobabihflimam , puto. 1 7 Sitteautem hictantifpcr, Amice Lcdor . Ex hac
veranoftra conccilione fcedc labi folcnt aliiui, duro ex bacdocirina
putant^ie iuftefcmptfr, exi-ere
poflcdiclumeambiilucrum, quii nimirum oplarius, ideftille,
quirecipichicpecuniamlolvendtixi abip- loinalioloco, noneftinventusindittoloco,
vjj. Neapoli habere pecuniam; neciterohat>erecorrefpondentero,quifolvat,imm6
, &aliquandoinvencuseft> ncliccerasquidcmilluc mififle : labiin-
quamfolenc, quia nonadvertuntad ulum, quo ejufmodi cambia
nerifrequencerconlucvere, campfariusenim,&campforconve- niunt, ut curam
inreniendi in locodiflanci pecuniam nomine camplarii,
&inveniendicorreIpondentcm, & cztera necelTaria ad verumcambium,
futcipiaccamplor. Si ergo haec deficiunt , culpacampforisdeficiunC, non
verbculpacamplarii. Quarccam- pfariusnoneftcondcmnandusad folvendum lucrum
ceilans , & damnumeampforiemergens, cujusdamninonfuiccaufa campia- rius,
Ctmdrtitntt tret nquifitt m Ph V", iS
Progrediamurjamadaliascondicionescrcs requifiusi Bul- laPii V.quasincipit: Pn
SajlrmPmfltrmti: quamtamen LvlliuW.i. i.^\.iub.<).fi*t , putat , aut paucis
in iocis cfle reccptam , aut cer- tenulquam» quoad conditiones,
quzdeJureNacurznonfunt , nt in fimili lupri imtr. dtctmfx. j.».j.r>
f.o.y.a.».^. Unquam proba- bile, dictuminobiseft. 19 Primaconditioeft, ucnonfiatpattumabiniciodecerco
in- terefie, etiaraincalu, quonon fieret folutio teroporc pr.rrixo . Ccrt6,
inquic.nonergoPius prohibet padium de lucroincertofol- quendo,
quodpofteideprehendctur dandumcx incerefle, quod pafluseltcampforex
nonlolutocambio. Imm6aliquidicunt, non lolum, ubinoneftrecepu, Jcd etiam ubicll
recepu dicU Bulla Pii , poflie fieri pactum dedeterminato lucro ad arbitrium
pruden- ti$(videomnin6infri § 7.».i).r> >4.)curaBullafolumprohibeat,
fieriadarbitriumcamplbris» quiamorelucriallcdluserrarepoflec Etcerte,
quandocamplorcaretexperientia, vclrcbusfuis nimis inhiat , de JureNaturzcft ,
utciusarbitrioncquaquamftetur. 20 Sccunda, utnonpoffintfiericambia, nili
proprirais , feu proximis Nundinis, ubiNundinz cclebrantur, vel pro primis
Terminis f utmoxn.ix.clariusexplicabo^ ubiNundinac non ha- bencur. Id autem
prohibecur , quando ratione magis diftancis tcrminiaugeturlucrumcambii: nam, fi
nonaugeatur, &tamen kmgiustcmpusprofacieodafolutione concedatur, certc
gratiarn camplariofaeeretcampfor. 1 1 Quod fi quis (ut notat Leflius U . ».»7.
) plus exigeret , dando adfecundasNundinas,quimdandoadprimas,exigcret,inquam ,
plusnonrationcipfiusmcri longiorisrcmporis, fed rarione veri incerefle, quod
tunc pateretur, noncfletad reilitutioncm con- demnandus etiam in locis, ubi
recepta eft Pii V. Bulla, ialtcm antc fententiamjudicis, quiaobverum titulum in
confcientia tunc «xigit: namfiexigeretrationcfoliusccmporis, etiamdejure Na-
turaeeflet rondemnandus , utdiclum eft in fuperioribus izpe. zz
Tcrtiadeniquccft, utinterminisfolutioniprzfigcndis,ha-
beacurraciolonginquitatis, & vicinitatislocorum , inquibusfo-
lutiocftfacienda, utfcilicetpluspoflitlucraricaraplor, fidebeat numerare
pecuniaminlocomagisdiftanti, quim in locodiftanci minus. Ubivides,
hicnonagideNundinis, quz (emperfixxin fuislocitfunt,
nififorCecangacurdifficulus, quzponeturmox». hq. fed agiturdealiis locis.ubi
non funt Nundinz ; fi enim cambias hlcPanormi, utfiatfolutioMeflanz, ad
quamMeflanamurbem pervcniripotefttemporequinquedierum; v.g. cur ponistermi- numlolvendipoftduosmenlcs,
& vis acquirere illud lucrum, quodacquireresinNundinis,
quzfuntlongediftantes, ieuquod acquircrctille, quifubitpcriculaduorum
menfium,expenufque facit, quzlblentfieri, quandotransfcrturpecunia in locumma-
gisdiftantemicinere, v.g.dictorumduorum menlium/ Idcerte, etiamdejurenaturz,
vetitumcft. Quodfilucrum in hoc cafu nonaugeas, tuncnoncritillicitura, imm6
gratiam facies cam- pfariomodo ditto»». frutd. Przterei , nec item erit
ilticitura, ut ■vultBonac. itccmr.i. \.«.%.n. 1 vellclucrum , quodlblet haberi
inNundinis, filocuslblutioniseftxqucdiftans i Nundinis , &
credaturprobabilicerinloco, ubifolutio Gcucienda , zqualitcr valerepccuniam ,
acvalecinNundinis. 1) Inquires .Campforcsftaiuereconfueverunt,lucram ex cam-
bioe6majus eflc folvendum, quo longius eft teropus , ad quod cambiumdatur,
etiam inordinead primasipCis Nundinas, ut ,
fiprimomcnledentpeeuniamadcambiumfolvcndum inproximis primisNundinis, pluslucri
exigant, quimfident fecundo, vel tcrtiomenfe: idnelicitumeft? 14 Refpondco. Nonpauci,utLop./.a.«V«»/r.».i
i.Rodr.i.». /trm»iar.i07j».6.aliiquep'JUntefteillicitum, quiafichabccur ra-
ciobrevioris, & longiorisccmporis, quod propriumcii Ulurx.
ScitAo\.d.^o^.Le(i.U.d.6.& dnk.i 1 . Cajet. dtcmmd. r.7. Philiar. /.
j.f.14. i«* alnquecum magna prubabilitaceajunceflelicitum , quiain
longtoreccmporemajorafuncpericula, diacius camplbres privanturluapecunia, qua
negociari poflenc , & lucrari ,cV inajor eflnumerus, quificpetuntadcambia ,
undepretiumcrefcit , ut infimilidictumeftfupri, non igiturfolumntionemeritemporis,
CCC.EtquidemcumilludfiCDTeciumjufturarerura, quodbona fi- de Perici ftacuanc ,
prxlert im confuetadine fic lcita,r iAeb non funt przdicli campiorcscondcmnandi
. *I Inquires iteruro.Diclum efl» utcambium hocfitlic:cum , oporcerc, ucillztrcs
condiciones concurranc, quas diximas i »«!■.!}. Quomodoiiitur, fegeret Vidua,
vel Horao non multc litteraturz, quihasnondifcernit, & folumdataltcn "
fuam ad Cambium / z6 Refpondeo. Hrcpraxis, quzmaxime hlceft cc ceflaria,
explicabitur infcriusy.5.».6.6'»«nv»»>.7. fi.IL Dt Cmmbit tum 1 T)Raxis
huiusCambii (quod Bifuncinum, vel Placentinum 1 apudLcflium W.».r*».a \Jmrn. $9
appellacur) noftrozvo frcquentillima.hujufmodieft. Ticiuscaroplbr hic Panormi,
v. g. dacCamcencum aureos lblvendos ab eodem Cajo iit proxi- misNundinis
Placenciz cclcbraudis, vcl in aliquolcaliz, vei Siciliz loco. Quoniam ver6
Cajus nemincm habec Placcnciz, vel inillisaliislocis, quicjusnomimelolvac,
quodipfcCajusdebet : idcoTitiusoffcrteidem Cajo fuum correfpondentem , nomine t
v.g. Sejum, relidentem in illislocis. Offcrt, inquam, ut , fi-
cuticftcorreipondensTitiicumomnipotcftate ipfi Sejoconcefla abeodemTitio, ita
in hocnegotio, ut Cc etiam correfpondens Caii, &folvaccambium, idefldiclos
cencum aureos cum lucro ibiapudMercatores, (euapudforum decerni folico :
Sicautem hoc lucrum nunc v.g. aurcorumquinque. Accepca oblatione (
(cribicadSejumTicius, nomineucriofque, puta ejufdem Titii, ckdictidii, ut
fcilicccSeius acccptct creditumTitii, cc debi- tumCaii, ccutcorrelpondcns
jamCaiifolvat carabium, cjulque lucrum, idelt ceutum, & quinqueaureos,
&utcorrefpondcns Titiieosaureosrecipiac, & fic extinguatur eambium.
Sedquia Sejus, utcorrefpondcnsCaiipecuniam nonhabet. ideiinfeidetn Sejus,
utcorrefpondensTitii, feuTitiiiiomiocorTcrt, &datil- laro pccuniaro fibi
eidem, ut corrcfpoodenti, feu Procuratori prcdicliCaii, dat, inquam, ad cambium
( quod certe crit (e* cundumCambium, fcu, utloquimur,Recambium; folvendum
iCaioPanorroi. Cum acceptaergohacpecunia Sems ut corref- pondcnsCaii,
extinguit, lculblvit, ut diilum cft, przdiclum cambiumpriraumPanormicclebratum,
iuucnihil omnin6 am- pliusdebeac, prodicloprimocambioCajus. Leg; Leflium , qui
rectenouc, lidiausSejusfugeret, veUecoqueret , camplorcn»
TitiumnonpolTeagcrenomincfuocontracampUrium Cajum; is eniin Cams jam folvit
cambium ipfi camptoriTicio. a Quoniamvcr6diftum(ecundum carabium parere fuum
lu- crumdebet, quoderit, v.g.aliorumquinaucaureorum, quilol-
vcndierunciCajoPanormi, idedCajusdcbcbicPaiiormi lolvere Titioccntum, &
decem aureos , ideftcencum expnmocapitj.t ,
quinqueexlucropriinicambiiexcinctiPlacencizcuropecunia ha-
biuiProcuracoreTicii, &quinqueexlucrocambu extingucndi Panormi ab codcm
Cajo . J Supponoadjulticiam fecundicambii , Cajum, fe ejus Pro-
curatoremooncogiaddiclum fccundum cambium ; poflec emm Cajus,
feuejusPricuratorexcinguereprMnumcambium pecunia
przlentifincnccclfitacelumendirecambiura, vel cercc poftet fu- mere Recambium
ab alio , quim i correlpondence Ticii . 4 Solccaucem occurrcre , utCajus , ne
Panormi auidem , prom- pumeamlummamhabcac, quamdebecTicio, underurluscoum illam
eandem fumraam, ar, li irerum illam accepiflct i Titio ad cambium, fc obligat
(olvere cumfuo lucro iccrum Placen- tix, vel alibi, ubi rurfus fiet, quod modb
»«a*.r. diximus , & fic continuancur pcr mulcos aliquandoannoscambia,
&re- cambia, donccrcipfa, &numeraupecunia Cocum capiulc cum
omnibuslucrisintercurrencibusfolvac TicioCajus: nam propce- rea Mercatores hoc
appellant etiam cambium cum Recurfa, recurrit enim, unde inceperac. Ec adverte
perrnaxime totum boc negotium , prxter primam tradicionem illorum cencum
aureorum Cajo i Ticio numeraco dacorum , & przcer ulti- mam hanc
folutionem, quam numeratam dcnique fieri oporce- bit, traflari, & expcdiri
per Iblas fyngnphas, feu per acce- putiones, &dationes crediti, &
debici, quz in libris daci , & accepci lcribancur., j Quzrccis,
quihancquzftionem incrofpicerc cupit. Quan- doSeius extinguit primum cambium
Placcntiz, quod nam ell prias? QuodSejus, utcorrcfpondensCaiifolvat dicla
ccntum , & quinquefibiipfi, utvicemTitiiteneotii anquodidera Sejus,
utcorrelpondensejufdcmTitii , declummam illam fibi, ut cor- rcfpondenciejufdem
Caii ad novum carabium finiendum poftei Panormi? Breviterquodnarocft prius,
excinctio primi cambii , an inflitutiofccundi? 6 Rcfbondeo,cert4 in praxi ( uc
puco ) ne i pcricis quidcm Mer- ratoribus idadvertitur : Ipfienim loltlm in
libris ratiociniorum fcribuotrationemdaci, &accepti, idque eciam in eadem
hora . nedicamin eodem cemporis morocnco. Cxtetiim quid prius,q-.iid
po(t>~rius nobisTheologisrelinquunt conlidcrandum , nam ipli pro
ronfcientiafacis habenc, li intelligant, fe meliori modo, ( quo
licitepoftuntjiblvereprimumcarobium , &inftituerefecundum 1 Theologi autem
non pauci , vcl dc hoc valdc implicite loquuntur, vclcertipociusid lupponunt, quim
declannt . Nos ergo pro no- ftraviriliparteficdifcurramus . 7 Puco, polle
utcunque dici,quod fit prius folutio primi cambii , 1 Digitized by Google 1 2o8
Lib. IX. De Contract. Tracfr, III. De Cambiis. qaimmllitutiofeaindi ,
fedcxpcditiusdici, quodfitprior infti- r.mofecundi cambii , quim primicambii
foiutio.- qui certe po- fteriormodiu, quimfaveat juAificationicambii, ex infri
diccn- discurecolligctur. 8 Prius igitur lolvetur Cambium primum , quim
inftituatur fc- cundum , G Sejus , correlpondcns Titii per adtum fuz voluntatis
, verbo, velfcriptoollenfumhabcat, quafi per acceptiUtionem , profolutis,
illoscentum, &quinqueaureosdcbitos i Cajo: fic enimjam nihil amplius
debcbit Cajus pro primo cambio, quia jameitilliremiflum i potenteillud
remittere, nempeiScjo qui touTitiipotcftatcgaudet. Eflo deinde, quodCajus, (eu
Sejus nomineCaii, quitalemremiflionemacceptavit, velit illam velu-
tiexgratitudineretrodonare, & inftitucrc fccundum cambium
adilUmtotampccuniamfolvcndam. luvidctur diicurrcre NaU dus, infnmm* V.Cnmbinm
num.A^. o Contra. Pofteriusfinicturcambiumprimum, &priiisinfti-
tueturfeeundumcambium, fiSejus, quiacccptavitcreditumTi- tii,
&debituraCaii, nunc , ut correfpondens Caii , accipiatcen- tumillosquinque
aurcos, ad recambium Panormi cum fuo lu- crololvendum, accipiat, inquam, i
feipfo, uc correfpondcnte Titii, &cumillis ficacccptisextinguat cambiuro
primum : Ec- cequomodoantecedit recambium, namcum hac fumma habita
perdidiumrccambium , ipfe, utcorrefpoudensCaii , iolvit pri- mumcambijm li bi
ipii , ut correfpondenti Titii. Hunc modum nosinftnuavimus nnm.x.
cundemq,ucinGnuat Leffius A>r.f//.i,.i<5i. in iis verbis . Snffieit ,
*ned C*mpf*rini feffit htbtrt Cerrtfpendm. ttm, <jni /:■/
t*,fttnni*idttmntntt vtl md Cnmbium . Eundcm mo- dum fupponitdeLugo, de Juji.
d.:i. n*m.fi {.86.K7.cy 94. V.Steun- Je<jni*t eundemqueinnuere
vidcnturaliiTheologi, & meritd nara prior modus luas habit difliculiat.es ,
quas infri /f.a, *.i t. bre- vitcrafFcremus. $.in. *» h« c*mbium cum Rtenmbi*
licttnm fit ? r /^VUamvismulti(utMolin«*.409.Sot.Coninch.apuddeLugo, ^Cj-t-
«m»-77- Mcrcnd. apud Dianam;.9. ir.S.rtfd.kj. ) dicant , efleillicitum. Multi
tamen , ut Navarr. Ctn, . ; r. d,urur\ ».$. referens iulenfifle virum qucndam
Dodifs.Socict. Jefu , Bo- t»nf\g.c*p.-j.dec*mHii*u.7. Si V.Cambinm. Diana p*r.
j'. tr,gm ref, 1.& P-9-tr.tjrtf.67 .Ltft.lm.x.t*r.xl. n*m.6l . de Lugo
t.e.dc fatis probabilitcr ( quoscgolequor ) licitumeftc, docentcumcxplica-
tionedandamox*!.^. Probatur, quia, G Cajus camplarius habe- rctPUcentizaliquemamicuro,
quiibifolveretcambium contra- dtumPanormi, cflet juftumcambium, utfupravidimus
; ergoc- tiamfifolvatProcurator, feu corrdpondensejufdcm Caii. Cer- tc 1 fi
Cajus , & Titius ipfi iidem fe Placentiamconferrent , poflent
ibiperlcipfostotumhocnegotiumliciteablolvcre: quis enim id ncgarcpoteft?
cumergoid, quod per fc iptum quis facerepo- tett, poflit pcr legitimum
Procuratorcm, poterunt Titius, & Cajus in cafu noftro, perSejum
Procuratorcm utriufque, idcm cflicere, namquod idcmGtProcuratorCaii, &Titii,
non vitiat contradtum, cum fzpiffimi idem poflit fuftinere vices duorum in
contraflibus, & idempoflit efte Procurator multorum, nec duorumdumtaxat :
Sirutiautcm, fiprzdiclusScjuscflct Procu- ratorPetti, &Antonii ,
poflctadmandatumhorumcVreripcre & folvere pecun iam aliquotitulo,
videlicetcxCcnfu, altcri cx hisdcbiwm, & tuncrcaliter ficret vera folutio,
quamvis non numerareturpecunia, lcdiolumtransferunturdcbitum, & crc-
dituminlibrisdati, dkacccpti, utltaliccdicimus .- P*jf*r U t*r. titt: itaincafu
noftro, &c. 1 Nonigiturfolutioefttifla, utputant Adverfarii, fcd vera,&
rcalis, undc cVcambiumeritreale, &nonfi<3um. Nec fnlutio
cumlucroCambiifacliPanormifolviturincodem loco, idcft Pa- normi,
quodelTetulura, led Placentiz.ubifiniturprimumcam- bium, & parimodo
Recambiumfadtum Placentiz non (olvitur Placentiz, ubiinftitutumeft, fcd
Panormi* $. Necobftac, qu6diohoc cambio, cujus natura, ex meliori opinione,
aflimilatur contracJuiemptionis, & venditionis, ni- hiladfit, quodcmatur,
quia dcbcretemipccuniaabfens, ideft , quzfit Placentiz, ut dicluin efl fupra,
atibinulla pecunia efl Caii, fed foliim inCo.lice, &librorationum
transferunt credi- ta, &debita; non obltat hquam , nam falfum eft, quod non
adlitaliquomodopecunia ;ipla; cnim litterar, feu chirogrjpha , ieulibri,
quicontinentcrcdita, tanti, plusmiiiusvaient,quan- tiipia pecunia numerata, nam
propterei poteft dici, ibi adellc pecuniam, fed vcr6 virtualem ,
feuqualitatem,&qusrfurricieu- tiflima lit ad veram folutionem tacicndam . *
Nec itcmobftat, quod campfariusvideturobligari, fumcrc
profuocorrefpoiidenteiJlum ipfum hominem, quieftcorrcfpon- denscampforis , non
inquam.obflat propterduas rationes . Primd , quiaad hocnoncogiturcampfarius, ut
notavimus fupri, immd addo , fic campfario tieri Bencticium , dum prompte ipfi
ortcrtur i campforecorrelpondcnsinloco, ubicamplarius difficillimeillum
inveniret. Ita Lcffius/^.n.a. Sccund A , quia etiam fi cogeretur, illi non
fieret injuria ;quilibct enimcitDominus,&arbitcrfuatrei, quilibet habet
Jusapponen- diconditiones,quasvult, dummodononfitcor.tra naturam con-
trad}us,qucro cclcbrat, ut certc h*c non cft, & dummodo, G coadi.
tioaddataliquodonus, illudcompcnfctur, utfani in !:oc cifude quoloquimur,
compenlatur, namaudio, defaClofcmperaliquid diminuidepre:iodebitocampfori,
fcilicetodtavamquandaro par- tem, quampartcm ociavam libenterrainuitcainpfor,
quia fuae utiliuticedit.quandocamplariifeobligentadfumendumcundcra
corrclpondentem , qui ell campforis . j Qua:reshacoccafione,Prim6.
QuintaMercesdaturhiscor- refpoiideotibus, fcu Procuratoribus pro labore, &
induft ria , quarn adhibcntineambiandoaJiorumnomioe, &in fcribenio, nume-
rando, mittendolittcras, &c. Rcfpundeo, tpuddeLugod.ti.deTaft.nnm.yt. lego
, in fin- gulis Nundinis folcre dari tertiam partem aurci pro fingulis cente-
nariis, quam Provifionem vocari , iupradiximus, quod fereco- inciditcumdiao
Leflii/^.n.ja aflerentisfoleredari bino», vd ternosaurcosin fingulos
Millcnarios . 6 Quarresfecund6. Quaenamefl utilitas, quae nafcitur cara-
pfuriexeo, quod camplarius acceptct pro fuo corrcfpondente cundem,
quieftcamploris ? Rclpondeo. Primautiliuseft, ut fuoamico, (cu correfpoo-
dentiaccrefcaatfalaria, fcu penGooescx hisnovis negotiis , que illc fufcipitin
gratiam camplariorum . Secundautilius eft, quia deinde invicem, quid fimile
cotn- mittet forte correfpondcns Placcntinu 1 huic Mcrcatori Panor- mitano ,
& iu hic Panorraitanus lucrabitur luas fimiles pro- vifioncs.
Terciautiliusell, utillecorrefpondens habeatmulta credit» exRecambiis,
perquzmultisforccdebitisMcrcatoris Panormi. uni (atisfacerepoflit . Quarta,
nealii, quicampforisfamiliares non funt, cognofcanc
rationemncgotiorumipGuscamploris, quodper maximi cavent prudentcsMercatores.
Quinu, nefeeamplor exponat periculo decoquendi , fi non
tutumhabeatcorrcfpondcntem, iicutitutumco^nofcitfuum . IV* Sj>*ndtqnidtm
tribut medii Ctmbinm cum Rte*. ttUhr*ri petefi , *ppreb*tnr primm , <^
fecnnint , fed rtpreb*iM ttttwt. 1 A SfcroPrim6, licitum eflc Cambium cum
Recambio, 6 I\ fupponas, przdidlumProcuratorcmSejum habere pecu- niam propriam
» velcrcdita propria, vel habere apud fc pecu- niamTitii Campforis, vel credita
alia cxigibilia ejjldem Titii (alia, inquam , przter didtumCrcdicum ex
primoCambio , nam , quando non adcll , nifi hoccrcditum,dicetur mox
n.V>de'|uibas Sejusdifponere poflct fquzfunt pecunise virtuales, & idsm
Seius dctCajo,leulibiipfi, utcorrcfpondentieiufdemCui to'um illud pccuniar,
quod neceflarium eft adextinguendum primum cam- bium, det, inquam, vel mutuo,
velad novum cambium ; (eu quoJidcmnunceft, ad Rccambium Panormi folvendum ; qua
Eccuniaactuali, velvircuali, ideft Creditoperdiclum Recam- ium,velMutuum,
habito, folvatCijus, fcuextinguatprimum cambium , foluturus Recambium , lcu
Mutuum , poftea Panormi . Aflcro,inquam,huncmodumcambiandiel1elicitum Ratiocft
, quiatuncjam habetCajus, fcuScjus, utC-iicorrelpond.-n« ,pe- cuniaro,
fiveadlualero, fivexquivalentem , leuvirtualem (ulia enim, utfarpediximus,
funtcrediuillaexigibilia ) qtiaipt o fol- vitprimumcambium. Quoniam
autemprimuro cambium roodo didtololutum, jultumcll, lequitur, quod etiam fit
juftuinRc- cambium, ideft cambium fecundum, quod folvetur polK-a Pa- normi.
&etiamlint juftaomniaRccambia, quar modo fupradi-
clofiiiefraudecontinuahuntur, quiaealdemcomlitiones prorluc harccontinuata
Rccarobiahabent, quzhabctprimum c jm.-iiwi, utlupponimus. ... » Aflcrolccundo,
efleetiam , immimulto maiis licitum, fi fupponascamplarium, idel) Cajum, habere
Amicum nomine : v.g. Antonium , Placentiz , qui Anconius ciim habeat, undc
folvat, litterasproipfoCajoacceptet, &folvac. RatiqeftcJara, namquipcr
Amicumlolvit, fatis dicitur folverc pcrfeipfum : Atqueidcmerit, fiad
Antoniumnonfcribat Cajns , fed lcribat TitiusCampfordicens, utfubfua fide
Antonius acceptet , (bi- vatquecambiumSejocorrefpondentiipGusTitii. Ratioeft,
quia pari modotunefolvitCajusper alium, id quod cft pcrinde» ac pcr
f<"iplum folvat. a HTcduodidlaiamfuncztatenoftra, vel fatisccrta,vel
facis probabilia, ' quamvisiciam, notnuilos ciutos 9 . \ mcd n 1 . mor-
dicuspriorididlocontradixiflc undcfequitur, utcambia,& Re- cambiaufurpaualtcroexhismodisdidtisJi.i.O"*
iultc, & licite apudbonosncgotiatorescxerceri polfint. Ita
DD.citatirf.^./ra- tedtnt. ».1. Jamver6, maximadifficultaseft : Anfitetiam
licitus tertiu* alius modus. QuandoicilicetprzdidlusSejuscorrcfpondensutri-
que, fcilicetCaii, &Titii, nihilaliud habeat, niGiplumcrcdi» tum Titii
contra Cajtim ? 4 HccdifficultascoIiftitineo.AntuncCajopoflitSejus vcndere, vel
mutuatc , vcl adcambium (olvcndum Panormi,darei!ludcrc- ditum , quodcertcetiam,
& iplum eft pccunia virtualis , ficuti cce- tcra aJU crcdita , qua
virttulis pecunia habiu , vel per emptionem » velpcrrccambium,
velquocunquefimiliundeniraodo i Cajo , Digitized by Google Caput V. §. V. 209
idcm Cajus ; Icu Seju$ » ut Caii correfpondens » fol vat primum cam- bium,
illudqueextinguat, ficutimodd».». extinguereidemcam- biumpotuitSejus,rautuando,
veldandoipGCajoadrccambium , crediu, quar erantaliaab hoccredito pnmicambii,
quod tunc primbfolvendum, feucxtinguendum eftPlaccntix. 5 Etquidemaliqui,
quosnon nominatdeLugo, 4.i2J*fuft.a. oa.aff.rmant licite pofle;Primb,quia etiam
illud creditum eft pretio «•(iimabilc. Quarclicuti illudpoflet vendi ,mutuari
,dariadcam- biumaliis, (icpoterii Cajo, feu ejus Procuratori 1 quo habito ,
quafihabiupccunia, potcritCajusprimumcambiumlblvere. 6 Sccundb, quiaScjusProcuratorTitii
, pofitoqubd infuapo- teflatcefthoccreditum, dcquo difponere poteft, jam habet
fi- dem, quatantundemabalioTertio mutuaripoftct : crgojam cft potcnsdare
Cajopecuniam , qux non fit ipfummet creditum , quampotentiam fatiscflead juftificaodura
hoc cambium, docet JLx*ll./.2..<"-* »- . __ 7 Verum iplede Lugo U. cum
quo fentio , & Patrcs Sacrar Con- {■regationUapudeundcm, noluntidtanquam
licitum admittere . Ratio potiflima brevitereft, quia, quamvis cjufmodi
creditum contraCaiumpoflitaliisvcndi, veldariad cambium; nontamcn
potcflipfiCajodebitori , feu , quod nunc idcm cft , przdictoScjo,
quicflcorrelpondensdictiCaiidebitoris. Idautcm probatur faci- lc namex
hacdonationc» feu venditioneconfurgeretinCajo Jus Jullitixadfeipfum, quodeftimpoflibilc,
ciim Juftitia eflentiali- terfitadalterum: Scquela probatur , quiaficCajus
emeretcrcdi- tumcontraleipfum; emerctenim Jusexigendi illampecuniam i feipto:
erEoconfurgerctJusJuftitiz contrale. 8 Quodlidicas, emere ejufmodi creditum,
mhilaluid eflc , nifi ipiTCaioremlttidebitum, fanetuncaliud fortiusargumentum
licurgcbit: Emerehoccrcditum , nihilcllaliud perte.nifi re- editum,
nihilcltatiud pertc, mfi re- rnittiicreditore debitum, feuhabcri illud pro
foluto. Ergo, fi rcmei ficjameftfolutum, feu cxtiodum debitum cambii,
nihilpofiei babilcmelledixi. Hxcille. Inquibuslocisnihildecalu, dc quo id enim
reliquit Theologis deccrnendum . 16 Quoad Dociores, tufficiat afferrc verba
trium , qui magis apparcnteralicuividcri poftentefle contranos. Primus 'iiaii
ag- menducensfitLeflius/.i.r.»?.<»6i. Verumeius verbalunt hujuf- modi;
SihtcCumbium tfftt m\uftum , id idei tjftt , qui* C*mn'*ei*t ntnhtbet p*euni*t
e* t»t» . At , ifficit, jth*Dt*s in trt4it» *f*4 Ami- eum, nui t*t ibi 4*t
muiu», vtl *4C*mbium, ut rectt .locet N*v*r- rui, Hxcille: Notas? mCredu»,
diiit, *fud Amicnm, *ui 1*1 dttmututf nunquam verodicit, in tedem credtt* , 17
Secundd, IblctciuriMarcusScrra, T.t.i» 9* • 67 • ff-4> Atipfefichabet:
Prtbahiltrft, licttume/ft Cumbtum, qu»4 dirig*- tur*4t»cum, ubic*mf(*riuin*cull*mf*cuni*m,
ncc fi4*m, ntcCtr- rtjftndtntem , *ut ¥r»eur*t*rem h*btt , ftd Cumpfar exhibtt
C*mp(*ri* fuum F*(forem , qui pr» ill* refpendeat , & (*lv*t ex ptcnniii
ifjiufmtt C*mpf*rii , CT pefte* endtm fttuntum ftr Aliud Camhium rtmttt*t, tyc.
Vides? Nihilde noftrocafucirca illud unum creditum , nam
txfecuniitipfiMiCamfftrit, dicit, quicft Primus cambiandi modus allatui, &
approbatusinobis».'. non vct&dicittxiti* felecreditt qui
elltertiuscambiandi modusi nobis n.y. reprobacus. 18 Tertid, ciuntaliquiDianamf>.i.rr.l>,rr/'.i.
&f.9.tr.8.rtf.6j. fedejusverbadicixprimx partisfic leguntur: SiCumffer
mitt*t liirtr*i*dpr»frium*iUrtm, qutbuimtdUntihMt, *x ftcnni* fu* % Vtt *litn*
F*iUr illt Cumhium *h iff» f*H«r* c»U*tum ferftlv*/ , dthie» tt-
lifeT*li*tlitttr*t*dtundemrt*rfu>um:ff»\ cttt nanlttcbtt tidem C*m- fltri ,
utexfu*fr»frt*fecuni*/imiliter ferjolvutur} Hxcibi.
Deindeverdindia.^9./-f-«ndemDoarinamitacon- firmat, utproriusnihil aliudaddat
przterei: proponitcnim io huncmodum. AnlicitumJitC*mbinm, tju*n4* Ktff»n(*r tx
feeuniit ifJiMiCnmfftriitxtinruit prtmumC.ambtum , mad*, ttu» dulum tjt im
frim»p*rttf Et fic refpondet ; Ncgativam iententiam probabilio-
efleexiftimavi/.f. &confuitndam: aflirmativam tamcn pro- potcritlolvi,
feuextingui, quia jam luppomsper haocrcmiflio- ncmomnedcbitumefielolutum,
«cxtinclum.- nonpotentenim lolvi , quodjam antei iolutum fait. 9 Confirmatur,
quiacambiuin eftellentialiter permutatio pe- cuniicumpccunia,
ergoduplcxintcrvcniredebetpccunia, five rcalis, livcfaltem virtualis, leu in
crcdito, nimirum altera , nos loquimur . 19 Diccs, ergoDianaf.i./r.Sj-*/'.!.
fibi ipli rcpugnat, namali- bidoccr . Corrclpondcntcm campforispoflc
cflcpauperrimum . Siergopotcftcllcpaupcrrimus, nihilaliud habebit, nifi unum
il- ludcreditumcampforis, quofcilicet totum hocnegotium cxpc- diendum fit. zo
Refp. Dianamlibinon efie rcpugnantcm, nam ftatim ad- quamdo, altcra,
quamrecipio, fedincafunoftro unumclt cre- ditum, atqucade6unapecunia; ergotunc
nonpermutabitur una dit, 4umm*4«fub;t*nti*li*fupr*4iii* C*mhiit*liiC*rr*lf»n4tni
tffi- pecuniacumalia, ergo noo eritcambium, crgo neque hzc rc- ti*t,
titter*(*u* mtttnt , & *it* *ecejf*ri* f*ci*t . Atfupra;taoquam mifliocrit
lolutio cambii. ncccflarium, polcit, ut Ctrrefftnlem , ftlttm ptcu— 10 Diccs.
Efloharcfitmerarcmiflio, atquc adeo non fit folirtio v*l*h*tter»mutu*t*,
fotv*tfrimMme*mhium; quo veracambii, fatis nobis cft , quod
jamperdiclamremiflionem ex- tinguaturprimum cambium; hocautem extintlo,
accipiet im- mediatc pollei Cajus, feuScjus, utCaii corrcfpondcns , pecu-
niamad fccundumcambium, leuad recambium folvcndum Pa- tiormi, nam volet
voluntarie exgratitudine lolvcre capitale, & lucrumprimicambii,
licctfibiimmcdiatdantciremilla, quac eft doCtrinaNildiaUauinobisfupra 5.».».6.
11 Relp. idlpeculativcaliquotandemmadodcfcndipoflc,non adcofum hebcs, utnon
vidcam: tamcn negare non potes, efle diflicillimum, clcincrcdibilc, ut cjufmodi
modus (eri6,& non palliatcad tegendara ufuramfiat; nunquamcnim mihi
pcrfuade- bi5> Mcrcatorcm, feucampforem,(uoinhiantemlucro, (euSe- 'juro
prsrdictum nomine campforis, cxvero animoremittere to- tumcreditum. Nccitem
mihipcrluaderc potcris, inopemcam- p(arium>elle retrodonare pccuniam,
quzfibircmiflaeft, quam- queimroediate antei, ut (ibi remiflam accepurat,
vellcque (e conftituere debitoremejus pecunix, cujusiblutioipfi condona- 3U
jain fuit. ...... ix Adrationem contrani opimonis allaUm num.*. jam_pa- tet,
quiai" debitori Uud creditumcft vendibilc altcri tam num.y jai ,
nonverdipfi fumCorrelpondcntempofle eflelro pria, (edalicnapecunia (atcertdr
extinguereprimum Cambium poterit. 11 Hasc pauca lufficiant, ut diligcnter
advertas , hominera Theologum, qui quzftionumapicesnon confiderat, necaccura-
tediflinguit; facilelabi, dum, quod unum lcgit probabile, con- funditcumalio,
quod ejufmodi forufsc noneft. Id timeo, ne occurratinTractatudeCambiis;
namdumlegis, multos Auclo- rescitari proapprobantibuscambium ad Nundinas
expcJiendum iCorrcfpondentecamplbris, etiampauperis, puus, citari item
proeocafu, quononnifi pcrillud unum creditum ejufdemcam- ploris, modoi
nobiscxplicato, & rcicdlo , cxpeditur. Pruden- tiusigitur dcLugo/.r.
cumaliquos Doclores affcrat approbantes ejuimodicambium , iignatenouta.77.
illosdocerc, cfle id lici- tum cumaliquibusmodcutionibus, interquas protetto
hxc , de quahadenus dilputavimus, prarcipuum locum tcneredebet, ut lciikct
habeaturalia pecunia, fiverealiter, five atquivalcnter , practcr ipfum
unumcrcditum , Cajo V. Pr*xiiquM4**t, *uiMtUntitr»per**lt*riMi *4exp*4ien4*
C*mhi*t & Recambi*. 1 T)Ofiujamnoftrafententia, P"fticcomnindfufcipienda,
fic 1 claritatisgntia, quotidianumcalum proponamus, &dif- iolvamus . z
Vidua, velquilibetnonMcrcatordat Viroindigcnti , V. G.
CajoccntumaureosadCamblum, fiveNeapoli, five Placentis , fivealibifolvendum:
&quianeuterhabetibiCorre('pondcntem , confugiuntad Homincm, V.G. nomine
Antonium, hicPanormi cxiltentem, qui habetin illislocisCorrcfpondcntcm , feu
Procu- ratoremnomineSejum, &rogant, utipfe Antoniusacceptet ,dt-
rigatqucdicliCambii ncgotium. Anouit Antonius , formatlitte- rasjuxtaformulasCambii,
&mittit addiclumfuum Correfpon- dcntemSejum, idque nomine Viduac, &Caii
praeditlorum fic volentium; quiSejusacceput, folvit, rcmittitqucRecambium.
Tuncautem, tumAntonius, tumSejus licite profuis laboribus confueus
acquiruntprovifiones. Poteltnc igitur fineinjuftitia , velpeccatoadiripnrdiclus
Antonius, quicumquc tandcm isfit , &quemcumquehabcat Correlpondcntem? I
Rclpondco, ellcbcnccx prxdittis diftinguendum . Sienim Antouius , ejufque
Corrcfpoodens fint viri locuplete* , vcl qui ha- beantaliacootra alioscrediu,
licite, & jufteadeorum operam confugietur : (cd injuftc , & illicite ,
fi Onc iu pauperes , ut non ha- bcantaliacredita, dequibusdilponcrepofilnt,
nifiilludilliusVi- Rccarobium, fednihil ftatuiTae modo cambiandi, five dc pri-
dusr. Ratioexproximeallatisduccndacft, Namfi habent pecu- tno, fivede fecuBdo,
fivcdctertio pauloantci nobisinfinuatU . niam,
vclaliacrediu.poteftCorrefpondenjin primoCambio, & jnmb, l»m.U. 4* S«er*m.
O An- Adallanm yctbnum.6. facilerefpondctur, nam eftopofllt di- AusSejus Mutuo
accipcreab aliis, atde (aclo non accipit, fcd venJit, feudat Cajoiliud ipfum
crcditum, quod habet contra eundemCajum: id, quod jam inane prorfus
efleadcffeftum, de quoloquimur, probatumeft. Lefliusergoi(id«JMiin.7. allatus,
fi admittcnduscft, dcbetintelligifanoroodo, niminim qubdfuffi- ciatpofte
pccuniam mutuari , cumcffccfu, utfcilicetreipfa mu- ii Verum obiiciescontra
hancdoflrinam noftram fic . Multi Doctorcs vocantprobabilem
opinionemaffirmantem, cum unoil- locreditopofleexhiberitotum hocnegotium,
multbmagis, quia hxcfententiadiciturapprobauiPioV. proBononienfibus, ergo
noncft, curillareiicictiaminpraxi poflit. 14 Refp. NecPiusV. necDoctores, qui
nominatim citantur profentcntiaaffirmanteloquunturdenoftroca(u, (edcxprelse de
cafibus, (cumodiscambi-ndi n.i.&i. allatis; colquelolum ap-
probantDoclorcs, quoseRolcgcrepptui : Quuenih.lcontra no-
ftramdoctrinaroevinciauctoriute illorum poteft. Verba aliquo- xumexiis iomedium
proferantur. ij Etquidem incipiamusi vcrbis PiiV. qute, utltalice fue- runtdauadBononienfcs,
ejufmodifunt: Chttgm p*rf»n*p*f*4*r J)*n*ri*C*mbi*, *f*u, ch* U Lttttr* ft*ne
r*c*fit*t* f*pr**gi D*- ttri, *t*il te*trlifMiC*mbii, finche f*r*nn» rtmbtrfmi
4* chinvtri frtjt iD*n*ri. Hxc Pius. Quiapprobat quidcm Cambium, & uigitizGQ
Dy \j Lib.IX. DeContraa. Traa. HL D« Cambiis. busdi_luu,eft, peragendas. ' ? '
ZIO Antonius in Reeambio, vel Recambiia ( tinuatcficri) mutuareperuniamCajo.
yelauucm u_...u _>••_,- biumeidemCajo. Poteft, inquam, cVde fa_»odat: licct
cnira idaMcrcatocibusexplicit- non ad verutur , cum tamenipfi ha-
beantintentioneroexpediendiCimbia, meliori modo, quolicit- poflunt,
tacitcmutuant, veldant ad Cambium, quando pecu- niam, velillaaliacrediu
habentcs, transferunt crediu , & de- biuinlibrosratioaumdati, &accepti.
Verum, fi di_tusAntc- rCorrcfpondens, nec pecuoiam habeot, necprxdi- npofluot,
nifi illuduoicura crcditura, quod veldaremutuumipfiDebitoriCaio, vel ejuf __H
s_odumennonefleaptum, ad extinguendumpri- mumCambiura, jam § »r_r.probatumclt.
Quodfiponas, Antonium paupercm , &omnmo incptum f. VI. DtPmSit, «*«
ftltmtmfftniimtMtrmamCmmbii. d. ;_■*. t i T}Rimumpa_tumfoletefle, utfi
Camplarius fit inMorafot- JL vendiCambiumi idqueluaculpa, teneatur folvereCam-
pfori intereflc lucri ceflantis , & darani emergentis juxu legitimas
regulas ejufmodi lucri, & damui. Quzxes igitur, an licitum fiteiufroodi
pa-tum? Refp. effelicitum, ex I^cfD.j.r, 13.17,69. quiaCampforexcuf- 4 UUM li
poaas , Antonium paupcrcm , aommra mcptum . paalienadamoumpatinondebet.
AdverteUmenid, quodfupra fedSejumCorrefpondentemdivitera, feumododidioidoneumad
kttt*ds.0.i*.il- mooui, jamouncidefleconfaetuminpraxi , folvendumCan»bium,
tuncdico, poflejurte, & licitefieri pri- utCampforexcon mumCambiura,
quodextiog^ieredebebitSejus, qui habet unde, fcdnonpoflejufte, cVIicitcheri
Recambium, quod debcbit ex- tinguere Antonius, quifupponiturnon habere.
undefolvat. j Quoniamergoiu noflris Regiouibus, exiliis, quihoc offi-
ciumcontinuandicambiaexercent, aliquifiotlocupletes, qualea funtMercatoresfatis
Inobiscogniti, quimercaturamexercent , unde&pr-rfumunturhabere alibi
Correfpoodentes , quivel ex ity vel ex ipforum Mercatorum bonisapti fiot:
Aliquivero fint iatisPauperes, quicontraprzfumuntur, non nifi fibilimilcs ha-
bere Correfpondentes , idedegoiemperconuliumdeii, utprobi
fNegotiatoresa-Mcrcatoresillos locupletcs confugcrent, (olius
ipfisdantesprovifionesproulicontinuatione; (empcr enimjudi- cavi, illicite,
atqueadeocuroonererellitutionis recurri ad pau- peresillosContinuatores ,
idquepropter rationcmdidhm, quia ficuti Mercatores illiprzfumuntur haberc
pccuniam aliam , vel aliacredita, fichipauperesnon habcrc przlumuntur. Hinc et-
iamfcquitur, utpaupereshiContinuatoresnon portintjufle acci- percprovifiones,
ciimnullamoperamutilem exbibeant, dumad nullumcambiumreale , velfolvendum , vcl
finicndum concur- ruat; Utinterimuccam, nou fcmcl contigirte, hosContinuato-
resinfiroznotx, nelittcras mifilfe quidem, fed adfuum arbi- triumdomi
confcripGfle, quasvoluere: qua rationcillui cam- bium ficcum , & Uturarium
fuiflc, vclccecus videt- I convenlione cum Campfario lufcipiat apudfe
ramfolvendi, & finiendi Cambium, quare .hacconventione po- fiu,
nihilcxprxdi-taMoradebebiturCampfori, quia nuilacul- paeft in Cainpfario.
Tatium it tlligmtiomt md Rtc*mbimndum . Secundumpactum eflefolet, utfi, elapfo
tempore folutio- nis, campfariusfua culpaoonfolvitin loco condidlo , quod de-
bet, obligeturad Recambiandum , ideftad accipiendaraeandeni fumroam ad
Recambium, quafumma fulvat primumcambium . Qyzres igitur , an id padl um fit
jultum ? Refp. eflcjuftum, fiex ejufmodi Recambio CampforUntum habeat, quantum
ver£exMorafolveodi ipficeflatdelucro; lecus juftum non eflet ,
quiaertetonusfuperadditum . luLefl. /'.*.-{.. Recoleumeniterumconventionem,
quamroodo recolui *fr*e. quafcilket campfor fufcipit Gbi obligatiooem ad
Recambio. r»8*m dt 3 Tertiumpadlumcfletblet, utpoftquamlitterzlCorrefp-n- dente
redeunt, Placentia, v.g. Panormum cumRecambio, G Carapfarius peeuniam debium
numerato Panormi non folvat , i n - telligaturiterurofieri tertiura Recambium, &fic
cootinuare , _t uiui-uuiii lu.ut , t-iuj_iu. -tu.i. icjtj^_iui iit i uuj iici .
iciuun 6 Atqueexhisetiam cogniunobis eritpraxis; quamhic de- Scc Quzres igitur
, anhocpadlura fitjuftum? claraadam non multo antc jj.i .«.6. promifi , qua
ntione fcilicet Rclp. juftum efle pa_tum , Gfiat delucro, quantum campfori
(egeratVidua, c_quicumq; Homooonroagn_; littcraturae, qui cefiat, velquantum
eidem emergit dedamno, quantum nimi- noncogaol_unttocco--litiones, quotincambio
iuflointercurre- rumacquiGviflet, Galteridedifletfuampecuoiam adCambium ,
redcbent. Dicoenimprudcntcs, & Gne rationabili (crupulo hos
veldcduclisdeduccndis, alias negotiatiunes iniviflet. Campfor
poflcdare-dcamhiumMcrcatoribuslocupletibus, nec mamfcfte enim
nondebetfuislucrisprivariexculpacampurii. malis, quifubfuacura recipiunt
expcdireca, quar funtnccefla- Dices. Ergonunquam hzc executio hiberi poterit,
cVrecupe- xarifuumicampfore, quia(empercampfariusdicet, febenefa- icambium.
riaadCambium, ctcRecambium: & dc hoc modo dicam 4- r. Dico item , te pofle
dare ad cam anenproroitteodis, remittendifq; litteris, non quidem ad illos
ioopesContinuatores, fedadpra:di_}osMcrcatores, quihzcne-
«otiacambior-mexercerelolent, quiaGc prudenter przfumcre potes, hos,
utexpertosnonerrare, &, utbonos, nollcfallere incottditionibusneceflaribponeodis,
acdenique, utdivite» ha- bere, unde cambia przdiflis duobus illis modis licitis
folvant . Dices, Delidum nunqoam eft przfumendum, ergocur ego dcbcam przlumere
illos, quamvis inopes continuatores delin- quere, & in jullam praxim fot
veodi cambia excrcerc? judicabo bo- oos.c-bonafideadeos,
eorumquecorretpondentesconfugiam . 7 Refp. Deli_tum nunquamcflprzfumeodum, ut
Hominem ad aliquamp-enaracondemnem . A, utmez confcientizconiu- lam,
&,urcerto, _cjuflotitulolucruraexalienispecuniisacci- piara, dcbeo non fub
dubio , fedcert6Jullitiamcognofcere,quz certltudohic, fpe_tauiilorum inopia ,
uon adcfl . £t quidcm ma- gnimomenti eft przdi_taratio; non enira egopoflum (
ut alibt fufiusdidtumeft ) mihilumercremcertdalicnam, ab aliopoflef- iam,
fidubitemeuemeam, quiaillifavetpoflellio.' ergo, nequc egopofliim lucrurocx
pccunia, quamaliuscertb, utfuam , pofli- det, mihifumere, prztextu Cambii ,
dcquodubito, an Gt ve- rum, &Juftum, atqueadeb «anadfit mihi
verustitulusfuroendi. 8 Rcfp. Secuodo , dcliclum nonefleprzlumendumindubio ,
&quaodononadeftcvidensconje£turadelid}i, atnunc videorfa-
tisprudenterdubiure, fpe_iatapaupertatcdi_torum continuato- rum,
ipfosaliacreditanonhabere, dequibusdifponerepoftint . 9 Dico
(dequodifponcrepoflint) nametiamfi babeantcredi- Ualiorum, quiparimodo adiplos
confugiunt, fitaraen eoruro crcditorum ipfinon funt Domioi, oeci Domino liberam
ha- bcntpoteflatem, deiis dilponendis; qua rationeea crcdiu va- lentaliisvendi,
vcldari? ccrtcnulliterdabuntur . Quod fiejuf- modicorrefpondentes, quamvis
paupercs dcpracdidTis aliorum crcditisdilponere ex Domiaorum volunute poflcnt ,
( quodin his pauperibus non eft przfumendum ) jamnoo efleraus jncafu , tuncenim
jamaliacredita haberent, quzdare poflcnt ad Cam- -Mum, velmutuare, &c. 10
Dcoiqucpropterhzc, &Gmilia Viritiraoutilanum illud confiliumdant, ut
incontra-tuCambii > quilolet coram Notario celebnri,
fcmperlcribaturnominatimpertona, quz ofliciuma- gitCorrelpondentis, &incafu
rouutionis, utCampfor oblige- turmutationemCampfarioootamfaccre, aliumque
quifupponi- tur, nocii-uc; nam b^rnudoiacil-cogjiiofcctur , an isaptus
tisfacerepernovumcambium . Refp. Negoconfcquentiam, Nam ut colligis ex diclis 9
•* . Campfor libere celebrat no vum cambium, : poterit illud noncetebrare,
& contequenter nonfaccre, &Gcooterit cogerecampfariura meratocapitale,
&lucruminde acquiGtum. ViHum dt [tivtadt i» ttdtm Ittt. 4
Quarturaconfuevitefl., utnoofolvatur carobiumin loco , Kbideftituturfolutio,
fedomninoineodemloco, ubi datur , r.g. inexeroplisfuprapoGtis, non Placentiz ,
fed Panormi. Qijaeres igitur, anhocpa-lum ut juftum? Refp. hoc naftum nimis
clareefxioiquum, quia deftruic na- turamcontractuscambii,
utfatisdi_tumeft(upraj i.+.fi.i. ».7.& h«c. j.^.i. n.14.
quodumenquafiinpropriolocohic, ubide pa- flisagimus, fuit itenim recolenduro .
P_a*>», *t ftri ftimla iattUigtmT dt Imcrt . I Quintumpa-tum , ut non
obligetur idemcampfor fumere partempecuniz, quam camptarius fortcdabit
campfori, com- puundoincapiule, fcd poflkdidlus campforcompuure in lucra capiulis,
(eucambii, donecomnialucra folvantur. Quzreser- go, anhocpadluraGt jultumj*
Rcfp. affirmative .ouiaquandodebeturradix , &fru_tusex ra- diceprocedentes,
folutiopriorccnleturfa-laprofruCtibus, L*t* ftimmC.it Stlmtumihmi imm6etiamG
cjufmodi pa_tumnon ficrct explicitc, tamen faltemex praxi communi, jamimplicit^
fieri (cmpcrilludiatelligjtur, utnoutdeLugoi.z6_<#/iy(j>.to$. Pm&mm
di mdiUitmdt Imcrum Strti. 6 Sextumpadtumefsefolet, utdonecrcipfa,
&nuraeracape- cunialolvaturtoturacapiule, &lucra, capiule(ecundi cambii,
quodcampfarius, feu ejus l^rocurator accipit i campfore, vel ejus Procuratore
poflit conflari, non folum ex (umma, quam camplariusaccipitinloco, ubi
primumcambium inftitutumeft , fedetiam extalis cambiilucro, & rurfus, ut in
tertiocambio idemfiat, &ideminquarto, & ficdeinceps, uno verhout tu-
peraddaturlucrumlbrti, dooec, utdixi, totumcapinle, &lu- craomoianumerato
iblvantur. Quzres igitur; An hocpa_tum licitum fit/ 7 Refp. licitumefse,
uthabetdcLugo/M.r.a.ioz.quiajam lu- crumceditcampfori, quicaropforpotcft exCo
conflircfjmmam Digitized by Google Caput V. §. VII. 211 capiulis ad fuum
libirum , & Gc aliisdare ad cambium ,quarenon eftratio, curnon poflit,
(iraili modo, dajrehuic Camplario. II- lud adverte, id non procedere,fi ab
initiopactum inllitutumfue- rit, ucfolvereCur interefle, & lucrum totum in
finc totius cam bii, tuocenim, cum no.iduraejufmodi lucrumcfletacquifitum,
campfornon pofletiple illudadiicere forti, utper fepatet, & idem de Lugo
nout U. & difti octius ».i x ». it folvtf&M 1 1 Mercatori, &exutriufque
confenfu cooveniatis, fiveMerci- toremaliquem, livecontinuatorem . ut fupra
vocavimut, Qm- biorum, qui vobisprovideatdeCorrelpoiiJentc in locodillanti ,
inquofolvcndumcltCambium. Correlpondrns ver6 acceptct , fcribat,
omniaqueabfolvat, dehoc modofufficicnterdixiraus$. ynum.6. Secundo,
fituquicunqueitem fis, desTitio Mercatori, feu camplori tuas pecunias , ut iple
, cum tuo inodcrato luc ro , & luis C6n(uetis provifionibus, illastradat ad
Cambium fortr pcienubus: quaretunihilagas, fed lolum contribu** peruniara, iple
autcm 8 Se?timumpaclumetTefolet, utcampfarius folvat ProviGo-
Mercatortanquamtuus(ocius,Cambia, & Recambia inftituac , nes. Qjzreigitur,
anhoc paflura fit Juftum? finiatque. Dehocpofterioremodo hic
breviteragindumerit. . Relpondeo. Si paciumliat, utcampUriusfolvatea , quse de-
» DkoPrimo. Certumeft ( funt verba de Lu^J.tS.de JuiIm. betexoperaquam
correlpondens , vel quilibetalius fufcepit, pro i?o/) pcccareeos,
quidantpecunias fuas Camploribus, ut lu- iplocampUrio, sequum eft padlum ,
utpatet. Atiniquumerit , crenturperCambia, & participentdclucro, fifcianc,
veltime- tifiac, ucidcracampuriiK obligetur folvere operam, quam di- ant,
Campforem daturum cftcad cambia illicita, & Uluraria ,
ctuscorrefpoDdensvclquilibctalius lulcipitpro campfore; hanc (iecus,
quandocrcdanrnon niii adcambia licita daturum. Haec
enirncorrefpondenscxigatabeodemcampfore eui fervit, fi aliis ille. Nouillud (
fi timeant « utiqueracioiubilitcr: id,quudcon- Itipendiumnonhabet,
nonacamplario. Inquatuor autemvide- firmxtea, quzdicta funtpaul6 antctf.j. dc
Carabiantibus pet turcorrefpondensfufciperelaborem, &operamin gratiamcam-
pauperes illos continuatores , &c. PofiuautemidoDCitateMer- piarii,
proquibusdiclus correlpondens poterit fuas proviiioncs cttoris: legitimeuxaus,
velufuipfoapprobaus a campfario accipere , Primd, quandonominecamplarii
acceputeius litteras Placen- tiae . Secund6, quandoquacric, &invenit
pecuniamibi ad (ccnn- dum cambium, utprimum folvat. Tertid, quandoiltud folvit.
Quart6, quando literasad cam- plariumremicticPanormum. Porr6> cujusfummzGnt
hxpro- vifiooes, diximusfupra, tj.J^.j. &legipoteftLeflius,/.i.r.xi. ».jr.
quipromorevariorumlocorumvaria eftc ejulmodi prctia crudite demonftrat. r*clum
de txttutientin ptrfensm, & ttna Camffarii. 9 Ofhviim paflum folet heri,
utfi non folvat campfarius id , qaod dcbet, intel igatur , nonlolum fierinovum
carabium, & continuariRecambiautmod6».$. diclumeft, fed etiam,utpof- fit
iple campior in camplarii perlonam ,ejufque bona legitimeexc- cutioncm exercere,
vclcurare. utincarcereinconiiciatur,&c. IdcerteNoUriiiblenteaclaufuunoUrc :
£/ turrtntibm , vtlnen turrentikutCtmHitf ftffit nihileminui ii , aui eitdit
fttuniam , legtrt retifientem t*uf*nd* txteutitntm tentra iffumt vtltum
earteran- eU, ctc. Qu*-risergo, anhocpadum fit juftum? Relp. clariflirae
injuftumeflcpatlum . Ratio eft» quiafi cur- runtCainbu, &Recambia,
jamcampforeltperillaUtisfactus ; perRccambiumenimfolviturCambiumprzcedcns,
& pcrRe- camhiumlccundum fatisfic Recarabio primo , &Gc de czteris
forteconfcquentibus. Qua igitur Jultitia campfor iamf potcricprofoluto dcbito
campUrium compellcrer taSum de dand* rigntrt . 10 Nonum paflum folet cclebrari
, Utcampfariusdet Pignus . velFidejufiorcm, vclutrumque. Quzresergo, anid fit
luQum? Rrlp. Paclumhoccllclicitura, acjuftum, memini mcdixif- fe fuperius, qua
quilibet fuum negotium exercere quim lecurifli- mepoteft. Ibiumenmonui,
injuftumefte, fi tunc velit campfor lucrarialiquirl ciculo periculi ,
quandoenim pignus habet, peri- culonon fubitat , unde ergoex hoc capitc aliquid
pocerit exigcre ? Inhocigiturcafu, quandoaccipitpignus, vel fimilem certam fe-
curiuccra, exaliistitulislucruraaccipercpoterit, ut i*.dictum eft.
Sicampfornolitpienus, fed ipfeallecuret, accipiendo.iofe periculum, utitem, fi
apud Corrcfpondcntem fidejubeat pro carnpUrio, , aliquidpoflerecipere, innuimus
etiamfuucrius, & riden potcft de Lugo d.iiJe fuft. i n. i »4. dt ptttis
Ituti . 11 Decimumpadum folctefle, ut detur lucrumCambii ad iumfori, quod
currct tempore folutioDis, noover6 adpre- s, quodtortetuDC currit, quando datur
pccunia. Quarrcs inur , an id fit juftum/ Refp. fireseftinceruproaequali
periculocampfarii, &cam- pforis, dubiumfcilicccfit, an pretium
decrefcendum, an cre- lcendurnfitjjuftumcfletpattum, quiaparpericulum ; a',
ficer- t6lcuturdeiDcremento, vel decremento , vel totum pactum fit
infavoremcampforis, injuftumeflet, quiatunc, vel etletinju- ftitia
proalcerutraparte, velnimislupramcriturafavereCurCam- pfori. f*Sum d*
evtifitnd» Ctrrtfftndinti . ix yndecimumdeniqueeft, utCampfariusobligeturaccepu-
reprofuoCorrefpondencceundem, qui eftCorrefpondcnsCara- inoru,
feddehocdiaumeftUtis iupn$j.aj*.j.c> }•».♦• $. VII. Dt Vfm CsmbiMtdi ftr
alium . 1 "P\Upliciidmodocoofuevitufurpari; Prim6,fitu,quicun- J_-/
quefis, fiveVidua, fivePupillus, udo verbo non Mer- cator,
desimmedutctuaspecuDusadCambiumalicui itcmnoa . T*mt. Ttm.lL Ot ' ?
DicoSecund6. Ut faeilius tuum etiam decerminacumlucrum finefcrupulo, &
cert6 habeas, quando perfocium, quali per rnediatoremexercere visCambium,
lecurus erit modusf licum dictoMercatoretrescOntraclus (qui poftuntUnefieri,
liveiou- na, fiveinpluribusfcripturis) ineas: Inprimocclcbrescontra-
ctumSocicutU, inquotuteobtigasunumpccuniam exponere, iltc fuam
induftriamconferre ( de hoc contraclu Socieutis tuo lo- colaceagemusinferius. )
InSccundo, ille (c obligct adafticcu- randumtibicapiule. InTcrtio,
illeidemfcobligct, ad aflecu- randumtJbialiquod moderatum lucrum; pro his uraen
oneribus inSecundo, &TertiocoDtracluimpolitis Mercatori, dabis ipG
aliquammoderatamMcrccdem. Ex figurationecalus resfictcla- rior.
Tucentumv.g.aureos exponis Sociccati; Mercator, fcu (bciuspromittit , fe
eosnegotiatururopcrannum , dandoillosadi LegitimaCambia i&Recambia. Su.vne
autem , quodjudicio prudentis Viri in przdiflisrccambiislmtacquirendicx
lucro,au- rcitriginu, recleexvi primicontraaus,quicftpuraSocicutis» exhoc
lucrotibiccduDtquindecimaurci,quindecim ver6cedciu Mercatori focio . At
vcr6proSecu»do, &Tertioconttaj£lu,ncr quos Mcrcator tibi aflccurat didtum
capiulc centum aurcorum, BC aliquod determinatum tucrum, debcbitidem Mercator
aliquid habereprohacaftecuratione, quam pro te fulcipit . Habeat ergo aureos
quinque , quos retinebit fibiex lucro. quiodecim aurco- rum, qui tibi cederc
debebat viprimicontractusSocieutis, nim hincfict, uttudeniquehabcas
fccurumtuumcapiule, &aurcos decem de lucro, illever6 habeataureos vigioti.
4 Hunc modumDegotiandicflelicicum , exeopatet,quod(ui- guli
illicontraclusfeorfimcelcbratilicitifuat, crgoctiam&uDi- tim, quia unio non
mutat, undenec vitiat naturamcoutradus , utfufuisprobabiturincitatoTraclatude
contratlu Socictatis. _ 5 Quodautemetumhicpoflitaccipi inmajorem tuamlecuri-
Utempignus, probat eadem ratio, quamlupra $.6. »10. dixi- mus, &inhoccafu,
dcquohicloquimur fignatc, conccdit de Lugo, d.$o dtjufl.n.jt. 6
Prztereiquantumfithoclucrum, quod tibiundcm cedere debeat, melius Mercatores
lioe fraudc ncgotiantes decernerede- bentomoibus circunltantiisexpenfis,
quimpoflimusnosThco- iogi. EimeritdquidemMolina«\p7. allatuside Lugo i.xS. d*
Juilitjtum.s. nocavicinhisnegociisflari debere pram Mercaco- rum,
quiaroeliusipfi noverunc julticiaraprctiiinCambio,quam Theologi. Maximcautcm ad
id dccernendum valct, fiutrique Socio commodumfitincali Negotiattoneulc
pretium. NamO- leelt zftimatiorecta (aitin Gmili Valentiar<w».?.i.j. d.15.
f.i. V. Quituttm ) quzcllprudens, &ea eft prudens, quz utri- que parti
commoda eft. Incellige, in negociatione dicta ex fe Deniquequatuor conGderanda
htc cfle , prztcr Regulas gene- rales, addetcrminandumabipfisMcrcatoribus
lucrumcx cam- bio, recleadmoiieiit Thcotogi. 7 Prim6, utaftccuratiocapiultsnon
dcbeatmagni, fed mo- deratezltiraari. Ratioclt, quia Mercator non (olctdare
illas pecunusatccambioexpofius, nifipcrlooisfecuris, fedquiaad-
eltnihilominusaliquodpericulum, quod illae ezdem perfonz vcl fmtlnfideles,
veldecoquaot, idcdaliquamerccdc dignusomni- n6 erit. 8 Secund61ucrum, quod
fperatur futurum exulipecunia , nonfumaturlummum, oecinhmum, fedraedium,
cumnonfic majorratio, quod futurum fitfummum, vel infimum, undcz- quiusdictat,
utfumaturmedium. Etprofecl6 ab cxperto, & probovirooonatiud, quam
mediumdeccrni folet, Vide, quae dicam mox».i j.e> 14. 9 Tertrd,
debetperpendi etiam labor, &induflria Corref- pondentium,
quihusdebecurfuaprovifio, uc omoibus pruden- terconfidcratis, quantum lucri ex
expofiu pccuoia fuperfic , mcnfuretur . 1 o Qiurc6 , quia harc conventio per d
iclos trcs cootraclus, quas cercefieri nou poceft , non (blumcum
MercatoreadcxcrcendacS- bia,dequibus hic agimus, fed etiamcum quocunque
negotiorum , geftore,vcl artifice,vel profcflbre cujulcunq;officii, dc
quibusage- O a mus uigi by Google •212 Lib. IX. De Contraa. Trad. IV.de Locat
&c. mu*in(uo\ocoi»eit.Tr*a.JeS*eui*tt, ideonnirerfaliter docent Theologi,
quantumdebeatcflerjulmodi lucrum, colligidcbere exnatura negotiationis , ex
gravioribus perieulis, quae timeri poflunt, exmajoribus, vel minoribusexpeoGs,
& breviter ex variisvariorum negotiorum circuoftaotiis, plus enim lucratnr
quisi fidetoperamemeodo, vcndendoqucfrumento, quimvi- no, quampannis,
quimlignis, &c.plurapericula, fiextraRe- gnum, quam in Regno agatur
negotium , majores expenfar, fi condurendac fint naves pro loogiore
navigationead tranfportandas merces, quimprobreviorc, &c. nam propterei
recle Bonac. 4. %.it imtr q.\.f.\.n.%. &6. ciim fuppofuifletj pofle licitccxpolci
prolucroquinque proceotum» addidit ».6.Iocoavcotionctrium contraduum
pofleplusexigi, quo oegotiatio majorem frucJum aftcrt. Scortiiiutcm
i*C**Jiu,Pt»tif.Thttr.x90. fupponit, tum iocarobiis, tuminaliisaegotiispofle,
per hos tres cootradlus , prolingulisceoteoariiscapitalis, acquiri fex ob
lucrum ; fedcer- tcidlocoexemplidixit, namcaeterum, G negotiatioejuseflcoa-
ditionis, ut pluslucri pariat , curpluslucri acquiri ooopoflit ? quodfiejuseft
conditioois, ut pariatroiaus lucri, qua tufron- tepluslucricorradereooo
dubitas? n Exhisigfturuniverfaliterdifliscollige, idemefleconfide- randum
incafunoftro. Siquidem Cambiilucraprolocis dilbn- tibus, vel propinquis,
proCivitatibus, ubi adeftpecunias co- pia, velioopis,
provariisaliiscircunflaotiismajoris , velmiao- rispretiipecuniz, Cambii,
inquam, iucranu|oraeiTbpofl'unt, veiminora, & juxta hascircuniiantias ,
demptilqueiis,quaede- miproProvifionibusfolent, fuot menfuraoda , five
adquioque, laddeccmprocentum, fiveadminus, velmajus, &c. &ita
tioneprobc cajlent Trnxii trium t*mtr*a**m i» C*mbiit . ix His itaque quafi
thcoriceexplicatis, ad praxim horum tri- timcontrattuum exhibcndaminCambiis
maxime faciet > fi for- mulambiclegas, quafolentNegotiatores Genuenfes illos
ulur- pire; eam autem ponit adverbumidem Scortia /.*. Contraclus hujufmodi
(inquit) cftfrequentilumus,&admit- titur, utjuflus,
iCanfeflariis,tamiacambiis, quimioaliisne- gotiatioaibus, fubhac, vel flmili
forma . I»TixJ*im virtm diq*t(l»dic*t mvtrrictvut» UC*rt*UrUlj. 4i mrgent*4»v*i
Simfreni* (t*4i4tttimtUt q**ii fr*mttt*t imitblif» m- <^*' fopr* c*mbn diiie
fiere di Fincenxjt , • 4i qm*i imtfhi , dtvtftt U»*t.tentn*jU*t fi f*rmmm*
4tttt fi*rtt ftr MiUmtv.f. md*tiUv*m (Iri . (tttimmnemit rifebU, ferutU, l
fftfi fty »***»*, etmia- eUt»in f*fmmtmti 4i Aftfi* 4t qurft' Anno, »4* fimre
i» f*f*mtnti 4'Agoft*4*l (efntntilbn. Al q**l ttmf» frtmett» , t miebbttgo rt~
flituirc itttiifteimtU fc udi ccn tuttili%u*d*%nt , tteiufix.ii, eb» (o-
frneffi (nretn*» flti ■ Ilq**l f*g*mt*t» ftri fi f*rm i*f*tlU q**iuk di mtntt*
i'*rgt*tit »4'*r*t ch**U*r* fi ftgbtrnm» i tmmbii 4i4ttti JStrt: Obblifnnd*
percie mU ftrfeu* , t teni (ett* ifetbte* . Ditbinr**- 4»t ebtftrtl (ttdett*
ttmft , tqutUodift'*, cbt reftaftrt 4ttti4***ri *pfrtf*dimtt *bbid*p*f*r*
*v»iStmfr*»Ut ftrc**t*4i4*tti gmm- 4*f*i, &*tili, *r*gi*n* (tUmtnttlU jn
fer centov.g. l'*nn° > tjftn- 4tfic*ite»nvt**tit *ebet*tteq*tU»t cbt f*tift
ifftr* 4if 'tm4*ili fti fer crntt , m*tlid'*g»i (f*(»t ffetti» mtftrU
(m*Utt*fr*mtff*t che ftuei* 4i ntfixMttii , t f*rt nigexUrt f»fr»e*tmbii*4ttt»
mttrifebi» t ferueh , t (ftfi . £ q**n*U rtndefferi men* dtlli 4tlti fti ftr
ctnt* t'*n- »», fi*rjitint*tlifftf**ic»**t rtfimand* i ctmbii , cemi f*r*»** i
t»»tit tite*MiU»i ftr fi*r*t &in fitr*ftr MtU**t tituend**** mvir*Ud*f*f*nt
ftn*»q*ti t*»t*»vejjereriffefi*t * ri/p*»dtftrit cb*c*it*bbi*m»*ccn4*t»t
tfirfidih» firm*t*di mUm*n*t &t. i) HircScortia, inhacautemultimachulula,
ioqua dccer- nitur, filuerumnonalcendatadfexprocentum, (edlitminus ,
niinuseflefolvendum, ponitur, ocicrvatur in hacforraula, ad
roajoreralccuritatcmconicientiac; namcacterum, ufincereoro- nibusexpenfis,
ellzqualedubiuro, utlucrum futurum (it roa- jus , vel minus , prudenterque finc
fuco , & fallacia antei decer- naturmcdiumquidcertum; v.g.diclafex,
feroperpotcrunt fex •ccipi, utpaulo{uperius$.iAi9-innui,
&iaiimilidocui/.8.m Dte.tr.i.§.jjt.o. 14
ApudnollratesnegotiatoresfolethoclucrumCambii, non quldeminitioipfo,
quocelcbraturCambium, fedpoflei. quan- dofinitur, decerni,
namtunccertdfciturexcontiauarelatione, quam folent habcre Mercatores , quanti
valuit lucrum io loco lo- lutionisCambii, &fecuodumiUud, demptisderoeodis,
flatui- tur, quantumremaneatproeo, qui initio pecuoiam fubminiftra- vit.
illudiliqui exiiidem, qui pccuniam cxponunt, admajo- remcoofcientiacquietem,
addunt, mtiiUcrmm nt» ixcttUt md riitnemdtcem preetntam. Sieniroexcedat,
hitimoratiexpofito- res ooluntillumexceflumexigerc, fed relinquunt io
utilitatem prardicliSocii, feu Mercatoris. HaflenusdeCambiis, nunc
elanguentibus, ei scflivo calore llocalamoi DE LOCATIONE ET CONDUCTIONE. i
^VUemadmodumonus, ideroqueeflcontraclusEmptioois , Venditionis,
difleruntqueiolumperdiverlarorelatio- nem: tuenimdiceris veodere,
v.g.equumPetro,Pe- trus autcm emerc ; Ita idem eft contractus Locationis ,
& condu- flioais, uthabctLaym. i.j^r^.ta.».!. licet tu dicaris locare
tuamdomumv.g.Petro, uode, vocerisLocator . Petrus appelleturConduclor,
&itcdicaturdoroumconducere. X HiCCrgO»/! C.**tr*a*tt q** LcH*ier rcm , vtl
ptrfeat qmam, etinm fi tpfnm , concedit Conduftori *d nfum , nJtlfrmB*mfmb
tirt»t j*a*q»tptnfi***t ftm J}iftm4U frt d*r*tione ttmftrit 4ejif»*ti . MulU
ptio, eujus, fi omnia verba feparatim hatc de Locatione traflatio. Explicans
illud defaiptionis, Cenir*a*i, qme Ut*t*r Cond*H*rit &e. i
^VUandoquidemContracluseft, faltemduorum, urtro ci- V^troqjfeobligaotium,
confequcoterfit; ut LocatorCoo- ductun, &hicilliobligeturioaliquo.
Priusigiturde obligatio- nibus Locatoris , tum dc obligatioaibus Cooducloris
hic agendum brcviter erit. $. I. Obli*»li*»*i LteUttil . i ' I ' Res Locator
obligatioaes cootrahir. Prim6 , tradendi X rera, quamlocatminime vitiatam. Sccundofacieadi
a- sespeniasreilocatae. Tertio folvendi mciioraroeau, quae »tnj*ji*»»ae
leciitur hacc , >4q*t defcri- *\H bitt TtTT) InteUige, quae non fit vidau in
ordinead ufum locaodi , ne v.g. Vas locatum ad contineodum Ikjuorem Gtpcrculum,
neequusad iteragcndumfitclaudus. Iotelligeiterum,( ooo monitoCondu- ctore )
nam, fi hicmooitusrcm iu vitiatamfubdebita iuftarner- cedevelit,auUamrecipict,
quoadhoc, injuriam. Ratioaotem datsedoctrinzeitmanifefta, quia ficati inter
vendeatem , & e- meatem ,iuioterLocantem, &Conducentemintervenitimpli-
citumpadum, utqucmadmodumConductorfolvit pretiutn fine defectu , ita locans rem
det fine vitio. Quare G des v.g. Vas pertu- fumprolano,
omniadamnaconduclorireUrcire deoes. IuNa- var.Mol.Fill.Silv.apud Bonac J \ A*
tmmM f.*.».}. quia Gc dam- ni periculum totum io te iufccpifle , prafumendum
eit . » Quid, fiinculpabditerLocatorvitiumigiioret, vel noftad- verut' Rclp.
VelloquimurioforoCoafcieatia:, vel ioforoExterno. Inioro Confcientiac, nuUaerit
cutpa Locatoris, nec obligitio reflitutionisdamoorum, ut patetex Regulis
Generalibus alibi traditis. DuoumendebesomninOprzftare. Primo, utquaodo
remadvertis, Condudoremadraoneas : oeloogius procedatd»- mnum. Sccundd, dcbcs i
penfione folvcnda aliquid demere , juxuquodminusrej.cft resutilis conduflori. 1
cx circunftaotiis coUigeodum a ifcilicetcxculpa, an vcrb iocul- Sicijure
(.LS*4*44*i().i.fUc*tiy noncxcufiuar, quivas pertufum locat, quia non
praeiumitur ejusDominusilluradefedumnoncognovifle. Contri cxculatur
iDodoribusis, quiagrumlocat, inquofoneherbatnvenueft , quacboves venenoiufecit
, quiaid iciviflc Dominusagri nooprae- fumitur. 4 Hucpertioet,
neLocatordeereratributis, &ooeribusfub- jeclam, acfiuiisooneilct,
tribuuenim, & omoia ooera folvi debent i Domino, cujus eft res f
praefcindeodo ab aliquo juflo pa- (ko) quienimfentitcommodum intcgras
penfionis, pareft, uc fcotiatoaus. i.cgc Rcbei.i./.f. 14.7.9 " Aror.j.f
X&VJ. C*- leKAj.f** Ltfimfim*UmfJt Jmrt Fifci aliosciuntetn .
Hucetiampertinet, nedetlocatorremalterinifiei, cuiloca-. vit,
fedioboccafuinquirerepotes, fireseademduobusfuccef- fiveloceturquifoam
przfereodus? 5 Rcfp. primus- fineutridaucft pofleilio, multo magis, u
polfcflioeftapudcundcmpriraum. Atfipoflefliofit penesiecun- dum,
putoprobabilius, nuocfecuodumcfleprarfereodum,ficuti inparicalu, fecundus,
cuitradiueftrei poflelno, prarferturjn Venditione. Etratioulteriorefl,
quupofleUwci,(cueadeteB- tio , X IoforoauteroExterno eft cx
quidpratfumidebeatdete, anfcili pateremvitioumlocavcns. SiciJ Digitized by
Google Caput I. §. I. 215 tio, quambabctfecundus, datipfi Jus, ncfpolietur.
Itaeontra ali ;uos , qui conccdunt, efle primuro prxtcrendum , docet Azor.
f.r.j.j. inducerisquafdamdecifiones Rotzad noftramhanc ma- jorem probabiliutem
confirmandam. 6 Huc denique pc-rtinet > neLocatorlocetrem, dequadifpo-
nerenonpotcA; tunccnimtradcretrem , quali fubllantialiter vi- tiitam , ut cx fe
patet . 7 Quid, li resficxquccommunispluribus, cVunus velitrem communem alteri
locare, alter ver6 nolit? 8 Relp. AfleroPrimo, valerelocacionem, fifocius
fincjurta caufadiflentiat; focioumendebeturparspenlionis, quamvisres
loceturablque illius conlenfu, quiaadhucillapars eft fruclusrei luz . 9 Aflero
rurius , ii altcr ex d idiis fociis habet notabiliter majus Jus, huic,
utpoteprincipalicompeterc Juslocandi . 10 AfleroTertio, eum >qui
vulclocarerem pcrfonx hnneftx, przferri eilbcio, qui vulclocareinhoiieftz,ni(ihzcplus
offcrar. 11 Aflcro Quartd, quandofociiluntzqualis juris,& propter
aliquamcaufam diftentiunt, vel per forces , vel per Judiccmcon- ccntionem d
iflol vendam forc . Lege Bonac .d. J Jt ttntr.q. 7 p. 1 . ».7. 18
AddititemidcmdeLugoduo. Primo,pofleConduclorem eamelioramenta, dcquibus tmnc
loquimur, fibilumere , fi li- nedetrimcnto rci condodtz fepacari, vel extrahi
pofluat. Sccundd, id nonpoflefieriabemrhyteuta, quia EmphytcuG*
exfuaprimainllitutionc ordinauellad melionndum prxdium « quare ad illaiempcr
adeflconfenfus Domini illud concedentis : atque ade6 ca mclioramenu
fibiappropriare juilc Dominus io- luto prctt >poterit, utdicam cum de
Emphyteufi. Deniiuclcge przcitatum locliin libri odfavi inDccalogum , nam/ X.M
!>•(-.»>. 3. r. ?..§.(. nonnuila inveoies fcitu necellaria de ejuimodi
melioramentis. An Utuer txptnfu niltratt} 1» Noneitfermo, quando five tacite,
five cxprefse przceflit aliquod juflumpaclum, velquando confuetudo jufta,
cVlrpiti- mi Regioiiiselt , utLocatornonfolvat cxpcnlas, fcdloquimur, nulloprzcedcntc
patio, vcl confuetudine. 1} Ecquidemalizcx hiscxpcnfis iuntneceflariz, aliz
ltcct neceflariz, iunt tamenutiles, utfi illzfadtz fuiflcntad plan- undam
vineaminagro, &c. aliz, ncc utiles, nec neceflariz , fed folum facicntes ad
ornatum , quas voluptuarias l.S.m Dee. tr.r. t.j$.t.».tj. appcllavimus, utfunt
fontcs, ftatuz, cVc. Dt ixptnfit ntttffttrm. 14 Primoergo,
fideneceflariisloquamur,eftdiftinguendom. Vcl iunt neccflariz ad colligendum
v.g fruclus ex agro, ut eft ara- rc , fodcre , metcrc, cV has lacerc ,
pertincrc ad conduclorem, non eiMubium: vel luntnecellariz adufum, hoc eft,
utcondudlor poflit uti reconducla, qualeell reficcre rectum domus locatz, vcl
repararemurumminantcm ruinam ; qualeeftetiam ,agroncccf- fariasfoflas,
cVaggcres faccre, ncorhciant flumina, qualcetiam cfl calceos ferrcos apponere
equis ad itcragendum , qualedeniq; eftmedicamcntaadhiberceidcm equo infirmo ,
nefitineptus ad ambulandum. &c. cV has expenfas facere , fcuquod cxpcnfum
«1, proillisiolvere, pertinecad Locatorem, quiaisdebet tra- dereCondu<9ori
remaptam communi ufui, unde, cVeam non aptam, apumreddere. Quod
fieascompenfarercnuat Lorator, poteltCondudtorfibi, ut vult de Lugo J.19M
fnfi.mim. 67 . MoU. 496 » -K, occulcccompenfarc, vel fibi rctinere rem locatam
, do- necejuSufucompenfentur expenfzin eafactz, quia, prxicin- dendoipadto, vel
conluetudine, id probat eadcm ratto modd didia. Non crgo aflcnrior Antonio
Gomcz 2./«. var.c.%. puUnti , nas, dequibusloquimur, cxpenias, /1 modicz funt,
pcrtinere ad Conduciorem, non, inquam, aflentior , quia , fi illud pa- flum,
vel confuetudo noninterfuic, cadem ratio, quz probat Dt Exptnfit nen
nittfftriii , &e. it Sccundd, fi loquamurdecxpcnlis non neceflariis >
fed U- men, quz non reddant rem locaum meliorem , &utiliorem , fed iolum
faciantad ornatum, vel ad mcram commodiutcm Con- ducioris,
quasvocamusVoluptuariasi adfolvendas nonobligari puco Locatorem , quianon
adeftadhas confcnfus iplius Locato- ris> fibiigiturirapucetConductor,
fiulcsfccit expenfas. Exci- pcreautemfemper deberaus , niG Locator exprelse ucitc illas
approbaverit , utes fe patet. 16 Terci6denique, u loquamurdeexpenfis, quimvis
non ne- ceflariis, iisumen, quzredduntrem utiliorem, ut fi Locator
planuveritvinearainagroconducto, cVc. pari modo non eiic fol- XntMo\.Lt.*.iJtL»t.U.
«.68. idquc proptcreandem & ad quaidam leges , quzhuicdicio contranz vidcn
•ondcntiidem, easloqui, quandoadefttacitus, velex- ■■MMl Locatoris, cVquidem
Locator tacitc vidctur confentire inexpenfis non multumgravibus, quia xquitas
id re- quirit; prziertim, quandorem locatammtliorem perillas ex- penfas
reddidit condudor. »7
Egod»c3o/.8.Cfe.attulieundemdeLug.rf.t7J<//'»j»j,.fi.ubi dicit ,
Pofleflorero bonz fidci ( qualiscerteeft Locator )imm6cV tnalz hdci
pofleexigerea Dominorei expenfas, & Dominumob-
ligarieascompenfare,fimelioramennfintncccflaria, velutilia , nonver6,fi
voluptuaria. Ncergohoc,( vel utilia, ) Sc illud,quod nprtc
diximusexeodcmdeLugo, ficfibi repugnans, intelligein
priorclocoipfumdeLugoloquiabfolute, inpofteriore hocloqui Dominoconientiente
tacite, velexprefs*, namquia UcitcDo- minusconiencireprzfumitur, quoties
raelioramenurem utilem redduotipfiLocatori, ideotuncLocatorfolvere
debebitcxpcn- lasinucilibusmclioramencisfaclis. Itaputo, hzcduodeLugo ,
imm6&Molinz, abeoderaciutidiaa pofle conciliari. T»mb. Ttm.lL dt "
adfatftftrtitbligAvil. 19 Hadlenus dictum eft de mclioramentis, qux exfc ftcit
Condudtor: nuncde iifdemdieendumeft, qux facienda impo- nitCondudtori Locator. In quo cafu tria iunt explicanda, u- num
certum, duo rontrovcrla. 10 Certumeft. fi Locator impofuit , utrlerentdicla
tncliora- mcnUnonneceflaria, fiveutilia, fivenon, idque cxprcfte fuis expeofis,
certumcft, inquam, dcberi i Locacorc diclasexpen- ias : quod faoc probatione
non indiget, quia iic Locator jam confcnfit, immo promifit , expenias
reiarcire. 11 ControverfumautemcfiPrim6, An, fi Locator impofuic, utlierent
prxdidamelioramenta, fed nonexplicatumfuttcuius expenfis, an, inquara, ad
Locatorem pertincat, anadCondu- clorcm hujufmodi expenfarum folutiof zx Refp.
Molina>i"/#.49<>.ait, pcrtinerc ad Locatorcm . Vc-
rtmdeLaigo<</^.i94»*/»/r.».C)9. meliusait, pcrtincreadcondu- clorem,
&mcrit6,quia, dumLocator proponic, cVconductor fe obligat ad ea mcl ion
menta , le et iam obl igat ad ca , quz i un c rtc- ccilariaadulia
melionmcntafacicnda, & confequenter adex- penlas; quienimfeobligac adlinem,
eiiamfeobligac ad mcdia ncrdlaria; Sicuti, iltcobligasadiblvendam penfioncm in
loco diftantiite, tc etiamobligasad cxpenfasarportaiionis Deewtifl
adillumlocum. Semperintcllige, ficanduclor liillmeatboc o- nus, quodaliundc,
iivcabipla utilitatefortc erucnda i ulibus melioramcntis, fiveex aliocapitc non
compenfetur, ficnim a- liundenoncompenictur, dcbereid aliquo alio modoace Loca-
torc compenfari, ipfa naturalis zquitas didiat ■UDodi Adeju , dcquibus hadcnus,
facicnt ctian fs4*i«4 il- SnkUtmttr *n mli^Andt ttnuuuT *d txftufat prtdt&w
> 2) ControverfumeftSecund6. Quidfict, quando przter Lo-
catoremadeftSublocator? VcrumicTpcr figurationcmcafus inv tclligesexpeditius.
PetrusDominus fundiillud locacproquinq; anuisCajo, CajusfublocatiUudTirio
«quiTitiusob fpem,quam habetretinendifundum quinqueannis» pro codcm tcmpore ,
il- ludvaldemcliont, planundovincam, lnfcrcndo Arborcs, &c.
Idqueexpendendodeiuo. Accidic autem, ut primo anno mo- riaturCaius Sublocator,
undc rciolvatur Locatio, & fundurr» redcat adiplum Petrura: Inquiro, horum
mclionmcntorum , fancucilium, e.xpenlasrepetetiieTitiusaCaiihzredibus, an i
Petro, aneasamiccec? Idemdubiumeft, li PauluselTet Ufufru- «uariusdicli fundi
pcrdiQos quinque anpos, & illud locarec Titio, &c. 24 Refp.
huju^quzftionis refolutionem dependcreexdidlis i ».t). Namprim6,easexpcnfas
valebitpetereTitius, quasib.di- ximusefle neccflariasad ufumnimirum ad hoc, ut
ipfcTicius SubconduCloruti rclubconduCtapolTit. Secund6 aliaspccerenon valebit;
ledarotctet, przcerillas, adquasucice, veJ exprels^ Petrusconfcnllt .
Tcrti6,illas, quas pctere potcil , neceifarium eritabhxrcdibusCaii pctcre .
Ratioprimicc fccundidicli eft , quiaCaius totumiuum Juspcr fublocationem tranflulitin
Ti- tium. Quarc l'iciushoc ]ure Inftructus potcric illas expenfas dumuxat
petcre, quasCajuspocuiftctiPetro. Curn crgo Cajus potuericiolumpecereexpenfas,
quibusexprelse, velueitccon- ienfit, &quibusrcsherecaptaadu(um, ucmodo
diximus , has folum jufliTitiuspotcnt, cknoiialiasexigere- Ratiotertiididti
eft, quiaideraTiciusaCajolubconduxitprzdiucn, icdCaiipo lonam nunc reprzfcnunc
hxredes, ergo abiis pecerepoterit , nonabaliis; eiio iidcm hzredes dcinde
pofljnt iPetroDomino eafdem repetere . luintelligorefponfionem, quam de Lugo/c
n.jofiMc, circahanc quzilionem videtur atferre.i *S Propter eandcm racionem
cercum eft, Subcooductorem ImmcdiaccJcbercSablocatoripenfioncm iolvere, nonvcr6
pri- moLocatori, quamvisDomino; cumSublocatoreenimipfecoiV tradtuminiit.
PrimoautcmLocatori lolvere tenebitur ipfc pri- musconductor. NoUnttamen
Dodtores, ucMol. Vafqu. Lcll. aiiiqucapudBonac.J/fi-n/rjii.ii.t.a.y.^t.B.r.
bona Subcondudo- ris, iiforceinveniantur indomofubconduCu, remaoerc hypo-
thecau ipfiprimo Domino, nonenim eft negandum, pr Locatorcmhaberejus, flnon
imrocdiate, certemediatc h x eeeafitnt innuitttr , tjnit nen f effit laeofl .
*6 E x d idi.s habcs,eum non poflc aliquid alicui locare.qut nS po- teft
przdidlasobiervarcconditioncs,id,quod cum fit facile,pcte, (! velis, i DodloribuJ
cintis, roulr.6 magis, quia ex didis a oobis alibi O ; deiis, 1 Digitized by
Google 216 deiis, quieon noneritdiffcile. Lib.IX. DeContraa. Traa. IV. De
Locat. &c. ii. ADtriaitrmobligacur conduQor. Primo penfionis . SecundA, ad aliquas expen reddeodam,
finitotempore Locatioois, iplaro o, ad folutionem nUs . Terti6, ad X
HzcobligatiolucecUriorefl; ideoenimconduclor fruitur relocau,
utpenfionemconveoum, &certcjuftam (Gcutiiup- ponimuO folvat . Quantaautem
hzc penfioefledebeat, & non- DulUalia, quaEhucpertinerepoflcnt,
infratradamr.4. CcmauHrr tbUfatmr ad altquat txptnftt . 4 Ad
ilUscondufrorexpenfasobligacur, quas mod6 ij.fr tc. di- jti,
efleneceflariasprocolligendisfruclibus. Lcg-LaynW.trr.4. t.zi.n.t df'
iemmunit<r . Quiddcillis, quzforte funt neceflariz adrem,
quamquisconduxit,con(ervaadam? (nondico melio- randam, de hoc enim jam dixi
diclo f prac. ) Conduxifli Domum v.g. fed ecce immincc inceudium. Conduxifti
agrum > fcd ccce ibinopinaUalhivioneelr reparandus,&c. cx
quibufnamcxpenlis hzc prarflanda , fi illa pericula in Kconducuarcidant line
cua cul- pa? nam, (iculpatua, noncftdubium ateelleprzflanda. 5 Refp. deLugo/./.
univerUIiter docet, (ecluio paflo , vel eonfuetudine,
eanaturahujuscontraausconduaoremnontene- riad expenfu ilUs , quz fiunt ad
perpetuam utiliutem rei locacz, vel prolongiorctemporecondudrionis. Exquibus
verbiscollige- requispoflet, inccndium illud domus, &alluvionemillamagri
eflc Locatoris expenfis avertenda , quufaciunt ad utilitatem per-
petuamreiconduclz. Sedputo, illumnonloqui univerUliter , fed dumuxatdccxpcntii
faciendii in rercparanda, ut rcddatur perperu6melior, utfi
iTwrasnovusindomolitzdificanJtis ,&c. Ac noshicloquimurfolumde
avertendismalis , quibusres con- < D^coigitur, mihi viderieflcdiftinguendum
, nam,velma- gnis expeotis hzc malalunt avertenda, vcl modicis, cVordina- riit.
Sihocpofterius,dcbetfieriexpenfiscondudoris .Ratioeft, quU, quiremcondudt ,
obligatlcad illamordinariismodis , & ronfuctis,
atqueade6ordinariiscxpenfiscuftodiendaro,& ni cu- ftodiat, erkiDCvlpa,
&cofl(equentcrincidetin onus reUrcien- ditotumdamouta, quodconirqucretur:
pofitoenim, quodipfe conduQor reraaptam habeatiLocatore, debet idcm condudor
providere, nc incpta reddatur . Maximeigiturid eftnoundum , admalaenimavertenda
modicis , &ordinariiscxpenfis,obligaris tu condutlor > quUobligaris
remcuflodire. At ad aptitudinem dandam rei coaducizobligatur Locator ,
utdocuimus iup. § p'*c. Item (aitlmperator ) prof- reijus, v« ' 7
ConfirmanturhaecexTextu. piceredebeteonduilor, nealiquid faciat, vel fieri patiatur
. 8 Si autcm cootingat illud priu» , ut fcilicet magais, & extraor-
dinariisexpenGsea mala, catu, vdcerte fincculpa conducloris occurreatia,
fiDtavertenda, puto(Ulvomdiori Judicio) efleid praeftandumexpenfisLocatoris,
quieft rei Dominus . Ratioelt , uiaprzcifoaliopattoincomrarium, adbxc
cxcraordinarianon le obligavit condudJor , ne ucitcquidem , quia nemoin
huiufmo- _i concraciibus intelligiturobligari , nifi ad cooiucu ,& ordii l
Confirmatur ,qtua mox dicemus , fi calu condurta res pcrit , Luca- tori qi<i
cft Dominus, perire : ergo , li fic expendendum ne pereat,
Dominuserpenderedeber, precifoutdixi pado iocontrarium . penfionis . Secundo,
ad aliquas dam, finitotempore Locatic Ccutiaccepic . Dcllngulis figillatim Ejr
t<c*ftne «»ai>«r, ttmitetmdmctrtpeffit} » Eum,
quiharctrUfervarenonpoteft, velllegeprohibetur ( uc prohibentur Milites,
agrosconducrre) conducere non pof- le, &eum, quieadem poteft fervare ,
conduccrc polle, fic fa- cilefcitueft, ficucimododixide Locatore. Quare
iciutis, & citaodis ea pete, fi pUcet . Vidcetiam infra . Nos, ut
promifynus, sconductorisobligationcs fcparatimexplicemus . C u m ergo xd lit folu m
pacl u m in cont rac) u i mpi icicc imbibituro de uCmod6vidimus, busTilck. 9
Quaodo autem cooduclor avertit malum magnit expenlis fuis (quodiacereccrccdebcbic,
(ipoteft, etiam rautuando libi pecunUs, quiaadhocetUm,
quandofmemagnoincomroodopo- teft, urget illi obligatio cuilodicndi )
debebiceasLocatorredde- re conductori , & eo nolente , pocerit condutior
fibi occulcc com- penfare, velretioereuncuademdepenliune, vei etUm, fimc-
liorem modum recuperaDdi fumn non habet, poterit retincre rera locataro,
doneciptifatisfUt cxfrudibus indepercipicndis. Ra- tioefl,
quiatuncconduclorutilem rem gent proDomimi.quarn- visadillamex vicoDtraflusnonobligerur.
Qjare Juftitia poftu- Ut, utfitiDomioo reUrciendiM. CndmBft tbltgatur
r*U*rtt**itm rtm ctnduH*» htttfram . 10 IdcertemaximeeftdcdleotUhujuscoDtraausi
cumenim res condudla remancat in dorninio Locatoris, uiumijliushabucrit,
ratioclarcdictat, om toum, que efle reddendam . Hincobitcrcollige,
ufuconfuraptibilU, vjj. fruraencu m , vi- num, pccuniamiKiquaquaralocaripofle
(nifitorteadpompam • utfilocarcs pecuniam aureara ad otlenlionem, vel ocmtmn )
quUnonpotes darealteri cjusufum ablolutum, ulvaret cAto ufusipfercmconfumat .
§l*iddtU*tC*nd*8try firtictniud» dtttriar jUt? 11 Sedquiderit, llresexaliquo
accidenti pereat, vel ditni- nuatur? Idcertehic maxim^ expcndunt Douorcs.
Loquarnur prius, li id cveniatcx culpacondikloris : mox, fi finc culpa . ii
Ecquidem, ficulpa, vel puerifciunt, deberil conduflo- retotum valorem relarciri
. Quanuautem &qualis dcbeat efle ejufmodiculpaad Untum onus conducion
irapooendum, dice- mus, aimdeconcracluSocicUtis erit agendum, & illud
deniq. rcfolveraus, tunccommittiprzdicUm culpam cum oncre refli-
tutionUinforoconicicntiz, quando quis rton adhibct esrm dili-
gentiaminfcrvandarccooduiU, quamadhiberet inrefimili (ua cuflodienda . it
Verumathlcinpropriolocoidilluflrcmus, breviter reco- lendum eft. Prim6,ex
legibusdiciumalibi l.S.im vec.tr. ^.c.i.cr 4. 1 nobiseflc, iuridicamculpamcfle
triplicem, Uum, levem, lc- viflimara . Lata eftomifliodiligcntiar, quimfolent
infimili ad- hibereprudentes, diligencefque: levis, quamfolenc diligeutio- res:
leviflima, quam diligen tilTimi . 14 Secundo, recolendumelt,
quod/i.f.j.$.i.di«imuj , ncm- peeum, qui remaccipitin fuamfolam commodiutein ,
uteftin commodato, teoeriexculpaleviflima: quiverdin utilitatcm ft> Um
dcponcntis , utindepoGtogracisaccepco, teneri cx dolo, vd lauculpa^ non
ver6cxlevi, vclleviflima: qui deniqueinutilita- temutriulquc, nempccuradantis,
tum rccipientis, utinloca- to,ubialterfolvitpenfioncmLocationis, alccruticur
relocata , teneri ex dolo , vel culpa lata , vel lcvi , doii verd ex leviflima
. At- quehaecpraelcindendoabaliopaQo, quod inccrvcnirc jufte poi-
feciotercontrahences, ucibidem, &izpealibinoUvimus. 15 Tercio,
recolendzfuncdifpoGcionestriumlegum,quc ma- ximeadrcm noftramfaciunt, Primalex,
Lfi Utrw^.^mittlmmt. MmmffJtcmti. Suictlunmmmm finquit)
tr*mfftrt*mdamt»mdmxtTit , fifraBafit^ idftritmimmiifra/lat,
tnjmitptr*amiimtitmrt fitjmtenU faaecidtrit : tmlfaamttmabtfty fitmmia faila
fum , amadtltttmttft- mmtqmiftimttbftrvaturmifHigtt. Idtmfidtli», vtittjmmm,
vetmliai rtttramlpartamiatcamdmxerit. Hadenus lejc . 16 Intelligcautcmhoc ultimum
(vtlaliairti) eas debereefie ftmilcscolumnz, quz ineaafportanda facilc frangi,
velfimiles doliopleno,quz facilecrTundi pollunc. Et Doclorcs htc proponum
eciamexemplumdetranfportandisvafisvitreis. Porrb, curhzc lextamrigorofacft,
utdicat ( quz diligcntiaimusquifqueobleT- vaturtistuiflct,)
quodccrceettcondemnareconduUorero excui- pa leviflimt , cum tamen ex aliis
legibus , quasattulimua 1 X.ett. m Dec.t 1.5.4. fciamusi
conducloremobligarifolumexculpa.ievt , non levilfima , curinquameft camrigoroU
' 1 7 Relp. racionem clte, quia ea, quz cft levisculpa in cuil oi.cn- disaliis
rcbus,eft lau , & gravisin cuitodiendis, vel tranfporun. dis iU , quz
facilc frangi , vd effundi poflunt , namquando quis te obligatad
bzctransferenda, fe eciam ex patHa , Uitcmimplicito, obligac ad cxaitiilimam
diligcntiam , cum le obliget ad trans fvren- dum tecundum artem ,
&iecundumoperam , quamin illis rcbus periculofis ipleponerct , fi res
elletpropria : at,fccundum artcm, & lccundumopcram , hzc requirunt diligeaiciflirnam
cautionem, hancigicur ,qui eam condux t , promifit ,eaudeinq> lervare ex Ju-
ftitiadebec. Acque htncconfirmacur iilod, quod toties i me locU citatis,
&alibiinculcatumcft, nsmpeeamncgligcotUm, quae lcviscfl in unooperc v.g.
inelfodicnda terra , 000 eflc levem , fcd UuminaJio, v.g,in inedendozgro,
immoineodemzgro , cul- pa, quzlevisinmedcndolevi etusdolore capitis, gravU
ccrte erit, in racdcnda vehemcnti fcbri ; quiaresipU, quamquis iu-
fcipitfaciendam, quafi juxtifuam levicatcm, vel gravitaccm cla- inat, ut proportiooau
diligcntUnonoiniUatur. 18 Sccuniadifpofitio.
^»(inquiiTexcusL.r'/JM»if»iif./»<-««) fervarum culfam , & ajufcmmqmt
imduxertt , frtflarcCaniutiar d*. tiat? tc pauld poft : MthtpUett, mttulpAm,
tttamt fi eamtm emipam im imiueemMi admifit . 1» Hadenuslex. Cuiu* eft fenfus.
An L _ musconductaex culpatuifervi, cudcocas rcUrcire acfituafuifletculpa?
RclpondetJunlconfulcusdifliDguendo, Sicucumculp* indu- xiftilcrvosillo*,
nempccognofcen» , eilepravos, vel incptos , dcbe». Gfineculpa, nondebes, quU
tanc, rcfpedu tai, cen- leturfuillccafu domusincenU. xo Qtjbdliquzras, qozoam
culpa hzc efle debeat, qu_tu condcmoerisexddiUoiervi, vel oocrariii tc
iriducli? Refp.certegravis , qua fcilicec defcccris in eligendU fer vu , &
quidcmjuxumod6dicla, utiTMjordiligentUopcts fitioeiigcndo
operarioadresaMjorismomenu, quim admiaoris. Eliane m torocxcerno Ucilius in boc
cafu coodemaabcris cui fland um eru poft tentcntiam ) quiminforoinccrno, nam
judex facileprzfu. • cominconkie«iUJUcjictceKuf«epo_ terit r. g.do- » Digitized
by Google _norani]j, inadvertentia , bonifides, qna fervum illum , nihilmaK
futuriprzfciens, vel fufpicans, induxifti. ai Tertiadifporitio, Sihet (ait
L.mdtmQ.Si het ) i»Let»ti*mt convtnit , Ignem ne habeto , &b»buit, ttnitur,
tti»mfi firtuitut eafui admifit tncindium , Mm nen debuit igntm habtri .
Etibidcm$. ultimo. Convtnerat , nt i» vill* urbnn* feenum componerer , (jv.
fefutt , dtindt (trvni igni illato futctndit ; aitLabto, tttttri tonduHt- rtm
ex leeate , emi* ifft e*uf*m ptiiuit inferind» fanum centr» con- dndttntm . aa
Hsecibi. Curautem hxc? quia jam pau!6 ante monui Caput II. 217 hoc,
(utitaappellemus) JuslocareaIteriprottnttpenfione,leu diuturoa, fivemenltrua,
live annua? 5 CunccditS.inch7.r .cenf.c.j.dub.i. quia, iuquit,nullojureid
prohibetur, &paupertunclocat Jus, quod habct, eflque con- tracius turtunar,
nam, fiv.g. ommbus cxpenfis circunitantiis , locetur facultas pctendi
eleemofynamin bac frequcnti Civitace propretiodecemaureorum, potefteveoirc,
utconduClorperci- piatplus, velut percipia minus. Negat vcrd deLugoJ.io. dt
ftfl.n.e. Ratiocjuspotilliroaclt, quia , quicquidfit,anfitjuftui hiccontraclu»
inter conduclorem , & locatoretn, crit injultus mus , patu jufta efle
fervanda , fecus damna fequuta merit6 contraFidelesdauteseleemofynam, quinoluntdarcnifipauperi,
impuuncur ei, qui pactum non fervat . non ver6huiccor>ductori , quipauper
oon eft. aj His in mcmoriam rcdactis, utquodmod6, a.io.illuftran- 6
Sedcerterefpondcripotcfthuicargumenco. nam Fidctcs fic dum propofuimus,
affcramus, quzrimus , ad quid tenearis , dandodant mediate ipfipauperi. Quare
prior fententia. quam Si, Priro6przfcripcotemporenonreddasequumv.g. locatum
> docetSanchcx, approbari poteft, rood6nihilaliudaddatur,quod
&iscafumoriaturr Si, Secund6, equus locatus Itcm fuitadtot iniuflitiamredoleat.
Illud ncgarcnon potuitiwi. deLugo, non miltiariaperagenda, cctuadalia
illumducas, unde cafus is in forecontravoIuntatemFidelium, quandoiplepauper
petcrcpct' foveamprzccps ruat? Si, Terti6, idemlocatus faitadnullam feipfum
nequit, utpetatalius, cui detur caeadcm elccmofyn* larcinam,
niitequitemportandum, & tu contra facias, undecc pretium fui laborii .
paritcr moriatur equus/ 7
PoteftSecund6quarrimajorexplicariovocisiIliusrri#jM/«(», 14 Refp. teteneriad
omniadamnafequuta, quiacontra pa- dumPontifex prohibet, ne prxdia Ecclefiz
locentur, nifi tui ctumexplicitumegifti, niGforte inprimocafuappareat, eodem
Ttiennium. Dequareego lic ratiocinor. modomoriturum fuifle equum, fiinventus
fuiflet in potellatc » Annusinjureduplexeft : 'Uiaf.GUffam ml.ult.C.dtttmpa~
Domini: dequaumenrc duzfunt confidcrationes, l.i.inDet.
tibutmintttrumRifiit%i\cl\x%ibid.&inl.JEdtmtil.i.Cletati. Re-
tr.l.e.zA.%Jt».'J. i nobis expenfz . burtUs/.<-*<m PraterffM
vtrb./i$nif.CaviT.Uc. mexcit. ) Aliusconti- 15 Quando urocn rationabiliter
cooikies, non cflc contra nuus, aliusutilis: illumappeltarem Phyficuin,
huncver6 Mo- volunutem Locatoris , teadalium ufum re conduda uti, tunc ratem:
Continuus, feupnyficus currit, completurque duodc- certencc culpam, nec
reltitutioms onuslubibis. 16 Sedquid, fi mala puutione vites v.g. infcecundas
reddidi- ftiproaliquibus annispoft linitum teropus tuz Conduclionis ? Quid, fidemuro domus ruinam minantem Dominum
domus tempori, utluccurreret, non admonuifti? Qiiid, fi ob ncgli- gentiam,
fervitutem induciin przdiumconductum pcrmiGIli ?
Quidfiingruentemtempeftatemcontra navemconducttm, cum pollcs, non przcavifti? .
27 Refp. Tenerisetiamadejufmodi damna, nonquidem ex pactoexplicito, quod
fupponimus hic oonadefle, fed ex implici- to, quoLocator implicitepromittic,
remlocanm, utluam cu- ftodire,eomodo, quoinluuerioribusdiclumefl. Dcoique lcge
totum um\umlfJt(*ti , &condudt, ac Jurifperitos ineundemlo- cum, nam
innumera his Gmilia non difficulter invenies. 28 Sinullaculpa
conductorisresconducla pereat, fedcafu., &fortuu, plaoumeft, & leges
pratdictz millies repetunc, in nulloforotenericoaduciorem, niGaliquod
juftumpadtum prz- ceflerit, <Tcc. necaliudhac in re diccodum occurrit,
quodex diclis colligi non Poflic. 29 Sedquidin dubio? Sidomiu conducu incendio
conlum- ptacft, &dubitecurdeincendii cauu, conduclorne przfume- tur fuifle
io culpa incendii? Relp. cumLaym./.}./r.4.r.i2.aM.6. citans Ma(c. &Menoch.
jKquaquam przfumi > fed conductorem abfolvcndum efle, nifi Locator culpam
oflendat. Ratio univerfalis eft, quiadeliclum nunquam przfumitur, nifi dare
probetur . Aliam racionem pro inceodio lege apud eundem Laym. C A P U T IL
Explicans Ulud dcfcrtptionis. , vtl ftrfonam »li»uun , ttmmfi fi iffnm cimnon
incerruptismcnfibus, ctiamfiiniisdiesadfintaliqui , in quibusactoragere
nonvalet, necReusfe defendere, nec opc- ramdarecauiz Judex, quosdiesmerit6
vocamusinutilcs. 9 Annusautcmutilismoralisconflatur, complcturqueduode-
cimmenGbus, quiarcanclcgalibus Impedimcntis, puta , quia fintad litigandum
idonei, etiam fiplurcs diesfupra duodccim menlesphyficecontinuosGnt neceflarii,
adcomplendos duodc- cim menleslitibus aptos. ■ 10 ExJucvcra,
&juridicaAnniutriufq; fignificatione raani- fell6colligitur>
duplexeflcTricnnium. Aliudcontinuum phy- fice; Aliud utilc moraliter . UludconUneccresannos
lineincer- ruptione; Hocaucem complecticurannostres, demptis dicbus inutilibus,
ataucade6comprchenditaIiquandoquatuor,aliquan- doquinque^ aliquandolexannos,
juxta interrupcionem, quain dabuncdiesioucilcscotcmporeoccurrentes. Hishabitis
, 1 1 Dico, in txtr»v»t.eit»t» valde probabilc efle,Triennium (u-
miproTrienoioutili, noccft includcrc tresannosutilesei, qui praediumab
EccleGaconducit ,atq;adeo tresFruclificationes,quas diclum przdium progignit .
Hocdiclumexplicabitur, & proba- t>icurverbisFilliuc./.jyr.44^.a.«.8.
ciuntis Navar.Covar. Joan. Andr.Brabant.Azor.Quaranum . lu ctiam docet Barb.
inCeUtci. *d diS»m txtrav.n.y. relerens Riccium > Bonacaliofq, qui fic ha-
bct: Itnaut fi fit funiut , qui»Utrnii»nniit»ntum fitftrtility fitirit
U(»ri»djtx nnnoi \ fittrth quequtewno fit fertilii, ftterit Ue»ri tul mvtnninm
; fpH4 tidem Dtiiorti diferte dtcint . Rntiibnjuitflyqui» Annut in LtcatUm
nentaxatnrtx fimflici dtcurfu timferit , fii'ix itturfu tum frtvtntufrucluum.
5J»«r* ubi Fundttt »Utrnit, vtlttr- tioquoquennne fcrtilistfl, tunt Biennium ,
velTriennmm temfut»- tuTfr»»nnutt*ntum [fntie: atqui it» Fundui, quiin
[ixvtlntvem annei iocatur , fihoe loto ttmport ttr tantum fruiiuiferat ,
vtriintrit anneileeetur, nimirumutilei, &ftr»tti. HzcFill. 12 Exquibusvides,
quandoPoncifex vult locationem Feudi EccleGarticiadTrienniuniUntura, & non
ultra , vclle triplicem Irudifkacionem, &confequentcr, fipro
cjufmoditriplici fru- cliticationerequirancurquacuoranni, velquinque, vclfex,
vel feptcra, vclplures, tcmpcrforc loeacionem adTricnniura. Ec
iulumilocacioncmadTriennium conccflami przdiclacxtrava- ganti, notant Doclores
allegati. 1} Sedecce fcopulus: Ergo, fi ager Ecclcfiz fructificet bis inanno,
utinquibufdara locisaccidit, non potcrit bjcari , nill 2 Resergo, quzlocantur,
poflunteflcfivemobilcs, fivcfta- adannura, &mcnfes fex. 14
Relp.HuncfcopuIumnonadvcrteruntprzciutiDoctores, 1
'poteftenimlocarinonlblumres, fed etiam perfona, quz X obliget luum famulatum,
feu operam luam altcri. De perfooacommodius dicam in calcc hujus traclatus
fcparacim . Quarederehlc dumtaxat agendum. 2 Resergo, quzlocantur, poflumcuc
uvcmuuue», nvcua- biles. Siclocacurdomus,przdium, cquus, veftis, &c.Etquo-
niamnomineflabiliumveniunc eciam jura, uc dquis habeac Bc- neficium
Ecclefiafticum, quod eft Jus ad pcrcipiendos fructus Be- neficii,
velpotiaturaliquagabellai habetenimjus illam cxigen- di,
ide6etiamhzclocaripoflunt, propretio, omoibus cxpen- fis, jufto: dummodo fis
memor, omnia, quzvendi poflunt , pofle&locari, exceptisiis, quzlege
prohibentur. 3 ProhibenturauteroPrim6,IocariprzdiaEcclefiz (£*rr4V. — 1
Docl.cit.a M0I.46 j. ) nifi ad Trienniuro,Vid.mox ».7. *Jf* . f .mjm/LrmMuff.
lt»ti) & Cuiialibus Terti6, przdia eadem quzcumque prot Clericis negotiand
i c aufa, licet iidero poflint fucccdere cond uclo- ti. C.i
Jtvitj&bnuf.Clir. Quart6denique, domus vicinahabiutioniMagiflrorum) Lm».
CtdMftudiitlibtrJir».Rem*, &l.lMftudMtttr*rum ) prohibetur locariiabro,
autalii magiftro, quaodo eorum vocescoofunde- rentur. Circa hoctamcnnotatBonacj<««wr.<j.7.;.i.)».i.
nonvi- «Jeriefleioulu, nifi reclamet Magifter. 4 UludquzrihicPrim6poteft,
Anfiquis pauperobtioeat fa- cultttemaPontifice, velEpUcopopeteadi eleemolynam,
" Tamb. Tim.ll. Dt ego, quiadveru, facili viadeclinarc Ulumlicvolo. Cum
fco- tentiaafterens, nomineTricnnii, inhac cxtravaganci, intelligi Annum
continuum Phyiice, quieft Annus naturalis, fit fatis prubabilis,
illamtufequipotcris, quando agrum Ecclefiz, bis
inannoterentcmtructuslocaturuses, &ficpertrcs annosnatu- rales illum cut6
ex dicla probabili fentencia locabis . 1 $ Verum nondum omnia fuoc explicau:
Magna enim eft cura fciendi > quidnam incelligacur oominc
Fru&ificationis unius ? Dico, nonintelligigcrrhinationemherbarum inutilium,
qus fponteex terra nalcuntur, quia nullus hujufmodi genninationem
appcllatFruclificationem, cumeznoncolligantur, fed abcftiis
communibusdcpalcantur, velcerte (utfupponidcbctj nonfint illi frudus quia
Condudore, & a Locatorc fundi Domino inten- duntur . 16
Mcrit6igituridemFiIliucXi-.>i.8.fi>irfa; dicitFructificatio- ncmette
tditUntm Frutlat juili. Fructusautem jullus ( utegoin- terpretor) cflille,
querofundus morcconfueto exculcuscmic- tic, utfrumcntum, hordeura, vinum,
&c. velqui communi- tcr, utfrudusexpecUcuraColonis, quales func glandes ,
cafta- ncz, & poma filvellria , quz etiam finecuttura , fed cum Do- mini
proventu , i terra progigauntur . O 4 l«7 Mc- Digitized by Google - * r 2l8
Lib. I X. De Contraa Trad. IV. de Locat. &c. 17 Meritd idrtn G> var. 2
■.i.var.l.z.t. 1 6.ji*.6. fichabet: Extrm. vagani Ambithfa imttUtgtnda rft in F
uadu , feurtrrit, auaanaiihtt mnntetimntmr ,
tirtxtiijrmBntautiibttanmecelligmninr. Altaijmi, fi m
Ettltfiatjmifiieiadititnii , ut tx tt auetihtt Triemmteumicni tmm- lumfrmttmi
ftrtifiatmr, peterit tm mtvt m SSSSJSS Ittari . 18 HzcCovarruvias. Dixitautem (
infundis, & terris. ,) Namfincroora, &arboresfilveftrcsljngulisannis
luosGJveftres fruclusedant, caflaneas, glandes, ligna, &c. certeeafingulis
annisfrudlificationem propriam habere dubitarenullus poteft , quiabiiuntfrucius,
quiabejufmodi filvisexpetfantur a coodu- flore , quique locantur juilo pretio a
Locatorc . 19 Expraedifladoctrinavoluitdodus quidam Theologus ex- Cufarequemdam
AbbatemSanclar Mariz de Neroore inTerrito. riodicto Caumauro,
quiluperioribusannis locaverat Ecclefae fuzFeuduroad Quinquennium,
contendebateniro, eumidle- gitime potuifle , quiainco quinquennio phyiicovix
Tricnnium frmBmi tft ftfarmtut m fele Ectltfiaftiet immmmia gabeiia, driith
Car»lmidiGrafidet&cQ\b.C[er.r&&l.a.9.ficaftrv . ImfmBica»- limgtmtta
hte Pantrmifmit aattfmm fro kmftertbni frmQmum ftndentium tmjmfdam Vuiiarti
Rtttgiomu idttmafii eentra dtBet GahtUttti , »)ui frattmdtbamt fmtGahttU
frmBmumah ifjiiEmfttrihmt, & /W , amim frmSmi mcm tramt feparatta ftlt
ttmftrt Vtmiitttmu . Hacc exDiana quaiiis, &Carolusdicerent, quia illi
fru<2us non crant feparatt afolo, idrftabarboribusloloafnxis, pertiaebantad
Viridarium, feuejuscrantpartes, atqueided immuoes agabellis, ficuti im- mune
erat ipfum Viridarium . Lege item Rcb l.e.n. 1 r . SlutfiinntmUinttdtm, a»a
Fharmactftla latariftfint iiidici»*} ao HzcexcuUtiopronoftris Siculis
regionibus mihidimcilis vifaefi, quia ejtifmodi feuda, ialtemut plurimum, apud
— Jiibos» &Gngulis aonis frudifcra, fiquidem, iive fru- mentum,
velquidfimileferuntexcultura, fivcherbas,quzcer- tcnonluntcommunes omnibus, nec
a Dominis negliguntur , fed venduntur pallim , fed locari folcnt ,
fedfructibusfilveftribus Arborumcomparantur : quieaconducit, colligit llngulis
annis proportioratosfrucJus, licetalteroanno parciore», altero pin- guiores,
&quieadcmlocat proportionatuinitem luuroprctium lemper acquirk. Explkans
illud Ad ufmm , vti 1 A D ufumlocatur v.g.Veftis, Equus,Dorous,&c. Ad fru-
I\ aurolocaturager,grcx,vinea,&c. exquibusconducfor fruciuscolligere,
eolqueubiconfumercpoteit. Sibiinquam, vel cuifuum Juslublocavit. Noneoim ex vi
contra&us prohibetur conduclor ( nifialiudexplicite, velimplicite
conveniamr; rem ubilocatamalterifublocare, VideLaym.'.)^r^r.aa. afferenxem
illudjuns: Nemt prehtbtim, rim, auam ctnduxtt frmtndam , alii Ueart , finihtt
im centrarimm cenvtntnm fmtrit . (^uandoautecnaffucrit , vel oon arfuerit
implicita hgrcconven- tio,coll igi ex circuofUntiis dcbet.Si enim ego tibi
honello viro lo- cavidomumhoneflammeam, non potes illam Meretricilubluca- re,
quandoid in domusroex dedccus vertit, &ficinfimilibus . a Uiu
confumptibilta non poflc locari niii fortead pompam , re- colo > me djxifle
I uperius r.t .jf.x .». t o. Ut etiam ex fuprad t(i 1 s col- ligipotelt,
adaliumufum , przterillum, adquem conventum elt cum Locatore, oon pofle rc
conducla te uti . Inde item manife- iteconfequitur, teoonpolTcaddivcrfumulum
altericonduaam iublocare, uiiiexrationabiliprziumptione volunutis Domini ,
&c AnfmttntntMUt agn cendudi fint CtaimStriit 3 Hisporro,
quzfatisfuntdeclaraU, fuppofitis, Inquires : Fruclusagri, propterquos coodudor
penConem lolvit, Locatoris, quieil Dominus P oprietarius agrifui, an doris,
ouieit veluti Uiufruduarius? 4 Refp.
Antequamcolliganiur(quandovocanturiJurisCon-
fultisfrufluspendentesJiuntProprictarii . Ratioeft, qutatunc frottusfaciuntunumcumarboribus,
&plantis, curoigitur hz fub Proprieurii (int doroinio, cruntejuldero &
illi . j Atverd, poftquamfuntcollecli, & feparatia Przdio, fiunt cond
ucloris , ut habet Mol.i.4 97 . deLugo d.z^.dt /*/f. m.16. con- tra Glol.Barb.
aliofque, etiambisnondumiolveritpenfionem . lntcrimtamenDominusagri
habethypothecam indiclis frucli- bus, ideftipGfruclusiuntpignus, ieu
taciteiubjcdi propcnfio- nelolvenda, underecicappelUreturfurillecouduaor
(LSiftr- vmt eemmmniiQJeeavi f.lecati ) ficlameosextraprzdiumarporu- ict,
Locatoreinvito. Quod autemfrucfusnaturalcsiint pi penflonisfolvendz, apcrte
habetur io Jure, Unfrma.ffjm^ tanfiifig». vtlhyfeth. 6
Exhaclccundaparterefponfionis coafirmaripoteitdeciGo , quamaffertDianaM
tr.t.rtf.19. Legeetiam Rebe\ f.i.Li4..a.«,.n. lO.Celtni ioquit)
Rttigttfermmttaentmr fttvtrt gahtUamtx frn&i. imtttiitBit, fitttdtm
dtftrantdt ttee ad lecmm, attt alientnt ; tttne tnini funt htna Laieermm ,
& ntnferttntnt ntindtnUi autdtmadEc- tltfiaftitet. ltaFill.M.fr.l6 t.l
I.H.J01. 7 Hzcille. Quidumdicit (ntindirtileqmidtm)aon proptcrea
negateflepignuspenGonisfolveodzi quamvis cnim fintomnino indcmiinioColonilaici,
&nonin dominio Religiolorum , quia tamencjufmodi Laicus eftConducior, non
Dominu«, illi fru- cfusnonamittuntfubjecliooem) quainficiuntur depenGone iol-
venda ReligioGs. 8 Exprimaautempartereiponiiontsconfirmatur aliadeciGoab eodem
Diaoa ib. allau Ctitmi{ ioquit ) fim Afftdatertifraditrmm Ec-
tltfiafticermmntnttmtntnr (oivfrtfabtttamvmlgbdiflam, Del Fiore: amia, mmmndidiBi
GahtUtti taxaitl , & frttiaat diQnm gahtllam , 1 Deniqueexeo, quod ufu
confumptibilia, utmodon.x. in- ■ui, locarinonpoflunt, refolvitur, aniuftusfit
illecontratlus, quemaffert, &condemnatMegaiaapuddeLugo, d.xc,M fnftM.
le£i\u\if.\Jt*tantraa.rif.l9- quemque egoclariutisgratiaficex- peditiuspropono.
Pharmacopolalocatperocfov. g. annosalteri officirum, vau, tabulau, & item
medicamenuin vaGscontctv- U , dummodoalter reddat interim triginu aureos v.g.
pro Gngulis annis, decem pro ofiicina , decempro valis, decem promedica-
mentis, exaclisautemodoannis, omniareddat integrecum G- milibus medicamentis.
Ut autem fciatur , quid Gtreftituendum, przccdit zftimatio przdicf orum .
Refolvitur, inquam, conrra Megalam, juilam iniri locationeroquoad viginti
aureos pro offi. cioa, &vads; fupponirousenim , perexpertos penGoncm illam
zqualcmjudicariproofficinz, &vaforum ufuannuo. Atquoad decem illos aureos
pro medicamentis dico,claramefl'e injuftitiam; nam medicamenta lunt ufu
ipibconlumptibilia, quz locationi fub- jacerenon poflunt, utdirJumeit, &
patet: Quid enim locas r Refpondebisufummedicamcntorum. Legitime refpondiftj .
At ufuipfomedicamenudeftruuntur; ergoUconduttoriillorurn u« fumdedifti,
&ipfamedicamenuufuipfo deftruendadcdiili, & confequenternihilapudteillorumremanet,
aquofrucfum pen- fionis exigere poftis. 1 Dices: Efto, noniit locatio, erit
jufla vcnditio Medica- mentorum, ieu permuutio horum cum aliismedicamentisin
fi- ne deftgnati temporis fubrogandis . Refp- Legitimeiterumlocutuses. AtGea
medicamenuven- diiti , ieu perroutalti , eruntilla indomuiio ementis, vel podl-
dentis; ergonihil horumad tc percinebit ,exquorum fructu pen- fiooemexigas.
Solumuincea medicamenu, dumnondeilruun- tur, remanebunthypothecau ad pretium
venditionis, uteve- nitincceterisrebusvenditis, pretio noololuto. X
Quodfidicas, Mcdicamentorurn tc remanerc Dominum,fc- quitur, tcillanequaquara
vendidifle, uode & fequiturCondu- dtorem iisutinonpofle, cuminiis dominiutn
noiipofnt fcpanri abulu. Undc&deniquefequituriniuiie tcexacturum forepen-
fionemlre, cujusdomtnium, & ufus renunent apudte. Explicans illud
dcfcriptionis, Snb ctrtm , jmtUaiu ftnfiemt . t ef> Irca penfionem
iCooduttore folvendam, qusaliqaando Kj eftit.pecunia,
oonrardautemiofruiUibusipfis, puu in tocmeniuris, frumenti, olei, vini, &c.
vidcndumdt, ta, quando, & ubi folvenda ? /. L SimmM f*fi* [fivinda fit ? 1
T)Rofccl6quanuperjuftamconveotionem decmaeft - juile J. autemdecernitur,
GJudicioexperti , & omnibus conGde- ratisipfanonexcedatfmcluslperatot,
dcduflis expenlis, czte- nlquelubducendis, qualiaiuntGabcllz, dcbiiafoete
aliisexa- liistitulis, &c. Hacigiturre, unquamoim tuu, adhuc. - - Ltfie i»
ttnfitn, amid eftrttmr ? a InquiresPrimd, CfiveLocator, iiveConduaorlzdaturin
penGone, daturne ipGs (craper attio, quarelarcirilzfioporlit? Rcip. Diximus ,
cumegimusdecontratfu vcnditioms, dari , MmLi.Cjdirtfcimd.vemd. in ioroexterno
acliooem, &remediun lzfoultradimidiurojulli pretii, non autem Izib iufra
dimidiuia eiufdcmpretii. Diximusitemiatis communcm etle dotlrinaun ,
inforointerttofcmperobligarilzdeatem reurcirc Izfo , (ivelz- fiofueritultra,
Gvecitradimidium. Ideroergodiceodumeritde Condudlione, & Locatione propter
pariucem i Signatedicium eft ( fatis communem efle fententiam
quandolzliocftinfradimidium, nonnulli teneot, nonobj id, quodfusefupriww.i«C«ji/iiw.6.$.8
am.8. agiuvimus Imutilitai rti lacmta m» dtmat dt ftafian» ?
4lnquiresSecund6.SifortercslocaU inutilis reddatur ad ufurv*
conduOoris,Gveextoto,fiveex parte,debebitneeadem peGofolvi? j Refpondeo,
effcdilliofuendumcumLaymasj tih.if *f.*.xm. . *M VelenimPrimo,
rautilisrescoodadori eft propter impedi- mentum, quod fetcoetex
parreipfrulmetcondudoris, ut.Gipfe «juuert, v.g. Inhrmus,
nonpc*elteolereaginmconduaum,vel, auiafuitincarceremcoa;edus,nonpotuit habitare
in dorao con- duda, undcager, &domus condudori inutilesfuerunt, & in
hoccafudebereicoixtudoretotampenlionemfolvi, dubiure oe- SuaquamGt: quiatunc
rescondudst vduti partta:(untad fervien- umcondudon, &pcrdomum, velagrum
non ftar, &c. Nam propcerei, iifamulumconducas, &penpfumnon ftet operari,
fedcxeo, quodtu, impeditusobmorbum; v.g.illi operas tacien-
dasnonoffers.adftipen, iiumeidemfolvendum obligans.praefein-
dendoabaliopactocxprcilu, veltacito, veilegitima confuecudi- neregionis,
quianoneftdefraudandusfua mercedeis, quiex ie tibi (ervi re parat us eft . 6
Vel fecundd inutilis condudori cfl rescondufta propter impe- dimentum , quod fe
teneat ex p < rtc rei locatz, ut , C inccndiocoo- ilagravit domus , allu
vione ager fuit deftruclus , bel lo ingruente re> derelida, juAalite abalioprzdiumfuit
evidum, &inboc caiu R.egulaGeaerali(eft,quandouneculpa condudorishzc, (ive
ex toto, livcex parteevetnant,elle livetutam, Gveparcempennonis diminuendam.
Semperexcipe, nifi, utmodd infimilidixi, ali- quojuftopadocontrariumfit
conventura. RatioRcgulzeft ma- nifefta, quiapro ufu condudoraccepit, & pro
eodem Locator rem illi tradidit : hoc igitur ufu Cne culpa condudori amoto,
amo- vendumeftonus penfionem(olvendi.Irorodaddidebet, quandoin hUcecafibus
adcftculpa Locatoris, iplumobligari nonlolum ad damna , quzeadecauU
fequunturcondudori , fed etiam ad omne lucrumceflans :&quidem nonlolumad
lucruaiiceftans iotrinfe- cum, hoceftquanti plurisinfe vajituri erant illi
frudus, atque ufus reilocatz, fed etiam ad extrinfecum , ideft quantum cum il-
lislucraturus, dedudisdeducendis, fuifseccondudor, ficumil- lisfuifset
negotiatus. Ratioeft, quia omnium horum caufa eft Locator,
ficjusculpadeficcoodudoriufusrei locatz. Idemdixi- musinmutuo, Gmutuanti
pecuniam, tempori, eam non refti- 7 Subiaquiresprimo. Si propter peftem deferatur
imedomus conduda, efthcjudicandum, relinquiime,qui furocondudor , culpamear
Relpondeo . Si deferatur tota fere Civitas pefte infeda , unde ,&
tucumaliisrelinquisdiclamdomum, noneft cenfenda tuaeulpa ,
samproptereipenuoitefelvendanonerit . Si verd deferaturite iolum domus illa ,
erit fubdiftioguendum , nam , C domus eft infeda pefte, ftnetuacaufa,non
debcbis penConem , fivero domus tua culpa» velcautacontraxitcoottgium,
&idemeft,Gcumliberafic cootagio , illam umen tu deferere velis , penfionem
debebis . Ratio cft, quiaibinontuaculpa,htctuaculpa,feucaufa,domum dere-
linquis. IudeLugo4.tQ.Ar«!f.».io.E!toaliqui cumMolina ab eodemcitato, abiolute
negent, itedeberi tunc penGonem, & eftodii cumPanormiuno, &
Leflioabfolute affirruencfaltem cx confuetudinedeberi: efto (inquam) namallau
inobisdi" «ftrationabilior, dummodofatearis, Galicubi aluCt S Subinquires
fecundi, Cpropter fterilitttem ager, vel mo- lendinuro; V. G.nullos, feu paucos
frudus pariat , debebiturne tou, &integrapenCo/ 9 Refp.primS. Curacommuniterconduaor.inhiicooducen-
dis, toleatexpaaoinfe periculura fteriliutis totum fufcipere , ficuti fufcipit
totamTpem abundantiz , ideo communiter tou pen- fiodebebitur. 10 Refpondeo
fecundo, licet ex vi contradus conduaionii hzc pericula , seque , ac fpes magni
lucri ex ubertatc fruauum, per- tineantad conduaorem, adquempertinent
fruausprotempore conduaionis. CcutiCmilia pericula, &fpes pertinent adeum ,
quiagrumemit, nonveroad eum, quiillura vendidit.ut notat Leffius /.». 1.14. m.
16. & Molina d.49 J. tanxn ( przfcindendo i jullopado,»
obquandamzquitacem,&benignitateraJuris: {USi murtttf. vit mmier. L. E*
ctndmat .f.Si Pwj / Utmtiy LMcet, C. Utmti) introduCtumeft.utnoubilifteriiicate
exquacunquecaufa prove- nience, reraitutur, vcl;uxtaraenfuram fteriliutis,
diminuatur penlio; id,quod per minuciorescafusdilputatum videri poteftapud
citttos, &apud Jurifperitosin eafdemleges, apud quosfciljcet Molin.LeiX«.«.
Dian.M.rr.(. Mifcell.r#/;t7.Booac.d.t^«r#wr. 17-^-? ".»tlJ «i«rahabebis,
quidintelligatur nomiae magnse , feu notabilis fterilitttis ; An femper
incumbatconduaori oous pro- bandi jVeriliutem; An,licondudor renuntiet caCbus
fortuitis , intelligaturdefolitis; An etiamdeinfolitis,&Cdein(blitis;An
etiamdeinopinatis, veldeinopinabilibus,five quoadfterilitttero pum,
fivequoadalioscafus, &c. tam cmUitiUm rtlm^utrt b*mi»» , | ui tjuo f§fit
tlrtri Ur»- rt , M minuju i* frnfionr? 11 Subinquiresteitift. Si irapedimentum
ex ipfo Conduaore Dominus poffiti iolvendam ? 11 Refpondeo. Obligabitur&
quidem ad toum pcniHnicm, necenimaftentiorI^s./.a.r.aH.«*.«o.aflerenci,
tuncpropter li- bertatem,quamconduaorrelinquitDomino, utis poujtearocero
alteriIocare,debereatiquidminus,etiamC deindeDoroinus »Qa oon locet( nam G de
faaolocat,mox dicam) non atsentior (inquam) quiatotapenfioex contradtu debetur
Domino>& Gbi imputctCon- dudor,quod nolitreuti, namiltalibertas parum
uxilis eft Domi- no, li defadonon locet , ciim contri penfio illi ccrtr inccgra
de- beatur. AliquiatTeruntcootranos Molin.«(.49^^4->^ticd,Testa Molinz diligenter
expeafo , dico , imrnerico illum contra nus affer- ri. neque enimcootrarium
noftrzdoarinasdocet, nifi quando conduaorconfentit, EcceMolinat verba: Si
fmftrvraiu imptdi- mentum tx fwrtt tjut , mti tummm v.f. rttuUxu ,mtfi tmm mem
fjpt jm- kitmrt , fls> mli» migrmtmrmt #/f , vtl tm miimm ftrtmitmm emfmm ft
umtm- umex fmrtt iffiut tttmttmrmd ftmfitmtm imttgri ftlvtmdmm Ltcmtmri ,
mificmmttctmfrntitmtt pmciftmtmr, mtrtmiltmt miimuidrmtimmt ftttflm~
tittmmmmiUi fmtimt imtmmdirtm miicmi mlttri , mt fttrfi jmxtmtmt 4«« dixi diff.
4 89 . Itm imittmr L ftd Irtmtmtt , $ . cum fuidmm f. Utmti . HiCC Molin.
Notalli Ulud ( tmm tt ctmftntitmtt > ) 13 Illudtameneftocertum,
fiDominusalcerilocetaeqaalipre- tiofuamrero, utctiam Gfamulus expulfusiDomino
inveniat , cuiarquali pretioferviat, nihittunc deberi iprimocondudore , vel i
prardiao Domino , quiatunc, ipfumConduaorem reracon- duaamdeferuifte, vel
famulum iuilse expulfum , nihil damni intulit. Silocetminoris, deberi, quod
deeftad acquale, certuoa etiarafic exdiait. 14 Sed quacres , quid C maiorl
pretio .' Locafti v. g. Petro domum centumaureisadannura :deleruiteamPetrus>
tu veto eandemlo. caftiFrancifcoadeundemannum.aureisccntura, &decem: ille
excetsus , ideft decero aurei , cui debcbuntur ? tibi , an Petro ? 15 Refpondet
deLugod.ao.rirar^s.Jo.Perroprirooconduao- ri, quia, Gcuti res vendiu mttfical
Doraino, quieamemit,fic res concluaaproteraporeconduaioois fuflificatcgnduaori,
qui eara conduxit . 1 6 Sed ego circa hanc quatfl kmera duo confiderabam .
Primum , ceftum videri S tibiDomino domusdeberi pretium notabilisla- boris ,
&induflrise, fifort^itlaroadhibuifti, iaqitatrendoaliurn conduaorem, adquem
quaerendura tunon obligabaris. Secua- dum, non videri verum, inhoccafu rem
cooducum fruaificare prirooconduaori; conduitorenim illeeam renunciat, &
Loca- toracceput, refumitenimdomumfuam; ergo fruauseruntLo- catoris, quieft
Doroinus, velcerte, etiamC ejulmodi renuncia- tio valida noneftet, adhuc illi
fruclus tuoc non eflent condit» floris, quiacumdereliquit, videtur etiaro abdicareife,
& ve- luti pro derelidis haberefruausquofcunquefiv«copiofo«, (rve rao-
dicosexillaprovenieados. Vidithoc Moliru d 491. » 4 h-.v, id-
quenoaobtcureinCnuavit; UcitLtemtrr (ait) nm ttmtmtmr Itcmrm mlttri rtm illmm ,
ftfftmmt mctiftrt intixrmm ftkfimntm m frirme C<nu dmStrt: fitmmtnilUm Itttt
, ntu fmSm friin trmnfm&itnt , <T cem- ftnftttent tmm frime Cendmtiert ,
mtimru ttnttmr dtdmctrt d* fr,m* fenfitmt prtttum , fued fri ftcmndm Ucmtieni
Aciiftt , ntjt frimttCen- dmSer , mmmfi frt dertUSe rtlimanmt ufum iilmm , mt
fruitntuim A- cd[disergoadquxftionern Dropofium refpondendumeic ~ioae,
namGprimusconduaor nonabdicat a lc rcm 1, verumeft» exceflumipC compctcre,
atfiabdicat , ut certefaepiffime accidit, dumisrem condudam derelinqoit ,
tuocfani exceftusillcpertinetadLocatorera, quieft Domious , 5- II. Sumnie
ftnfie folvtndn ? t /^VUaodoaliquod pactum defignans tempus praeceffit , vel
V^confuecudo Religionis explicuit, (olutionem fieri, five inttneaani, five
infine cujufque raenfis, &quidem , vrl toum , vel partem , dimidium
V.G.poft Semeftre , & aliud di- midiumpoftfinemanoi» velquidfimile noneft
difficultts ; tunc enimejufmodipaaa, &legitimjeconfuetudines funt fervandjr
. At ■binecpiaumadeft, necultacontuctudo, quandooam folts- tio erit peragenda ?
1 Dicoexcircuaftantiis, &naturareiconduaz idefte digno- tccndum .
Sienimadannumloces, velfi adanni dimidium, vel fiad mcnfemcerte infine talis
defignati temporis erit folotio , ^landa; idenimootatillud fadannum
,addimidium,adroen- 1. ) Etratioulterioteft, quiatunczquum eft, utfolvamtibi
rm, quando jam habui totum ufum reituz; athunc , ad fioemconcefti temporis
totum habeo. Undepropter eandemrationem, firemnaturaliterfruauofamloces,
tuncvide- tur Conventum tetnpus folvendi, quaudo colliguntur frudlus . Quod
Glocesperquatuor,quinque, pluresannos, tunc etiam in 6ne fingulorumannorumerit
facienda (blutio, quia ex communi ufu, &legibus/.S-r/r/jW#a»«u, L.
Hmrim.ff.it vtri. fignif. cjufmo- di una locatio plurium annorum zqui valct
pluribus annis . Iu MoL ji497.J>.i Bonac.d.|. ittemttma.m^.f.%. mn.j iquibtu
citantn» leges , & Dodores . I His un-iuam communibus , & ceitii jam habitis,
mihifeft t De Contraa. Tra&IV. De Locat.&c offerthccdubiUtio:
PetruslocavicPanlodorrrumper noyem an- nos, qui Paulusoftendit ehyrognpha,
quzteflantur ipfum fol- *iflepenfionempertresanDosultimos,&proximos
clapfos, tcne» curnefolvere penfiones anteccdentium annorum ? Refpondeo.
cutnTextu Juris, L.S>uitumquiC. di Apttbiif»- Uit. qui (lc dilponit : b,
ttui lUindit fitribut fnximit nnuitftlvif- ft, rttri ftlvijft pTtfumttur
.uifictmtTArium prtbitur. Atque exhoC ( nifi ttntrmrium frtbttur) fequitur,
utfi verefolutanonfucrint, ©bligecurcouduaorfolverein conlcientia, &
locator eaiexigere poflit, etiam.eocculte compenfando juxta Regulai juftz com-
pentationis. Excipe, nifialiquaretroantecedeni parsfucritlegi- tiraeprzferipu.
■ } ' 4 Qujd, fiomDibusconjeuuritcrpenui (expendunt Menoch. di frtfumptitntbmi.
& Malcardus dt prtbmtitmibui ) dubium fit , anconductor penfionemfolverit?
Refpondeo , deberi i te conduUore penfione» , quia locator
■«ftinpoflefrionecrediti contra te. Vide tamen, qiue ego luS.t. m Dttml.
<•.>■$. 7- V. Riflituiii, dixi univerfaliter deeo,qui dubiut, tantum
onut. Ratioeil »<ruia, (i adcft primaconditio ,ciim re< aoa fint
venditae,penGonemexrebut iuiihabere jufteDomirws potc- rit . Et rurfus > ii
adeft conditio fecunda , nuila erit injuAkia , u q u 1- dem ex diraioutionc
pcnfioois jam inducicur zqualitas . Tertinm pmSum, qniGrtx vilmuid
fimiitrtddmtur im fint Ctndm- rrnnumm, & ' 0. m. l*« Ptmfit? U lT^Ehacre,
quandofolvendumaliquid contiogit exaliis ca- _L/ pitibus, quimexlocatione,
egifatis, fuperque lib.s. im J>ttml.tr.*.e.i.$.S.
Nuncergoeaapplicandoadlocationem.brevi- ter d ico , penfionem debere lolvi in
co loco , in quo convcntum eft ; elfinullafadh_eftconvcntio, dehereineo loco,
qui fortceit de «onfuetudineineaRcgione. veldeniqueli nihil eft convcntum ,
-Anullaeftejufmodi confuetudo, debcre folvi ineoloco, quem ipianatura
contradiuslocationis requirit, hzc autem requint , *t ineo locololvai,
ubiconduxifti. Explicans illud defcriptionis, NmU» mdditt injujit fmOt . 1 TD
veliodoclus quifque non ignorat. Verum aliquapacu , JL quaedubia apparent,
cognoicere , jufta nefint, aninjufta, loc cnim ver6 perdifficiie,
etiamdodiltimis eft. Quod umen facile.fpero, reddetur, fi hic nonnulla cjufmodi
paOa brcvi- * Egoloco Czurthancdomumpro juftapenfione centum au-
reorumfingulisannii, quod fi roihi quandocunque tradet mille aureot,
quantifcilket fufte valctdomus , ceflabit penuo.&Cx- fariseritdoroui. Eftne
jufta conventio/ Refpondeo,cflejuftam,cum Azor. l.f.l.S.t.u.n.6. & Filiiuc.
»r. $6. e.t.m.it. quia > donec iol vitur toturo pretium dorous, eft con-
traQus Locationii , & domuseft in tuodominio. Verum, pretio foluto , iam
domut vendi tur , fitque alterius, ideft Czfarii : id quod iu fe babet , five
zftimei ipfo initio domum , i ve non zliimcs ; mo- <J6, quando initio
zftimas , zftimatio non facia t venditionem . ? Explico hocultimum.
Sizftimeidomum, utfciatur, quan- tumdebeatCoriduttor , fiejutculpa domui pereat,
veldeterior fiat: parimodo.fizftimes, utvideatur, quantum pretium debc- bit
tradereCzfar, quandodomumemet, tunc xiHmationonfa- cit venditionem .
At,fizftimes»utdomus tranfeatin dominium alterius , quamvis pretium fol veodum
difleratur ad annos , zftima- tiofacit venditionem. Ethac ergo
explicatione,refponfio allata rnanifeftaeft, namuroetfiCzfaradfuumlibitum
poflit, vel do- numreddere, &illamnonemere, vel totumprctium folvere ,
& fibi , ut venditara applicare domura , injufle i te non agitur , dum pen
fionero in totum exigis ,quia , Don foluto prctio , ( quarovii facla
zftimatione , quz Umen non facit venditionem ) domui eft tua , &
penfiotibifoiviturprotuare; eoumen foluto, velfacu zftima- tione,
quzvenditionem faciat, jarotuanoneft aropliui, fedcft ementis, undeceflettuncpcnrio,
necefleeft. 4 Quid, fi concedo Czfari, utdoraumroeam abipfocoodu- clampoflit,
fi velitaliisvendere? Rcl pondeo , nec eft injuftitia , fi id rcfle fiat
fquicquid dicat Azo- riui,&Filliuciusciuti)namdonecCzfardomumalteri vendat
, domus eft tua , in utroquedominio perfiftit , unde tibi penfio meri- t6,
&juftcfolvitur, fednonpolivenditionem, utdiflumcft. 5 Loeo tibi hor przd
ium, hunc gregem,hunc equum, modA om- nepericuluinfivefortuitum, fiveinfolitum,
quandocunquc illud £t, tufubeas: eftne juftaconvcntio? Rc(pondeo,efle)uftam,
euroAzor.^.j./.8.f.i 1.9.7. fiadfintduz conditifnei. Prima,uthzcnon
fitveriditio, hoceftillzrei re- maneintindominiolocantistundefi
tcsaccidatnonperire.dcbeant omnin6czdemredditibilocanti, uon vcr6pretium
iplarum. Se- cuoda, utdematurdepenuoncioivend», 6 Loco tibi hoi ovium gregei ,
haibovo, fioiequot, quorura ufura, frudxumquepercipiaieo pa&o, utfemper
aebeat confcr- varecundemnumerum, intcgrumquemibireddere finitotcmpo-
redefignato. Interim ver6 penfionem rei locatziolvas,eftoe ju- fta conventio?
Refpondeo, cfle juftam, mod6ferventurduz przdidc coo- ditioncs, idquepropter
eafdcm rationes . 7 Obiiciet . Inove,quzforteinterimroorietur, primo V. G.
annononpoteft continuarilocatioad fecundum , aliofque conlc quentet annot ,
cumeanihil fit. Qu6dfi rcfpondeatur , ovi de- mortuzaliam fubrogari,
adfervanduro namentm , non utiific objcUioni, hzcenun fubrogau non erit
Locatoris, quo modo igitur accipietexeapretiura juftz iocationit t l Reipondeo
, ncgando hanc fubrogatam non efle Locatoris ; fta- tim enim atque mori tur o
vii, perit quidcm quoad i llaro locatio.quz non
ppteftcontinuariinmortua.Veruro.ftatimacfubrogaturalia,
cumiubrogeturnoroineDorainiLocanus, ejuiillaerit,& quoad illam incipiet
nova pby fice locatio . Locator autem fcmper remanet Dominut cjuldera , &
quidem totiui gregis , quia afcitis novis fub- indeanimantibus,
rooralitexremanet idemgrex, ficuti \ idem fluvius , quamvisaqua contiou6
varietur . 9 Quid,fi locenturv.g.quatuorbovescumpado, utr_. reddcndi
finteiufdemnumeri. verum etiamcjufdemjaventutis? Refpoodeo. Videtur primo
afpeciu injuftum paclum,& fic ceafee Azor. /. t . t . 1 x. 9 .a. Sed certe
, cum boc paclum non fi t , nifi xuturam contraciui locationii, &
locationem non deftruent , non fit , ut fuppooiraut , venditio ( cum dominium
bonum rema_. apud LocatoreraJ unde nec fiatcontracTus routui , autaltcrius
ge> s.expaKenoneritconventioinjufta . Siergoex aliapartcpro mnin6aliquid
judicioexpcr- , revera przdiaura padum injuftitiara 10
Egotradotibimilleaureo!,tulocasmihidoroumealege, uc cunc reddatur i nobit
acceptum , quando alteruter velit ; interim , ■ectudabit
mihiulJurolucrumexillitaureii, necegotibi penfio-* aemfolvam exilladorao. eftne
juftaconventio, quz vocaturia Iuliacontra£iu! * gtdtrtf Refpondeo -Si ego tibi tradam
rem frudliferam, domuro ; v.a.lo- cabilem,taver6raihiprzdium
zqualiumfruciuum,fore juftumj padium , noacft mihi dubium : Atii tu
dcipecuniam,quznon cft ex lc fruilifcra , eft illicitum paclum , nifi ex damno
tibieraergcnte juftificetur , ut i medidiumeil fatii. L.S. <n
r>tc.tr.\.t.i. j.6,«.i6. QuiKtum ptUum , qut Itttntur tum prtdi* ntttgnritt
nd ti In noftrisRcgionibosfoIetlocari przdiumcumomnibut bo- busilli
neceflariis, iremcum totoapparatu neccftario ad meflem * velviodemiam, aratrii,
ferramentis,doliit,torculari,&c. quz priut zftimata , fed non
vcndita,debcant locationefiniu , reddl Locatoi: ,ejufdem xftimationis,
eftneconvcntioiufta? Reipondeo-Eft fane, dtiromodo ferventur duz illx
conditionet , fOH diiirous n. \ . uade & juftitise probatioizra
petere/acile potcs . Stxtum , luttumCtndudtt, tum Ututtr furtitiptt dt pirirmit
rti ttnduBt . B nLocotibibovem zftitnatum; v.g.viginti aureotpro tribu»
reitinanno, juibpenfione, omnibutabcxperto viro compen- _ j%.
Locoauterahocpadlo,ut,fipoftannum rainuaturzftinutio bovii,vclis
pereatfivecafu, fivcculpatua, tuConducror dimi-
diurajaaurzamitus,&diroidiumego Locator. Eftnejufta hzc conventio , qua» inaliquibui Italiz
locis ufurpari folet ? i\ Relp. Injuftameflc, ait Coroitolui : fcdcjuspace.ncc
in- juftaeft, nec, utaliquiperperamdicunt, ufuraria . Noo ufura, ria, quiahic
nullum intcrcedit rautuum, cum bos non venda- cur, &pretiumrautuetur, fcd
bovii dominium remaneat apud te Locatorcm, & folura ego Condudor pcr alium
contracTum aflecurationii lufcipio, expartc, periculum, fifortc boimoria- tur,
velpereat. Noninjufta, quiafupponercdcbemut juxu ex- perci (uttotiesdiximu.^
judicium, prooncre, quod conducior fufcipit, dcbercdirainuipenlionem.
SanedcLugo d.1.9. dt Jufl, «.78. axti inaliquibuslocis Iulizinhoccafupenfionemzqua'
oneribus eflc, fipro bove zrtimationis viginti aureorum d penlio aureorum
trium, idqtiealiquos probare ex ipforum fticorum confcflione, qui judicant ,
fic bene modi onut. Digitized by Google Caput VL $. I. * U 221 Explfcana illud
dcfcriptionis i (~\ Uamvis nimis fic maniteftum , nonprorogari locatlonem.nifi
V/ protemporedefignato; ad idcnimfolum adfuit lcgitimus conlenfusconcrahencium,
qoare,connito,debebicres reverti ad Dominum mododido; umennon parvz
dubitationes huc perti- nentes enodandz omninbfunt , quas ad triacapiu reduco .
Primd , adjpfos conuarumces. Sccundd, ad fucceflbres Locatoris , vcl
Gondudoris. Tercid, $. I \ T
Nquiresprimo,Anfinitotemporelocationis,coodudordebeat 1
prozqualiprecjoprzferricuilibetalteri novocondudori? Reipomteo .Q^mvisalicubialiquzperfonzexprivilegioid
ha- beant , &a)icubi ijorufse fint propriae leges id difponentes ,eodem-
gueprivilegiogaudeatquilibetcondudorprsedii communis, velfi- tci,ut in Jare I
prnnhj^r ult.Cdt Lecat.prtiii eivilJ. 1 1 .decenitur ; u- men univerfaliterex
jurecommuui nequaquam coodudor przferri debct . Ita itoiin fine legis , &
L.a*Cmi Cdt Itctut.lu etiam Gomez, Mol.FiUiuc.apudBonac^.^rMrr.f
7^.«/fj>.i.lnquircs i. fiCon- dudor,impletotems»reremanfirincondudione ,
lciente,cccon- fentientcDominolocatore, feu, eo, ad quem percinet rei locacx
adminiftratio, cenfeturoeprorogatacondudio/ Refpondeo.Textus L.ittm quttttt
impUti£.St*utmfl*ctuit hanc quxit ionem re(blvii,diftinguendo: ii remanfic in
przdiorufti- coGvehcroinisprivau.GveetiaroEccIefiz, vel Reipublicz , pro-
rogari foluro in annum , quam vis prima locatio fucrit ad annos plu- res ,
idque fub eodem precio, & cum iifdem hypocheeis , & pigno- ribus.non
vero cum eodem Edejuflore,niG hic icerura fidejubeac. At verd,fi remanfic in
przdio urbano , videlket in dotno ( nota hanc fic vocari apud Jurifpcritos )
cenferi Locationem prorogaumproutal- teruter ci contrahentibus velic i
condudione recedere . t Excipeinutroquecafu,niGDominusobiiflcC,velinamentiam
incidiflet ,nam tunc ciim nullusconlenlus , ne przfumptus quidem baberi ab
eopoflit , non adeflet illa conditio modo dicla (fcience, & paciente
Locatore . ; Iu Mol. d+tf. ». j. Bonac .l.t. aliiquc . 3
Siprzdiumrufticumnonferatfrudum, nififingulis bienniis in cafu ,de quo
loquimttr , pro bienaio prorogatur locatio , ut notat Bartolusapud Mol./.r.**.t
»■ Quod fi contra, dicturo przdium teuc fruchim bis inanno , per
annunyncelligecur prorogatio, immo per annum intelligetur eciam in przdio
urbaoo , videlicet Domo.quan- doDomusnon habet ulumuniforroem intotoanno(ltem
upudtu». 4m)velnonfolentadeflretotoannicempore condudores, ucfunc
TabernzadNundinas, dcGfmles. 4 lnquiresTertio .Ciim fitcertumf ut habetLaym./.|
Jr.^e.n. ».?.& ctmm. ) per feloquendo, non pofle Dominum Localorem ex-
pelleredomo, velpredioeondudorem;an nihilominusfiotcafus,in quibus expellere
condudorem ante teropus poflit ? j Relpondeoeflequatuor.quas percurric Azor.
Ltx.S.ifm.i. Primb, fipenGonem debium non folvac perbienoium, nec in promptu
offerat penfiones non folucas . Is camen expulfus , non de- bebit penfionespoTt
expulfionem , quia harum carentiam ipfi Loca- tori
voluntariamefleprzfumicur,ucnouc Lxutus,/.x.r.i4-».ijLSc-
cund*,ficaufagravisfupcrveniac, quadoraus , v. g. neceflaria fic Locatori ad
proprium uium .eaquecaufa przvila noo fuent , quao- doinitiofadafuitlocaCio:
(edcunccondudor expulfus , cum in Bullafitculpa, multbmagisnondebebic, nifi
penfioaespro cero- pore,quorcmcondudamtenuit. Lege MoUaam , W499. qui mul-
UafferthuiusnccerTiucisexcropla, exquibus coUigesgradus ne- cefliutis,obquam
juflecoflductoremexpcllerepotes. Et quidem fi,curoaliaranon habeas, corruat
domus , tn quatu habicas, vel inillam
Hoflesirrcttnt,fiuxoremduus,veldigniutemaflequaris,
velfifiliumcolloeesmacriraonio, undeegeas majoridomo, fuffi- cientesn cclfiutes
funtadexpcllendum condudorero , li ez ooa iuerunt initioprzvifz .Idem Molin.
LcAocet, id non concediLo- catori iure naturz , fed ex pri vilegio
Juriscommunis , cc quia jura nonloquuntur, nifidedomibus , ideoadvertit,
nonefleid adalia przdiaextendendura. Idem habet Bonac. U. 6 Tertio,
expellereeondudorem potcft Locator, fi rcs coo- ducca iodigeat refectione, quz
fieri non poflit , remanence in przdio conduccore. Verum, utmodA
infimilidiflumeft, conduflornon debebit raum penfionis, quz correfpoodet pori
abfentiz, quiatuncconductor non abeflex ipfius culpa,ut fupponimui. 7 Quarto,
quandoConductordaronumtnfertreiConduaz.tK fi porcos alat in domo , fi arbores
czdat , fi agrum oon colat , «c. Ue item,fi reconductaabutaturconcrabonosmores,
ucfiincroducat in domum conducum Merecrices , Leonnes , & fimjles cum dede-
coredomus, velcumlcandalo, poteric eum Locacor expeUere.Et LetT.quidem
I.i.c.ia. n. \ 8. merico putat , in cafu deberiab hoc pra-
voconductorepenfionem temporisfequentisab expulfione ufque adtempusdefignatumLocatioqis
( intellige juxu diculupra r.4> #.l.aVhtlJ
quiafecuscaufa.&culpaconducbtis ceflaret Loca-
torifibidebitumlocrumpenfionis. Pofiuaiiquaex hiscaulis, rx-
teritLocacorexpellere condnccorem.led ocanladeturinjufliciz. aUcubicaucum efle,
neid ttacfincaudoriuce Judicis , uout $ii. Azor.l.e.V.gmmisM. $. II. Sueetforti
. I QUccefforaliuseflenniverfalispoteft, quaiis eft hxrc s , alius O
particulans, qualisefl Legatarius ,velis,cuiquisdonavit , vel
vendiditrerofbrtelocatam . Sit ergocriplexregula. Sucetjftr HnivtrftUit . *
Prima,Succelloruniverfalistenetur ftartLocationi,velcon- dudioni factzi
fuoprzdeceflbre.LegeMantkam^Carocium^liof- ()ue ap Bonac.i/ xMccntr.if i.f.Hlt.
n.z. RaCioeil,quiahxrcs univer- falisreprzlenutpcrfooam ejus, cui in
omnibusfucccdit. Quare debet omnia fervare ,ad quz fuus przdecefibr le obl
igaverat . ? Excipe (ucceflorem ctiam uaiverfalem in Majoratu, &item-
fideicommiluriumquemcunque, iienimaccipiunt bonaabeo,qui inflicuicMajoratum ,
feu fideicommulum , &nonabeo,qui prz- dium v.g. locavit, quique non poterac
difponere depizdio,nifi protempore fuzvicz, idcb oon obligatur ftare
ptomifliooibus Locatoris ; isenira non fuit legiuroiMaaraioiflrator , ut tu
loquar , 4 Reguufecundababetduaspartes.PriinaelttSucceflorparti-
cularisexDonatione, Legato, velfimiU contratfugratiofo, five fuccedat in
proprieute,five folum in uiiifructu talis rei particularis, non cenetur ftarc
locationi przr!ecefloris ,(eu donatoris ,&con(e- quencer nec conductor
tenetur ftarc ejufrnodi c pcrm qui ipu remlocavit, veicontra ejus nzredes.iu
noemuu.a fim. Ratiopriorisparcisregulzeft.quiafucceflorparticuUris n»u fucced
it in omnibus juribus, vel debitis przdecelToris, feu Donato-
rts,fcdinillotantumraodo bonopeculiari, quodfibidatur, ergo
nonobligaturadfervandajura, veldebiu, quzfueruntcontracta inter locatorera ,
& conduuorem , quzcum fuerint perionalia , non fucre translau in ejofraodi
particularemfuccelTorem,qui nec legancis , nec donancis perfonam reprefencat .
Racio pofterioris par- tisregulzeft ,quiatuncpertranslationemreiconduCtzinalium
, locator , vel eius hzredcs funt conduuori cau(a illius intercflc Un- dc
mcritbficdeciditurinjure^. Empttnm,Cttl itLvmt ,L.Simtt- ttt. §.Q»i fundum, f.
Ucmti, USihil, §.mlt.f. it Itftii primt . 6 Quoad primaroparcem regulz, cxcipe
Prima, nifi fignate initiolocationisdeductumeflet inpictum, utpro cempore loca-
cionis res locau remaneret particulariter ipfi condudori fubjeua , feu
hypothecata ad (ccuncatem (uz condadionii: nam tunc invali- da fuiflct , (eu
ccrte invalidanda alienatio fubf equens , fada i loca- tore, cum
fueritcoocrajus parucularecondudorisipfiorcura cx vitalispadi. Didumaucem ell (
nifi fignate, ticc. > nam fi res locau
folumgencralicerhypochecaufumecinhuncfer^modum : orania mea bona fmt tibi
condudori fubjcda ad fecuriutem tuz condudionis, tunc valida Cne dubio
fuifletfubfequeosaiienatio, fedcondudor, juxuiecundam jpartem regulz , haberet
Jus fe defendcndi contra Locatorem , (euLocatoiis hzredes, volentes
eumexpeliere, utfuse Mol.rf.490. quideinde mt.9. profequitur quiddicendumfit in
rclocaUiFifco, &paul6 polt , inquibutnam idem Fifcus fuccedere folet .
Excipe tcc uodb id, quod mox excipiam §. } . n.z ■ cum dc Euientc • Smcctfltr
fmi jiimlmifirtntrii. f RegulaTertia,quandoaliquisalteri przdeceflbri five
defun- do, five vivenCi fuccedic , etiam in re parciculari ,qui przdeceflbr
adminiftrationcrareruraillius, quifuccedit, legicimd habcbac ,
quiqueprzdcce(Torremillamlocavcrac,debetejufmodi (ucceflor llarc locationi fadz
. ItaMolioaRebel. Mantica, Gomczap Bo- nic.ts.n.7. Ratio regulzeii,
qaiaauilibet obligaturrau habere ea, quzfacufuntituolegitimo Adminiftracore,
feufuoProcu- racore, quarovisdeindehicmoriacur , veli rounereamoveatur .
CumergohicLocator, dcquoagimusin hac regula, fuerit legi- timusAdminiftrator,
undclegitimelocaverit, dcbebitejus iuc 8 HincPupillusdebetftarelocationifadz
iTutore,vel Cura- tore. Hincexmeliorifententia, quam{equiturcumaliis,Molin.
d.49i.Uxor, mortuoMarito, debetJtarelocationi non foliim bo- norumdoulium, fed
etiam Paraphernalium fadzab eodem Mari- to. quiaMaritus nonfolum
eftufufruduariusrerum docalium*
fedeciaroeltlegicimusAdminiftracorearundemrerumdoulium , &etiam, (altcm,
quandouxornon prohibuit, paraphernalium . At verd Maritus tunc folum obligacur
flare locaciooi anceia doun- te fadz V. G.domusdatz ipfi in dotem ,
quandoMaricus eam retn indotemaccipietu,lciebat, eifelocataro, quiaucucitc
vifus etx locationicoofentire:.fecus, tefleMol.i*iJ. «^. fioefciebat.quta) cunc,
ctimfit fucceflor panicularis in dominio utUi , recurret fc- cundaregula
jam».4.aUau. 9 Hinc Digitized by Google in. Lib. IX. De Contraa. Tia& IV.
De Locat. &c. 9 HincdeniquePrzlatus, Abbat» Beneficiarius Jrbet ftare lo-
lationiftdizaiuispizdecefloribusde bonis pertinentibuf ad Ec- clefiam,
quiahorum illi przdeceflores fueruntlcEitimi Admini- (tratores i & hi
pofteriores fucccdunt in hii bonis Ecc lcliz , quaG candero
Ecclefiararcprzfcnuntet, utreprzlentabantpre- deceffbres. ... 10 Dixi
(debooispertincntibus adEcdefiam, namdeboms, quamvis Ecclefiafticis ,
fedpertinentibuiad fuam dignitatem.vel Beneficium,cujusfrudJusiuifuiit,
cumeadidtz perlonzadmini- ftrent , ut res fuas ,quoad frudtut , validequidera
locant protempo- refuzvitz, fed noo protempore poft I uam mortem , unde tunc
fuccellorftarelocationinonobligatur. Etnou, in hisbonisperti- nentibui adeorum
dignitttem, vel Beoeficium , fucceflb res fuc- cedcre, tanquam in Majoratu ,
quibus przdcceflor przjudicare nonpotert, uodet fi hic przdeceflbr exegit
penfiooern pro tcra- porepoli mortera luara ,
poteftfucceflbreamnihilomiouscxigere. L,cgcBonac.Wi/».J.W«fM/r.5.7.^.«i//.».io./»#.
11 Atquein hoctotoca(uhujus».io. Sieuti Locatoris (ucceflor poteft
recederelLocatio»e, prztercafum, quem motff.i. & J. dicam» cum de Emente,
fic conductor poteft conduclio- nem relinquere. Denique memineris, hzcomnia
ditta fcmper efle, przlcindeodoabaliqualegitima confuetudine forte alicubi
introdudta, vel juftopadio, <5cc. ., • • §. III. Sutcrffm frticuUrii tx
Emptitut . i "CJ Mensremabaliquo, eftejuifuccefforparticularis. Emens J_J
ergoremlocatam, eademprzdidta fccunda regula , duas Jiabentepartcs, utatur,
quam mod6v *. ».4. attulimu*. » Unumuntumcafumexcipe, iuquois, quiemit, faltem
ex aquitate, ftaredebrtcontrattui, neccxpcllercpotelt Coidudlo- rcm. NamColonus
V.G fi , poflqumagrumconJuxit,illum le- minavit , non debet cjufmodi Calonus
cxpelli ab Emente mcoora- tumagrum.doncc mefiiseoU^uur . Iu Silv.
Tabiena.aliiqueapud Bonac. I.c. a.6. quiaiecusiiitempcftivecxpelleretur, ciira
zquum nonlit, Colonumfrjduum jaituram perdere . 1 IdemcumQuarJnta,
otRicc.eumeod.Bonac. ibii. uum.xo. dicde Przlato fucccffbrc bonorum
Ecclclialticorum panicularium Przdeceflbris, nam, firesnoneft integra , &
Conduflor operas •dhibuit in agro BenefiViarii colendo , dittus fucceflor
nonpo- teft Condutlorem cxpcllerc, doncc annus , vel frutluum col- Icclio
finiatur; ne lciiicet intempeftive comaltcrius damnoab- fcindatur locatio. 4
F.x quibusculligo, idcm dcberediciitc omnibusfimilibus , vel
diflimiiibusfucccfl'oribus,quiazquitasnon patitur, utCondudtor aliquo damoo ,
dum booa fidc in opcras proceflit , afficiatur . Explicans illud ddcriptionjs ,
ttrfenum aiiaumm, vtt ftipfum . 1 T T i€lc pars defcriptionis
notat,poffequempiara , vel fcipfutn , 1 X velalnmperfonam,inquamquisJushibet,
V.G fuumfer- vum,|i< irealteri,quod cftoperamiamulatusalteri promittere,five
univerlaje in omnibus,ut funt famuli ,qui fub pretio fe cxhibcnt ad fervicnJura
in quacunque re Domino,fi ve in aliquo peculiari opere, utlunt
Artifices,Colooi,Scientiarum Magiftrii&cDe hisergofub communi nomine
faraulatus nonnul la perllringam , nec foliim ea ,
<;uzftri£tcpertinentadcontradlumlocationis, dcquoloquimur , fed etiam (
quandoquidem adeft hzc occafio )ad alia univerlaiiter , quzfpecUntadfamuloi, Oc
coof equentcr ad Dominoi . a Utautemordinatimprocedam. Prim6,agatn defamulis,qui
juxtapromiffum, fcrviunt, fculervierunt. Secund6,de his,qui promiflioaem
violantcs, nonferviunt, cumpoflint. Tertio, de his, qui nonferviunt, cura oon
poflint . f. 1. Dt Fumutii, qut frrviumt , ftu ftrvitrmmt . 1 Tls,
quidebitumoblequium ezhibent, vel cxhibucruot,de- J. berifuftum ftipendium,
quis ignorat? Sed quzrenda funt adhucduo. Primo, quodnameft debitumobfequium
?Secund6, nftipendium? a
Illudeft,quodmoraliter,&communiterini]logenereabaliii exhibcrifolet
Etquiaillud habct latitudinem, juxtaquam diligcns ,
diligcntior.diligentil!imusfaraulu!.fcrvircpoteit,fatiserit,ingradu
infimojidclt, ut famuluscihibeat diligentiam , nec ncccflario raaxi- xnam,nee
illara,quz vergatad defidiam, i Jque prccifo paclo majoris diligcntiz,pro qua
darctur majus ft ipcndium, ut ex fepatet . J
HincfitPrim6,utfifamulusprediclamdiligentiam ,faltem in innmodictogradu,
nonfcrvet, cx quofequatur damnumaliquod Domino,fit,inquam, ut obligeturad
reflitutionem damnorum , im- mo, propter paritatem rationis ,etiam lucrorum ,
Doraino inde cef- (antium . Verum hic maximc cft notxndamonitioaliisZii.l.
iuDtc. »r.$.f.;.$.i .a.6.6'/.i.f*/>.J..$.7. V, Dtrfitum jtexura dicam infri
Ui>.<)jT 7 J*$««/'.r.8 » j (zpetradita,nimirumocg)igentiam,quz in
uoogcucrefamalalus .v.g.in traasfereadis ligois, eit Ievis,gravcm cilc in
translercndis vafis vitrcis- Locum ommn6 recole . 4 PitSecunJo, utli, polita
przdictadiligentia, famulusalias opera^ cxerctvt», fucrrturquc, poftuAoc lucrum
fuSiacquircre, 8c rctincrc» quiaquando lcfc addixitdomino, ejufmodiafc po- teflatemnon
abdicavit. 8utdn*m tfi fitpmiium jufiumt 5 Juftum item ftipeodiumhabetfuramum,
medium , 6c mfimum gradum , cllquc il.ud , quocommunitcr in foro folent operz,
U- muliquetalisminiftcriicooduci, dc latisfacietDominus,fi (prz-
fciodendoabaliquo jullopadto^ dctinfimum, ut notatBonac. /. r.M » ? ficuti ,
necinjulte agetfaraulus, (ipetat fummum : k pettt, inquara, namuucet,
videturiofimocontentuscffe,atque ade6 nonpotclt, prztextu fuprerai debiti,
compenfarc (ibi uf- que ad fummum . 6 Hzcitaiogeoerediclaremcxaclenequaquam
definiunt; ad- hucenim rellat lcrupulus^c quodoam fitcjuimodi juftum , licet
io- limum,llipendium,przicrtim ,quia ncfcih vix poteft in rant- varic-
tateoperarum,cVminiftrorum, quodnam (lipcndium in fbro«dc communitcrcurrat. Id
crgo prudens , & exnertus virfaciiccxpi- fcabitur, liquatuorexpcodatcapira
, quz jamfubdo. 7 Primo. F.xpendat, famulos interdumcondooarc defedum
merredisDominoobquatuorpouffjraum lubinde rationes,nempe Prim6,
quiaabipfisDominis Iperant favorem&eratiam , imm6 etiam mu nera io
Rcpublica,6c Bcoeficia,be: eoim fola fpes efl prc- tiozftimabilis,
tametfideindcnihil reipfa acquiratur. Secundd , quia obfequium ell admodum
exiguum , unde rcmance ipfis locus , lirc otiandi f fi ve alio modo lucrandi .
Tertid, quia, dum ferviunt, aliquam artem addifcunt , ut fuot
fcrvientesartificibus, Profefloribus M-dicinz , Mulicz , & fimilibus,
quinaliquando obfola alimcnta vidlus, &nonra- r6 neob victum quidcm, fed
folum ub cjufmodi unum fincm addifcendi famulantur. Quart6deniquc, quia
corapenfatur fatis , fupcrque mcrccs ab ho- noreorbcii.
SicaliquiOtBcialcsinCivitatibus.quos Juratos5iculi
appellamus,modiciflimoltit>endio fruuntur , licct maximis Reipu-
bliczoccupationibusdiltendantur^olcilicethonorccontenti,pro quoadipifcendolzpiflimcmulturafeexpciidiffe
ctiam gloriantur 8 Secund6,expendat vir prudcns numcrum famulari
volcntium," qui frcquentiflimus hodiefoletcflc ; tanttcnimfamulorum copi»
valdediminuitdeiplorum mercede.quia turrcultrofcoffcruntpr» quocunque pretio
;ultroncas autem merces vilefcere ulquead ter-
tiarapartem,irara6aliquandoetiaraufquead dimidiam ,doccri a\
nonnullisdiximusalibi ,/ii.8. m Dtcft.e.y. $.4. ».6. cVcertctunc ri-
liuseffcdebereftipendium.miruinnonefl tficuti incztcns rcbu* venahbus, quaodo
hzcabundant, ulu venirefolet. 9
Tcrtid,eapcnJatetiamnecefliutemip('orumfamulorum,oami Jicet mera neccffitas
fcrvi non dcbeat minuerc pretium fui laboris : neque enim, fi cgo habeo
neccflitatem vendcndi frumcntura, prcei- seex hoc tu iofra iofimum pretium
potcsemcre,nili aliundediclun» prctium
vilcrcat,umen,quia,quandohaci]eccfliutelaborant multi
fervi,noninveniunturDomini,qui majuspretium przberc vclint» inde fit,ut
ltipendium,tunccommunitcrcurrcnsid foro,fit minus, & confequenter hoc ,
quam vis v ilius , Gt jurt um . ro Quart6,efletiamperpendcnda,ad Juftitiam
ftipcndiicogoo- fcendam,ip(alibcraliusDomioi,qui oonrar6ad fuzfamilizderuf
pertincrcputat,fi ( ut Magni Principes confueverunt ) plus fuis famulis
impertiant, quameorum famulatusmereatur . * AtqucexhocultimofolviiurilNquzftio:
An.fiDives Domi. nusdetfuo honorario famulovi>.tumproipfo, Sc hordeumv. p.
pro Equo , vel aliam vidtus portioncm ; quia is honorarius famulua
aliumprofelamulum habcai, ipfeverd, necequum, nec alium alat, poflit libi illud
hordeum, &portioncmillamreferrare?Pof- (ecnimputo, nonfolum, ruiaeanon
vidcntur dari, utille ha- beat cquum, &famulum, fcd, utpoflithaberc,
&corumdefe- dlus noa redundatin i.imrmm , leudcdecus Ddmini, fed (olum
ipfiushoiiorariifamuli: quzfuotrationes Maftiflrorum Salmati- cenfiuni aprrr»baotium
haiicdoiinoara apuddeLugo,d.i6. d»Jj^. ■.8*.vcriiniaiam, quiacjufmodi
Principes, ac divites Domint nonad juftum ftipcndium , utmod6dixr, led, ad
liberaicm be- neficcntiamcamtiiiurant, quzdouant. 11 Quandononllatpcr famulum,
utfcrviat, fcd per Domi- num, quinolituti cjus op;ra, an habc-rc dcbcat zquale
ftipen- dium, acGlerviret, dixiiatis fuprir.4.$.i.».r. Ftmutrrum txfutfit. 1»
Huc/cducamus illamquzrtionem, anfit aliqua caufa, ex qua jultcpoftitDominus,
aiitefinituinconvcatiooistempus, eit- cere fervumfamulari volentem? Relpondeo.
Przcilis nonnullis legibus, quz fortealicubi vi- gent, dequibusMolina, rf.toj.
& jo6. poteft dimittiprzdictua lcrvus excaulagravi fuperreniente,quzinitio
przvifanonfuit, ut mUtm , docctMolina. i) At, queoam eft caufanova? Rcfpondeo,
nonfolurncflcgraviftimam, utfiDomini vitc in- fidiaretur famulus, fifararetur
bowDomiui, (idamnumeldem Digitized by Google Caput VII. 223 alferret, 4e.
Verumetiara, fi famulatura noubiliter negligeret , iuutadniberetnoubiiicer
minusinfra infimum gradum ordina- rie diligentie, quem in iimili minifterio
folentaliiumulicom- muaiter adhibere. Ratio eft, quia jure naturz , &
przcifis legibus pofitivis , velpeculiari pailo, ulis videtur efle jncencio
concrabentium , ut ficuti Oominus datbonum Itipendium, iubonum oblequium
famulusprzftare debeac, quod cerce illud ert , quod faltem infi- mum diligentiz
gradumatcingic, modo, quo paulo antcnt. & 5. explicatumert. Niergo
illumFamulus attingac , metit6Do- 14 Hucetiamreducamusqueftiuneulam
precedentiaffinem:an falicetfam«ri,quandotempusferviendinoneftcx paOo
determina- te definitum , poffmc quandocunque velint , i famulatu recedere ?
Refp.poiTeabs«rute,fedmaxiroetuncatcendeiidumeflead con- fuetudinemRegionis,
quafamulusfoleat, velnon foleatad libi- tum I concracturecedere. Perpendendum
etiam eritgenusfamu- latus, nam, aliqoando ipfares, inqua obfequium verlari
debet, oftendlt, anadannum, admenfes, addies , an etiam ad horas
dumuxacexcendacur. Quibusconuderacis, recedendi faculus , fivedeoegetur,
fivecoocedatur i viro prudenti. g^» Habcsin hacmatedaPropoutiooem 17.
interdamnaUsab ru (uu (mrripri md jmtmrtty t cmateriaPropoittionemj7. interda
Fmmuli, & f*mnUdtmtftit*ptffunt <cmp,n:*rU*m tptrtm (u*my *u*m» tttulti
Ht- mmjtrtmjn. Ctmptnfmtit Fi lf AaFamulu illi Dominus F*mmUrum ftiptmdium *u*m
ic ttmmitlitmw mrUtrU Dtmimi . 1) Inquires tertio . Si quis ferviret,
reroittendo iefuiDomini arbitrio, quancumefsedebebit • 1 nn nmuiiis , fi juftam
merceacm uiiacncgci ivominus , poffit, fialia via fuum habendinon apparec ,
occulte fibi com- penfare? Refpoodeo, pofle, ficutiin fijnilibuseertum eft.
Verumval- de cavendus ille (copulus, quofamulusimmeric6putet,merce- dem juftam
non habuifle . 16 Sotetautemhlcmaxime quseri (& moleftiffimameflediffi-
culcacem Confeflariis, inhacdecidenda, fatetur Rebell.x.*-. Imi, Mf'f-19.) an,
quando tamulus pro fua oecefliute promittit operamDominoproftipendiominori,
quiminfimo.an, inquam, poflitoccultefibicompcnure, quod deeft, ufquead juftura
infi- mum pretium, namufqoe admedium, vel furamum jam dixi- rausn.j. nonpofle.
17 Inhacdimcuiuteobduo capiuregularicer nonpofle, judi- co,
prztercaputductumacoodooatione, qucaiiquando przfu- mitur, fieriilamulo,
utdiCtumeftmod6*.7. 18 Naraprira6 . Siearaaecefliutemhabet famulus famulandi
huic Domino pro vili pretio,ideo eft,quia oon invenit alium Domi- num pro
majoriprecio;ad ilium eoim confugeret.fi facileeflet illum invenire,fi ergo
noneft facile, fequitur , vile pretium efle commune 111 foro,atqueade6 juftum:
ergoexcedi noo poterit ifervo. Id vidit de Lugo di(p. 1 6. dt fuft . nm.So. qui
fic habet : $u*rt r*r» trtdtmtmm in m*t pmrtt fmmmlit tittndtmtHmt dtftHum
jufti ftiptmdii ; Cttr tmim mltum Dtminum mtm mm*rumt tmm mmjfi fUptmdU , uri
mtm qutfu- *muy fiimvtmirtfmtili ptttrmmt? Simmttmntm ptttrmmt , ntntrgo fuit
Ujyftmm prttiumt *ut mmjmj ttmmmmittr mtn ptttrmmt invtnirt . 19 Secund6,
quiadum fervus dicit, fevili mercedefervire , decepit Domioum , qui regulariter
in tanu multitudine fervo- ru[n.> quihodieferviendovictum quarrunt, aliura.
eadem , im- m6 interdumminore mercede, inveniret: ergo iervus eum fit
caufatalisdamniDomino, refarcire debec- reurcietautem,noa
petendoftrpendiumilludroajus, quodaliis, fiDominum nonde- cepiflcc, babere
juftcpotulflet. 10 InhocfecundocapicehabeocontrariumprsfdiclumdeLugoi iedfuse,clcadevidentiam,
utmihi videtur, cjus rationesego dif- folviperaliamoccafionem inotufc.
dtsttf,fi<. M.ffi , /;*. 5. «.i./.J. quando de hacexcufatione famulorum
pluribus dTflerui . Dixiautem».t9. ( regularicer ) quia, fifervus, qui
necefllute compulfus. feobvilem mercedem locavit , vereinvcnifletmajo- rera ,
non decepiflet cum effeclu Dominum ,quia is nunquam inve- nifset fervientem
yiliori pretio , atque adeo pofset fervus fibi com- penfareex probabili
fentcocia, quam ibidem explicuimus. »1 Hucetiarapertinet, quandofervus,
velamicusexhibetali- ouaobfequia, adquznon tenebatur; Qua:ricurenim,an hicpof-
fic Iibi compenlacionem exbonis Domini, vclaroici facere? Et quidem,
figracisfecic, certumeft, nonpofse; LegeNav. Lefs. Valq.ciucosiBonac. difi.}M
ttmtr.mj Jt.+.nee enimfemel dona- tapoteftquis, muuuvolunucefineconfenfu ejus,
qui recepit , fibirefumere. Atiiinvitus, pofse (Onihilaliudaddatur) dicen-
duroeft, quulaboridebetsequalis raercesfolvi , & neroo fadle przluroitur
condonare , ciim condonacio fit donacio , qui oon prf- fumitur, nifiexprimacur.
*x DilitamenCfinihilaliudaddatur; oammaxime cavendam eft , ne Dominus , vel
amicas rationabiliter putet , gratis i te ea ob-
fequiapraeftari.&fictuaculpadeceptus, cum potuifsetillahabe-
"•fWbabtlioi ipfeadnihil juxudifla 4 »^.17. teoetar, & ta coDtra nus
obligaretur fol vere ? Refpondeo,cum Bonac/.f ... 1 o^fse illad .quod
communiter aJiU fol vi coofuevit, coofidericis umen iis omoibus, q uae mod6 m
m.6. ut iuftum ftipendium uxetur , coofideravimus , in boc enim fzpe faU luntur
famuli, qui remittunt fe arbitrio Domini , & deinde menfu-
raotabfolucefamulatum, non ver6ex illis capitibus , puu five cx condonatione ,
fiveexeo, quoddecipiuntDomioum.fiveexfpe, qua m i Doraino coocipiunt , &c ►
Stiptmdti fmmmlmtmt frtftriptU* »4. InquiresQuart6. Si, peraonosaliauot,
famalus non peut ftipendiumfuifamulatus. poteftne Dorainusillud przfcribere ,
itautnooobligetur ampliris folverc? »J Refpoodeo,ex jurecommuoi
poIse>Sicoimfervus,cum poffit pecere, nonpecit (uumcreditum, & Dominus, quia
ooo eft requifi- tus i fervo , bona fide debitum non fol vit per triginta annos
, jam vi przfcripcionis non obligacur amplius przdidius Dominus . 16
Dixipertriginuanoos, quiahzceftcommunisdoclrina de przfcriptionedebitorura, ut
videri poteft breviter apudde Lug. di/p.l.dt Jmft.rn.8o. *J Dixirurfus (dejure
communi) nam in aliquibus regnis Trienniumfufficere ex jure particulari, 000
ignoro . Conlulat ergoquifqueRegionisfuzmunicipalia jnra, & quidem de jure
Hilpanico, quoad hanc przlcriptioneta ftipeodiifervorum, vide fnse
Th.Hurt/r.«.««j«r.r.*.i».i4J. StUttit ftiptmdii mtm rtmmifit* . aS
PeCrusDominus probe oovit,Paulumolim fuum fervum,an-
nov.g.fuperiorefibiinlervifsefideliter, nonumeo habuifse fti- pendium,
cknunc,quandononeftampliiisejusfervus, videt, fl> lumnonpetere, Ioquires, an
obligecur ipfe Dominus oon reqoi- fitusilludeidare? 19 Reipondeo,
hancquzftionemdifsolvit idemThora.Hurt. l.t.n.*4,9. dicens, Dominum non teneri
ftipendium oflerre, nec deferrefamuloextra domumfuamexifteati, cxnoopetenti (
nam intra. femnerucice petit, ieu expedat. ) Ratioeft ( ioquit ) quiaaum iervus
fciens fibideberi mercedem noo petit ( addo umenunquam
omnin6neccfsarium,cumpolTit, oecobtimorem Domini, velquidfimileretrabatur)
Dominusmcrit6co|icabic , iervumvelie diflum ftipendiumdonare, ieu relaiare; td
quod Hurudusconfirmac etaliisDodoribus, qui tc ingabellis, Cc in legatis idcm
dicunt, utfcilicet, quando i Gabcllariis , cVaLega- tariis fcientibus
fuacrediu, clcpetere vaientibus, eanoapeu i- tur, noa fit obligatio illaoftcrendi
.. Am&it (truitiii) tmgtndum prttium fmtmidu» to Si famulus tuz familiz
obfequiofe obligavit pretiocerto ,fed deiod6aageturfamiliznumerus,
acbctneaugeri pretium? Idem quzri
poteft de quocunque incremento laborum in ierviendo . Refpondeo.cum necefsaria
diftindione. Siparum augetur de labore, nondse pretium augendum, fimultum labor
augeatur, etiamproporcionaliteraugendamraerccdem. Ratioeft,quia pro
parvoaugmentoinvolvitur confenfus implieitus, provalde ma- gno, oonitem.
IderndicinMedico, fifeobligavitadferviendum Monafterio, Seminario, Pamiliz,
ccc.quandoparimodoaugen- turperfonzinferviendz , ut noucCorradusab ttntr.aM.
Azor. } .f. I. « . 1 1 4 q . 1 . & a Notentur tamen diQa m.t t . 11 Qu6d li
in pretio Ilacuendohabiueft racio fingulorum , uc quandoconvencumfuicdari,proinferviendofingulis,Untum
pre- tii , certe,G crefcat numerus perfooarum , debere & crefcerepre-
tiumficiax.tum, dub.umcfsenon poteft. }x Quid. fiqui«feconduxitcerc6pretioad
zdificiumv.g. fa- ciendum.cVdcindeapparet, notabilemauctumfuifse laborem , imm6
& auflas expenfas, quxs fibi faberafsumpGt faciendas > Refpondec Bonac.
d. ). dt ttntr. j.? M- »-'8. debereaugeri 8c fti. Verum non lemper id admirum
in praxi , quia folet, in ventionibusfincfraudeinicis, admifceri
periculumzquale ique parte contrahentium , namaliquando zdifidum,vel iile
quidpiam abfolvicur paucioribus, aliquando pluribus ex- penfis: ergoeftzquale
periculum proucraque pirte . Profect6 sdem Bon- ;*. docct , nondebere augsri
ftipendium illi , qui fe obli- gavic, ad craosferendas cum navigio merces
alterius , puuns fe paucisdiebus pofse icerabfolvere, fed pollei ventorum
adver- fantium caulamaltopluribusabfolvit; id, inquam. docet,quia potentetiam
ventorumiavoremult6paucioribus. Atfimilequid etiam cvenirepoterit incafibus
aliis. H Si MercatorpromificpretiuroGubernatori Navis, utmer- ces v.g.adIndos,
velad alium locum tranfveheret , fed medio confeaoitioere, obreludantesventos
reverfaeft Navis in Por- tum, undediiceflerat, aualepretium efse debcbit,
convencuni ne, analiud minusr Reipondeo, dehoc peculiari cafupluribut
diIpuuntMoliM,d.jox.rk>aa<.U».»o.deLugod.xg^/»ifliji.»<, Si De
Contraa. Tra& V. De Empt.&c aliiquc, quosadi; nosenim monentfamuli i
promifso famuiatu deficicntes, utipfos de(eramus. Siiptndiumdttum fnmul»
indtmaum Crtditorum Dtmiai J4 Denique, fiDominus Famuloflipcndiumfolvensfiat
impo- tensad folvendaea, quzhle DominiisdcbetluisCrcditoribus.po-
felMclicitcilludaccepure Famulus? Immo , ti hanc irapotentiam praevide^t idem
Famulus .poteritiieilliujobfequiisfeaddicere? ?j Rcfpond-.o. Rjaic.d.s-d*
Ttjlit.q.uU.pu*&.\.*.\o.br&nwt ficdocet. Pimuli i.ilervientes alicui
Domino, queaifciutitneri impotcntemadreftitucndumCreditoribus, non
pofluntaliquidab. eoaccipere, autaccepttrairetinerc»nififortdtantundcra Domino
acquifieruntin ferviendo: Propterei confulendum cflhujufmodi famulis,
uidiicedant. luValentia, Aragoniui, Nav. Molina , aliique. Horumfencentiam
limitarem cum Vafq. mod6 Domi- nUsilLisnoninrligeat, iuutfine illis viverenon
poflic abfquetm- gnodedecore, juxtaqualitatem , cVconditionem perfonz . Nam
lihoc modoillisindigeat, exiftiino,cospoflefuinmulatus(tipcn- dium acclpere:
licutenlmDominus exculatur ob fuumUntum incommodum, iu famulus. Hinc patet
afortiori, Medicum , Pharmacopolam , £c alios przbentes neccflariaintirrao, qui
noo eftCreditoribus folvendo, poflcobprxdiaamratioisem pretium accipere.
luVafq. HzcBon. , %&. Quibusegoaliamlimiutionemadderem.feudeclarationem Nam
, ut famulo non liceatftr- temficreddi adfatisfaciendutn fuis Creditoribu* ;
conllarc, in- cnum, faltemcertirudinemorali; nonenira pnefuraendum eft ,
cwliuumcomroitti, ( qualeccrteaDomino, fe volcnteinhabilem rcddere,
coromittcrccur) nifideeoconftet. Cum ergoFamulus nefciat plerumque, necfcire
poflitpoteatiam, vel impotcntiam JDomiai, facile exxulari poterit I peccato ,
&c. f.U. Famuli, qui no» ftrviuat^ ekm poftat . i J)Rotcmpore, quoFamulus,
cumpoflit ,nonfervit, jamfci- X musnondebere ipfumaccipere
rnercedem.eandemqueei neguitneritopoflcaDomino. Scdquidpro temporc; quo lervi-
vit/ pwidtnealiquandocinegari merees eoprztextu ,quod nunc ipfenon pmf.-qiurur
famuUcumprom.Tum t i Rr^ondcn.nonpoHeablolurcncgari ,quicquid dieatcumSil-
veflro *. ic.i.pi.t >.?» ^.6.pii:anipi->lle.Uiquidarbit!ioboni viri
detral.i . Ratio .ioIUz JoUriuz ell , quia operariusdignuscft con- •venfa
mcrccJe pro tempore, quo operatur. Si ergo aliquando opera- tit > cit , fua
mercede pro ilki lemporc Jcfraudandus non erit . 3 Dixi | Abfolkti,
namfiobreccfluro farouli, nolcntis fcrvi- re, tliqttM lucrum Dorainoceflet,
veldamnumeracrgat, poteft dominusta.itumde nercedepfzteriti famulatus retinere
, quan- tnra eadamna coinpenlcntur : tunc enim famulus injufta caufa ef! j
icturz Domini . 4 Hi i<-Ruflicj'., quifelocavit pro toto anno , tranfadca
au- temhyeme; rcoedic,invitoDoinino, ifamulatu, utarftivotem- porealibi
majoriflipcdio» fcrviat, quando carioresfuncruftican- resfan.uli,
obligaturinconlcientia, rellituere Domino , quan- tum iplius intcreft, famulum
receftifse. Qunre illud Dominus , exmercede fortenoiiJumlbluca, potcrit ubi
rctincre . % Prartetca, fervusincaiu, dequo loquimur, obligatur redi- read
Dominum, utrotopromifso tempore (amuletur, quia ex contractu, cVaiiquandoex
addito ]uramento, feobligavit illud complere. Nequeliberarefeab
hocreditupotcft, etiamfi omnia damnarefarcirevelit, quia Dorainus habet Jus ad
perfonalcrn il- lamobligationem faclara i fervo . 6 QuiddeDomino?
(eroelrecedenteculpafuafamulo,i turne iseum iterum recipere t
Relpondco,fa!;emnonobligari videtur ( Ita deLugo d.i9.dt Jnit.n.^6.)
quandorccefsusiple tantaculpa zflimatur, ut, " pterzqualem,
potuifsetDominus illumexpellcre. impediaturper menfemv.g. obligetur,poft
raiitrmfLrpplerehuRC' mcnlem inferviendo, cVao Dominus , pro hoc menle
lupradiclum annum , admittere illum debeat , loluu debica ipfius tncnfis merce-
• de?loquimurautcm in hislemper,przcifopauo,fiveimpiicito, fi- ve cxplicito, ad
quod Dominus, vcl Famolus fe obligafset . f Relpoodeoad Priinain,negative
:ItaMulti apud D ianam».' . tr.dtcontr.re (.8 6. lionic. d.\. 4t cnnir.y.y .
p.+. u i 5. quiaadillas ex- penfas cx vicooductionisnon fe obligavit Dorainus ,
immo nec leobligavitad alimenta proillo tempore: quo (ibi infruduofias
futurusefsetfervus . Quicquid aftirinet de bis alimentis Azor. ?./. 1 ■' r+,.f
; Excipidebereextremam necefliutem,quan- do exChariute debct quilibet cuilibet
fuccurrere , admonitio- ne opus non eft . 6 Refpondco ad fecundam, item
negative. lu Multi apud Dian. i jr.Rat i o eft , quia, cefsante fi ne
famulatus, non apparet,cur norrde- beatcefsare&obligatio folvendi illius
merccdem. Scio ( AfmJt tundtml.c.) aliquosclTecontrarios buic noftrz, cV quidem
com- muni fententiz,fed non funt audieodi , quiaargumentum ipfornni ductum ex
Textu,L i .t).Vi vn StvtrutfMv*viiij&txyrMwdm.C»n*. dit.xn
quolmperarorconcedit advocatisdcfundtismerccdcrn^tiarn 6 non fcrvierint,facilc
folvitur ; loquitur enim Imperatorde Ad vo- catismortuisquidein , fcd pro
tcmporcquo vivebant , & quo per ipfos, dum vivebant,non fletit,quin
lervirent . A Jvocatorum cnim, utcV Procuratorura, Medicorum,Barbitonforum , cV
firoilium cjus ruturz officia funt , ut nunc fat is , fw perque cenfeantur con
t iu uat6 velil- fervire,quandoluntpromptiadobfcquiutD,&inoccafioaibus,quB
, Dominum impoten- feotTerunt,aicrviendonoudcriciuHt. Noniuiehabet communi- ter
famulorum , dequibuspotiflimc loquimur, conditio; horura enim eft eontinud
lervirc, Ocindics, irarad & in horas.Dixi, umen Comrouoiter,nam, & m
eciamluara Jeberimcrcedem, quando in fuoferviendi modoper iplos non flat
faraulari ,luprl/.4. $.1 j».4. iodicatumrft, ' - . . . 7 AdTertiam, refpondeoitcrnnegativi
. Ratioeft: quiacon- trauusfuitaddictusad illuraunucnannuin,
quareeoelaplo,elabi- tur obligatio, tum pro fcrvo , tumpro Domino: Isenitn non
oWi- gaturadmitteretervura voletitemrcfirc fretempus(uljtr=flum,fedl
potcriCjjuxcafupradiUa, partera ftipendii correfpondentcm tem- pori,
inquofamulusnonlervit, abipfodciuerc, illumquedimk- tcre.-Sicutienim votjm
ieiuuandi huic anno, veihuicdiei addi- uura,anno, veldietranuuo,
nonampUusobligat ,itaCondudio» & Locatio, fivedomus v. g. fivefamulatus pro
hocanno , veldie, ii» §. III. Mi quinon non fofmt. Vbidt 1
QErvus,durantetemporeflatutoadobfequium,coniicitur in 0 Carcerem ob aliquod
delictum (non ea intentione patntum , ut non lerviat/ vel , ob mortem fui
parentis , adftringitur adcuram fuarum rcrum , vel in morbuin
incidit,quoarTeuus fervire non po- xefl , vel inaliqua (imilia impcdimenta
incurrit ,quz impofTibileiU ]i,fivephyfice,(ivemoraliterreJdunt,pr.f*c ^rofequi
faraulatum; Servus, inquam,ejufmodi •mcdubiopotcftfamulatumrelinquere ,
«StDominusoUligaturconfcotire, lolvcndoraummercedis debi- tamfaclisobfequiis,
quiacontrauus, initioinitus, lempercenfe- turfaclusfubcoiiditione, quod aliquid
gravc non obflet . Sicut enimDominus, ficoniicereturv.g. inCarcerem,
undenonindi- gerctdrvis, pofsetillosdimirtere, iu&fervus, tVc. z
Quzftiuncuizautemtres hicfolentde zgrotofatnulo adnc- L\: . Priraa,
anfitrurandus cxpcnCs Doraini ? 1 Sccunda, Anidem debeat accipere merccdcm pro
eodem tempcre, qi<oproptcrinrirmiutcm < idcm proptcr aliud rationa- bilc
impcdirac .tuni ) non farnulatur? 4 Tertia. An iervus locatus v.g.in annum,G zgrotet,feu
legitirae DE EMPTIONE ET VENDITIONE. Remiffivd .
DEhocargumentolate,&pluribusegi I.S.i» Dtc.t.^.t.T. ptr r«r. quarcibidicu
non funtimerepctenda, ni/ifortdTypo-. graphusvelittoumillamtraclationera hic
adLcCtoriscomtnodura tranlcribere, quodcertenon recuurern. An via» vtndtadt
mifttri aliquAndo pefltt aqua ? Neautem inutilc fithujas Tuflatus meminifte,
libetfequen- temdifficulutem, pertinentemadVenditionis.,Emptionifquear-
gurnentum, diligentcrexcutere. §. Unicus. Anvinumuquad lutum pofu
uliquundtvtndi prttitvmi purii I T"\Ixi/.8. DtcMUr.^.c.j.
fj.;.«.4.inhanc(ententiam , Aaimmi- \J (ctriaHquid
^far.ttxtrAoriiinarUbtnitatity & conJI*tumfie rtdditum Aqualtcttrii, tnxttt
prttie, vcndtrt, ut jtumtntum <•/.-- n gtntrofim mixtum *qu*
RtfpondttyCeaetdtrtm idaHqmtad» jrumtat» , vix z
Hzcibidixi,nuncver6,rcdiligcnter expenfa, fic ajo. ctdtrcmidaliquand» fr
imtntttnunq tw viao. Ita coramuniter do vinoDodtorcs,utPctr. dcLeJefm.
Rcbell.Salas.Med.MoIin. Na- var. Rod r iq. Azor.quos ci ut D h m p. 1 jrMi.
S.rtf. $ 1 . Rationes mul- tzad idallercndumraeurgcnt. } Primd Idedprovinopuro
vcndcrepolfcs,utais,vinumaquadi- lutum.taxato, velcommaniprctio,
quiaperaquamillud reddis zquale»ino,quodin codcmforo vendirur; tuum enim valde
ge- nerofumfacis,cxaqua, fimilccommum vino debili . Ac omnin6
talfumefl,vinumlicreddiarquale,vc:l(imile vino communi; Er- gocaputnonhabes,
nndezqualiprccio vendcre poflis. Minoradeo veraeft, ut potius cxplicatione
indigeat , quim probatione. Vinumtuumeftconflatum ex vioo,<5caqua; Vinurn
forieftvinumfolum. Ecgo tuum noneftredditum huic zquale» velfimile.
Licctenimignorantiraixtionem, velfimile appareat, verctamenhujufruodinoncft;
uctaci rtunusjacob, quzappare- Digltized by Google Caput VII. 115
JjantmaausEfiu, vere umen manus Eftu oon erant. Queraad- modumergo, niG ibi
latuiflet MyAerium, vere Jacob parentem decepiflet, ita tu decipis Ementem . 4
Atquehincemergitfecundaratio duQa ex involunurio. Sl Emptoradverteret ,
iovinoadeffe aquam, communitjer nollet, illud Gcemere. Emensenira vioum
fubftantiam vini petit, non (ubftantiam aliara. Ergo involunurie tuum vinum
emit , ergo tw inique vendis. Dico (communiter . ) Nam eflo aliquidehac
miatiooenilfortelaborent, certein tantacopia Ementium fem-
pernonpaucinollentlicemere. Saltera igiturhos, qui involun- Uriifunt, decipit.
J Tertid, etiamGconcedatur (quod umen minimeconcedi, dicammoxu*. ij.) te noo
obligari ad reftitutionem , fi quan- do das tuum vinum, quod mixtum illa aqua
vere Unti pretii srftimetur, quaoti tu veodis. At quis te liberabit a peccato,
quo perdolum, &fraudcmeraeotcm inducit ad eroeodum/ Si egotefraude, velvi,
yelmetucompellam ad cmendum meum V.G Equum, jufto, iramo modico pretio, quo
valet, nopne fum tibi injurius, &cpntra tepecco, dura fraudeminduco, vel
timorem incutio? 6 Quart6. Quia magna eftdifparitasinter vioura , & frumen-
tum, iTlifquefimilia» undeconcederealiquandoporlimus mixtio- nem illamfrumento.
aquzauteminfufionem nunquam vino . Dif- parius autem eft rfuplex. Priroa. Quaodo
in frumento, quod communiter venditurinforo, adefl aJiqua bordei , V. G. vef
lo- liiparsillicommixu, tuum autem Gt Gncerum, & purum, (1 hordeum, vel
lolium, velquidfimileaddattuo(tumaddereter- ram , arenarh,
velquidomnin6diverfum , quodiimilcoon eftin frumentofori, nonconcedo )xquale,
acfimilefacis tuom illi , quod venditurcommuniterinforo, quodsque mixtum eft
hor- deo, lolioque. At nooirainvino, aiiadroifccatur Aqua, Vinum
enimforicftfblafubftaotia vini, floniutuum, quod a te factum eftvinum, &aqua.
Hincfacilecoocedam, pofle tevinogenero- foad tes fuWhniitivino vinumuniut
Regionis vendatur tanti , quanti veoditur vinumal terius ,fane tunc non poflet
fieri mixtio illius vini cum hoc , illud- que pretio hujus vendi , ut ex fr
patet . Sed hace eft alia quxfticyfe quialibi. Prseterei, I vinum
foricommuoiter veoderetur mix- tumaqua, concedam , licere tibi aquam
jmmifceretuogenrrofo , & puro vino , quia fic faris tuum communi vino
aequale . At vinum xoritaleeflenonluppooitur, immonec prztumitur, przfertim bJcPanormi,
ubiadeo rigorofa lex adeft , ne vino vendendoad- rmfceaturaqua,
utpcenapleclaturiscenopola, quiinfuaofficina, vel parvumaqiue valculum habere
ioveaiatur. 7 Secundadifparius. In tuo vino latet deceptio , quia illius
Emptoraquam ineo, feualierumfubftantiamnequitdifcernere,
atqueadeoeftinvolunurius, utdicebam, ineaemenda. At in frumeoto ficile poteft
advertere, intcrcurrere hordeum , vel quid fimile purgamentura, idque in unu,
vel Uau quantiu- te, &c. • !i»?uint* ■.?' tantU5 rigor in "cen<la
^qm » loco venditionis vi- nieftinRepublica, utmodo innuimus, Unuque
vigilantia, ne togrfmtwl ImiIhIb , vigetapudReltoret Civiutum, fignura
profecroeft, magoum hocefleciviumdamnuro. Atque iodecoU ligimus, eammixtionem,
quamvisaliundepravanon ettet, efle taroenilliciumexeocapite, quod non eft
aperieoda via ad furu, &iniuftitias. f*"*" Vinum merum ufui eft
Coofecrationi Sanctiffimi CnriltiSanguinit; eft aptum ad multa medicamenu, eft
ebiben- Snsnonrard, quibus nocumentum affert aqua, quamvis dmifcerevinum
tenue(nifiobrtet)ucenim reddere ilfud pc~ rqualevinocommuni, nonvero, aquam,
qur eftperegrina flamiaivino. Dixi( nifialiud obeft . ) Nam, G adCxlex v.g. oe
modica, &i le Medicos. 10 Septimo.Quid.tTfervaodumfitvioumadmultotdies?
Sane mi xtum aqua acefcct facile, ooo iu, G Gt meruro . Vidit hoc iocoo- venie
os Bonacina,/** mtx cit*udt,qui iu loquitur,ut videatur coo-
cedere.mixtionemprjeditlaro, quando vinumellconfumendum Ratim, quod
loletefleinvenditionibus, ut loquimur, ad minu- «um, noo verd , quando in
magnaquaotiute.quia io minutis oou cUdiUlervandum, Gcutiinquantitatenoubili.
Sedquzfo,unde Uias menfuram , quamvis par vara a paupere emptam.oon cflc con-
lervandamadaliquemdiem, velufquead Vcfperasr curo uroeo ■
experiaraurvioumauuadilutum, etiamunodie, noo infrequeo- ter,acefcere,
velfalteronoubiliterevanefcere. Vel undelcias, Don parariad medicamentum, vel ad quid
Gmile ? Eft igitur , id negligere, periculofumplenumopusalex. 11 OUav6. Vioum,
uthabemusexomoiumMedicorum fuf- tragio, digeritur, &coovertiturioalitum,
cumaqua, quia eft cleracntum , « noo corpus mixtum , non converUtur io aliti
fub- trantiam; ledfttuntummodo alimenti vehiculum. Hioc ergofit,
utquiemitvinuioebibendum, etiamftatim, vinum velitpurum eraere,
utpofiitadfuumlibitum . vel, utvehiculouti, velpras- cipue, utalimento,
nonverivelit emere aquam, quae umetfi gencrolo vinoiramixta , fubftaotiaraaliti
nooadauget. i* Afferaminhaocreronarratiunculamoon illepidam, qiun) abamico,
quiprasfeosioterfuitfacto.nuperaccepi. Appulitnon multisabhiocaonisPaoorroura Civis
Medidanenfis ex Comitum pia, cVgenerofonoftralevinoexceptus opipare fuit. Sub
finem convivii, incuiit fermo de vinopropinato, exquafcilicetrcgione
procreatumetTet. didtumqueeif, ex latifundio Baccharir prope Panormum(AoiEaccbo
nomen hoc duxeriot majores noftri , analiunde, nobis incertum )
CmiliaqucicreclTc non pauca , qua» ex viciois locitxd nos afteruotur vina .
Tuocadvena, laudarc vinumRegionumfuarura, noftrumde- primere, bibi fuum Gne
timore vel ebrieutis, vel offenfionis» amabileefle, gratum , (uave. Contri
Panormiuoum vellicare oimis palaturo , incaput evolareprotinus, feofus, ac
ntionem interturbare; deeo iortafseSapientiumillamparcemiam ufurpa- ri, primum
vioiCalicemafferre faniutem, fecundum, delicias ffiedcertedicebat , noomihi. )
At vero tertium, etle omoind venenum. AderatibiinterMinillros,
cooviviofervientes, qui- damhooto, Liftrumt •' utcumCatuIloloquar( difrrrm
p*rtr, & futtimum . Is itaCotniti refpondit : Nobis etiam > Nobiliflime
vir, Panormi, fjippetit artincium , quo , quando libuerit , gene- rent vites
ooftrz vinum vino MediolaoenG quim fimillimum .
lmmoinCellavinariaDoroinimeihujus generiscopia non deeft, O lepidum caput ,
fubjunxit Coraes , Bonuro vinum , inftar Evangelici Architricliniad
finemConvivii refervafti ? Adducad qos, amabo te, vel unura Calicem exiilo.
Afferam ille refpon- dit, fi jube* , & imphoram. Hisdictis. recefllthomo a
loco, & clatn io remoto cubiculo, mifcetrubro vino noftrati com- modam
aquam, eoque conflatum plenum cyathum,' viro Me- diotaneofiviouroexpcteoti, Sc
expeclaoti, revereoterpropinat. Ut vinum is delibavit , Proh dixit , quim
excellcns vinum t hoc illud erat , quodego exoptabam, quodque meritis laudibuf
extollo : Tuncfacetus ille. Dicsm, inquit, ingenue. Locus » ac regio,
undepraEftantiflimus hic latex advenitur; puteus eft, foos falieotis aquat eft
. Quoties nosvinumtenue Mcdiolaoen- fi fimileexpetimus, aquam infundimus ,
& Mediolanenfe pro- creamus. Plaufum dedere affidentesConviva. Sed Comes ,
ut eratvircordatuspcrinde, ac feftivus fibi nondefuit, refpondit-
quepromptiflime. HeusDomini: Atego, atnoftrates, at Me- dicioronesvinumin
ftomaco volumus, nonaquam. Ad quaemu- tireaufus eft nemo. 1 3 Aioergo, Ementem
vinum , etiam ad poUndum ftatiro, vi- oumioftomachumtraiicere velle, oonaquam .
Unde, G tu illi hancintrudis, injuftitiam illitacis, ac reflitutionis fis
obnoxius, quiaplumbumproargenteopretioargenti, hoc eft aquara ex f vio,
pretioviniexdolio , vendis. taquaro HUM 14 Obiicies familia nobilis , qui i
naru nobiliutis viro i cuiltisprimoribusUviuws, mtgna, ux deLugo,
*7>i»/.jld»r^f.««.67.dixit: Coutdt- % &e. ergo io aliquo, licet raro
cafu, licebit. Rurfus LelT.;.i .e.i / ji.Sj. Bonacina .', mex enanit , Diana/.
mtxei. ttuuU , ciutisaliit, utLopez, Joan.laCruz, Homod. quibusadV
deexparteBauciMjSag^Mfaxxo.przdiaam Mixtiooem cooce- dunt , cur efgo nos Um
alieni ab illa recedimus? Refpondit, Expende, Leflor; naviter hos quatuor
Doflorei; apudquoshabenturcseteraorania aliorum fundameou* & tnde tu ipfe
ludex decifionis efto . ij DcLu^o/«^«r.i»*j»^68.ficloquitur^ Htejt»st*ii*cuuedns
tnm» tft , quii vrre nulUm itimnum impten ftqm ftftt: n*m fi Vt- H*m viui
mtxtnm ftrvttrt vtlltt , dttrimtHium ftUrretw , te quod ci- tiitt mtfrml , vtl
ctnumftTttm fttfttr ttqu+m ttdmixtum . Strumd* , ^uid , <fu**dt Irfi tsxstmm
ttl frttimm , admixtit nen fUt tx mMrn» tmnmiprrtgriHM, ftdtxi», qut fteiui*
induthis , admifetri ftltt 14» It r-ri Per ft ioautndt . S*m tritict inmeti,
ttUtt ^tttdnm fcmimidivtri*, fmtcum erttUttnufci ftltmt , mifttmtur, fieuri
& p*itt, fttlvit, ftr- drt , tjutfim tmdtm [tlitm quantitact mtfcttntuT tx
mdmjhiu tritic» fm- re, tt*mtxtf*bitue ifttum, ejutm h*bet trirteum iett
t*X*tum . Yinum vtro, feciuft miufici* , ntu ftsitt ifft mixtum *aui, rtumrt
Uxt*x*nt frciimm vimi , Itmmitmr it vim» pmr* i qujlt tft amnt vimmm tx
tcrrculm- ri txtruSum , df idi6 , tui htiet ctnlum *mfher*j vimi fttri , &
<U- lnifttt illii dmms mqm* , jmm vtrtdit fimgmJmt mmfhtrmt vimifmi ftttU
tx- ttdtmtt t*x*m , qut ftim rrfrrtur *i vimmm furum . Sitmmmm ttmfmttmit tjftt
mlitmii ,*dmifciudip*rum *fu* vitu , *M*n- dtctmfieitur ,
qmimidftritimtctffmfimm juiuumt tU prrftHitmtm r*iis vimi, m*m rfftt ilU
mixrurmprrrfrim* , ute frittr iuttntttutm Ittn,juU ftrtimtt md iffmm
ctmfiRitutm tilit Vimi . Sjummdt vtrifrttmm m*m tjltfi tmttmtmm | & mixrit
mmilum *ffirt mtcmmtmtmm, qmtrit mtimmstimm fit, qmmm mlUfmm, m*m vUet , emt
mixrU iiU c*utiu**t uitqutdreutr* JuftirUm . Et paulo poft, !n- firiPrimi,
qummde prirtum non tfi itri tmxmtum, mixtUmtm, ttUm mmttri* ftrrrrU* ,
nenntcrre, ruc rmptdrrt , qutd ctmmmmt ftttimm fri UU rt mcctpiutur , fivrri
m*m fteumdmm fttmm ttffmrtmtimm , ftd im fmmbamstmtt, & mtilttmtt mqmivmUmt
rtbmt funs. Aqmmm vtrtvim* mtxt*mr*rijfimi exeufmrt fettrir Vinduerrtm ,
qmUIicet viaitm gtme- refumfic, multum tmmtm fttitmr *b tmm mixtitmtm ,
&mdflurtt tftu amsmimitsmtilttffetftUt. 1 6 Haec de Lugo,in quibus animad
vertit,quim limlute , aute- que loquatur , unde , G attcote eius dodrina
expendatur , apparebit illud, quod rariflimeconcedit.etrefolum ioeocafu,quem
ipfe idena dixerat,&nos etiamadmiGmut/.8i»»{>»/#/jy.j^.7.6.i.»,f ci o n
cc ciTi r i2 c A c x ltcc 2*J ViQl c onfccl i ujic ro * ' 7 I 2^6 Lib. IX. De
Contraa. Traft. VI. De Emphyt.&c. 17 LcfTius/oc eit. urhibet: Siretex
udmixtieae nea tffet minui henu, fttfflM, queab alm vendilur , ntntfftt
ttniemnaniut inju- ftittti quirtJrm pretie, vendtret, quiuill* fraudtnallum
damnum infert empttri . Cnr tnim rtm (uum nen peffit ad tum ftutum rtdnetre ,
inque (uat res alioram , &tuactamvtadereeodem pretio, quo ulii } fit het imtrdum
in vine , trilice, & (imilibui (peeiebus , <f«<M x>/«# vutdi
priftaati mt(cetur uliudttnue , vtlaqua, uut tritittvuldi pu- ro , Secale;
eatamtm madrratient , utntn Jint dettrieru, qulem qua ubaliii paffimvtnduntur .
Etpaul6poft. Crediderim tamen , /</rs» pM/irr/ , taaquam ffttierum
venieniarum Aiulteraterem , f> hmfterum ieceftorem . 7"*/« «»n»
mixiieaei funt ia Rtfablica vaiii tdiofa , O" Autteret infamtt . 1 S
HxcLeflius. Ubivides Prim6, eumloqui, cumquisrem fuampoteft reducere adftatumrei,
quatvenditur inforo, & in quo funt re$ aliorum . At ccrtc aliorum vina non
(unt in fta- tu vinilymphati: ergo ad lymphacum Leffii diclumnon feex- tendit.
Sed feextendcrefolum poterit, quando admifcetur vi- num tenue,
velillamodicaaquaneceflaria inconfedtioneprimor- dia vini, &dc hac
neccflariaaqua ipfe intelligenduseft, quan- do dicit ( Dum vino praftaati
mifcttur aliud ttnue , vel aqua ) illa enim neccffaria aqua valde prarllanti
vino, feu muftoadhi- beri folum in aliquibus valdc eaJidis , Gccifque
regionibus (o- let, vel certeinaliis, quandofuo teraporeopportunaspluvixde-
fucrunt. 19 Videsfccundo, moderationcm abilloaffixam, (utntnfiant deteriera)
atfcmperdeterius fitvinum, ut probacumeft . Vides Terti6, quimfeveredamnet
ejufmodi venditores, dumcosvo- catadulteratores, dcceptores , Infames. 10
Videsquart6, dum pronun:i»t, tepoflcpuniri, ut Adulte- ratorem, cicDeceptorcm,
roanifeftedoccre, te inculpam, (eu pcccatum incidere (
ncefolumexpraefumpcione,quamunam in- iicafitValcntiamoxafFerendusn.aj./»* )
pacna eniminjuftc in- ferretur fine culpa . Quod G paul6 ante tc non
condemnavit iujulli- tiar, undecolligcrepolTcs , tcnonobligariadreltitutiouem,
idc6 tenoncondcmnavit, quiautexprxdictispatet, loqucbatur iniis cafibus,
inquib"$restua, tuumiue vinumdctcriora ex mixtione nonfiercnt, ct ftatum
bonum fimilem aliis, qux communitcr venduntur, habcrcnt . Id, quodloquendo de
vino , tunc clt , cuando vinoprzftantiadmifcctur vinumtcnue, vclaquailla ne-
ceflaria inejusconfcdtione. ai Bonacina,
^r#n/r4/l.rf.?.7.x.^.».i7.cumprardi£lammix- tioncmabfoluteconccfliflet,
hasrationcsaddit : Prima,qaia Ven- ditor fotcft ret (uaiadtum ftatum revttare ,
inquo reialiorum exi- Buat. Secuni», quianullumiamnum, vti injuriam tnferi
emftori , tumntnteneutur illitradrreret majorii perfectionn , & inteeritatii
, -uamabalitivtndaatur. Tertia, quia iftimatit rti defumitur ptr or-
dinemadufuihumanes, citmauttmrtt ptr admfxtitntm rtetnfitam fit udhut
aqaiatiliiai ufuthumanii , ai qutt tmitur , ut fufpent, ftquu tur,
vtndittremuen peecare ttntra Juftitiam, nttteneriudreftuutit- ntm . §>uarta,
quia jicut vtnditor peteft mtnuere mtnfuram, quanda uliaraiimenen piteft fuilnm
pretium exttrafitrt ab tmptore, ut ait Valcntia, f««».}.»f.f.o.io. ttnel.*,. ai
fin. sei eorrige, tontl.i.ita , affefititnt vinum non fit iete- \ifi ferte
prriculum fie , «. pttr inttntientmbabtatillius fervanii, )ei vinum fervare
neqnt. ajqut aimixtientm. Etpiulopoft: Aretniitamta funt vcnditt ouivint
etnerefe apfenit aquam , tujui rtMjfMM rins, eaqubd fafftmabaliiivtnditur; nifi
forte prriculum fit,utem- ,dd, nonrettcapplicarieamdoctnnam vaicntia: t. Aliud
cnimed, vcndcre rem demendo de uldemendo dc prctio ( quod cum quibufdam ri
poflit, diximus etiam nos Itb %.in Deeat. tr. jutat eb aqui aimtxlientm .
cipiuiopon : jtrttnuiiumtn \unt vcnditerei ab hujufmeiimixtienibut , CT
fallaciii , tyc. za HadlenusBonacina. Inquonotas prim6 primam rationcm
nonpufteapplicariadremnoftram, quiavinum peraquam i vini (tatu diftrahitur.
Seeundamfalfamnimiscflo damnum enim & injuriafitementi involuntaric.
Tcrtiamefle itenitallam, vinuoi cnimtymphatumnoneftxqucutileadufus humanos.
Etipfequi- dcmdicit, tjfeaquauiilc ,ur fuffene) quod ccrtcfupponcre non
debuerat. Prztereilicctvcnditornon tcneatur tradererem mc-
liorisconditionis,certetcncturnon traderedeterioris. xj Notaslecund6,
nonrecleapplicarieamdoarinam Valentiz adcafum noltrum. mcnfura, ic fiawli
conditionibus fieri , %.c.n.§.\x.*num 4.cxeodemValentia. >
Atiudclt.vendereid, quod cmensdircdcnonintenditcmcre, cVquod caputeft, ven-
dere codcm prctio, quovcndituralia lubftantia, &c.hocpoftc- riusnunquam
profedt6docuitValentia. Ecce cjus verba hic ad apicemcxfcripta/^. tit.ttatl.e.
uonautcm quarta, utcitatBonac. Quandt reivitiumaivtrfaturinttmitni abfelutt,
vtl candititnali , five ftt oteuUum, fivede ft manifeftam, illicita cftvtnditit
, cum veuditer ftiinitmftaremvitiumrtiiinarari , tacititirtmeivendit. Si tamta,
vitmmntqutabftlutt, nequeeenditienali intentitni tmfterii alvtr'ttur,
&vtnii/tr jufti minnat rri pretiumprepterilludvitium, lititaeftveniiea,
quamviirrivitiamdiffimaltt . (Id fcmpcrintelli- gecumconditiombus,
ckabiplo/.r.&a mc leceitem euate, expli- catis. ) Etpaul6poft: Similitet,
fi quisv.g.aeilrtdarr Juftum prt- tium pretantamrnfuratrititi,
Ittttipeffetventiter mmutrt menfuram tatitui, tfdaniUi tantum trititi , quantum
tufti tmerttur prtttt , queiillivelltidare. Cxterumcaveniumtft , ne inhat parte
permit- taturntmialittntiuCaufonibut , &hujufmtii; nam ki fere ex cufi-
dttatelatri ptttlrves fuatad frandetin menfuraniit rcbut , ut mrrite feffit
ftri femftr Slattftratai prefumert ,illei iniqui fatere ,atquiadtt eos puntre.
Hec Valcntia. a* Ncquciplcidemriobisobftat,dunjpaul6 poft fk addit: Si fth
vtnitret alteri vinum iilutum , qutd permdt Jk illi futuram aftu f
quiarmittantumbAtadieaufa, litittpetrrit taehai Hlud veadere pra jufttprttia.
Non, inquam, obltat,nam iWud prtjufleprttit, 6 benc
contextumejusdoclrinaspcrpendas, lignificat illud (demenit de freiie)iuxtaac
iemii ie mtnfura . Et quidcm in eocafu , s\uo cx ma-
litianolletemptordarejuftum pretium, ut mod6 iple Valenti* dixit ,
&egol»tiusexplicui/.8.r/r.D«\fr. i^.7.5.t l«».JT. *I Nous Terti6 , qulm
moderate deinde monct Bonacm. arcendos cfle ejufmodi Venditores ab ejufmodi
mixtionibus . 8c fallaciii. 1 ..-«.««. 16
EtUmenDianar>.i.i*.8.w/'.ff.utadipfumdeveniam, uc na- bet: Tutabamhanc
fenttntiam tentedentem frtiiSam mixtitarm ci- tatts Detiaret dumiaxat
fJadelaCruz,Leffium,Homobooum; trenei babere , fei poflei inveai Benaeinam
virum deSum , ttiamtllam* amplttii. EtprtbatVMlUijftmitratiaaibui, quataccipe.
Hsce Diana, quidcindccxfcribitrationes mod6 | nobis allatas, rejeftatque .•
utfancpoflct quis exclamare; Proh validiffimas rationw , quac Umcn facile
infirmari potuere t Adde Prim6, vix Bonacinam poffedicieamopinionemin praxi
amplefli, a qua arcendos tarn fevcreraonetVcnditores. AddeSccund6, qua vcrirate
poflc iU lumcitari, quafiabfolutcconcedentem, fi ipfedifertelimitat ad
cumfolumcafum, quoprzvideatur, vinumnonefTclervandum. Idquodegonoravi,
cjufqucquamvisliraitatam conccffionem um. icrcjeci. Addedenique Terti6, li quamvis
Bonacina, aliiqae w.«r.io.citatibenigniusquidindulfcrint. re, fi nunc viverent,
maturius confiderata , futurum iortafse eflc , ut in idem non conccdcrcnt. DE
EMPHYTEUSI, LIVELLO, & Feudo. Quid fit Emphytcufis , & qua rationc
dilfcrat & quibufdam fimilibus contradibus. 1 T N jutel.i.Cde lure h.mph-t.
fic dcfcribitur Emphyteufis. Ejl L tcntrmlai , quequii tradit rtmfuem immtbtlem
altert meliara»- dam , quead deminium utile , fub etrta ptnfitnt reali ( ideft
vel i n PC- cunia, vel infrudtlbus, vclinalio)/«/i/»W4 Demtno preprietatit t
vel ejut letitimo htredi . x Quiaccipitcjulmodidominium utile, vocatur
Zmphjtenta. Iplecontracfus,quo id datur,& accipitur., appcllatur Gra-ce Em-
pk,teufii,\»tinit Infitit, CeufmpLaatatie: toletenimhiccontraaus cclebrariprzcipuecircaagros,
in quibus debcant ptantari , SC infcriarbores. Iupcnfio folvendavocaturGrzci
Caaoa, hoc ett K#-«i.,quafipcnfioexccrU, &fixarcgula tit folvenda. In con-
tradtuhocneceftariamomnin6eflcfcripturam , tenent JulmsCla-
Tiift.ifent.Ui-fh^fi^m-: Veriirn, nonabfolute, & om- u.no neccl)ari6,
tedloluraad vittndaslitcs, tencntalnapud Azor. p.%.t.io.dt Emphyt.c. t
Porr6exdaudelcriptionefacile ent cognofcere difcnmen , quoEmphyteufisdifcrepat.
Prim6, iCenfurefervativo.Secun-
^6, i Cenfu confignativo. Terti6, i Venditionc . Qjart6, a\ Locatione. Quint6,
iLivdlo, ccFeudo, cum quibusumenir. multis convenit. . . , . Namprim6,
icenfurefcrvativo(quieft, quandocgodomum ; v^.tibitrado.ccrefervocxillacerumpenfionem,
itemihi fol- vendam; dirfert inquinque. Prim6enimEmphytculisdcbet ex
feconftituiinrequidemiramobili, ticutidcbetcentus , ledinfu- per dcbecefte ejus
generis utcultura , tcl opera poffit fieri * cenfusrcfervativi. . Secund6,
perEmphyteufim non transfertur dominium dire- flum, (qucKtidemclt) Proprietas,
harc cnimreinanetinDomi- no ; fed folum dominium utile . At utrumque
transfertur per ccn- tumrcfcrvativumincenfuarium. _ Tcrti6 , Emphyteufis non
fitai tempushrevius decennio,lccus, utmoxdiccmus, cltloratio;
atcenfusrcfcrvativuspoteft, bet, ad tempusquodcunquclieri . Qaart6,qui
remaccipitinEraphyteufim, fi Canonem nonlol- vat , amittit rcm , hoc eil , res
etiam cum omnibus mcliorationibus abEraphytcutafaclis, rcditadDoroinum,
cictuncdiciturresc*- dereincommifTum ,feucaducitatem, idquod nonacciditinceBlu
relervativo,ciim in illo fatisfit, omiflasfolverc pcnfiones. a Quint6,idem
Emphyteuta non potcft rem vendere,nili priustd- moneat Dominumdireclum,( quifi
vditipfeemere,critaliisprap- ferendus,debetquecxpctlaricjusdeliberatio
perduosmenles) cc mlilolvatccrturaquoddam pretiuajj quod Laudemium aj»pclla-
tur, Digitized by Google Caput II. ni. & IV. 227 I I I » * e ir I tur,
exeoquodperniudDominuslaudar, feuapprobatalienatio- nem iaciendam •
QuodfiEmphyteuuDominum non admoneat» ciquenon(oivatdicTumpretium, pari modo eadetresmcommil-
Uim, redibicqueadDorninumdirec3um : quzpcenz, feuobliga- tiones non funt in
contraclu cenfus relervativi . 4 lam vero fecund6. icenfuconfignativo, qualis
eft , quem oos Siculi in forroam Bullz, (eu Bullaremappellamus; dilfert in-
tercctera, quiainEmphyteuttmcnnsfcrturpofteflio cotius prz-
dti(ubdici.aobligacionepenfionis(olvendz ; acin cenfu eonfigna- tivonon
transtertur poflcfliodidi przdii in alium , fed ipfe cen- iuarius
remanerDominusfuiprzdii, illudquc poflidet fubobliga- tionereddendidebicam
penfioneiB, qtumalius, qui vocaturCen- iualifta , fuapecuniaemit, eoraodo,
quolate diximus im Tr*3. dt Ctnfib. 5 Terci6, i venditione differr Emphyceufis
ineo, quod pcr \enditionem transferturDoroiniumutile, & direclum in emon-
teni, cuiniaErnphyteuttmcransferaturutiledumuxac. llludhic advcrtc, qu6d Gcuri
, qui emic, vendicque perfecto empcionis contraciu, non poceft refilire, itt
qui accipit ad Emphytculim; Proprietas . Habiliut Ttrf»**rMm . 1 T"\
Uofefeoftcrunchicexplicanda. Prim6, quisconcedere. XJ Secund6 , cui concedi res
poceftadEmpbyceuftm. 2 QuoadPrimum. Omnes concedere poflunr remadEmphy- teuGm,
quipoceftatemhabentalienandi; pcr hunc enim contra- Qu m al ienatu r Domi
niumucileinalium. Qu i autem ii funt , dhci- mus in tib. Dtcnl.t r.\.c.l
.%.i.num. I . 2 Hinccolligjtur, Przlacum , Rectorem, Beneficiarium Ec» deliz
nonpoftercs Ecclefizconcederead EmphyteuGmex vulgaca HulU Ambitief* . Sed hic
inlurgiteacommunisdifncultts: An Prz- latuspoflitconcedereadeandcmEraphyteufim
, iifdemque paltts remEcclefiz, quzdarifoliueratlprzdeceftbribuj: &
brevicer pofledocemus, dummodononfueritincorporattipGEcclefiz, tc (altcm zqua
condicio Gt nunc Ecclefiz , atque zquale tcmpus per- indeeratantei ; ut fus*
poteris videreapud Bon. tem.x. dt Atie**t. Benrr.EtcUf. *.**p.x. Molra.*4tf «.
tetulX ».1 8. Lezaoam cittntem rnultos ctnf.17. * *.7. aliofque . 4 Quoad
fecundum. Illisroncedipoteftres in Emphyteufimj :uciocauo-
quiremmelioremrcdderepoflunr, Sc exalia parte prohibiti non
nem,fedEraphytcufim. Aliammagisincrinfecamdifferenciamin- iuncinirecontraccus,
dequibusdiximus, lib.X.m Dtc*l.tr*tl*t.\. venioinaliquibus Doctoribus, fquam
noftrum non cft lacedifcu- t*p.j.ff.iM*m.J. t Qujrto, aLocacionedirTert,
quiahzcnoneft, nifiadannos pancioresdecennio, cumEmphyteufisdebeatcfle, falcemadde-
cennium, &(olet iaterdumdariad uniusvicam,velad vitamduo- rum.crium,
plurium, imm6&inperpetuura . Hincfi loeatioef- fetaddecennium, aliquiapud
Bonac.i.4 dicunt, non efle locatio- A P U T IV. Tertia Proprietas. Selnne C*
tcte) nampcrEmphyceulimtransfertur(ajunt) dominiurautile, & Jusin rein
Emphyteuum , at perlocatione non cransrerturejuf- mudiutiledominium, ccjusinre,
fedfolumjusadrem, quiaret nonmanecobligauconductori, fedfolumipfapcrfona, quz
rem locavic. IttinfiniratdeLugorf.xo.rf» Jufi.* 86.fcd videMolinJ^4J.
™.l.ho^t.t.4ete*tt*dj*p.l9.SyU.V.Zmth}t.i*iti»% LeflT. tt4. t.i 4. dnb.9.
aliofque . InlocacioneiccmmajorfoIeCpenGoimponiquim in Emphytea- fi,
quiabuicexfeaddituronusmeliorandi, dequomox. 7 Quinc6iLivello, &Feudo,
quomododifferacEmphyceufis, dicammox, cumdeipfis. Exdictiscolligas, velim,
difcriraen intcrbona Emphyteutica, ocallodialia, (euAllaudia: hzcenim, tum
quoad dominum uti- le , tum quoaddirccium percinenc pleno jure ad pofleflbrem
,& fic appellancur, quialuncfine Laudo, feu Laudacione, feu Laude- rnio,
quod aliusprzftaredebcac, quodconcraeft(utjam vidimus) rttnit.dt
Ltt*i.?\\\.tT.%6jc.l.&p*lfimj niGadroonitus rei pofleflor inbonis
Emphyteuticis. 8 Inquires. Quandodubiumeft, an aliquis cootraccus fic Em- phyccucicus,
ancen(ualis, qualis namccnfendus eric? Relp. Ccnfualem docecmeric6Covar.A
1.v*rj.T..n.t . quia id mi- nusaggravacpoflidentcm, facic enim itlum efle
Dominumeciam Proprietacis, quod non facerec Erophy ceufis , qiuc folum confti-
luic Dominium ucile . Dui 2>u*nde dubiim tfl , nam fialicubi
resexconfuetudinefem- perdarilolratin Emphyceufim, Emphyteufis eft judicanda,
fed xunc non eflec dul<:um , namex illaconfuecudine res eflet moralicer
ccrca. LegcMolin.^.t8ij>.8. 1 T^ErtiaProprietaseft, uc,
GEmphytcutaCanonemnonfol- JL vat, cadacincommiftum. Ec quidcm ufu receptumefle,
ut ejufmodiCanon fol vatur in fineanni , teftatur Azor. 3.p. I.io.d*
f.mphyi.c.7.q i.Quintiautempretii iscflcdcbcat) infra c.j.num.6. dicam. 2
Nottduo. Alterum. SiCanonfolvenduseftEcclefiz, isau- temperduosannosnonfolvatur,
cadetres in comroiflun. Ita c. Ex cognita natura Emphyteufis, &
diftercntiai czteris aliis contradlibus vides, inipuquinqueproprieutesinveniri,
iequen- tibusquinquecjpitibusbrevitercxplicandas. Primaeft, ouod res dandad^
iicac cfteapca mcliorari. Secunda, habiles perlonz de- beancellc-,
hoccftalceraad dandum przdium , alteraad mclioran- dum. Tertiadebeacfolvicanon
. Quaru, debeat admoneri Do- minusdirectus, & folviLaudemium, quando
przdium forci fit alicnandutn. Quinudenique, eademonera Emphyteucica fubire
debcac lcgicimus fucccflbr ; A tquc hz quidem proprieuces funt de iurecommuni,
czcerum, fulicubialiae fint leges Municipales, vei legicimzconluetiuliocs,
illas oblervato. proprietas Emphyteuils. Rtt *pt* melitrmri . REsimmobiles,
quzmeliorariqueunt, dari folum poflunt ad EmphyteuGra, utdomus, ager , vinez,
arborefquc folo adhzrences . Hincea non poteft inftitui, nec circa rcs mobiles,
nec circaimmobiles, queexfepermelioracionemnonGnt augendz, nt (unc pecunia,
cenfus, redicus. ccc Dixi,«x/«, nam, quandodeinderesfuncfort^facismelioracz,
darietiamfolentinEmphyteulim, quaG continuetur przcedcns contraaus, &
fubmaj r*mb. T. tt Dt S*er*m. (blvat. Sutintdico; naropercdcrem folutioncra
purgatur roora. Illudautem, St*tim, Auqui,explkaot, llfoluciofiacquo-
cunquccemporc, fcdantejudicialemciutionem, vel fi fiac poft il- lam, ac
finedilatione, quamvitexClaro, I.a. ft**.%. Mmphjt.*.t.
c\cMolina^.45}.probabitiusfit, arbitrio fudicisefle judicandum, fubiu nc fit ,
an ttrda folutio . Verum , fi Canon folvendus fit per- fonzprivatz,
requiriturquidemomifliofolutionis percresannos, ied per celerem folutionem non
purgacur mora de rigore Juris , fta- timenim Erophyteutaamittetrem,
fiDominusdireclus fedecla- rec, velleremlibiapplicare. Ita
JuliusClaruslococittto;aliique; & quidem ab hoc puncto ;
inquofeDominusdeclarat, nonverba pundco morz , ceniebitur Eropbyceuca cecidifle
in comroilTum > ut iidem I usc docent . 3 Alterum. Si Emphyteutt ignorantiam
, vct Icgitimum impe- diraentum, cur non folverit , oftendat, noncadetincommiflum.
Id certe zquius ipfa requirit, uctcilicetquifineculpacft, nonto-
leretposnamcommifli. Hispofitit. 4 Inquiresadhucprim6, tuminhoc,
tuminaliiscallbuscadu- ciucis. an teneatur ip(ie Emphyteuta
rclinqucreprzdiumante (eo- tentiam Judicis? Relp. Ecquidcm(quandoquidemuniver(aliceridrequiris)
di- ftinguendumeric, ium(i finiturtempus przfixumad Emphyteu. fim,
tuncdejuftitiacontnctus, res, anceomnemfencentiamre- linquendaericconfciencia,
fi ver6 res collenda fit ab Emphyteutt in poenam Canonis , vel Laudemii non
(oluti , velexeo, quodob culpam Emphyteutz rcsenkiturnotabiliter deterior,
requiricur Judicis fententia , quia nemo tenctur pceoas hifce temporales fubi-
rc, antequam condemnetur. Hinclequitur, fructusperceptosantcdiccamfententiam,
Iicct iifuerintpercepcipoftcaducittccm, perCinere ad Emphyceutam< percepcos
ver6 poft fcncenciam percinere , tefte Molin.W.4 j j .»«.4. ad proprienrium,
deductistamencxpenfis, namfructusccnfen- turillieflc, qui , ablacisexpenfis »
fuperfunc. 5 Cum dicimus non obbgari Emphyceucam relinquere prse- dium,
nifipoftfenrcnciam, incelligeidnondebereexcendi adip- fumCanonem,
&Laudemium, hzcenim, cumfintiolvendaex Juftitia contractus, funt anteomncm
(ententiam in confcicntia lolvenda. Ne ignores itera , Emphyceucam nottbiticer
remdete- riorem eflicicndo, obligariinconfcientia anteomnem fententiam ad ea
quzcunque damna , quzfortePropriettriusexdiCta dece- rioiationepafluruseft, ut
conftat ex regulis generalibus damni daci. 6 Qu.andoautemleges,
quascitttCaftrop.r.ijr.j.V.i.^.rp.».7. r> 8. cd icunt, hzK-dem alicujos non
fol ventcm Canonem per bien- 1, obcujusncgligenciamcadic in commiflum, purgari
fuffi- , fi juret, icignoraflercmcftcEmphyceuticam; inteUi- P t* Digitized by
Google Z28 Lib-IX. DeContraa. Traa.VI.DeEmphyt.&c. ge, puigarifufficienteripfamcaduciutcm,
quzcflpan», quam cooducejitesadubcriore»<ruUujColligcndos, pcrtirjentidipfum
Emphyteuum, tumquiJpfercmcolit, & rcparjtob utiliMtem fuam,
tumquiaperconttatlum Emphyteufis, jple,ut fupraapud Rebel./--.f.a.MoU.4f f.e-463
CL r./.c^. Fili.fr.? 6, u.i ji. vidi- /nus , przdiummeliorareprbmilit.
Ratiodeniquetertizpartisdiilinclionisefl, quia fi fint fuper- r,
noncruntutiles, quarePropricuriusilla«jure poterit ref- puere,
quianoncilcogcndusemercrrm fibi inutilcm. Haec om- nia videlatiusapud
DD.difputata im I i.r.i, jmt.EmpbjtSidetUim l upra «p A*H -* t«Mf x. i i
»«.«».14. & 1 j. • lineculpalubiredeWt, non ver6 purjari jpfumCanonem,
quierat pcrbicnoiumfolvcnduj, is enim lemper folvi debebit, cumiltn JulHcia ,
utmododidumeft. 7 SiperannoselapiosegoiioofolviCanones, vel Laudetnium,
undelitiroeincurUcaducius. quam umen przdeceflor propric- orius non intenuvit ,
potcftoe intenure fucceflbr ejus , an potius judicandum fit , roihi fuifle i
przdeccflore condona- fa<P ? Refp. Diveruseflefententias, quarum ad
Jurifperitos perti- netdjfcuffio; easergoapudeofdemlepe. Et prsccipueapudjvlan-
gonium dteM.f.xi, ajiique, 8 Inquiresfecuod6, anfibipiziudketProprietarius,
fipoftin- ctiriam ab Emphy teuu cadueiutero, recipiat Canoncm , iu ut ceo-
featur caducitas remifla. Re(p. pofl expulfum Emphyteutam . & valde
probabiliteran- tcq uam ex pellat , li rec ipiat Canones refpondcntes tempori
ante ca- duciratem, non fibiprzjudicat proprieurius , quianemo, etiam
jadubioprzfumimr, velleprzjudicarefuis juribus, quando ac- ceputid, quod
fibidebetur. At vero, firccipiatCanonesrefpoo- dentes tempori pofl caduciutcm,
przfumctur fibi przjudicarc, etiamfiproteflctur, fccaducitatemnonremittere-
Ratio potifli- maefl, quia, fiaccipisCanonem, iamvisillum, i quo accipis, efletuum
Emphyteutam, fecus peccares accepundo Canonem; Ergoillumnonexpcllis > crgo
caduciutem rcmittis. Proteflatio autemnihiltibifavet, riim ea fit contraria
faclo, quod certc plus Talct, quimverba. luClarus ltttfmft.citmt.a.10. Sylv. V.
Emfhj- thtufis a. 9. RebcM. fnrt l J. <fu.l l. Ruin. ecnf. 1 10. $utd.
dtcif.6, numtr.i. Mantica dttmtitis, & mmHgmis Ctnvtntitn. t-m i.tn.H.
mm.it. Caflrop./W «r. n-w.-.aliique. Efto contrarium judicet Mangonius dteif.
61. nnm.io. Bart. aliique i przdittis DD. C|- Uti. MonetautemCaflrop./.r.idintel|igendurn
cflc, quandoDomi- nusicivit, Emphyteutami jurefuocecidifle, fecus fi ignoravit,
namfiignoransrecipitfolutiooempenfionis, ne ucitequidem re- novat Emphytcu-m,
quam quidem ignorantiam , cum fit ignoran- tiafafli. &nonjuris, juraroenco
Domini probari fufficientcr,rra- dic Milcard us apud euudem . 9 lnquiresTcrtid,
aocafu, terc, obligeturisfolverepcnfionera? Proprietaa . Admtnitit Prtprittmi ,
& ftl mtit Lakdtmti . I (~\ Uaru Proprieus eft, ut , G res fit vendendaab
Emphyteutt, vZduo fieri dtbeant . Primd, utmoneaturDojninusProprie- urius.
Secundd, utiolvaturLauderaium,ideftccrtum dicam. Si hzc ooa nretium,
decujusquantiutei jiant, cadetresincommiflum a Venditioautem finedictoconfenfu
tunc inducet caducitatem , quandoeftperfdia, undepcrfolam venditionem fine
rraditioue, velper Vcnditionemfubconditione, fi Dominusdirccluscoolea- ferit,
non incurriturcaducius; nccitcm incurriturper veoditio- nem (ervitutisin
reEmphyteutica, quiahzcnon oocet, nifi Do- mino utili , & durat , donec res
non rt vertitur ad Dominum dire- dura. Per Venditionemhoefequentimodofattam,
Vemdt tibi b**e rtm, fmlvt jmn Dtmimi dirtHi, incurri caducitatcm feciita
tradi- tione, docetRcbell./.r.j.4Ji.l0.quiareipfaperfctlc veodit, ciirn
proteflatiofitcontraria fatto. i Jamver6, uthzcmagiselucefcant , Inquires
Prim6. Sicuti poteft Emphyteuu rem
vendere, ita ne poteli donare , locarc ad dcccnnium, velultra, lcgare,
tradereinfolutioium, uno vcroo, quocunque modo alienare/ Refpondeo, pofle.
Intelligcquoad Jusfuumutilc, quoipfepo- ticur; debebit tameo diretlum Dominum
admoncre, eidemqje ett. Refp. Atferendoillos verfus , quifuntapud
JuliumClarum/»r. Laudemium darc, etiamfiiDomino nonpeutur. Et regu l.tg si ttt»
, n*m ititt MmpUftttt* I ftrit tti Std yf frt jmrtt , mmlU ft iibirmt mrtt
Ratioprioris didieft, quia rcs Domini Domino pcrit. Dcflru- £toautemfubiec1o,
deftruaturetiam necefle cft id, quod in ipfo fundabatur, ideft penfio. Unde
etiam fequitur, Emphyteuum neralis eft, quodfcmperdcbeat folvi Laudemium , qua
do alie- natio voluntarie fit ab Emphytcuu; Solvtndum autcmeft ( niQ alia
fitalicubicontrariaconfuetudo, vel juftum paclumj i novo Emphyteuu. Vidc l. J.
C.dijmr. Emf. Molm.4 MtjmmJ-QMT. aliofque. 4 In quatuor autem fcquentibus
cafibus, nec confenfusDo- mini direcii requiritur, ncc lolutioLaudemii . Pnm6 ,
qnando hzrcsnotorius, quidiciturfuus, fucccdit in re Emphyteutica,
utFiliusPatri , &c. Secund6 , quanHo res Emphyceutica redit
adprimuraEmphyteuum, diflolutocontraffu , non ver6 per coa- traduranovum.
TertiA, quandoPatcraliud non habens , datia dotem filiz rem Emphyteuticam .
Quart6 , quando plures ha- bentesremEmphyteuticamincommuni, eam inter fe
dividunt. !, &quidemoonfoluminpartem, fedintoium, ut te-
Oyorumomniuraratioeft, quiain his quituor cafibus translario ir./x.f«f^.8.Filliuc^r.}6.iMM»,.t
?4- Mol.d^j4. «««,}. Reb. clT, feu repuiatur , neceflaria. Vide
hxcminutiustraclauiDD. a>Xtj.».o.aliique. Si penfio eft magna , cVparsrei,
quiminrecognitionemdomioiidirecli, & , ficut crclcit res in
utilitatemEmphyteutz, iudecrefcit in ejufdem damnum. At- queexdociiinadata
inlcrtur, in prioricafu non cadere in commif- fura EmphyteuUm ,
fiisnonfolvitampliusCaoonem , cadere in
nctC)ar./*.ff>.4.8.Finiuc^r.}6.«i*..i ?4. Mol.i nett'fit modicaq, de zqu^ute
noo dctcrceam folvi , poutFilliuc. UtxitM.X \. . Adderem libenter,
fiitaresperiret , utpart admodum parva remaneret, judicandum efle ,
acfipcrirettou, ficenimtouperit moralicer, cumparum.quod fuperelt,
pronihiloreputetur. Ad- doitemnosloqui, quandopcnfioconftituueftindivifim lupcr
to- tamiltamrem, cuiusparsperit, nam, quandoeflconflituu,qua- f fuper pluribus
rebus , tuncfuntplurcsEmphyteufcs, & fic pe- reunteuna,
nondiciturperirepars, fedtou ipiauna, Sc folum
penuoillicorrefpondensnoodcbcbitur, rcmancntc intcrim peo- fiooecorrefpondentealteri.
przciutis . 5 InquiresSecund6, eft pretiumdicJi Laudc Relpondeo. Ei jure
communi l.i.e.ie Jmti Emphrt eit quin- quagcfimaparspretii rei, dequareelt
Emphyteufi», at e* coo- fuetudineefle tngclirr.am allcrit Lefl..' 1 c.n.nnn.
17. fed efledeci- mamaitGarziaf.z^. Htcent. Ex qua loquendi varieutc colligc ,
elle diverfamiodivcrfisRegionibusLaudcmiiuxara, quz certe ler- vanda eft. 6
Nequeabhacdottriiulongeabefletiamcaxa Canonis folven. di, cumenim, ut lupra
innui , Canon fol vatur non tam in pretium, quiminrecognitioncmdominii
propricuti», cft multum exprn- dcnda confuccudo Regionum, folet autem, ut
plurimum , efle 10 InquiresQuart6,EmphytcuueipuHusproptercaduciutem,
mulcominor, quimfitpretiumprzfentisutilitatis,quzvenditur vel,
quiafinittcmpusprzlcriptum , potcftncczigcreiproprieu- io h.ccontradu.
Przlcntis utiliutis dico, nam futura utilius, _*_ . -l 1 • . A > _ • 1 . : L
r L . . **- — * — rio expenfas, quibus mclioraueft tetr Relpoodeo. Qiiando eft
expullus propter fuam culpam, non pofle : in pocoam enim omnia amittit , ut
fupra ctiam inoui- BMM. At, quandofinittempus, dicoeflediftinguendatria,
namPri- m6, poteritEmphyteuuexigereiDomino ditlasexpenfas , ipfi-
qnedebebuntfolviididoDomino, fi expenfzfuerint maeni valo- ris, &
melioramenupcrillasfa-laremaneat(finiuEmphyccuG) cum utiliute Domini . Sccundo
, fi fint modicz,&or<_nariz, quz fcilicetad melioran- dum przdium ,
reparandumque pertinent , nonerunt ipfi Emphy- teutz i Proprieurio reiarcieodz
. Idemdic, fi fuerint faclz, ab EmphyteuuoblpecialepaclumiDituminitio
cootraclus cumPro- prieurio. Lege Molin.d.46t.««/.i. Terti6, fifintfuperfluz,
quamvis magnz , non erunti diclo Propricurio refiircicndz .
Ratioprimzpartisdiitindioniseft, quia, fiexpenfz funt ma- gne, &utilei,
zquumcft, uteasnonamitutEmphyteuU, occ enimaliena reditari debet Proprieurius .
1 , quia fi fint modicz , vel fint ordinariz quz proven;etex
melioramentisabEmphytcuufaciendispertinet ad iplum Emphyteutami quiaea
melioramrnufaciet. Necumr>n inficiorin difliCanonis taxadefinienda, debere
haberi rationem nonfolumdiflzutilitatis veluti ingenere, fedhujusrei fpecialis,
quzinefleiprudenti viro, &expcrtoaffirmaturin hac pecuUari re,
quzdaturinEmphyteufim, plurisenim valet dominium uti- lehujus przdii in
perpecuum , quiin ad aliquot annos; pluris , quandores, vinea, v.g. recenter
planuu, finemulto laborc fpe- ratureflcmclioranda, &uberiusfru^tificatura,
quim vinea cftz- U, & vetus ; pluris, fi, Rtftwhil vendipoffint, debeant ii
cum paucisexpenusad locum vicinumdcporuri , quimfiad longe di- ftantem, &c.
7 Inquires Terti6 , an poffit Proprietarius Prim6 > non ap- probare
alienationcm, quam intendit facere Emphyteuta, feu, ut loquimur , non dare
inveflituram novo Emphyteutz . Se- cund6 , ao poflit nolle accipere Laudemium ,
imm6 & Caoo- nem ? Refp. AdPrimum, nonpoffc, fi resalienanda fit ad
hominera aptum, & qui penfioncm folvcre poftit , lcgitimequcfolverepro-
Quare tunc proprietarius cencbicuraflcntiri, foluraqua duos roenfes habebitad
deliberandum , ntrura ipfe velit pnefcrri , necne/ Refpondeo, adfecundura,
necpofle, fi opportuno loco, &teropore, tum Lauderaium , turoCanonofferatur
, &nolitli- beraliterremittere. Ratio uuiufque relponfionis eft, quia tunc
Erophyteuttiurefuoalienandidominiumutile ,quod fuum eft , utitur, Laudemiumque,
& Canonem jufte , & fine mora offert , curergoillinoneritacquicfcendum/
Lege Rcbcll l.c. Sylvelli»*. th.q. 1 4. Leff./#*^i/.»«»». f 4. tliofque .
Proprietas, SutttfU m tsitm tutr* . 1 ^XUodeafdemhabeatobligationes fucceflor
legittmus , quas Vc_contraxitex juftocontraflu prxdeceftor Emphyteuta , ni- mis
eit manifeftum , quare nihil in hocamplius immorandum . s Quseresttmcn,
quarationefucceftoribusdeveniantea, quas praBdecefforesacceperunt
inErophyteufim» Refp. Longaeft, &propriaJurifperitorum haec tnclatio: llli
ergo ab iifdcm CUr Jt Empbjt. Bart. >■ Auth.i»fifjt,\j .4* Suenfuu- Bii
Ertltf. Rodoaa.i*/pti.EetLContr.t.var.e.i 8. ( nec omituntur Theologi,
utMol.i.48i.f>«WiAzor.^./.io^.io.Fill.fr.}6.<- !f.) erit merit6
requireoda. . } Nocantautemnonnulli, quos iQterRonae J.^ ii nmr.q 8f .1. «kb»
H- VStftmicfiuuitm. inEmphyteufi , & multo magis in Fru- do,
noofuccederefilias fceminas , nifiexprefsealiud cxprimatur (Adderemego,
&niGalicubialiafitconluetudo) cum incontra- Ctibusnominefiliorumnon
veniantfilise, quicquidfit, an veniant inultimisvoluntatibus, fedcerteinbis,
&fimilibusmaximeper- pendendae funt ( ultraconfuetudinem, quamegomodoaddidi
)le- 1, &propri*. VIL s Regale , non Regale. 3 AntiquumPaternum
(eftetiamMaternunU&i 4 Nobile, ignobiJe. 5 Ecclefiafticum , Saeculare . 6
Mafeulinum, Fcemininum. .7 HaEreditariura(quodcertedebetfilius compuu nem
legitimamj & noo hxreditariura . t Reale, Perfonale. 9 Dividuura,
nondividuum. 10 Ligiumfidertquoquisjurat fefidelemfuturum v.g. fuo fu- premo
Principi, nulloexcepto) & non Ligium , idefl, quo quis jurat ie fidelem
v.g.fuo Duci , fediisexceptis, qusetenduntcontra Re- gem, vel Imperatorem , feu
Supremum Principem , cootra quos nullo modo le obl ipt Duci fidel i Utero fer
vare . 11 Pnncuro(ideftlibcrumabomnibusfervitiis,velaboranibus legibus premlibus
Feudorum ) &non francuro ( ideft non hbcrum i przciict[.s * ^ l *• iti c n
u s Div](jotic$, De Livello . lcet communiteretiam Feudum , poftintLibellum,
feuLivellum & Emphyteufis vocari feu contraltus Livella- i. IIL Su.n^ne
ctuiiiitntt emra&ut FtuiuUt. 1 "]\/f"Onro, ut alibi fsepein
fimilibus monui, nosloquide jure IVX communi, (cirousenim ,
diverfiftimasetTelegesmuoici- pales Feudi. Ad con traft u m ergo Feudi, de
commnni jure , requiritur Pri m6 utdominiumdireclum remaneatapuddantem, utile
fitapud reci- pientem, iuquo.utvidet, convenitcumEmphyteufi-- atquein- defit ,
HtfrucJusomnesFcudipertincantaJFeudatarium:omnes, inquam,
idiepofleffionisufqueadfuam roortem, vel ufque ad ab- dicationemFeudi, fi
forteillud vivens, juxttmoxdicenda.relin- quere contingat. » Secundd, ut
conftituatur io re immobili, Agro, Oppido, Civitate. 3 Tertio,
utVaflallus,feuFeudattriusnoopot1kFeudumalic- nare fine Domini conlenfu fub
pcena cadendi i pofteflionc Feudi , ir» quoetiamconveoitcumEmphyteufi:
vidcumenquacmoxdicnn f.A.ttUm.l. 4 Quart6, idem Feudaurius
prsrftaredcbctobfcquium Domino» quando illud Dominns requirit,nam in hoc
raaxime differt Emphy- teufis i Feudo, qu6d Emphyteuta, etiaranonrequifitus,
debec penfiooemfolvere: atobfequium,(quodcerteeftperlonale )Feu- dauriusnondebet,
niG requifitus . Qyandoautem, prxteroble- pr ii--, 1 rius.
proprieumenIivelIumeftcootraausSubfeudalis,feuSub- quiumperfonale,
additurinaliquo Feudo obligatio folvendi ali- erophyteuticus,
quofcilicetquisFeudum , vel Emphyteufimab quodreale, certehoceritfolvendum
finerequifitione, quiatunc •Misaeceptt, alteritraditfubjufta, cVquafiad
Libellam menfu- conceffiodegeneutlpuroFeudo, &participatdeEraphyteufi .
nfione(dequamenfuratione, qualis ea efledebeat, vide r
Vaiullusidem.quandoincipitpoftidcreFeudum.inveftiride-
l7-»r.a^.i6JSicutenimConduaor poteft rem conduflam bctiDominodiretJo, ipfique
Juramentum fideliutis ccepi raapenfio Sylv.Kl, juftopretiofublocare,
teufimpoteilalteri , ut iudicam, fubemphyteuticare inveftitura ha?c oerdidlum
ficEmphyteuuremaccepum in Emphy- qi aiimpoteiiaiicri, utiudicam,
fubemphyteuticare. fqusenihilaliud eft, nifiimmiflloinpoftelfiofiemFeudi
)&utrum * Nihilergodehoccontraaueftdicendum, quod ex allatis in Juramentum
fit de fubftantia/ vide JuliumClarum, aliolque Ju- fupcrioribuscolliginonpoflit,
cumLivellum, ut dico, verc fit rifpcritosdeFeudis. contraflusEmphyteuticus.
Qu6d G inquiras , i quonam debebit Laudemiurafolvi . quando initur ejufmodi
Subemphyteufis, & cuifolvioportebitc ... Relp. Juxtafupr-r.f.» J.difla,
debereLaudemiumlolviinovo 11U Dimino direuo . eumdemqueDominum diredura
debereejufmodi Subemphyteufim , inveftiturara , fcu De Feudo, Ftuii. 1 T T JBlt
Jurifperitorum eft Gerraana traflatio : nampropterei 11
lolumhJcnonnuliadelibabo, quaeiMoralibusTheologis ignorari, turpenimiseflet.
Etquidemquatoordumtaxatfeligen- daerunt. Prim6, Quid."uplex GtFeudum .
Secund6,Que funtconditionescontraclusFeudalis. Terti6, Quz obligationes
Feudaurli, ideftejus, quiFeudumrecipit. Quart6, Quaecauu» Feudaurium Feudo
privant .Namdealiis quzflionibus, puu, Quis poflidereFeudum poflit,
Quisioeodemfuccedere, Quis de liti- bus Feudalibus fit legidraus Judex ,
&defexcentisaliu> , Jurifperiti paftlm agentesde Feudis . *. II. j%id,
e> 1 Clcinummfumdefcribitur, GUffuullMtuASjlv.v.Ftud.iuitU, 0 Feudum, tfi
etmttf» tti immdUit *r» Htm*gi*, Ideftpro obfequio perionali ,
qualeeftafloCiarePrincipem ad Bellum, con- venireadpublicacomitia, quod vocant
Parlamcntum, &c. Qui FeudumconceditvocaturDominus, qui recipit , Vaflallus
, ieu etiam Feudaurios. Porrd, GeneraFeudorumundecim narnerantur. 1 Prim6,
Proprium, c" Tmmk. T.IL D* rifpi 6 Quaerc$,quid,ft( le
fitprsedium,pr*rjudicandumneefle feudale, an Allodule? Refp. Allodiale
Omnisenirarescen(etur£.iUr«», LmtiAut c.itltrvirutiiut, libera, nifi
clarecontrarium probetur , cVulte- riorratioeftedebet, quiapriuseft, remeflefui
juris; quimalieni. Ergo illud prsevaleredebet , ut /t. i>#w.}.§.7.diaumeft .
Etnou, adprobandumeftcfeudale, non fufficeretibi.quod in aliquoloco
Jurifdictionem habeas , poteflenimquishaberealirubi Jurifdiaionern, non ver6
Vaflallos , & Feudum: quia fubjeilio feudimajoreft, qulm
fubjeaiojurifdiaionis. ff. I V» Trti oblifntirmti FruiMturtt . 1 T)Rima eft, ut
Feudattrius , feu Vaflallus przftet Juramentum 1 fideliutis,ficutimod6indicatumeft.
Etc pluresfintFeudatarii, & non per modum Colleclionis , fcuCom- rouniutis,
quifeudumpoflideredebent)jurent, necefleeft,quia omnes fidcles efte debent .
Contri, fi plures funt , qui funt Domini direcli , latiseft , fi uni praeftetur
Juramentura ,quia nemocogitur habere plures Dominos Clarus, & Azot.ll et
.aliique. » Secunda , ut diclus Fcudauriuspreftet obfcquium promiflum,
modoiamdiclo, &quiabocfoletel1ebbfequiumperfbnalein bel- lo,
idebfceminarexcluduntur i feudis , nifi cxprefse admittan- tur. Tunc enim Dominus,
■velremittitcjufmodiobfequium.vel concedit, poflc exhiberiperalium,
quodcertepoteft, quiadere (ua difponit. Tertia, utnonalienetfeudumfineDomini
volunurio conlen- fu , quem umen dare nequaquam obligatur . Hincfit,
utVaftallusfeudumnecdonare, necin Emphyteufim tradere, necinalium
transferrepoftit, cum umen poflit , ut di- ximus, Emphyteuta,
cumfimiliquidemconrenfuDominidire&i In alienationibus volunuriis , fed
quemconfenfum Dominusdafe tencatur. 3 Hincetiamfit,utfeudauriusnonpoflitfeudum
habitumiRe- ge, vel Imperatore, intcr multos filios dividere , tum quia
divifioefl genus quoddam alienationis ,turo mult6 magis , quia incautum cft
propter alias rationes in jure , lx.Ftui.th. t r. Frtt rrti 4 Hicnou,
abdicareifefeui'"'.":. P * fcu, Digitized by Google ago Lib. IX. Dc Contraa.
Traa. VII. De FidejuflC&c. feuilludDominorrlinquere, cumumen Emphytheuta
non poffit abdicas a te, feuilludablolutecidemn a fc abdir arc , lcu rclinquere
Domino rem accepum in Emphyteu- juxudifla §.| ».4. Rcdit ad Dominum . ftm, nccconduflorremifeconduflam.Ratiodifcriminiseft.quia
ts 5ext6 Amittisprzfcriptiooe? feudumdatumeft in utilitatem feudatarii , quare
ipfc poteft illa gitime przlcripfit nolle frui : at Emphytcufii , &
loeatioeft inutilitatcm dantis, cui derx*urfupradiftamelioratiofulprzdii, &
penfio. 5 Alia minora feuda non habita ablmperatoreA Rege pofseFi- liis di vidi
docent Doclorcs , quia nemo cogitur vivcre in cornmuni,
&exaliapartejuranonloquunturde hlsminonbui lcudis. 6 Inquires.
Inalienationefeudi, difta*?.- fufficitnediflusvo- luntarius confcnfus Domini ,
an requiritur etiaraconfenfus Agna- torum, quibus compctit jus fuccedendi? -,-
— .. ■ . H1..I ■■■». m, mvpm Refp. Requiri utrumque, quiaregulageneraliseft,
quandoex adeoincafunoftroJuriDomininunquamprKjudicat. Priusautem alienatione multi patiuntur injuriam,
(eudamnum.debereomnes diflum intelligitur, quandocrimina commifsa non fur»
contra alienationiconfentirc. Undevidcs, quantum injufleaganti j qut
remvinculaurapro poflcris vendunt, vel concedunt cxtraneis. Addcdamnum,
quodementespatientur , quando rem legitimis fucceisoribus compellentur reddere
. De hac rc vide latius Clarum U4A ' • & Azor. J. .fJ. 1 o. dt Ftnd.t. 1 4.
V» CsWf& 0tntti€/iu4i A D quinqueeommodireducuntur. Primaeftgnvisingnti- J\
tudo VafsallicontraDominumdireflum. Legc L.x.Ftmdi th.i^.lllud,
&tit.l*.$.Adhtc. Sedquznameftgravis judicanda? Refp. Ex
aliquibuspeculiaribuscalibus, quos afterunt fignate Doflores, coiligi,
cYiimilesa prudcnti Judiccpolsunt. 5i enim feudatariusDorainum ( cxceptohzrefis,
vclIzfzmajeftatisCri- mine)accufatapud Judicem, etiamexjuftacauia. Sifugz ic
dat relifloDominoperictiunteinbellojufto, quem juvare, fed fine fua morte ,
potuiiset : Si non admonet Dominum , fciens illi para- usefseinfidias,
Vafsallus,enim, ideft Feudauriusconfciusdum- taxat infidiarum ,
judicatisrComplex L.SmUt»CMmttmfJ&LSatm jf.*d L.Ptmp*j*mdt tnnitid. Multo
tnagis, fi ipfe iiiiidiasparet,re- bcllifquefitiuoDomino,
fiturpiieragateurafilia, nepuexfilio, veliorore,
vclcumuxorcDominietiamfihzcfitvidua, ut putat Clarus/.e ^ . 9. aliiquc ,
fiinquain, FeudatariushzccommitUt,ju- graviteri " acaufaeft quisaccipit.
Hincpri «^iarusi.c <j.y. am<-|uc , uiunmiu, rinmniii n<t».>
dieaturefscgraviter ingratus, & feudoprivandus. a Sccundacaufaeft, nonobfervaisepafla,
fub quibus feudura quisaccipit. Hincprimd, fi feudatarius, vclejushzresnonpcric
iDominoinveflituram, lcu renovationemfeudiintraannum , & unamdiera,
aroittirfeudum ; excufabiturtamen, fi juftafitcauu differendi, utmorbutgravis,
inimicitizcapitalcs,&fimilia:ira- ro6Minorcm , fi intralegitimuro tcmpus
non pctit , pofscgaudcre privilegioreftitutionisinintegrum, merit6 docent non
pauci , in- scftr HincSecund6,^mult6magi s Feudoqub^rivabitur^fi inextra-
££ljto¥Kt^^£i1i«U« C Vafsilus voMtusiDoroiooio Curiam , oolit accedere . j
Tcrtiacaufa, funtduocrimina, quzfortccommittat Feuda- Urius, alterum.
fioccidatfuumpropriumfratrem(additSylveft. U.V.FtUtim « .1 6. patrem , vel
fratris fitium) faltem , fi id faciat fpe nzrediuteinobtinendi. Altcrum,
fioccidatqucracumquealium, ied proditorie. L.x.dtFtndjit.\7. 4 Inhis
tribuscaufis,&explicatis».i.i.c> }.deberefententiam Judicisprsecedere,
necobligari, tcfte Azor.j pL10.dtFtmdj.14. Fill.»r.j6^.io.f 9.».to6.Fcudaurium,
anteillam, Fcodum i le abdicare, quiahzceftpCEna, conftatexdiflis. 5 Quarta
denique caufa eft ex ipfo Jurc. Nam Primd, lapfu termi- ni
prarlcriptiininveftitura. Secundd, morte Feudaurii finefiliis, vel Agnatrs .
Tertio, mortecivili profefsoris in Religione incapaci, vc I clericatu ,qoando
in inveditura Clcricus excluditur , dequare vide Sanch./ 7.11 Dtett.e.x 5.
Quartd prarfcript iune Itgiiima triginu annorum, ficut emmFeudumeo
temporeacquiripoteft per prz- fcriptionem, ita eodem temporeamitti .
Inbisinquarocafibuspcr- dit Feudaurius, feudcfinit poilidercFeudum ipiojure. 6 Inquires,
quando Vaisallus feudum aroittit , quifnam illud acquirit? Relp. Curo
neccfsariadiftinflione, adhibcndaad variascaufas, obquas amittit. 7
Prira6igitur,AmittisFeudumlapfuterminiJ RcditFeudum ad Dominum. 8
Secund6.Amittis morte tua natunli,vclcivili per profeflionem in
Religioneincapaci,non exiftentibus Agnatis,idcftconfanguineis
exfuoianguinepaterno? Redit itcmadDominum. 9 Terti6,Amittisobaricnationem
fineconfenfu Dominifaflam? TransfcrturFeudumad Agoatum ftrifliorem in gradu,
exclufis u- men filii» a te defcendentibus, quia hi magis perionam tuam rcpre-
fenunt, quimalitAgnati: quarefiliideliAumtuuravidentur re- przfenure, non verd
alii Agnati. 10 Quarto;Aroittisobaliquamculpamexdiflisa.r.a.r>r.Idem
prorfusdicito, quoddiflumeftinprzccdcntecafu, inquoamififti
«balienationemlineconfcnfuDomini. In hacautemquaru, cVin
przdiflatertiacaufaamittendiadcftexceptio, nam, quandoFeu- dum eft novuro ,
ideft , guandoFeudum non obtineturex fucccflio- ne, (ed czpit in ipfa perfona
invcoiri , tunc Feudum rcdit ad Dorai- num, nonver6adAgnatum flrifliorem. 11
Quint6. Amittis, quiaFcuduro, quod acccpifti 1 Dornino, 1) Septim6.
Araittisobeacrimina, obquz bonadclioquentts devolvunturadFifcum:
Diftinguediligentcri nam,fituumFeu- dumeftejusgeneris, utilludpoflistransferreinquosvelis,
fcuia extraneos fine Domini licentia, adFifcumdevolvetur, fi ver6
fitejusgeneris, utilludalienarenonpoflis fine licentia Domini, ad ipfum
Dominumredibit. Ratiopriorisdiflieft , quia tunc aa Fifcumpertinentomniabooa,
qur iiint liberz dilpofitiontsdelin. quentis. Ratiopofteriorisdiflieft,
quiaFiicus Jurialterius, j i us funt eumdem Dominum , nam, quando funt contra
ipfura, feraper adipfumreverteturFeudura. Quc, dcfimilia, ut etiam cui in
ejufmodi araiflione cadant mrlioramenu fafla i Vaisallo in Feud is , vide
iad.l.x.Ft*di , & apud CUrum 66. 84.0-««. aliofque Ju- rifperitos de Feudis
late traflantcs , nec deferatur Azor.3 .p J. t o. d» Ftmd. c . 1 6 . Fil 1 -f r
. { 6 . c . 1 0. j 1 0 . DE FIDEJUSSIONE, PIGNORE, Hypotheca,
DcpoGto,Commodato, &Precario. De FidejmTionc . I. Si>id fit FidtjHjfit.
1 | 7 ST etntrtaui , qu<y faw in ft fuftifit tMiftittum dtiki |H flfiHMi
<l**d [t obligt ftlvtrt ( mm ftlvit, ftm tkligett:*. ■■ * ntm tun hnpltt
dtkittr) utfM in fnwrtmCrtdittru . Ia expcJitedefcribi poteft fidejuflio. »
Dixiautem Prim6 ( psMwfte) oam inde fit, ut fidejubens con- trabatcumcreditofe,
&cumdebitore. Cum priorc, cuifeobli- gat, cumpofteriore,
cootraquemferaperpotellagerc, fi ipfe fi- dejufsorfolvcrit, ciquecreditor,
cuiiolutiofaflaeft, (uamaflio- ncmcelseritcontradebitorera, ut certc cederc
cogetur. Atque hincfit, utipfedebitorobligeturrcftituerefidcjufsoriid,quod pro
ipfofoluturaeftcreditori, utcxfepatet. j QuzreshicPrim6. An
obligeturdebitorfolvcTcFidejufsori etiamcxpcnfas, &damna, quz ibrte pafsuseftobejusfidejuilio-
nem ? Rcfp. Sidebitorexculpanonfolvit, cert^ obIigabitur,qu'u ju- ftumnooeft,
utalterdamnumpatiaturexofficio.quod ingratiam, vel utiliutem altcrius fufcipit
. At fi debitor oon fuit in cufpa ,quia v.g. eratimpotcnsfolvcndo, tuncnonobiigabituraddifladamru,
& expenias , quia tunc cjufmodi darona non impuuntur ipfi debito- ri , (ed
neccfliuti . 4 QuzresSecund6, Potcilne feoccultecompenlarefidcjulTor, fi folvit
"fidejuiTio»ein iiecalium modum habet , quoi dcbitore recu- pcretillud ,
quod proipfo fplvit?Si v.g. tu fidcjufliftiTitiodeben- ticentumCajo,
&compullusi Judicetuiftica folverc Cajo , po- teinecentum occulte tibi
accipere i Titio? Rcfp. Pofle, etiamfinecTitius, necaliusexprefse promiferit
nonobventurumtibidamnum ob iufccpum fidejuflionem . Ratio> eft,
quiafnifiproriu^contrariumexprimatur, quod certe cxpn- mitur, quandoFidejullor
feobligatut Dcbitorcro iniolidumcum
dcbitoreprincipalijfcmpcrimplicit^intelligitur idem Fidcjuflor nollc
quidaroittercdciuo, cum donatio nunqoam przfumaCur, nifiexprefscfiat.
IuLefD.a.f.a8ju>oi.>.). id unquamccrtum fUp- ponens. 1 Dixi Secund6 (
fnferpit ttlig*tiontm dtiiti nlitni ) nam pro- pterei fideruflor non obligatur
, niGadid, quodalterdebec . Efto igitur , fidejuflor poflit leobligarc fub
Jurarnento, vel (ub hy- potheca, velcum inftrumento, feu lcriptura publica ,
vel cun conceflione viz executivzcontra fe, quodjuriflz vocantGua- rcntigium,
quo parata habetur executio, &c Quas obligatio- nes forte non habebat
debitor; umcnhz obligationes non es- tenduntur ad aliud debitum, fed foltim cum
raajori fecuriute ad illud dumuxat , quod alter fiveciviliter, fivenaturaliter
de- bet. 6 Hinc fit Prirni, utaonfoluminjufte obligaretur 6dej«tTor,
ficogerctur folvcre centum, cum dcbitordebeatquinquaginta^ fedetiam, fi cogerctur
folverepoftannum v.g. velinlocodiilan- ti, vel dctermjnate aliquid,
quandoDebitordebebatiolverepofl: duos annos v.g.in locoprzfcnti, hanc, vel ilum
rem inaeter- &c. quta 1, nanc, vei niam rem mactcr- ad aiiud , ad quod
Debitor noa 7 Sit Digitized by Google Caput I. §. Sequenti. 23 r 7 Fitfecund6,
utfiapparcat, obligationem debicorisnullamef- fe , tivc quia contratlus inter
iplum , <3c cred itorecn luit nullus,fi ve quiacreditor fatisfadtus
jarafuit, vel quid limile» nullaetiam tit fi- dejuflio, quiahzcnullamaiiaraobhgationem
induxit, nili illam debicoris. Excipetemper, nilialitcrconltetde voluntate
fideju- beiuis,quiavoluericfirmamfacereobligationcmMinoris v. g. aliis
claudicantem . Sed tunc nou fidejuberet, ied principalcm ledebi- toremcouftitueret,fubeundonovamobligationem.
Maximcenim cftadvertendum, aliudeflc hdejubcrc, aliud aflecurare contra- ctum.
Priusemmfolumfacit, utGnonfolvitdebitor, (olvat Fi- dejullor. Undcfi
liberaturdebitor, l.berabiturcVPidrjuAor.Po- flcriusver6facit,
utetiamfilibereturexaliquoiullocapitedebitor. ut, li contradtus non fuit
ritcconfirmatus 1 fuoluperiore , vel quid limile , non tamco
liberabituraflecurator; bicenim non adhibere- «urinlubGdium, feu, uc
principalif , id, quod mox expiicabicur clarius. H Diti terti6 f f «»/» Migu
/#.W ) FidejulTor enim , tutn in foro externo, tum interno obligaturad fuam
fidejuffioncm implendam, ctiandofacta, cootra debitorem principalem ,
difcufliooe(dcqua mox) abhochaberi debitum nequivit. 9 Sed quid,
obligaturnetuncinforo judicis, anportitillaraexpectarer Reip.
Teneriamefententiamjudicis, docetcum Rodriq.Bon.
ii/>.iu<«f««rr.f.9^.rji.i.quiateneturpro principali debitore ; fed
hictei»etorante(ententiam,quiaeftdebitorv.g.excontraclu , ut fupponimus: crgocV
fidejuflor, quieandera (ubit obligationem . Verum hzc ratio me noa urget,
diximus enim rood6, fidejuflorem, licet idemdebitiobjettumrdpiciat, non tamen
eodem modo,quo debitor ipfe : poflec ergo efle , ut ex minori obligatione idem
debeat folverefidejuflor, oempe, expecTtau fententia , quod non poflit
ipfedebitor. Nonteneriergo, nifipolcfeoteotiam , fentiunt ali- qui apud Bonac
Joc cit. 10 Equidem id exiftimo dependere ab intentione fidejuflbris.-
namuleintendicfolumobligareinforoextcrno, velfolum ia in- terno pofl datam
feotentiam , non eft dubium , poflefeotenciam ex- pedtare: Contra,
fiieintendttobligarein fbro interno abfolute, quis item dubitet , iententiam
expecure licice non pofle/ Difti cu I us ergofolaeft, quando hzc non
przcogicancur , fed ablolute quis proalio fidcjubet. 11 Profeclbdicetaliquis,
curin hoccafunonpoffitdefcndi, li- citumefle, clcjuflum, expeclare fententiam?
Namcx una partc quilibetintendit, fequantomious poteft, obligare, cVexaliaparte
iofimilibusobligaiiooibus politicis quilibet le implicite intendit
obligareiecundum ufum receptum ,<3c communem : atcommunis ulus viierur
invaluifse , ut neraoex Fidejuflbribusfolvatfidcjuflio- nem ablblute
mododitSodatam , nifi coactuii Judice. la Verum, quianecconfuetudohaec,
nccimplicitaillainten- tlomihiconftat, idc6dehacreprzdi£tb modo dubiufle fit
faCis. Vicloreilus /. <• Addttton. *d Emmmn. Si in *dir. txfurfmtm V.
Fiitjuf. perindefegeflit, acego, noluiteoim.ddeccrflere,fedfichabec;
ytdtjufortm tentri folvtrt dtbit* , Anttqu»m * } udit, cogAtur , Aliimf' ftnn!
, Aliin*f»nt . Vid* fttrum K*i>*rrnm Ut rtjiuution, lib. 5.^.4. *.tjo.f>»
fl. Hzcillc. 1 1 Dixi quarl6f Sinan imfltt Dtbitt) queclaufula efladmodum hic
notaoda: pcr hanc eoim explicacur , fidejuflionemefseobliga-
tionemaccefsoriamcontractui, &infubGdium, non ver6princi- palem,
namfidejulsor leobligat ineofolocafu, inquoprincipalis debitor nontolvit.-
quare, fiquisproaliulecouiticuatdebitorctn ,
cumiionfeobligatindefeCtumalteritu, & accellorie , ied zque principaliter.
nonefl ndejuflbr. leddcbitorprincipalis. 14 Atquehincfit, ut jam
hodicfidcjalluretiam juratut , nccce- nratur, neccogipoflicadfolvendum,
nifipoftquamlaclaeftdilcuf- fio inbuni«debicorts. Excipeumen Primd,
nifiipfefidejullbr re- nunciaverithuicprivilegio, quodcum fic indudtum in
parcicula- Tiumhominumcommodum, ipfi particolarcs valide poterunt re- nunciare,
ut certi renunciare liepiHimc folent . Secund6, nifi
propteraliquamraiioircmablenciz v.g.debitoris, vel claram im- potentiam,
velquidfimile, manifelicappareat,nonpofleprzmit- tididtamdifcuflionem. Terti6,
njfiipfendjuflbrconvcotusncgct, cflefidejuflorem, tuncenimamicterehoc
privilegium voluit lex 1*1. Sidmhituar f I. ff.d* Ftdtjttf. ij Advertictamen
Lcfl./.i c.iS.n. 10. Si Fide/ulTorante diclam di lcu flionem (blverit , raum
eflc iblutioncm, nec rem libi folutam ."creditorobligaturderelinquere.
Ratioeft, quia creditor illud , «luodipfidebcbatur, recipic.
PrzccrcacumFidcjufIor,ucdiclum eft, t>oflicantediclamdifcufliunemfulvere,
fivelit,ideononpote- n*>L"tn*.,.rid*j*f.fMmi*Ui,, tuncacreditorerepclli,
nam dum bdetuftor id non taat obaliquam fraudem utilicer , & legicime geric
ncgotium debicoris . 16 Exdiclitvides, quamrecleidemLefl'./.r.dixerit, quatuor
conditiones > neceflariointercurrere debere in Fidejuflione : Pri- mam, ut
hiccontractus lit acccflorius (upponcns aliam obligatio- nem. Secundam,
utFidejuflbroonobligeturadplut quam debi- tor. Tertiam,
utexiflenteinvalidaobligacioaedebitorit,nullafit fidejulTio. Quartam,
utfidejuflbrconveoirinon poflit, nifi fadla dilculiioneprincipalis debitoris. 1
7 Hadlenus defidejuflionein rebus temporalibus, que folet efle ufucommuniori
;Czterum ad quid teneatur, fj quis odejufleritex- fNbereReum, vel fimilem
perfonam , legeapud Dodores ,ut Bo- nic.d.l.dtccrur.*.<).fHna.i.n 9.&10
ccalios. Tmmk. T. tt. Dt Smcrmm. $. II. I CEdadhucinauireiprim6.
Simultifimulfidejubent,omnef- •3 necogi poflunc ad Cocum/ Rclp. Si in folidum,
idcltad totum , & oon ad ratam fcu ad par- terafuamliiiguli fidejuflcrunt •
clarumefl, ad totum pofle cogi namfecus, loluracogipoteruncad fuarapartem, proquafuamh-
dera intcrpoiuerunt. a Si ejufmodifidejuflorin folidum , antequam cotum foKat ,
cooveniatcumcreditore, utiscreditorpromitut cedere ipfi fide- juflbri
adionemcontraalios fidejuflbresad ipforum ratam, poterit poflea,
imm6debebitteftibusMolin,Leflio,Reginaldoaliifquein
Booac./.r.a.6.e>7.aliosciunce, credicoreciampullfoluciooem in-
adiclohdejuflorefactam , cedere eidem fidejuflbri eam " "lat quiaad
illara acquifivit Jus fidejuflbr per przdictam con- ventiooem,
cuiconfentireomninb cerce debec credicor, idque propterprivilegium, quogaudet
fidejuflbr , appellatum in Jure Privilegiumcedendarum acliouum . j At,
Ghacconventionenonprzccdente, diausfidejuflbrto- tumfolvit ,
nonpoteritdeiiidecredicorejufmodiaclionem eidcm fidejufToricedere,
quiacredicorintegrefatisfactusnullum Jus ha- bctcontrafidejuflbres. Quare
fidejuflbrprzmitcrre non ncgligat przdiOamconventionem, nam fi non przmittet,
nihil aliud re- medii habebit, nifi fccontra debitoremdirigerc juxudida §.t *■
III trn-gtui» ttrmini ftlutimii. 1 T Nquiresfecundb.Sicreditorprorogatdcbitoriterrainumfo-
M. lutionis: remanecnefidejuflbr liberifuafidejuffione? Rcfp.
Cumiicccflariadiitinttiooc: Sicnimfidejuflurfcobliga- vitadannura v.g. liber
remancblt , quiaobligatio oon fe extendtc ultrapartiumconventionem . Nou,
ficuti, quifidcmllicprocapi- tali, oooincelligicurfidcjuirifreprointerefle;
iuquiprouuutein- pore, nonincelligiturproalio. At ver6, fifideiuflorlcobligavtc
abtolutenullumdetcrimnandotempus, non reraancbitlibcr. lu Azor.).p./i*.i t .
e.ii.dmh.1 i.Sylv.V.FtJtjitfftra.i». quia indctinita fuit obligatio . Addit
Mantica dt tmcitit , ry mmbiguti Mgmti*nibmt ,
tempusindubioceoferiappotitumadlimiundamobluationcm.rx
Uitmmu*titnrf.^H.imfttt,fJ*tmti)&c,nduai. f. IV. ,x Pidrjnfi**,. 1
TNquirettertii: Anetobligatiooe, quam iubit Fidejuflor, X pomcacciperepretium,
leu mercedemidebitore, iucujus favorem fidcjubst? Refp. SiadGtpericulum
folvendi fidcjuflionem, certum eft» pofleproportionatumquidaccipere, quid Uc
lidejubere , eftpretio zftimabile, utexfepatet : &quamvisdeindctidcjufsornihil
da- mnifeoferit,poccft umeoilludaccipcre, quianooaccipitproda- mno , led pro pe
riculo . a Quidautem.li nullumprorfuscfl pcriculum, nulla molcltia, nulla
incommoditas.ut fi Fidejufsori certum fit nullum ipfi cx fide-
juflionedamnumevcnturum, poteritnealiquid accipere? Rcfp. Adhuccum
AzoT.tot.eit.ditb.t. %on*c.Ue.tit.num. r a. alios affcrence, pofscaliquid
proportionaturoexpcrti viriarbicriomen- furandum. Racioclt , quia, adhuc illam
obligationem quainvis Gne incommodolufcipere, eftpretiozftimabilc, illamque
gracis afsumcre ncrao cenecur . 9.W. 1 T Nquires quart6 , Quinam pofsunt
fidejubere/ X Refp. Quibonahaoent, vcl corum liberam adminiflratio- nem . Huic
Paupcres , pupilli , filiifamilias non habentes pcculiura Caltrenle,
vclquafiaitrcnfe, CcReligioriitidejubcndi munere rc pclluntui* • a
RepelluoturetiamClericiifidejubendoproLaicis, licet le- neac fideiuflio, fi
fide/ubeant , Cmf. mit. d,Jid,jufuoil,. Imm6 u(u jam receptum vidctur.apud
Lefs./.a.f.a8.*i9. Bonac.U./>.a. falcem ra- rdpolseeosfideiubereetiamLaicis,
mod6 idfaciantdefuopacri- roooio,
velfrudibusfuiBcoeficiifincdamnoEcclef.z.&fincpe- riculo, uc depaupercntur.
I Repcllitur item mulier , quz invalide fidejuberet pro vi- ro; validd tamen
pro hliis , fed cum quiburdam folemniuti- bus , ideft cum inflrumcnco publico ,
adhibicis teftibus cribut cum fublcnpc.one . Venlm ipf» eadem poceft cam
tidejuflio- nem relciodere ( fi voluerit uci privilegioSenaCus Conlulci Vel-
lejani, fed ante fenccnciz execucionem ) <Sc cunc ipfa ad nihil obligabicur
etiam m confcieocia. Lcgc de Lugo4</Ma. d* Jufi. P i tide- 'Digitized by Google 232
Lib.IX. DeContracl Traft. VII. De Fidejuff&c. fidejuflu. Secuna*6,
fihuicprivilcgiorenunciavitcoram Magiftra- tu, velcum juramcnto,
nametimhocprivilegiumin ipiius favo- rempeculiarcmconceflumfit, renunciareilli
poterit . Tertid, II
fidejuflitprodote, velprofuoCrcditore, vel pro libertacefcrvi. Quarto, fi
fidejufljt in fraudem . Quim6, fi poft annum i fidejuffione
pignusdedit,autobligationem iterurofufcepit. Quzomnia pluri-
buitracutavidcripoiTuntapudDoctorcs. Molin.Rcbeil ~ aliofq;citatosa
Bonac./.r.*.». Sc i S*nchu.4.dt mstrjl.yj,.! y $.VI. Sl»*»*<>
FiJcjuJferttttfi agtrt, mtlibtrttttrmFidtjufunt. i Q Aneintribuscafibus,
quicnumeranturASacroTcxtu.C.yh. O d*U*ftftfiituh\»ftWfi £««, pr* mu* tt
Fidtjufftrtmtkli- gmtli, fidiminDibiiitbligatientccffmVit, atu diffipmrt eena
(u* ttfit, ftu (uprr lm cendtmnttuifuifii, jurt MMRM ctnvtuirt , ut tt 4
fidtfu/Jt*. nt itim tibtrutt . HzcTextus. VideGloflam, & TextusCivi- les ab
illaciutos. c poflquam ad pinguiorem fortuoam dcvcnerit, ipfe enim ftatim
volebat&quideraccrtamcompenlatioocm, non ver6focuram,& incercam.
Sancquoadpeccatummoruleipfe idem Bonac. orani- no debebit concedere,
Allecuratorem Ulud commifillc, quando quideminregravidecepitMercatorera, dum
illum pofuit in pe- riculo, utfiresperiiflet, debuilleteipetUreintegram tioncm,
fubtantaincertitudine, poftindccerminatosi ta, quando force Aflecurator in
meliorem fortunam Dicoergo pracdiclum Allccuratorcm i3c peccafic, & ODUS
fuliviflc . an ttcitmt Dc Aflccuratione , 1 A SfeCuratioeftr<>»/r*#Jr/,
queauitebprttium fufeipit iu ft }t- £\ ntulum rti altena, obligandt ft md
itliui rtt ctmptnfatientm itm ut ptrmantt teta r», tetmm temptnftt, ftrtumtt
fartt, parttm. Licituscftejufmodicontraclus, quiacftcontracluslortis: &pro-
ptereanJemrarioncmeritlicitus, etiam quando aflecuratur viu alicujus per
aliquot annos_, &e. a Dcbet tamen , ut fit juftus , habere quatuor
conditiones : Primam, utadfu zqualiusinterpretium, &pericula: id, quod
certevellex» »el ufuscoremunis, vel virexpertus judicabit . Se- cundara, ut
Aflccuratiofitlibera, noncxtorta. Tertiam,ut Af-
fccuratioadmoneacurdeperieulis, quolcilicetficvideat,an vclit,
&quantumpofiitpetcrcprogravamiiie, quodfubit. Quarum.uc res,
quzaflecuratur,exiftac , &quidemcumpericulo, lecusquid aflecurabitur?
adde&quintam, ut qui aflecurat, habeat bona , quibustotius reiaflecuratz
compenfationem facere poflit , fi eato* upereat: velputis, fifolam £ui ftit rti
9 InHifpaniafbletquidaracontractus afIecur.itionis celebrari, quemreferunt
,&approbant,Azor.t »V.n.cxi.»i**\i. & Filliuc. tr.i.c.i.m.ioj*.$T. nam
dumreditus, fcugabcllz puWicz ( idem dicipotericdealiisrebus)fubhafta, voce
Przconis» vendi , vcl locari proponuntur, nedcfint Emptores, velConducfores,
pro- rnittiturcertzpecumz fummaalicui viro, quipretiumaugeatui-
queadpretiumreifubhaflationiexpofrtzjuftum, cumpadio, utfi nonCtalius, quiplus
offerat, reditus, feu gabcluillidetur.qui pretium juflumauxit. Vides?
hicviraflecuracMagiftratibus pre- tiumjuftum, &Gabellzlocationem. Magiftatus
ver6 proportio- naum mercedem illi (olvit . Ellne ergo illiciu ejufraodi afle.
curatio/ Refp. Efselicitam, docentprzdidii Azor. &Filliuc.& meri- to,
quiaMagiftratusredditur fecurusdc jullo pretio, deque lo- cationcfuzgabellz,
& virilleproeo, quod promiccic fquod cer« te onuscft )mcrccdcm juftam
accipit . Cztert verd, qui concur- runtad rcmemendam . vclconducedam, non
pofsunt conqueri, quia ille afsecurator Jus habet ( ut alii omncs ) oiTercndi
pre> , & minus , &c. , mn Ptffit trtflmrt ? Dc Pignorc . /. I-
&*'d fit Pignm t t nignnf, Gcut&DepoGtum, & Commodatura aliquaodo
fu- 1 munturproipfa re, qustnditur,aliquandopro contractu, fubquodatur,
&inhacpolleriorefignilicationehicde his potifli- mum eft locutio , licdt
&priorGgnihcationonrar6intercurrat. % PignuscrgoeftOM/«fii»i, qutrti mlitui
trmduur , ftu ebligmtur md ftturitmttm Cnditi . Quoniam vero aliquando pignus
conGgnatur creditori, utcommuniterfoletncri, inrebusmobilibus; prope>
cuniacnim, quamtibidebeo, tradotibi vasargenteum v g. inpi- gnus; aliquandover&nonconfignaturCreditorirei,
ledremancc in manu Debitoris, obligata tamen ipfi crcditori , ut comrouoiter
foletfieriinrebusimmobilibus; nampropecunia, quam tibi de- beo,
obligomeumprstdiumtibi, illudqueapudme retineo, tibi camenrealiterobligatuminfecuritatemtuicrediti
. Ideoduofunc generacontradlusPignoris; alterum, quo res traditurcreditori ,
& vocaturproprie, (Irictequc Pignus : Alterum, quo res i netapudDebitorem,
& appellatur hypotheca, quod eft verbucn graecum latine, fufptfitm, «uaG
res (uppoGta , fcuobJigataalterL In utroque autem cafu dominium rei remanet
apud euro,qui Pignus dat. Undevides, hicnosnullomodoloquidebonisv.g defundo,
fuprlquoCenfusaliquisimpoGtusell, quamvisenim tuncfundus % Ex diQis
conditionibus infero.Primo, fi quis petat afTecuritio- nemitecert6fciens i rem,
Navirav. g.periifle, vel cam efle va- cuammercibus,
invilidamefletuamaflecuratioaemdcNavi, vel Mercibus , atiue adeo in iufte illum
accipere deinde a te compcnfa- tionem, quia re ip(» nihil allecurarepotuifti .
Dico,(Cert6;nam fifitdubium, auoddubiumtibinotumHit, potcrit procedi ad af-
fecurationemprctiiejulinodi dubio proportiorwti . 4 Quzres.
Quidcontra?Sicsofciara per Allrologiara v.g. non foretempeftatemfGcfupponamus;
vrl pcradmonitioDemamiro- rum certam, mare tutnm eiTei Piratis : Breviter fim
certus nullum futH-fle p*riculum , poJlumneobaflecurationem Navis untum ic-
ciprre, ^uaniumiliusacciperet, qui hjrx nefcit/ Relp.
Po(TcdocetU(l/.i.f.i8.B.i7.Scdmihi, &Bonjr J \.4, ttnt.m.9 p. i M, | .
V.Std etatrmrium mibi , videtur non polIe,quia, fi ni- hilrevcriiflccurarctur,
noneflet contratlus iortis. g»i nihil k.wtt , m ptjfit mftcurmrtt f
InfcroSecund6, fitu Aflecuratornullabonahabens, nec ha- dicatur bypothccatus
cenfui, non tamenrllaeft proprie hypot bcre fpcraas , quibuspoftiscompenfarcrcm,
fi fortepereat, fin- ta, dequaagimus,(eJ eft cx probabrliflimafententia
Venditiopar- gashibere, &a!fccures, invalidamefletuamaflecuratiouem, &
tialisdominiiutilisilliusfundi, ucdiximus, cumdecenfibus, & nocat dc l^go
4.17. <iV /h/I. ».io. ? Didum autem mod6 efl ( mt ttmmmnittr foUt m
rtb.immtbiiii. ) nam interdum etiaro res iromobilis v.g. pra-d ium crediton
datur,uc ipfumapudfehabeat, &tuncfaneeritPignus ltrid)e, & propri*
lumptum. 4 ExprzHidladifferentiacognofci' 1 , curPignus fempereft res
determinaca,hypotheca ver6poflitefledereindeterminata, & iu confuio
Ratioeft, quiaPignusdebetdari, utremaneacinmanu Credicoris, qood
rciindeterminatzcompetere non potell : at iti hypothecaiatiseft,
utresrcmaneatobligatacreditoalcerius, que; obligatio licet imponatur iubinde in
aliqua re determinata , & par« ticulari, v.g. in hoc determinatoprzdio, quo
paclo vocatur hy- pothccaparticularis; poteftumenimponi,& nonrar6imponicur(
inomnibusbonisfucuris, przfentibus, &c.quopactovocaturhy- potheragencralis.
f Qjandodeniquediximus, pofle imponi in przdiclisbonisliy- pothccam,
lemperintelligimusproillaquantitate, qua valet, nam injuftam ,
quianoncftzquaconditioexutraqucpartcundenihil potcs acciperc pro ejufmodi
allecuratione . gui pmrttm habtt , mn pofit frtfimrt afftcuratit- ncm tttiut f
6 InfcroTcrti6 , quiddiccndum, G quis habens in fuisbonis, vel
habcrclpcransquinquemillia v.g. tantum ,aflecuretML'rces Navis ouerari**
mcrentes deccm millia , potcritne jufte pretium aftccura- tionilKCipcre ■
&retinerc/ prctium, inquam, corretponJens, fmon decem millibus , faltem
corrclpondcnsbonis, quz jam ha- Let , id efl quinnuemillibus? 7
RefpondetBonac./.r.probabi!iffimumefle, quodnonpoflit, ne partemquidemaccipere,
(iocoocrcrcftitutionis, quiacontradtus aflccurationiscjulmodieftinvalidus,
frausenimaflei ditcaulani huic h lecurationisde- 'contraclui,
namconfcnluronullomodo Mercator huic prxftaflet : fi lci viflt t cjus partialcm
impotcntiam : ipfe Umen Bon. ciuns Reb. ait , U- puUrc pofle juftc partem
correfpondentem accipere, &retinere, quiahic Aflecurator jam folviliet pro
una parte, ideftproquinauemillibus: proaliisver6quinquemillibus
samfeexpofuitpericuloillasrefarciendi, &de t,t'|.-. obligabitur reftituerc,
G forteadpinguiorem fortunamdevenerit. i Enuidemnon video, quarationeGt
probabilis hzc pofterior Bon.&Rebell.fcntentia, namfemperurgctratio modo
dicla ex H voluntariu Mercatoris ; qui certe nunquam confcnl um przbuif- fet,
eiiamfikivifletMcrcatorcrolcobligare ad damna folvcnda, propterei przdium
hypothecatum uni non poteft alteri obligari , & przdiumnonellfufliciensad
utramqueobligationem, utrcclenaw
UtAEor.}.M7.rf»»«»^.i.FilIiuc.rr.ig.r.9Jf.l(.ii.i7t>. §. II. &uit ptttfi
»pt>i»trart , & mu* benm? 1 TAm ver6iquibus, & ooz bona poflunt dari
in J hypothccam; pignui, fea Rclpon- Digitized by Google Caput III. $.Sequenti.
233 Refp. Uno verbo ( quod apud alios mox citandos poteft pluribus, &
minuutim rideri; ab his , qui habent bonorumliberarn admini- itrationem, quique
habent bona , imm6&jura, quzpoflunt ven- di, &alienari.
Nonergo,bonaEcclefiaftica: non bona publica: nonhomoliber: nonbona, quatuon
luntfubtuo, vel dominio, velliberaadminiftratione, inpignusdari, vel
hypothecaripoflunt. Lege Va(q.i»«/«/r.c.i .dtpitntrt. Azoi.lpJ.lMpifn.i.*.
& o.Molin. 4.5ao.deLugo4 i.a.i«7*yt.4a.i$.alio(que-- Et Bonacina quidem
l.\di ccntr.i. i o.p. 1 . conccd i t , pofletepignus, quodabalioaccepi- fti,
inpignusdare(intelligofemper, przfcindcndoab aliquajufta expliciu,
veltacitaconventionejquiapotesaltericcdere Jus,quod tu habesinpignore. Sedadverteid
nonefle , nifi pro quaotitate, quz tibi debctur, & pro tempore, quo durat
tuum Jus, nam idc6 , u Dominus pignoris tibi debitum fol vat , ceflare dcbcbit
hf c nova op- Ut, fiCreditorinmanucujujfuitdiflumpradium, fecilRiiulIo
pidluras,Footes,aliaqueadornatumfuperfluum,&iriutilcm? Refp.
DehisnooagitexprcfsehlcMolina, led ex cjus dodtri- na , & ex Sa
achJib.i.fumm.c*p.i }.<M i9 «ex his, quz *&**im
Uc.tit,*.ii.&lit.X.i»D«Ml.tr.lJ*p.l.H.*» i\- dm, colligi po- teft» hzcnon
k-berifolviabeo.cujuseftpigiius; fibieaimimTu- tet, quodinalicnare, quam jara
lcicbateflealienam, inutiliter fiveparum, fivemultumcxpenderit. Recole
neceflartd citatura locumnoftrumdeLocatione, namexdoctnnaibitraditapoti - &
dcbcbunt mulu huc pertinentia vel cxplican , vel addi . III. FtH&Mt
Prtnorii cujui Jint } R.tmtJJivt , 1 T_T Is cognitis , quzrimus; fifortei
roeodebitoreobtinui in 11 pignusremfrucliferam, cujuseruntejusfrudtus? Relp.
Debitoris, quia is (emper remanet Dominus pignoris, ut fuperiusdidtumeft
(usiinnJtmmtm* , & mjmrmc.6, f.i. §• I V. Rtt d*i* in Panus fngpi* diSam
^fi vsritntr , m» rtmm- $. V. I» nmjlbi bypt>ibtc*t*m h»bt*t Cndiw ? imit '
CI resoppignoraufrudtifera,v.g.przdium, contingatvariari, «3
remanetneeodemmodoobligataprocreditore, Gcutantei/ Idemetiampoteftevenireinre
non frudtifera, &c. a Refp. Curo hac diftindlione • Poteft res variari vel
in peius.vel inmelius: Siinpejus, quia v.g. vineadeftruitur, domus corruit ,
filvaczditur, remanebitoppignoratumid, quod faltem de fub- ftantiafupererit,
nempcfolum, (cuFundus, utetiaro,quialigna funt pars fitvse,
remanebuntetiam&iplaoppignorata . Si tamen
exdidiislignisfiataliquodartefadium v.g. Navis, nonamplius op- pienorataerunt,
quia videnturmultum mutata per illam novara efformationem , itadilponentelege.
L.Jic*nvtmtrit 1. §.Si qmii f. dc Vigntrutiti» Adiuu . ? Dixi
S*Utmd*fubft*nti*f namfi fupererit folum aliquod de qualitate,
nonremanebitpignus, unde remanentibusfigniseNa- vioppignorata, vcl Coriocx
oppignoratobove,inclinatMoU.fJJ. fint, non remanfura ligna , & Corium fubjedla
pignori . 4 Scdcurmoddlignafilviremanferuntoppignorau, nonverd hzcligna Navis?
Refp. Ratioforufleefl, quia ibi ligna (iint partes iramutatse refpedtu Glvz;
underecledicunturefledelubilantiatui quod crat filva . At hic ligna ex Navi
deftrudta funt partes « utzrefpedtuNavis, &ide6vocanturqualiutesNavis,
cujusfub- ftantiatouconliftitinartincio . Unde, Gcuti mod6 1 citau lege 1
"O Efp- Si rem tuam v.g. przdium.obligafti in fecuritatem ali- JL\_
cu/usdebitiinfavoremCreditoris, illamumenCreditori non tradidifti , fcd apud te
relervafti , Creditor feraper habebit Jus ineamrem, quaeonushoc, &
obligationem realero lecum lcro- perdcfert, utfupraiterurodidturaeft. Hinefit,
utadqueracun- quepoftefloremtranfierit, poflit Creditor debitum fuu.n ex illa
exigere , quam vis ex jure novo non poflit /h Authtntit» i* F Utjuffit- nt §.
StUntque , etiam in hfpotbecaexprefla , ageredittus Crcditor
contrateftiumpofleflorem, nifi prxcedente excufllone in bonis Debitoris,
&Fidejuflorum. Debetergo probareCrcditor , rem illam fuillc
Dcbitoristemporecontracti debiti , vel poftei, &fuif-
fecomprchenfaminhypotheca, fadtamqueefledifcuflionera inbp- nisdebitoris, &
Fidejuflbrum. Quando autemTertiusp^eflor reihypothecataecogeturfolvere,
debeteididtusCreditor cedere Jus, quod habebatcontraDebitorem principalem,
& Fidejuflo- res. ludeLugoW.ji.</»/«/? .».xt. qui non notat
eamdodtrinam, quam nos in Dmili nota vimus fupra c.t.i.i.n. j . qua umen erat
om- ninonounda, propter pariutem rationum , eftque multum in pr»- xi
animadvertenda. , * llluddeniquenou, quoddidtumeftdedifcuflioncfacieodam bonis
Debitoris , nonprocedere ut habet de Lugo/.f. ». J4- in F"n- do
v.g.luperquoCenlusaliquis impofituseft ; hicenim , u venda- tur, velalienetur/
dcfert ita fecumonus illud ,ut nondcbeat pnus aVenditoreCenfuspetireditus , fed
immediateabipfotertiopof- feflbre. Ratioeft, quiailla, utmod6»«7.dixi, non eft
propne hypotheca, dequahlcagimus, fed venditio particulansdominu
utilisilliusFundi: at ver6circabonaalia, quaehypothecagcnera-
liobliganturprofecuritateejufdemcenfus, erit obfervanda didla Authentica,
hoceft, fitranleuntadtertiumpofleflorem, nonde- rtium obligare ad folvendum ,
nifi fadta priusexcullio- 1, quuhsecaUabonarjonluntvendiu, fed propriihy- ( Si
comrvtntrii )propternovameftbrmationem, feucompofitionem Navis,
deobligaufueruntlignafilvae oppignoratz abonerePigno- ais;
iununcpropterdiftbrmationero, feu dcftrudtionem Navis, iignaabonere Pignoris
pari mododeobligantur . $ Siver6inmeliusresoppigtiorau varieturquia praedium
v.g. fuita pofleftbremelioratum, plantandoibi v.g.vineam, vel domus amplijr
fuiteftedia, &c. remanebit etiam ipfum augmentum pi- gnori(ubjeclum,
quiaacceftbrium (equitur principale. 6 Scdquidhetdeinde,
quandoegodcbitorfolvam,quod debeo, & volo, ut reddatur mihi didium praedium
, feu didu domus, daiv damlhieft fic meliorata, nccne? Refp. Velpriro6, hsec
melioramenta , utique utilia , de qui- busnuncloquimur,
funtfadlaabipfocreditore: vel ferund6, fa- clafuntiTertio, adquemlbrte praedium
illud pervenit. 7 Sifucrithocpofterius, fentit Molinai.jjj. contra Covarr.
Molin. (equiturdcLugoi.jt. d* Juftit.num.it. non teneri hunc Tertium
traderepraedium, nilipriusfibi lolvatur , quod expen- dit, &quod plus valet
ratione fuae utilis meliorationis; Addit Molina, eidemTertio dari optionem, ut,
vel faciat, quod di- dtumcft, vellblvendoillumvalorero, quo praedium, antequam
illudaugmentumaccepiflet, srftimabatur, fibi praedium retineat.
AtCovarr.fentit, cogipoflehuncTertium, ut reddat praedium
Kcipiendopretiumfuarummeliorationum. Etcerte bsecfenten- tia Covarr. mihi
probabiliflima videtur, quia praedium, cum fic verum pignus in hoccafu,
dequoloquimur , Dominieft, & Uli dcbetur. 8 Sifueritilludprius, hoceft,
fituum praedium datum in pi- gnusfueritaudlumabipfotuocreditore, in
cujusmanupraedium erat, licetipfi nondeturoptioprzdifla; tamcn non tenetur tibi
reddereillud I, nilitu praeterantiquumdcbitum, folvasctiam id,
quodilleutiliterexpenditpromelioramentis didtiseoraodo , quo didlum eft lupra
i* trM Uc*tjc.\ .g.i .«. t a.& 1 5. i me uni verfati ter. Immo poterit
tefte Mol.Ue sit. fibi umdiii retinere praediura,quam-
diuipfiretarcianturexpenfeutiliterfadiae. Ratioomnium przdi- florumeft,
quianondlzquum, utis, quiremfuisexpenfis uti- lemttbifecit,
defraudeturfuamercede cendis, ut femperlupponi debct. 9 Scd quii, li rem auxit
hujufmodipofleflbr, Tumb. T.U. J> S*cr*m. $. VI. figntrii Vtuditi*. 1
lNquiresQuart6. SiprzfixotemporeDebitor debito non fa- 1
tisfacit.licitcneCreditorpignus. quodapudferetinet.ven- det,
uthabeat,quodipfidcbetur,reddiiofemperexceflu, fiadQt, ipfi DominoPigoons^ x
Utrelpondcam, (cito, pignus aliud vocari Conventionale, eftqueillud,
quodpartesinterledant, rccipiuntquc ; aliud Pras- toriura, aliud Judiciale,
atque hzcfuntea,quzauaoriutePrz- toris, vel Judicis dantur. 3 jam nunc
Refpondco , nonefledifficultatemPrimd,quodpi- gnusConventionalevendipoffit, fi
intcr partcsconventumeft, ut illudpoftmorarofolutionisvendatur, juxtaea , quz
expticuimus luonTr.dt Mutu», & m(ur*c.6.%.i. nec Secund6, dlc difticulu-
tem, quod vendi non poflit, liutillud non vendatur,conventum eft.
Aliquiumeninpriorecafupoftdidlam moram requirunt, fe- mcl faltem, monendum efle
Dominum Ptgnoris, fed non efle ncceflari6monendum, docetAzor. t.»./.}.j.j.
Regin./.i f »».60 r. quiaejufmodimonitiononfuitdedudiainpacium Aliiitem, (&
fane valdi probabiliter)cum iifdem Azor.& Rcginald. in pofterio- recafu,
quandoprzceflitpadlum, nepignus vendcretur, dicunt, adhucpoflevendi,
ledpoftmonitionem, namde rationc, & na- tura Pignoriscfl . ut vendi poflit,
fed afliftente Dcbitore , fivelit» neiraudemfufpicetur. . Dirriculusergoeft,
quando dccjufmodi venditione facienda, vel non racienda , nihil eft convcntum ■
• 4 In hoc cafu lcgCS L./in*l.§.Sin mmttm CM furt Dtminii tmfttran- dit
dtfponunt, utCreditor non poflit venderePignus conventio- nale, nifi przmiflauna
monitione, &elapfisdi<obusannisimoni- tione.
Anteiigiturnullarationevenderepoterit: illis autemela- plis,
poteritCrcditorpignuspr'>priaaudioriutj v^ndcre , fedpre- fente,
&fcicntcDomino. Quodfinon inveniatur, qui veliteme- re, convenienduseft
Judex, monitoDoraino, qui li nolitcompa- Ktt| csrtum tempuseiaflignabitur i
Judice a<f comparendum, quononcomparente, poteritCreditur petere i Principe,
ut pt- gnusiitipfiusCreditons, licetcumconditione, ut , fiinthalio»
duosannoscoropareaiDebitor, (atisuciatque Creditori , fibi pi- gnus rccipiat. $
DePignorcPrztorionihilcftftatutum. Remanetigitur, ut vendi
poflitarbitriojudicis. 6 De Judiciali leges ftatuat,ut illud nS detur in rranu
Credrtoris, P 4 nifi De Contraft Traa. VII. De Fidejuff&c.
ftifipuitquatuormenfesa lata fentencia Judicis: potefl tamen ab
eodemjudicehocarclari, velproduciex jufta caufa : poftca vcr6
expetienturaliiduomcnfes, poft quoc pignus vendi potcfl, fcd certeauctoritate
Judicis intcrcedente. 7 Noutautem Mol.i.saS.n.ia. illud biennium, quod requiri
rnod6diximusinConvcntionali, poflereduci adquatuor, vcl fei menlcs, fi Creditor
recurrat ad Judicera, qui converut pignus il- ludconventionalein Judicialc,
noceft, ut ipfi Creditori detur iU ludpignusauctoriutcpublica, quodjam habebat
ex conventione privjn, namlicpignusjamreddicuinjudjciale, hujusnaturarafe-
quatur neeeflceft. Hzc ftatuuntlegescommuncs. Quod fi alicubi fint alia
ftatuta, velconluetudines, fervandacaoroninoeruntinforoexterno. Sed quid
proforointerno? 8 Refp. Ad vendenduroPrztorium, vel Judiciatepignusfem- per
auOoritate Judicis opus efle , etiam in foro intcrnoconfcicntic, tnihiccrtum
videtur, quiaficutieapignoraab auctoriute publica procedunt lcgitimc >
utfupponimus; itaabeadcmdiftolvidebent. At,quoad pignusconventiouale,
voluiflerafaocinaliqueraTheolo- gum incidere, quimihidifcrtcexplicaflet, an
illa lcxdcPignorc Gonvcntionali, qmm modoattulimus».^- urgeat lolum inforoex-
\erno, anetiarointernoconfcicniiz ? Explico: GquisCrediror, 'ntcomnejudiciumcxterius,
poftmoram folutioois a Debitore tncurfam, ipfoqucmonito, vendat,
illisduobusannisnonclapfis, pignus juftopretio, quo fibicx intcgrofatisfaciat,
quodque forti fupcrelt, reddatpignorisDomino, aninquaminconfcicntia,quiC'
^uidfuturumtimcaturin forocxtcrno, tutus ejufmodi Creditor 9 Certeputarcm,
nifimemeafallitopinio, quam nolo raum, niudodliorumacccdatailenlus, tutumelle.
Primo, quiaforuflc, feu tacitc ejulreodi pactum , ideft vcndendi pignus
mododidto, ini- lumcflecumDominopignoriskmpcrfupponitur, quo pafio fup- pofito,
poflevendipignus, dixirnus ». ?. Supponitur autcm fieri ejufmodipactum,
quiadumDebitordat pignus inmanumCredi- tonsilliusarbitriorclinqucreillud
vidctur, fimonitus, dclignato tcmpore ipfi non fatislaciet . 10
Secund6,quiadurum, cVnimisgraveeflCreditori, totmen- fcs, totqueannosexpectare,
utluum rccuperet. 11 Tcrtio, quiarecurfusadjudiccm, cc tamlongaexpccutio
vergrtindamnumipfiusDcbitoris, namobligabitur ad expenfas, qiusfaclurus
fubindeeft Creditorinejufmodi terminis computan- dis, cYadpluraaliadamna, quz
farileidcmCreditorcaufa Dcbi- torispatietur, dumlibinonfatisfitperduos
illosannos aDomino Pgnoris. tx Quarto, quraprsffureendumeft,cjufraodi
legemefleconfli- tuumadfraudestollendas, ubiigiturfraudcs verenonadtunt, ut
quidtotfubtiliutesjurii hrconfcientia fervaodz fintf 1} Quinto,
quiapollumusafBrmarcabhaclegenon invalidari, nec iilicitos reddi aclus faflos ,
preter illius difpofitionem, ante Ju- dicis fententiam, anteiergoad nullam
reftitutioncro obligabitur, quamvis^fipoAeaCreditor, qui vendiditpignuj
fineillisfolcmni- tatibus , condemnctura Judice)tpfiusierttcniiz ftareomnino
de- beat, quiafeinperjuftae Judicis lententiz, ctiain in confcientia ^ s r c n
ct. u m cft • 14 Scxto, quiaGloflahujuslegisinfigurationecafusait,Credi- torem
vendemempignusfinedidis.olemoiutibusamifturumetiam dcbitumfuum: Ergo Glofla
fupponit > hanceflclcgempoenalem , quoad hanc partem , pcr quam (cilicet
dcbeat diclus Creditor amit- teredebitum ,ergovaideprobabileerit,
ellcptrnalem,etiamquo~ adtotam.- lexautemprenaliscommunitcr, nonnilipolllauro
icn- tentiamconfcientiasligat. Sic conliderafle , fufliciat. • » Quid, &
quotuplex fit Hypothcca? i /"VUrdfithypotheca, diximus pcroccafionem
fatStnMte. i.t. V^^Quotuplex autcracatit ih.&S.j. indicavimus. Brevitcr
afiaelt exprclla,alia taciu . Hy pothcca cxprcfla cft ea,que ex
partiumconvcntione habetur, quarutnaliameflerpeciilem,ieu particularem ,
aliamgeneralcm/r. nreviterinnuimus. Taciu efl illa, quz implicite involvitur
inaliocontraftu , <3c difpofitiona Juris. lllud igiturdumtaxat
hicexplicandumcrit,quinam fintejuf- modicontrattus,
inquibusexdictajurisdilpofitione refulut hy- potheca, ftatimatque illi
celebrantur, perquam hypothecam bo- na unius fintobligaualteriexcontrahentibus?
» Refp. Eflenovem. Primdenim iiivcniturncitahypothecain bonisMariti,
quzucitefunt oppignorau, fcu hypotbecata pro dote. 3
Secund6,iobonisMiniftrorumEccleiiz, quzfunthypothe- catapro mala
adminiftrationc. 4 Tertii, inbonispromittentisdotem, nec illam folvat . 5"
Qttart6, inboniscontrahentis cum filco. 6 Quinto,
inboni*Patrisadminiftrantisbonafilii. 7 Scxt6, inbonisTutoris, & Curatoris
pro bonorumPupilli, &Minoris. 8 Septrmo, infruamusfundilocati, qai
cenlcnturhypotheca- tipropenConefolvenda, &pro< eodem fundo. 9 Odavd,
funtetiamhypothccataproeadempenfione,&dam- nis, resinfundum(quem
vocamusprzdiumruflicum) invecla:, fcicnte Domino,& res indomum ( quaro
vocamus prsedium Urba- num) in veclar , etiam Domino ignorantc , modo ejuintodi
res i n ve> ctasnonfintalienB , & moddfintibiperrnanlurar, nam propterei
merces vendendas non intelligi bypothecacas , licetindotnum fint invedae,
noutMoU.499 »4- 10 Nonodenique, quod eft pro praxi vtlde notaoduoi, tacita
hypotbecainveniturinomnire, adcujusconfiervationem mutua- tur, leu
daturpecunia. IllaenimresexejufrnodipecunizauxiJia coalervau remanet obligau
pro ea pecuniacumprzlattoneants alioshabentespriorem hypothecam .
Legehaecdilttncritis, aliaque hucpertinentiaapud Molinami.489.cj* 497. Bonac.
d.^.itc — tf. 1 o.f.z. Azor. Salon. Vafq. apud ciutos aiiofque . Dc Dcpofito .
C . I. &*id fil Dtfefitum ? I T"% Epofitum eft C*vnt8*>, ***[eUm
cufiodc* aitiriui fidti LJ miititur. Etquidem.lia ludicetibiejulmodiculto^ucom-
mittatur , vocabitur dcpofitum Jud iciale ; id quod folet fieri, quan-
doresaliqaalitigiofadaturalicuiincuftodiam, donec lis termine- tur,
namproptereavocaturetiam fequeftrum. Si inter perfonas privatas resagatur ,
depoGtum appellatur depofitum privatura , de quo nobispotiflimumeritlocutio.
CONTRACTUS. Iti dt rtbm spnd htffittm dtftfitii. * DiaumeftPrimd, (C#«»r»ft<;)quo
fignificatur requiri con- (cnfum, umdcponentis. quim depofiurii . Quare non
eoipfo, quodDomimezaliquiddeponis, egodepofiti contraflum tecum celebravi, nifi
lignaoftenderim, quibus depofitum accepuverim. velcerte,
nifiexofBcioidmunerishabcam,tuncenim , duroillud officium cxcrreo, implicjte
rem cuftodirepromnto. Hujus ge- nerisfcrefuntNavigiorum Domini, Hoipiciorumque
Adminiflra- tores ; ucite enim Navigantium , Hofpitumque res fub fua cura
recipiunt: licetlatisprobabilitcrLcll.oi.i cAp.ij. numtr.io.
hancpromiflioncminhis. ocfimilibusnoncognofcat : idquc pro-
ptermultitudincminillaloca, quafi publica, accedentium >• inde- que
recedentium, addcns, ultem non efte communiter in tantam
obligationemcuftodiendi, n fuarum rerumaciuillis comtnendetur R E I. *
DicxameftSecundd( R« ) fanccommuniter mobilis: nonre- pugnattamen,
poftectcimmobiliadcponi, utquando vcllem;v.g. przdium meum amico cuftodiendum
tradcrc . CUSTODIA. U/, tU txftnfit fre drftfit» f*8ii , C> dt lntrt ac 1
niStumeilTcruoifoUrocufiidi*) quo Ggnificatur . Primd,
remeflerealitertradcndamdepoGurio, ncquc enimcuftodiri pe- teft,
quodreipfanonrecipitur. Secund6,elieftaiimreflituendanH petenteDomino. Terti6,
eft'ereftitucndamincodemloco,in quo tradineft; quianiGaliud
juftefueritconventum, hzc tria fignifi- cant ilia verba( ioUrticuiloJi* )
lignittcatur Jtem , aliquam mercc- demefledandam prolaborccuflodiz. Vide ,
quzdixifupra?>.]. diCsmbut c.\.0 j. Significaturdeniquepactum, quo
dcpofiurius iiontcncaturdepolitumcullodire, velquonon teneatar ex dolo,
injultumefle, cVinvalidum, quiaeflcontranatunm , contractus dcpofiti:
addeeflccontrabonos mores, utnoutcuroaliislUrthja S.Faufto»i»/?#<-.C#«/.W
8.».i 1. % iifdero vcrbis illud item fignifkatur, nimtVum per depofl- tum non
transferri dominium in dcpofitarium, nec illi conce- di ufum, committitur enim
fola cuftodia. Quod fi concedatur ufus , jam tranfibit contraclus in mu,cuum ,
vel comrosdatum , vel locatum . I Prztercl, exeo,
quodperdepofitumnontransferturdoini- niumindepofiurium, colligitur juftedepofinriumexigereexpea-
Usfadiascircaremdepofium ; v.g.circacquumfcxcipe, nifiequo
ufu5fueris,ufufquccompcnfcturcumexpcnfis)cundemquedepo- fiurium polle fibi
retinercdepofitum, donec ipfi (oUantur dictz expenlz, ut nout Mol.d. fi6. naro
non tenetur futs fumptibusde- pofiuriusalere, (euconfcrvarerero, quznecejuseft,
aec ab ea cmolumentum recfpit. 4 Hinc infupcr fcquitor, ut meo depofito uti
nequeat deps» fitarius,quiaresdepoGuejusnoncfl, ledmea. Sont tamcn duas
Digitized by Google exeeptianes. Prima, quandocreditur , ufum non
difplicicuruni Domino. Secundd, quando Dominus ufum conceflicfalccro tacitc.
Taciteautera concedereprcfumitur, quoties deponit rem ufucon- iumptibiJem,&
qucfunttioncm habet ; li v.g.deponitquisapud ce pecuniam, velfrurocntura,
necinterdicittibicjusulurafinterdi- ceremihividecur, (alcemucite, G deponat
apudtevinum, v.g. gcnerotum, vclquidGmiledifficulter reddendum infiuboniute,
&c.)poresillis uci»quiaex nacurarerum hujusgeneris prcfumicur,
Dominusnoncurare, fiillisuuris , eaqueconvertasin mutuutn ; jam enim es fucurus
prompcus illa omninocqui valetia reddere (ine mora. Ita M0l.rf.fs4.cV Fagund.i»
Dtc.l. 7.C. 1 6 jt. 1 8.iu ctiam Lay m. /. J jtii j.fr.4.r.2 j.n.4.r onc.
'.aliiqueapud Bonacrf. J.*V r0atfr.1l.l4.».!. «•J.loquensdeOflScialibus, &
Magiftratibus , apudquosfrumcn- tum, &fimiliadeponuncur. 5
Quid,fidepouuriusuuturadnegotiationemdiCU, v.g.pecu- nia, velfrumencoapud
fcdepofitis, rctinerene jufte poceric (ibi lucr um ex ea negotiatione recepcum
? Relp. Sifaciat. invicodeponence, nonpofle, docec Sylvefter V.Defefitmm n.10.
ledlucrumeflcdanduraipfi deponenti, retentis folumexpenfis,
&cftimationefuiUboris. Sed pofle , eciamG de- ponensficcommunius,
Magiftracus, vel privacus homoquicunq, probabiliflimum eft . Iu Fag.Laymi/.rr.
quiaillud lucruro eft parcus induftricdcpoGurii, &exaliaparccjam hic
prompcus eftreddere integre,& Gne mora depoGtum,ftatim ac Dominus illud
petieric. AdcpoGurioautemacberideponentinonfolumrem ipfam de- poGtam, fed etiam
damnum lucriceflaotis, fifortealiquodfadlum iuiteidcmdeponcnti,aullusignorat.
Uteciam, quandorcsdepo- fita fuic ex illis , quc fundionera non recipiunc ,
qualis eflet ; V. G. veltis,deberiiretn,quanti valetejulmpdiufus,
velpuerifciunt. 6 Atpcccatncis, quificfegerit, Domino prcfertim poGcive invico.'
Refp. lupuco, fedcertcadmenfuramrationabilis involuntarii Domini,
quiaaliquatandeminjuria mihifit, G mcapecunia,quaro- visfincmcodamno, tu
velisuti, raepoGtiveprohibence» undc tc t, neilla Caput V. §. Sequenti . 2.3$
more, bonumftabllealienare, qtundoaliavianonfuppctic , ut 6 dcpofitumDomino
reddi poflit? \ Rcfp. Polle, docetOftrop.r.j./r.i6.aty».4.».iJ.*.4.»$- nora
folumincafupropofico,fcdcciamGculpabiliteramilTumfuit, hceC in utiiiutem
Monafteriiexpenfum.Si plura vclis,il)um lege. 4 Secundum. SiReligio(usdepofitumfufcipiat,Superiorenoa
confentiente , mortaliter necontra pauperucis votuui peccac/ Refp.
CumeadiftinCtionc,quamrec1cadhibeCldem*.rf.J.?.ii. ».6.Sipecuniam,
velaiiudquidvisi inquit)i Seculari accipias ia cuftodiam, excufaris
ivicioPauperucis. Ecpauldpoft: Advert* ttmcn , fufraiiiUm iepofitienem ntn
iekere admitti tn vim dtfefi- ti, fed felum m vim cmjufiUm famHUrii cnfiedi* »
*li*i fttc*rat Rtligiefnt advertmt P*ufert*tti vetum , defofiti cmtraclum
ctltbrtu*. de , qui* efto ceatrmiini nnliui fit , nulUmqme oblre*ttentm Menu-
fterio imfenaf, atvellt, efttx ft, abligntienem fmbirt , & vim Defrfiti
dtfanenti cancedere, Smferiare incenfulte iniquum til. Hec ibi. Quando ergo
idem ihidut.+ f. i j.fi.^.n.i j.cicans Mol .d. j* j. <*c -S.inc h .
i.i.fumm. c 14.». 17 docet, Religiofum peccare, Gdepo- fitum
gravismatericGnelicenciaaccepcet, eft intelligenidus ( ne Gbi litcontrarius)
dcdepoGtoconcedenteJusalceri, utjamdiftin- ximus. f
Eodemqueroodoincelligendumefleputode Lugorf.? i.dejmft. ftH r. n. 6. qui cum
Hmliet, Rcligiolum malefaQurum( hoccft , ut ego inierpretor , incongrue ,
quandoloquimurdedepofitoin vir» familiariscuftodic ) recipiendodepofitum fine
Prclacilicencia.- ci- tavilletqueMol^. jx s.mod'ecttat*,& Laym./.; tr
4.^.14. n. 6. iddic? Uan t*mtn crtde , id tffe cantt* Vatum f*uperi*tii
fififi*t in mere difefi' ta. Quod iteindixeratdeLugorf.t.rf* luft.n.ito. ubi
cicaveracTh. Sanc h.l. 7 fumm.c . 1 9.«. j o. Notoenim lllud (fifift*t id enim
eft per- inde , ac G dicat : Si fiflat in mera depefitef*mili*rii cuftadi* ,
nec trnta* fitum f*cit *d d*ndum Jut defentnti . 6 Hcc abfoluce : Si enim in
aliqua Religione fic prcccp- Cum fub mortali , de non recipiendo depoGco , tunc
fervaa* dum id efle, nulius dubitat. 1 ALTERIUS FIDEI COMMITTITUR. Vti, *n
dtfafitum cenfifcuum rtddtndum fit Fifct? 7
DiaumeftQuartoCAIccriusfideicommiccicurJ nam propte- rei, f» dcpoGcuro peric
culpa depofiurii , obligabicur il ad reft it §. III. defafiti cnjntfit? ut
videreeft I S.in Det tr. ?.r f i.ad l)ligationcminduccndamculparogravis, &quandohancin-
liflcjudicandumGt, alibidiximus, ubietiam notavimus, fi cafu res depoGu pereat
Gne depoGurii culpa , Domino perirc»quia, ficuUOominie(l, ficDominoperit. 9
QuamvisautemtucfideicommiflumGtdcpoficum; docetni- hilominus Navarrus , quem
cicac , (ed non fequicur Bonac.rf« eantr.
«(.j.».i*^.Jji.7.cumReginal.&A2or. aliifque, cedebcredepofi-
turaFifcoreddere, Gforteilludfuericlegitimeconfifcatum, quia. publicatis bonis
alicu jus , fifeo competunt i lla bona , quare & depo-
litaubicunq.invcniantur. Verum contrarium fuftinet uCerqueSi Genuinus,&
Expurgacus, V. Defefitum n.6. qui fic habet ; Defafitmm aUadmmfifte , fitiamni*
bm* dtfentntiifmnt *djmdit*t*\ aic Navarrus. £;«ri, amidefefmit,
reftitucndmmcredidtrim ,a,ma*dformmcenftitnti*, ntfiidjmdtxfrehibmiffet. HccSi,
quemcitans fequitur Leflius/.f. d. j j*.*. addcns pofleetiam reftitui Fifco ,
quiaetiam ipfe habet Jus remiliamconfilcatarafibivindicandi. Vide, qucin
hancremdixi iib.z.U Dae*l.c*f.i .^.jjwun.ai. f> ai. §. II. S«« dtfentns ,
qmi, defefitmiut ejfe fefttf 1 /^Mnesiiracioneutcntes,qui
reialicuiusadminiftrationem habcnc, eam rem deponere apud fidelem virum,
immo& apud infidclem» (ed fuo pericnlo, poftunc . Res hcc majore non in-
digec explicacione . Lege Azor.». ^.l.jx. j . Omnes prccerei (abftra- hendoabaliqua
peculiari prohibicione; racione uCences , etiam Pu- piHi,eti»mFceminc,
etiamClerici, etiam Religiofi , fedhicum licentiafuorumSuperioruro, poflunt
efleDepofiurii . Modo no> tes,nequeEccleGam, nequeMonaileriumad
quidquaraobligari, fidepolitumfquajnviscumculpadepoGtariiClerici vel ReligioG)
pcrcat, niGquandoipfiusEccleGc, velMonafterii nomine acce-
putum(uitdepofitum,quiaexculpapeculiaris ReligioG non obli- gaturEcclefia,
utpluribusprofcquiturCaftropJ-«»».j.rr<ta.i6^.?. f. 1 6. & ibtd. d,ff. max
cit. f. 1 5 . f. j. nnm.6. aliique . 1 T7 Xdidis§.i.duas enodabis
difficultates, auarum alteram Ha hic propouoviltcram m %. feuucnti .
Titiusdepofuitcentuna aureosapud roe, cofquenonpcciitperannura. Interim eorum
va- lorcrevit, vel interim inde valor decrevit . Inquiro, cui crevit» vel
decrevit? Ex una enim parte Domino dicendum eflet, rescnim GcutiDominoperit,
fieaperit; iueidcmcrelcet, decrcfcetque. Exaliaverddicendumcflet,
pcriredepofitario, quandadeponun^ turres, qucfuaaionemaccipiunt, hcc enim ex
uciu ficencia deponentisfiunc, ucmododiximus, depofmrii,&eftperinde,ac
fimutuumillidatumfuiflet, cu;usnaturaeft, utperillud transle-
raturdominiuminmutuauriura. Ergoipfi, utpoteDomino.crc- fcetvalor,
decrelcetque. Confulto dixi i Ret qu*f*acti»»*m*tc$\. «innOdchiscnimeftlocutio.
Namres, qucfunCtioncm non ha- benc, qualiscft; vg.cquus, vas argenceum ,
&c. jamomncsfci- mus, eam ad Gmilitudinemcoromodaticreicere, ipGdeponenti;
utpote Domino. i Rcfp. Hicnaviterexpendcndumefle. illasfunaionemhabcntes;
v.g.illosceoturaaureospromutuo ex- prefsc, vel tacite iam accepuveris , tuofve
, (altem per eorura ufutn effeceris, cumobligationereddendiuntundem ; A.i verd
depofi- tamdiclampecuniam, utdcpofiumdurauxathabueris, cujus po- fterioris modi
fignum interccteraeft , G illamobiignaura in faccu- |o,
velclaufaminArcapermodumiTOflcrepofui:h. Sipriirs,va- lortibicrefcet,
tibiqueeidemdecrefcet, quia mcrementum , & dccrementuro eft tuc rci : &
fol um dcbcs ipfum inutuum, ut fupra in tt.ie mut.& ufur.c.\ .$.a.
explkuimus , mutuanti redderc. Si po- fterius; ccrtecrelcet,
decrefcetquedeponenti,quiadonecdepo- fituminaliumcontradumtranfeat,
&confcquenter anteutum i tefatluraditlcpecuoic, vclccrceanteacccptationem
eius pecu- nic in mutuum , fcmper remancbit depoGtio, cuius naturaeft, rem
efleDominideponcntis, iiKrementumque » vel dccrcmcntum ad ipfum
pertincre.IutandemconcIuditBonac./.rj».4A»'>&itaetiam
dicendumdefrumento; v.g.dcpoGto intuohorreo, fi illud fcat, &c. §. IV.
piTlftr dtfefito% Duo falaOu d* Rtlioiofe Dtpefitarie . ■» Primo. SiReligiofus,
v.g.Superiorlegitime» gionis, depofitumfufcipiat, illudqueexpendatpro rio,
idqueconftet, 1 K Ltera diflkulua fic propofica nudiutlertiusfuit. AnConiais J\
Fabcr lignarius depofuic apud TiciumMercaCorem , in taberna ejufdem Titii excra
urbcm fiu mille ubulas abiegnas, o^arumomniadfimilesinboniut.-idemTitiushabebat
in alia ta- bernaintraCiviutem. Acciditautera , ut invento Emptorc» ci Ticius
vendiderit mille prcdictas ubulas: fed quia emptor tis juxu Civintem ad
fabricam domus fuc ruftkc indiguit, Ti- tiusei deditAntonii tabulas,
applicuitque Antonio Gmilcs cas , quasinCivitateipfefervabat, ratusgraum
Antoniofe rem fic fa- cere , quem fciebac , vel e uberna (uascabulas ( certe
non fine fum- ntibus) in Civiuteminveherc Verum quid deindeconfecutum ell ? ExincendioinViciniaforteexciUto,
par« domus Ticii , ejufquc ti- pene tou tabcrna caraubulis»»<rf«» ab Aotonio
dcpofitis con- flagra- DeContra&Traa. VII.Defidejuls.&c. "fljF.ri.
it, qucGfnmqae, non multdpoft, fuit, Titione>an An- tonio illz ubulz
perierint ? 1 Refpondeo, huicratum valdefimilcmolim accidifle, deque eofuifle
interrogatum Molinam. Namquidam Navarcus vehe- bat inNavifuas, jcalienas
Amicorumarcas faccaroplenas , qui internavigandum in quandam Inlulam apputfus,
vendidit fuas arcjs; (ea, quiahzinfundoerant Navis, unde difficulter ex-
trahipoterant.dediiEraptori illas alienas ,quzlupereminebant, •nimoque
applicuit Amicisfuas, xqualisumnino bonitatis , cV pretii. Poftei vero capu
Navi i Piratisquzficruntaliqui i Moli- na. Anarccillz, quas cceperunt Piratz,
Navarcoperierint > anAmicis (quirefpondit*tiJ.».6. Amicis pcriifle. ) Quz
ref- ponfioapprobatur ide Lugo diff.l j.W» '«//. »». j. fcd non a Bonac. l.e.n
l RatiopotiflimaMolinzduciturcx przlumpu, Sc ratio- nabili Amicorum
voluntate,qua Navarcusfuas arcascommutavit cum arcis ipforum. Hac
ergocommutatione facla, arcarum fub- laururodamnumAmicis, nempe, utillarura
Dommis, attribui omnin6debuit. J Bonacinzautemide6MolinzdeciGominusplacet,
quiaille arcz (inquit) i Piratiscaptz, erant Navarchi, non ver6, u't Molina
putat, Amicorum : oon enim verc permutatz fuerunt cum iltis, quzfuerunt
vcnditz, fiquidem permutatio, utpote con- traclus, mutuo confenfupcrficitur,
qui confenfus, Amicis ab- fentibus, intervenirenonpotuit. 4
VerumhzeBoiucinzratiofacilefolvitur ; Negaturenim , aon interceflifle
eonlenfummutuum, nonquidem aclualem , & explicitum, fedtacituro,
feuprzfumptum, qualem ad (imiles commutationes , imm6, & Donationes ,
fimiiefque contraclus fufficicntem eflc, conceduntomnes. Quodautemejufmodi
taci- tus, feu przfuraptus Amicorumconfenlusaffuerit,ratioMolinz
manifelteprobat. 5 Redcoadcafumpropofitumde Abiegnistabulis, atque aflc- roeas
Antonioperiifle, non Titio, quiaper illam commutatio-
nemexprzfumptoAntoniicoofenfufacu, fub Antonii dominio prz Bon §.V. Mults i*
Dtftfit» Rtmifrvi. 1 A N resdepofitanocituraDomino, V.G. Riadius furiofo ? J\
velpecunia, illam repetenti ad malum finem, reddenda
{itdixil.S.Dft*l.tr.^t.i.§.l.imHm.i. a Anresalienaapud tedepolitaiFure.poflit
reddiDominofcol- ligi poteftcxiis, quzegodixi, /.8. DttMl.tr.it.- ff.s. i Anex
depofiiopoflitDepolitariusCbi compenfare id, quod ipfiiDominoreidepofitz ?
dcbetur l.S. DttMl.tr.i t. s-91»- S- 4 Exquaculpa tencatur Depofitarius ad
reddenduin dcpofi- tam, fipereat, l.%.Dic»l.tt.\.c.s.f.l. j AnfiremdepofitamDepolitariusmittat
ad dcponentem per hominem, (utcredebatur) fideem, Cc hic illamnon afferat ,
aninquam, adaliquidzquivalensobligetur Depofitarius f colli- •jipoteftexdiais,
l.i.Dtt*l.tT.y.\.§.s.in.\. 6 AnDepofitariusinpari penculoluz rei, Sc rei depontz
, «Migeturremalienamprzferrefuz?Dixi/.8.D»r«/. rr.J.r.j #.}. 7
Andcponensrcsluasapudaliqucm, qui fit aliorum debitor,
rferaturaliisCreditoribus Depofiurii? videripoteritapud Lefl. ,nar. l.c. Mol.
d. s x6. dc Lugo d.10. dtjuft. «.84. aliofquc . g AnDepoGuriusutiredepofitapoflit,
«Scancumilla lucrari ? dixi , /.8. R* Dttml.tr.x.c.9.S.i ».u.& rr.Jy. J.*.
t.v.io. De Commodato. j (~> Ommodatumelt
co~AX*0i\iW*»»d[iluMufumpr9»liaii»ttm- Vj foTtrtflicmitr*' h cmccditur . 1
DiciturPnm6 ( Ctntradui ) quiainCommodatorequiritur ronfenfus Commodaurii , clc
Commodantis , in quoconvenic cum «liisfimilibuscootraflibus . j
DiciturSecundd.rai»»*^/»/""»"/"»* quodifferti mutuo, per
quod tran*fertur dominium rei mutuatz in Mutuatariummam inCororoodatofolum
transfertur ufus, non dominium, imm6 nequepoflcflionaturalis; nam Cominodans
pergit, etiam natu- raliter, poflidere per Commodaurium , quafi per fuum Mini-
ftrum . Sempcr autem intellige ulum illum , quero concedit Com- modans,
utnouvitSa, V.ctmm*d*i*m».i. Unde peccaretcontra Juftitiam, qui rem commodaum
in unum ufum> ufurparet in alium, nonpeccaretautem, fifuumufum alteri
commodaret , nam ( fi aliternonexprcllcriiCommodans, vel ex circunftantiis ali
id uoncolligiturdc Domini voluoute) de hoc Commodata- riusdifponrns, difponitdefuo,
proptereandem enim rationem CoaduCtor, Ufufruciuarius, Cc
fimilespofluntcommodare rem condouam, Stc. quamvisDomini nonadlit confenlus,
dummo- dopaJumaiiquod nou przccflerit, vel tacitus Dominidiflenfus non 1 '»
UTCurrat . Lcgc Mol. d. 1 94 . 4 Pe-h..e ctiam diffen Commodatum i
puroDepofito, pcr quod ner ufus, nec Jominiumtransfertur. j
DcuiquecxcademparticuladefiaitionisinfertuT. Primiex-
_ordinariasproconfervanda, fcu alenda re commodata g equo, dorao, fervo,
pertinereadcommodatarium, cujus e*t ufus: cxraordinarias ver6graves,
utfuntexpentcprocurando E- quo, velScrvo, cicprorehciendoparictedomuscollaptz,
pertt- nereadcommodanrem. Ratiocft, quia ordinarizcedunt inuti-
liutcmcommodaUrii>extraordinariz verdin utilitateracommc— dantis, quicft
Dominus. 6 Diclumcltlignate (extraordinariasgraves ) nam levcs per- tine.it
etiamad commodatarium, quia valde rationabile eft , ut is, quialienzrei ufu
fruitur, confentiat in ejufmodi modicas expenfas . 7 IiiierturSecund6.
SiabfqueculpaComraoJaurii pereat res commodau> nonipfi, ied Commodanti
pcrire, quia rcs, quo- ad proprieutem, Commodantiseit. 8 InfciturTerti6. Si
cuinmodas rem vitiofam V.G.Dolium vitiofum, hoc cft perforatum , pcccarete, cum
obligatione re- flituendi damna, finoa admonuifti Commodatarium de vitio , quia
Jcccpi.ii eum, cum pro ufu obtulifti id , quod ufui aptum nonerat. 9
DiciturTertib{ Prt»liai4ttimp*rt) inquodifferti Preeario» quodutmoxdicemus, ad
nutumilludconcedentis repeti poteft . HinccommoJansinjufteagcrct, iubiretque
rcllitutionis obliga- tionem, fiautetempusconceffum, rem commodaum, cum in-
tereflccommodatarii, repcteret: Tempusautem hoc,vdexpref- ScprzfinilUr,
utctmmodt liki librum »d »Hnum , -n m >wm , m4 ditm\ velUcite, Ut ctmmtdttHi
t Itbrum , ut iilum ltit»i , vtl, ut iiium rtfcribai , tuncenun ucitc
przlinitur tempus lufticiens, dc quidemad legendum brevius, ad conlcribendum
prolixius . Si quiscommoaaretdolium, v.g.ad mullumfervanduin, taciteplus
tempomprzriniretprovolenieilludtcrvareadulum, quim pro volenteillud vendere,
poftquamebulliit. Ex hisdifceccetcra. 10
piciturQuart6('/c«)livereguIariterroobilis, fivc aliquaa- do, ctiam immobilis,
commodacurcnim etiam domus, offici- na, przdium, &c. 11 DiciturQuint6
(Cr»tit) fecuseffetlocatioi quzproufu , quiconccditur, exigitftipendium, vel
ccrteefletalius contracfus innuininatus, D». mtdtu dat w/Mm. ia Hzc funt fere
ceru, Sc communia . Illud aliquantulum controverfum: An commodans jufte poflit
repetere rem fuam v.g. equum commodatum promcnlc, antefinitummenfein , ex
eocapite, qu6d illoindigeat? ij Refpondco cum diflinclibne . Nam fi indigentiam
fuam nonprzvidit,polle,certumeft,quiaprzfumitur,nunquam inten-
tionemComraodantisiuiirc, ulumfuz rei alteri concedere pro tcmporc,
&occafiombus, quibus ipfe indigeret. Iu Molina d. a94.LclT./.a.f.a7.».i».Axor.j.^/.7.^C#»».dcLug.4.j}.^fljf.
».1 0.F1II rr.j4^.8.».i | j. contra Nav. Oc Regin. ciu?os , fed 1 proba to> i Bonac .d. J .
dt etntr. 4. 1 6. f.un.n. I . aliique . 14
Atfiprzvidit,c1cadhucvoluitcom.-nodare, nequai._ petere poteft , quia in hoc
cafu commodans ceflit Juri fuo , donavit-
queillu.iabfolutcCommudatarioproillotemporc. lj StCommodatarius
habuifletiPetro;V.G.equumcnmmoda- tum , fcd quia tucommodafti illi equum tuum ,
is non petiit Ulum i Pctro , tunc te non pofle ante tempus cquum tuum repetere,
ne in neceflitatequidem.etiam non previfa,docctBonac./.f.ciuns Si , tc
Sylvcft.Verumde Lug.Mol.& Lefl Ij afl"erunt,pofle,quia nifiani-
mumadc6liberalemhabuifles, quovclcxprelse, vcl tacite aliud intendifles,
lemperprzfumeris>etiara in hoccafu, te non roluiflc iuprivarituare>
utinparineccfliuteillam repetere poflis. MmU» dt commtdttt rtmifvi . 16
Deniquehicagcndumeftet. Prim6, ex quaculpa Com nodaurius , fiforteejus caufa
res commodata periit. Sed de hocegimus/.8. Dic.tr% .r.j.J.j.n.i. 17 Secund6, quidiiresperiitiuinmanu,
Bc ex cutpa Com- modatarii , ut eo Jem modo periiffet apud Commodantcm ? Sed
egi- musdehoc /.8. Dte.tr. J.r.a.$.8.». J. 18 Terti6, adquidobligatur
Commodatarius , quando e(V tn morafolvendifuotempore, Dehocuniverfaliter
egimus^. 6. i M.i.juntit r.8.^.6. » a.7. 19 Quart6,anpoflimcompenfare,quod
mihidebes>retinendo commoTatu m r Egimus de hoc , /.8. Dtt. tr.ix.6 »,.7
».7. so Qjint6, An, fiadtemitumrem commodaum per horni-
nemfidciem,cchlcadteillamnonafferat, an, inquam .obliget ■ ad mittendum zqui
valens ? Dc hocdiximus etiam /.8. Dtc.tt. 4.r. t. $.5. Mnum.i. ai Sexto:
Aninpericulozqualidebeamremtuaromihi com- modaumprzferrerebusmeis ?
Dehocegimusitem /.8.D*..rr.j. c»Mth A P U T Dc Precario. VII. r ■pRecariam,
prout fumitur in JureCivili, cltC««(r«AMr, o«« 1 auit alitri fttrnti , ftu
frtcanti enttdit mliauti uttni-*'m , fivt illai fit mtbilc , fivtimmtbitt^ fivt
ftrvitui , fivt mUm i Digitized by Google Caput L & II. vtlutrh.
DirTertergoaCuramodato, quiapro boc, ftve expref- se, fivetacitc,
przfiniturtempusutendi; at precarium cx nitu- ra fai hoc habet ,
utfitquocunquetemporerevocabile. lucxle- gtbusjuriscommunishabentpauim Dodores
de Lugo </.<;. it UIIm.i i.BoMC.4.iMcwur.<i.i s.p.un.Le(l.ij.s.t7.4
1.M0M.198. Azor. $.». /.7. it Prttmrht. 1 .aliique . 1 Dixi (imJmnCivili) namin
JureCanonicoagitur dePreca- riointototitulo de Precariis, quod lignificat
conceflionem ali iviuali ^37 cujusboniEcclefiafticiprotouviualicujus: vel ad
ccrtum tcm- pus, intraquodrenovariea folct dc quinquennio in quinquen- m um ,
ne Jus Ecdefi* in oblivionem habeat . De hac autem nobis nunclermonon eft. 3
Jaro ver6dcnoftroPrecarioduofatiscrirproinftituto, quod nosfulccpimus,
adnotarc. Prim6, inPrecario adhuc dcbere , BtvuItBonac.kr.rir.citaas Nav.de
Lmho/^.w.ciuns MoU.ao«. aliofquc concedi allquantuium temporis , judicio
prudentis de- finiendum, quoaltcruuturreconcefla, quia fecus przfumerc-
turfraus, & dolus, dumexunaparteconcederetuxufusrci, & ex alia ftatim
tol leretur . 4 Secundo. QuandonamfinitPrecarium?Certefintt ,quando-
cunqueconcedenspetierit, utmodddiximus. Sed difficulusur- ger, quaodo, antequam
petat , moriaturipfeconcedens, velis» cuiPrecariumconccffumeft.
Cireaquamdimculutem . j AjoPrimo, morceeius,cuiPrecariumcanceffumeft, ipfura
precarium finire: quaread hzredes recipientis non tranfit. Preca- rio»
v.g.mihiconcefliiti, pofiepercuumprzdiummetranfire. Si cgomorior,
nongaudebithacconceflionemeushzrcs, quiacon- ceflioPreeariieftperfonalis,
LtmmPrtcant, $.mlt.ff.itPrtt. 6 AjoSecundo, Morte concedcntisnon finiri Precarium
con- ceflumabfoluti, nifihaeres, feu fucceflor dcfuncli revocet. L.
$u*/iium§.§LuciiTitt*, ff.itPrttmrh, quia per folam mortem nun tit
revocatioconcellionis . 7 AjoTerti6, fi camen concedens fic, uthabet Mol. 4.
198. Sanc./ S.^Kitfr.d.zS.dixit: Ctnttit «4 mium itntpi*tilum , ftm muaniiit
vtlutrt, tuncprobabiliterfiniri Precariummorteconce- dentis, nam cum mortuus
nec habeatplacitum , necbeneplaci- tum, nec voluntatem , jamremaneret
fineplacito,&fine volun- utePrecarium, quod non videtur voluifleconcedens,
quia con- ccflifle videtur , donec durat cjus beneplacitum . 8 AjoQuartd,
ficonceflitinhuncmodum.- Dtntt rtvttnvtrt , vel imm ncn rtvtcavtrt , non liniri
Precarium morte ipfiusconce- dentis, quianonfuitpofttaejusrevocatio ■
necampliusi mortuo ponipoteft. Quare, uttuncPrecarium finem habeat , ponenda
eritrevoatioabhxrededefunfti . o Dixin-7.(
rr#t<i</'"r)namalii,intcrquoseftCaftr.rr.}.i/.4.^. 16.6. (j*.?.
nonminusprobabilitcrputant, fub neutra ex his fur- mulis, diclisi»»w.7.cy8.
finiriconceflionem, tcugratiam,mor- teconcedentis : quia, incommitrii loquendi
rrtodo, illa claufula ( *iitntpi*citum, ) xquivalct illi 4*ntc rtvtcavtrt ,
quam dodtri- rum eeo fupra l.f.itt<rm.t.*i.§.i.mnmm.j. libensexcepi,
&ex- plicuilatis. DE CONTRACTU SOCIETATIS – H. P. Grice : « My
immanuel ! » . Qukl fit contractus Societatis, cjufquc Condi tiones .
P Rxmittendumeft , Socieutemefleduplicem Dtamsmgit L. Sttittmttm Vnivtrftrmm
,Jf. prt Sttit , cV nliti . A 1 tcra eft omnium bonorum , cumfcilicetduo,
velplures coeunt Socieutem, fiveprototaviu, fiveprodeterminatotempore, iu
utomniaipforumbonaomnibus fintcommunia . Inqiu,oifialiud explicetur,
intelligitureommunicatio bonorum przfentium, Oc futurorum,
quzduranteSocieuteacqairentur: fiveacquirancur Donatione, five Hzrcditate,
fivcLegato,GvePeculioCaftrenfi, velquafi, quzomniadiflolutaSocietate ( dc
qtiadiffolutione in- frar.io. I dividendafunt zqualitcr interSocios, vel eius
Hzredes , nifialiquidficobrationabilcm caufam cxpreflum de inzquiliute
portionum. Hzc Socieusjuftepoteft iniri,etiam fialiquisexSociisplurabo- na
habeat ,quim alcer . Primd , quia forti porerit habere , etiam & hic,
decurfutemporismajora bona. Secundo, quia libcre, qui plurahabet,
vultcommunicarecumSociominushabente. s AltcraSociecaseftcircaaliquamnegociationem.velcircabo-
na aliqua particularia . Hzc autem
duplici contrahi modo po- teft. Primduc: ttntrmhimmt Sttutttm .
Inquomodononadditur illnd tmnhtrn itntrum, necdeterminatur peculiaris materia :
In hac ergo ratione contrahend i , Societas non intelligi tur cont racla , r-s,
quietiam comprehcndunt lo- cationesproprizopera?, non
verocomprehendlturlegatum, ve> donatio,ut necea,quz alicui ex Sociis
deoebancur convraciu onero> fo. DehacSocieuceagiturin Jure. L.Ste. emm
mliijmibuiftamtnti- bmi, f. prtSttit. Sedcertchudie hic Socii:tatis modus non
clt ufureceptus, nam nolirazuteaccurrate evpllcati folet materia ncgotiationis
, cVparticuiiria bona . Secuadd igitur contrahituc Socieus in przdtcta
particulari materia, tcu ^ncgociatione , & dehac. cilm fic frcqucnciflirao
ufu recepu, hic nosafiuripluri- busfumus. i EltegoSocietas, dequaloquimur,
&colligiturhzcdefcri- ptioexLl.cVfeqq.ff.ProSocio. Ctmtrm&nt,
ftmtmvtntioi»ermm% vtlplmrimmhmiilimmfmmmpttmnittm, tptmm, inimflrinm, vtil*kt-
rtmprt*VtammntiBii*tit»tcanfirtntimm m\ ttmmmnt lucrum , ittmam* mi ctmmunt
4amnmm , fiftrtiitlm* tecmrr*t . Dixih*biliMm,
nammultinonpoiTuntinireSocieUtem, ii ni- mirumPrim6, quiracioniscompotes
nonlunc. Sccundo, ii qui Uculcatcmnonhabcntdifponendiadfuumlibitumdcrebus, quz
conferantadSocieutem; cojusgenetisfuncReligioli, fervi.pu- pillus, <Tc
minorabfqueCuracoris,vdTuconslkencia. Denique
filiifamiliasdebonisnonCaftrcnfibus, velquafi, (eaaliastibinon liberis.
TcrcidjMedicuscuminfirmodurantcinfirmiute.Qijar- t6, AdvocatuscumCliente.
Quint6, Curacor, velTucorcum pupillo, jureficdifponente, quzfacisGtinnuifle,
&vidcri poU luncapud Dodtores , uC Hon.4.i.4tctnrr a.6f.z. 4
Cercumaucemcft, huneSocientisconcractum juftciniripof- fc; ficutirnimquifqueex
folisfuis rcbuslucrari potelt perhone- itam negotiacionem, iuetiam
plure^conjundim . j CertumitemefttSocieutemdinerrcimutuo. Namquimu- Ut,
dominium (uz pecuniztransfertin Mutuatarium . Atqn) datpecuniam Mercatori ;
v.g. velartinciad Societatem , domi- niumpecunizapudferetinet '
przfcindcndoabaliquo ul iri paflo, velaliomodo contnhcndt, dcquibusinfraj
conf"rtenim illam, folumadurumncgotiandi. Quamvis autero conferrns fic
illius pecuniz Dominus , non potelt tamen , tefte Moi.rf.4 1 1 . a'tiq; illam
fibi refumere , nififitiiuSocietate, qaiailliusufumcommu- nem cum (bcio ex vi
hu jus contracius fecit . 6 Permaximdautemcftadvertendum , Quod moHo.in proxima
parenthefidixi, nimirum (przfcindendo ab alinuopecul:>ri pa- iio)
fieoimineas, v.g. cumNattrleropactum, ut -'.portrttuum frumentumialocum,
ubipluris venditur, teconferentefrumen- tutndivtum, ipfoautemconferenteoperam ,
Sc expenfas alnor- tationis ; prima tacie videtur hzc efleSocieus , &
'.aitien non fem- periuelt. Namduplici roodotchabere in hocpotes. Prim6 , fi
ponastufrumentum, illc vcr6 operam intcgramalponi ).(i , pro
quatulblvasillimercedem, nempe fiTCDeruniam , ftve> parterk aliquoum , fexum
: v g. vel (eptimam lucri ex frumento , 1 u o.\ majori pretio probabilitcr
vendeuir , quz pars, attentit omni'jus , judiceturzqualis zftimabiliuti
ulisoperz, feulaboris. C»»:te- rilmdamnaomnia,
ficutclcaliaumnialucratibifolicedant. Ecce hzcnoneftSocietas, fedlocatio,
feuconduclio operx f in qua Nauclerus non habebit, nifimercedem juftam (uz
operz; cen- tum v.g. aurcos, velfextam, vel leptimam lucri partem . Sc-
cund6,potestegerere,iuuttuponas frumentum. ille operam % & induftrtam cum
promiflione communis lucr i, vct damni , 6t fic , filucrumfrumcntivi-ndendi,
v.g.ertet milleaureoruffl, tuqum- tentos, Nauclarusalios quingentos lucrarecur
; ecce quomodo nzceftveraSociecas, 6c Nauclerusplus acquirecp^r hanc,quim
acquiliviflbtpcriplamillamlocationemfuzoperas . Hanc dodri- nam
iccrumnoubor.o.x.i. Ceniilitnii Jmft* Steittata. 7 Exallaudefcripcione,
cVexregulis generalibus pertinenti- busadjuftitiam,
ocioconditioneidebeteadefleinSocieutis con- traclu, conltat.
Prim6,utomnesfociialiquidconferaot.Secun- d6,utnegotiatiofithonefta. Terti6,
ataequalitasferveturinom- nibus; inconferendolcilicet,
quodentconfercndumabutroque focio.
Quart6,utpecuniafortecollaCaftetpericuloDomini, idefl illius, quiillamconfert.
Quint6,atproquantiutepartiumcolla- urumlucrumdividatur.
Sext6,utdividandtaretiamdamna . Se- ptimo, utexpenfzlinticemcommunes,
feacercezquecompcn- fandz. Oc7av6, ucnonapponancurpaclainjufta.
Jamfingulashasconditionesluoordioe per fingula capiu per-
curramus,&illuftrcmus: namficoronibus abloluu numeris crit Omncs Socii
aliquid confcrant. Qmi tfi Ctniitit Prim*. ' Uiad negotiationemfimulcoeunt,
debent omnin6 aliquo V^tandem modoadillam concurrere, fivepecuniam , ftve
operam, fiveinduftriam, fiveinftrumenta, velmate- riamprzbendo, cVc.Ratioclt,
quia fi nullomodoconcurrant , undetitulum habebuntad lucrum ex Societat»
contrahendum f 1, fcumcliusfurtummanifeftecomraittit, qui uiginzGu uy Google
23* Lib. IX. De Contrafr Traa. VIII. De Societate. focii ©perz zliimibilitas
cllc , ut i fxnegotu«joncaliorumpirtcm lucri hxbcre velit, (eJente ipfo domi,
& aihil arouus confcrcntc. Id, prarterquam quod fz- peuiigcturinfequeniibus, itaclaruraelt, ut
Negotiatio sit honesta – H. P. Grice: “What an honest chap does” --. Sis* ,ft
Ctmditt Anmfa. I T_J Ancconditionem, utnegotiicio, in qua contrahitur So- JO
cietas, &proquapecuniaexponitur, dcbcat eflelicita, ponunccommuniter
Doclores, ut Mol1uad.4tx.at. eamquefic affertTextusL.Necpermittendum.
fT.proSocio. FavetL.Quod cnimL.QuodautemeoderR. SimmltficiiStcuttmtttitmfit,
ctnilmt , nutUm tjji Socittutm , fintr*littrtnim trmdttmr , rtrum inhtmtftmrmm
wmllmmSttiitmttmtfft . Ex hoc ergo videturfequi , fiego numcrem
pecuniammeretnci; v.g. utitla coromodadomoinftrucla, &ve- ilibusornatalucrctur
, nullam prorfusforeSocieUtem . x Verurodiftinguendumomnin6eft ancefaclum
,&pollfaclum ut irinuit Ronic.d.l.dtetnrr.q G.ptn. 1 n %.ip(timit.
Sienimconfi- deres, hanc illicite negociacionis Socieutem , antequam lucrum
Jiabitum fuerit, velancequamCuTpisnegotiatio fuericucta, nul- laeftSocicus,
obliganturquefociieam diflolvere , etiamrcnon integra, quia obligantur femperi
pcccaco rccederc ; At vero polt- quim peccatumcommiflumeft, feuturpis
ncgotiatioelt patrata, & lucrumconquifitum,non videturzquum,utnullaGcSociecas
, itaut indicloexemploMeretrix totum lucrum fibi in furo con- fcicncix
retincat, nihil ver6detci, quipecuniam contulic. Di- co, mftrtttnfcitntU) nam
inforoexterno conferenti pecuniam inufummalum, nondariadlionem, imm6eum
lamlrio, vide/^r» rir«f«r, f.prtStcit. 3. Ut allatz dillioclionis aliud
excmplum habcas > fac , duos , vcl plurcs perSociecacem coire , uc occidant
v.g. Pecrum , loe, vel pro- rniflianearquirendicentumaureos ab cjuldem Petri
inimico.Hi pro'ccl6ancepacracum(cclus femperobligantur, iniquam, hanc
coufpiracionemdeponere. Acvcr6G, iniquiuteperGAenccfaclo abomnibusirapetu,
collatoquefibiinviccraauxilio, Pccrura oc. cidancruraarqualipenculo,
ncipfipotiusoccidaatur, quim Pe- trus, & neiPrincipezqualimortepuniancur,
noncriczquum , ntun;i,tantumacquiratcentum przdiflosaureos, &nihilSocii
partjripcntdelucro. , 4 Quodficonferascuaspccuniascumaliquo, qui illis pccuniis
ufurasexerceac, noneflrairum, ficunihild.tKasparticiparc de lucro,
namneqiteillealiusparticiparepocenc, quia Cunc totum
lucrumcftreftituendumillis, iquibus acceptumcontra Juftitiam eftv
atinexcraplisprscdiais, in quibus, polt patratum fcelus , pccunia, exprobabili
fencentia, rctineri poteft , MUy.in Dtctti. *.(.$.;. Jn.S.docuimus, fanc miliuc
noftra doclrina . t Exquailc breviter, diflinguendo, condude, nullam cfle
Socieratemancefaclam negotiationem inhoneftam, quia -eft re- kindenda:
poftfaflam autcm , cuncfolumeflenullaro, &tocum ejuslucrumrefticuendumei, i
quo rcceptum fuit, quando lu- crumfuitcontra jullitiam commuutivam rcccptum,
non verd aliis. Ut aequalitas fervetur in confcrcndo, S»t tfi Cvmditit Ttrtim .
'P Rofecl6noneftzquum,uttu v.g. confcras centum, &aliui v.g.decem,
additopadto, utacqualedeinde lucrumrepor- tctis . Qyare,
vclcunczqualufincinarftimabilicitepartcs, quas utcrqucconfcratis, vclcercc
luerum, quod cu rccipis , Gtadra- taincius, quodcontulifli, utin
quinCaCoaditionedicemus. x Ucaucemmagisexpliceturheccondicio diclara
zqualitatem requirtns; quarriturhic: An licitumfit, inire Socieutem, ita
utunuMolumconfcFat pecuniam, alcer ver6folumoperam , feu induftriam,
velfolurainftruraenu, utEquum, Navigium, Mo- lendinum.- vel folam matrriam,
utlapides, coementa. ligiu , &limiliaadfufrepumnegotiationem neceflaria;
& facilc Rel- pondetur, eflelicitum, f.diillmtnftit. dtStcttt.
L.Simtnfntritf. frtStcit, quiaopera, vclillacceterazqualem poflunthaberezrti.
mibilicaccmcum pecunia collata, zqualiterque ad lucrum in-
teotun<r?ercipiendum. I SuSinquiritur, Ancumalcerpecuniam, centum
v.g.aureos, alteropcramcontribuit, debeat, f urfcrvcturzqualiuscullacio- num)
compararioperaadcocampecuniam, adcenCum v.g.aurcos przdiclos,
anfoluraadpcriculum, quocencumilliaurci poflunc innegotiationedcpcrdi? quod
periculum licet aliquando mul- tumcflepoflit, aliquxnJoumen,
valdeericexiguumquandofci- Jicctnegotiatiofufcepcaeflvaldelccura, &tuta.
Subinquiritur, inquarn, anincafuperiruliexigui, cuicxponunturcciitum prac-
ditti aurei , quod pcriculum Gt v. g. uc tria debeat alteriu» ver6, ut trta 4
RefpondetSotus, l.t.itjttfi.a.6 •*tt.i. debere operam corn- parari ad periculum
; Unde inexemploallato, debereoperaecfti- mabiliutemcflc, uttria. Ratioclt,
iiiquit, quiaipfapeciiniaei: fccftfterilis, operaver6eftfruclifera, pacitque
lucrum, ergo , fiopera comparari deberet cum pecunia, (equeretar, quod qut
confcrcopcramiucontraclu Socieutis, ubitntenditurpartus, uc iudicain, lucri,
totum conferret, &qui pecuniam conferrct , confcrrctnihil: probatur
confequencia, quia cum pecuoia non iltfruclifcra, conferenspecuniam,
nihilcoaferretad fruclumla- cri, fcd totum conferrct, qui confcrt operam , quc
fola fru- flum parit: Si igitur aequaliutcm in hoc Societatts cootraclu
vclimus, ut certe vclle debcmus, unta Gc zflimabilius ope- rz uoius focii,
quancum pcriculum pccuniz alterius, & noo quanta eft pecunia . Hic mihi
vidctur eUe difcurfus clare cxpofitus Soti Uc.tk. 5
Nihilomiausmerit6Navairusw/iua^r«».i7.ai.aTr.auerit, hoceilenovuminventumSoti.
CumNavarrofcntiunt Lerlius/.a. c .i t . n. 1 4. & Valentia ttm. \ . i» ».».
d. j. *. 24. p. 1 . dcbet cnim habe- ricomparatioadpecuniam, ncclolumad
periculum, cui exponi- rurpecunia. Ratiocftduplex. APriori, quriquilibetpotelt
lu- crumreporureexrelua, ergoexpecuniaiua, etiam in (ecurif. (imanegotiatione,
&prz(cindcndoi periculo, licetenim ex \c pecunialjtltcrilisi cfttamen,
utfubftatnegociacioni,mulcumfe- rax : cumergoSociusconcribuac pecuniis, quz
funt przcipaae radiceslucri fnamopcrafineillisinanisctl nonelldefraudandua
fuocorrcfpondenti lucro. Apollcriori, quiaid eflet coatra pra- xim omnium
Mercacorum, imm6 Fidelium, etiam cimoratz confcientiz > quandocnimconfert
Socius milleaureospro nego- tiationeccrta , & fincpcriculo,
adhucaccipiclucrum correfpoo- densmilleaureis, feu, uc explicabimusinfra im
t,ft§mm*$t $.r. m.%. ufui mille aureorum . 6 Ad ArgumencumSoci jam
eftrefponfum, negandum enira eft, eum,quiconfercpecuniamfine pcriculo, nihil
conferre, confert enimipfampccuniam, quzeftradixlucri, nonex fefola, fci »
utconiuoclacum negociacione • 7 Nonncgointerim ,aliquandooperara aliquantoplus
valcrc » quim pecuniam,fi hacc fit parva , illa multum induftriz contineat ;
imm6nonrar6 valeremultopluspocericopera, quia hzc proptn» quius,
&efncaciusfacicadpariendum lucruro, c6ro pecuoia fo- lumGtmaccria,
fednihilorainusajo, plusaliquando valcrc pofle pccuniam; quandovidelicethzc cft
magnafumma, opera ver6 extgua; quzomniafuntiprudenti viroexpeodenda,utexhisde-
cernatur , quz raU lucri danda Gt Sociis . 8 Denhueadpraximhujus zqualiutis
fervandam recurratur adConfiliumCajeUniW.*.f.7«.«r.x. quod refertur i
Rodriq.».i. fnmm.cnp.^.nu.i. nimirura, utconvenianturMercatores | Ad-
doegoMercatoresejusnegotiationis, fuperquainitur Socieus ) namhi. utpotc
expcrti , cooGderatis omnibus zftimabunt pre- tiumpccuniz, &opcrz, vel
induftric , quantivaleaariniHane- gotiationci
&queraudeindelucrifingulisGtdiaribuenda. C A P U T V. Ut pccunia collata
ftet pcricuio Domini, Sjtt tft Ctnditit gmmrtm. I
/~>Onditiohzcquarudaoinvolvit, Prim6, eurn, qui com- \-j tertpecuniara
,debere, Socicute coraplcta , toumpecu- niam fibi rclumere, divifo pro rau
lucro acquiGco: dtvifo m- quam, inceriplura, & tocium, feufocios, qui
operam contu- lerint. Secund6, fifurtcpecuniapcreit, totam perire ei»qui il-
lamcontulitf przlcii>dendoabaliquojuftupaclo, dequo mox §.}. j)
hzcenimduodicirillud , ftet periculo Domini, de quibus duo- bus feparatim jam
fubdo. fi. Tttm ptemnim finirm Stcittmtt dthtt imri tit »*i illAm ctntnlit . 1
/^Lariutisgratia, fic figuramus cafum. Antonius confert V>
centuraaurcosinSocictate, quara, przfcindendoab alio pacto, initcumPetro:
Pe:rusver6confertoperamfuam, quc ju- dicio prudentis valet dccem v. g. aureos .
Finiu Societate , lucrum ex
ncgotiatione invcnicur cflc viginti aureorum , ex quibus, certum efl, decera
deberi Antonio, & decemPetro. Sed quxricur , an ex illo capitali centura
aureorum debeant dari folum quinquaginta Petro , dando reliqua quioquagiau .
Antonio, an veroumnescentum dcbeant dari eidem Antonio , quieoscontulit.' a
Molinaa'»/>.4i6.«"i'/«f/'.r. Cajetan. x.x.9««/.x8.4rr.x. »d f.
6.cLti$odifpmt.io.dt!»ft.in».i6. aliiquc, quorurafundamentum rnox proferara ,
aflcrunt, deberedari Antoniofolum quinquagio. ta.Sed
VAcniiitom.i.i»i.t.difpmt.*.*utp.i+p.i.l**nrr.imfiitm*
f«»<fi./.i7.»rtfl»«r.ijx.f>xtj. Cajet Ubicontrarius a/mhm .
V.MtrcitmmlitSttittmt.SiVSttittjt.j. Filiuc. rr««.J«^.J.».4J. plu- re«
Digitized by Google Caput V. §. Scquenti. ret re feren s , al i q ui »He r u n
t , debere dari Antonio omnes CCtllu m , prar ic i nd en do, uc di&um eft ,
sb al iguo pacro io contrarium . H » nc polleriorcmopinionem , ucpoteipu praxi
comprobatam, egoli- bt-nti.is icquor, quamefledejure coramuni, docec cummuicis Bonac.
diff.j. i* ccntrtS. a.6.f. t,.n. i i.qiutenui Juravolunc j utpe- cuoia
pertioeat ad eum , qui eam conculit . Hzc autem opinio pro- bacur . Nam , ut
fupra di ximus, & docec Sandus Tbomas i.x.4.7 8- mrt.i.md f.
quipecuniamalteri inSocieucemconferr.non cransfert dominium pecuniz in illum .
ErgohniuSocietate, illamtoum , utfuam, reaflumere non eft prohibendus : ficuci
cocam iple folus amiccerec, ficafuperiret, utjr./r<i.dicemus.
Adde,inpraxinul- lumSocieuteminicurum, fiadlienonredicura eflec tota pecunia (
quodeerteeflecdamnum ReipubliczJ nam Anconius, qui in
exemploallatocontulitcentum, deiodefiniufociecatenon habe- ret, njfifexagiota,
oimirumquinquagintadeiuapecunia, &de- eemdelucro. Quodincoavenieosoftcndit,
Arguraenu Adver- flu ejuhnodi com i PorroomnttAdveruriorumarguroenureducunturad
hoc. quodficpropoao. Sinonefletdividendapecuniacollxu ioter fo- cios,
finiufocieute, noo fervarecur zqualius.ergoacc.Ance- cum, quodcontulic,id-
eflcoum/uamoperam, quaev.g. zftimabatur, ( uthicfupponi- mus) decemaureis, &alteroonamitteret,
fedrecuperaret co- tum, quodcooculic, ideft coum fium pecuoiam; quzcerte eft
inzqualitat intoleranda. 4 Refpondeo. Negoancecedent ;cumenimpecunialteinSo-
cieuce collau debeat icerum ad te integra reverti , falfum efl> cen- tum aureos
collatos valere in cafu noflro , ut centum ( id nou ama- bote, AudiofeTheologe
) oamincafunoftro,inordiocfcilieetad Begociationemfocieutis, centumaureicum
moralifpe, quod ad terecurfurifioc,nonvalenccentum; efleoim ,acfifolumlocares
nfum illius pecuniz pro aliquo Cempore, qui ufus oon valet,u c cen- tum,
fedlongeminus, &iorte>neutdecemquidem; ficutifitu
unusexfociisconterresnavigiumadalporcandas merces tibi, oc fociiscoroinuoes
> quodnavigiumvaletmilleaureos, uonjudka- rerisconferremille, fed valdeminus
v.g.quioquaginu, non enim confersnavigium, namnonfacisilludcommune cum fociis,
fed confersufumnavigii, quod valet folum, uc quinquaginU . Iu proportionalicer
in cafu noflro. Nam licetconferascentum aureos expeodendosinnegociisSociencis:
tamencumilliad te redituri fint, moralizftimacione, immoreipfa,
nonvalentproSocietate unci, quanci valerenc,fi redicurinoneflenC. Contra verd
opera > utdecemcum in cafu noflroredicura nunquaro fit, fed omnind pe-
ricura, femper, dcablolutc, utdecemvalet . Prudens ergo vir cum zqualitatem
parcium collaurum expedic, reQe dicit, te (quicencumaureosconfers.) eofdem
finiuSocieute incegros re- cuperaturum , & me ( q ui confero operam ■
utdecem, om mnd de- perdendam ) aequales parcesconferre , acqueadeo , fioiu
Socieu- te, juftepofleincernoscqualicerdividi lucrum, velad raum in
aliiscafibus, ubiidem virprudcns, bis omnibus perpenfis , ju- dicabic velce,
velmeroinuscontulifTe. 5 Dixiautem (pizfcindeodoabaliopacto) rnro licicum eft ,
contrahereSocieuceracumpaclo, u: pecuoia quam confers, fit coramuniscumfocio,
qui operam folam pooit. lo quaconven- tione, fioicaSocieuce,
dimidiaparsdictzpecuniztibi dabitur , dimidiaSocio, & quia fub hoc paclo
pecunia , dum viget Socie- tas, efletindominioutriufque, quia, ex conventiooe,
facu eft proeotemporecommunis, ideo 6c lucrum, uthabent Navarr. /«.«>.
*.»j4.aliique, quodenafceturexpecuniautriufqae , erif ucriquediftribuendum,
(fiUlaperibit) utriquezqualicerpe- rircdebebit. Hocaucem Beneficium,
quodfacisSocio, commu- nicandoillihocpaclotuampecuniam, deberc compenfari
aliquo modoafocio, maoifeftumefl , faoecompenfaretur, fioperaejus eflet tnagni
momenci ad luTumconiequeDdum , tua autem pecu- velquidfimile. niaciictmoaica,
velquidlimile. K6 Inquires. Quandocelebracurcontraclus Socieutis fine ffioae|>rzdicl7paui,
inteliigiturne nflus cum conventi iCTdicommunempecunUmcumSocio, necoe? 7
Refpondeo, aflerendopriusduoprincipia . Primum, Quod nabetur I. priiis, 6. Si
placuit, ff. De aqua pluviaarccnda . L Quod finolit, $.Quiafl.duaro,
ff.dezdilitioedido. " mmitHttftUkrntm, ctafitm ttUirmrijmxtm e*mfn*tmdm*m
Uei, imamw t>t , cujusratioeft, quia, inhis communibus coatraciibus , qui- '
libetimpliciteintendiciacere, quodaliicommunicerfaciunt. Se- cundum,
dequovideNald.V.Aclusn.7.& Lezanam in Cooful- C049 num.;. Ctmtraautim mmhi*
ttmfttmr ttUhrmri tmm *q**ln»tt Mtrmfa*ictntr*htnt„, lumfecusprzfuraeretur
deliaum in crahente, quodnunquamprzlumidebere, nificlartde illo i\ct,
ommajuracltmaor. 8 ExhisRefpondeoadauzftionempropofitam. Si in!oco,ubi
celebratur Coocnclus , adlit confuecudo , ut per illum cont raclum fet
comrounis pecunu cum Socio , vel non fia t, ju xu illam eft judi-
candusceiebratusfuifle, fialiudexprefseconventum nequaquam fit;
Patctidexprimoprincipio, &docetSflveft./#r.c«.SaKJ«r»»- t*s . Molin. diff.A
1 6.ttmtlmf.i.»\\rque. Quod fi non adfit ejulmodi confuetudo, przfumitur,
pecunia nonelteccrmmunicau , fed re- manerefubdomioioconferentis.
Patctidexprincipiofecundo,fe- cusenimprzfumereturdelicluminzqualiutis committi,
fuppo- ■imuseaimnoitcompenlarialiuode, fi 2J9 jan adeflet eipreflk conveatio ,
dc fi.IL Si ptrit firu rmlfm S*eu fttnmut , ftrit «i, mmi —m przdiCtisconllat,
cftejus, quiillamcootulit, a rit . IuToletut/.j.*t>.4i. Loper
l.i.dteimtr.t.6, tmt Prim* j.6. Na varr. « [umm* , r. 1 7 . n. 1 5 1 . il 1 1 q
culpa Socii pereu ) fi eoim illa adfit , focium 1 fUt Erico,
Praefcindendoabaliquopeculiaripaclo , vel con- IVl iuccudineRegionis. Ratioeft,
quia ficuci coU Doroioo remanet, firemaoet: ut/.sratfW.diximus, iu, fi Gneculpa
So- ciiperit, toueidempereacnecefleeft . Id, quod verumeft, non folura , fi
pereac poft inceptam negotiationem , verum etiam , fi pe* negotiatio,
feuoperaSociiincipiat, (ed poft con- -, quiaetiam tum, illa pecuoia, ut ex
uems, quiillamcontulit, acqueade6illipe- ,i.<»#<««r.r.64.Sylveft. V.S*ci*.
.aliique. Dixi(lifioe cium culpauccm fieri um reftitucionis, diceturinfrilate.
1 DicesproMoI.rf.4i6,«»W«; 1. & LelTio /.l.r.s j.W«».».».ir.
contrariumfentientibus. Siunusfocius negotiatioais caula coo-
ferretcentumaureos, &alteralioscentum, et quibus duceocis centumponerencur
inunaNavi, & ia alia Navi alii cencum * quarumdeindeNavium una dumuxat
fubmergerecur ; une ex ceotumulvisdimidiapars, ideft quinquaginU, eflent unius
fo> cii, & quinquaginu, ideft alia dimidia pars , eflent alterius
Ergoparimodo in cafuooftro.- (iperit pecunia, quamvis ante-
quamincipiacnegotiacio, dimidium pecunizuni, dimidium al- teriperiredebebit,
ficuti periitinprzcedeoticafu. 3 Refpondco. Negoparicacem, difparius enira
eftvaldema- nifefta» iiquidem, incafuNavium,illaducennproptercommu-
nicaciooemulisSocieucis, eranc uuiufque focii, & quando in unam Navim
invetu fuerunt centurn, nonfuerunt inveda ilu centum unius focii, fed utriufque
; ergo, &atriu(que eflede- beotillacentum, quzperiere. NonGc in cafu
noftro, ubi iila pecunia collau ton eft unius focii , ance cepuni ne^ociacio-
nem, ut (upponimus, dc diclum toties eft, ergo tou tpfi uur pereac, necefleeft
. 4 Sigoateautemaw.r.addituraeft ( nifi peculiare paclum inCer- ceoac;
poflunceoimfocii interfe convenire, ut damnum pecu- niz inter fe fit commune ,
iu ut fi pecunia pereat , atriquc pereat , ideftdimidiaparsconferenti illam.
ftdimidia alieri focio . Iu Navarrus, Ue.cit. n.sjj. atlerens hanc docrrioam
eflc comrau> nem. Ecquidemhocpaclumillicicumnonci), quia co'ij<ingi f-.ilet
cumilloaliopafto, quod explicuimus f.frutd. n.r.boccd , uc 6 pecunia
remaneatiotegra, dividatur cum focio, quod < 'Teillici* tum, AitUmditi, nara
po.lt isconiunCiirn bisduobus ,udis , efl zqualepericulum, ut focius acquirat
dimtdntm, vei, uc iiiud amitut, cVfolveredefuodebeat. 5 Quod (t
parperrculumnonaJeft, vel velitpadfci , uhrasa pecuoiamcocamtibiforte dandam,
amiflam verdnootibi foreto> uraamiuam, fedfocio, illicicumclareidpaclumerit,
oili forti iliundc untumonus , quod impoais focio, compenfes, ut tmii, dixi.
Etcwn haccompenfatioaefolum approbat ij injure Ponci- fez. ViieCmf.T.d*
C*imm*tUt*r &c»f.t.d* Dtfcjua . $. 1 II. An fit mcdus, */mg Uciti ftriemlmm
tmfitmlit , imum* & Imeri, titmm reiitimtm im Stttmmt Obi, Dt Steittiui emm
trAmt Ctmtrmfiikmi , 1 X TifoliuscontraciusSocicutisnon liccre totum pericU-'
Hi luminfociumreiicere.nimijclarepatetexdiclisjldeniro, ut
vultS.Thom.x.*.f.78.«r.». mi i.cV Valent. l.fmf.tit. pallim re- pugnat
oacuraconcracius Sociecacis , uc vidimus • a VerumingeniofiTbeoloKiforteabiprisMercatoribus
, quo- rum re* intereft^ admoniti, invenerunt tumpericulnm in nnumexfociisfine
inn lebrencur tres contractus . Primus fit periculum ftabit folumexparte unius
focii. Secundus Gc coo- tractus Aflecurationis , quo mictlt, aflecuret alteri
Socio conferenti pecuBiam, quz , ex cupus ii indus Gt 1 peramfuam pro- piule,
feu, quzdicicurSorsprincipalis, aflecurec , inquaro , il- Iam,
&prohaea(1ecuratione aliquod moderatum preCium , & proportionatum
accipiat i Soclo conference przdiclum capin- le. Tercius fic alius contractus
fimilis Aflecuracioni , quo vi- delicet idem Socius, quioperamfuampromittit,
aflecuret alte- fifocio, quipecuniamcontulit, lucrum aliquod certum , quod
prudencer credecur aequirendum efle ex uli negociatione f dt icetnprohaefecunda
aflccuntiooe aliquid proporcionacum acci- piat i Socio. }
HiscribusConcractibuspoficis ('quipoflunt fieri vel fepara- tim, velfimuU
Sociusconferens pecuniam erit fecurus de fui forte.cVdelucro:
Aliusauccmericfecurusdepretio, quod acci- 1« «uamfacit, fed fubitperkulura fol-
De Contra& Traft. VIII. De Societate. vcndiforcem,
&lucrumGfortehaecpereant. Reco)eea>qusedi- xi iupra rr.v C«a*».M-$.-7-
ubi cofdem troscontradlusexpUcui- mus, & addidimus 1 poucetiamad majorcm
fecuriutem accipi pignus, &c. • 4 Hicmodaslicetab
Axor.^/.oV«S»/iV/./.i.«.6.$oto»«/«7f 1.6. •y.6.«r.i.aliifquedamnetur, taoquam
utiirarius,approbaturumen ab al 1 is, uC ValenL/.i.«» ».». d. i.*.X4Jfi.
Lell./.»./.» 1 d*i . j . R od riq. im fitmm.f.t.t.*6.Scde Lugorf.JoA J*fi. *
»««40. vocante hanc fen- «entiam fatiscommunem » aliifque multis apud ciutot ,
qui addune cumdeLugo/«/.«/>.».s7. illaraooacflecontramotamSixti V. qui
iocipit: Dittft**Uu mvmrttim, condemnantii , utufurarias, focie- tates, in
quibuslalvum expofcitur capiule, condemnavit enim dumtaxat, quando non
intercurruncprididaeaflecuraciooes. 5 Meritoautemjuvatme fequi hanc pofteriorcm
(ententiam , iumricirtihitre»contraQutpo(Tuntcum tribut diftinUis perfonis
celebrari, quihoneftilunt, &jufti, utetiamipleidcm Aaor.Lr. t .44 -i .neg i
rc non potuit »».iu poterun t cum eadera,quandoquidem
identiusperfoojefuWlantiamcontraaus noodeftruit. 6 ObikkscumSoto, ajiifque, oui
noftrae fentcntiae funt con- trarii; If, quiperquolcunr^econtradluspecuniam
fuam iu tra- dit, utpericulumipGus inaiterumtransrerat, noneenfeturillam
dareinSocieutem, fed dare mutuam ; ergononpoteft Ikiteexil- la acqu i rere
lucrum < ex mcro enim mutuo ufura ell, 1 ucrum exige- xe.
Antecedensprobatur, Priro6, quiaitamiuittuncdominium r, &transfertinalium.
Secundo, quii pnteft tunc fociusilla pecuniautiadquolcuoqueuiusvolucrit, quod
eft cla- tum (ignum, dominiumpecuniaeinipfum fuifletranslatum, cum ergoin
rautuotransferaiurdominium pecuniae mucuace in Mutua- Urium,
inSocieuteautemnonita, ot vidimut fuprat.t.aa, con- fequenterfie, utincalutriumcontraauumu,
quipecuniami inde fperarenon potent . 7 Rcfp. NegandoAnteccdens. Ad probatiooem
primam Re(- pondeo, negandoitem Antecedens ; non enim collator pecuniae
amittitdominiumpecuniaecollatae, namficuti, fi paUumaflecu- rationisiniretcum tertio,
nonamittererfuacpecuniaedaminium, itaGiniteumeodemfocio. F.t licuti
nonamittitdominium Mcr- cium, oecdomut, necpraedii, Gilliquiseaaflecuret,
&idemea retineat, veltitulofamulatus, velconduUjonit, & umcn G do» mut,
velmercescafu pereant, daranoejus , qui aflecuravit, pe- reunt, iuincaiu
noftro. Radicalisauteraratiohujusreieft , quia perfe, &abfoiute,
atquedireUe,raercesillae, utetiampecunia, dequaagimus, pereuntipGcollatori ,
quia ipGos funt ; resenim, quandoperit,Dominoperic; NihilominusvelutiindireUe damno
Aflecuratorispereunc , quia aflecurans, precioAflecuracionifac- cepCo,
promiGtilluddamnumfort^provenicodumDominoreiar- cire. Ad fecundam probationcm
Aacecedentis, Rcfp.Sociura il- 1 u m non pofle per fe uti illa pecunia ad ufut
, quos voluerit , fed fo- lurn ad negotiationem convenum : cfto, poflit
peraccideos,- qiu- tenusipleTeexhibetrefarcirecoumpecuniam, G eafortepereat,
&re(arcireitemtotumdamnum, Gforteexeoarbicrioiuoufu da- mnum aliquorl
patiaturDominus pecuniae. 8 Confirmatur , nam, Gfociui, quipecuniam accepic ,
illam- qucaflecuravit, nuUamaliampecuniaraluberct, niGhanc,&u- mcn ipfe
eflet Debitor aliorum etiam anteriorum Credicorum , non poflet hac individuali
pecunia folvere illa debiu, quamvis antcnora, & privilcgiata naecenim
pecuniatouCoUatorit eft, nonSocii. Immo, GSociusillam alteri dediflet, cerce
Collacor ageret rei vindicatione, & eam, unquam iudividualiter luam ,
recuperarct, ergofallumcit, quod SotusalTumpfit , nempe , pe-
cuniamillamfuiflcmutuaralociodaum. Legc Valentiam /.). im *. *. dtffttt. y
*.»4- » *• M0li0.rf.4r 7. Lefr/i*.*./ «».x j .du*. \num.i 9. aliofque. 9
Quaeres perhancoccaiioncm. Si focius accipiens pecuniam ad negotiationcm illam
, tamen non ncgotictur, pocericne jufle Collator, quiprudenrerproceflir,
exigere abipfolucrum'. quam- vis illud non allecuraverit ) acfiex negociacioitc
illud acquiGtum eflcc/ Refp. Licitecum Molltrjit. &Lefl./«/./i/.»««».j i.
V.Sftmndum tft primii pofle non quidem Canquam lucrumimmediatum S
jamenimpecunia non fuitdau ad_ negotiatiopem, miitt , mt illi iaturttm ftx , cr
pantm anmtam i* etntusi »««- tamnit) c tjmfdtm fttmm* millt surtermm fmieulmm
priftitmimm . II Xaciteuc : Ctmfirt tiki millt md tmtremtmrmm f tmm fmSti , ■**
qmttmmmii fth/mi muimmmt , vtl fext fmlvs ftrtt'. Vel. ^f» fmbfcrifttii ttlitr
, mt mtetfijft millt i* mtrcmturmm cmm fmB* , ut ftlvmm jmt- tmmmii ftx cV
qumrtmm fmrttm i* ttmimm , fmtvm ftrtt . HxcCxleftinusinuniverfum. Nam czcertim
aos formulam • quaper hostrescontraclusdaturpecuniaad peculiarem acgociatio-
nem Cambii , attulimus ( u pr .t r. \ M c*m* c . j . <r.7 . 0.1 x. n
IderaCaeleftinusi». rededeinde, fquodaccepita Leffio*./. ) mooet, expodire hoc
tempore confiliumdare Fidelibut, ut hoC roodocoatrahant.quia, Gccootrehere,
ceditinMercatorumcotn- roodum, & Fideiespecuniamfuam negotiarevolentes, ab
ufuri* fe liberant , & tamen lucrumex fua pccunia reportant.
FacitadhaecdoCtrinaAlariiinCanonibui confcientiaelibropri-
rnoinTituloMutuum,Ufura«.58. Danialicui(ait)pecuniamcuni intenuooe general i
lucrandi eo rndiore modo , quo poteft licite,* abfque ofurae labe,
pacilcipoteftdecertolucro , lalvo capiuli , rooddhxcconcurrant.
Primoutillaperfona, cui datur pecunia , habeatbonafruclilera, velGtinduftria.
Secund6, utillaclanfula geoeralis(aliquo titulo jufto) non folum apponatur k
Notario^ie i> y- Io , ied Gc ex ucriulque cootraheotium in tcn tione
exprefla, & utri- queoou. Terti6, ututerqueGbiperfuadeat,
pofiefealiquo;ufto modocontrahere, conGderatisfacli,
&perfonaruacircunftantiis, ut, qu6d habeacbonadidla, velGcinduftria.
Tuncenimex »i il- lius generalis intentionis ericcontracluf , vel emptioois
cenfus rea- :Lilis, Gpecuniadetur habenti boiu fruflifera, , cu ra
aflecuratjone capi taUs , & lucri certi , fi illc Gt tum Romse.
AdidemcollimatFrancifcusdeAuraxoin decifionibus morali- bus difp.t . dtftmt*
tivtlim.i. m.6. ubi tolerabile vocat ex pecunia daea mercatori accipere
quotannis decem,vel etiaro duodecim,quia roer- calorercum uli pecunia mulcum
lucrantur , non ver6 efle tolerab*. le,ait,fimutuatur, feudecuraliis,
quinonfuntmercatores.Haec ille. Tuvcr6neerres,illud(quonnais(f cii ' §lfsnt*m
l*tri CtUmttr ftttutim fttift ecuniz, &cumeaparcelucri, quaeipfiremanec,
poflic faJi* (atisia^usdepericulo, quod fubit per diOas aflecurationcs . Dixi
(qui prudenter procefliO qucm fcis ncgotiaturum tus quotereor, 1
meraefletufura, fiai , fedfidla * > 10 Jamvcr6nongravaborfaciliutisgratia
hic ppnere formulu Contraclus, fenChyrographi, quibus,fiveimplkite,fiveexplki-
ri incaiur loci-t.4- inquacunque matcriaper trcsdndos Contraclus. Suncautem
huiulmodi, quas ad verbum legoapud Csrleftinum /.1 J . e.6. V JiHmn,Stt*mU .
Exprefse, inquit, GccoDjuogi poflunt bi Con- traclus. Egt imfrmftriftui
temfitttr hre mtt Chtryttfb» , mcttfifft m Titk) '■%**** imftndmm Itjitimi
mtittuuitm , & Itct lutri 'j ^«VoW l/iff *$*% A>4( H9£9$ tm%tj01$$
f^ff*?t €H9ptttT9 $ fW*> i) Deniqueadcomplementumpnefentisdoctriar inquiret
ti- moratus, quantumlucri poflitexpofcereprofe; reliclorcliquoipfi focio,
proaflecurationibusdiclis. Dat v.g.centum, potciroepro fe velleiolumlex, utcft
in prardiQis forfflulis Caeleftini , an etiam pollitpluf, fepccm, oi\o, decem,
&c. Refp. ExdeLugoJ jo dt f*ftj>.*,o. lucrumcerturn , quod potes
exigere, dcbereefleade6moderatum, uc attento capitali, quod confers , & fpe
lucri , quod poflet efle in tali negotiatione , appareac,
compentarijuftepcriculum, quodalterlocius (ubitcircalecurita- temcapiulis,
&certitudinislucri,quod tibi promtttit. Ratioeft, 3uia lecus non fatlsfit
jufte tantooocri , quod focius (ubit aflecuran- i, tumcapiule, tum lucrura. 14
Exquadottrinafequitur, aliquando pofle , excentum jufte quounais expofci fex ,
velfeprem, aliquandodecem, immo ali- quandoetiamplus, quando nimirumprudeotes
Mercatores Goe iraude judicant, lucrumet lufcepu uli aegotiationc poflc adeo
eflenoubUe, ut valeatSociust&decem, &plustradere*ColUto> ri
pecuniae, cari " Redle ergo Bonac .d. ) At ttmtr.*. if.ti.t
poflelicicccxpofciquinqueprocentumaddit,'*»W.ii tmtt trium tt*tr*a*»m
ftttfifl*t*xiSit mftrt . ij Exeademdoflrinafequitur, contraaliquando,vixduo,vel
triaexpofci juftepofleexcentum, quando fcilicet ea negotiatio» quaefufcipitur,
lucrofa valdi noneft . Detcrmineot igitur ei ti, actenuqualiucenegotiationit ,
&Gmilibut circunftantis, 1 circunftantiasinGmili, oedicam ineadcmre,
propofu i lupr . i* tr. d* Cmmt. 1. 1 .(f.7. m m.6. 16 Utileefteciam,
adlucrumhocdecernendam,cxpenrJereio,s 1 in Gmiliexpendic Val^ntia/».!.»»
i.x.«J.;.».» t fjt. Vrr.§ht,mm- ttm. Loquenscnim Je F/mprioue Ccnfus Realisex
re fruuitera ad quinqueprocentumcumpadloex ucraqueparce, idell Vcnditorit,
&emptoris, utrevendi , &reemi quocuoquetemporeabiildem
poflic&alterovoleute, omnin6debat,Gctradic, definire voleoa quantitatem
jufti pretiiprodidlocontraciu. Illmtft ifiimmti* redmt tj*m tft frudtmt
t&tmtfi frudtm y*mmtfi mtrimut t*mm*dm . Iu ergo i a cafunoftro,
Gdefinitiotantilucri cedat Gnc fuco, & fallacia in commodumutriulqueSocii,
prudenteiudicioficdecernente,(dr> finitioinquarounti lucri , oon menfurauex
aeceiTiutealcerucrius Socii, (edexvitalisnegotiationis f ' ciaxi, juilelucrumUludacquiri.
C A- Digitized by
Google Caput VI. $. Vn. 241 . C A P U T VI. Ut pro Quantltate partiura
coUatarum lu- crum divioatur. Refp. zqualiter cqualiute Aritmetica, & Gc
finguli habe- buntquingentos, &quioqua§intaaureos . Ratio cft clara , quia,
utfuppooimusqnaodoiniufuitSocietas, zquateeratpericulum, utPetrus,
velPaulusplureshaberent, vel pauciores, qui coo- fluerentadipfum, navigandi
caufa Fac te inivifle Socieutera $m* t& Ctniki» Smiata. 1
I^UonlamvariisroodisparcesiSoeiiscoi pollec unus operam dumuxaccontei un, vel
unus partem pecunjz, & modopecuniam, vel ferri peram ; alcer vero
ummodopccuniam, vel ucerquepecuniam, & nihii operz, quamopcramponerepoflct
Tertiusquilibcc ex conjmuni uuiuf- que, immo <3c
multorumiociorumpecuoiaconduQus; vclcoa- tra, nemopecunUmi {edomnesoperamtaotummodo,
utquan* dopluresconveniunt, uc lucra omnuexfuitexercitiis acquifiu
finccommuuia, nullumcapiule confereodo. ide6 tunc lucrum eritdividcnduro, vcl
pcr parcea zqwles , vel proporciotulesjux- umajorem, vel raioorem
zflinubilitacc m eorum, quae concri- buuncur, quodeftiervari zqualiucem
Geometricara , non vcro Anth.necicam, Mcmoresenimnoseflcoportet ALlopi fabuue .
Lco, AGnus, & Vulpes iniu locieute , egrefli funt ad vcnan- dum.
Muluigiturpracdacapu, przcepirLeo Alino, uceamip- fisdividerer. Ille,
cribusparcibus fadi* zqualicer, ut eligerenc eo» horubatur . At Leo
escandefceos A inumdevoravit . Inde Vulpi, ucdividen-t, mandavit. Illa vero.n
unim partemoroni- buscongeftis, fibiminimumquoddam depoluit. TumLeo ipfi : Quiste, 6opcima, dividere fic
docuic? &ea: Afini I inquiO calamius. AfmomUti» Mftfi . Fabula (igniGcac,
caftigaciones efle bominibusaliorum infortunia. Af**uUtUtnt*frt>rt nofir*.
Divi- iioneminfocieucejuxufingulorura mericaefleexpediendam. Ne- queenimpareft,
utis. qui llrenuam, Leonis inftar operam na- vat , perinde , ac imbellis
quilibet zquali przmio decoretur . )amver6, utfacilius in praximdeducatur, quod
fic in uni- vcrtum diclum efl, iubfcribamus btc quatuorpeculiarescafus, fcu
exempla in hunc modum . i Primum excmplum .- PecrusinSocieUtemconfert mille au«
reos, cujusufusprudentisMercatoris judicio, valeataureis cen- tum,
Paulusveroconfertoperam valentem judicio experti item centumaureis,lucrurn
ver6totumeflvigintiaureorum. Quomo- dofinita locieutedilinbuendumelt ?
Relpondeo, Pecrus extrahat primo locofuosmille , deinde ac- cipiatdccem, &
alius lociusaliosdecem. Ratiohujuseft, quia zqualicontributioni
zqualelucrurnjijredcbetur. ] Hicadvertei cumMol.i.4i8.n.7. Botuc. d.\.
decc»tr*d. a.6. Vtrf. Oiimvt ftmmitmr , turo pro hoc cafu , tura pro aliis ,
lu- crumexlocietateellcillud, quod remanetablatisexpcnfis , quz
expenfzdebentprimo locoexcommuni lucrofolvi . Uc habecur JLMmtinif frtStci».
Qairc, 6 in d.cjoexemplo, ubilucrumto- tumfuitvigintiaurforum, expenfefuiifent
aureorum quinque % lucrura, quoddividituncdeberer, non eflet viginti aureorum ,
ieddumtaxataureorumquindecira. 4 Sccundumcxemplum: Petrus,
&PaulusSociizquaIempe- cuniam, zqualemoperamponunt, iu ut Petrus conferac
cen- tum. centumicem Paulus cum zquali ucriufque induftria, lu- crencurautem
vigioti. Quoroododeindepecunia, & lucrumfunt dirtribuer>da? Rclpondeo.
extrahatPctruseentum, addicisdeccmexlucro, cencumexcrahacPaulus,
additisitemdecemexeodem lucro , & fach erit jufladiftributio , ita
Valen.r.i.i» a.».*t. 9.14. nam exoperaneuieraliquidpocertaccipere. Racioeft,
quia, uc fup- pecunia, & induftria unius conduxit ad lu- cumaliquoin
ludendo, & te pluslucracumefle, quimaltum » nonoelucrum
zqualitereritdividendum ; Iuia»e,quiaiuic con. tradtusfortunz, &poreracefleconcrarium,
uticilicetalius plus locraretur, quimtu. Pariigiturmodoincaluooflro. An; ha.ic
eecifionemhabesapuddeLugo J.io. J* j*n » 17. loquentcm de
fimiliSocieuteiniuinterduosCuriale» Roroauos circa lucraex neRotiisexpediendis.
i Quzres. Pctrus, anrequamfluactempusilluddecem j .curovideatplu , qulm Socius
, vult dillol ve- reSocieucem, poteftnelicite? Refpoudeo, nonpofle.
quiaconcraftusille fuit, ut fupponi. mus, luflus, ergofervandusproftacuco
cemporeefl, c6m null» hlcculpaincercedacSocii, quiex ram, quam| quimpecunia ,
ck induflria altenus, ergo uterque ha- ifles Ut dividantur, fcu , ut Communia
fint damna.' $m* tft Cfiitit StxiA . 1 CI
nullumljtdamnuminoegotiationefufcepra, totampecu- •3
numcollaumabunoextociisdebere, modoexplicaco, ad splumredire, diximutfupra. Sed
quid, Gfiidamnurainrrbut , vel mcrcibus ex illa pecuma comparatis/ oam fi
damnura fit in ipfa pecunia, fivepoft, fiveantefufcepumnegotiationem, toumpe-
rireOomino jamdisimusr y$.t. s Utidexplicemus ,
duogeneradamnorumhlcconfideriri^e- bcnt: aliudenimeft veluti intrinfecum ,
evemensinipfare , feu negociacione iulcepca, uc fi percac Navis, i Pirant capuntur
merces, dcc. Aliud eft extrinfecum, eftqueillud , quoiratio*
oeSocieutiscuidamevenit, atnon ipus mercibus , fed fociis • veleorum
neceflariis miniftrisprocoramuni negotiaciooc, ut u aliquis ex his iaucietur a
latronibus , &c. Dtmn* mtrimfttm , ci m Setiis ctimnt , fi ttturrtnt %
Sideprioribus agamus, expediUefl reiolutio. Nam G ipl» res v.g.
frumentumemntumexcommjni n^got.o prrrat , vel *i- tietur
fineulliusculpa,certumeft, telte B^McA). di ttmtr.*.6fmn. 4 u l. de Lug. d.^o
ie f uft.m. i 1 . L.Cum iueb S . :i^'id*m Sfmrmm f. PrtStti», &§.lllmi
injiit. iiSte. deWre ejufrnodi damnum efle comrauneomnihusfociis.
Sicutienimcommuneefllucrum , iu &damnum efledebct: & ficutiexpc
.fzfuntcommunes ; iu & bocdamnum, qnud valdeafhne videtureflenaturz
expenfarum, quzadexpendentem nonredeant, feuveluti deperduntur . Et
ratioiprioriefl, quiafrumentumilludfuit emptum cum pecu- ouunius,
&cumoperaalterius,ergoad utrumquefociumperti. net , ergo utrumque ejus
damnum fentire fas ell 4 Hinc, fires&icieutisfurtoablatz forte Gnt, in
atriufqus focii daranum ablacas fuifle , retle Jocet ibide-n Bunac. y
Przfcindimusaucemipeculiari p<t3o Aflerurationis , quo damnumconiicucur in
unumexiociis 1 hoc enim, rorapenlatui oneribus, fieri pofle fupravidimus,
quaretunc, fi Allecuratori incumbacdaranurarefarcire, mirumfancti
bebitjuftezqualempecuniam, & juAe neuter ex zqua;i operaali- quidarquiret.
f Quid, Goccurratnegotiatioaliqua, in qua noubiliter plui conducacoperauniut,
quimahrrius. Refp. tuncnoneilemirum, fi proejufraodizflimabiliore raaliquidampliusproportionatumSociusaccipiat,
ut fic turplusconferreinSocietatem. VideValenJr.Nav.i* 6 Tcmumexemplum:
PecrusnnusexSociis . Paulus ver6confert partero pecuniz v.g. quinquaginu,
&ope- ram. Siexnegotiationepatiacurlucrum viginci aureorum , quo
modopecunia, & lucrumdiltribuendnra? Reip. Pecrmexcrahacfuoscentumaureos;
Paulus ver6 fuos quinquieinuideindeperpendatur zflimabilius operz, &indu-
iirizdiaiPauli. S.enim hzcopera in uli negotiatione , valeat , quanti
valentquinquaginu redituriad Petrum,juxuid, quodali- Quantoluperiusr.}.V
*4.explicui, dividendumeft, lucrumz- qualiter,quiazqualefingulipoiuerunt. At,fidit)aindullriavalet
plus quaro quinquaginta, dandum eft, tefte Mol . i. 4 1 8.r> 416. Pau-
loaliquid plus, velminusproportionatum, quod ejufmodi majo- ri, vel
rainorioperz, feuinduftrizcorrefpondeat . 7 Qj.artum exemplum , Petrus ,
&PaulusnihiIpecunieconfe- rendo,con veniunc.uc omnii lucra.quz per decem
annos acquirent ex iua arte na vigand i(idem dic de carteris exercitiis ) finat
commu- ni » ^qualiter: acciditautem , ut Petrus milleacquifiverit , Paulus
vei6vixceatum. Qiiomododtvidendumeflejufmodi lucrum? cmi ix Sttiit ttimmt , fi
pmi mutU , fim* cmlf» , tccurrmmt . 6 Jamver6, lide pofterioribus dai dumellea,
velevenireexSocietate.c vel unquamexocca .one, feuexcauiaremo-a. y
Tanquamexcauia proxima eveniunt, Gproxime , prooter ipfam negociacionemexSocieute
fufcepum, accidant. Undc u exereens Socieuccro naufrag.um paciacur,
velilacronibus diri- piacur, vel, ucdefendaccollaum mercaturam, vulneretur,
& ad vulnuscurandum, neceflaria reroedia, quzcommuoiteradhi. berifolent,
expendat, damna hzc dicenturevenifle ex Socieu» te, unauamexcaufaproxima. Ac,
QquisexercensSocieucem, inviav.g. i (uo inimico vut- nerecur,
undemulcasexpenfasfacerecogacurad fe curandum , veldumeandem
Socieucemexercecextra patriam , oon fic inilitu- tushcres i fuoamico, damnum
hocaccidifled.cetur exSocieta- te, tanquamexoccaGone, (euunquamezcauUremou.
Hacdi- ftinftionepofiu. ' 8 DicoPrim6, damna prioris generis , bocrftproxima
dcbe- reeflecommunia, vide L Cutn ineAm§ Vtuit, &f. OmmmmL Frm-
trti^.Simmaf.frtSttut quuGcuti lucrumex Socieute eft com- mune, iu, zquumeft,
utfintcommunia damna ez eadem So- cieuteproxim^ proveniencia . Id aucem
incelligitur ex bonis Socieucis , non enim tenetur An- tonius t-i ■ qui
contnlitcentumaureosin Socieute,cum Petrocon- i , folverc damna ipfi Petro ob
venicnda,nili ut vult Digitized by Google reiicollat bentreiar 242 Lib. IX. De
Contraa. Traa. VIII. De Sodetate . vultPctr.i N» v. ^J^f.»-».^?.' Rodriq.
p*r.i.fumm*c^i. eraviterperdeliauromortalc, fedleviter pervenialc Bonac
i<fp.\. dtctntr 9.6.^.4. »«■?• cumillis centura au- hacdiligeotia.
perignoranfiam v.g. velinaivei Jlatis, fcucum parte eorum. Ratioefl, quia
darana de- culpabilem? Lcgei.8.1» Z)»f./r.i.r.i.$.iui.j.
trcfarciricabonisSocieutiiubjcais: atouncfoluro illotcen- 17 Rcfpondco f lalvam
rocliore fententia , &femper przfcin- amaureosAntoniusSocictatilubjccit.
dendolpeculiariconventione) dequaomninbttint videnda ea , 9 Inquiret.
ExprzdicliscipenntiaCtisincurationcvulnerati, quzegoalibidixi,
ubiexnovapromiilioneobligariin duobusca- caufaiocietatis, detrahendumneeflidtoturo,
quodisfocius(qui iibus ad cxquiGtiflimam diligcntiam ; Refponcfcoinquam, hunc
nunc efl scger ) pro fccxpendiflet, G fanus fuiflet ? Reipondcoaflirmative,
namfocietas non obligat nifiadinte- reflelocii,
quodispatiturrationcdiclzinfirmiutis, ergo folAm ad illud , quod tunc i n
infirmitate , & cjus ratione expendir, quod- quefanus non expcndiflet ,
iolum enimia hoc ipIccauuSocieutii patiturinterefle. 10 DicoSccundo,
damnapoftcrionsgeneris, hoc eft rcmota , nondebereeflecommunia. Vide Petr.aNav.Rodriq./.r.Mol.W.
4i8.Lcfl.'.i.f.n.<'«^4.* n- fedquieapatitur, eademfolusiu- ftineat.
Ratioefl, quiacuinhzcdamnanonfintproprieexfocie* tate,
noncenfenturfociiadillaconfenGfle; cedunt ergololi ei , quieapaiitur. 11
luquires. Quiexerccns Socieutem v.g. emendi frumen- tatemporexilivo, incidit
iofebrim, unde mulu damna patia- tur, dcbet neputare, eaefledaranaprioris
gencris; atque adc6 AbicoTnpcnlanda, an poflcrioris ? Refp. Mihividetur,
regulariterhxceflcdamnapofteriorisge- neris ,&conlequenter non efledamnacommuniafociisattribuen-
da, quiaper iehxcnonveniuntexSociettte, ttnquam ex caufa ,
fedpotiuscxcondjtioneperfonx, &certc in praxt iu iervari ju- dico *
uttctlicetfociusinSocietatezgrotans, fuo damno xgro- tet. Dixiregulariter:
namfifortefitaliqua confuetudo, velpa- flum j uftum in contrarium , ea funt
fcrvanda , ficuti mox dicemui deali>s cxpenfis, vel itcm in cafu,<
vercfuilfe negotiumSocictatii. «2 Hactcnus dc damnis fine focii culpa
provenientibus exculpa. Z3t i*m*it frtvinitntibu\ tx cutp* *iieujut tx Steiit.
Culpantrm Socium debere reiarcire omniadamna ex fua culpaSocieucioccurrentia,
nemoquxrit, quia nemo neici t . At diihcultaseftdignorcerequantiutcm culpx, quz
hujufmodi re- ftitutionisonusimponit. Ad quam diftkulutem enodandam uti- leefl,
prxmittere verba Lcgis, %.ult. lnfi.it Sttitt.. l~ Seciut f. fraSteio: qux in
huncmodum cnunciant.- Pr*v*luis , ttinm culf* mmincfc ntri Secium .- Culf*
nuttm nen *i tx*liijfim»m iiligtntUm ii- rigenitett, ff'i>ett tnim
t*lcmdili*enti*mcimmunibui rebut tdhtbtrt fcttum> ijunitm fuiirebui adhibert
fttet , nAmtfuiftrumdiligenttmft- eiumfibi ij tmity defetj:teeii fibitjue hte
imfutnrt dtbet . 14 HicieuusTextus, cxquoquzft<onem propoGum <3e culpa in
Socicute commillara fic cxplico , formando hanc regulam , tum pro toro intcrno
, tum procxterno . Qttttitt feciut ptnit iiliftntUm inneg»ti*titneSttitt*tii ,
qu*mptntret , fi iUuintgttinm*i ft fttmm pertintrtt, *inihil ttnttur , fi ferte
i*mnum fcauntur . $uttiet viri t*mntn*ihibet , tenitur, &e. Ratio Resulxcit,quia,
nemointenditfe,fuamq;operamroagis proalicna.cobligare fprxfcindcndo a
p.-culiari piQo , cui ellet omninoltandum )quam profua, &c.
Altermajorcmdiligentiam ab altero non pctit , nili qux in rcbus propriis
adhiberi folct,(i banc igituradhibeatfocius , non cll , undcdamnari
rationabiliter poflit . iy Qjzverbiitdiligentia, quamquisadhibcre folet in
rcbus propriis, eft maximehtc confidcrandum, ut etiam nos pcr aliam
occafiunem/.X in Dte*t.ir.i.e.s.& 1.1^.^.7. ler.Deftfitnm, confi- deravimus
. Non cnim tu puUs,debcrein tuoagro v.g. excolcndo, eamdiligcntirmenfuram
apponere, quam apponcrcsintuofilio inlirmocurando, & Imc illadiligentia,
quzparva judicatur in Nauclcro, fiNaxim rcgat plcnamlignis, &paleis, magna
, & graviseft, fi irumento, vclauro, prctiofifquemercibusonuftam regat.
Ideminartibus, & prjfellionibus . Turpiterenimerrabit GrammaticzProfeflbr,
li proferat v.g. Matcr meus, at non , (i merusScriptoreodcmmodofcnbat: Ec
irtifexquidem in fabre- faciendoCaliccexaitrocxquifium diligcatiam adhibet, ne
auri momenta, vcllevillima, deperdat, quamnontamexa<flamponit in
fabrilaciendo vafe flannco, nc Rinni particulas amitut. £x quibus vides,
nondebercdiligentiamfociieflceodcm raodomen- iuranda
ningravibusnc^otiationilius, ac in levibus, indifhcili- bus, acfacilibus,
inrarislucrandi opportuniutibus, ac in fre- quentibus, &c.
Cumenimipf.*opc'ram fuam prudenter promi- ferit, earatuncadhibebittumi.i
<oro confcientiz, tum iit foro externo, quandoomnibusexpen.is, eandem pro
propria re fua line infidcliute ponct. Atque ad hancdotSrinamrcduciundem ea,
qnzfivedeculpa juridicalata, levi, lcviflima, iive deculpa Theoiogica moruli ,
vci veniali iu contradibu» Commodati , Lo- cati,
DcpofitHiximus/.r.&re&e dtt Luf.oi.9 ie fnfl.n.iio. lo- qucns tfequiu
ilJan '-v -bus condemn* ttibus Commodjtarium velCondudtorcmde lcvicuipa.fic
habct :.>sj«iij un^\t*m mCtnduHt- rt t<jul frttiamctjuipettu, tjuaniiC'
-A.tcitr iiti%iiti*m eireu *it, i-u t , q ,*m 1I1 ifenttjuifyue , ff . . tcnt
crrcifrtfriet 1 ftltr / ntn funt tretuiu rtcrft* tt%t. itU m lUoftnfu . HcciUe,
quz ac cu!pam;iiSociet»tccommilTamaptari facile Poflunt. 16
noneflereumrcflitutionis, namquiadhibetdiligentiamablolutc^
quanumadhiberetinrepropria, nooobligaturad reflitutionem , uthaclenusdidlumeft,
fedquideficitieviter, non dicitur abfo- lutL-dcficcredcdiciaabiotuudiligentia,
quiaparumpronihilore- puutur, ergo, &c. 18 Confirmatur,
quiaiW.diximus,&confirmaturldeLuKot d 8.dcfui1.nu.56.
nonefleobligationemgravem reftituendi mate-
riamgravemexdeliclovenialiteruntumculpabili, atincalu, <Je quohic loquimur,
rcftitutio facienda , tou undem refunditur indeliaumncgligentiz, ergo fi hoc
erit veniale, & uongrave, non poterit parere obligationem gravem . 19
SilleLcitor. Advertifli przdidam dodlrinam de Lugo, un- depofleconfirmaridixi,
iwftram refponfionem . Advertenunc , quarationeinalio locofentiatoppoiitumejus,
quoddixi mum.fj. Ecce e.ms verbarf.Jo. num.l t . ?rim*Rrz»Ufit , fi eulp*
f*ltem levi Steii d*mm* evtnerunt , tffi etmfut*ri , nce nltti debttt
iincurrere , immt.fi qui* e* det *uU *!it f*tcrtntur , *b tt reUrcitnium tjfiet
, cu- jnteauf* d*mnum illui itvtnit . 20
Hicdeniquenonoportetaliquidmoneredeignorantia , vel deinadvertentia, qux viuci
non pollunt, quando enim hcc ad- funt, cumnullaadfitculpa, poeaam rcftitutionis
re, Ut expcnfx fint communcs, vcl ccrt«i compcnfentur , §1** tfi Ctnditi»
Stptim*. 1 TN Uplicis generii efle poflunt ejufmodi expenfz ( quan- JL/ tum
pertinet ad rem de qua agimus ) alic enim funt expenfx, quz fiunt Socieuds
caula, qux fcilicet exhibentur pro negotiatione , quam focii fufceperunt,
utmoxmagis expli- cabitur; alizfuntexpenlz, quasfocius, qui fuampromiGtope-
ramfortefacit, ut evitct damna, quz imminent negotiationi . Hii diilinctis, 2
DicoPrimo, has pofteriorcs , &quidemordinariai, debere Utvult Mol.d.418.
Lctt~.iib.i.ef.zs.iub.4.num.l6. fieri ab ipfo focio, quioperampromifit,
przfcindendo ab aliopafio, quia , , debetadhibereea, quxadhibcrctin rebus '
iua, expcnusquilquc ordinariai, &i quipromittitoperam, debetadhibereea ,
qua iuis, atadconfcrvandafua, expcnusquilquc derataifacit. I Dixi ordinarias,
quia ad extraordinarias non prxfumitur quiile obligafle, prxfcindimus enim, ut
toties dirimus, i pa- <£to, velconfuetudine, qux poflunt intcrvenirc. Quare
dc his cxtraordinariisidcmdictumerit, quod mox diccmus de lis priorisgenerii.
cx. CIOS 1 |nnciicni(n|uiium ciic Cfuunooi psuum , «x. «.ouiuciuao 9
quandohoconusxquccompenfetur, velquandoineatur focicus
cumtribusilliscontraciibus, quospauld fuperius explicuimus ) dico,inquam<as
expcnlas prioris gencris debere, tefte Mol.Ar.Lefl: i.cn u-cflecommunesfociis,
patet, quiaimraediatii, &proxi- mctiunt ob negotiationeracommunemfociorum.
5 Hicinfurgitbrevtsquzfliuncula.AncxhiscxpenGsdcduccn- dzfintez,
quasfcciflciprofcillclbcius, quioperam promifit , fiibcius non fuiflct, fcu, fi
iocieutera ditlam non iniviflet , Petrus v.g. Socieutem iniens cum Paulo
cxpendit ob deftina- tam negotiationera quindecim aureos pro fuo vitlu , fi
autcnx nonvacafletcjulmodincgotiationi, expcndiflet Domi fuz quin- queaureos,
debetnePetrus deducerehosquinquexureos, &fic
folumdeccmcompuureproexpenGslocieutis? Sempcr autem , utnimis, fxpc monui,
loquimur, abftrahendo a jufto paflo > vcl confuetuainelegitima Regionum . 6
Refpundeo: lu puunt probabiliternonnulli . Ut Bald. int. i.nu.9.C.PrtStcie-.
Angel. VSee.x.n.i 1. Petr.lNavarr. 1.7. c.i. »9iin.466.Navarr.
infumm.e.ij.num.iS}. Verumprobabilius, te- iiibus Salic apud Petr. Navarr.
Molina, & Lcflio Itc.eit. Bona- cin-itcentr*ci.Jif.i.tf.6.p.*,.nu.i. alios
ciuns , non efle deducen- das , judico , fcd omnes debcre efle comraunes
oranibat fo- ciis. Ratiocft, tum quia Jura abfolut^ conccduntproficifcen- temad
negotium Socictatis poffe ex communibus bonis Socie- tati^aliraentaaccipere.
Tumquiaprzfcindcodo a pado in con- trarium, q.iilocatoperam
fuamcxtradomumaCondutflore, cui fervit, efl mcrit6aiendus . Dico ( extra domum
fuam .) Nam rcae advcrtit ioc cit. Molina , quandoexpenfzprotuo viflu fiunt in
tuo domicilio, quia nimirumnegotiaciononefl talis, ut \ tuo loco ducedere
eporteat, eas non cflc communcs , cuiu* dkfliratio altacifenonpotcfl, nifiquia,
quilocat operam luam noo dJirc- deoi Digitized by Google I dcnsifuadomo, fibi
convenit alimenta prxftare . Atidomolua d' 7 oSfrSSi juVe, L.Cmm i«tb«, %9gUfm
L.SJ Frmtrt, ,$. Si*«i,fprtSteit, inquo habemus, quandp quis proncitcitur ad
negotia Societatis, expenias cfle extrahendas ex commun.bus bo- nisSocietatis.
Nou, 9*nni* *«•> pr*ficifci,«r (a.t) quafi d.cat , nonverd,
quandononproficilcitur, ieddotmfuxncgot.at.onem iocius exercet. . - 8
Hishabitis, admajoremcxplicat.onem,lnquiretqu.s,Quc- namfuntillxexpenfx,
quxliuntcaufaSocieucis? Relp. eflcillas, quxfuntneccflarix, yel uules Soc.etati
, ut , fineceflariumfitjumenu conducere admcrces defercndas, do- mum,
&fervumhabere, adeaidem contervandas, gabellasfol- verc, acfimilia. Hujusetiam
generisiunt expentx, quas^.7. diximusfieri proptcrdamna, quxeveniunt excaula
Socieut.s , 9 IlludfemelquxGturofuii: Aneieemofynx moderate fattx
intuituSocietttis, uteafcilicet profperum exitum habcat, fint
extrahendxiccKnmunibusbonisSocieutis? Etquidcmrecte re- i pondet Petrus a
Navar.A f jiiiifpjc. ».«.467- Rodr./u .fmmmxMj*. j. efleicomrounibus
bonisextrahendas. Ratioeft, quia locius poteftexcommunibusbonisfaccreeas
expenfas, qux pruJcnter putantur utiles Socieuti, ftcutiergo puuretur utile,
humano fubfidio, ad negotiationem fuicepum, uti, iu , immo multo magis , uti
Divino . 10 Proptereandemcaufam, Gfociusadvchens permare mcr-
ccsimagiutcmpeftatcimpetcretur, modcratumque votumelee-
rooiynxproincolumiutemerciumfaccret, illudexcommuuibus bonisefleperfolvendura,
mihidubiumeHenonpoteft. 11 Uludicerumfuitquxutum. An fiUcicndxfintexpcnlxne-
ceflarixpronegotiatione, &nonpoffit habenpecuniaco.nmums exfacietatc,
teneaturis, qui operam promifit , illasexpenlasU- cere- ex fuis propriis bonis
, vel ultem petere mutuas »b alus , ad illas faciendas. R-efp. obligari, non
modAex Charitate, utiolum contendit Reb/.ir. j.7.«-7. fedexjullitia. Ratioeft,
quiafocius, cx vi coutrattusSocieUtis, obligatur, illam diligcntiam, &
operam adhibcrc, quamadhiberet inrefua, utnuper late d.ximus: at
©rotefuaiuquisfaceret, crgo, &c. nonettumen negandum , ipfun pofle, ut vult
M0U1 1 *.n.,. LedFiiUliiquecum Bonac. d. x.itc*ntr.n6.p.*.n.e.
haspecuniasrepetereiSocietate, cumuti- fitergefleritejufdem Socieutis
communencgotium. Ut non apponantur pafla injufta , tfi Ctnditu, OOav». «
/^UmeapattaGntiojufta, quxcontranaturam hujuscontra- K^j ttusfunt, quarque
inxqualiutcm inter locios afferunt , idebnonaliomeliorimodoeadigoofceniur, quim
pcrpendcmfo, jenaturahujus contrattusiunt explicau; Nihilo- lad cjufdem rei
praxim faciet , aliqua hic peculiaria quxjamexordinefubfcribo. "»
Primumpattum. Autoniusconfertin SocieUte centuroau- ; Petrusoperamfuam, iuumen,
utPetrus cerumquanti- i, velccrumlucripanemhabeat, quanti lcilicet xftimatur
..jpera; fiveexncgotiationepariaturlucrum, fivenon, &li- vc pereat pecunia
Antonii , fivc non , eftne hoc pattum ju- ftum? , Rcfpondeo, eflejuftum,
cumMoU.411.» x. Angel. V.Stcit- tmspr.n.6. fedcertd inejufmodinegotiatione non
intervenit con- traflusSocieutis, fed potius locati, &condufli. Naminhocca-
iu A ntonius conducit operam Petri, & dat ipfi certaro mercedem,
fivccxlucro negotiationit, Gvealiundc; quimodus contrahen- diju.lusomninoeft,
quandojufta mercesoperx prxftandxcor- refpondct. . 3 Quid, liiupattumineatur:
Si Steitt/f keni {«ettimt mlmtr*, ttnte mmjtttm iakt tibi mereedem , fi matt ,
Ungi mintrem ? Relp. adbucjuftepafluminiri; non enira fic ineo contrattum
locictatis, fedpari modocontrattum locati, & condutti: Ego autem
inhuncmodumpacifcor, utcafpediligentior fitfoc.us in
negotiationismunereexercendo.' Adde, xqualc clfe pericuium majoris,
velminorismercedis, &c. 4 Secundumpattum. Idem Antoniuscelebratcontnttum
So- cicutiscum Petro, ealege, utipfi Petro obveniantdux partes lucri,
&unafolumdamm, &unalucri, eftneidjuftum? Refp.
Sihxcuniusfociioneracompenfentur pecunia, vel re zquivalentiab aliofocio,
juftumerit pattum, uver6non com- pcnfentur, nirais manifetteerit injuftum ;
quando enim compen- iantur, fervabitur xqualius, fecus non item . j Qgid,
fiiutpattam> utad unum exfociis, v. grat. Anto- oium , nulla damoi pars
pertineat , & umen pertineat aliqua lucripars, totum verodamnum
reiiciaturinalterum , ver. grat. inPetrum, fedcum partelucri G ex negotktione
lucrum pro- veniat ? Refp. cumprxdittadiftinttione/ eadem enimhic militat u-
tio. Sedjamvideo, tcadvertere, hunc, M Ztm. U. De Caput X.
doiuftecompenfanturonera) noneflemerum contratlumSocie* Utis,
fedintupcraddiunum, vel alterumcontrattum venditio- nis, velfimilis:
venditurenimpcriculumdamn.,&locaturope- rafocii, &<:. Ita Mol. s. 6
Tertiumpattum: IJem Antoniusconfertpecuniam cum pa- tto,
utfolumtertiaparsdittxpccunix pertincatad ipfura Anto- nium,
&eademlolatertiapars fublit periculo ad damnum cjuf- demAntonii:
atvcroreliquxduxpartespercineant ad Pctrum (ociumconferentcmoperam , ipiiulque
Petri pcriculo amittan- tur, fiamittentut; &item tcrtiapars lucri ad
Antonium, rcli- quxveroduxlucripartcspertineantadPecrura, ettne hxc julla
conventio? Relp. cummcmoraudiftinflione, ut fcilicet, f.compenlen- turonera,
juftafitconventio, aliter fitprorfus injulla. ItaMol. W.417. quicquid in
contnrium dicatSyl ixller . V.Steittmip.'.'. 7. *• Sicutenim Antonius ,
quiconfertpecuniam, potcft ,utluperius vidimus, reiicereinfociumtotumpericulum
pecunixcapiulis > tribuendoipfilbcioproportiouaum mercedcm cancioneris, cur
nonpoteritduarumpartium periculumin fociuro rciiccrc, data pariter
proportionata mercede ? 7 Quartum pattum : Idem AotoniusdatPetro, Paulo, Joanni
Pitcatoribusquindecimaurcos, fingulisnempc aureosquinque > ut lcilicet habeant
expenfas ad pilcandum ( idcm dic de aliisexer- citiis, puu excolendis agris,
pafcendisanimalibus, nutriendis bombicibusad lericumextrahendum,
&fimilibus) dat,iD hocpatto, utfingulipoftpifcationem, &pifccs
vendiiojdcntip- f. Antoniodimidiam lucripartem, quod acquirunt, & inluper
I- j a ; ^'f -! . '—.r.—'. reccptosipfiei- demreddant.- totumautempcriculum,
quopoflentdeperdi au- reiilli, fubeant ipfi Pifcatorcs pro fua rata . Eftne
juftum hocpa- ttum' Refp. EiTcinjuftumdoccntRodr.ia/«iB». p.i.e^&.ni. Nav.
n» /iu»i--*f.i73.z8*.aliiqucnamnimisduraonera( inquiu.it) Pifca-
toribusimponuntur. Eccerceinjuftitiaeft (ajunt) vellecom.nu- nicareinlucro,
& non in jaflura, &vcllc, utipfi Antooiore.i- daturcapiulc, etiamfi
fioeculpa fociorum illud pere.it. A.iJtt Navarr.fi
Pitcatoresexdittispecuniisaliquidexpenderint prolu* domo, debcre
ipfosrclticucre Anto.iio, quia Antonius (oiinn
contulitpecuniaraadncgotiationem, & contequenter adexptfi»-
fasnegotiationis, non vcrd ad expenfas extra negotiationem do- mi fattas. 8
HaEcillifupponentes, hunceflecontrattum Socieutis, fc.t quiavereisnonelt, eft
enirn conduttionis, &locationis opcra- rum Pifcatorum , utexiiaiit.i.».6.
&exdiflis ».». hmjmicmpit t conftac, nullomodoerit ejufmodicontradtus
condemnandus, f« julH, omnibuscxpenGs, merces Pifcatoribus folvatur, five ia
pecunia, Gveinlucrolperato, utdittumeft. 9 Iilud, quodmoddaddiditNavarrus ,
approbo quidem, fcd eomodo, quoegoretuli; nam ditti Pifcatores, five expendant
domi, velextra, fivenonexpcndant, jam totum capitalc debe- buntreddere, utex
pattocouventura fuit ; At > fi Navarrusalmd velit, utcertc velle alicui
videri pote.i, idcft, dcberei (ocio operamconfcreate (quandoeftimtuscontrattus
Societatis) dc- duciexpenias, quasdomiisfccillet, oonapprubo, oificomodo, quo
vidimusiuprar.S.«.4. 10 Quintum paflum ■ Idcm Antoniusfociam afcifcitPctrum,
additque nealia negotia fufcipiat , julle ncficpacifcitur? Rcip.jufte, quialk
Antoniusvult, Pecrumexpeditumeflepro fuis negotiis , immo, finatura,
&qualitas fufcepti negotii re- quirit totum hominem, debebit Petrus,
etiamfi nonadfit pa- ttura, totum feilli negotio addicere, quandoenimiplc
promili: fuamoperam,totam, quxeracncccllariaillinegotio, promifit. 11 Quod li
nonrcquiraturtota, fiaddicurab Anconiocjleonus Pecro, dcbetcerte
Anton.usal.quomodo compmlare; (ccus li- berPetruserit, & fic alia negotia ,
uteilibec, poteft allumcrc , quianihilhxcobllabuntSocicUticum Antoniofutceptx,
utfup- ponitur . Sic Medicusopcrara fuam tibi promittit , non Uracn pro-
ptereialiosinhrrooscuraruioscum culpafutcipic, quandoomni-
busconfulcrctatispotcli. Quoddicimus deSocio, dic obitcrdc famulo ;
isenim.quando abelt prxjudicium famulatns Dnmini po- teft,
uunnuiiRon.d.l.i*etHtr.q.6f.t.H.e. alianegotia lufcipcre , &lucrari,
cumuraennonpouic, quandoprxjudicium illudad- Dc DiiTolutione Socictatis. 1
nOcietasvelinftituufuitadtempus determinatum , utfipro 0 duobus, tribus,
decemannis. imm6&pro touviu, vtfl adtempus indeterminatum, ideft
finetcmporis mcotione: De utroquef.mulficbrevlter habe. 1 DiflolviturSocieus Prim6, mutuoconfenfu, feu
rcnuntiatio- ne. Secund6, finitoteraporedefignato. Terti6, finito negotio .
Quart6, mortecivili. Quint6, mortcnaturali :,quxomn.a , ni- tidiorellylo,
fedfuboblcurisverbis, fic Tcx. L.vtr«m §.mtt. f.prt Stei*, complettitur,
Steietmt ftlvtttee tx Perfeais, ex Rebas , txVt- Insttmtt , tx ASitnt . Mmtmo
Cmfenf» . J R«flc : nam Re , , per mmst emMf», nmfcitw , ptr tmfdtm ditftlvitmr
, Q^ Quod Digitized by Google 244 Lib.IX. DeContraa. Trafl. VI II. De
Socictate. Qudd li unus ex Sociis incidit in amentum , non diflblviturSocie-
us, necejusCuratorrenuoeiarepoteft» niGiocatibus, inquibus fociusille,
fifuifletfanus , potuiflet. Quare in hoccalu cooti.
nuarcomninofociidebcntSocicutem, &lucrum dividere Curatoreamentis. Vide
L.»lt.Cfr»S«<i», 4 Qtiid, fiquiseifociisrenuntiet, aliis invitis? Relp.
Tuocdamnum, quod forteex tali renuntiatione fubfe- quetur, ad
iplumfolurafpectabit: Cver6 nihilominus fequetur lucrum, illuderitcommunealiis,
namipte,quantumeftcipar- tefua, jamceflitjuri Societatis, fubivitquc przdiclam
obliga- tionem reftituendi , id quod lociorum mtcreft, h nonfuiflet re-
nuntiatumantetempus. ' 5 Sunttamen quatuorcalus , inquibuslicite, aliisinvitis,
fo- ciasrenuntiat. Primo, G ei pacla uon lerventur , nam, Fmj»t#«j- tifidtm
mtrito fidtifr»*gu*r . S«cund6, fi focii fintei injurioli , vel damnofi, itautprudentis
arbitrionoofint tolerandi. Terti6, fi
cefletfpeslucrumpercipiendiexnegotiationefufcepu. Quart6 ,
fifociusdebeatReipubliczcauiaabcfle, neccornraode velaliis , «Ifociis,
fuascoramitterepartes poflit. Fmk» 6 Merit6. Qniaad
tempusulteriusnonfeeitendebatconven- tio, <3c obligatio, utdivlditurin Jure,
Ljtaitaii§.ltimfi*tuttjtu f.fnStti». SeroperiDtellige. nili tacito, vel
cnprello confenfu fociorum innovetur , ieucontinuetur Socieus, quiatuoc 7
Etidetiamroerit6; adilludenim dumUxat feextendebat , ut fupponimus , SocieUS,
Fioirietiamnegotiumcentetur, fito- tumcapiule, imm6fimagnacjusparscafupcrcat ,
vcl itamute- tur, utaptumnoniitad negotium, qualeefletfrumentum, Geo modo
vitiaretur, ntaropliushumanouluiooneflctidoneum. Pi- nirietiam negotium
ccnfctur , L.Vtr*mffT»Stti»,§.S*lvit*r laflit. diS»ti*t. fiinagrol
iociiseicolendo, zdificetur auctoriute pu- blicaEcclefia. Idemdic, fi focius
non poteft contribuere promif- fampecuniam, velpromiflam operaro, ut, GincidifteC
in pau- pertatcm, vel Inrgritudinem , vel in carcerem fuifletconjectus, veJ
ejus bona fuiflent publicau , vel quid Gmile . Mirti CMB. 8 SiquUexfceiiscivilitermoriatur, coeteri
Societatem Jure diflolvent. LegeMol. d-4»4- » 9. )a»a»diff.9. Ccnletur autera
MorsCivilisprobac retriplex. Prim6 Ceflio Bonorum. ..... , . 9 Secund6, Maxima,
aut mediacapitis dimmutio, §.tit.f*L. ■vtimr. mftuAiSt. idcftveldeportttio.
L.V*ntmfjUi.f.fr»S*it* , Ininfulamcomamiflioneliberutis, vel folura deporutio
inlnfu- lam. toa*cJ.W"*tr+6->,maml':*+- aflerit.fimriSocieutem
rapitisdiminutione, quam dicitefle exilium, unde pro eodem
accipitexiliumabfoluteacccptum, &deporutionem inlniulam, idquodaliis,
quiTeit.Civiles5.i.C>aJ>V»^r^«>''^«»«*»''»«* » legent, judicandumrelinquo.
, . » , 10 Terti6deniquecenfcturcapitisdiminutiofolemniS. L. V—
,§jU»#.ft*S**i*, profeflwinReligione, de qua lege MoLW.o. - 1 I }
d*t**tr».6f*lt ».4, aliOlqUCabipflSClUtOS. n MorteitemNaturaliuniusexfociij (
etiam Gmulticonfo- ciiremaneant) finiturSocirus, quiaconjunciim, nonfcparatim
fuitconventio (niiiumenconirariuropaciofirmatumfuerit) ita communiterDoflores,
&Jura, quaealfert dcLugoW to.d#/«yf. »7 Undefcquitur, Socieutem
nonuanlircad hxrcdcmdcfuu- tx Quid, GaffueritpaGum, utad hzredestranfiret?
Refp.quaadSociosfuperftiies remanluraro Socieutem, at rtid. remanfura m , quoad
harredem defuncti . Sed quid , " ut tranfiretad hzredes Juramentofirmaturo
fit? Relp. Quidocenl Juraroentum confirroare contratlus , affir- rnant,
ejuimodipactura juratumobligare hzredcmad profequen- dam locieutem ,
quiahxresteneturlcrvarecontraclusdefuQCli . IuMoW.41 4.1-0. Sc Lcll
./.a.f.ij.».6. At nosquidocuimus/.). 1* Detjt. t . C1 .* . i Juramento non
confirmari contradus , debemus ex- eludrrehancobligatioaefflabherede defundi, ut
excludit Va- lafcusapudeundemMoU-r. quia Juramencumpartis nonvalidat iclum a
]ure mierdidum, & prohibituin. C A P U T XI. De Socictatc in animalibus. 1
C I Prim6 , tradas alicui tot oves v.g. ut flatuto teropore det ti- O
biearumpretium. SiSecund6, eidem eafdem tradas, ut ipfefrutluraabiisaccipiat,
folucotibiprecio: SiTerti6, ut cu- ftodiatcas, dauillipartefruttuum, quadidam
cullodiam coro- penfes, noocelebru, tellc M0U4" •*■•». O- J. "
cietatis; namPrimuseftcontractusvenditi; Secundus e/l locati ; Tcrtiusritfamulatus.
Verum, eric contraclus Socictatis, fi tu oves v.g. altcr ver6 operam ,
teuinduftriamconferat, velfiutcrq; contribuatisxqualem parteminduftriz, &
paremnumerum o- vium, vel inxqualem,&c. Irutiusindeperceptifideft lana.lac
■ faetus ) fint d i videndi fi ve Arithmetice , idefl jrqualiter , iive Geo-
metricc ; idcll ad proportionem ejus , quod a iingulis collatum cft, hicinquam,
clt contraclus Socieutis, icde eomultadiQa funt inprjcceJentibuscapitibus,
inquibus traclatnm eftdeSocieute iouniverfum; promajoriumene;us explicatiooe, a
lnquircsPriin6: An hic modusSocietatis Animaliumfit li- citus ?
Eg»f»»fif*»ti»imjllt»v*it iiMui,i*iia*Mfrri*r, ttmflttt H*mt- nm*xfecn»*it
t***tiUm»tf»mu»f»r*mt»rr*ff«*at*tim *fiima»ili- tati*(*irt»fit**t*r*m tvi*mt
atamutfi** fittg»l«T*m **am*m fr*- a»ifr*dular»mrvi*m. (idrfilat, lau* , &
pari rtmM»i*i fat»»m ) drvid**t*r irutr mt , tT intirtt} Relp. Utproponitur,
nonefthiccontncluslicitus, quiaclar^ nonfervaturzqualitas.
Namproptereaprudentet, &pii nejjo- tiatbres, uteffugiantiojuflitiam, &
Animalianonftenccum pc- riculoinroanualteriutv. g. Paftorisiemper folent
adderealium contractum Aflecurationis , folvendoex ipfaparte fruciuuro pcr-
cipiendorum aliquid proportionatum ipfi Paftori aflecuranti in huncfcrcmodum :
C*mfig»*tiiimUU»v*t, t»app»»ai i*d*firUm , & afttartt mihi t tt traiis»r»m
r»»dtm numtrum *vt»m aa»*lii**ni. m»i mamtx fruHurmfHifiimdit tHittmfiaft
tatttmmtrmi, *m*d f»ftifiil Addictiamfoletaliuscontraaus, quomihiaflecuretPa-
ftoraliquod lucrum, fivefei, five decem, fiveplus, minufre procenterurio ad
prudentis viriarbitrium, modo luperiusr.j.9. }. fatis explicato de Societate
cum tribus contracribus . X InquiresSecund6, Cum in hoccontractu ioleant
initioSo- cieurisKftimari Animalia, nedeinde cootroverfia Ctin iis red- dendis;
Inquires, inquam, curtunc nonc tradus Venditionis, qulm Socieutis? Refp.
Quiaefto, aeftimatioaliquandofaciat venditionem, ali- quaodoumennonfacit,
utpatetindote, quaepoteftabuiore vi- rotradi, interduro per xftimationero
facientem venditionem , in- terdum vcro peraeftimationem nonfacientcm
venditioocin . Fa- cit venditionemzftimatio, quandoresdouliszftimatur, utMa-
rito tradatur , Unquam vendiU eo pretio ■ Non facit venditionem,
quandoreszltimaturfolum, utfciatur valor reido<alis, itautn pereat, &fiatdeteriorculpaviri,
conftet, adquidteneatur vir lncafu reltitutionis. Quoniam igitur incafunoftro
zftimantur Animalialohim , utfciaturquid, dcquantum iofincanniiit re-
(Utuendum, ide6 non eft contradus Vendhionis , namfizftima- tioeorumdem Animaliumfieret,
utillaunquam venditaeo pre- tiotraderanturPaftori, eflotciuidemcontraClus
Venditionis, at confequenternonpertineretadhunclocum, fedad traclatumcie
Venditione, ccEmptione. 4 InquiresTcrtio. AnSocius, przfcindendo lcontractu Af-
fecurationis , fedinvim tolius cootradus Societatis, obiigetur innne anni, puu
temporis defignati pro Societate, reftituere przdicla Animalia zftimau pcr
zilimatiooem noo faciencem Venditionem^ reftitucre, inquam, obligeturjuxu
valorem ac- ftioiatiooit, ladzinitio aoni, anjuxu valorein zftimationis ,
quzfit inhneannif Milleoves verb.grat. vaicntinitioannt cen- tumaureis»
atinfineanniobmagoaraillarumpcnuriam valcbunt ducentisaureis, velpropter
abundantiam valebuot minoris, v. grat. aurci» quinquaginta, focius recipiens ,
dcbebitnc redde- reovcs valentescentura aureis, an ver6ducenci», vclquioqua-
giou? Rcip. Cuminmerocontraflu Societatis ( namnuocprzfcio- disabaliopacto/
fupradocuerimus, Animaliaremanereindomi- nioapponentis: fiinfineannicrefcit,
veldecretcit eorum valor, ipfiappooenticrefcit,
atquedecrelcit,undcjuxuzftimationcm , quzfitinlineannidebcbitreftituereis,
quiea recepit, &folum illapriorzftimatio inlervirt, ut, ficulpa recipientis
Animalia pericrint, veldeterioracvafcriot, corapcnfctur illud , quodent julte
compcnlandum . j Inllas. IncontraciuSocicUtis, fi pecuniz valorcrefcat , non
crefcitpro appooentcillain , lcd pro omnibus fociis, ergo pari
modoidemdicendumerit, licrefcat valor Animalium. Conferat
v.g.Petrutcentumexauro, valcntiacentum, & decem argeo- teos, fifiniuSocieute,
contingataureos illospluris valercv. g. centum, &viginti, Pctrus non
habebit pro fuo capiulicollato , niGtotaureos, quotafcenduotadcentum, &
decem argenteos , namalii decem eruntdivideodi , utpotc lucrum commune fociis ,
iu igitur io Animalibus . Reip. prodoctrinacjus, auoda(Tumitur,&
prorefpoofiooead pariutem, quzinducitur, funt _hic beoi tria diftinguenda, quz
tribusdidisego, claritatis gratia, proferam. 6 DicoPrimd.
Sicrcfcatvalorpecuoizcollatzabunoeirociis aotequameaadmerces comparandasexpendatur,
vel antcquam admitceatur, itacum csterispecuniisSocieutis«>utdi{cernioe.
?[ueat, illeefl Dominushujusvaloris, quieam contuJit, quiaip-
ehabetilliusdomiaiura. &coofequenter& ipficrefcit, & dr- crefcit,
&juiuhunc valoreminfiaeSocieutis eidemerit pecu- nia reftituenda. 7
DicoSecund6. Sicrefcatidem valor, poftquam comparaue l, t el poftqtuunpccunia
mixu ita eft cum czterii peca. niis Digitized by Google aiis.ociorum,
utdifcerninequeat, iocrementihujusfuntdomi- momnes iucn,quia ipfi fimul habentdoaiinium
illarum mercium, Caput I. & II. *45 icpccuniarum; quareexzquoeftdividenda,
efto.priiispropter paflumSocicUtisinitio inicum, debeat extrahi, & rcddi
appo- nenci canta pecunia, quantamappofuit, (ecundum illum valorcm, dcquo^rW.
diclumeft. i Deeadem icemloquimur, ut eft promiffio, nonvero, uc
merumpropoficuin, quod polliciacionem etiam nonnulli appel- lant.
Propoficumenim, fiveconGflacin»aufoliusincellectus,fi- vefoliusvolunutis,
fiveutriufque, fiveeciam invocibus exter- nis,
quibusvoluntasincernafignificacur, dequibasDodorespaf- fim,
ulTuTrJifp.64J1f1uUtui.x9- Suu.T.iJtRelit.U. dtVttc. « DicoTertid, hincfien,
utiMgrufitdifparitasinterAniraa-
i.^r>i^&,-,,/,/MJ«W«.n,wUi./*fl.ii».il(. Valq.TVM» lia, acpecunum,
quando hsec, vcl illa conferuntur, Anima- 3 .n.6M nuur.cz. de Lugo d.i\.de
fmfi.n.z. PropoGtum, inquam , Uumenimfcinperdominuseftis, quieaapponit,
atpecuniacnon dicitintentioncmaliquid(acicodi, (eudandi; atpromifliofupcr- iu:
namutdittumeft, poftquammercescomparatzfunt,&pe- additaliquid aliud ,
perquodis, cui res promittit , ( quemvoca- cui.izluntcum ccetens admixtz,
pertinent ad totam Societa- rciolemusPromiflarium) meritd habet fundamentum
expeflan- tem; noncitigiturrairum, fi incrementum harum , ut vultBo-
diremillamproraiflarafibiin ipfiusutiliutera, (euobfcquium A mcd. j .
dtrcntT.<f.6p.i.n. $ .r> M . ». S. penineat ad lucrum focio- Promittcntc.
rumomniummodo, quoditlumeft, non verd C A P U T XII. DePartitione, quam dcbcnt
cxhibcre Fratres mor- tuo Patre, qusaHimilatur divifioni, quaefit ra- tione
Societatis. I TUrenovo, L.x.ltlHerii, cJtctttmtitniiHi Juth.txttfimm.C. J
ttdtmtitult AmthJtTrientt, &[tmiffi§. Wud autqut CtU.%. ftatuitur,
utfiliifuoPatriiuccedere volences, adducantad par- titionem communera , quz
acceperunt i Patre Tivente , quod cer- tefimilitudinem aliquam przfefert
contraflusSocieucis, oam ideo hlc fequentem regulam breviter habe. s Omnes
defcendentes legitimi , quibus debetur legitima ( nam propterei includuntur
etiamlegitimati, immd» etiamadoputi , non autem illegitirai ,
quiahislegicimanondebetur) fiveMafcu- li, fiveFceminz, fivefintin
Patrispoteftate, five jamemancipa- ti, volentes iucccdere Patri, velMatri(quoad
volentesluccede- rcAvo, ycl Avixvide apud mox 1.4. ciundos) Filii inquam ,
volentes fuccederc parentibusdecedentibusteftibus teftatts, vcl nonteftacis,
tenentur confcrrcca . quz habueruntexbonisdifii Patris, velMatrisviventium,
utfcilicetexiisincommuniaddu- dlis, unquamex unocumulo, fiatjulla partitiointer
ipfos Fra- tres, Sororefque. At vcroaiccndentes, utcft Pacer, Mater , Avus,
Avia,quandofucceduntFiliis> vcl Nepotibusdcfunclis , nontenenturconfcrreea,
quz habueruntl Filiis, velNepotibus viventibus. RatioRcgulz tunc intelligetur ,
cum cognofcetur radix, curfacienda fitinterprzdidos fratresdicla collatio. £a
aucemeft, quiaomnibusFiliisdebeturpoftParentum mortcmae- qualegitima.
QuandoParcnsanrefuam morccm aliquid alicui ex Filiistradit, przfumitur,
(nifialiud exprimatur, veluciteex conje&uriscolligatur )
dareilludincomputura legitimz, quam poftmortemluamillisdebet. Neergofratcrplus habcatdelegiti-
ma, quimalii, hinceft, utilluddebeatincommnneadduci, & tequcdividi.
Quoniamigitur, quando Filiidant aliquid Patri , vel Matri, veiiuis
afcendentibus, non praefumuntur dare in cumafcendcnsccnfeaturmoriturus, ins,
(ed dare pnrfumatur per me- Quidautemfithocfuperadditum, varii varieexplicant,
quod, quiaadfpeculationcmpertinet, videatur apudciutos. j Sicaucem defcribitur
Promiflio liberalis, feu gratuiu, de quaprzlenscft difpuutio: Efi sffirmmtit,
& umncistit ( utiqmt delthtrsts, & fptntsnes) siicmjmtriiptffibiUi,
& licitsin futurum fscitndttl tliijuamfinUAis , & saftlHtedsts sitiri ,
&scttptsts, ab tt , in cmjut ueilitsttm ,Jtu ebftquium fscitndsrei tfi . 4
HzcDclcriptioafferturi VafqX*. fedaddiuinobisuna vo- ce. Ipfeenimdicit
(alteriinfinuau) nosverd addimus ( &al- teridau) cujusadditionis ntioeft,
quiapofletinCnuari, feu o- ftendipropofitumalicui, necumen iadcullam
promiflionis obli- gationcra nafci . Ut, fi tibi oftendara , racvclle crastuum
corai- temforein via, &niladdamprxtcrei» quoid me fadurumpro- roittam,
tuncenimiolumoftendo, meeflein eavoluntate, non- proptereifignifico,
promiflionemullamtibi ime dari, excuiut vimeumcomiutumcras expedes, fcd, fi
expecles, expecubis ex vimeaeconftantiz, quanonfoleomea propofiu muure , non
veroex vi promiflionis. EtUnefic videturfegeflifleSanctus Pe- trus>
ucnoutdeLugo , i.canum.j. quando enunciavit : Eti*mfi eperttit mt meri ttcum,
ntattntffbt. Necenimfic aliquidChrifto Dominopromifit, feuvovit, (cdfolum
oftenditpraHencera vo- lunutem fuara . Sicetiam, quiDeodicit, fe nollcamplius
pec- care» nonpromitcit, fed iolum fuam przfentcra volunutem o- ftendit .
Dicimus igitur promiflionem cflc enuntiacionem, & often- fionem,
volunutisalteri& infinuatara, Sc daum, narafic non
folumexplicaturoftenfiovolunutis, fed ctiara explicatur fides ^ quz datur
Promiflario . 5 Utauteintoudepromiflionctracutioordinatimabfolvatur ,
notcnturfinguta przditlz defcriptionis verba, &inraodura fe- qucntem
explicentur. Adverceaucem, quialiberalisDonatioinfuturum antereitra- dicionem
nihil aliud vereeft, nifi promiflio donandi. Ided non
paucaexdicendishiccompetentctiam ejulmodi Donationiinfu- turum: rum cceterumde
liberali Donatione de przfentifuus mox erit agendi locus in particuUri
trnSstitit» dt Dmuumu . C A P U T II. Verbis, nmdonationcm, ided illanon funti
Patre conierenda, quia , ouzfimpliciterdonantur, cVliberalitcr, incommune non
con- teruotur, namproptcrei, necipfeFiliusea , quz accipiti Pa- accipiti '
Tatur ad n.J.plu- trcliberaliter, & non in compenlationera lcgitimz _
conferendum, eomodo, quoinobis ml.*.Dtt.c.*.ff. ribusexplicatumeft. 3
Nepotesquando, velmediate, vclimmediatefuccedunt A- vis, qui,
&quatenusdebeantconferre, habesapud MoU.»l7. Ant.Gom.» L.T*tri 1
9j>.n.Tu(c.T. x .m ctmtUtfix 6. Vafq..» tfmfh dttifi.c.7^.tJ.i».T^rar.4.i.i,ctntr.q.6.p.j.%Mnj,.z.
v.Sedmtdt , aliolque. Sfi Affirmstit, & Enttmtistit. 1 "pRomiflio
nondicit folam aff.rmationera , hocefc afium ; 1
quohomoaffirmetfealiquidfaciurum, hoceftmerumpro- pofitum oredeclaratum , ut
iam mod6 didlum eft . (edadderede- bcteountiationem facum alteri, qua fcilicet
idcm propofitum metu» ; proprieenira enuntiare eft alteri rem ali- A£iusigituri
i.u.iiu miiiuii t . nuunii(uii[iiciou9| ctiirn quo quisvult pro- minere,
noneritproraiflio,qui, ut Gc , potiuscft inchoatio quz- »*w , ITIlltCl C % UUIl
t l l V yi l ( j 1 1 1| l II tj t t( \l 1 , Ul Ut ) \J\J \ 1 U 3 Cll Iuk. UOill
4 Quarationeautcm dignofci qucat, parentes dedifle aliquid dampromiflionis ,
quam Promiflio . Unde ciufmodituum ■—'■»»'- velin'-- 1 — -f- e- r_«_i_i J
_!-;_,____*__ liberalicer, vel in compcnlationem legitiraz , ade^que < dum,
duzfuncregulz, quasattulii»bfr..D<r./.;. illas, &ab il- lisdedudas
illationcsinde . V
. PROMISSIONE – H. P. Grice and G. J. Warnock on promising -- Quid fit
Promiffio. I l~|Eealoquimur, quandoeft libcralis, gratuiu; fienimeft JL/
onerola , ideftfubaliquoonere przftando i Promiftario ,
jampropriepertinebitadeontrafius, fivenominatos, five inno- minacos , Emptionem
, Venditionem , Locationem , Qtc. de quibusfuodidlura eflloco. Ttmtb. Ttm. U.
De Sncram. num propofitum non obligabitte adrem fic initiativ^ promiflam
adimplcndam, nonobligabit, inquam, utpromiflio, quia vcre promiflio non eft ,
& iu docet Sanc./.i M mstrj.i.&ex aliis prin- cipiiiieLuiod.il
Jtfufi.fia.t. quibusadde Baunium, r.^.TM. MtrslJ.i.trnS^.q.A. quicquid
inoppofitum incliaet Mol. dj.66. Dianaf.6.'r.6. nfel.toj. aliique, qui
propendent addicendum , val idam eflc e jufmod i promiflionem ex Jure naturz ,
quam vis po(- fitex Jure pofiti vo revocari i promittente, quandocuraque.is vo-
bcrit. -^l » Dixi (utpromiiSo ) namantunc adficaliqua obligatio,
Homovideaturleviscorde, <3c in 3 Quod, ficontri, fitexterna enunciatio, feu
protnidio fo- lura externi prolau , alterique fub fide tbliim oretenus intimau
, fedfineanimo, &voIunute promittendi, eritne vera promil- fio,
&quidemobligans, utpromilfio? 4 Refpondco, me/it.?.»» Decnlef. cepileil.
ff.J .«.^.docuiflc , non eflc veram promiffionem, &confequenter non afferre
obliga- t. Rattto principalior fuit, quianoneft 0.» A _ igmzea uy De Contraa.
Traa. IX.de Promiflione. veruscontraclus fineanirrro contrahendi, ergo neque
verapro- Nam propterea contraGus furioli, amentis, ebrii, dum tamen
iraffiofincanimopcrmittendi. Soluramonui, quamvis tunc non inaraentizaffeclionefunt,
invaliduscft. Quod fi Fabianus Papa aflfcraturobligatioaliquaexvi verae
proraiflionis, tamenfzpe af- CMtfmi«(*m a?4.7.dicitneque furiofum, neque
furiofam con- ferriobdamnum ) quodforte lequitur promiflario ob dcceptio-
trahcrcMatnmonium<pofle; (ed ficontraclum fuit, nonefle fe- nem, &c.
parandos, intelligitur, ficontraclusfuit, duranonerant in affe- j Sedquid?
Ejulmodifolaexteriorpromillioparitneobligatio- clionefuroris,
naincodcindeiupcrvcniente, non propterci de- ncmaliquameiequendircmpnimiflam,
finonexvi verzpromil- finunt vcricfleconjugcs foitis, ckproprix, umcncx vi
promiliionisimpropriz? Refp. Certumell, quaiidodicisexterne : H*tv.t.f*ci*mtrat
, tedeberelentire, ficutpronunciat, (ccuscommittcs mcndacium contra
virtutemVeracitatis. Vcrumidnonpertinct ad promiflio- iicm
(hzcenirorripicitremmfururumfaciendam, ) fedadcon- formitatemorationiscummente,
quztota potcft adeflcde prx- fenti, etiamfidcinderemiraenuntiaumnonexequaris.
Dum c- nimaflirmas, egocrashocprzflabo, ut verumaffirmes,fati$eft, fiejudnodi
difhim fit conformctuz mentiintendeuti id excqui Cras, quamviscras dcinde,
mutatoanimo, non exequaris, ne- qtieenimad virtutem Veracitatis pertinet,
utanimumnon mu- tes; hoccnimpcrtinetadconftantiam, ledfoluro, ut iu loqua- ris»
ficutiinmentehabes. 6 Difficultasigiturpotcftcflc» Gconfideremus eandcmpra-di-
clam virtutem Fidelitatis, qux certe relbicit futurum, & ad quam pcrtinet
oblervare veram promifliouem; inquirere cnim poflumus: An, firuticerto ad
Fidclitatem pcrtinct, obfervarc veram promiflionem vero animo factam , fic
ctiam ad Fidelitatem pertineat, obfervare hanc fidam, folumque externara
promiflio- nem? Si v.g. promittam fineulloanimo promittcndiequum tibi
crasdonaturum , obligabitnemcFidclitas ad promiflionem hanc fklam adimplendam?
7 Refp. exW<V7ft* 4. videturnegandum, quia, ubinullapro- miflioefli
uthic,nullaeritobligatio: Verumnosibi fiimatedixi- mus> nullam adefle
oblifiationcm etvj verx promiflionis; led nurKdifficultaseft, an
ninilominusadiitobligatiocx vicxtcrnx , enamvisnon vcrz promiflionis, obligationem,
inquara , quam indocat eadem virtus Fidelitatis. 8 Dko, Fideliutis
virtutemobligarc ( fub Mortali ne , anVe- nialidicaminfrar.7. $.).)
ficrictcpromittentem addiclam Pro- miflionem obfervandam. Ita de Lugo d.i\.dt
jufl.n.t i.citans Pont. &Torrian.cumaliis. Ratioeft, quia hanc promiflionem
folum exteriumrdpicere, & regere debct Fidclitas. Ad fideliurem fpeclat,
nonlolumordinarchominemin veris, perfeclifque proniiflionibus,
quxconflanturexextcrno, & i mcrno iQ. u , ve- rum etiam , quz folum
continent externum . l^icrmdmodumeniinVeraciUsinclinatad confirmanda erter- nt
vcrbacumanimoinferno, fic fidelitas, qux cft valde aflinis Veraciuti , tenditad
confirmandas promifliones, etiamlolumcx- ternas,
ciitnexeeutioneinfuturumponenda, fi-;uidem adfidcli- Utcm pertrnet,*enre
«nedecipiaturproximusin rccipiendis pro- miflionibus, athicdccipcrcturetiam ,
quandopromifliocftfolum faclaexterius. Ne4ceipiatur , inquam, noaex verojure,
quod fit inipfoPromilTario (tuncenimelleiobligaiioex verapromiflio- ne >
iedexobligatione, ieudebito, quod habet promittcns, nc infuisdiciisabroget
fibilidera, illamnonfervando, & ne ficim infuisdictisabroget fibihdera,
illamnonlervando, & ne ficim- certum, adeflepromillionem, dccujuseflentia
eft, efle i plen* pcdiatcommerciahumana, decipicndo proximum , quod totum
rationisadvertentia. Quare tunc prxvalebic tua libertas, qux x
HisjamcertisfuppoGtis, folumhicquzrirous, anj deliberatiofufnciatad inducendamt
' ' fubMortali , fivcfub Veniali ? ? Dico,nequaquamluffiecrc,fiverespromiflaficeravis,
fivele- vis, fed (emper efle neceflariam delibcrationem plenam,qux eft il-
la,quzrequiriturad mortaliterpeccandum. Racioeft,quiaHorno ad certam obl iga t
ionem fibi i nd ucendam /ivefub Mortali, fivc fub Veniali,dcbet,utHomoillam
fibi inducere, Atopcransper femi- plenamdcltberationemoonutHomo, fcdutlcmihomo,
utiulo- quar, opcratur; crgo, &c. ConfirmaiurPrim6, quia, ficuti
perpromiflionemabfolutefe quiv lubfidelitateobligatad hanc rem v.^.donandam ,
ita debetelledeliberatio, qua remillamifeabdicat. Confirraatnr Secundo » quia , ficuti cx communi
Legislator non poteft imponere alteri legcm quomodocumque obligantem, nifi
perfccle delibcrans . Ita nec ipfe Homo fibi ipfi- Hanc fententiaro, ut
coromunem liequitur Mol. d. 167. Vafq.W. J.d* Matrim.taf.t .num.l.StnchJ.t dt
Matrjl.&.nu. f. Dc l.uy<id.i1.dtju!!.Zt.um.i 7. a!i;<-;uc, quosadi ,
Utaliquas ob)eflio- nesfolutas<4<J. legas . 4 Illud autem hic notant
Doclores iidem , in horaine fanas mentis, quando aliquid promittit ex calore
fiveiracundiz, fi- ve affcclionis , five fimilis paflionis raro non adeflc
plenam de- liberationem , quia rarifsime tanta efle (olet mcntis perturba- tio,
utnonfuflicientervoliufint, quxtunc fiunt; fecushomici- dia, furta,
furnicationesnimis ijciIl- ( cum folcant in fcrvore pafsionis 6cri ) i peccato
Moruli excularentur . Premiffl» dubii lihtra. 5 Sed quid, fi verc, omnibus
expenfis dubitetur , an adfuerit ple- na deliberat io.quod quidem aliquando
poflet evenirc in promitten- te , qui fit mentis (anx , (zpiusautem in amente habcnte
lucida io- tcrvalla, vcl in amcnte circa aliquam materiam,non verA circa om-
nem , & in pueroexiftente intraconfinia temporisacquirendi pex- fcdum ufura
rattonis , &c. Rcfpoudeo. Sicertus es , quod promifcris, fed
perlecledclibcratepromil'erisSanch.<</^.J^«rr.8.jw««. 17.1 . gatad
exequendum , quodpromififti, &idemefle, ait, frficvo- vifli. Ratioeft,
inquit , quia pofsidct tunc promifsio, de qua certuses. Vcrum, fivcfiscertus,
quodore promiferis, five fis dubius, fitamendubius, an perfecledeliberate promiferis
, pu- ta, anpromileris, dumeflcsextraperfcaam deliberationem, te probabiliter
non obligatCailrop.ToiB.i.rr4rJ.i.</.j^.r x.nnm. 4. & 7.Ratioel>,
quiafidubitaturde perfccla deliberatione, non eft adeflepromiflionem,
decujuseflentia eft, efle i videtur 1 virtutefidelitatis efle regcndum 9
Obiicies: ergoeodem modo, (iquisfcobligaret foliim ver- bisexternis ad
faciendum aliquid, vclfolumverbtscxternis, vo- vcretaliquid Deo, obligareturex
vi Juftitiz, vclexReligioneil- laoblervare: quodtamcn, H.m Dtc.t.t i.§.t.*.>.
Aftnde It lir», oegavimus, quiafinevcroanimoleobligandi, feuvovendi ,nul!a
eflobligatio, nullumVotum. Relpondeo, ncgandohancconlequentiam, nam,
adobligatio- nem Jullitizfundandam, requiritur, uttransfcratur Ju« Juftitiz in
alium , quod Jus , cum fit poteflas , quam quis habet dilponcndi , utliber,
dereliusfuis, nonpotclitransfcrrifincipfiusvoluntate. Si igtttirfine animo
obligandi dicas, (olum vcrbis tc obligarc, nonhabcsanimumtransferendijusin
alium, ergo non transfcrs Jm« ,&confequenter non lurgitobligatiojuflitiz.
Rurfusad Vo- iiimfirmandum requiritur, ut Dcusacccptet, (euacceptareext-
flimetur, quod perVotum proinittitur; at, quando tuVotoiolo externo finc ammo
vovendi promittis, Dcus videt tuum hunc aclum non promittendi . Ergo non potell
acceptarc promiflioncm > quam nullam eflc vidct , ncc poteflcjus impletionem
rationabiliier itecxpeCUre . <»uare Votum illud tuum nullamafl^rct
(ibligalio- ncmVoti. Atincafutuz promillionis, quamvis foltnn citcrni
hominifaclx,Homo,quicortuum non vidct,merit6, & rationa- bilitei a te fidem
daum expeclat, immo cxpolcit : ergo mcrit6 vir- tusfideliutisin hoc
tedirigeredebet,utlcilicetpromilTum, etiara tunc,ferves. Hxcbreviter
procuriolisdidlafufliciant : nam cz- terum letcit. latiusprofequiturdcLugo .De
illis vcrbis XJtique libcra. , 1 ¥ Dcommuneeileomnibuscontraclibus,
quiaoronesvolunta- Ariiefledebent, monitionepotiusindigct, ccruefl.
Hancegolcntentiam, l.i.in DtcMl.taf.i.%.j.V.V»t.nitm.6w fecutusfura,
ubidixietiam, itid. r. iVo/r/Ar/tj. quidfentiendum deProfelsione Religiofa.
DeMatrimonioautcinW;a:»/ir/./,*.«. 4* mstrimtn ttail. } dt Qonf tnf. I
.$.4.***». I O. De illo Vcrbo Dcfcriptionis Sfcntnntn . 1 T TQc etiaroeft
communc omnibus contraflibus . Quoniam 1~. 1 ver6 id potcft deficere in calu
uoftro, quando Promifsio extorqueturmetu, dolo, veligoorantia, feuerrore,
&c. Ideo hxc (unt brcvitcr percurrenda. 1 Promilsioigirurpw vim, vel pcr
mctum, vel er fnudeextor- ta,nullaefl. Undetu fic, animorcpugnante
,promittensnonobli- ^arisfaccre, veldare,quod promittis, nccPromiflariusexigendi
Jus ullumacquirit . Ratioautemelt.qutatibi fjc proinittentiinju- ria fit , undc
Jus ullum oriri non poteft in alio . 3 Simetusfuitlcvis,idemaliquiaf!irmant,
aliqui ver6negarvt. Cum his poflerioribus ego fen tio , quia d u m metus eft levis1,
is faci- lelte vincipotcft( fecus lcvis noneflet ) fi non vincis, tibiimpu-
tatur, nonalterimetum infcrenti. Dixiumen/.i.i» Dtcnl.caf.i.. $.;.». 4.
fententiam aflirmantemefleprobabilem. 4 Hincfequitur, promiUionemfaclam Parenti
a Fitio , Viroab Uxore,PriiKipiiVa(1'allo,LatroniiViatore, propter metumgra-
vemibidemi nobisexplicatum, fine quo facla non fuiflet promif- fio,
noninducereobligationern. c Qjjid, fiPromirsionihuicaddaturJuramentum?
Rcfp.quando, quodpromittitur,poteftfinepeccatoadimpleri , inducitobligationem,
nonex vipromifsionis, quam nullam eflfc jam Digitized by Google Caput V. 247
jimvidimus, fedcx viRevcrentiarDeo dcbitarcx virtutc Reli- onis»
Dequareiu^ediximus/.t.««D«.r.j,.$.t.».6'. omninb vi- ctiam in promiflionc,
fcucontraclu onerofo, fi quid tibi promlfi proopcreturpi,
obligcrrefcindcrecjufmodi cuntraclum, utfu- sddictumeft, / J.in
Dccc.t.%.%.*n.%. b hacautem vera, &certadoctnna quatuoradhuc funtquz- tx
trrtrt , 6 Errordupliciterpoteft inrenoflra intervenire. Primd, in iplaproroiflione.
Sccundo, in re proroifta , Quoadprius, fiquispromitcatnefcicns, quid fit
promifTio, vcl netcicns, in promiflioncadeflcobligationem exhibendi rcm pro-
xnillam, ad nihilobligatur, quia,propterdictamignoraniiamnon
poteftquishaberevolunutemfidemdandi, fequeobligandi : Vo- luntas enim non
fertur in incogtiitum . 7 Qu6d fi promittcns intendat facere,quod ajii
fariunt.faneobli- gabitur, quiajamaliiobligantur, undc ficipfeucitc obligationi
confentit. Legc Bonj*.ju/#«a/r.9.r*./*»^.i.».9.'alioscitantem . 8 Quoad polterius
, ideft, quandoerrorcontingit in repromif- fa, ficdiftingue: SiquiserretPrimd,
circa fubflantiam rei pro- miflz , feu ( quod in idem recidit ) circa
qualitatem tanti momen- ti, utredundetinipfamrem promiflam, vcl Secundo, circa
fi- nem, feucaufamprincipalemproraiflionis, quam appellarefole- musmotivam, ad
nihiltenetur. Exemplumprioris: Promifida- rctibihanclaminamarrcam,
quamdeindcinvenio, efleaurcam. Promifidarehocmancipium, quoddcindeinvcnio
habcrecondi- tionemquandararoagnimomcnti, v. g. eflemcum conlanguine- um-
Promifid.ireequumhunc, quemdeinde invenio, non efle meurn. Excmplum pofterioris
: Promifi tibi centum , quiaputo, tceflepauperem, undecotacaufapromittendi fuit
paupcrtas , tu verdcsdivcs. Promitto commodare tibi equum, quiaputo, te iturut.
dvenandum, undetotacaufa promiflionisfuittua vena- tio, tuver6Domifedes.
Promitto mea holoferica aulza, quia puto, tefeftumtalisSancti inEcclefia
celebraturum , undc tota cxula, utfuppono, fuitpietasin illum Sanctum;
tuvcr6vis ad Nuptiascelebrandasillis uti. Dico, inhiscafibus nonadefleob-
ligationemlervaodi, quodnromiflumfuic. Ratio, quandointer-
vcniterrorinfubftantia, ert, quia non poteft eflc aflusvoluntatis rrte obligans
> nificircarcm, quam cognofcoi voluntascnim cft potcntiacoecaindigcnsadfuum
actum elicicndum manududtione Intelleduscognofcentis : Si ergofubftantiam rei
promiflz non co- gnolco, ad Ulam tibi donandam meobligare nonpotero. Ratio ,
quindoiotervenit crrorcirca caufam motivam, efl, quia Pro- rniflbrnon
intenditfcobligare, niliexcaufa, quaipfe clHcaciter movcatur:
hacergototaliterccflance, ceflac (feflgii qui totus pendctabilla caula. 9 Si au
tem error fuit , Prim6 in qualitate rei promiflz , que qua- litas non fit tanta
, ut crrorcirca ipfam redundet in ipfam lubftan- tiam: vel,Sccund6»fuitincaufaminusprrocipali,
quamimpul- fivam folcmusappellare, quzfcilicecnoneft tantimomenti apud
promittcntem , uterrorcircaipfamfaciatnotabilem mutationem inejus voluntate,
validacrit, &obligans promiflio. Excmplum prioris: Promitto tibihanc
laminam • quam puto efleaurumcomrauoe, deindeinvenio, illudefle aliquantuloma-
jorispericvlionis. Promitto tibi hunc equura. quera puto efle otlo v.g.annorum,
deindeinvenioefleannorum feptem, vclnovem , &c. Exemplum pofterioris .
Proraitto tibi centum, quiaputo , teeflepaupercm, deindeinvenio,
teeflealiquanto minuspaupe- rem, qulmcgocredideram : Promittotibiequum,
quiaputo, te iturumad tuum przdium, dcindc- invcnio, te iturum ad przdium
tuiamicizqu£, vcl plufculum diflans i tuo , &c Dico, inhis , &
fimilibuscafibus tcobligari ad fervandum, quod promifilti . Ratioeft,
quiaerrornonefluntus, ut voluntas non fuerit mota ad promittendum , lic^t
aliquantodifhcilius, &c to Scio, eflefzpiflimc arduum, cognofcere, quando
tantus eflerror, utfaciat, vel nonfaciacejufroodi effectus. Verilm id ego d i
li i nct e explkui fatis , /. j Jn Dtc al.c . } .p . j .« rutm.1 i.&cnf. t
J . ftrttt. ii Deniquenoncft hlc prxtermittendum notabile difcriraen
interdolum, &errorem. Namfi errorfuic inqualiucenon rc-
dutufaateinfubftanciam, velcautam finalem, validaefl promif- £0, utdictumcft.
Verum id non eft indolo, nam fidolus, five iPromilTario proveniens, five 1
quocunquc tertio fuit in lola Sualiute, quamvisnonredundante, necin
fubftantiam, ncc in nem, promifliofemper eritinvalida, & nihil oLligans ,
ut rc- fleTurrianus, 4ilf.€6J.x.n.i.&i. quemciut Bonac W.5. 4c ctn- rr.9
n.f'«».i.».i4./i«. Ratioefledebet, quiaincafuejulmodido- li,
Promiflariusacquircrct]usexpectandipromiflumexinjuria ,
quzpromittencificpcrdolum, quodcflenonpolTc, * quzcertcinjuria non eft in
errore. De illis Verbis. Alicmju, ui ft/fiili,, tuit* '» jmcitMA . , VtilicitMy
fnrtim »0» x InquiresenimPrim6 : Quarnamobligationafcatur,fi respar-
timficpoflibilis, velliciu, partim verdimpoflibilis,' vel illicita .
UtfiquistibipromitteretireRomam adfalutandam amafiam cu- am,
dcadexigcndumcuacredica, quzRomzIcgitim^habes. I Refp. Si
rcspromifsafitdividua, &nonpromi(sa fueric in- divifibiliter per modum
unius cum alia, obligabit promiflio , quoadpartempoflibilcm , vellicitam, ex
regula juris.- VtiU ftr inMtiUnnvitiuur . Si
ver6fitindividua,quzlcilicctfcparari non potelt, vclquamvisfeparariinfepofset,
illam indivifibiliter , & permodumuniuspromifilti, nonobligabcris; quia
tunc totum , utfic, impuflibilc, velmalumefl, cummalumexquocunquede- fccxufit,
bunum ver6ex integracauu. Dehisautem lateinobis diclumcft, cumegirausde Voto,
ubiadvertimus , ncc obligarc ejulmodi promiflioncm rei impoflibilis, vel
illicrtz, ctiarafi ad- ditumfueritjuramentum, quia Juramcntum non cft vinculum
iniquitatis , & ad impoflibile nemo tenetur . 4 Hinc, fipromitusaureos v.g.
centum, promiflio ejufmodi fitrefpcflu tui impoflibilis, vcl prodiga, unde
illicita, quoad omnescentum, fcdpoflibilis, vel licitaquoad partem v.g. quoad
quinquaginta, ccrtumfit, fi indivifibilicer, promifilli, non va- Ierecuara
promiflionem, eciamfi illam juraveris, idque propter rationemmododicum.
Atfidivifibilitcr, tefteBonac.^.j.^rc»»- tr.a.\ijfun.\ n.\i. valebit fanequoad
partem licium, velpoflibi< lem, quiatunc, ucdiximusmaximevatetillud. VtiU
ftr inutita »*» vintnr. Sicumexpenfisaepiexequi id, quod Curpitcrpromifi , An,
fi mcptenitet, poflimpetereillajexpcnfa» , VidcapudTancr. (.u tr.$.qjntrj60.
Frtmifu, fTAfcindtm i DivifiHliiMi, & h4ivifibilift$. 5 Hzcfunt cx
diflisclara. Sed difficuhas hac inreeft, An
quandoquisnihilcogiundodeejufmodidivilibiliute, vel indivi- libiliutcpromitutv.
g. fummam prodigam , an inquam, valcac tunc promifliopro partc non prodiga r 6
Dehacdiracultace/.3./»0rr.r.t j. /|ji.>. (icdixi: Quando agitur de pecunia ,
regulariterpromittitur divifibilitcr, quiape- cuniacxfeapueftdividi: Unde,
ficontrarium non conflet, ju- dicaturpromifllofactajuxuipGusnaturam,
ideftdivifibiliter, & idcmetiamdocuii.}./»Z)ff.c.;.$.j.»».i9. fiaddatur
Juramcncum promiflioni prodigz . 7 Hocauccm, quoddixiJe pecunia, dicacur
dealiis rebus , quzfimilicerexfedividi folent, uc, fi promicterescentum bo-
vcs, cencumoves, przdiumcotjugcrum,&c. Namdivifibiliter
quisprzlumiturpromittereea, quzapulunt dividi , multonu- gis,
quzdividicommunitcr iolent. Atvcr6, quandoagiturdercbus , quz dividiaptz
nonfunt , velcertedividinon folent, indivifioiliter ( nifi contrarium ex-
prefse conftet ) promittuntur, ade6queintegrzdebentur. Quis enim non vidcttoum
vcftem integram, integrum torqucm, in- tegramovemcciamcum lana, quameahabet,
debcretedonarc , fihancveflem, torqucmhunc, ovcmhancabfolutcpromififtir
Tr»mijfia rti imftiitiva, majerii btni , vtl rti 1 T) Emdeberecflepoflibilera,
&licium, &quia reiimpofli- IV bilisnullapoteftefsepromiflio, &adrem
illicium, hoc eflad pcccatum, nemofeobiigarepotcft, hic potius utpote ccr-
tumlupponimus, quimioquirimus. Id,quodade6verumcft,ut Tamb. Ztm.ll. dt 8
InquiresSecund6; An promifliofadahomini, flfiti tivamajorisboni, fitvalida,
& obliget? Refp. Aftlrmativd. Ncquedicas, Vorum factumDeo, quod nihilaliudcft
nifi promiflio, quzDeofit, nonobligatinfimilica- fu,
ergonequcpromifttofacuhomini. Neid dicas>inquam,nam
negandacftconiequentiapropcer manifeftaradifpariutcm , quam /.J.<»
Dtce.i.ir.z.n.t.ry x. attulimus; Dcocnim' placerenon po- teftid, quodimpeditmajusbonum
(quodtamcn quaratione in- tclligatuni/J. cxplicuiraus) nam propterei Deus
cjuraodi Vo- tum impediens majus bonum non acceput , undcconfequenter fit,
utnullaabeoVoto obligatioinducatur. At hominiplacet, gra- tumqueeftillud, quod
tu ipfi promittis, quamvisimpeditivumfit majorisboni, dummodores promilsa non
fit peccaminofa, vcl ContraDivinaConfilia. Ux ibii.c.l.§.\. n.frtftrt.l. &
10. Quarc nonmirumeft, fitufic promittcns obligcrisad rem promiTsam adimplendam
. 9 Atquehicduoaliadifcrimina difce, interpromiflionem fa- clam Homini,
&promiflionem faclam Deo, quod prepri* eft Votum. NamfadaDeo efsedere
pofitive liciu, &bona, nec fuflicit, efseinditTerentem,quiaDeusnonacccptac
tanquamrem fibigraumillud , quod non pertinctad bonum falutis, & Dei
cultum, utdixi, l*ccit.caf.j.§.ijmm.i. Atfafla hominivalet ,
etiamfifitindiffcrens, dumraodo, utdiaura eft, non fit pccca- minofa. Digitized by Google 248 Lib.IX.
DcContraa. Traa. IX. De Promiffione. 10 Secundo, promifliofafta Deopoteft ab
habente ejufmodi poteftatempercommunicationemmuure, veltolli per difpenfa-
tionem. Atfaflahomini, & ab ipfo aceepuu , nec muUri, nec tollipoteft,
nifiiplo, cuifaflaeft, confentiente. PrtmiJJtt de f*8t *lient . 11 Inquirc 5 Tertio . Si
promifi alicui faftum alienum, adquid obliger' Refp. Triplici modo id
eflepoteft . Primd, fic abfolute •• Prt- mitttttHTitit , autd Cajut ibit Rtmam
, v ad tu* negtti* per*gen- d*. Sccunddfic: Prtmittt tibi, me cur*turum, ttt
Cajut Rtm*m tat. Tertidfic: Prtmittt, Cajnm Rtmam itumm , <j*v4 fintntat ,
r/» fiJejuiet prt ifft . iz Profefl6 infecundo cafu, me obligari ad
curandumCaii profeflionem , noneft dubium. !n tertio itemcafu, me teneri •did,
quod fideiufli , neccfle dubfcim poteft. Dubiumigitur ia primocafu verfatur.
Inquononapparet, an promilTum fucritip- (umfaflumalienum, aover6 procuratio, ut
illudabalio - ro librum alietiuni , hunc numcro cquum, &c. teadnihilcon*
demno, cum refciveristuumnonefle» quiaia donationibuslibe*
ralibusnemoprzfumitur, teobligaread ajterura Untum, <\wr.[ Iunll.r diruntad
cviclionem . At, fieademliberaliutepromilifU jibrum ingenere, equum iogencre,
Ac. certcobligaberisfubea culpa, quamdicemus infra, afterria
promiflioneliberali,quiaeo modopromittendiremt quam habcrc poteras ,
atqueadeddctuif bonispromilifti. Ita Mo\.d.i j 1.1.6. tX Quid,
fipromittolibrum, qucmfcio noneffemeum? Refp. Nimiseft manifeftum, nullameffe
promiftlonemtuam , quiadealieoaredifponerenonvales. Tetamen noneffugere no-
tamdeceptoris, atque, fificfiscaufaalicujusdamni, teillud re- Urcirc ncceflarid
dcbcre, nimis etiam manifeflum eft . ij Equidemexdiflis/.?.rV»D«'.r.j. hanc
regulam cffor- marcpodum. Quoties promittit quisalicnum faflum, interpre-
tandumcl), promiflioncm fuiflcad przftanda ( quantum quis po« teft) ea, quzad
executionem conducunt, hoc eft, ad curan- dum verediligentcr , utfiatabalioid,
qur>d quispromifit . Ratio rcgulzeft, quia, quifaflumab aiiena
voluntatedependcns pro- nwtit, muamensur, laceniciurpronnitcrc, quoa ifedepen-
det, ideftcuraturum, utalterfaflumillud exequatur. Excipe , nifiexprelse,
nonnififaflumalienumpromiferitcumpofitiva ex- duGonefuzprocurationis,
tuncenimis, exuna parte amentie notamincurret, atexaliaad nihilteoebitur,
quiaiJliuspromiflio alterum arflare ad nihil poteft . 14 Quidfifitdubium,
anidexpreflerit? Refp. tuncfaneadprzdiflam obligationem obligabitur, quia non
poffumus huncliberare, quafimeliorficconditio fuzlibcru- tis, nameamvincit
voluntaria promiftio, quz cumfitde faflo alieno, femperimbibit, utdiflum eft,
obligationem procuran- di, & quidem fl adefl Juramentum , fubmoruliexfe. Si ver6fit fine Juramento, & fit mera
promiflio gratuiu, fub ea culpa, quatn moxdiccmus. AtquehzcinforoConfcientiz;
in foroautemex- terno, aliud eftdicenduminJureCivili, aliud inCanonico: Ju-
dexenimEcclefiafticus» fiveinmateriaCanonica, utnountpal- fimDoAores, five
futegoputaverimpropterpariutemrationis) inquacunquemateria, cujus Judicium
pertineat ad Judicem Ec- clefiafticum, Judex, inquam,
Ecclefiafticuscondemoabiteum , quiabfolutepromittit faflumalienum ad przdiflam
procuratio- nem, quiaad JudicemEcclcfia(licum pcrtinet omnemculpam , quantum
poteft, impedire: culpa autcm eft, non fervare id 1 quod implieite involvit
promiffio . 15 A tver6JudexCivilisadnihil condemnabiteum, quiabfo-
lutefaflumalienumpromictit, quia Judex Szcularis fortafleprz- lurr.it, illumfic
vofuifle jocari , velquid fimile. Excipe umcn feptemcafus, inquibu* Judex idem
, quamvisooo Ecdefiafticus, promittentem de faflo alieno coodemoat . I.
Quandoquis promictitaliquid , quoda fuohzrede facien- dum lit. II.
Quandoquispromictit aliquidiu Judicio, ut quodalius ad Judiciumfefiftet. III.
Quandopromittitquis, rempupilli iocolumenabalio efie fcrvandam . IV.
Quandopromittitqaisaliquidprzftandumlfuofervo, vel filio, quoscogereporeft. V.
QyandopromittitquisMjtrimonium alienum. VI. Quando auis faflum alienum
promittcns, promiffionem Juramcnto confirmat. VII. Quandoquisalienumfaflum
itapromittit, ut adiiciacpe- namaiiquamfefubiturum, fev.g. ceotum aureos
lolucurum> fi illud non fiet. Etquidem inprimistribuscafibusexdiflis Judex
diflusCivilis condemnabitficpromittentes adinterefle promiilariofortc fecu-
tum. In aliistribus faltem adprocurandum, ut faflumfiat. In ieptimoad
folvendamipfamprenam. Hzc exaflius traflau vide »pud Sanch ./.I ,dt matr.d. 1
4.M0U. 16 8.dc Logo d. 1 J Je Juft.s **m. iij. aliofque. 16 Sedquid, fiinhoc
feptimo eventu promittens diligenter utillealter promiflum fervaret; adhucne
obligabitur ]? lUIJHl, Ullll ad przdiflam pccnam ? Refp. probabilius effe non
obligari , idquc in utroque foro, quia, quipromittitfubaliquapcena, implicitc
inteJligit, fi culpam ea ptEnadignamcoramitut. Nequeenim promittitur folvipcena
, nifijuxtaejusnaturamquzfempcr culpam debet fupponcre. Iu Sincb.t.c.it.z;.».}.
cummultis. Premijpt dt rt alien* , • 7 InquiresQuart6. Quaodoquidem diximus de promiftione
alieni fafli , auidfcotiendum dcpromiftione alienzrci? Siv. gr.
promittotibilibrum, qui non eilmcus, ad quidtcncor, cumre- fcivcrolibrum non
efte meum? Refp. efte diftinguendum . SipromififtiliberaliterhuncDuroe- De illo
Vcrbo. Ab niiaut ( & illo ) Alteri. 1 T T /F.r verbaexpofcerent, uthlc
enumerarentur ii, quibut JL M promittii &ii, qui promictere poftunt, qui
fane funt iidem, qui pofluntdonare, iideraquc,quibusdonaripoteO. Ve-
rumdehislacis inobisaflumeft inaliis locis, quz notabocum de donacione
c*p.ielt. 2 Difficulcasautemilla, quam nonnulli hic tangunt: Anquid
proraittipollitHzreticis, Excommuoicatis, Infidelibus oonoa- ptizatis,
videaturapudTurrian.i.47.Jir*.i. icdeLugo, d.ii.it Jujl.aum. 117. J Rurlus;
anProraifliofaflaHzretico; utprofitens fuam fe- flam habitetinter Fidcles
validalit, &an licita? videacur apud eundem de Lugo 1 id , quod uni verlali
us agita t Verricelli de Ut(- fitntit.1a.Miftet.19*,. fubeaquzftione, an poflit
promitti Reli- Dc fllis Verbis. Dataalteri, ab eeaue acctptata. t T)
Roraiflionem Iiberalemeflcdaum alteri, fignificat, ut ab JL initioionui,
promittentem, fidemdarepro.r.ifIarir,,utip- fepromiflariusremabiplb promittente
expeflc. : Quare qui iic promittit, profitetur , le fulccpifiealiquam tandcm
ob.^a :. cm, rempromilUmexequendi.DenacergoobIigatioae,c. 1 .x . uam fit?
inprzlentiadifcurrendumerit. Et quidem *<,.uv.:.<. pnut >
quandofidesdaucll, (cd nondumaccepuu, poflcivf. », quao- do&datatuit,
&acceputa. §. I. Premijp» d*r* , fcd ntn *tctpt*t», quam tiiiX*iitntm
paria* qutad Mti*litntm ex Jnfttti*. 1 S~\ UamvisPromittensdet
frdemalteriatiquid przftaodi, idq; ill 1 pcr figna extcrna manifeltet , modo
fuperius explicatoi undccxpartefuapromittensponat totumillud» quod requiritnr
ad veram promiflionem , feufidei dationem: tamen nullus fit ,
quieamlegitimeacccpcct, multomagis, lifitaliquis, qui legiti- mcrcfpuat
(quifint himox^.j. explicabimus) nullamcontrahic obligacionemex Juftitia ,
exequendi, quod promifit. . 1 Sifte hk Untilper: Neeoimconfundas promilTiooem
faflara homini, dequa loquimur, cumpromiflionefaflaDeo: Namlizc fempcrvalec,
&quidcmcoiociditcum Voto, quia Deusfemper eltprzlens,
&lupponituracccptarc. Verum, anomnispromif- fiofaflaincaufam piam ; v.g.
promiflioaliquiddonandi taliEccle- fizt uliHolpiuli, p*Uk>eriuli,&c.
antcacceputionem horum > valeat, quafi fempcracceptcturi Deo, variz lunt
fententiz MoL &Laym.quosfequitur, ciutqueDian.^.8^r.6.r//;io£.affirmanc ,
opusenimbonura femper a Deo accepuri , credcndum eft. Nc- gantBauoius, Lcifius,
&Saochezapud eundem Dianam, quia exunaparteejufmodi proraiffiononlempercft
Voturo, utcertum eft; Sienimpromittodarcpauperielremofynam, nonftatimvo-
vcoillamdare, quianondirigopromiffionem adDeum, &exal- tcra partenatura
promiiiioniselt relpcfliva adalium, quare ex confeoluetiamaltcriusdebetfuara
vimaccipere. Certe utraque fententiaprobabiliseft. J Jam
ver6,ucredeamusadnoftra.Hxcdoflriaa,quodfemper fitueceftariaacceptatioad
pariendam obligationem cx Juftitia , ade6cerueftt
utDofloresillarafupponenteslolumquzrant, an dejurepofitivountum, aneciamde
Jurcnaturzrequiraturhec acccputioadhanc obligationem inducendam. In qua
quzltione illudprlustenetMolina, ^.165 «1 1. &CovarruviasapudSanch. M.tJt
matrim.d.6.»Mm.io. hoc pollcrius tenet merit6communis opinio, quamfequitur
Sanchez, Uc.tuat. Ledius addufluside LugomoXCiUndo. BontC.
d.}.dectntraii.*ueft.tz. part.l.numer^. ticLMgo d.ii.4cJufi.nHm.to. aliique. Et
ratiomelior cfledebet , quia, adinducendam obligationcm Jurtitiz, debet
promitteng uansfcrrejus Juftitiziaprotnillariura,perquod ishal^tpotefta-
Digitized by Google teracxigendipromilTum: at hoc jus transferri inalterumnon
po- teft, mli liicaltcr illud relit recipcrc, atqueadeo, niGacceptct . Ni
iudicereraus,fequcretur,quod li Rex mihidonaret Regnum, (c ego «11««* acceptare
nollem , invitusellem Regni Dominus . 4 Confirmacuriccmipofteriori, quiaG
promiflarius, vel do- nauriusacquirerer rem ante fuam acc r,
eumfinefuavoluntate, Caput VII. §. Sequenti. 249 frtmift» littrtUii Miftt ,
V.G.tervum , coadum debere 1 &donaurium, dumillumpofletcogereabhabendum ,
utad curam przdicii fervizgrountisfufcipien- j Nequedicas, utacquiratur jusad
legatum, non requiritur acceputio, immo oequenotitialegaurii deeo, fedftatim
fecuu morteTeftatoris, reslegataadLegaurium pertinet, crgoeodem modo,
utacquintur jusadrempromiflam. Neiddicas, inquam, naraetiamin Legaurio,
velejusSucceflorerequirituracceputio, ledLexpropterbonumpubiicumdifpofuit»
hacacceptacione po- fiu , acquificionzm Legati retrotrahi ad teropus
mortisTeflatoris, hocelt, rcslegaucenleturaccepuu, &acquifiuufqucicerapo-
rc d •ttx mortis , ut dicitur i» tr.dt ttft»mtntii . 6 Exdictisfit,
utpromirtensponicfincinjuflitiapromiflionem, Jmmo&donacionemrevocare,
unondum proroiflarius, feu do- naurius, tlveperfe, (iveperalium lcgitime
accepuverit: nam donec iiacceptent, nonacquiruncjusinrero, Gvepromifum,G-
vedonaum. Ergo illc promicccns , revocaudo, alcerius juj non Izdit. 6. II. An
tndtm prtmiff!» nmUum »tttft*t» Mktt tn MWtMi 1 TTN Iftum eftautcm
Cnullamobligacionem concnhitex Jufti- YJ tia) nam, ancontrahat aliquamex
virtute Fidelitatis , concro verfia eft apud Doflores . VttnJ.jA mntrx. 4 . ».4
4 . & Tur- rianj.64. dni.^.n.%. nullam contrahere puunc, concrahere ali-
qmm, puCacdeLugo<<.xj.<<*7<y»».4i. Huicaflentiorcumdirtin-
ciionc umen ; nam (i Proraiflarius nihil prorfusaudivicde Cua 1 ibe- rali
promifli .neipfifa£u, nullam concnhes obligacionem , & in
hacpartcconveniocum Vafquez, &Turriaoo, at G proraiflarius
fcivittuampromiflionero, licetadhucnonacccpuverit, tu con- (quamtamenfateor
eflelevemexlie, ut fa teturidenfiW. deLugo. ) Ratioeft, quia utfupra vidimus ,
promiccenstcneturex virtucefideliucisconforroare fuumdiclura Quoniamergo,
quandonondum Promiflarius tuam promiflio- nemTcivic , cu nihil ipfi
dixiflcadhuccenferis ; ideo tunc , ne hanc «juidcm levem obligacionem
conformandi dictum fictis, in favo- reroipGos, feuratione ipliuslufcepiili .
Atquando isfcivit, li- cei nondum acceptavcrit, jam illipromiflionem
enunciafti, qua- xe&obligacionem conformandi cuum dictumfaflis contraxilti
. Quodfi promiflarius dcindc nolit accepure, ex alio capite ab
omniobligationelibcrcris, nempcquiaobligationem omnemtibi xjcipfe remictit. 1 Nouautemf hanc
obligationem , quia illa fatis eft levis , ut dixi.
&nonabomnibusadmittitur, vixin hoctraciatu confide- xarilolere;
lupponcrcenim fempcr lolcmus, nullam obligacio- ncm, nequeex Jufticia, ucorane
facerour, ncqueexfideliuce , ut pote fatis le vem , oriri ex prom hfione non
acceputa . •veris? Refp. Poft noticiam, licet ante acceptationem Promiflarii ,
multo magis poft acceputionem , obligaberisex vi Juramenti, at- queadeoex
virtuteReligionis, feuex virtucefideliucis, uccon- junclacum virtuceReligionis;
obligabcrisenim juraum rem al- ceriincimaUmexcqui, Q,uiaobligaberisdicucum
Junmentocom- probarefaclis; niGfortc Promiilarius nolitacceptare , tuncenim
iatisabundcremittit, velniGproraiiriofitde remala, de quain- fra . 4 Atmte
notitiamPromiflariiadnihilobhgaris, Quamvis ju- ravcris. Hocemm Jurarnentum
nonefl ractum Deo, quafi ali- quid ipG promifcris : ergonihil illidebes, nec
cft iicium homini , nequeenimjunmentumfithoraini» nifiipG fidesdetur, feu nifi
ipfidicacurid, circaquoddaturfides. Cum ergo ante noticiam
Promifbriinihilillidiclurntit, nibil illi juratum fuit, atqueadco
nihilillidebitum. j Confirmatur, quiapromiflio, &donatio, nondam trxdiu re,
fatu homini, five abfenti, five prxtenti , lemper imbibit conditionem,
fialtcracccptct. Siergoquis nccfcivit, necaccc- puvit promiflionem , clare
conlequitur , iltam non poflc ullam haberevim, & confequenter nec
Juramentum illi adhzrens , quuetiamjuramentumincelligicur, fiponacur
illacondicio. 6 Dixi (tacuhomini) Genim Dco fieret promiflioad pieU- temoperis,
quzpromicricur, faneeric votum juratum, & ob- fervandum, quiaDeus hujufmodi
promifliones piasipfi direQas fupponituraccepure, Mdixin.i. ludeLugo d* Jnft
Tnmb. Tm.U. Dt f.lll Amfint tkfUt i» . fint ntctptnt$tnt i 1 TJLuresdocent,
eflcaliquoscatus, inquibuspromiflio noa- 1 dumaccepuuobliget.
Underevocarinullomodo poflic . Sedrevcriin hiscafibus ideo revocacio locum
habere non po- teft, quialiccc priino afpcflu non appareat, adcft uroen dicn
accepucio. Dilcurramus per quacuorcafus, qui hicagiuri io- lcnt . , _ 1 Primu*
cafus cft, quando promiflio iu eft fafla ad caufas pias,
uteafueritdirectanonadiplumlocura , perfonamvcpiam , led ad Deum , fic V.G.
Prtmitte Dt* dart pnuptri nnrttidtctm . Hanc onimpromiflioncm revocarinon
pofle, eciamG illcpauper noa accepuverit, facemuromnes. Venimid merico facemur,
nam aflcrimus, hicadefleaccepucionem; hzcenim eftpfomiflio di- rcOefaCtaDeo,
acqueadeo eft ipGllimum Votum , nuod Deus acceptat, unde & inducens Voti
obligationem, quz revocari uonpollic. IcaSanch.Ar.d< mntr.*»-i6. atiique. 3
Secunduscafus, quandopromifliofacla eflCivicaci, &qui- demexquinque caulis.
Prirad, quando factaeftad reparandam ruinamdiclzCiviucis, orumV.G.ex
incendio.Secundd,quan- dofaclaeftob gratitudinem , quia fcilircc aliquid illi
promiGftt ob honorem ab illa cibi collatum . Tcrti6, quandofatiaeft ot> ali-
quodopus; v.g.obzdificium.quod iamccptum ficficn . Quarc6« quandofadla
eftpromiflio dealiquare Civiuci, & iltam dedilti Municipibus. In hiscaiibus
legcsaUatariMol.J.165. uibi-nt , non pofle revocari , quod promiflum, velquod
datumcii, quamvis przlcindaturab acceptacione. Vcrum tegnur Lugoi tj. dt
JuiJ.an.i j. quirefpondec, yelin hisomnibu- iupponi poGtivam accepucionem
factam a prziicncibus , qui promillionc 11 audierunt, quiqueperhasleges, quafi
procuratoresfadli lunt Reipublicz * veleaslegesnon jubere promiirioncm obligare
ance accepucio- ncm, fcdpoftei. 4 Tertiuscafuseft, quandoaliquid promiccitur,
vel daturin- fanti. namtuncprumiflio, veldonatioeftirrevocabilis exjure .
L.)nbtm»tC.dtim»ncif. Sed cerce lex folum loquicur deemancipa- tione,
nonveridealiisrcbus . Qu.od aucem emancipario daU , velpromiflainfanti
(quamviseondrracceptante) Gtvalida, non officicdatzdoctrinz, utraox
videbisclanus6./i7 ».j. j Quartuscaiuseft, quando promiflio factaeidem infanti
ab- fcnti.^irecueftalicuiprzfenti, quilocoablentisacceptet, ut ,
fificquispromittat. Promittotibi przfentidare centumPrancif- colnfanti. In
hoceniro rcvocari non poflc prorniflionera, doce- turcommuniter , etiamli,
nonFrancifcusInfans.fedtufolusac- ceptaveris. Verumhicadefleacceptationem
faclaml tertio , id- eftatc, jamfupponimus, itciniuam, quaGconftituto Icgitimo
Procuracore inreucililnfancis. Quidautem requiraturunivcrfa- liccrad
lcgitiroeconfticueadumaitquem , uc is poflic pro alio acce- pcare,
dicecurmox§.4. f.IV. Anadrtmijfuntmdtpiti, & *dc,f,*ntmjuri< fitnt-
ttjftri» acctprtih > l ¥)Erhancoccafionem. Inquires? Anad reraiflionem debiti
X rcquiracuretiamaccepucioejus, cuidcbicum remittitur ; V.G. Siegotibi
meodebitoriinaureiscentumeosremitum ,five animodurauxat , Gve vcrbis, Gve te
nondum acceptante, poflumne revucaredictamrcraiflionem, &exigercite
debicum? 2 Refp. rcquiri
acceptationem , unde in exemplo allato, te poflercvocare. & conlcquenter
exigere debitum. Ratio eft , quiaremifliodebiti donatioeft, nampropterci
vocarifolet con- donatio, &perillatntransferridcbct jus,
quodhabetcreditorin ipfumdebitorem, idquodfine acceputione nonfit, utex didtis
dclMSoJ.ii*J»ft »■!*■ P«et. 3 llludumen diligentifhrac eftadvertendum, nonidem
e(Te inceflione, fcurenunciatione Juris, quzfit; quando quis habens jus contra
rem , quamalius juitepoflidet, illijurt cedit. Excm- ploresevadetmanifeiu.
SiraegoV.G. exTcflaraentoTitii fub- flitutus in hzrcditate, quamCafo
reliquitdidus Titius, Cajus autem nolicadiredictam nzrediucem , (eu
velitcedcrcfuo Juri , dico, etiamliegonihiifciverimdehacceflione, illamque
nonac- cepcaverim, meDominumfieri hzreditatis, modo exolicato i»
tr»8A*TtJt»mtnti$ , nec illam ceflioneraarapliils revocari pofle i Cajo.
Ratioettquia, egofubllitutusjamfuiiTitioTeftatoread habendamhzrediutem. &
folum intercedebat Impedimentam exeo. qaodpriusfuitaa hzrediutem vocatus Cajus
. Remoto igiturlmpedimento, jamegoex vi (ubftirutionis hzrediucemle-
gitimeacquiram . Subfumo: fed, utamoveaturlmpedimencum, nequenoticiamea,
necaccepuciorequiritur, fed folQm votunus lllius, apudquempoceftasenctollendi,
velponendilmpcdinien- tum; ergo, &c. 4 Atnueexhacdoarina, fi recle
memineris, colligerc/.7. »» Dtc ti.fa Jt.7. potui,
coojugemremittentcmaltericonjugi cul- pam adulccrii , non pofle eam remiflionem
implius revocare , quaravisalceream nefciverit, &non acceouverit, quiailla
eft menccflio, feurcnantUtioJuris, non vero remifliodebiti. Lo- cum recole. 5
Ex eadem docfrina cotligo in prcfcnti, cur emancipationem In- fantisfieri fine
ipfiuslnuntisconfenfu.feu acccpucionc,diiponitur Q» 4 iJu- De-Contraa. Traa.
IX.de Promiflione. ijurc, L.JubtmutC. dt Em*ntip*ti*»t . Ratioeft, quia,
Utnotat '1 '..tn.ir,-, i i vi.» i.n.K.;n Kmancipationeparernihildatdefuo,
ledfolumcedit Patnzpotellaci, quamdcjure (olopofitivoPater habebat. Ea ergo
poteftate delicentia cjufdemjuris legitime di- mifla,
nliusftatimreverticuradfuaraoacuralcra liberutem. $.V. Tromiffi* *cctpt*t*au*m
*bli**ti*»*m m Conftitnti* f*ri*ti Q UidrcquiraturadleBitimamacccptationem,
raox, utdi- tere, hocmodoeueintelligcndas xi ,
diligenterexplicabimus,nunceniroea iuppolita.quz rimus , an promilliones
liberalcs ( & idem eft dc Donatione gratui; u in futurum ante traditioncm ;
tunc enim ea Donatio non elt , nifi promifliotradendi) an, inquam,
ezobligacionempariantinpro- mittente, itautrefilireipromiflonoii poflic
promittcns . Libera- lis, &gratuita(dixi)namincontradibus,
&quibufcumquepa- disoncrofisacccptationemparere obligationem Jufticiz ,
certmn ell, necquztlioncdignuin. Abllrahimus autem idamno, quod Cl
promiflionenonlervataforteconfcqucretur, C'jaleeflet,quan- dotu v.g. exco, qu6J
egotibi promifj rnuto»Yc frumcntuni, & deinde nonmutuavi,'
dcbuifticariusemere , quim valcbattempo- repromitlionis,
tuncenimquantiiatcmr^unni relarcircdebebo : damni, inquam,
intrinlecjipfiprom^Kini, ideft, quodtupaftus es, prarterid, quod
ipfamrcmpTCrniflamnon habuirti. a Jam vcr6tametfi njuresneg^iii,
utCajet.Armill.Sotus,Pctr. Ledelma, aliiqueapud Sanch. &Dian. moxciundos.
Pluresau- tem, utSanchJ.i.^«w/rJ.r.aliiqueapudiplum, &apudDianam
f.t.tr.t.rtf.m. aflirmcnt, fiberalem promiflionem parere obliga- tionem
graveminrenotabilitcrgravi; aflero tamen , id depende- reabintentione
promittentis, quz, hac inre, quadruplex efle potcft . X SicnimPrimi, is,
quipromifit, voluitfeobligare ex virtu- tcjuliitiz,
obligabiturgraviterinregravi, & confequenter pro-
miliionemrevocarenonpoteft. Vellecnim feobligarc ex virtute Juftitiz, eft,
vcllc translerrc in Promiftarium jusaltquod,( quod tuncnon efletquidem inre,
fedad rem promiflam) &velle(e cunftitucre illidebitorem illiusrci,
perindeeft,acljab illoaliquid adcOnfcrendumipfihoc jus accepiflct , quodenim
quis prctiofa- ccrepoteft, potcftcxroeraliberaliutefacere, cumquilibetdefua rc
dilponerc poflit. «» 4 5tSccund6, is, quipromifit, fe voluit obligare exvirtute
PidVlitatisdumtaxat, obli&aturdumtaxatvenialiter. Vclle cnim tcobligaricx
Pideliute, ril, vcllecefolum darePromiflario ra- tionabilem fpcm
(quodlevequoddamjusvocaripoteft) pcrquam *U i tc expeciet prudcnter rem
promiflam , quz fpcs fundatur, non fulum in ea obligatione > quam
habetquilibet conformandilua di- dacum fadis, Tcd etiam cum fide dan , utin
fuperioribus expli- catum cll. $ SiTcrti6, is, quiremgravem promiCt, voluic
(eobligare graviter, licctnoncxplicet, (eunancogitecexquavirtute, tunc
obligabiturfancgravicer; idqueex virtute Juftitiz- Racio eft ,
r.uiaubJigattogravi* inhacre oririnon potcft» niG exeo, quod
promittensvoluittransferrejusadrem inPromiflarium > (icutiin calunumcri
tcrtii • ItadeLugomox cicandus. 6 SideniqueQuartd, is, quiliberalitcr, eciam
remgravem , Sromihc, noo decrcvitexqua virtucc, ncccogitavic , &aliquan-
onccfcivic, gravem, vellevem obligationcm, oblisabitur lo- lum venialicer,
utvuItMoU z6t.OnraXKyi.i dtcentfii.tr.9J.t9. ftii.7
n,9l.dcLugod.iiJt1»ft.*H.9t. cxvirtutcFidelitatis. Ra- tioert, quami»io.
alferam. 7 Primum, ex his quacuordidis patet, quia.pofitailla trans- lationcjunsgraviterla-dcretur
infuojure Promillarius , fi pro- aiiflumnon lervarctur. 5 Sccundumidcmpatet,
quudcluderefpcmillam, nonnifile- vc eft . 9 Tertiumpatetetiam,
quiatuncjamresreducituradprimum adum, inquoviolaridiximusjuftiliam. 10
Quartumdcniquc, quod valdc frcquens, & quotidianum eiTefoK-c, iodeprobatur,
quia, quandohominesquidpromittunt lib.-raliter, alftraliendo, vclnon
advertendoad menluramobli- t;ationis, nonfolcnc, ncccenfcntur (quandoaliud
nonaddunt ) teobligare, nifiadid, quod rcquiritnaturaliberalispromiflionis :
athzcnonrequiritnifiobligationcm levem. rr Contirmatur, quia , ncc ipfe
Promilbrius in hoc quarto modoPromiflionisaliquidanipIiusexpccJat,
&iraprudensip(ein convidu humanojudicarctur, ficumcodemrigorecxpedaretid,
quodipfi modo didopromittitur, cum quololet expccUri id , quodclebetur
exjuftitia. ia Confirmaturiterum. quia promittcns hoc quarto modo ,
omnibusexpenfis; elldubius^ an graviterobligetur, anlcvicer, ergolicutiinlege,
quandodubiumeft, an illaob!igctgraviter,an lcvitcr, oof\umciCiATJ.iJr.i.Dttttd.t.p.9.».t.
cligere, quod minuscft, puuobligationemlevem> iuhic, ubiadclt quafiLcx
privata, quara fibi indicitPromiftbr. lj Dicfumautemeltinhocquartodiao (
quandoaliud nonad- dunt. ) NamfiquisaddatV.G.Juramcntum, velScripturampu-
blicani velaliquod vcrbumfignificansrigorofam obligationem, ut ndicas:
obligomequantumpoflum, adhoc.vclilluduciendum, (ou donanduin , lcu vcndendum ,
&c. qux yerba non fint dida urbaniutisgraua, (i, inquam, aliquodcx hisaddas
, fignumeft» tevoluillc exjuftitia obligarc, juxta difla in primo, vcltertio
modo . r^ Hincergored^SiC. Prtmifion.i. MrakfWI promituntmm* *blii»ri inttndit
, ni/ijurrtt tUtt ftcut Inflrumtntum . h HincMol.4.x6x.».!i'.ait, incjufmodi
gutuiiis promiflioni- busnomines, utplurimum, niGaliudcxprimanc, vciletolutuex
Fidelicace fe obligare. 16 HincLcfl.^.f.i8.ii«i.8.».j8. quamvisnobis
aliiscontrarius fatcturmultorumpromillioncs, quileviter folent mulupromic- 17'
Hiuc.Sxudi.;'. 1 .dt m*uJ, 5. n.i 1 . a.iis nobis ctiamconcrarius, admonet,
plurimaspromiflionesexcufarii mortali , quianonira-
tendunthomincsfeobligareprarcisri, (edexquadam beoevoiaho- ncftate. 18
Porr6indicia, quibusdifcernipoteft, nonaffuifle animutn (cobligandiprimo, vel
tertiomodoexdidis, idcft lub moruli » (untduo. Primum, fi requifitus, utpromiflionem
Jurameotofir- met, idreculet, non objuramenti folam reverentiam, ( quod ccrtc
non cft paflim etiam cum vcriute adhibcndum ) fed ne aftrin- fcaturcjuJmodi
intentio, percurrir. Vnmijfio dubi». 19 Quid, fi omnibusexpenfisfitdubium,
anverbain tiaad Cgnificandam obligationem, vel folam urbaniutem , fnermc
iteinpromittendodidacum animote obligandi, judicandumne erit,
aideileohligationcm? Refp. non efle judicandum . Ratioetl , quia in liberelibus
Dona- tionibus non centetur quisfe obligare per verba , quz in altcrutratn
partem lumipoflunt, fuotque indifterencia ad fignificandam vel obligationem ,
vel urbanicacem , cunc enim verba non arguunc ani- mumfeobligandi.
\at\eL\ig.d.iiJiJnft.»,6j.& Oonace, tjt. 10 Quodfihacoccafionequaeras:
Qukl, Cverbanon Cncindif- fcrentia, fcdexplicentobligationem rigoroUm,
utfidicam: Pr*~ mitto tiki hnnc rtm , rjrmttx ntuu ebligo , qmtntum fojfum ,
ttd bf nbi donandum , Ird vcre lum nc gative dubius , ad idexanimo me obligandi
, an folum ex urbaniute Cc promiferira ? zi Refp.Communisopinio, quam
idcindcLugoi&.*».6i. fe- q-jitur cum Sjnrlu'. r..it m*trJifp. j.».io.&
Cii\T.t.i.tr.l.diif.^.f.to. ».4 docet in utroque foro efteobligationem
rigorofam . Nos auteoi idem docuimus-il.t J» Dtt.c.i.^.y.V.yotum
•.6.(edaddidimu],quoadl furura conlcienti» aliquid benignius dici pofle,idq;
non efle impro- babilc . Locum relege. Quzumen benignitas, anexcipipoftitia
promiflione, quzimbibiturinfolemniprofcflione, &conlequen- ter
inMurimonio,aliiscxpendendumdcdimustf. V.PrtfiJft* RiU- gi*J* . Notnbilit
***»tittu i» tromijfian* libtr*li qu* mtio mt»Jur*»tU ? . ix
Duofuperfuntexplkanda . Alterum :Diximus».8.c>9pro- mittentem,C fe velic
obligare, graviter peccare raoruliter ,quanrlo respromiilacft gravis,& ipfc
nonoblcrvat. Jamfcirequiscui et * ecquznamfitgravisejufmodires?
lnpronuflioneprzdid*)! cralt V.G.pecuniz, peccabone mortaliter, eam
promifliornnin iJia quantiutenonlervando, in qua pcccarem , fiillam fuiarer? ij
Rc(p.cumSanch./.i.i»'«i!»«f.i<j/>.tj»».i4. &deLugo«'.aj.«'« ^/T.u.iio.requiriquantiutemquadruplo
nuiorem, quamrequi- ratur io furto : Si V.Cteneas ,furtum quatuor Juliorum cfse
mor- tale,fanc, utfitpeccatummortaie, non fervare promiflionem , quategraviter
voluilliobligare, requiritur, utnonfervespromif- fionemdonandifcxdecimjulios.
Ratiopotiflima eft, quiaminut oftendic, qui remfuam nondat, licetpromifsam,
quimquiaiie- namfurtorapit. Etcertequiliberalicerproraiccic, non debetura
rigorosc urgeri , utifuamunificcntia zqu^ urgeatur, aci deli- dofurti.
LegenoftrumOpufculumdeSacrificioMifsz/.} rr.$.9. ubire- folvo, annon
lolvenspromiQum de celebrandauna, vel altcra Mifsa, graviterpeccet? Sid*Jd*t
JurMmtntum fufr* fromijfumm *cctptM*m ? terum. Diximus Juramencum efse Ggnum,
quo quisfeex Juftitia, atque ade6 graviter, obligaverit, fiillud ap- pofuicliberali
promiuioni. Hincquzrimus, an przfcindendo 1 rationeCgnitalisanimi, feobligare
volentis, Juramentum ipfum exfchocfaciat; Ideftan Juramcntumadditurapromiflioni
libera- li, &nouobligatorixgravitcr, eoipfoobligationcm inducat lub
mortali, & vinculum Jufliciz fuperaddat. Vinculum JuJxitiz , dico,
namquodinducatobligationemfub morulipropter vincu- lum Religionis, quodi
Juramcnto fuperadditur, certum!e(l ex diB.l.\.i» Dtc.t.i.§.i. quia
Juramentumfempereft in honorem Dei fervandum. Solumergohic quzrimus,
anfupcraddat vinculum Juftitiz. 15 Rcfp. idetiamexibidemdidisdecifum remanere.
Proba- bilecnim ibircpuuvimus , nullum Juftitiz vinculum addi per Ju- ramentum,
fcd folum vinculum Rcligionis . Quire vera efteexifti- mamus, quz Caramuel.Cc
brcvitercompleditur l.i.Th**i.M»r*lj*. I )8.& Iatius».6c6.
Pr*mrffto*)Cctftnt*(\nO,o\l)i»Tip*vi%a»**littr *»»i*/«f*r*/ ,
fir*boret»rJur*mt»ttt *bii(*t fub mortnti, fidf*ti*»*M 1 v. \JurAmtnii 'hoceft
exvirtute Religionis ■ ) Vndt Ptimh , ptttru re- mittid prtmiffnrit . Sttundo.,
p 11,, qui juravitt tbtintat Itgitimam ] MMW difptnfatitntm , ttiamfi tAm
tbtintatin ttnfullt, auteta- tradittntt itle , tuifrtmiffit fnHa fuiti admhil
ebligabitur, &ntn ftetabit , 9«m '#/4 tbtigatit nafetbatur tx juramtntt, (
£<x r,'r r x Rtlititn* ) qutd jnm ttllitUT i Vtenrit .Clrrifli , htt tft ttb
htbtnit fttijlAtem difftnfandi. Hzcille. 16 Re£fcautemdixit, tbtintat Itgitimam
juramtnti difftnfatit- ntm, utionueretdcbereintervenirccaufamaifpenlandi , nam
ad legitinumquamcunque Difpenfatiooem obtinendam debere ad- eilecaufam
proportionaum > eft communis doflrina . Quz au- tem> &qualis,
fufliciat, noi cxplicuimus, cum de Juramcnti iclaxatione tradavimus l.s.i»
Dteal. §.i./».i4. 9. VI. tytmm rtfuiratur ttd Ugitima, PERSONA – H. P. Grice,
“Personal identity” -- LEGITIMA. ■ R W veliplePror, liriturPrimo, utPcrfona,
quzPromiflionem (imm& quamcunque Donationem ) acceptat , fit legitima, id
eft, «lipleProraiflariuf, v ' tcmhiciic, dicammox Atttftatit fivt txterna ,
fixt ftlitm s RequiriturSecuado, utipuacceputio Gtquidem, fed non ■eceflariO
fenGbilis . &cxtcrna, ad firmandam enim proraiflio- oemiumcit, quod
Gtinternadumtaxat. Si enim raihi abfenti fcri- basequummihicommodatumlte,
mihieidemtedonare, & ego fineulloattuexterno, animointerno illuraacccptem,
accepubo fufricienter. Idemergoerit.fifcribas raihi, aliquid teraihi pro-
mittere, &egoilludinterneacceptem. Dixi,adfirraandampro- mi ilion em,
nara,ad hoci ut Promittens > vel Donans cognofcat pro. rniflionem (uam
jamefle firmam, nofcere fane debebit acccpu- tionem Proiniflarii, velDonaurii,
quodablqueacccputioneex- lernaeflc, fine Dei revelatione , nonpoteft. } Dices:
CuripfaPromiluo, vcl Donatiodebetefle fenfibilis,
imra6ipGPromiflariointimau>&cogniu,utiupra vidimus, ac- ccputio autem
Proraiflarii nequaquam ? Refp. Quia per Promiflionem , vel Donationem debet
Dominus transferrejus rei in Promiflariutn, vel Donaurium, quod fine ejuf- dem
Domini expreflione fieri nequit 1 ncquit enim altcr,niG cognq- fcathanc
voluntatera Doraini ,confentireadacquirendume;ulmo- dijus. Atpromirtens, vel
Donansnullum Jus acquirere debct , quare non efl necefle , ut alterius
acceptationem fciat . 4 DiccsSecundd. Curinaliis contradibus, vel donationibus
oncrofisadeorum irrevocabiliuiem , & validiutem regulariter requiritur, utacceputio
lciatur i Donatore, vclabaliocontra- hente, nonauteroincafunoftro? Rcip. quia
in aliis debet oriri obligatio in utroque contra- hentium, &uterque debet
acquirere Jus alterius, &transfer- re Jus iuumalteri; Sienim egovcndo tibi
equum, oon folura debeo traosferrc Juse^uiiiite.fedetumdebeoacquirereadprc-
tium, quodmihi tradis, velpromittis, qux abfque eo , quod cognofcam tuum
aftenfum, acquirere non poflum : at in calu ooltropromittens
oihilacquireredcbet, utdiitutnert. Dixi rt- guUrittr in aliit etntraexihui
tntrtfii, namefsealiq u»s caiiis , in quibus, nequeinhit,
uliscognitiofitneccisaria, iodicat deLu- go, dtfr.**.i* Jufi.in.Ji.
ergofufficit. G audieritaquocunque alioTeruo, quiforte pro-
miflionisfacia;confciusfu<(,&Promiflario cxferenuociavit. tta
Stnch.i.i.mntr.d 6.».j.MoIin. £i64,.».}.Bartolus , Clarus, alii-
«lueJurifperitiabipCsciuti.Ratioeil, quialolus Dominus , vel ejus legitirae
vicem gerens potcft transferrein te jusad rem iuam , quod requiriturin
validapromiflione,vel Donatione, noo ver6 qui- itbctTertiusfinelegitimacommifljoneipfidau.
Ergodonec Do- minusperfe,velperaliumhaoctraoslationem noiam l^gititnefa»
ciat,animum verumtransfercndinon habuifle,judirabi. r 10 DeLugo4.it-
dtjujl.n.ji, puut, fententiam contrariam (quamfequiturGreg. Lopezaffcrens pro
feBaldum) quodnirni- rum fufficiat ditlum tlliusTertii non mifli i Domino,
eUealiquao- doverara, ideft , quando promittens loqueretur c.nm raultis
eoanimo, ut fic iua promiflio perveniret ad Promiliarium 10 lar Tellatoris,
quandoloquiturcoram NoUrio. &Teftibus, utco- gnitiofuseultimxdifpolitionis
perve.iiatad hzredem viventem , immoctiamadSucccflores, quinondutn natifunt :
&inftarDei, quiMyfleriaFideirevelavitProphetis, utad pofteroscorum co-
gnitio paritcrperveniret. n Equidemapprobofubftantiam hujusdoflrinai,
fcdalTentiri nonpoflum id cflcexcontrariafententia. Maoifcfteenim elt ipfifli-
mum, quodnosdoceraus, oam illiiuulti pnefcntes, qui fuppo- nunturcognofcere
promittentemloqui cumanimo, utpro-niiGo adPromiflarium perveniat,
qualesetiamfunt Nourius, Teftes, & Prophetz, deGgnantur, _&
dclliruntur,adferendamillam oo- is RequiriturQuint6, utaccepntiofitcirra veram
promiflio- nem,non autem fidtam.Imm6,'i tu promiii(tiferi6,ideft veroanimo
promittendi, fed egoputans ce fingcre<vel joeari>nihilomiausacce-
ptem,non erit,ut habet Si nc J.6. n 1 ) fufficiens acceptatio,quia non eft
acceputio verz promiflionis . Ratio eft ,quiacgoaccepure noo poflum nifi id,
quod cognofco, cum ergo non cognofcam , niG ficlam promiflioncm,fiium
(olumaccepto,hoceftacceptonibil . j RequiriturTerti6, utpromifsarius acceptet
abfolute, non conditionate : fienimconditiooauefsct acccputio, dcberet om-
nin6expc£bri pofitioconditionis, utexfepatet. 6 Hicinciditeaquzftio, quziMolin.
n.;.nimis ftinQeproponitur, undenecdiftioiiefolvitur. An fcilicet
cUtadlegitimamacceputionem, fi Promitsarius hoc modo ptetpromiflienem ,
quarailliprxfentifacis hu/uslibri s.^Aut. fttt 11 tuviiy vti fitibi fUttt. 7
Refp.fumcere, quia. fiegopromitto, veldooo aliquidtibi i)
RequiriturSext6,anonnullis,ut acceputio promlfuonis , feudooationisfiat,
antequamPromittcns, velDonansmoriatur. Verum id reiicit Lcllius, &merit6:
potcfteuim fieriacccputio etiam poft ejus mortcm , fivei Promiftario , fcu
Doiutario , '< veab eorum hzredibus. Ratioeli,quiacum Promiflio,&Donationoa
rcvocantur , cenlentur ctiam pofl mortem remanere , undc & aput ut
acceptentur . Iu LelT. /.x.f.i8.«j.4rr>46. fequunturSanch./.(. n. J. Merolla
t.i. dift.x .t. 1 . «.. 4iique . 1 4 Iidem Leflius,& Sanch.limiunt haac uni
verlalem doct rinam ad cafum>quo Promiflio>veldonatiofaiflaeftabipfopromit(ente<vcl
donante, at ver6quandocommifla,feu nundaueft,ut fieretabali- quo nuncio, ajunt
non pofse validdaccepuri poft raortem Ptotnit- tentis, vcl doni.itis, quia
mandatumdatum nuncioitatim Ipirat morteraandaotis, atqueadeOcum nihil remaneat
mandati , n:hil pofteorum mortemaccepuri valide potcrit i PromiCsario, vel
donaurio. 15 Sublimiuntundemiidem, feuexcipiunt i di<9a limiutio- ne,
quandomandatumeftad pias caufas. Prim6, quia in ftvo- rem animz judicaturmandans
voluiisc, ut luum mmdatum da» tumNuncioperfeveraret. Secund6,
quiacumMa.idansinalu vi- upropenfiorlitadopcrapia, magiseft
judicandusapprobaremtn. datumiltud. 16 Ego, utabhac fublimitationeinripiam,
ilUm profefl6»p- probo propterprimam rationem diftam, ooo ver6 propter fe-
Secuodaenimratiohzceft, quiainalia viudefunflus propen- Gor eft ad opera pia .
Hoc diclum abfolute non placct , tum quia for- te Dcfuntlus eft damnatus in
Gehenna . tum quia , efto fit in gloria , umen cjus approbatio nihil prodeft ad
rem noitram . Cum enim de- fuaQusamitutomnedominiumrerumtemporalium, ejus
appro- K>tio poft mortem nihil iuris tra.isferre poterit . 17
Limiutioautemilla, quamLeflius,aliiquetradideruntnu. 7 «vcip.iuun.crc,
H""> " cgo promiuo , yci uonv iiujuia iiui 17 LimiiatiO aucem
1111 > quam LCIIIUS , ainque tl przfcnti, jam volo,& mihiplacet,
utacceptes, ergojam puri- I4. putaroandatumdatumNuncio i Promittcnte, r _ /1
_ / J : J :_ t*\ :.:u: r r. ... _r — r :
j _1 hcaueftejuimodiconditio. Dixi, tibiprzfenti, nam , fi tu efses abiens,
&perEpiltolam v.g.aliquidtibi ego promitterem, non f ufliccrc t acceptatio
hoc raodo facla : quia potuit occurrere , ut ego promittensanimam rautaverim,
& jam non amplius valeat tua acceptatio, quia jamnoloamplius tibidooare,
atque ade6, nec tu valide poflis accepure . 8 Quid , fi quis iu acceptet f
Acttftt tuum frtmiffitntm , fitu UUm ftrunrt vtlu, fcu , rtmittt mttuA
vtlnntnti , /1 vtlit frtmiffit fisrt . Refp. non fuflicerc , fcu , melius,
dico, tefic nihilagcre , Gc enim acceptando, relinquis promittentem fine ulla
obiigatiooe • 9 RequiriturQuart6, utquiacceput , audieritpromiflionem, vel
Donationem libifuiflefadam, audieritinquam, vel ab ipfo Domino GveperEpiltolam
legitimi fubfcriptam, vel ab inter- nuncio itemlegitimo, ideftperipfumDominum defigoato;
non non ufquequaquearridet: licetenim expirare probabileGt, un- de
invalideacceptari; umen probabile etiam judico, non expi- rare incafunollro
promiflionis , feu donationis liberalis , quia mandatumfavorabilecum
Gtgratiafacla, nonexpiratmorteman- dantis. ItafuiTmetSa, vMn.n.n. cr ;■ st*ni*t
au>.a.&in Gmili Diaoa , ».8. /r.6. rtf.9 f . & ego/.8. <*
Dtenl.t^c. 1 . rr.4. «5. $ . n.i 1 . dixi . Stetigitur, fivepromiflio,
veldonatioiaftafitab iplo promitten- te, vrldonantc, five medianteNuncio,
femper pofse poft ejus mortem valideaccepuri . 18
DeniquenonpofsehzredesPromitteotis,feudoaantis revo- care promifliooem , fcu
donationem idefunclofaclam, &abip(b anteacceputionem non revocaum ,
manifcfteTequitur exdata do- •5trina,cumiusrevocandi non tranteat ad bzredirs ,
&<ic docent apud
Merolam,ri^.i4>.a^.89.BarLClaru^aliique.Iinm6eitifmo>. di promiflionem
tranfire in Lcgitum omnin6 1 Promilsario , dicitur «a trnSt. d* Ttfinm.
Digitized by Google 2-52 Lib. IX. De Contrad. Tra& IX. De PromiiTione.
Aettptntie Prtmijfnrii , _T demnlmriitmctntii . 19 RequiriturScptim6aliquibus,
utacceputio fiat exprefse. Sed ccrte iim ucite fieri
valideperfilentiuropotefl.- Incontracii- but enimlucrativis, uteftille,
dcquoloquirour, fileotiumregu- lariterarguitacceptatiooera. Sienimego tibi
offcram centum v. g.aurcos, <3c tu , id a mcaudieus, tarcs , approbarc,
&acrepure convinceris . IuSanch./.i.«s"« m*mtr.d.6.mm.\ i. aliiquc,
quibus adde rnultosciutos, & cxceptosi Dantf.S.tr.6.ri[.io6.fuifimtm>.
Ratioeft,quiain re fibi utili,& ex qua nonnifi commodum fe- quitur , maxi
me valet ea juris regula : &mi tmtt , etnftmtr* vidttm . 10 Dixi
(rttmimittr) fateorenim polsenon rarofilentium oriri ex verecundia,
neoffendatur, quioffert, Cnon acceptem, im- mo, aliquando ex re ipfa oblauoriri
poteil, utfilentium potiiis oftendat rem delpici , qulm accepuri, ut, quandoum
clt vi- lis, velparva, vel meindignarespromifsa, utCIentium illud Ct
potiosexprobratio, quimapprobatiorid , quod certeexadjun&is
eritiprudcntivirocolligendum. $. VII. pejftt prtmli* mhftntt letitimi mttptmrt
, ftm ( qmed ift, qusmd* hjntmnr in enfciintim ) ftipmUri?
quilibetproalioabfentelegicimc,acpropterea validc accepUre > feuftipulari,
quando, &quatcnusfuaintereft e/ufmodi accepta- xio . Sed profeiro id non Um
elt accepure proalio, quim pro (e . 10 Secundo, PatcrproFiliofarailias , hocert
profiliocxiftcnte fub ejus pocclrace . ir Terti6, Filiusfamilias pro Patre. iz
Quartd, Monachuspro Monafterio . «J Ouint6, fervus, h#ceftManeipium pro
Domino,Manci- pium fdixi ) rumlervus, qui cft famulus, non ica, ut i" raox
num.zo. 14 Sext6, Tutor, ute quia fuccedunt loco Pacris. ij Sepcim6.
QjjilibecproMuliereobfavoremDocis, Donacionem propterNuptias. 16
OcJav6.Qui]ibetprocaufapia:pizenim caufzeuodem fa- vorem habent ,quam habet Dos
. Lege Dian.».8./r.6. ref.96. 1 7 Non6 . Perfonz publicz 1 hoceft
Magtftratus,feu Judex pro> fubditis : Przlatiitem, & Rcclores pro
propriis Ecclefiis , Uni ver- uUsprofingulisexUnivrrCuce;hienim omnetpolTuac
promiflio- nem,velDonationemip!iusdire<3amlegitime accepurcpro fuis» 18
Ratioautem.quodpratdiaiacceptareproaliisponunt.dt , vcl
quiapropterbonumcommuneita ftatutum elliLegibus, vel '
T)Rzmittendumr(tprim6,teiterum,iterumqueefsemonen-
quianonrarodidzacceputionesredundantinbonumprzfencis , F«.*m>ltenaurn cu
prirao , ic ucruiu , iicrumquc ci sc moncn- dumdeeo, quod nimisfzpc monuimus,
nimirum noslo- quidccontraflibuslucrativis, idelt de Promillione, vel dopatio-
ne , liberalibus , nam in contraflibus onerofis , cum ex utraque par-
teinducaturgravamen,certumelt , femperadcfsedebereconfen- (um utriufque, puta
Promittentis,& Promifsarii , idqucfaltem per legitimum Procuutorcm
;tuncenim jara in Procuratore ipfe Prin- cipaliseoofentit, uthabeturexprcfsein
jure, lnftit.it rnm.ftip.§. Siquiimtttri, &DoftorjbusutMol. 4.164. $.£2»i*r«
qmmmd*. Me- rolla t.i.d.t.t.x. mm.i66.SmncJ.lJ*mMr.d.7.m.i».DMif.i.tr.6. **f-9l
•& /*?• multosciuns . x> Przmittendum(ccund6, valdeprqre, de quaagimus,
dif- ferre, fipromimo.velDonatiofatuabfenti, dirigatur przlenti, &,
fidirigaturablenti. Nam. fiabfente v.g. Petro, ficdicam , P romttto , r>
den* iquum Pttre , atquehaoc promiflionem , fru do- nationemacceptct
nominePetrialiquis przfcns, quicunqueille Cc (etiamfiGtTutor,
velCuratorabfeotisPetri, &, etiamfi fitdo- oatioincauiamptam,
utcontraaliquosdocet Sanch./.r. •.10. & apud Dianam /. t.rtf.96. ) nihil
operabiturejufmodi acceputio , e(l- queperinde, acfinullaprorfus fuiflet,
undeeamegopoterorevo- careante abfentis acceputiooem . Ratioefl, quiacum
perhunc modumnullaratione contrahaturcum przlcnti, (edfolum cum ab(cme,
bujusconfenfuseflexpedandus. Excipe, niCille prz- fens fuiQeti Petro ad haoc
acceputionem facieodam exprefsc de- putatus, valeretenimtunc acceptatio, quia
tuncPetrui dicitur przlens in alio , ut in Cmili dixi m.i. J At ver6, C Cc dicas,
Pr*mitt»,vtl d*m*tiii Ant*mi»prtf*iuitqmmm fr* Pttr» «tftntt , &
Antoniusacccptct , tunc enim vcro rationabilis
quzftioeflepote(t,anvalcatprzfentisacceputio. Depriore igitur modo hlc non eft
agendum.quia, u t d iclum eft, nihil ea operatur , ut cummultisnoutMerolla/jr.ciunsBal.
Jafon.Tufcum , Covarr. SaiKh.aliofquc,azendumver6eftdepo(leriore,acdeceroendum
, •n ilta acccputio femper Ct legit ima , & confequenter valida . 4 Sed
quzrcsantci, Cverba, nccdiriganturadablcnicm, nec •dprzfentem, ut, CprzfcnteAntonio
acceptantc, dicas: Pr*- ttte, mtdmtmrnmtmsnmPttr*, fenfus necrit : Prtmitt*, me
ix- ifftPttr» atqueade6adeft acceputioprzfentis.Ejufmodieft, quaodo acce-
pntPaterprofilio,PrzlatusproEccleCa,&c. Bonnmenim filii , &Ecclcfizeft
bonumPatris, &Przlati. Verum hzc minutiiis trada ti,atque probata Lrge apud
Sanch . / 1 .dt «,*/rj/.7.Merolla r.r.
4.i.r.t^«».87t.Tufcumr»w.7./»S.j.»»r/*/'.70{.al!ofquc, & quo- adpiascaulas
Tinq. d* Priv.emmf.fU ,privit. H4.quoautemad per- fooas publicas , & Patrem , Filiumque , Legc Maoticam
, T»m.zM tntitstnvtnt. tit.z j. & x 7. Molinam , aliofquc citatos . Snifmnm
leritimi mtttptmt pr» 0M ttrtintn ptttftr 19 Iiomnesextranei, quinullum titulum
habenc accepundi proaliis, quodinvalideacceptent, jampatet exdictis. Iiliigitur
nicnumerabuntur, inquibusquamvisappareatali<;uistitulusluf- ficiens,
Umenrevera noneft. »0 Prim6 igitur famulusconduclus adlerviendum (cum non
cxtoto, fed ex partc fubdatut hero ) pro ipfb llipulari lcgitime nequit . xi
Secund6. Difcipulus nequitpro Magiflro, idqoe propter eandem rationem,
Undefcquitur, quod nec contra, Magifter pro Difcipulo. xa Terti6, necFilius
emancipatus, id eft exiftens fui juris pro Patre, quiaquando eft cmancipatus,
1100 cft (ubPatrispo- teftate . Quart6, necidcmFilius, Cveemancipatus» fivenon,
ac- ccrtare poteft proMatre, quia Filiusnon eft fubpoteftate Ma- tris, fed
folum Patri< . 24 Quint6, ncc
Frater pro Fratre. ij Adverte, aliquando per acridens pofse hos ftipularipro
di- flis. Qyandolciliccc , utfupradidum eft,fua intereftftipulatio. Nampropterei,
in materia Feudali , in EmphyteuG, in ufufru- ctu,
fiquandoprzdiclifperantadfealiquod utileproxime fpecta- curum,
poteruntaccepurcproillis. TreamiinfnnmctnerfVtrtitm, feffi pr* nliis ftipmlmi}
, an, Prtmitt» Amtmi» prtftmti, mtdtturum tjnmm Pttrnbftnti}
Re(p.Merolla,/.rj».868 ciunsSanch.aliofque,a4t,lenfumeflc
hocfecundomodo,atqueade6aliquid operaricjufmodiacceputio- ncm pofle,qdia omne*
lcges c lamaot , in d ubio eum fenfum efle cli- gendum ,qui tavetaclui, ut
(cilketactus Ct validus . .UIIUUILIUIUI inilUUU. n II HliLri yu.l I L (i| i.J U
I L) C I (i LJ I 4 I I I j Verum Bartolus,aliiqucabeodem MeroIlacitati,(ed non
rece- Aflirmat Sanch./^.». j.etiamfi hlii fint emancipaci . Negat , tura pro
pti , cenfct , cenfum efle primo modo ,atque ade6 , nec valcre , nec
emancipatis , tum pro non emancipatis Merolla / e.m tmt . qui umei» aliquid
operari , qtiia ea verba , dum nullo modo dirigantur ad prz- monet id , quod
ego mod6 uni verlaliter dixi , pofle (cilicet Matrcna fcntem ,
promiflioconvincitur fafJa folum abfeoti. pro filiis ftipulari in materiaFeudi
, velEmpnyteufis , qutatunc fti- 6 EgoBirtolunifequor,tumproptcrrationem
jamdidam,tum pulatioproxime futuraeft utilisMatri, ratione utilis doraiaii .
quia,(iomnibusexpenCsresadhuc verfaturindubio',cumdubite- Utraquc fententia
probabilis parimodoeft. 1 6 Controvcrtitur prira6 , A n Pater poffit pro Fil io
emancipato» idcftproFilio(uijurisaccepure? Aifinnat Smch.d.itf.-j.n.y. cun
Bartolo,&Baldo;Merolla/.r.«.88o.afFerens &ipfeBaldum pro (e,aliofque.
Utrumqueprobabile . a7 Controvertiturfecund6: An Mater poflit profilioflipulari
? tur ,an adut vera , & obligatoria promiflio, melior eft conditiopof-
Cdentis fuam rem , fuamquc libertatem , i qua ipfum dimovere noa potes, nifi
cerum probes affu iflc acceptationcm,quam certam adefle incafu dubio, oftendcrc
non vales, quia Cc cafut dubius non eflct . 7
Hacexpeditaquzfliuncula,utrcgrediamur ad promiflioncm dircttam przfcnti, fed
faclam abfenti . D ico,t u nc (oiu m ralere prc- fentisacceputioaem,
quandoprziensaccepure proalio ablente legitimepoteir.Ratioeft
manifefta,quia,fiprzfensnoaeft legiti- mus promiflarii Procurator, nihil
nominepromilurii acquirere po- tcft , ergo nihil opcrabitur , accepundo . 8 Sed
ecce dimculns • Ecquandonam iu res fe habebit , ut valeat acceputioprz(entisproabfente?Profefl6
id cognofcemus , fihlc afferamus, Prim6, eos , quicert6
pofluntproabfenteaccepure . Se- , qni cert6 non pofliint. Terti6, eos, q ui fub
contro vcrfia. SLmif—m pr» ml<* miftnttpttft ItgUimi mertptmepremtfitmtm ? 9
Przterillum, quemmod6diximus, cuiababfente exprefse " umeft, utlocofui
promifliooemacceptet. Prim6,poteft a8 ControvertiturTerti6;AnNourius,qui
videturefseperfo- na publica, poflit ftipulari , feu accepure promifliones ,
& Donatio- nes ad ipfam diretlas , fed abfenti fadas ( ut femper hic
loquimur . ) Negar Sanch l.i.i^m*tr.i.f.n.t r.cum multis,quosipfecitat,quibus
addeCaftrop dtfmftxtmm. d.i.p.;. wm\f.& 9. Affirmatcum multis Merolla / e
»,$X6. A: Diana^.H. rr.6.rtf99 Utrumque fimiti modo probabile . Sequere id ,
quoa tibi magis arriferit . Mihi quidera a rri-
detfentcntiaSanch.quiaNouriusnoneft perfonapublica potefta- tem aliquam habens
in Ci ves , fed folum efl publ ica , quia fiae m pu- blicamfacitdchis, quz
ipfeutNotaritislcriblt . »9 lllud fateorcum iifdem Sanch. & Caftrop.
•iW.Notarium fti- pularipofseproabfentibus,quoadea ,quzad judiciapertinent ,
& i Patribusafreruntur, idenimconcediturilegibuspropterbonum publicum,quod
per judiciadirigkur , nonveto conceditar extn judicium. HiCj^uz, proforo
Confcientiz, (unt pro utraqus Digitized by Googl( Caput VIIL & IX. *53
PR.IMUS CASUS. ?o Titiuspromittit, veldonat, nonfequuutraditione , Cajo
pr_dium, haeconditione, utpoftejufdemCaii mortemprcdium tranfeat ad Sejum .
AcceptavitCajus ,fedpoftei Titius vult revo- careillam conditionem
infavoremSeii fattam, idqueantequam jpfeSejusacceptet, li.itcncpo.il, _ valide?
Jt RctpondentaliquiapudSanch. ..r.r_/:..6. d.t. non pofse, fetfpofse,
idemSanch.c.deLugo,_zi.<fc/M/f. a.8j.merit6rcf- pondent.
Ratioeft,quiainhoccafu duplex involvitur Donatio : Altera faCUCajo , quz jam
eft irrevocabilis , quiaacceptata ; Altera fa_aSejo,quz,quianondumeft accepuu,
rcvocabilisefl . Idem dic,quarovisejufmodiDonatiojuraU fuerit» quodconflatex
di- _isinobisfupra..7. $.i.a.8.quodqueetiamdocet ibidcm de Lu- go, licctneget
.->__» Sanchez. ?i Quoddidum eftde proraiflione, feu Donatiotie , ante rei
promi.sztraditionem, potcftetiamquzrideDonatione, fequuU jamtraditiooe,
anfcilicetfidonafti,c_tradidifli equum.v.g. Pe- tro, eaconditione, utpoft
annumtradat illum Paulo, an , in- cuam, aotequam Paulusacceptet, poilit eam
donationem Paulo iaclam revocare? EtRdpondeo, pofse, proptereandem rationem.
Lege Dia- nams-.8.rr.6.r./.ioj. SECUNDUS CASUS. %%
PromittoPetroabfcnticentumaureos,inquibusdecem pro- mitto tibiprz(enti,Inquiro,Gtu,quinutlum
mandat umhabes 1 Petro , ut pro illoacceptes ,acceptes tuosdecem:Inquiro,
inquam , an poflim revocarepromiflionemfaltam Pctro, quoad nonaginU , quos
nondumipfePetrusaccepUvit? ]4 Refp.pofscproptereandemrationeminprimocafudiclam
. Excipe,nifi tuainterfit,utPctr_ illacentum habeat, utGv.g. eo mortuoad
te,tuo(que hzredeseapertineant, vel,fi tueadecem ha- bcre nonpo_s,nili
habeatPetrusfuanonaginu, quod certc eve- nirepofset,fipromif_>efset,v.g.ut
vafeargenteoproroifso , _ I ?__ J 1
CASUS. Ra piMrtbns pTSjnjJj~4 y cj* _ . iifdflft (tfffftlttM dii
Att?Hrutnd& ^ 35 Sieandemreraprc_.itusfuccefliveduobus, tribus, eVc.Iis
Iegitim^acceptantibus,Prim6tradereeamdebes, etiam fi iurave- ristraderefecundo,vel
tertio. Ratioeft, quia promiftiofaclafe* cundo, veltertioilliciueft,
pofiupromilTione i_h Primo. Ju- ramentum autem non eft vinculum iniquiutis. j 6
Non 6c , G cum promHeris Primo rem , illamque ipfi non tra-
dideris,promitusdeindefecundo, c_huiceamtradideris:quam-
vi»enimtuficpeccaveris(adquidobligcnsdicam infrir.a. dtdf «_. .m.>j.t
.)_amen,quia pertraditionem (ecundusrem facitluam, ipfius erit,& hic multum
valet illud vulgatum Juris; Mulu fatta te- nent,quarovis fieri prohiheantur. lu
Azor.f.j./.t i _+._■ Pretwjfic mq.\T.tciunosl.l.imDctml.c.\.f.$. \ CASUS. |7 Id
explicabitur planius^fi fic figores hanc cafum i Titius prc- ES__
ionemcjufdcm(^ii. _\nteeletiionem ver6_„era ex illisduabus, velplures exillis
centum periere fineTitiiculpa . Inquiro, annihiluminusTitiusdcbeat
dareovcmunamex illii • az fuperftitesfunt? ?8 Refpondeo.Reaein fineTitiiculpa .
unaraex iliis , nemiCajofadamcertume{t,teadnihilc_ligari,quiatunc, Gcuti
poftel_tionem illaeletfa Cajo debetur,iuipfi pereat, congruum eft . ReQe item
noufli (fim* Titiitmlpm.) Si eoim ejusculpaperiit, una, vel aliquotperiere
iineculpaTitiijidqueanteeleaionem Caii
(remanentealtera^velaliisJobligaturTitiusexiis, quzfuperfti- tes vi vunt ,
tradcre,etiam fi illa , leu illz ,quzperiere , fuerint vi- liores.Iu
Boa»c.d.%.dtttmtt»0jt.ii.f.t. _17.quia_.ndum fadia ele_ione,illzovesTitio
periere,_Cajusnoneft defraudandus derepromilsa.AzorjiaaW Bemmcxit. umen
benign.ils Ioquitur, di- cens,(u_cere,(iTitiusdonetvaloremejus, quz(_eip_us
culpt periit , & pari modo Turrianus mfud emmd. 2i___dicens , periit . Si
verd omnes , perire , tunc ad nihtl debebit obligari Titius , nec mi- rum ,
quia Cne ftu culpa deficit t .9 Quandoautemtumhle, tumalibidicimus
adefseobligatio- nem, femperintelligedeillaobligatione, quamejufmodipromif-
fioinducit, fiveexfideliute, fivecxjuflitia, five exalio eapite, juxufuperius
explicata. De aiisdefmisvcrbis dcfmpdoi_s Promiflionis , in cujus urilitatcm
rcs fadendaeft. HMc fatis funt expllcau per occafionem in fuperioribus , _:
przfertim,..7.$.*. Qyando , & quatcnus obligatio Promiflionis vd eft nulla
, vcl ceflat . 1 A BfoluUtraflatione deNatura, cVConditionibus promif- JC\
fionis, eaduobreviter funt indicanda, quzin przfenti tituloproponuntur. z
Quoadpriusergo, Regulageneralis eft, Promiflioiiem , Sc
Donationemantetraditionem eileinvalidara , nullamque parere obligationero
velPrira6 ,quandoeft dereilliciu, vel Secund6 , quando ex ejus obfervatione
daretur occaGopeccandi, vel Ter- ti6, quandoeftex JurepoGrjvorrriuu, quzpartim
ditSa funt , cumegimusdeju ramen to , Lj.im Dttml. c. 7 . ^ . _ _ V o t o iiidu.
1 5 . i _p. partim ex di dlis , Sc dicendis Ucil^colligi poftunc . } Quoad
poftcrius : Promiflionis obligatio orU , Gveex Fide- litate, iiveex juftitia,
modofuperiusexplicato, ceftat, Prim6. uti^_«mdi£lumeft, remiftioneProraiflarii
, Secund6, ut etiam didluraeft ibidtm , ceflationefinis principalis promittendi
. Tet- ti6, )quod&<>ri/mexplicui ) quandorespromifiamuutaeftfine
proraittentisculpa, inilliciura, in iropollibilem, & inutilem ■ Quart6,
quandocircunllantiz luntnoubilitermuutz, quod &C lA.\.im Dttml.emf.i.S
etiam cxplicuimus . Quint6, deni- queexillisiifdemcauus ,obquasrcvocari
poteftDonatio; de qua re dicam m TrmB. d* Do*t. tmp.6. 4 Interdum autem
obligationem folumfufpendi, quiafortefo- lumadtempusresiPromtflarioremiflaGt,
vel muUUrcseft per femanifefta. Utetiammanireftumeft, folampartem efletraden-
dam , quandorespromiflaeftdividua,ce(Tareautem obligationem
tradendiparteminepum, utetiamfupcrius indicatum eft , & di- cemus iterum
cum dt Dtmmt. j Exdi_iscumOnate, Tcm.x. trmdo. d.zy. !tii.\ r._ ».1 _ r. Mo-
lin.d.S7l.*.a.Le_/.t.r.i8._to.Diana f.9. tr.6. MjT.tof.altifque
colligilequentia. Prim6, GpromiGftigladiumei, qui deinde in amentiam incidit,
non obligaris , immo nec debes promiflum fervare, quia illi gladiaselTet damnt
can_. Adverto , Gtibiufui efledebet gladius, ejuspretiuroDominodeberit
&fempertene- rite, vellervare illumei in aliud tempus, vel tradereillum ,
velejus pretium Curatori : naropcr amentiam ii nonamiGt Jut ad rcm fibi
promiflam . 6 Secundo, GduoGbiinvicemaliquid proroiferunt, five col-
]igatzfui(Tentpromi_onesinunuro contraclum, quifoleteflefic: Hcc tM Mcrmlitcr
frcmittet &tu fmrimtd» betmuhi libtrmlitcr pra- mittit,
fivenoncolligatzfic: £g» frtmittthtttibi% fedtm fint mt- tatrim ifiimt mtm
fremigitmit mlimmid frtmittit. Siinquam, ficmutuo fibiduo
proroi(erint,fialternoniropleat, nec tenerur aitcr , quia hzc
juftacaufacenfetur, utte_vocantetuampromi_onero,ego meam revocem : ficMolin.
_-._■. a.10. quicquid dicatNavar. m fmmm.t.iS.m.J. 7 Tcrtid.is, qui
temporepromiflioniserat amicus,fiantetra- ditionemfuperveniatinimicitia
morulis, non teoeturadpromif- fionem, quiainpromilfionefcropcrimbibitur,ex
roenteinterpre- Uriva promittentis, carentiauntz inimiciuz, efto peccet ali-
quando peccatofcandali, &c. 8 Quart6, SponG non teneotur ad fervandam
promifliooem Sponfalium, Gresnoubilitcrmutentur. Sedde hacrenos fuse«» TrmH.
dtSptmfml. diximus /.8. de Mmtr.trma.\.t.y % .8. 9 Quintd. Is, qui alteri
promiGt pecuniam, etiam in mofynam & deinde incidit in egeftatem, elargiri,
cVc. 10 Sext6. Sialicujusfiliuseftingravem infirmitatem lapfus ,
UndeafliftentiaPatrisindigeat, nonteneturPater ad exequcndas illasoperas altert
forti liberaliter promifsas, quz ejufmodi afli- ftcntiamirapediant;
fiquidemaflifterefilio, eftprzceptum, pro- miflioillafuitvoluntaria.
Iram6unupoflete{$ezgrountisnece_ Ijus, utetiamaliasobligationesex przcepto
luperare pofset, Ht fuo 1 oco _ Trma. d* Lniims expUari fcJet : obligatur illam
T R A* Digitized by Google *54 Lib. IX. De Contraa. Tra&. X. De Donatione.
D S dicendimodosjaraexplicatos. Ergodonatariofuarcs rxadi femper
debebUexJuftitia.przieindendo icaufi*, propterquasejuf Pooatio rcvocaripoteft,
dequibusinferiusdicendumcrit. ix Quirudeoiqueiemper, pari, imro6 fortiori mudo
, parit obligationemlubmortali , nonmolcftandi unquam Donatarium; rescnimdooata
nonfolumeftin dominio, (ed etiam la legitima DONATIONE^ Bfe3^ijtf^tai^'*,~'olk
Quid fit Donatio . §. I. Exfiumtur It Dc
DiviGonibus Donationum . $. I. Tm frintifnlimt AivifUmit f ^VUamvis , ut
fuperius diximus , PromifTio acceptatt in i TyRimmDivifi*. AliaeftDonatio mere
gratuiu . quae fcJU- V^multis tflimiletur, convcniatque cum Donatione infu- J.
cet, nulla prarcedenteobligationc , <5c prorfus Ime ultis me- turum item acccpuu,
fed ante reitnditiooem:u- roen differunt etiam permaxiroe in multis.
Nampromiflio in- tcndit dare, tVfolum dat Jus ad r€rn prom iflaro, illud umen
ex feelleleve, qnantumcft exvirtutc fideliutis , diximus(*/r. dt Premijfiit*.
AtDonatioetiam in iuturum intendit dare , & <iat remipLm, transfartque
dominiuminDonauriumpro tem- porc przfixo. Aliqui autcra dicunt, per Donationem
, re nondum t r m\ iu , per- fede transferri dominium rei Donatz in
Donatarium:Solum enim xcmanec obligatio tradendi irai, qutmtraditioncm non
vocant Donat ion em , fed executioncm faCij- Doiutionis. Alii verd dicunt, per
didam doniCionem, re nondum tra- dita, transferri dominium initiative, cum
mceta res traditur, transferri perfecte , &C tunc perfedtam vocari
doiutionem . Utro ex his modis ioquaris, profcctd ad rraximparumrekrc, vel
nihil. x Hinc quando Bonac. Ai e*mtr*it. A.t.q.ll. fun.t . .-«1.14. aliique
docent, (idicam: D»n» tibi f.:brum, qutmhteca Atmi , unAtnunc ncntT*ii, non
transfcrri dominium Libriiu te ,quit,inquiunt ■ iu Jus poGtivumdifpoait;
transferri a.item , fi Librum tibi trado , quando,inquam,(icdocent.intelligunt
, fiveintelligere debent » non transferri cum effeclu , feu executione , vel
non transferri, niu initutivc, & non perfccle, modojamexplicito. | Jam ver6Donatiodefinincommunk?rfoIei,
ifftAmti* limir*- lii . 5i enimquid detur exobligatione > ieudebito
Juftitiz, jam donationonerit, fed vel venditio, velrel'itutio,velquid fimile.
At ( ut verum fatcar ) hsec donationis dcicriptio pocius cft nomi-
■isexplicatio, quimdefinitio, quic.Min#el tenuem latiniutis ni- toremattigit,
jamcognofcit , Donare, mliiltiiudefle, nililibe- raliterdare. Et nihilominus
oobis ad prtxim femper iotendenti- busartifkiofior dcfinitionooeftopus .
LegeilltmapudOnatcm , T*m.i.A4i*mya.trA0.Amb.lQ. (1U.1. 5- IL 2**ntum eltiftt
Deamtiet x T TTiddiftinclius cognofcatur (<5cfaciet ctiamad majorem U explic
' funtdiftingnrnda. x Prim6enimuc Vi.trujitAin.tre. 3 Secundd, fic,
D*amh*tAiLAram, 4 Tertii), DtnetthiUhrum, quii ' 5 QuartfN, DeamtihiLihram,
&i ipfatu recipis. 6 H-diiiiotii*. PrimaexhUPromiffio fimplcxeft. 7
SecundacftitcmGmplexPromiflio, idem enim eft dicere , Donabo tibi Librura ,
tcpromitto, tibiLibrum dooare:id,quod
cumnihilaliudfit,ni(iDonatioinfuturum,reCle abaliquibus di- citur cllc promiflio
donandi. 8 Tertia eft donatio trtnsferensdominium rei Donatz in urium , five ut
aliqui loquebantur $. p rit 1 i. n.i. fine ultimo effc*9u,
fcucKcrutioncrequifiuabhujufmodiDonatioae, five, ut aliqui ibid. loqucbantur,
initUtive. (^uoniamverA in hac Don; :ione nondum adcftdicu traditio , idcd i
Jurifperitis hzc vocartfr donatio, quz non incipititrtditio- ne,
utetiamappellaturpromifliorci donatz: donatur eoim per illamres, & liroul
ucitepromittiturtradi. o O^uarneftdonatioperfeaiflimatunsfcreosdominiumumul ,
&polieflioncm, vocaturque abiifdem Jurilpcritisdonttio , quz incipic i
traditione, quzcertenullam promiflionem infe.neu- citequidcmirobibit,
rumom.iiafint jamcxhibiu, traoslatio ni- mirum dominii , & poncflionis
traditio in Donaurium . 10 Exhisergo quatuor difpofitionibus : Prima,
&Secuoda, iifintacceputz, qut rationepariant obligatiooem five cxfideli-
ute, five ex Juftitia, dictum efllupcrius, cum depromiflione difputatum eft. 11
Tertia, (i fititemacceptauparitfemper obligationem fub mortaliin materitgrtvi,
necpoteritdonan^ illtm rcvocare fine Injuftitit, obli^turquereificdonatz
polleflionem, vel llatim , Yelcertr pra-fixotempore, fi przfixum fortealiquod
fuit, trtde- re. Rttioeftrntnifefta, quitperhtncDonationemtranilatumeft varioi
ritis Dontttrii , cxhibeturiDonttore. Aliaremuneratoria,quz fcilicet
fitexaliquaobligatione, non quidcm Juftitiz, feuGrt- titudinis, quz
virtustendit ad remuneranda Beoeficiajuxueo- rum menfuram; Beneficit, inqutm ,
jtm fa£ta non faciendt , de qua re lege Ditn.^.8. rtf.t tjt. v. N*t**Aum rfj .
Ad Donttiooen» tutemremunerttorUmfatiseilc, li Donatordicat, feDonare on
meriuDonattrii, necopuselle, utmeriuprobentur, idem/W. r#/.i i6.docet. t StemmU
Divifi*. Alit cftpura, ideft fine nllt cooditione , feu limiutione.
Alitnonpurt, ideft cumlimiutionelociftem- poris, ticc. X
SubdividiturtutemConttio nonpurt ioDonationemronJi- tionalem; M D*n* tibi immm
, fihtt, vililUU fmtiru : & in Doru- tionero , in dicm , w D*n*tui lamum ,
nen nuntfimt im , f*A ftft m*mm mtrttm, f*H mliqnat mnmti, &t. 4 Et hec
quidero Donttio <a Ai* »,iterum fubdi viditur,Alia enira eftmAitmtirtnm,
quifcilicetcerto erit, livcillum determinatt^ fcitmui,quandoveniet,
fiveignoremus, ut D*n*tmieqmmm p*jk mtmm mtrtim, velp«(f mnnii qntmqm* . Alia
eft /W»r/»m, quil fcilicetincertumeft,in unquamtdveniet.ntm propterei ejufmodt
Donttio undcm refolvitur in conditiontum, tefte Molina, «kb- m* d.tO c.ut ,
D*ne tHri fr* t* ttmfti , qu» mmfftrit , qu» Rmitm miitrit, &t. (enfus eni
m eft , fi nufftrii ,fimAivtrii Rimmm ,&e. $ Ttrtim Divifi* . Alia eft
Dooatio inter vivos, eftque et, qut DooatortrtnsfertdominiumreiinDontUrium
inviuipGus Do> natoru,quamcertefolentaliqui Donttoresfacere
revoctbiliter,ira ut illam poflint revoctre , qutndo velint ,-tliqui
irrevoctbiliter itt» ut etm troplius revocire non pofCnt . Alit eft Donttio
ctuft mortis» eftqueet,qut Dooatortransicrtdominium reidonatzin Donata- rium
poft mortem fuam , id eft ipfius Donantis . 6 Ubivides,proprie
loquendoDonationemfacum,fivcin fa- niute, GveinTcftamento, Gvcin periculo raortis,
<Scc. fi per eamDonansftatimtransferatdominiurarei, elle Donationem in-t ter
Vivos;Gpoft mortem, cfle Domtionero cauitmortis. Lcge Ofiaten , /».t. At temrmajr.io.Aiff. J l
.feit.t. & 5. Vadignum trmii. A* ccntrA.\.A.<).ftT tvium.
fymiQj.^.Ait»ntr.qa.\*.f.tj,.l.O. CWt.mpaJL B*amc.tit. negantemaliquidexdiftU
Aror.J f.i 1 1 . emf.t 1.4.4. »'iof- que , necomitutur Molinarf.i87j».at. qui
rcdc percurrit figna , Sc conject uras , quibus dignofcatur ,an do.iatio fit
intsr vi vos,an mor- tisctufa, quandodcfuntverbaexprelsa, quz donttioncm hanct
vel illaro notcnt . Scd certc non erit inutile hic iliqut ex dtclis fignii
fummttimiftcrre. 7 Prim6,fidonasquid,fcitransferendo 1 di donttionU poft mortem
, tuam donationem quu ;j:npuncdonas, A\'o'.. ut donttioois cffciium illum ,
complcmcntumdirfcrs, quod er.plicuimusr.i.n.t. 8 Secund6,Gabiolutedones, nihii
aliud addendo donationera facis inter vi vos , q uu donare ii ne add 1 to ell ,
nunc dontre . 9 Tcrtio,fiibfolutedo;ies, quandoes zgrotus,ctUmcurneo
periculomcrtis, quu verifimileerat, teob mortis metum furfte
induclumaddonanJum, donationerofacisinter vivos,quit etiam) donarcnunc potes,
dumesinfirmus; Siergotliudnonexprcilifti, Iti. Excipe, nifidonator
cjufmodidonationem , imnonunu, necperfe, necpcr liv.itimam perfoum acce- vit,
tppofucrit inTeftamento, vel Codicillo , tuncentm e»
ttioindueretrttionemLcgati, eflctquectuftraortis, unde » xdicetur, revoori
poflet . I o Quart6 , fi dooe^ cu m add ito ,f */l mtrttm memm , vel , fiix kmc
iafirmitmtt merimr , vel ,fitx n*vii*ti*mt m vitm Aifeiftr» , clart eft do-
nttioctuftmortis, immo, quandoin donatione facla eft morti» mentio,
propcndenduineft adpronuncUnduro , eam cfle ctufa mortis, niGaliudclare
apptreatincontrarium. II Quint6,fidonatiolactaeftcora.nquinque Teftibuscum
fo> lcmnitate fcil icet requifitt i Teftamen to , vel Codicillo , magnum cft
Ggnum,eflcctuftmortU : ideoim perfuadet folemnius propris ultimarum volunutum,
interquasauroerandim eflcdonttionem ctuitmortis, raoxdicemus <r.i.«.io. is
Sext6,contri,fidooatioiadtaeftcoram duobusTeftibus,ft~ j ctumfi cxecucioe;us,
ut puv don 1 Digitized by Google Caput III. §. II. 2S$ ex YoluatateDoaantlid&fnialaffl
anteipftm efle iotervivot, Quandoomnibusexpenfis, adhucdubitatur, qualis fit
donatio, quahs fit ccnfenda , dixi fupra /.8. d* m*tr. tr.j. r.a. §. i . k.i j
. Quandoautemdubiuturdeipfadonationisfubftantia, hoc eft > aniplafueritfacu,
dixi/.i.i»D«/./.j. t.7. §. U. Exflusutm msgi 1
TAlcoPrim6,fipromififlimihiacceptanti equum, V.G. do- JL/ nare, dcdcinde (
fanccum culpa contra Promiflariura aumeftajdifferaturadfinemmortis, quiaid.
uslufficieiisaddonationemintervivos. Adde femper pronuncian- Donantis , jam
haec non erit eflentialiter Donatio caula mor- «jum, utaclusvaleat potiusquim
pcreat, at pcriret, feuirrin tis, utnatet ex ejus natura , quamexplicavi
§.i.Hmm^.& j. fed eflctdiuadonatiocoramumpaucisTeflibusfaua, nifi
cenferetur dcfcifcetin Donationem inter vivos. Sicutctiam, QDonatio in-
tervivosiufiat, utaddaturclaufula, qiupoflitrevocari.quando volueritDonator,
atque adco femper , antefuam mortcra , jam haecnonerit
cflentialiterDonatiointer vivos, ut patetitem ex eiusnatura,
quamexplicuiibidem, fed degenerabit inDonatio- em caufamortis. 9
QuodautcmDonatiopropria,caufamortis,ut numerandain- tcr ultimas volunutes,&
non fit propriecontnaus inter vivos, in- dcprobat, & merit60nate,i*.
d.ii./WM. ».8. quia ipfa habct om- nia fignaultimarum volunutum ; habet enim
inquit, Pnmd, volun- utem dcambulatoriam ( quia feilicet femper antemortem
poteft permenmvolunutem DonantisrevocariJSccund6reqiuritquin- qucTcfles.
Terti6, infinuationenonindiget. Quarr.6, fitplene interabfentes. Q"int6,
plures,qui contrahere non poflunt,pof- funt mortiscaufadonare. Sext6,
deniqueconlirmaturmorteDo- nantis, non autem antei . 10 SiDonationi caufa
mortis adjungatur Juramentum, quo Donans promittit illam non revocare, vel (
quod incafu (al- temnoftroidem rooralitereftj quoDonanspromitot cum Jura-
mento, illam adimplere . OaiteiH4.ftS.li. docet, revocari eam propter
Religionem Juramenti ainpliusnon poflc, ledtunc de- generare a proprii
dittaDonationecaufa mortis, & fieri Dona- tionem intervivos.
VeriimdehocJuramentononrevocaodiTo ftamentum, &con(equenter Donationem
caufamortis , vide , quarnos /.i./»D//./.j.$.j.**J9.dixirous,
&quacdiccmusii>lra f. 4.51.4, in fimili. 11
DeDonationecaufamortisinnumeri Jurifperiti late difpu-
tant,innumeriqueTheologi,quorura przcipuosciutoshabespre- terOnatem/./.&
Molin.«<i//>.a87- Dian.M./r.6.r//-.67.0" //?•«- rias de hac
difpofitione difliculutcs percurrentcm . (iiperiusexplicau)
donaftialterieandemequum, fecuu traditio- •e, hicalterdominium habebitequi,
egoautem poflum dumta- xat, & debeo, habcreintereflc > fiquod paflus fum
, & nihil prztc- tei. Lege, quaediai/.7.«/ fv«njpw|.f,a,|a frthibii»
D*n*titntn*n frthibttur rtmuntr*t,e. * DicoSccund6, fiaPrincipeprohibeatur
donatio, ut prohi- bnitClemensVIII. RcligiofisDonationes, & ut prohibet
JusCi- vile donationes inter conjuges , gratuiu folum prohibiu cenfctur , aon
vcr6remuneratoria, quiahaec aliquantum deficit i propria donatioae, quzpropria,
tota, quanu, quanu efl, fundaturin libcralitate , nec oriri debet ex ullo debi
to etiam gratitudinis ; pro- hibitioautem alicujusrei, ciim fic odiola,
reltringenda femper elladrem maximcproprictalern. IuSanch. l.6.4tm*tr.4.6. ».i.
f>J. Olin.f.J.tr»a.4t P*»f. Rtlig.rtf.lt.fr 16. & f.S. tr*3.6. rtf. 1 1 j. al i ique contra non
nullos ab eodem c iutos . Lege etiam de Lu- go/at.««/«/t. ».1 jt, Jlnquires:
Siego donavi aliquid Titio , is autem ob grati- inem aliud milii retribuit, (i
dcinde cgo aliquid eidemTi- gratuita ? Refp.Eftgratuiu, quiatufine ullo debito
donafti Secundo / DonatioenimTitii, eum nonfuerit, nifiadte remunerandum ,
rionpotuitponcre novumdebitum inte, fedextinxit fuum.Qua- rctu
(ecundoomnindgratisdoiurti . 4 Quid, fiTitius cxceflitin retribuendo? ' Relp.
Tunccertieritgntuiu, &liberalisejus donatiofecun- dumhuncexceflum, &
confequenter , fecundum ejuscxceflut sncnfuram, eritremuneratoria
fuafecundadonatio . jr Subinquires: Quantusdebet eflehicexceflus,utdicaturgra-
tniuin retribuente, fcu, quidici poflit meritis prxccdcntibus nomarquipollcre?
JRelp Idcertalegedcfiniri nonpoteft. nam .quamvisaliquicen- fea.nt.quemcunqueexcefl"umeflegntuitum
, fatisenim (ajuntjper srqjualcfitdebiuretributio:aliqui ver6 velint
gratitudinem poftu- , n»n [ubfiltntt t*»f* iffius Ubi Dt fimili
ElttmofyM^vtlLfgM. ra Anl valida ? Refp- neceflariam efle diftinQionem. Donatio
enim per t . fadi ,q uand o e r r or cadi t in fubflantialia, eft nulla , eft
autem valida quando in accidenulia , quia ibi nonfubfiftit caufa donandi ,
quare, nec Donatioab illa dependens, hic ver6 fubfiftit . Et ratio ulterior
tft, quia, non per(iltentecaufacadenteinfubftantialia,donansrae- rito judicatur
, aequaquamperfiftereinfuadifpoOtiooe: at vero,
nonpcrfiltentecaufacadentcinaccidenulia, quialicleviseft mu- utio,
ineademdifpo(itionemerit6perfiftcre/udicatur. Vidcquc iofimilidixide
promiHionef.4. »«.8. 11. Illuddiligenter advertendum, hlcnomine fubftantialium
lare.ut plustemper rcddatur ,qux cfl fententia Ariftotel.8.£/**r : intclligi
omnes illas caufas, quzfunt motivx Donationis , hoc eft &
SanaiThomaei.a.n.io6^r/.6.cuiaddcSenec.iV*.t.Wf*#»#/.r.i8. quae ,(icognitaefuiflcntnonadeflct;
r quvd plusSanch. /.»»«*//•/.& Diana p.i.tr.dt P*Mf.K*ltt.n(.i6. dicit ,
cidenuliaver6funtcauf«nntum ' edcprobabilc, quoddebeaterte.utaliqui
dixcre,indimidio,ut, nonadeflet, adhucfaaaDonatio
rirecepiftidcccm,debeasrethbueredecemAquinque.Quamvis,
Hzcbreviterinuiflefufnciat; nammulndehoc Inquam .aliquificcenfeant, umen
idemSanc./.8.«'« m*trJ76.».9.& dixi,/.?.«» Dtt. r.J.
§.f.ii».ai.«I«/»r*»».C> ibid.c.i i.vbid* Vt.
i.i.C»«A/.6J»«*.a.cuiaddeDian^.8^r.6^//:iao.deniq»econcludit , Dianam»8./r.6.
rtfi?. r.otumhocprudentisarbitrioeflerelinquendum,attennprarfertim 14.
Nonlublillente paupernte , faniute, infirmiute^n Dona- qualitate donantis ;
plus enim folent , ac debent Principes retribue- urius obligetur reftituereea ,
ad quae donanda principaliter rootus fuit Donansab hiscaulis , dixi item /.7.
«»£>«/. t. j.$.i. ».4. clc ucit, quod ibidJixi «Vl.f, a. ». 6.
utetiamalibideocculte deflorau , (i aliquid accipiatex caufa Virginiutis . 1 j.
IodubiodeanimoDonantis^ncaufadonandifueritmotiva, »n impulfiva ? rcftituendum
pro nta dubii puto . . Quis poflit donare? 1 T-XOnareii poflunt, quilegitimefub
fuodominio, velliben LJ adminiftrationercmdonandarahabent. Dubiutur autem
dealiquibus ,dequibus ego alibi per aliasoccafionesdifpunvi, quo- rum loca; in
gratiam Ledoris , indicaboinfra/.»//. Aliaigitur, quae fuperfunt ,
hicinpropnafedefuam traflauo- re,quimPlebeii, velRcligiofi,
cTcc.QuodautemReligiofis, & Religioni iofitetiamdebitum gratitudinis , ut
juxtafuam viven- dirationemdebeant, fedmodcrate, bt ipfumlumennaturale
mauifcflediclat. Diftrimin* inttr & iattr D*~ 6 DicoTerti6 : Eft latum
difcrimen inter donatiotiem conditio- nalero, &interdonationcmin
diemcertum. Sienimficdicaspcr Donationem conditionanro : DmmHU ifwm
,fim*rt*rtcumhxc conditiofit neccflaria, verificatur etiam nuoc. Quare ex nunc
debesmihiequumtradere. Sivero ficdicasfine conditione : D*. n* tibi t* u»m
tpumd* *«r<«r,d ebebo expeclare fuani mortem,ut mihi tndatur equusJU Mol. d.
1 8 1 . »w.4.r> «J.ao j. & i*.s.i pud quem alia pertinentiaad has
Dooationes in dicm certum , vel incertum inve-
DiftriminsMmDtnjuitmtiCMMftmtrtiiy & inttr vhl*t, 7 DicoQuart6; Suntdenique
dilcrimina nonpaucainterDo- nationem intcrvivos,
&Donation:mcau(amortis,quzlacc pro- fequiturOnate,/*/./.«/«r.i.ctc Vadign.
d*c*»tr. d.\.dab.$. Illud autcmeftpotiniroum, nam
Donatiocaufamortispropri^accepn, potefl fcmper revocari ; efteniminftar
Tcftameoti, vel Legati , Rumeraturqueinter ultimas volunutes ;
AtDonatioiatervivos, propri^itemaccepta, rebusimmuutis ( dequa mutatiooe mox
/.8.) revocari non poteft . 8 Di xi ( pnfrii *tttft») nam.li Donatio caula
mortis fumatur pro t T) Eges, &Principcsdonarequidem, Sc remuneraridefuit
XV propriisboni$liber6poflunt. Verum de bonisCoronz » quzfehabent, utbona
vinculau, &ipfi dau, ad bonam admi- niftrationem , & defenfionem Regni
, nonpoflunt profusi dona- rc in damnum fucceftbrum : nam propterei iidem
Succclforcs pof- fentrevocaxe hasnimisexorbitantesDonationesex prxdiclisbo-
nisudas: quod minutius, multit «dduflit Doaoribus .^habet Diaiia,^ K.fr.tJ.r lib. IX. De Contraa. Trad.
X. De Donatione. H.ifJ<j..«;.jji. r> 11 j. apud qucm etiara ha-
Uberepofluntdifponere, juxuid, quod ibidem breviter expli- is non immodcraum ,
cuimus, quim Przlati Regulares , ideft Superiores Religiofo- cumtranieatincontradum,
revocariooo pofle .eandemqucraul- titgauderePrivilegiis. *
Illudinhisdubitarifolet,Ari,fidicliReges, ac Principcs in-
veniunturzrealienogravati, poflint mhilorainus Donationes li- beralcs, vel
rerouneratorias faccre. Rclp.poflc i led ccrte limitatms . Sicut cnim tunc
poflunt expen- dere ea, quar funt ad fuum deccntem Itatum neceflaria,ita &
ad has liberales, fedmoderausdonationes, quzad cjusdeccntiam Gne d ubio per t
inean t, cum non pofli t ( ai t de Lug. d. 1 1 .dt fufijtu. 148.) Rcgia
Dignitas fine liberalitatis cxercitio tlecenter fuftineri . ?
Exquadodirinacolligeidemcum proportione fentiendum do
aliisPrincipibusSccuIaribus, i:nmo& proportioriahrcrdcEi.de-
iufticis,aliifquc fimilibus, ii enim easDonatiooes five merc libcra- les,
fiveremuneratoriastaccrepoflunt, quzomnibusi viro pru- dentiexpenus
judicanturpcrtinere ad ipforum flatuumdecentiam itanimirum ,ut vilcs
notabiliter haberentur , ni eas iacercn t :quare, fi moderatc , modo diflo , li
nt , ut efle certe omninodebent, ad con- t 1 1 nonfokim pofliintexp.-ndere
neceflariaad publicam utiliu- M. tcm ,utad conducendura Medicum , Ad vocatum,
Magiftrum Artium, adfabricandumcarcercm, ad Pontcs neceilarios con- ftruendos,
viasaccommodandas, adprocurandamaiinonara,&c. Verumetiamad
moderaus,juxtaquaatitatem bonorumciviutis,
Donatwnesremuneratorias;iram6admoderatasirem, & libera- les,conducentes ad
bonumUnivcrfitatis,qualiseft elcemofyna,& ad ludos , publicz recreationis
gratia , exhibendos, dummodo i nc- ceftariis,&idebitis folvendisnoubilequid
nonadimatur. Lege
Sanch. m ttnf. I. 1. e.9. d.S. & dc Lugo J.i {. dt fmfi. ».144. %
Illudprofetio, quodex RartoloafFert Diana^.8. tr.6,rtf.l6Ji-
M,approbareritonpoiTum,quodfcilicet, fi Reciores hocannoCi- vit ateni
gubcrnantes , uon remunerati funt obfequium Univerfita. ti fadumabaliquo ,
nequeant Retloresanni fequentis rcmunerari, ( inquit Bart. ) efl pcrfonalis
cxparte remune- Approbare, inquam , non pofliim , namRedlores ivchu- jus,
fivealteriusanninonaguntnomineproprio.lednomine Uni- verfiutis, ft-uCiviutis,
quxlcrapcreft, &remanet eademper- fonamoralis, &c. $. IIL JW«. 1 T>
Arcntes , quamvis multos habcant filio* , liciteea polTunt do- 1 nare, quse
pertincnt ad dcccntiamfuillatus. Siver6 ea , quzad cjufmodi decentiam non
pertinent.pi ofuse donent , validd donaut, quiadifponuntderefua, iedillicite,
fi notabiliterdam- numfaciantlegirrmisfiliorum: Validc, ir,quam,doncc filii
revo- ccnt, namfiliospofleDonationcsParentura in fuzlegitimz prz-
judiciumfaOasirriure pcr Judicespoll P»renium moctem, mihi ccrrumeft, &
videripotcftapud Rebcll.s-.i./.r J.f.ii.».;.. atque Itb.t.imDfeul.cAp.*. 2
QiiandodonationemfacitPaterFilioClericoinfraudcm Ga- bellarum,
probatiM.Diana,».8.rr.6.r</. 1 jo. Gabellam debcri,
leddeindcquzftionemirrefoluumrelinquit. Egolane in memo- riamtibirevoco,neminidcbi;rehancfraudcm
inforointcrno fuf- fragari, naminforocxterno, cumditlum fraudis nonprzfuma-
tur, evinceslircmcontraGabellarios. QuodfiPater vere,& Ine
fallaciaexoccaitonequidem non lolvendiGabcllara,fcdcxaliode- centi motivo ,
fuum ClericoPatrimoniumaflignet, nonmihi vide. tureflecondemnandus. }
QtnddedonationePmis fafta Filioad orJines fufcipiendos? Id hic lolum quzro ,
nam coetcrum de donatione , quara Pa- tcr, velMaterfaciat Filiouniverfaliter,
Skj. tnDtc.e+.S.x. di- Qura eft. Refp. Pater nori folum valide poteft , fed
etiara obligatur darc fi- Iio,quodefl necrflariumad aflumendosOrdinesSacros.
Intellige fempcr , li fuppctant patri faculutcs , &c. An item ad Ordines
Mi- nores, &aliaminutiora, erudite traclatCutcllir«a*.r.^r DmmA iifp i.fjrtU.t
-., n. 1 1. DaUautemiPatrc in Patrimonium,utfiiius Ordinesfufcipiat,
multiapudeundemCutcllidicunt, romputari inlrgitimam, &venirein compuutionem
cum aliis fratribus . Multfapud eundemnegant. Utrumqucprobabile, id, quod nos
fatis expliruimus, /»».;■>» DttmL tAp.*,. $.s.».6.& videri poifuntDo-
Qorcs apud Dianam f\8. tr. 6.rtf. ttx. 4 Donatioficla a Patre,
utitemiquocunquealioficla, filio , velcuicunque alterifadta, hoceft, ut fequuu
ordinatione non pettntur ficdonata, vel, utilla ordinatus re/Htuere teneatur ,
adh bita ctiaTi, utfolet, Antapoca, velutvocareconfuevimus, Albcrano,
quatemisinvalidafit, &illiciu, dixi fupra, lut.j.d* Ord.t rura, quiatrudfus
omnes luntReligionis,non ver6ipliusRcgu- laris Prarlati. Quarcmagis
moderateTcgercreiidebentiniis do- nationibus, przlcrtimfibcralibus, quz
religiofam paupcrutem minus decent. Qui dehis diftindius quid nofccrevelit ,
legac Sanch./.7. fumMtt.i9.».*x.S<xxt.t.*.d*Rtlis.tT.!IJ.x. r.*6.i«i.»2.
Vadign. apud Dian. f .8. tr 6.r*f.n. de Lugo d.l.dtjufi.i **m.t Sj. aliofque. a
Dixi ( Smptritrts Rtlituftrmm ) nam de Epifcopis aflumptis i Religionibui,
quzftio eft , an ii poflint , quamvis illicite , valide umcndonareea,
quzfuperfunc ab ipforum congrua iu- llenutione. Et quidem non pauci dicunt, hos
femper donare pofle przdicla , quz fupcrfunt , tum illicite, tum invalide .
Alii ver6 fultinent, illicitc quidem, fed valide, eodem pror- fus
modo,quo//.rr.diximusdeEpilcopisnon afsumptis i Reli- gionibus. Quoniam vcr6
utramquc cx his fententiis probabilem exiftimamus, (atis fit licinnuilse.
Rationcsenim , &Doi}ores pro utraque parte vidcri^pOterunt^apud Duntm
p.S.^rr^. rtf. fcn ticn tcm . $. V. Dtntti» EtmtfitiArit fptUo fmbiiti . 1 A
NdonatioEpifcopi, & Clerici BcneSciarii fubditi fpolio f\ intra viginti
dies ante obitum fuum ii(A* lit in valida ? Rclp.efseinvaltdaminforoexcerno,
cura Bonac. aliifquemox ciundis, quiaprzluraitur iafla iu fraudem. At in foro
interno c um eodem Bonac. d.j.dt ctntr. q. ult. p.<.».$.tc Diana p.<S.
tr.6. nf. SS. dico, efseinvalidam, fi VBK fuit donatio intcrvivos de re- bus,
fcudcfruClibus fuis, dequibus iuxta lupradidadifponere validi Bcncficiarius
poterat. Ratiocft manifefta , quia Benefi- ciarius tunc habet potcltatem
transfercndi dominiumillarum re- rum in altcrum , & dc faclo per illam
donatioucm vere , & fine do- 1 0 , ut fupponimus , tranflulit . $. VI. Ntvitiiu . I A
NdonatiocaufamortisfadaiNovitiopoflingreisuminno- x\ vitiatum line licentia
Epifcopi lit valida? Relp.else validam, quiaTridentimim, ftf.zj. c. 1 6. Diani
t.8. /r»a.6.>v/'.86.ibiquealiihancliccntiam rcquirunt ine' §. IV.
TttlAti>ftV* * T) RzlatiSzeularespoflunt, juxtaprzdidu, donare,quzfa- X
«iuntaddecentiam ftatusipforum. Verumde his cicium £tWquidemPrzlatiSeculare$
dcfruaibuafui BeneScii magis 1 An; utdonatioremuneratoriaabeodemNovitiopoft
diclum ingrelliim fiat, eademlicentiaindigeat ? Rcf.nonindigere.
Itaidemii^.r^.tai.quia Tridencloquitut t. An donatio fada ab aliquo ar animo
ingrcdiendi in Rcligionem fit valida fine centia? Rclpondeo, eftevalidam.
Itaidem •W.r*/L87.quiadiclumTri- dentinumloquitur folum dc donationc Novitii ,
athic Novitius nondumeft . 4 Nou, GprzdidusNovitiusexeat iReligionc, nullamefse
donationem anteejufmodiingrefsumfadam , refque donatas de- bcrcrediread
donantem, quiadonatiofacla intuitu Religionis , fcmpcr imbibit cond itioncm ,
47 im Atlitt*»* vixtr*. Undc idem re- CieCutelli, d*d*»At
t.t.di(t.i.pAr.i.iu.ii.L*te5*aQti.l.T. fumm. cAf.t. - » h. cxtenditadcafum,
quoiplcdonansexeata Religionc poll profclfioncmcmilsam , quam
nullamexaliquolegitimocapite fortcinveoit. Siver6exeat poft Profeflionem
validamlcilicet per difpeofationcm Papz, V.G. Anrecuperetprzdida bonaantcio-
preluimdonau, longacfl, &Jurifperitorumpropriadifpuutio . Vide Cutellum citatum ,
apud qucm etiaminvenics quid de exe te i Socieute , poft vou bicnnii . $. VII.
Tufrttt & 1 fT"1 Utores , &.Curatores,ex Sanch. e.i.tt*fiU.6.d.1!.
de Lugo d. L I}. tjuft n ' ;y.Molni.</.t9* /«'«aliique, po^untfolum id
donare,quod ad prudcntem . & dccentem adminiftrationem rerum pupilli
pertinet «fpeclata ipforum pupillorum facultate , & qualiCa- te.
Uudcdonationes liberalesprofanas vix h;< roncedo, concedo pia<>;
Suntenim hz ineieemofynam, atqueadcoinbonumfalutis pupillorum, fedadhuc
iuxnipforumltaium. Ncc itcn neijo
rernuneratoria», CsA pari mo io.quz non inultum C*cedant. Ratiohorum ell, quial
utores,Cuiatore(que mious polsunr,q.iim Domini fuarum rerumjat D -mini, fi
prudcnter, &dcrcnteragant,(untcerteparcepro,u/iinreb'Usfuis: ergo par-
ciusprofu^ieiselebent Tutores, &Curatore»,qui Doroini nora funt , fed meri
bonorum pupilli Adminiftratores . a laquirei. Ciim remuneratoria donatio
titilla, quz^itfupra debiru ii luiiitiz. qiuntumnam hz importat in hoccafu
tutorum ? ServivitV.G- fideliterquispupilloper decemannos ,debentur ipfi ex
flipendiopro fuolaboreccntum aurei : at fi tutorfolum darec centum,nihildaretex
gratitudine, fed lolii ne» Juftitia. Inqui- resergoad quantum cxtcndi potefl
rcmuncratio? ) Refpondeotld certa regula definiri nequit.quia totum hoc (aic de
Ln r.o^.c. ) pertinet ad prudentiam Adminiflratoris rerum pupil- li , ut ex una
parte oon fi t mmis profufus , & ex alia nonfitdurus,& Digitized by
Google Caput IV. §. I & Scq. ex»Qusretributorobfequierum. fed attendat ad
id , quod decen- tiaftatuspupillietigit, uteumurauliingratitudinis nou amcere
noa pofllat. Qyantum quisdonare poflit. do aJureCivili, quodeerte prohibet, ut
mot i, aliquasdonationes>quilibetvalide potefttotum, quod habec, alteri
donare, quiaquilibetde rebus fuis difpone- re, utlibet, poteft. Anvero licite,
velillicite, dependet i 6- oc, curdooet, i dimno, quodfibi, velalteri facit,
velnonfa- cit, ficdonando, &c.qux ex diflis, cc dicendis facihi colligi
pofliint. Atconfiderando juscomroune, duogenera donationum ipfura uaiveruliter
prohibet, nimirum donationemomniumbo- jillatira. $. t Dttuti» imvmlidm tfl i T
T Anc ttm amplam donationem efle in Jurc Ci vili prohibitsm LJl
fubcUutulairritante, atqueadeoefleinvalidam , certum elt i n J u re , L .
Stifni. hat mtdtjf. dt vtrl.fitnif. L.*x*»C. dt m*til&. tlifmUt.&mlAi
apudJuliumClar.F.i>#<MM.io. Rebel.*.*. /.»». 9.7.Molin.n\»8o.
Wonic.d.\.dtcentr*ci. j.ij.M- DUna »-.8. rr.6. r»f.j8.aliolque.
Ratiohujufmodijurisfuit, quiafic donatornon polfetteftari, aquaimpotentia
telttndijura maximeabhorrent, iignateque dicunt, efle id contra bonos mores . z
DiAumautemeft (imttrvrvtt) namdonatio omnium bono- rUmcaufa mortis prohibiu
noneft» cumea poteftatem teftandi nontoUat; imm6, ipUmefle ukinum voluntatera,
nuperdixi- } Diiiumrurfuseft (injmrt ctmmunij nam leges proprias quili- bet
coofuUt . Difium item eit (mwhii itntmm ) nam,fi fit non om- nium fedumen
prodiga,dixiUtis/.{>MX>«r«/.r.i./.r.«it.i7. 4 QuKret:Donatiobonorumomoium
eftneinvalida fecundftm Cotum.anfolumfecundum partem ?ExpUco ,Fac,tedonafle om»
nUtuaoona, exquibus, ficentum aureos, tibi refervafles , jam non donafles
omniabona. Quaeroigitur, an Donatio omoium , cjuamfecifti, fitlnvalida, .tumquo
adhos aureos centum, tum Quoadaliabona? Idcm quarri poteft , fidonalli omnia
praricntia , ftfutura, »n valeat ctiira quoad praefentia? jamenim, fiprsefen- t
ia non donafles , non donafles omnU . 5 Refpondeo , efleinvalidam ,
quoadutramque Rationemhu- jusdecifionij ne alUmexpettes, nifiillam, quUnimirum,
iule- gesvoluere, propter bonumpnblicum. Iu autem voluere, quU abfolutetoum
Donationemindivifibiliter infirmant , ut patebit ■ccurate legenti praecitatas
leges . <6 Dices: Atmoxdicemus. donationem fatttm finefolemnita-
telnunuationisfolum infirmari, quoad partera , ideft , quoad ex- ceflum,
eomodo, quomoxitem explicabimas; ergopari dicere debemus in donatioDe omnium
bonorum . 7 Refpondeo. Nego confequentiam, quiain dichfolemniuteiu
claredecrcveruntleges, quodnoniu l.Swtttmt C.diDtnmti. ni um konorum
iniirmarunt 8 DicesiterumcumDian./.r.ExRegula farstltab ptr itmtilt
nmuvnrimtmr. Ergonon vitiaturiUaparsDonationis, quarjamnon efl donatio Refp tmm
Doi utilis eft. NegoconlequeotUm, quiscum in cafunoflro leges to- nationem
irritent, utdiclura eft, neque ilU pars ditu eliguntvium; ideaimetiam
pertinetadanimc falutem, eltque deejufdemDominiconfilio. Bt ftcfutrtm*. t
Terti6 , Donatio onerofa omnium bonorum valida eft , quia per iUam aliud
accipit Dooator , de qua dilpooere jam potent . 4 Propter fimilem rationem
dutttmabonere, Alienationem , velDonationemomnium bonorum fatttm caufa Dotis ,
Filio,vel fi I j ar i Patre , immo <3c a Matre . pleriqueapud Marium CutelU
».*. dtDtnmt.dtft.t. />#r.i.&quoadM»tremcolligitur exeodem itid. dift.\.
(f*t.m. imiti», puunt , validara efle , quia omnes communiter eonced unt , banc
non efle Donationem , fed necefliutem onerofam collocaodifilios, filiafque matrimonio,
quod umenaliiapudeun- demnegant, narofic, donatisomnibus bonisuni exfiliis
obejui nuptiu, demeretur legitimaaliis, quod emcaciflimum eAargu- mentum pro
ncgantibus . 5 Quaeres: Conceflb , quod ejufmodi Donatio omnium, fa- di caufa
Dotis, fit revocanda, expetUoda ne eft morsconja- gis, ut dotutio revocetur, sn
flatim poterit revocari mortuo Patre ? Refpondet idem Cutelli dni.dift.\.
\f*t.\. dicens , fententiam af- ferentem expecundamefleconjugu rnortem , eflc
fortioribus argu- mentis valUum . Ipfum lege ■ 6 Donatio omnium bonoruro inter
fratres valida eft ex Tu- lio Claro, cumBooac. l.t. f.j. Rebell.quemciut,
fequitnrque D'utap.i.tr.6.r*fti.lt.&40. ckRebellio, idqueobfavorem fer-
vandzagnationis, feu propriac familir . Aliqui umenidnoo ad- mittunt.
Legeciutos. 7 Porrd, quandodicudonatiointer fratreseftreciproca , feu
odicudonatiointer fratreseft reciproca , turimttdtmttmtti* ktmmmt», &t»miii
tt tua, quiddicendum ? Refpondeo, duobusmodis idfieri continget . Primd, in re-
compenUtionem , utfisfenfus: Sitmd*tmi»itmtt *%*imvutm tiki d*mmktm*mt &
tunc valida eflet Donatio pcrinde, ac valeretinter extraaeos;
h3ScenimnoneftDonatio,fedcomrouutio. Secundo, non in recompenfat ionem , (ed
abfolu tc fic , D**m lit>trmiit*r tiki frm • trimtt, tu vero iodependenterabhac
meaDonatione dicas , lt* t 'Ailiktrmlit*rdtmtm—y tc tunclicet inter extraneos
hsjc fit clar^ nulla ,£c invalida,quUeft Donatiopura ex parteutriufque( vel
fal- temex partealterius donantis prius,ineocafu »quo, quipoftcrius
donat,donaretad retribuendum )umen inter fratres , (i fcquaris Juliura
ClarumtlUtumii.6. validampronuncUbit donationem,at
invalidam,fiteneascumaliisibidem contrariis. Sed hasc Jurifpe- ri ti latius ,
de quibus noo minus Ute Ofute r.s. dttmtttJr.io. d.\o. Theologus,
aliiqueabeodemciuti. $. HI. Acctftmmi Dtmmti* mtm tttvuum bttuntm mm eilirr-
9.tr4.r*fA9. lium, Anftatiraac 5. U. Smmtutr tmfmt t 'nRaecedentisdoclriiurfunt
exceptiones, fea declaratione* 1 quatuor. Prim6enim,fiquisdonetomnU
bonaprzlentia, i T Denim ver6 pertinetad moralem Theologum, dequo dico J. eum ,
quiaceepuvit ejufmodi bona,eaque poffidet, non teneri illareftituere,
donecidooatorerepetantur , quuex una parte , Jura nonfaciunttnhabilemdonaurium
adretinendum,fed folQm conceduntdonatori {aculutemexigendi, (eurevocandi,uthabet
Leflius, RebeUius, Turrianus, FiHiucius, quoseiutinfimili, fequiturque Booac.
d.\.d* ttmtr. *.t J. f.6. ».6. Sc ex slis , dum dona- tornon repetit,
cumpoflit, utfupponimus, cedit juri fuo , & eonlentirecenfetur
retentionialterius. Iu VUUlobos , Rodriquet, aliiqueapud DUnamt " s
Sedbicreftatdut res ipfi donaurio per \ naus, obligeturdonaurius reftituere,
anpotius poflit expecUrr fententiam Judicis. ? Refpondeoftatim, necpofle
expecure lu-^cisfententum . Ratioeft, quUdonatioipfaeftinvalida , necfoltim
lnvjiidand» ! ergodominiumejufmodirerumdonaurum eft apudcu.rutorcm ,
ipfiqueomnin6debitum : antei ver6folum retineropoterat ,quia,
utdiclumeft^prxfumebaturdonatorcedere Jurifuo. Iumihivi- $. IV. A» nihil allud
addendo , validedonat, quU vere oon donat orania; Cum
enimnondooetfutura,c!edeincepsacquireDda, poteritdehis te- flari . Ntm
propterei idem docent communiter Dodores , fi io do- natiooeomnium
refervetfibiquisaliquam partem, Certe, non valde* niodicam,fed hujufroodi ,
utea refervata,cenfeaturab hominepru- dentinon remanere Donationem bonorum
moraliter omnium . Ldem etiamtf uandoquisfibi refervat ufumfractum,vel
Jasaliquodi qusE fimlli modo oon fint modici vaJoris/ poflet enim haec donator
vendere , Se de pretio teftari . Non fic, G donet omnem fuam haere- H iutem ;
tunc enim in validedonaret^uU tunc de nihilo teftari pof- €et, eum
ficomnudonaflet. Lege Dicaft. dt Ttt/U.%.tr.f. dmi i.m^i. IMol . d.ito. Vtr.Std
dmimm ft$rtm» */t , aliofque . Secund6,donatio oronium , fa<ftacaufse piss,
eft valids, quia efi joxU confilium Domini i Vmdt, vtnd* ttttnim, & dm
Pmmftriimt. Coatn quod JunCiviUasliquid ftatuereooo vslent, IuHurud. Lavman ,
Vadignus,aliiquetamTheologi,tum Jurifperiti apud DUnam^.8. tr.6 rtf.mi. qui
reiicitCaramuelcmcontrarium . * Huircnim,utvultS*nch.r i .fum.l.y.e.z. mm.ra,
reduci \ inium bonorum.qutmexhibent ii.qui 7 ia»*rmm fit vmlidm} t TUrifpenti
cotnmuniterdocent, efse invaUdam , awwaw J queldonstorepofse. Ratioeft
(inquiunt) quia ejufmodi donatio eft contra bonos moret . i
5edrefraganturTheologi,Molina,Lei!iaS,aliique, quosre- fert ,fequiturquede
Lueo, d.t\.dt fmfi.i ».i6;.quibusadde Bonac. d. i.de ctmtt.if.x j.^.S.n.t
Ofiaten r.x. dttttut. rr.to.d.tt.f*B.6.iui. r]i.VideetUmDUnam^.8.rv/^a.
ciuntemSuar.ccVafquez , ti enimsjunt,ejulmodidonationerac}:validamefse,
ftnonpofse i donatorerevocari. Ratioeft (inquiunt) auiaquamvis eiufmodi
donatioprodigafit, cVconfequenternonfolum contrabonos mo- respoliticos,
fedetiaromorales, eftenimfaltempeccarainofa ve- nialiter , uode non poflit
confirmari Juramento , auod non eft vio- culuminiquiutis; uroenid
,quodpromittiturfub di&ojuramen* to, dequoloquimur, eftnollerevocare
donationemjamfaclam , quod licltum eft :'a j u nt ) cura nemo prohibeatur noUe
revocare do- natioflem, quam liberc facit. i Profefld untorum virorumpacehaec
doclrina vel nimis ob- fcuraeft, telnequsquamven.SkergoeftpUiJcdiftioguendura :
Aliud Digitized by Google 258 Lib. IX. De Contraa. Trad. X. De Donatione. Aliud
eft donarecum Juramento : aliud promittere item cum Jura- iuento, fenon
revocaturumjamdonau, uxper aliaraoceafioncm rc-ctc diltinguit Cattr. t. j. tr .
dt fmr. iJt. f.t.ttm.6. Juro v.g. me nunc ubidonareequuratecceDoiutionera
junum.Deindejuro, hane donationem jaro tibi fatiam , me non rcvocaturum,
ctiamfi adve- niatcalus, inquolibercrevocarepollem. Eccepromilfionem non
revocandi , quod donatum clt . Pari modo Tellamentum condo , ju-
ro<iueillamefVcroeamultim*mvoluntatem: at non propterei me
iicprivopoceftaceillud revocandi , feu habendi pofteaaliam volun- tatcna. Qjdd
fi jurem, mcTeftamencumillud jam fatlum non re- vocaturum, tuncprolcttd,
promittopcrpromiflorium Juramen- tuiu aliud di verfum i Teftainento, juro enim
Teftaineotum fadl um iioo rerocare, & hoc juramentum, leu promiflionero
juraum clcueri omnind fervari , diximusalibi , quia tizc noo revocatio nul-
libieft prohibita. 4 Sic ergoin cafu noftro.fi juro. me tibidonareorania bona
,tum donatio , tum juramentum huic donationi adhzrens , invalida per omnes
communiter DoCtores funt , quia funt de re pcccaminofadal- tem venialiter , dequc
recontra bonos morei . Vcrum,fijurera,non revocareejufmodidonationem jam
factam, putaverunt modo deLugo , aliique, valere juramentum , ncc poflc amplius
faltemex virtuteReligionisrcvocari, quiaiinquiunt )eft de rc, qu»- finepeccato
fervari poteit,cum leges prohibeant quidem donationcmomniumbonorum »fed non
przcipiant , utilla revoce- tur, vel non revocetur :fcd folum permittunt , ut
pwlt( doniiis re- vocare, fi velit,quam perraiirionem i fc p:r juramentuoi
ab.icere, :peccatume(t, ncccontraleges, &c. Quantirti dmatttmit imfiamands,
% Hzcfuntclara. Illudexplicatione indiget . Nam jura nort
requirunthincfolemnicaternpro quacunquemodiccrei donatio- nc , led proea ,qoz
ounc poft imperatorem Conftantinum L. s*nc i- mmt ff.mlt.& ftnul. L. Si
qmitfrtRtdemf. $ ftmmlt.CAt iwr.tranfc cn - det valorcm quin gentorum folidorum
. 4 Difticultasautemtota verfatur inexpifcandamenfura, quz? in noftrzzutis
moneta huic fummz quingentonitn lohriorum correfpondeat. Varii varia. Azor.
afmd Btnac.d. }. decentr*3.q.t $. f.i.m.i. aitunumlolidum zquivalere
numeroaureo valeoti de— cem&fcptemRcgalibus, feujuliisltalicis f
Juliumautemconti.- nereurencumSiculumcuragranis itcmSicuiis circiterquinque ,
alibi monui . ) 5 AliiapudeunderaBonac. /.r.ajuot, folidumcquivalerequi- dero
nummoaureo, fednummumaureura volunt concinerequa- tuordecim, aut quindecim
Regales % fcu Julios, quales (unc Un- ghari, feuZecchini Veneti . Undeinfert
Bonac.ex Molioa, Sc aliis, cumdebeathzc computatiofieri fccundiim tempus ,
quo> valebaoc (olidi , quandocondiufuic hzc lex , infcrc, ioquam , va-
lidamefledonationem fincinfinuatiooe, fifit valorisfeptingc.ito- rum aureorum .
6 NonloogeabefldeLugo, d.i-.dt r«/f.».i49.dicens, valorem
correfpondcntcmquingentis lolidiseflein noftra pecunit , feptin- genta,cV
tredecimfcuu.quz vocanturde rooneu. 7 On.ter.i. dtantr.tr. lo.c.io n.i u.ait;
legeraCafteltz quin- 5'Verumfignatedixi(p*/«v«r«« deLmgt, MlUfmi) meenim Cc
gentoslolidos vocafle, dcconfirmafte , cfle quingentos Marave-
philofophariiuvar. Sicuti non valet juramentum derc mala , iu dis dt «r», vel
quingentosfcutos aureosGngulosvalorisquatuor- necvalcrcdcbet juramentum,
perquod perGtlaturin eadem rc decim Regalium.
rnala;ergo,fidonatiooraniumbonoromideOnonvalct,quiacllde Sedquiaprotemporibus
diverfis (additideroOSatejiromd 6c
Tcprodiga,atquedepeccamiiiola,eodemmodovalercnondcbrbit eodem tempore,
indiverfis locis, varius ell valor monetarum , juramentumdepcrfuiendo, (cu de
non revocanda cjuluiodidona- unde, varie ipfarum quantitas correfpondet
przdictis folidis , tione,quiaeftvellcperfiltercinreprodiga,feucontiouarecuipain
idednoneflemirum, quod JuliusClarusallerat, quingentos foli-
prodigalitatis:fiteiniufteeiicercminexilium,c5cdcindcjurarcm, dosantiquos
conflarefumroam feptingentorum lcutorum hujus menollece,cumpolum,abexiliorevocare:&ucuti,fidonaremle-
teraporis, Bellarius verddicat, efficere plufquaro mille aureos .
gitimammeifiliiextraiico, &polleijurarem, illamidiciocxtra-
Aliiautemfeptingentos, & quinquagintafcutos, Angelusfexcen- neome
revocarenolle,cumpollim. tos, AlciatusoCtingenta. Deniqueadem Onace teftatur ,
feobfer- 6 Eitigiturresaccuratcpcrpendenda,&ficuniverfim(profimi- va&e
in Peruana Provincia , ubimagnavisauri viget.folidos ;oo.
libusj;iramentis,dsrnonrevocando)diftinguendura . Quotiesnon valcreduobus
millibusfcutis. 8 Quidigiturin taou varieute ftatuendum nobis efl.'Sutue jut-
Uprudentcroejufdem Onatesraonitionem.nimirum, raeliorera
compuutionera,hacinre,efse nonpo(se,nifieam, quaminuna- lo patrando,
ficnonvalet, ncceftobfervandum juramentumde quaque Provincia tenec ,
cVobfervatpraxisTribuiulium ,quiapra- non revocando, quia utrobique non debet
juramentumefle vin- xis,cV:ftylus Curiceftoptimushujuslegisinterprc^eique(tandumt
culum iniquiutis. fivecongruatcumquingentisfolidisantiquis, fivcnon item.Sutue
7 Exhacautemceruregulant, utincafu, dequo loquimur , itcm /uxta iimilem
momtinncm Bonac.qui i.\Mcentr c.\ \ f.ult.m 6. juramentum non valeat , quia
perfiftere cum illa prodigalitate om- i n-] u i t Co* uitnd* [mmt hmcinrt
flntmtm emjmfomt « , <j» * Csmfidicii f*- niumbonorum, & itcm nollecam
rcvocarecum poflis,zqucma- tim ifwbl aThtvltj» ftttntU eft cimfaltatic .
lumeft. Atincxemplismod6ailatisdenon revocandoTcftamen- 9
SancPanorroiquzcunqucdonatioreiimraobilis cujufcunque to, cVdcnon
revocandadoiutione illiusequi, vaLbit juramen- quantiutisinGnuari
con(uevic,tumutevitcnturlite>deejufmodt tum,obfervandumque erit>
quiapcrfiftereinTeftamentolegitime quantitate. turaquiaCapitulum
6i.Ferdinandi,c1cCon(titutio Co» iauo, &in donationeequi , nec malum exfe
eft, necprobibi- mitisCaftrit(j.».dequibusraoxinfra >i.a.».6.
luentionemfaciara, przcipitablolute, &
(incliraicatione>donacionesinfinuaridebere* ( tc quidem tum in loco, ubi ca
rit, tu m in loco , ubi lunt bona dona- U .) Cura eniin di&a ftatuu non
uxent quantiucem,rcctd ufus fub- fecutus explicuitquarocunque. A» De»*ti» ntn
tnfiam*t* ttta fit i»V*litU i 10 InquiresprimoifiquitdonetGneinfinuatione rem
valentern V.g.mi!lefolidos,eftneinvalidatoudonacioquoad roille^nfolurn , quoad
id>quodexceditiliosquingenco$folidos, ideftquoad roo. Refpondco . Soliim q
joad excefsum . Quarc in cafu d iclo valebic quoadquingencos,non verA quoad
aliosqumgentos. Ratio hujusrei nullaalia eft , nifi ,quia ita exprefse
dcfinitur in JiueLSamtimat C. dt dentt. *lii[a%* Jmriiaj aUnlu i Dianaf .8.
tr.6. r«A*6". Andonatio noninliuuata,fcd juramcntofirmau fitvalida, <5c
rcvocarinonpoflit, coIJigipotcltex fupradiaisinfimilif.4. §. 4.
VideetiamDianam/.r.rr/.^i. tum, &coderamodo, etiamresfehabetin me addudlis
/. J . in Dtc. c. \. tj.|. ».19. 8 Non fatisfaciunc crgononnulli Jurifperici
apud MariumCn- tcWt.l.dtdtmat.dift.l.partit.H.loaueolem dtfmr*m.afftfitt dt»a-
titni Patritadfiliam, dum fivcablolute conccdunt ; fivcabfolutc negant,
juraroencum de hifcefimilibus valere. Non (atisfaciunt Jinquam^ namadpronunciandamdictam
validitatem, vclinvali- itacem, femperexpendidebcc, utriim juramentumcadatin
rem aliquo taudcm modo, five in fe, Gvein ejus perfeverantia, malam ,
annon:fipolterius,eftvalidum,oblcrTandumquei fiprius > nec Dc folcmnitatc
Donationis, idcftdecjus Infinuationc. 1 pR opria donationis folemnius 1 Jure
requifiu , eft infinuatio , X
utfcilicetdonatiodebeatJudiciinGnuari,hoceftmanifefta- ri.
Adquodcertcfatiscft,fi vel ipfedonator,vel ejusprocurator,vel
ipfedonatarius,exdonatorismandato,comrareatcoram Judice, qui JudcT
nonneceflaridfedcnsproTribunalif cum hicnon fit aclus
iurifdiftioniscontentiofz,fcd voluntarizj mandetNoUrio,uteam manifeftationero
redigatinauisadmeraoriaminfucurum. 2
Hancfolemnitatem,rinequadonatioeftinvalida,legesinvexc- re, ut i Judice,unquara
i perfona agentc pro Reipublicz bono,pro- digis donationibus rooderationcm
adhibcret . Undc icdi Onater.x. dt tenirjfB.i o. d \o. n*.i o \. ad verti t ,
non poflc Judicem denegare approbacioncmejufmodi donationis, quando
nullaapparet caufa ncgandi,po(reautemcumapparct , quiaad hocinftituucft Lexin-
finuatioms, utprudcnter, Cnedamno, velboni cemraunis, vel Don*t* fine
InJtnaatiome ~ ' y - rjr • r -w*v t 9\w*mm . tosfolidot tt Inquiresfecund6.
ExcefsumfupraquingentosU explicatomihifineinfinuations donatum, pofsumne
foroconfcientiz/ Rcfpondco, pofsecumdeLugor.*.^/r*J* i.*?- «w.ifo'. Vide
Dianarar(V.r(/.5).donecadonatorerep^uturmodo ,q .quodi- xi
nuperdedooacioneoranium bonorum. Ipfe aucem (emper pote-
ritrepetcre,fivolo,ctiamGfciat, nullam indonatione lrreptlfse fraudem, velvim,
quiahanc faculutem illiLeges concedunt . polscdonatorcmcederehuic juri ,
utfcilicet valeat fua doMtio iineinGnuatrancinforo confcientiz, fignificant
nonnulli Dodo- resDian.f.8-rr<^.6. rtf.ji. §. II. Sjttaam Dtnanenti, qmamvit
txetdtttttt joo. [tlidat •P i« finterpiasefseoui , dubiumubinefitjita Digitized
by Google Caput VI. §.I. 2$9 niter Dodores apud Dianam par.t.trafi,6.rif*l49. x
Sccundd, faCUPrincipifummo, velfada i Duce Militibus de rcbus mobilibus. j
Tertid, Donatio fadain Remunerationem. 4 Quart6,fadaobcaulam .
EtquidemdonationemPatris,aCque exmeliorelencentia, eciamMatris, faciam filio
contemplatione Matrimoniiejuldcm filii,effc-obcaufam,diximus/.r.i»Crr.t-.4.$.i.
&docccMenoch.r»/.26r.Quarehicconfequcntcrdicenduminli. nuatione non
indigereex vi Juris communis . 5 Atnota, donationcmcxtraneifadamalicui, etiam
contem- plationeMatrimoniinoncfleexcaufa,fedprorfus!iberatem, quia eft
voluntaru, & nonproccdcnscx radiceneceflicatis,cumextra- neusnonobligctur,
curare Matrimoniumalterius- Lcge de hoc late Marium Cutelli r. i M
d*n*t.dtfc.\.parttc.6. i 1M.7. atque ade6 ccrtumcft,
femperhancextrancidonacionemefle modo lupradi- do infinuandam . 6 Dixi(ex vi
Juriscommunis )nam in JurenoflriRegniSiciliz communiccr noftri Dodores
docent,donationem Patris,vel Matris filiisfadam»ctiamob Matrimoniicau(am,debere
in(inuari,id enim prxcipit Capitulum 61 . Rcpis Fcrdinanrli, &
novifllmeconflitutio ComitisCaftri Prorcg. Anno 161 X. ff.x.Sed
rcfragaturnihilominui itemCutclli Tc.x.dt Otnat difc.i .fptctali 4.
contendensdidum no- flrum Jusmunicipalealiudintendere, non autem neceffitatem
In- finuationis . Illumadi, fitibieftotium ; monitusumenime, ut infinuationem
przdidam ncnegligas, tumutlitcs, quantum ab- rumpercpotes > abrumpas, tum,
quiapraxisnoftri Regnididum CapitulumFerdinandi, didamque
CaftriConltiCutioncraadlitce- ra m obfervat , ut fup.»f . 1 . a.9- dictum elt .
7 Quinc6, donatiocaufa mortis. 8 Sexto, donatio,quauxorfuabonadonat
viroindotem. Id , quod Dh\\.?.$.tr.6.rc!.t7. extendit ctiam ad fponfalitiam
lar- gitatem, fedhzcexjurecommuni, natn in noltro municipali ju- reidemdic,
quoddidumcft niodo».tf. 9 Septimo, donatiobonorum, quz Rcligiofus fecum affert
ad Monafterium, dum profeflionememircic. 10 HxfeptemdonationumClaiTcsvalidzfunt
fincinfinuatione, uchabent juraCivilia , & doccntcommuniter DD. quorummulti
ci unturlDian U. RatioautcmPrimzeft, quiaLegislatorCivilis non poteft leges
conderc in detri mentum operum bonorum . rr Ratiofecundzclt,
quiadoiMtiofadaPrincipi,veliprzdi- cioDurccxcipiturabinfinuationemrfiir.
USanthnmi. t* Ratioterticeft, quiaRcmuneratoria,inrigore,nonc(tpura donatio,
ucfupraindicavimusr.i $.a.»,.i. Unde donationes reci- procz,
fcucolligatziuterfratres, dequibusi(7x/t-.4.§.i. ».7. Si
fiaiitinrecomncnfationem, utibiexplicuimus, nonindigentinfi- nuatione» indigcnt
verA, tihantabiolute^&independcntcr,quia iklznonfuntpurzdonationes, hzautcm
funt. 11 Hucctiamreducodonationcm, quaFilius moderatum ali- quiddouatPatri,
obemancipationcra ; cjulmodienimdonatiore- muncratoriacft; Filiusenim
accipitiPatreBeneficiumfoluiionis i Patriapoteftate, Paterautem accipit
Keneficium, non amplius alendinlium. ScdcurhzcBcncficiainvicem non
compenlentur, &confequcnterquoddatur, quamvis propter ipfam emancipatio-
raem, cur non dicaturpuradonatio indigcns inlinuacione' Sand
i«acumPincllotcncrevideturMolinaciucus , fcd non exceptus I
&eL\m.od.il.drJ*jl.».i6t. 14 Ratio quartz eft, quia non cft pura donatioca
, quz fit cx cau- Q,namdonatiov.g.quaroalicuifacis , obobfequium, leulaborem
protcimpcnlum, vocari non potericlibcralis, feupura. 1 j Huc reduco donationem
fadam ad rcparandam doroum, que ruioacecidit , vel cx igne dcftruda eft ,
dummodo donata ad illum folumulumexpendancur. Ratioelt, quia
rcparatiodomuscaula lcgitimae(t,cumadbonumpublicumfaciat, reparari domus, &
iudcccrniturin Jure, l ptnult.C.dtdtnat. Ratioquintzelt,
quiadonatiocaufamorcis, utfupra vidimus, potiuseftultimzvolunutisdifpofitio,
quimdonatio. Erto aliqui cum JulioClar.4. 1 7. dicant, donationem caufa mortis
indigereinG- nuatione, quod certecciamprobabileelt. 16 RatioSextz,
&Septimzeft,quiaillznonfuntd< nam funt quid confequensad perlonam ,
&c. Sed quid Primo, dc rcmiflioncdebiti t Refp.diftinguendo:
namremifliodebitijurisacquifiti, fiexce- ditprzdidamiummam, fub poena
nullitatis eft infinuanda . At worcmifliojurisacquirendinooeft
ncceflaridinfinuanda. Ratio eft,quiaillazquivaIetdonationi, nonautemhzc,
quzfolum efl non acquifitio . NamproptercaConfeflio, qua, dotenoofoluta, !j;
atur Maritus,folutamcllc,iiidjftCtinfinuatione, quiaefl remif- fio juris
acquifiti. 17 Quid lccund6dedonationibuspluribus fada? Rrfp. Si donatiopluribus
fada fimul, eodcmque tempore fiat, inva^idaeflquoadexceflum , fin-jninfinuetur,
etiamfidonatordi- cat,(efaccredivcTfasdonatioiie$, luiaadhuccftdouatioexcedens
. Idcm dic, fi ejufmodi donatio Gt d i vcrlarum rerum 1 ut fi quis dona-
retenuum, przdium,veftcm,quzquanvisfingulznonexccdant,
«•xcedunttamcnfimuliunda. Relegc /.. Sancimm, ubi Legislator
liancdonationetnpluribusudaminliuuationi fubjedam vult , & wer.ij, quiaficuepauperari-ciamtacilcquispotert
. 15 Atvero, (i fucceflivcfijtpluribus , infinuatione non indi- get , «iuia
tui.c vere lunt multz donationes , quarum nulla, ut fup- ponimus,
exccvlitfummamquingentorurofolidorum . Legc Mo- TnnA. T.lt. Dt Sncram. linam
d.xtf.Sc Rebellium^.sXi i.q.6 jmi». 7.aliofqucapud Dianatn pMjr.6.rtfa%. 19
Hincliquisdonetcenfum, quiunoannononextenditquin- gentosfolidos, exceditautem
unitimcuroaliisannis , fiquis, in- qujm,
donetcjufmodiccnfumcxigcndumpcrmultosannos , fed. lolumduranceviudonaurii, vel
ipfius donatoris , nonindigetin- finuatione, quia Gc cenfentur muitz donationes
diftindz , cum enim viu poflit durarc foltim perannum , modica iudicandaeft do-
natio, quzfitceru, quzautcm correfpondet aliis vitzannis» cumGtinceru, non eft
cenfenda vera donatio . Contra verd , fi quisdoneteurademcenfumexigendum |
fuccefloribus donaUrii» cicfolvcndumabhzredibusdonatoris; ut etiara li
quisdoncceun- dem cenfum dctcrminando tot annos , quibus penfionescenfus ex-
cedantquingcntosfolidos, indigetinfinuaiione, quia tunc dona-
tioprzluiniturcflefadapermodumunius. Iuclare decernit di- CU Sitncimnt^.nh. 10
Quidtcrti6, ficontri, hoceft, fimulci; V. G. decem, att- quidmihidoncnc,
quorumdngulorumdonationon cxccdac, om- nium ver6excedatfummam joo. folidorum ? Rcfp.
OriiteT.i.dtctntr.tr.io.d.lo.m.119. ficdiftinguic. Siiide- ccm, communicato
confilio, doncnt uni cibi , inlinuacione opu* elle,quiaeft unadonacio. Si
vcr6Gnguliperfcdonent,infinuatione opus nonefte,quia fic ,
funtpluresdonationcs. H^-cOnnate,nul- lamrationem, necaudoritacemullamatTerens.
Noncfligicurap- probandus, niii forte loquatur dc donationefada i multis , qui
con- flituunt unam perfonam moralcm , ut , fi Univcrlitas, Civius,Capi-
tulumdonaret ; tunccnimefletvcreunadonatio. Qu6dautem,fi fecus intelligatur,approbandusnon
Gt,patet,quia intcntiolegiseft moderari cnu(as largitiones, hoc eft
prodigalitatcm ex partc donan- tis. Atquzeffufiocil, fimille,v.g. homines,
communicatocon- Clio, doneoc tibi finguli ex propriis bonis folidum unum t Dc
Rcvocatione Donationis 1 AD lcienciz , tum in foro externo revocari in foro
con- . jucat donatio ( mulcdmagispromifliodonandij fivefolumacceputa, five
etiara omni ex partc complcu per tradicioncra jam ex hibium . Prima cau-
faeftobingraticudinem . Sccunda ob prolem poftei fufcepuro. Tercia, ob
inofficiofamdonacionem. Breviter de fingulis , nam
quiafatis?lenehzcaulzctpcndunturi Jurifperitist & Theolo- gis
addudisidcLugoi)/MM/r««/frf.i»«im.i67. & Bonac. d. t.
dtcmtrma.i.xi.pnnir.uU. ide6inhisc ceflaria dumuxat afferre, §. I. Rivetttti*
dtnAtitnh littralis tb ingratitn- 1 TJUjulmodiingraticudinem,
quzconccditfaculutemrevo- 11 candiremdonatara, & quidemetiam,
tefteDicaft.MoL aliilque ci tatis i Dian.^.8.rr.<. rtf. j8. fruduum ex ipfa
peiceptorum polt litisconccflationem , in quinquecafibus locum habere fanciunt
leges. 1 Prim6, quandodonauriusatrocesinjuriascontn 1 eftundit, intelligc,
cxmcliorefcmcntia, etiamquand verbis, fadisumcnatrocicereftinjurius, ut, fiv.g.
donatoris poftcs arligac . ? Secund6, quandoroanusimpiasinfert indonatorem.
Tcrti6 , quando noubile , Sc gravccidem dctrimentum factt. 4 Quart6, quando
vitz pcriculum , fiveperie, fiveperalium eidem affcrt. 5 Quint6 , quando
donaUrius non vult implerc gravamina , fub quibus donans rem torte donavit.
Vide umen , quz dicam 6 Notaprim6, hanc revocationem ob ingratitudinem
haberelo- cum etiam u Lcgaco, tefte M0U.1 n.Siv.OfatHm, Bonac. dtctn-
tra8J.}.q.ii.p.*it.n.i.uti fi v.g.LegacariusinjuriusacrocicereffeC Teftacon
v.g.cognolcendodidi Teflatoris axorem, &c. 7 Noufecund6,
inprzdidjscommittendisdebereinculpaefle donatarium : Unde , fi juflc v. g.
donatarius donatorcm homicidam accufet, fi juftcfuum repeut , quamvis cum damno
donatoris, fi ju- flc, ut fcdcfendac , donaCorem occidac , &c. non potelc
ipfi revoca- ri donacio , quia , ubi non adcft culpa , nec adefte debet p«cna.
8 Notaterci6cju(modi ingratituainem dcberecoram Judicecert6 probari.
Donecergoquiscondcmncturi Judicc, potericfibi retl- neredonau,
necpotericdonansexfcilla reaflumere, nec G cxtn judicium, fentcntiamquepetat,
poterit obligare donaurium ad rcddendum .
IudeLugo,Mol.FagunJ.aliiqueexceptiiDian,».9. trAjttf.\%. Ratioeft , quiaad
pcenam non obligatur quis , niG poft iientenciam Judicis . 9 Illud concederem
cum Lcfllo, ac Rebellio, quem fequitur,ad- d uc itque Kon \z.i»c .cit.p.u it
.num.1t. eum , qtii promilit remdomre. necdumillamtradidit, poflc non tradcre ,
acfibirecinere, fiPro- " discontraxit , nec R aliud Digitired by Google
i6o Lib. X. De Contracl. Traft. X. De Donatione. ■liud oritur lcandalum , quia
certe ooo videtur , fe voluifle obligare ad tradendara rem promiflam in tantz
ingratitudinis 10 Dican./.i.rf.r./i.M-7.» M7 cVuo.ap.DianJr. tamenCi- flinct,
fiapcrteconftetdcingratitudinedooaurii, poflc donantem
exfercaflumercremdonatam, occultcquccompenlare, quia to- U vis potcliatis
rcvocandi fundatur in defcclu conditionis implicite appoGtzindonatione, idcft,
Si dtnmtmrsms im£rmtms m>n txtutrst : quz certe fementia non ell
improbabilis . 1 1 Nota Quarto , quid , li ingratitudo asqualis , vcl gravior rom-
mittaturi Donatario, prztercasquinquc, quas mod6 numcravi- us, codemnc modo
poterit donationem donaror revocare? efle revocandam.quia favor ajunt hu|cis
legis fa Refp. Eodero modopurant pluresapud Mol <i.iXi.i>»i»..tquod
illumrenuncjare poterit.Alii ut Vadig.Dicaft. etiam ampledtitur Dian.sXrr.6.
nf. 54. lcd iplc MoL Rcbell.Turr. »puddeLugo/^ji.i7J.idnequaquamconccdunt, nam
hzc pote- flas rcvocandi donationem , cum fit ex probabiliore opinione folura
it JurepofitivoLegum, noo ver6dejurenaturz, litque odiofa ,
folumreftringendacftadexprefla i lcgibus. Sed non ita diccret Dicaflilius, qui
mod6fundavit totam vim cjulmodi revocationis obingratitudinem
inoppouaimplicitaconditione, mifi demmtmrimi ingrntms txtsttrit , ix
Illudegonoto, efle tamamplarotertiamcaufamallatamw.j.
utplurcscomprchendatexillis, quastu (imiles fortaflc vocares,
fcdiUzvereluotciexpreflisi fi accuratiuscxpendantur. 1) Denique, fidonans,
cognita injuria , duinvmc , Jonatio- neranonrevocavitiDonauriomodisdictis,
ingraco, nccrcvoca- rc incepit , judicari pofle, fattam cfle remiflioacm i
Donante,quod diflinctiusvideapudMoLii.181. 1* Silolumfuitrespromifla,
&nondumtradita, poflein foro confcientiz, ceflanteicandalo, non tradi
obzquivaientes caufas sngratitudioisconccdit Rebell.f.9.n«in.9. quia prziumi
potcft , Donatoremnoluifleremtradere, potiusquimobligare rem fuam in cafu ttntz
ingratirudinis : id , quod firm; iunt. 15 Notaquiut6, hancpotcftatemrevocandi
non haberelocum indonationibusfaciisEcclefiz, uam, quamvis ejus Przlatus in-
gratusfic, nihilnocerepoteritdonationi , quznonipfi, fcd Dco facUeft,
quicerteingfetuseflenon potelt. IuVadignus, Laym. Hurt.de
Lug»Dicaft.aiiiqueapud Dianam p.8.tr.6.ref.t6. contra Fagund. i*. citatum .
Quod fi onus i donante Donatarius ipli Ecde- tlzimpofitumnonadimplet, cogi
poteritilegitimoSuperiore, ut •dimpleat, nonvcr6ut reftituatdonau. 16
DeniquepofTethicquzri, utrum poteftas revocandi dona-
tionrmindiCtiscaGbustranfeatadhzrcdes' Utrum eadero pote-
ftasadfitindonationeremuneratoria; Utrumeadem potcftas adfit in doiiationc
Beneficiorum Ecclefiafticorum ; utriim eadem adiit in Matre refpectu filii, vel
in Patrono refpeQu liberti ? Verum hec di- lucide tradtau habes apud
DD.ciutos,& brevitercolledioi apud de Lugi.r. Vide eliam Dia.».8.rr.6.r//.i
1 7-quoad donationem rcmune- ratoriaro; Quoadquamcumqueautcmdonationera ex
caufa,vide apud Marium Cuumtt.tMdtmatJift. %fmrtU.A.init.* . Rurfus, An
donatorpoflitrevocaredonationemex eo , qu6d donaUrius non
alatdonatoremjaralapfumiopaupcrutcm' &anPaterob cauias fuprad.cUspo.fitrevocaredotcmdaumPiliz,
dum vivitejufdcra filizMaritus, veleomortuo, fiextentfilii? fed hzc clare habes
apud eumdcm Dianamf.rar.rvf.f (. Denique. Quid ,
fiDonatorjuravitlerenunciarehuicpotcftati revocandiex ingratitudine/ Vcruinex
iupradiaiif.4Ji.*.tunc non poflc revocare , colliges ex mea fentcntia . f, 1 L
Rtvtcmtse eb filsts ptH Dtmmtitntm fmfctpttl . 1 T Ex ;
quzdiiponitdonationemrevocari ob fufcepcos filios l—i loquiturquidemdclibertis,
(edDoctores, apudDianam, •.8./r.6.r«/.6t.fivcobidcntiutcmrationis , five ob
contextus va- riarumlegumextenduntad alios quofcunque. Verba Legis hzc funt.
L.SiunquaroC dcrevoc.DoiMt. Si unnu.tr» libertis Pntrtnms ftlses mtm htbtns
benm tmmsm , vti pnrt ttn ulitssusm fmculituum futrsi denmtitn* Inrettus, &
ptfitm <u- fttptrst tsbtras . tttum md iffum rrvtrttstsa . Meritdquidcro,
quianonprziumitut vcllcquis.etiamfi jurave- rit,donarcrcm notabilcmaliifnam
excipiendz funt res levioris momentij in eocafu , quopropriam robolem
nancifcatur, five illam denovofuicipiat, fivcdenovocognoi'cat,eflefuam.-
namfcmper ejufmodidonationes imbibuntcondttionem, li mihi filius non adfit:
Quaretuncdonatioeritintotumrevocanda, fifacia fuitextraneo; nam ,
fifaAafuerituniexfiliis, dicamtt.14. a Advertctamen, donationcmfaclam
Ecclcfiznonrevocariin totum, fed foliim quoad legitimam filii, vei filiorum .
Ad vcrtc itcro idemcflc, quandoquis juravit, non revocaturum donationcm ;
tuncenimfolum, quoad legitimam , eritrevocanda, quiaciimde
aliisportionibuspoflitPateradlibitumdiiponere, &finc pcccato, uthiromninoeft
fupponendum, Juramentumquoadipfasvalidum cft, &obfervandumperdic(ar.4-$.4.
\ Verumnonrevocaturdonatio, quandofufcipiunturfiliifpu- rii, vel non legitimi,
qaiti diQiL.fimntjmmm, femper loquiturdc filiislcgiiimk. 4 Quid , fi
lcgitimenturpcrfubfequens Matrimonium? Rcfplrevocari , quia hi
funtpcriedliflimclegitimi . Rcfp.Dicaftillusnegat.revocari, quiais,ait,noneft
perfecU legitimus.Hurudusumen, &mcrit6, docet revocari , quia is gaudet
umnibus privilegiis filii legitimi. 6 Andicla difpoCtio revocandi donationem
obprolemfufce- pura locum habeat i n donatione rcmuneratoria / Relpondeo,cum
Mat.Cutcl t». t J* Dcmtu.Atft.x.fmrtie.tt. Vide ctiam Diin- f.9. tr.djtf.i f .
negati ve , quia hzc, ut totiesdictum efl, nonefl
puradonatto,dequaloquiturdic1a£..S«i»a*M». 7 An,quandoproles przcogniufuit ,
&nibUominuidoaatio fuiciacLi, eafitrevocanda? Relp. Aliqui, ut Hurt.&
Rebel.apud Dian. lt. rtf. f 9. puunt non facluscltPatri,&ide6
deLugoapeundcm, Mibui tddcCuicl J.* J* DtmmtJifr.t .ffttttli j.censeteflerevocan-
dara, quia, contra puunt, favorem hujus Legis faclum efleiiliis . 8 An
rcvivifcat donatio, fi filius de novofulceptusnioriatur? Relp.revi
vifrere,taltem communitcr , docct de Lugo y d.i }. dt Juftji.t So.quia intentio
Donatoris, feraper przfumiturefle, utdo- natioconftet, fi filiis, vel nepotibus
non przjudtcet . Non
revivifce- re tenet Dicail.at>ud Dianam Ar^r.6 1 .citantem Hort.&
Rebel.quis donatio,inquit, iemel extincla pcr fufccptum filium, non poteft ite-
rum vivcrc finc novoconienfu Donatoris. 9 Noudeniquedonatarium,(upcrvenienttbusdonatorifiliis,te- neri in
confcientia reflituere resdonatas ; fi i donatore etiam extra. Judicium ex
rcpeuntur,quia,hec non eft pcna, ut crat illaob ingra- titudincm,led
eftdifpofitiojuris irriunsomninodonationcm.Si ta- men Donatornon
peut^cumpollit^poteruntresdonatzretineri cr cocapite , quod tunc donator
prcfumi cur condonare , u t mod6 in ft- mili dixirous,fup^.4.$. } jhmtj.i
.& docet e tiam Lefl". /. a^.t iJub. 14. tsum 1 OO. ro Excipefemperex
regulis univerfalibus Reflitutionis,nifi bo- na fide donaurius res acceperit ,
bonaque i tcm fide non Uclus locu- at , quz num.s. dida plctior,coniumpferit,
ut nout recic de Lugo d.z+.d* fuft. ».1 1 8. imeidins. AnTtftnmrmium, &
TsgMluinttliiguntisrrtvttntM tb fufttftmm , vtl di nevt ctrnsitm ptltm ? tt
Eoipforevocatum intelligiTeflamentum , quoadinflitutio- nem hzredis,certumeft
.Scd ,quid , quoad legau? Refp.Idemdiccndum, utdocet,unquam probabilius,
Sanch.y.4. tmtptX J- S *»M- & raerit6, nam , cum legata iint veluti
donationes quzdara ,ratio ,quz probat ,fupcrvenientcfilio. reicindidooatio-
ncm, urget&inLegatis. Eftautcmin legatisillaexccptio,utea legau (ultinenda
fint, quz Verofimiliter( id , quod excoojeclurit eifrolligendum )ipfcPatcradhuc
feciflct, natis, velcognitis de novo filiis ■ Ica idem Sanch. cum pluribus ,
quibusaddc Mol.V. 1 75. §. Inttlltgimdum Prtterti . 13 SifupervivatPatcrpoft
natos , vcl cognitos filios, &tamcn Teftaraentum ncquaquam
revocet,putanMli(iui,noo intelligi rcvo- catum,quia/i potuit(ajunt)&
noluit, fignum dat, volcn.ii in eo per- feverare.
AliiuroencumeodcraSanch./^.i».io.inquiunt,intclligi
revocatum.SedmcliusdiftinguendumcumdeLugo,rf.i4 '»> Jufl m. 5j. Si
eniroadluntconjeclurz, non rcvocatum exprefsi fuifle a Pa- treTellamentum
,quiaexpeclabat forte tempus aptius revocandi , fed rcpcnte mortuuseft.utique
rcvocatum intclligetux . Si vcr6 ad- liotconjecturz przdidfzpericvcrantiz,
nonerit revocatum . 1 } Denique ,fi , vi venteadhuc Patre,qui jara rondiderat
Tcfta- roentum,nalcaturilli fil\ustI.Ptftiumms imtttf.it injufttrup *,& |x.
timmoriatur,convalefcetPauisTelUmencum,etiam fiillius fuif. fetinftitutus
hzrcsquicumquc extraneus, naminjure; quod i principiovalidumfuit, facU
iiisrecupeatfuas vires,quim , quoi fuerat invalidum dc novo easacquirit . §.
III. Rtvtttst Dtmmtstnis snefficitft . r
/^VUotiesfitdonatiof&quidemnoubilis quantiuti» utfupri monui tn limili) ab
aliquo.qui dum donac, habet filios ( narn in przccdente f .locuti lumus de non
habentc h . 1 ,dum donat, fcd babcntepoftei)totiesilladonatio,fidcmatde lcgitimafiliidcbita,
erit,& appellabitur inofficioia, idcfl contraofticiuin picutis Patris , vcl
Matrisdcbitumfiltis,rclcindiqueomninodebet,eciam ii !it Ja- ramento lirmau ,
quia Juramentum non poreft obligare aliquein in prejudicium aliorum,ut hic
eilet in prejudiciumiegitimc filiorum. z Adverteauttm,ejufmodi
rcfciffioncmpetinon poflcirilio,nifi defuncto Patre,quia lcgitimaea
nddebctur,nili poft Patris mortem. Ex haccerudoftrina
,quatuordubitationesemcrgunt. Dtmmtitiutfficiifttirum* , mn pmrs fit invtsiidm
? 3 Prima, Andonatioinofticiolafaclaextraneo fitinvalidain to- tum, an lolum in
parte, quatenus fcilicet oflicitlegitimz filiorum ? Refp. Si ea donatio non
fuit facla animo fraudandi tegitimam eo- rum
,quibusdebetur,(oluminvalidatur,feu revocatur,quoad pat - tcra ,inquantumfcilicctpoflitremanercdifla!egitima.
Etputoad hanc rcvocationem (fed,utdixi, poftmortem PatrisJ non ellc opus
fententia Judicis, quialcgitima lempercftpoftPatrisroor- tero debiu filiis- 4
Atfieadonatiofaciafuitanimo fraudandilegitimam iis , qut- bus debctur, quod
Jurilperiti dicunt donationero efle inoflicio- famre, &confilio: Aliquiapud
Molinam d.x8}. m.tx. ncgant , revocandaraefle intotum, aliquj aiSrmant , atipfe
Molina tan- Ad- Digitized by Google Caput VII. 261 Additde Lup..V.i l.dejujl». 101.
Videoetiam Diin/'-S./r.«.rr/.66. €>• 84. non efle fundamentum , cur debeat
revocari in totum . » Egodicoprim6,rertummihi efltsrevocandam^quoad partem
correipondcntemlegitimz, ccquoadpartemeandem efle invali- dam , & poflc
filium antc omncm fententiam libi repetere t & obli- gari donaurium
rertituere modofupri Jifro. i* 9ftu. 6 Dico(ecund6. Si fortcjudicct quis
rcvocandam cfle in totum 1 rertummihiefle, id oon pofle fieri , oifi per
fententiam Judicis. Ratioeft.quiahzcefletpcenailliusanimi defraudandi lcgitimam.
At pcenam tcmporalem fubire, neroocogiturantc fententiam . 7 Obiicies: Patcrdum
vivit , Une juftitia /eftoaliquandocum peccato, quando v g.
eftcontraChariutemfiliisdebium/potcft om- niabonafuaalienareadcxtraneos, etiam
fi legitima pro filiis nulla litremanfura, namdumipfePatervivit, eft
Dominusrerumfua- & legitima non debetur filiis , vcl ifcendentibus , nifi
poft Patris mortem ; F.rgo Donanrius non obligabitur in conlcientiaan- te
(entcntiam traderc legitimam przdiflis filiis Defuncli , nec Filii -poflunt
repetereantefententiani , quiaea bona nonaccipit Dooata- rius i
Patrecontrajuftitiam. Rdp. Urgct objeflio,fed taroen dico, Efto, fit valida
illadonatio, viventePatre.at hoc mortuo,cum ea remaneat,feuevadatinofticio-
fa,pofle filium tegitimam ,feu ccrtefuacongruaalimenuab illado- natione fibi
repetere , ac dcbcredooatarium rcddcreantc omnem fententiam,
quiaparsilladooationis correfpondens legitims>poft mortem Patris , non eft
Donaurii , fedfiliorum. Cujus rei ulte- rior ratioeft fimilis illi rationi ,
quse dicta eft §.tr*e.n.i. Nam, ficutj omnisdonatioimbibitconditionem,
fifiliusmihi non nalretur, in imbibitconditionem, Si
/ilitme*pefimt*mmertemfualegitim» , fcu feltem fu» nlimtnt* nen defuerint .
indcnafcaturfilius, fivefiTitiustunc, quandodonavit,filiosfor- iv habuerit ;
adnihilinquamobligabitur, nead tcgitimamquidem diftorum hiiorum . Ratioeft,
quialubprzdicliscircuiiltantiis e<
nullaradicereftitutionisurgeturejufmodicxtraneus, ut ex regu-
lisuniverlalibusdc rcftitutione conflat. 1 j At ver6 Filius,
quirecipitiPatreviventebooa, quz, juxu alibidicta, przfumunturpertincrcad
lcgitimamfuam, recipit.m- quam, cum przjudicioaliorum filiorum,debcbit etiam
tcfte de Lu- go d.n.dt fnjl.n.i ■ 8.cr 1 r 9. in confcientia compuure id , quod
ac- ccpit in luam legitimam , qu imvil bona fidearccperit, bonaque fide
eonfumpfcrit, necinullofactiasfitJitior. Ratioeft,quiaquando Paterillidonavit,
iam extinxitobligationcm dunandi ipfi legiti- mam , & jam ipfe filius fuam
eandem legitimam habui t. Er0o,quan- doillamconlumpfit,
fuamlcgitimamconfumpfit. Ergocandem, mortud Patre , exigere non potclt ,
duplicatam enim habcrct,quod eflet in fratrum fuorum przjudicium . 16 Aliu J
eflct.fi filius bona fi Je occulte quid acciperet a Pat rc,&
bonaitemfideconfumeret, nccindefieret inaliquo ditior; tunc enim illud non
obligaretur conferrc in fuam legitimam ( quod certe obligatur, fi mala fide)
quia , dum Pater nihil ip:i dedit, non extinxit Juslegitimaeipfifitiodcbitae,
quarepoterit , mortuoPatre, illam cxigere. Nequedicas, hunc filium dcbcrc Patri
id,quod etiamab ipfoaccepit, ronfuropfitque, undc dcbere iplum compenfarehoc
debitum cum lua lcgitima poft mortem Patris . Ne id dicas,inquam, nam filius
propter bonam fidem jam d ictam , & quia res accepu non exut,
&innihilofattuieftdiiior, nullum debitum habet, quod "— ti. Denatit
inefficiof» rtfftit» ? Si ut non 1 8 Secandadubiutio; Anidemfit refpeclu
fcilicetfiliusdefccndentibus carens, iudonetcxtranco, remaneat pro patre , vcl
A vo fua legitima , morientedictofilio, validcn^donet? Rcfp. Idcmefledicendum,
invalidamqueefledonationem , eo Iirorluvmodo, quolupri
JcPatrisdonationerrfpectu legitimae fi- ionim . Iu Doclorcs omnes, in ISi
Filieu Cdo inofit.D»n»t. Et rat io nimis eft in promptu, quia nimirum arque
illi debctur legitima, &c. Don*tie f*fi* ufcendentibut , *n rrvetsnd* fit,
fi dt- indt naftuur Duutort Fiimtt 9 Tertia:
Titiusnulloshabensfilios,fuoPatri,velfuo Avodo- ■ationem fuorum bonorum
Icgitimefecit ; deindeadaliquotannos natiluntfilii ipGTitio. Quarritur, an,
& quatenusharc donatio valida fit , vel invalida2 Refp. Efleinvalidam,
idouepropterrationera univertaliter di- Gim , quia obfulcepum prolem
annutlaturdonatio. 10 Urges , eftne invalida quoad legitimam untum debium filio
jamnato, anfecundumtotutn^ Refp.eflcprobabilius, quodfitinvalidaquoad totum.
&confe- quenter, quod Alcendentei poft mortem Donatoris dcbeant om-
niabonadonatareftituereanteomnem fententiam filio huknato. Ratioeft.
quiafecundumordinemnaturalemfaculutesPatris de- fcendentibusdebentur,
&folumin defeflu Defcendentium de- benturAlcendentibus. it Obiicies;
Diximusmodo, donationem faclam Ecclefiae , Q poftca nafcaturdonatorifilius,
nonrevocari, nifiquoad nati filii legitimaro,
ergoparirationedonatiofaclaarcendentibus, (ipoflei ifiliusnafcatur,
nonrevocaridebct, nifi quoad diai fitii C A P U T VII. Quzftiones nonnullz de
Materia Do- nationis . Rcmifliv»?. 1 A N Donariopofliticccptariababfente?
Dixifuprai»rr4r?.rf<r X\ Fremif.t*f.7.f.t,. JM. negando confequentiam, nam
pneftd eft difparius, C qui- dem illa eft donatio facla in bonum animar , quae
, falva legitima, fu- ilinencenfendaeftaDonatoreiathjecfactaafcendentibusnulla
ra- tionecenleturiDooatorefuflineri, cura ( ficuti mod6diximus )
Ordonaturalisrequirat, utfaculutes Patrishabeantfilii, feude-
fccndentes.quandohiadfunt, oon vcro Afcendentcs. LegcMol. intffuitfs f*B» uni
txfiliu. jx OuartaDubiutio SiPaterdetuniexfiliisexceflivejcumpre-
ludiciolegitimar aliorum filiorum , ea donatioeftne inofficiola ? Refp.
efleinornciolara,&revocandam,imm6invalidam,atque aincrreeandemobligatiunem
reftitutionisdiciamn.T. fecund6mil- lum exceflu m umen , qui prar judicat d
idar legi t imar . Id fatis patet «xdiflis, quiafuaportiolcgitima femper
xquefiliis debetur poft siortem Patris. 1 i Adde, id locum etiam habere in co
cafu.ut vult Cutelli t.i dt Bn—r-ff** >'(7Kl quo Patercauu dotisdonationem
omnium bo- •lorum , vel exccfljvam dederituni cx filiis : eritenim etiam hecdo-
natioinoftciola, finonremanetlegitimaproaliisfiliis , ciim nulla
«auiapoflitdan, quac legitimzfavorem luperet. 14 IlludpermaximchJccftadvertendum,
inquo maxirai labi jrocliveeftei^qui perfuncloriequarftionesevolvit.
Sienimextra- neus babuitiTitiov.g.donationemexrerrivam, quam ipfe extra-
•eusbonafideacceptavit, bonafideconfumpfit, nccin ulloiaflus eftlocupletior,
adnihilinconlcientiaobligabitur, five Titiode- ZW. T. //. J>t Stttrtm. a
AnpoftmortcmDonatoris; ih.f. \.n.t. X
AndotutiointervivosfidaCapuccinis,Minoribus,&Societati Jefu
valeat,&quatenus? vrdeapud Sanch./.7. fumm.cz yi6. cr 1?. Caftrop.r
\.?.l-p-9.& 19. Dian.».8.rr.6.rr/.t04. aliofque. 4 An
Maritusconfitens,fcrecepiflchanc,velaliamquantitatena ab uxoreproDote,
cenleaturillamdonaref Vidcapud Rodriq. in fumm.f. i.r.r6X.*.J. Diao./ f stf. 1
1 1. aliofque . 5 AnDoiMtarius, velLegauriusobligeturimplereDonatoris,
velTeftatorisfiveVou, fivcdcbiuexjultitia? Lege apud Dian. it.rtf.l 12. 6
Donatio liberatis ; ut etiam Teftamentum factum metu , nimia reverentia,
veliraportunitatepcraliquosirriultint , per aliquos ir-
ritanda,Gcutiirritandiveniuntcontraclusonerori : Utramquefcn- tentiam jud icant
aliqui ut Dian./i rtf. 1 a 9. probabilcra • Veril m ego dehacredixi/.i.i*
Dttx.x.%.$.»n.i 1. ubiadverti, quidintelligen- dumfitnorainereverentiar,
&importuniutis.%Videetiara, qua;
lummatimdixifupriwrr.^PriHni/.r.^.in.a.cumdeProraiiiione. 7 DonationuncfaflaEcclefiaEConllruendae,
feuCollegio olira fundando,valet,tevocariquenonpoteft. Quamvisenim nullusnunc
adeiTet,qui accepure legitime poflet, ( nam poflct forufle Przlatus) Umeoex
volunUteDonantiscenfeturfatlanunc protunc, quando aderit Rcclor Ecclefiar jam
fundatae, fcu conftruclae, quiacccpure poterit . Itacolligoex Abb- /■
cjtdaudientinm dt Ettl. *kifit*n. Duco autemargumentumex Donantis
voluntate,namalicrationes,quas prohac validiutcadducitDian.*.8^r.6.rr/.iar. non
videnturmihi admodumefficaces, legeipfum. 8 Quidfiatinconfcientia, fi remdonaum
famulus non affcrat Donaurio, &interimDonatorevirisdecedat; Ditl/.tia
Detat. n%4y.i.f.fjkll. 9 Anpcccent,
&adobligationemReftitutionistencanttir,qui recipiuntea, quzaltcrcum
peccato, feuillicitedonat. Dixi/.H. m Dec. tr. t .r. s . ir.4 ». * . & uni
verlali ter habet de Lugo te. 1 .dtjnftJ.*, ftttA.n 49-f> fo. Dian.A
8^r.6.r*/.J9.aliique. 10 Anpcccet, &obligationemreftitutioniscontrahat,
quiim- peditdonationem, fivelicite, fiveillicitcalterifacicndam ' Dixi /.8.i»D*f./r.i.(.4.$.a.
1 1 De donatione, quam alteri facit filiusfarniliasex bonis Patris, dixi /.
$.i» Dtc.t.4.fi.l.i »7. tum dt lude, & l.8.tr.i.t.ijt.i„
DedonationeReligioforum . l.Z.i» Dtt.tr.z.tj±. De donatione fcrvorum . A. tr. 1
.c.i.%. 1 . Dedonatione, quam facitPater,veI MaterPilio/.t.m Drcr.4.5.1.
DedooationeUxorisdebonis Mariti. l.%.i» Detjte.\*.\.f.%. De donatione inter U
xorem, & Maritum , deque Sponlalitia tar- gitatc,
dixifupri/.8.rf«»M/r.rr.7.«V«*/i)r^.*. Anufurarius, Anjudzus, AnCzcuspoflitdonare,caufamor-
tis, videapudDianam, apudquemalia non paucaminutiora . Et
dumegotMtilperquicfCQ, tu vale. R % DE CENSURI ET IRREGULARITATE> Qux funt
de Jure Ecclefiaftico . S Q MONITIO AD
LECTOREM. DONIAM es, qiM difputanda effent de Excommunktttiont , Sufptnftone,
& InttrdlBo , omxibut fimt oim*, &r pof/im itgi sfud Dodortt poflunt ,
tgo , tmn n* mtri exfcriptorir notttm incmrsm, trnrn nt meii LeBortbus , uulg*~
ria ipfi nppontndo, ttedio fim, feleil*t dumtaxat nTtqunt qusftionet , &
fitni pr* emterit utUioret, dt triplici boc in feqnentem modunt bic propono .
Dt Jrregul*rit*tt integri *g*m . addueentes, fenullaminvenire, nifi ufum
antiquiffimum Eccle- fiz Cc ulurpantit. 6 AdvertefecundA, dimcile aJiquandoefle
dignofcere, an in aliqua legeexcommunicatio, velquzlibet aliacenfuraGtlaU. an
fitferenda. Namlicetinterdum, quandoclarafunt verba, plane difcernatur,
fzpiuWumenincidimusinambigua, dequareTi-
l ELECTA DE EXCOMMUNICATIONE Divifio Excommunicationis in latam , &
! Xcommunicatio latz fententie eft > qnando Lez , vel Przlatus aliquid ita
prohibet, ut qui fecus fecerit ftatim.eoipfo, feuutetiamloquimur.ipfofacto, vel
ipfojureincidatincxcommunicationem; nam ided in Ucro TextU , C. Pajttralii dt
apptlUtianAui , eaunicatio trahere fecum fuam executionem ■ Ex- , ferenda
quametiam appellamus comminatoriara , efl , quandoLex, velSupetioraliquid
iuprohibet, ut aui fecui iecerit , non flatim incidat in excommunicationem ,
fed poft- quam coafliterit eum tranfgreflum fuifle ejufmodi Legem , vel
PrzccPtura, &Judcx, przccdentemonitione, protulerit con- tra ipium
fententiam Excommunicationis : Qui ergo delinquit contra priorem modum, at
excommunicatura in utroque foro fc gerat ftatira : cuiaflatim, patrato delido,
in excommunica- tioaem incidit ; qui verocontrapofteriorem, ooniu, quunon- dura
efl excommuoicatus, donec Judex fententiam dictam pro- ferat. ... 1 An
veroficutiexcommunicatiolata przcepto addiu fignum efl ejufmodi przceptum
obligare fub moruli - iu etiam, quando ad- diturexcorarounicatio fercnda,
diximus in tfufc.dtSatrifie.Miffa /.}. t.\.§.t.*uum.+. 2
Dicohicopcrzpretiumeftadvertere Primd , quod ditfura
eftdeexcommunicationelatzfententiz » puu, eam habere fe- cum fuam executionem ,
veruroefle; etiam infufpenGone,inter- didlo, irregularitate; quandoin
hisapponunturillzclaufulz,ip- fofacfo, velipfojure, velquid fimile, indicans ,
ejufmodi pce- nasnonefleferendas, fedlatas- Aatimenim ( ut di&umefldeex-
communteatione) finealiquojudicisminiflerio incurruotur. At quandoezdem dictz
claululzapponunturin aliis poenis , v. g. §lui hsc dtliBum f*tr*verit, qui uen
ehtdtvtrit , &e. ipftfaBi iutidat in pctnam privatiiuit veeit a&iva,
& faffiva, tn panam cinfifca- titttii b+uerum, iu pctnam defifitieuit
tjftli , &c. non flatira ejuf- tnodipcEnzincurruntur, fedrequiriturmandatum,
feu icnten- fjajudicisdeclarantis, commiflum fuifle dclidum, qua declara- tione
przvia, & non antci, delinqucnspoenisilliseritaQufub- leAat. 4 Immo,
idemeritexThom»Hurtad.».a./W.i7i. Videetiam Vcrric./*/.ij4.au»m.i. ( licetalii
utBald.cit.iThom.Hurud./«r. ait.BiS»m.dtiUaj.7.ctutr^.tr.i. idaegent) ctiam fi
addatur for- tior claufula ; fic v.g. AV quii het dtliBum ctmmittot fui pcenu
frivatituit vteit acit-. e, &t. ifft jure fiue ult» pravia deciaratit. mm
.— >— ..H..v.^»....drfcntcntiadeclantoriadeliai com- tDifli.
Quodfiexprefsialiudluperaddaturfic: Sintult* praviudt- elarattantdtliai, tunc
non eft mirum, ftatim incurri prxnam, quia in unta expreffione volunutis
Superioris non datur adi- tus przfumendi , aliam Judicis dcclarationem efle
expeDan- dam . 5 Si quzras rationem difpariutis, cur in his pcenis requira-
turdicfadeclaratio, nonverd inExcommunicatione, fulpcnlio- ne, Scc.
RefpondetSanch./i*.9.rf««Mrr»»»ui.}o. cui adde Suinzdtctnf. d.l.fta.l.&
lib.y dt lit*.t. i . »3c SunJtMt. mtmtr.7. & 8. i raquellus, in
l.fiunmuunC.dtrtvtcandiidtnat.y.Rivtrtatur, la- tiflime . Tuncergo
notenturtresfequentes regulz. 7
Primaregula,quandoexcontcxtuverborumlexrequiritaclio- nemalterius,
quiexecutJonimandetpoenara, tuncpoenaeft fe- renda: quandoautemnonrequiriteamadionem,
fed lex imme- diatepenaminfligit,&exequitur, tunc prxna eft laU, &
quia, quandoierensccnfurarautiturprzfenti, vclprzterito terapore>
nullamreflricfionerafacicns, non requirit regulariter atfionem»
feurainifleriumalterius, ideoregularitererittunclau (iententia, quando vero
otitur f uturo , nullara reftridf ionem (aciens , quia im- porure facile potcft
alterius miniflerium , ideo tunc erit ferenda. 8 Secundaregula.
Quoniamnonfuntcertzverborumformulc, quibusexcoromunicatioferrifolet, totaque
fententiaExcomrau- nicationisdependetabintcntioneiUamferentis, fiis le
declaret, vel ex aliis circunftantiis clarecolligatur, excommunicationem efle
laum, vel ferendam, talisomnin6eftjudicanda. 9 Diii (clare)namfecusnulla
fereturexcommunicatio; unde SayrJ.ede Cenfj.i t jt.t f.& 1 6. nout in his
fbrmulis. Feroin te Ec- clefiafliczCenfurz fententiam .
FeriotemucroneChrifti.vel mu- croneEcclefiaflico; IndignatiooemDei,
velSandiPetri, velno- ftrara incurrat . Przcipio invirtute Sanflx Obcdientiz .
Sub in- terminationemaledidionismaledicote, &c. inhts, inquam, &
fimilibuseftopecceturabeo, quinooobedit, non uraeo incurri-
turullaexcomraunicatio, necullacenfura, ^uiainpnonbusdiia-
busfbrmulisaondeterminaturqazcenfura, ih caetcris Mlll CU^ re imponitur
excoromunicatio , vel cenfura . 10 TartiareKula.
Quandoreseftdubia,tuncjuxUregulamde- cimam quintam juris ,■ odia rtjlringi ,
& favtrei ctuvtnit ampliari, pronunciaredebemus, penam
,feuexcommunicationeraeflbferen- daro, non vero laUm . Si dicat v. g. lex Id
ntjiat fut feen* txctmmuni- ettimii, an inteiiigcnda fit fub paena ferenda , an
fub lau, tunc ergo reflringamus, dicaraufque intelligi , folumdeberedeferenda.
11 Sedadhucviafcrupeaefl, noadumenimexpeditccognofce- reex allatis fic uni
verfaliter regulis poflura , ferenda ne fit , an lau excdmunicatio.
Afrmmuiigituripfaspeculiaresformulasin rao- d uro fequentem .- & notentur
diligentidime verba , parum enim i m- muUU cx u na fignificatione in alt«ram
facillime uanfiremus . Ctrt* Ftrmula Exctmmunicatienii lata. ii Teexcomraunico,
vel excomraunicamus . Sententiam ex- comtriunitationis cootra te
promu!garaus,feu proferiraus, Excem- municationisfententia te ligo,
Excommunicatioois mucrone te percuto. PrzcidoteabEcclcfia. Extra Eccleiiam
tereiicio . Ita S*ytMttnfJuy.ix.n. A lacris, humanifqueteremoveo. IuBau-
Didectnf.tr.td.1.1.17. . ij Privamusilluraomnicommunione, nullaaliaexpeaatalen-
tentia, autdeclaratione, velrainiflrojudicis, 1 exvihujuslegis. ItaBauni/.r. 14
Teanathematizo, feuanati 15 Decernimus, &c. tei culo, Lege S*yi.iiid. 16
Przcipimusfubpcena, autfubintermi cationis latz lententiz, velipfofaao, vel
incurrendz. VideSayri*ipfofaftofit« De iUctJlatim vide mox».4||.
raunicationel^eu per «communieationem latc l turproexcomraunicato; Iu Sayrus.
Deforraula, cxcoramunicctur, quandonihUaliudadditur, vi- icn»m.il. x8 Ex- , vel
ftatira Digitized by Google Caput L 263 i 18
Excommunicationifubjacear.Telftibdaiur. Inexcommum- cationemincidat.
Excommunicacionen.incurrat; ltaSayr./.r. Sicut in ttttrit aiiii Jit tn fermuiit
, frtjenttbu, (tmftr fattmur. Cum Lez.inmarimafne Prti.n 60. 1 iraq.i»/
5'w»»u4», V.ReVtr- j4ri.rn.t4S. f> I49. "ji fit atiqua alia Vex, vet
tirtunjiantia , IJ»* *r fahjtcla mattria rtftringat adextemmunicationem
Jerendam, tunt nen fignijuari Utam : & ttfti »'» fermulu hujui numtri nihil
eft , qaei rtftringat : 19 Noveris, teeitcommunicationi fubjacere . Dcrcrnimus, te
cxcommunicationifubjaccre. Statim noveris, te cfle excommu- nicatura.
ltiSayr.«»»*I. 10 Maneatexcommunicatus. Ccnfcatur,vel habeatur excom-
jnunicatus, velproexcommunicato. Sicut excommunicatus vi- tctur. ItaSayr. ibid.
ji Excommumcatusfit, Excommunicationis fentcntia Ot m- nodatus, Excomrounicatus
exiftat. ItaSayr./«r.r»'. gauiquid ditat Savarrut inman.t.i.7. n.ll. futant (
Extemmu- ■JfltfM fit ) tfft futurum Ofttuivi modi, atque aiei, tentinert ex-
eemmnnicatienem ferendam. slutdqutd , inquam , ditat . Sum vtr. bum (
(um.tttft) sdditum frtttrtl», frtttctum figmjuat , ficutiad- ditum future
futurum ftu ( ut toquiiur Cnmitetu, in Rtff mor l.b. ».14. tx NtetdieGrammstit»
) frtttnt» sdnexum, vtt futur» lr*- huur ad frtttritum, vtl futurum. Et fu$i
ntm» in ftmilibut (<*- „i,, quat tx imferi» mfligit Suferier, terdati ditet
, tdtmtfft, Sit ftnf ti eff imftrutvimedi fit : tft» txttmmunitatui , vel , Sil
Jam txcemmunicatui. x* Anathcma fit: »4»» littt htt ftrmuU eltm , nil
fignifiearet aliud, quam txeerabile , & ftfaratum ingtntre, tamtn,
tefteSayr. U, cit. Suar.de Cenf.d.l. ftit.i. ab Etcttfia ufurfatur fre
fteutiari Cenfura txeemmunteatunii lata ftnttntU , ut tlari ttlltgttur tx fint
jujdtm Ettltfia vtltntit damnare ftfaratiene ah Eceltjia ttt, qutn ie damnat.
ij Quihocfecennt, excommunicantur. Ita Bonae.«rC/ij/«rr. d.l.a.l. jund.l.n.6.
14 Quihocfeccrit, eft, velfit, veleritexeommunicatus . lta
Comitolu<obdoCirinam datam moddu.it. st Noicas, tccxcommunicatum*
Excommunicationistcmu- crone noveris percuflum . Scias.tcexconununicatum ; Te
excom- mutiicari. Ita DD.otati . 16 Declaramus, qui hoctecent, cfle
excommunicatum : de- clara, vel denuncia, illumeflc excommunicatum . Ita Avila
d* Ctnf.f.r.c.z.dub.l. 27 Denunciamus, dicimus , dcnniraus, qui noc tecent,
clle excommunicatum. ItaComitJ^. 18 PrtdiSa fermult fignifusnt
txcemmunicstientm laiam ; cum 1 8. l fetendt . 29 Pracipiohoc,
prohibeoilludfubpcenaexcommunicationis. Subinterminationeexcommunicationis,
autanatheinatis, fubex- communicationisinterpofitione, lubanatheraate.
ItaSayr./W.rrr. nam tn hit, lieit sHut fttetfiendi fit de frtftnti , nen tamen
actut txtemmunitsndi . SicAvila/.r. 30 Excoramunicctis eum, qui hoc fecerit.
Quis hocfecerit, erit excommunicandus , velexcommunicabitur . IcaSayr./.r. J 1
Seta , vtrhum futuri ttmperit ftr alifuei , ut Naldum V. aOut ».?4- feautnttm
Ttraa.l.fuf.tit. fi fuerit gtminatum , iniuccre tx- ttmmunicaticntm Utt
ftntintia. Stdnegat mtrit» Cemittlut l.c. quia pve unum , five iltratum futurum
, nen txit a future , a:iart , fi fit ditat Suftrier: ExcommuniCabitur ,
Irritabitur,Ccflabuurclc- £tio', irritatie nen tft Uta , ftd ftnnda . 31
ExcommunJcetur, Communioneprivetur,Excommuoica- tionisvioculoinnodetur.
ItaSayr./.r. Avila/.r. Imftrativm tmm tnedat ( ait Cemttelut ) tx ft futurum
rtffitit , nifi ftr aiitjued far- tutfium frtteritum ad aliud advecetur, ut
n.2.1. dillum ejt . jj Advertunt itim Bentt.l.t.& Baunilx. ftr het
Imferalivum Excommunicetur, vtlfimili, fiinijuari excemmunicatientm fertn- dam
, tjnaade het lmferattvum tentintt frtttftum Juiitii imfefi- tum , ut ftrat
Excemmunitatientm , aue fatl» leeutte dtreeta tfi ad iffum Judteem, «uaia tj} ,
fi Pentifex ditat Judici : Excommuni- caillum, lihocnonlccerit,
feuexcommuniceturilleate, li hoc nonlfecerit , At, fi iffi Suferier, vel Ltx
inttnitt imfentrt tx- temmunicatienem , & frefterea tetntie iitigttn* ad
iffiim dtlin. tjutnttm, eritUta \ut,fi fttatur fie exeemmunieMi»: Excommuni-
ceris.&C. Tunetnim, tegnita itU Uferteru mtentiene, fenfui efi :
Excommunicerisime. £J«« faHe mmifterium alteriu, nen requiri- tur. St de hat
inttntitmt n»n eemfiat, jam diximui iw.io. deiere emtelligi hnigneerem farttm ,
ideji , txcemmunttatiinim rfjt ftrtn- Certa eUm . ■ 34
Quihdcfeeeritinttcommuiiieationem comminatoriam jn- currat.
Noveritfcinexcommunicationemincurfurum. Sciat,fe effeexcommunicandum . Ita
DD.cit. quibusadde Felinura , Caflr.
quoscit.fcdnonfequiturl^andcrirCrw/./r.ij/.t^.i j. }5 Licitumfit vobis,
excommunicationisfcntentiamcontrail- los promulgare , Lexana m mtri mag.Prtd.
n. j 8. Sicut excommuni- catus vitetur, quia ( inquit Abbasapud Leand./.r.j.t^.
) fimiluuda 36 Sub anathcmate, fub excon Tatnt. T.U. Dt Satram. tis : Si quis
parere contetnnat , eum excommunicationi lub- datis. Ita Bauni lat.tk. 37 Htt
n^o, fi fit ffan. mt tntur, ftrtnitm im;»rtant txccmmu- nitatitntm, nen Ut.%m ,
fivt i itge id fren: tntiatm , five x fudt- ct , ut nttat Av:la atctr.j.f.l
c.i.iuo.l eum flvtft.centra Hoftttnf. Affties tamtn ftmfer menlttenem iatam •
18, Dut Fermult Extemmunte.nienii Utt, vtl fetendt. 38 NulIusPetrocommunicec,
Nullus eicommunicct, donec Iati<.lictioiiepr.T.n:flaablolvacur. Ht dut ferm
tlt centinent ij titem (tnttnti.im ijtam , tjui* funt fub meie Imftttuv», &
lecutie nen iirigitw ad Jud-.etm , fed ad itfitm dtlmquenttm itxta dnta n.l?.
Id, quei ttiam eftendtt iliud (donecablolvatur./s; tn.m d t>tt ahlotvi , am
inctiit in excem- I fed afud Sayruml.t iubitatur, an tentintant ftn- mijerit .
Rttt» isb tanl. tft , quia IX- nujer frival Fiitlti trmmuntttttene hommum ,
& : at ftr hai fermuln fnvnur Ptlru, feJa f 4/<i»i* aieo vtittur
ineurrert (oium ntm minerem, qua, ut fufra vidimui, eit fatt majerit. 39 Uiht
viittur ftrhtt verba,nte majerem, nit mintri munitatitmtm inttlligi, quia tum
majer, tum miner habtt aliei tf- fedui frtttr ftivationem temmun<tattenit
hominum, qut felain hil ' •vtrbit inftigitur , & ex alia fatte , ritm fimut
in ei ofii , verba nem funt extendenda. Per hat trge fermuUt, nen txcemmunitati»
ma- j*r, vti miner, ftd filam talii diterminata fttna (nvatienit dicla
cemmunicatienii tiumtaxat infiigitur ex mta fententia . 40
Habcoteprocxcommunicato. Sigmfitat ftrindtm ftnttntiamy f! ajuditt fic diittur
: at , fi d) jurt, aut in ixcemmunieatient ten- ditientli, qualt, funt emn I,
qut dtntur cum menitione eanenica , aut frefter fttcata futura, figmfitabit
Utam i itaSayrut, Ltji.iy. titan, Sylveft. Taeitnam Kiv. aiiofqut. 41 Vtrnm tge
amtigo de hat dcilrina; qutre iSayr», tur iVdem fieb n.lO. { nt nei rttuiimui
iaule anti neftre ».10. itxit ) H»ho tur pro excommunicato, tfft abfeluti
extemmunuatiearm iatami tum iitm frerfut jit , vtl valii tquifalltn, tum hae
ferm.tla; til- bco te pro cxcomtnunicato. Sen tgitur if(i aCj-nt.er, n,im pwe ,
nttamque feltnuhm femfrr ex fe fignfictro extemmunitAiienem /-»- tam . Ex fe
i:eo, M fi ajiatur aliqua monitio annk facitnJa, vei qui.l fimilt requirent
Juiitit minijitrium , tunc non eiimirum, qued /ignifieet ferendam , quia id Reg
ila generaiit, iiHa n.J. faih firfuadtt . 41 Ptr ftqutntti fotmulat . Qai
hocfecerit, excommunicatiorri fubjacebit,lubdecur, fubiicietur> in
cxcommunicationem incur- ret , incidet , iatam txtemmnnicatienem fign fitari,
videtur doctrt Cemitelui in Reff.mer.l.i.q.H- Ego animaivette, if!um eenfuniere
illitd uibiaceat , (ubdatur, luhiinarur cxcommu.iicationi ( •<« eerti funt
figna Utt fenttntit) ut viiimut n.lf. cum lubjarrbirt (ubdetur , lubiicietur,
«Scc. fna tum refficnnr futnrum ttnif.ii » viiintur tfjt )i.».%
excemmunicatienti ferenit 43 Hai jattitulat . Subit6 ,flatim, confcllim ,
contmu^^inron- tincnti, cvcltigio, rcpcntc, linMnora, incunCtanter , indilate,
immediatc, mux, ( quib<n aiiit Benac.decenf.d.q.l.funcl.t.nu.6. penitus
omnind , ) cum emne temfrru inttrvallum txtlndant , /*- tam fignifieare , ait
liem Benac. ibid 44 Sed eerte id nimit tenfuti frenaneitvil . Diiiiniiiut erg»
Ce- m.tolut lc. txTiraqu.UJ e.n.l 1 . diftiniuendum effe menet ; s>M*nde
tnim affaret , ftnttntiam , vtl Itgtm txcemmunicafionit fer illat farticnlai
frttiiere velie eunH*t:onun fetnt , ntc rttmqurre tecitm navt [ententit, (en
mmijlerie fudieit tft latai ut fi ditat , Scatim, conteflim , &c. noverit
incurlurum, fcu fubiturum exco nmu- nicationem , qut ttrta fermnU fi tartrtt
iliit farticuiit, tfftt tr- cemmunicatienit ferenit , ut viiimut nnm. 34.
<£tt*ndo atttem ittt tillit tarJiratrm , ut tamen reltnquat, feu ejleniat
nevum homimt minifterium, tfl fittnt*, Utlidicat, ftatim, confcllim, erit ex-
communicandus, noveritfeflatimexcotnmunicaodum. S*m fre- fttrta HUrn ferm:tt*m,
Praecipiofubpcrnaexcommunicatioiiis lla- timincurrend.e, diximus».i6.
dcnotarcexcommunicationcmla. tam: quia, pa-namExcommunicationisftatim
cflcincurrcndam, eftdepntentiinillamincidere, necopusefle ullo Judicis mini-
llecio. 41 Removeatur, abiiciatur , cxpellatur, priveturomniCom-
municationeFidelium, Senfanti afud Tiraq.l.t. latam exeemmu, nicatienam,
futant, At, Removeatis, expellatis, privetis eum omniComtnunicationc, tfft
ftrendam, Ratie ett ( imquam) qni» hie rtquhitur minijltrium ejui, qui rtmtveat,
ibi nen ittm . 46 Std mihi viittur, ttiam tbi ( nifi aliui txttrcunftantiit tU-
ri tolligaturj rtquiri minifttrinm tjni, * qu» quit rtmtveatur , jux- Qa iicla
».33 Immo Felinut aitatai a Tiraq.Lc.n.n J. habetttiam, fi iicat Suf<rier,
ftatim , confeftim removeatur, rtquiti rainifte- riumjtidicis,
atqueadedefleexcommunicationem ferendam > fi- quidem
illzparticulzlolumbicaccendunt, tic accelerant execu- tioncm, nonfaciunt.
Atquead ficfentiendumpropcndct tandem Tiraq./r.t.r«/«T.i«».i7i.fiattentc legatur,
idemquc conlirmant, ea., quae dixi m.ji. citat. CA- uiginzGu uy Googl *64 Lib.X.
De Cen£ & Irreg. Tia£U. De Excomm. Mctus gravis quid operetur in Excom*
municatione ? $. L An txtnftt *h fjw intnrfn ? , /~\Moinohicrecolcndumcft,
Quidfitmetus graviscadensin yj conftantem virum, Quid incuflus, veluon
incuflusadcx- toiqucndam aQioncmaliquam, Quidjullus, vcl injultus, & li-
milia , quat late StnchMb.*,.it m*tr.k difr.i . & cgo collcgi breviter
lii.l.i* Dtt.t.l.*%.*. . i Quibusinmemorumrevocatis, dicometurngravcm.quofci-
licet cirricturgravedamnum Cvc in vin, five m fama, five in rcbus, qut modo ib.
dicio,excutat homincm i peccato mortali ob cranlgrel-
GoncmprxccptiEcclcliaftici, quodnoncbligatcumtantirnali pe- riculo . Qjco,
inquam.cum Bonac.*fc CtnfJ. 1 ?-*.M. & ecmmuni-
tercumDotioribusabeodcmcitatis, &cumDocloribus citatij i
Lcand.^C«r^.9-7»JCxC"(lrectiam*bexcommunicati<,nc'tluf
exdilpcnfationcEcclelixeiulmoditranfgrefliooiadiiexaeft. Dixi
(gravedamnum)iiamleve, nccipraceptoexculat, nccicenfu- ris. ItaG Hurt.apud
Leand.rr.i itCtnfi.\o.a 19. Qyarc, fi quis fugicnsilatcllitibus, iquibustimct
mortem , vel mAi ^ravia.in- grcdiaturiiiMonalteriutnv.g.Monialium, uon
mcuricici in cx- communirationem.- &parimodo, fiadeflctexcommunicatio, ne
quisv.g.Clericusarraaportcc, fi 1« obtimorcmgravcm , nc i fuo
inimicogravedamnumpatiaiur, illadcfcrat,exculabituri pecca- toinobedicntix;
&coniequentcrabcxcommunicatioiic,cum hcc nonactionifercodiarma, ted
aclionispeccaminolx illa tcrendi lit conjuncla. Quare ficut pia Matcr Ecclefia
tunc illum cxculat abob- ibrvantiaprxcepti; iu&abincurfu inpcenam.
Excipcfcmperex rcgulis generalibuscontemptum.fcandalum , & majus aliquod
bo- 3 Quoddiximusdeexcommunicatione, dicetiamdealiis furis,
idqueproptereandetrirationeiTi, utlignatecum multis do-
cetl.euid.tr.i*Ctn(.d.9.*i.ts- 4 Inquires . Si excommunicatio fulminata fit
contra committen- tesdcliclumjurenaturaliprohibitum: V.G. contra deliclumho-
micidii: undecontrahocdeliCtumconcurrant, &pr.rceptum Ju- ris mtursr ,
& praceptum Ecelclix , quxillud prohibcat lubditfa rxrnaeircommunicationis,
egover6 homicidium commitum ob mctumcadenteininconllantcmvirum, prxcer peccacum
, incur- ramnc ctiam excomraunicationem/ «... j Relp. Iocurrere,nonpauci,
utSanch.dicensefTeopinionem omnium iib.tfjimatrj ; 1 a.6. Callr. dt Ctnf.i.\.
p.&.n.i \ X\. Hurt. WrCr»/.J//".t}.».iOO.(uftinent. Ratioeorum
prarcipuaeft, quia, quandoadioaliunde Jurc naturx prohibita cft , fi ci addatur
excom- niunicatioabEcclefia , nonmasisaggravanturFidclescxcjufmodi addiupoena,
qiiimaggfavtbanturantei : jam enim ex prxcepto ruturaliabillaaclianele
abftineredebent, idque fub quocumque pericu!oCujufcunqucdamni . Si
igituradditaintelligitur novaprc- naexcommunicationis ,
noneftundeincurrinondebeat. Conlir- jnatur , quia fic vidct ur Innocentius UL
C. Satrii dt iit *n* vi , defi- niviflc. 6NihilnminusplurcsucAvil
p.tx.6.t.S.i.s.Con\ncd.\*,.diCinf. dub
ti.Fill.rr.ii.a.x69.aliiquctenent,oonincurrere, cumquibus
fentiremccogit,prxterrationcm,iplacadem benignitas Ecclelix. Ratioautemeft ,
quia, licit metus nontollatvim prxcepti natura- lis, tollit tamen vim prxcepti
Ecclcfiaftici , quia Ecclefia abfolute, & univerfaliternoniniendit, gravi
pcriculoimminente,fuislegi- busFidelcsaftringere. Unde Fidelis, quamvis tunc
non pareat Deo, nonumeninobedicnsEcclefiaiuHornododiceiidusert; nec
aliterdefinivit Innocentius . Iscnimfolumdixit, non femperme-
tumcxculareabincurfioneinccnfuram, qu6d certc vcrum cft : qui, ut noutG.Hurt
irC«»/./i/#i8.».98. metus levis, & metus gravisincuflus in contemptum
Ecclefix , noncxculat . VideSuar. Hjf.€.dtCtnf.ftH.l addeLaym.r«m \
.dcCcn(d.\o.ij.ij. 7 QuoddiximusdeCcnluris, dicimus, proptereandcm ratio- nem ,
de irrcgularitatc ex deliclo . Quare occidens injuflealiquem oblimilem timorem
ab aliquo ipfi incuftum ,ob timorem , inquim; mortis, veldamnigravis,
irrcgularisnon erit, ut fignate docec Leand^r.i.rfffrrfjr^.9 7 s-crit ver6,
fioccidatex metu levismali, utex ejuldem Lcandri tom.x . dt Ctnf.d. 1 0.9.18.
&coramunidoclri- nacolligitur. 8 Confonatprxdicli<deLugo4.40.rfr/*^«Vj»uw.i
t.ficdocens, Ili*mfi ih) centra Rcum fit fttni frebatum dttulvm, aihuc ncn
ttnttnr cemfartri titatui k fttiitt , ttuU nen ttneiur ebtiirt cum tnnte
ftritnl* . Utm ftltfi futtrt lieite k csmrc tlt*m frutfitnii Juiitn nt fug nt)
nxtn jui nAturait, ut futiat mtrttm , iili liti- tum rtittit fugum. Hrc dc
Lugo. Illnd(i»r*Jro»rrif*/«)cxplicucratidemdcLugoiK».i4.hisvcr- bis. Trimhy fi
timestnr ftnttnti» mertii . Sttunit , fi iamnaniut tffct Rtut ni Trirtmti .
Ttrlii , fi cenfiftnniU tffcnt emni* ben* . StuArti, fi ftricHtnrtturomnineinhenert,
&im*liiic*fibuifimiltbui. Dixiautcni{jS>»///i<i«)nam,
notntacritindiirimilibus, finiroi- rum non li meat u r damnum adeo gra ve ; nam
propterei ibjt. 1 6. fub- ttiAni ftffunt tblifnr* rtgutttrittr *d ntiquei
iamnum (ukiunium , HaecctdeLugo, cuieaeftadmonitiofubneclenda, ui 1'cilicct
evulgetur, ad cvitandum icandalum, rationabiiis timor gravis damni. Nam, fi
tuacxculationclciatur, debcs tc gerere ut ex- communicatuin, &
cxcommunicationis ablblutioncm obtii>eret ncvidcarisaucioriUtemEcclefia: r
§. 1 L *n mttnt grnvit dsmui txcuftt ah tbftrvsniit »//, au* altkt dtbtrtt
txcotnmuntcatm ebftrvart ? 1 T T Ic fane opportunum fortitur locum dubitatio
illa : An ficuti 11 metusgravisexcufacab incurfu excommunicationis ; it*
etiamaboblcrvantia illius? Curiutisgraiiatigurcmuscafum. 1
TitiusSacerdosinciditinexcommunicationemlatclententie, quare, li
isSacrumcelcbrct, ctiam fi per aclum contritionis fta- tumgratiaeacquiliverit ,
incurrctin Irrcgulariutem, ut cectum eft, &dicemus. Intr.dt tnti.t.\*t.inf.^.\.
Porr6accidit, ut qui- dam Princcps compulerit illum metu gravi
adceiebrandum;(atque utfupponopropterdicla§.*r«r.noninconteraptumEclefix ) ipfc
autem ejulmodicoaclus mctucelebravcrit, contraxcrit nt irregu- lariutem? ?
PiEuremus&cafumalium. Cajusexcommunicatus vitandus cogitur pcr mctum gnvem
, & non in contemptum Ecdefix, ut au- diatfacrum;
utquccommuuicetiiipivinis, Humamlqueatqueil- laagat,
quarabEcclefiaprohibenturcxcommunicato,pcccatoc,& pcenas contentas in ea
prohibitione contrahit .' 4 Figuremus&TertioGc.
Se)usSaccrdus,&Confcflariusper- cullitpubliccClcricum, fuadente Diabolo ;
undecertdinrurrititi excommunicationem, &cftviundus, fufpenla velamifla
jurifdi- crioneneceflariaadabtolvenduro, ipfctamcncompulfus mctugra- viincufloinefcioquo»
pcenitentemabloUit; & quarrit in prx- fentiaiaalicitc, &
valideilludtuncablolvcrit, quando non ob- fervavitid,
quodcxcommunicacusoblcrvaredebcbac, ncfcilicec iropediu, velamifla
jurifdiclioneutereiur. 5 Relp InduoboscafibusprimisTicium,&Cajumexcommu-
nicatos, eciam vicandos, ut voluntplurcs ipud Lcand. dttxcemm. d.%.9
J.cV/Vf.cxcufatosfuifte; priorem,ab inrurrendairrrgulari- Ute, pofteriorem
veroabincurtendisiispnenis, uccciamipecca- to,
quantumeliexviexcommuiiic.itiunis, qua erat afFeilus, ita pluresapud Lcandrum.
Raticc!tdurciidae*dic1is, quiacxiftcn- te gravis mali periculo , Ecclclix pt
xccpta ( ipfa cidem lic volcnte ) non urgent. 6 In tertio cafu autem aliqui cum
Hurrado itCtn(.iijf.i\.n.\OT . exiftimant, illam Ablolutionem , non to!i'im
luillc invalidim ,fed etiam fuifle illicium , cx duplici capitc . Prim6, qu ia
Sarcrdos noa oblervavit id ,quodde jurenat-jrxeJl , ut nemo utatur harild
i£tio- ne ,quacaret . Secundd ,quia non oblcrvavit Ercic :.c pr.Tce;icjrrt
prohibentis , ne quis excommunicatus viun^us jurilJictioncrii cxerceat. Sed
nosfequimur aiios cum Alphonlodc LconeJ C»»- fur.ntelt.z nu.4fW.
probabiliusdorcntcs , ejulmodi Ablolutionemt fuillequidcm invalidam, &
iiliritam folumexpriore, nonautcm ex poftcriorc capitc prxcepti Ecclelix ; quia
hoc non obligat M illo metu, ut didumeft. An mttm inf*mi* txtnftt ab
Obftrvatiint 7 Quxres: Doftrinahadlenusallaupoteftneexcendiadcifum, in quo quis
cimec incurrcrc nocabilcm infamiam, leu notam excom- municationcm oblcrvando?
Si Parochusv.g. fitocculcccxcommu- nicatus( idemdic, filitlutpenfus,
irrcgularis, ioterdidus . ) Et» nificelebret, timeat, ob
abftincntiamicclebrando, intamari fe notabilitcr, luumvcpeccatummanifeliari;
poteftnccclebrarcfine pcccatocontraobediLntiaradebiUm Ecclclix prohibentis
cxcom- municato , nelacrum fub porna irrccularitatis cclebrct , & finc in-
curtu in Jiflam Irregulariutcm / S Rcfp
Hunc.ncpccrctfontrarcvcrcntiamdebiumSacrificio, & fumptioni
Eucharilliar^ebere cfle in ftatu gratix laltem per t
tritionem,fiipGdefitcopUConfeflarii,jam omnesfcimus:ledquo- ad pcnas ab
Ecciefia impofius, Dico, illam dodrinam , etiam ad ca- fumcxtendi,
undcdiclumParochumnonpcccarccontraobedien- tiam Ecrlcfix, neque
i*rrcgtilaricatcm incurrere , idque in utroque foro.
Ratioert.quiaprriculumnotabilisinfamix, leuiatturaibo-
nxfamxeftpericulumgravismali, utmeritd docentplurimicuro Suario.<.6.W#C#«A'^
tVAl ' .r#r.t.».4.Jo.Sanch..»/W^?i. «.x.Pafq rr»/.j.o.aS.
muItoscicansrr.S.^.iMr 2»./».6.Avil^.i.r.6.i.8. W.t.Lezan.K.frrrV ». j j.r>
lr.Extemm.n.f. Bauni intafibutfinrul.f.miki
a79.aliique,quibusaddcSi»'.B*r»m/»,.».7.ficdocentem. F. juniit : Aidiii t*mtn ,
Rtum ebltgari etiam fub ftccate , quau- da damnum, fued timtt , n*n ifftt tanti
momtnti, ttnin /ej« hu. municatusocrultuspotert, advitandum fcandalum', vel
gravem jaiiuram Miflamaudire, &celebrare, nec hetlrregularis . Hzc Si.
Verum addendavmninoluntduoneceftariadocumenu. 9 NamPrim6, prxterllatumgratix,
cujus jam memini»»/.*. debetinterimadhibcre omncmdiligcntiammoraiem, qua procu-
rct Ablolutione*n, veldifpenlationem. 10 Sccund6. Intelligatejulmodi
Cenfuratustotaclionesprohi. bitas licere ipfi runc cscrcere, tot v.g. Miflai
cclcbraic, quot fatis iuut, Digitized by Google I taxbitrio, ad viundam infamkm
, immo intclligat, etiamipii incumbcrccuram invcniendiroodumdiminuendi , quan-
tum, finegraviincomroodopoteft, aclioncsprxdiaas.prxtexen- dov.g.morbum,
peregrinationei, occupationei urgeotes , &c. veltranfmigrando,
fipotcft,inlocumalium, &c. Ratio eft , ma- nifefta; quiafolumeamlicentiam
ipfehabet, riculogravi: Atgravi periculonon urgctur, < diis Goe gravi
fuoincommodo poteft uti . Explicantur aliqua dc cxcommunicatis vitandis . 1
(~> Um mulu dicant Doctores de Excommuoicato vitando , v_> ideft
nominatim Denunciato. deque Publico percutlbre Clerici,
hicaliquapaucabreviterexplicandafuntde hac funt autemtria. Primum, flituendam?
Secundum, aoDenunciatusnominatiminunoloco fitalibi vi- tandut? Tertium, Quidnam
prxftabit certitudinem moralem, te efle cxcommunicatum, veldenunciatum, vel
abfolutum • ut fcilicet t , vel non debeat cxcommunicationem dencgare / Caput
III. §. I. & n. 265 di proeeflum, & jurtitiam feotentiae ab
alioEpifcopo, datx fcd ijuftitiamfupponendo, nifi forte
injuflamfuilTedenunciatio- illam, appareat )&ipft ViciniEpifcopi de facto
illum alibi> 1 li.debcrcipfumviuri.du- eft. Porr6allatxqux-
infuiiDioeceGbui, uruu nefit, quiajametiamibi Prtmittitmr mttmfit [crAinii in
utrmmmui fmrtim cirt- in titula frtptfitmm, uhi intidit mutfituntuU tU Sxmmi-
nmttrt Sjntdmli ftr nsmtn mfftUMivum dtfignmt». 5. L 3»U mi frtdiSmm Itgitimi
txptdiintUm t 1 T TTfitquis Excommunicatus, ac nominatim denunciatus, \J noneft
iatiilententiajudicis, perquamaliquiiexcommu- nicatur;
necfufficitejufmodijudicistcntentia, per quara decla- raturquis,
rommififlcdeliclum, cuieftannexaexcommunicatio, fed dc-bctinfupera
judicefieridenunciatio, fcu declaratio, lcu pu- blicatio, quodis,
dequoagitur,incurreritjamdefaifioinexcom- municationcm . Qux publicatio lit ,
tum ut ab oronibusfciatur, quisillefit, quiviunduserit,
tumutiplcdcnuociatuiruboiefui- fundatur, &ad refipilcemiamexcitetur. 2
Cjuando igitur ad cjufmodi denunciationem eft devenienduro ,
debetprxcederemonitiopartii, fecus regularitereritinjufta , & invalida ,
deindc debebit | ju.I icc per fuum Notariu m fieri dc more
fcripturacontinensnomenproprium, & cognomcn excommuni- cati, veluliafigna,
utdeeoindividuoomnibus coullct, & con- tinensC.Z)«4*/n."f.3.caufam,
propterquamis fit excoromunica- tus,
acdeniquecjufinodifcripturaafriigendaeritii) loco publico,
utfoletcommuniterficri; namtunculisccrta, individuaqueper- fonacxcommunicau,
eritnominatimdenunciau, atqueabomni- busviunda. Prxdic.xicripturx,
quamCeduloucs vocamui,non debereaddipicturam, perquam appareat cxcommunicatui
inter Dcemones, roonct Pius IV. UfumBulU 56. inBulluii. Et in fen- tentia
anathematis non dcbere adhiberi duodecim Sacerdotes , cir- cunftantes judicem,
tenentesin manu cereosaccenfos, quosin fi- neintcrram proiiciant,
pedibufqucconculccnt, declaravit Sacra Congr. apud Rec.l.4.tmf.6x.mum.i+. \
Dixifr«f*(Wi>«r)quiaincriminibus, qux ipfo jurccooncxam
babcntetcommunicationem, &criraenfit ootorium, nonnecef-
fariddeberepraecederemonitioncm, feucitationem, docentnon ignobiles Doclores,u
t Suit.di Cmf.d. iftH. 1 o.n. 1 8. Alterius,aliique apud
Lcand.^«C#ji/irr.d.7^.ii.Egofum Auclorjudicibus, utfcra- pereamprxmittant»
tumadtollendaslites, tumad majorem fe- curiutern validitatis fententix. 4
Eofdem etiaro admoneo, ut G ReutfeTribunali Gftat ,crimen fateatur,
latuUciionemqueonerat,omnin6 illum non denuncient > tu nc enim eJm non
poterunt fccundu m Suar d< timf.d. ) ./«<9 . 1 o j». 1 7. juftedenunciare,
quia totum negotiumexcoromunicationis, ejuf- quedenuociationisrftin medicinam
contumacix Rei. Siergoipfe illamdeponit, injufteampiius vexaretur, ficuti
injuftecxcommu- nicaretur de faclo illc , cui intiraau eft excommunicatio
ferenda, fi fe Ecclefix humiliterfubmitut, & pareat, &c. 5
Deniquefiexcommunicatiofuitifuperioreinjufte lau in rei veriute, fed
juftefecundumallegau, &probau, reique vcritat fciatur abeo ,cui fuperior
coromittit , uteamexcommunicationem dcnuncietianhicexecutordenunciare valeat,
legere poterisapud Dofloret ciatos i Leand. d* Cmfnr Jj.m.17. tyfm. £.11. An
ntminmtim DinnntUtnt in unc Utt fit miUi vitmndut i t
TTlsbreviterexplicatit,illudjaranuncquxramu$, quodroo- 11 dA (ecundo loco
propofuimut . An fcilicet excommuni- catut dcnunciatut in unoloco v.g. Neapoli
, fit bic Panormi, & ubi- qoeviundus? Supponoautemloluminuno loco iuifle
dcnuncia- tum. Narocxterum, quaodoEpifcopui, qui aliquem excommu- nkavit»
deounciavitque, reauirit aliosEpifcopos vicinos v.g. ut «gMBjggpiltotj^^
d£nUnCi"'0nem 1 Tmmi. T. I{. Qt Smtrmm. a VacabatobParochiobituminDiceceC
Monteregalenfi rumcura^rfcc)umBeneficiura^ibArchiepifcopoD.D.)oanneTor-
rifigliaad Compctitorum ccrtamen dc more providendura.Promul»
gatisergoconfuetiscdiclis, diesa(fuit, quoexameoaccurrcntium cxpediretur, ad
quamexpeditionemobeundam,cumexaminatori-
busSynodalibustreseligerejuxuTrid./«(/:»4.r.i8^« /(«/.debercnt Archiepifcopus,
me , qui per eos dics Collcgio Montercgalenfi, (a- neimmeritb, prxeram,
tanquamunumex Examinatoribus per nunciumadmonuit, utcondiaoloco, ideft in
Aulaxdium Arcni- cpifcopicum cxterisduobusconvenirem . Prxfloafrui, led mode-
ftcdixi. QuamvisRcclorcollegii Montis rcgalenfis fit inSynodo
ExaminatorSynodaliselcctus, tamen ,quia(ubnomineappcliativo
Reclorisibiisnominatur, non pauci vero Dodlores , ut Garf. & Doclores Rotx
moxciundiquibusaddeCaltrop. Ttm.xJ.%.di Bt- ntf.p. 1 J
.a.X.Th.Hurt^<r/jiwr.f .i./r. 1 ».r. 1 ».6 7. ciuns Fil 1. Maflb-
br.Salgad.Barbofam, dicenfque fic fervari Romx , Dianam p.u. tr.i.Tif.\\.
roeritocontetvdant, idillegitime fieri, dixifinquam)
roeabhujufmodimuncrcexaminandi elle omninblubtrahendum. 3 Confirroabam .
Concilium enim Tridcntinum non oblcurx (uxmentiscflefignificat, iconlenfuPatrum
in Synodoconfeden- tium, noniubnomineappcllativo, (ed profe£}6 fub nomine pro-
prio Examinatores eflc defignandos . Quid cniro , fi Reclor, Prior,
Canonicusprofuturotcmporcexiflcntes, indodi, necadexami- nandum idonei
rcperiantur ? Examinatoresi funt verbaTrid./.r.^n DicecelanaSynodoproponantur,
qui Synodo fatisfaciant, & ab ea probentur. Hxc Concilium . Nulla autcm
ratione fatitfacere quis, &approbarilegitime, idquead uro difficilc ,
arduumque rounus, valebit, fiprorfuicjusdoclrina, morum probius , Ec- clefixque
debiu fides ignorct ur;ut ignoratur certe futurorum olim fucceflbrura apn
cooditio. 4 Atcognitaerit(inquie$)aPrxlatis,vclSur)erioribus>quieosin
illiidigniutibus, fedibufveconflituenr: unde fcilicetSynodus prc- iens
documentum aptitudinis eorum acdpere jam fatis potcft . Audio. Sed
hocpaQoiinoncognoicenturimrnediatcaSynodo, quam immediaum corum cognitioncm
requirere videturTriden- tinum . Prxterei i futuris ipfis Superioribus vix
aliquando habebi- turdocirinxratio, firoul&probiutis,
frmiltumqueconditionuni) qux pro Examinatoribus requirunrur : (iquidcm ad
gubernandum, vel Canonicatum, fimilefquedigniutesconcedeodas, diverfa pror-
iuimeritaconfiJerariiolent, abiis, quxinExaminatoribusexigi omninodebent . 5
Confirmabamiterum, namGarzias afferens Dodtorcs Rotx p. 1 Jt Btmf.t.x.m n. ? i
9. e x pluribus Rouc decifionibui probat, defi- gnationes has fub numine
Digniutis , polle quidemcomprehende- reexiflentestemporeSynodiineadigniute,
quippejamdetermi- natecogniti: Succcflbrcs tameneorum, cumcogniti Dequaquam
fint, comprehcndi nonpoflc. 6 Confirmabamterti6. AConcilioTridentinodifponitur.utfin-
gulisannisExaminatoresdeiignentur. At, (i (ufiicit eligereSuo cellbros in
officiis.ad quii Unta folicitudo fingulisannisdefignandi?
Facileenirapoflcnteligiappellativooomine, qui jam pro futuro
temporenondeficient . 7 Dicet quii , Reprehendendi nc ergo de imperitia funt ii
Syno- daletPatres, quiRecloreraColIegiifubnomine appellativo Exa- roioatorem
renunciarunt? Noo equidcm rcprehendo; quilibec enim fibifapiat, utvelit,
&tamenmihipcrfuadeo, Recloreraeo temporeexiflentem, quamviifubnomineappellativo,
fuiflciPa- tribus illisSynodalibusforuflc defignatum , qui probe juxu prxdi-
ctam Garciz doclrinam ab ipfis rognitut erat, non ver6 fucceflbrcm quemcunque
futuro tempore extiturura . Quid, fi puurunt dodtri- nam Petri
Ledefmx/'i*/>«iviiv».».».fr.7^.i.r#ji>/7.fuiiTe univerfalem pro toto orbe
, cum tamen ipfc folum docuerit, in Regno Hifpanic coofuetudinemeflerecepum
fubappellativo noroine hos Exami- natores defignandi , cujus umen apud iplum
fitauclorius :jat in noliroSicilix Regno, atinMontercgalenfi Dicecefi,ne umbra
qui- dem ejufmodi confuctudinisapparct , prxtcr uniut ultimx Synodi
delignationero,quam fciam , acqua nunc vertiturcontroverfia. Tuergo.
AmpliflimePrx(ul,adeviundattaltcmlites dcillegi-
timaParochielectiooeCfubjungebam^ aliuro ex Examinatoribut nonambiguisjubeat,
oro, protuaprudentiaiubftituendum . 8 Annuit : fedconfeAim Vigilantiflimus Vir
interrogavit, Aa faltemetamini poflero interefle/ Relpondi, idmioimeprohiberi,
rood6neauaquamego fuffra- giuraferam, fedtriumExaminatorum ratio aumuxat
nabeatur, affcrrique jufli Caflrop. & Thomam Hurtadum ( eramui enim in loco
Bibjiothecx Archiepifcopali contiguo ») qui curo elfent allati* '.\M Btnif
f.r.p-.\.n»m-i. ablolutc COO- R 4 cedere» uigm. ,OC 266 Lib. X. De Cen£ &
Irreg. Tra& L De Excomm. ceaere, cum, qui intewfle, &fuumfuffragium
ferre, fed fupri j .Hurtadum w/iW/nr.i jr.i»y.ij».i04. veropro-
iConcilioTrideotino l* Aflerounquimprobabilms, aprxdith Extravagme illud
apiculum non fuiflcdcrofiatum , atqucadedetum noiie excom- rua um ri/at.mtr
f*r. z jr. i x r. i 1 04. vero pro- municatum , nominaciroque alibi denunciatum
, fi hic publice quiafialiisitribus fiverefpondere, Gretatif-
denuociaciofeiatur, efleviundum, cumpublice, tum occulte, 1 Ciim przlertim fed,
fifciaturocculte, efleviundumocculte, non publice . lca fuflioctAvila^C**/:
d.fp.t t.*.fr.n.ciuns Valq.Laym./.i. rr.r.;.i.r.4.i>.i.Hurt.«'f
r.«0OTm«ii.».i8.ritamciinderii Vafq.Ratio unica,&fatisefficaxvideturefle,
quiaConcilium Conftant, con- cedendocommunicationemcuro aliis cxcommunrcatis,
& erci- piendonominacimdonunciatos , & publieosCiericorumpereuflo- res,
foluradectar«i*,hof efTeviundof , non autem alios . Atper
hancfolamdeclaratiooemnonapparec, derogaflc Capitulum illud Clementislil.
ergoilluderiteciam hodiead angurmobfervandun». it Conrlrmatur,
quiaflaumacle*legitimceftproaiulgau,dc- betaDomnibusob(ervari,fiillafciatur,
ergociimdenunciatio no- minatimeicommunicatifit velutlei, per quam
induciturFideli- bus, ut ipficum illo noo communicent, (i illa fciatur ,nVbec
omnino oblcrvari. Siergohlcilla jamfcicur, licecalibifueritfacta, hicelt
obfervanda , nequeenim , qui deounciatur cxcommunicatus nomi-
r.neretipGtinjuria ^ o 1 1 no P ro t n rrni CKim i n 1 5 iolum j aptitudinem
explorandam , i, Hoijinquam, oftendi, fed oftendiinluperineutroable- carirnenmprzfentiamalteriut,
quieiaminatornon fit; & qui- demmerito. idcnim, ncc formzexaminis
lubftanciali , oecjuri cxaminandorum obefle potoft . Approbaco conGlio,
clauGfque libris , ad vocatuf eft tertius Exa- minator,
acqueUpoftbreveremporislapfumcuraacceffjffet, con- fedimus de more , ipib
Archiepifcopo przfente. 9 EtjamduoCandidatirantummodocoram ftetere, alceralte-
ro fenior , feu uterque Dodtor Theologus , uterque virtucibus , ut famaerat,
acprobismoribusinfignjs, quorumzutejanior meus olimfueratin rheologicisauditor.
Examini ergo datum eft ini- Cium, & ncpluribuscc, ledor. moleftediftineam ,
aded bene , twywi.imiw.wniwi dofle,
erudice,.inarduisTheologizfpeculaUvz>&moralisque-
natimdenunciaturfolumprounaDiaecefi.fcd prototoorbc, quia ubicumquequisinveniatur,
fecumhabet,&antequamablolvatur lecumaffert, tumeicommunicationem,
tumnoroinaum dcnun- ciationem, quaG propriz perlonzconrixam. . 14
HzcconfirroaCioprobarevidecur, etiam G occulte hic fcuu turdenunciario,
deberedenunciatum hic riuri, ctiam publice, quia ejufmodi denuociacus femper
fecum fert fuam denunciatio- nem, acPideleslemperprohibenturexcommunicatum
denuncia- tum viure : & certe iu primoafpeciu, & ei vi
excommunicationis vidctur . Sed Pia Mater EccleGa tempcravit in HB» t*f. Cnm
»»» *k bcmi/u, Untumrigorcm, nclcilicetpublicarctur hic pro nomi-
natoexcommunicacois, quiproulihlcpublicc non cognofcitur, & ided
voluicquidem pubiicumeicommunicacumefle publice vl-
Undum,fedbenigDeaddidic,occulcum , occulce,dumuxac. 1 f Contra hanc meara
fententiam duo habeo Douores unanimes adversusillam , fcd inter fe non
parumdiflidentes, Comicolumi6c Caflropalaum ; Comitolusenimdicic,
l:b.t.rtf.mtr. f.t6.eum Bo- ntc.dnbit.i.dt Ctn(.a.i.p.6. §.i.n ^S.
efleobligacioncm eiufmodi ex- comrounicatum nominacim alibi dcnunciatum vitandi
(emper, etiam publice, tum fidenunciatiofciaturpublice, tumfiocculte» quia
inquit,per illam Dublicamalibi promulgaum denunciacionem, amiGc excommunicacus
jus jufticizad fuam famam . Legede Lugo ut Jufiit.d.i ^ji.ji. Undenon cft cur,
lidcnunciacionem illam ego occultefciam, nonpoflim,
debeamqueillumpubticeviure;quod eciammagisfavecad cerrcndosalios, dumvident
altbi denuncia- tum, ubique lcmper > etiam publice, icommunibuscommerciif
excludi. Sed nos nuic rationi jammodo refpondimus, dum dixi- mus,iuquidemefleei
vieicommunicacioaif,&denunciacionis:& faceor, iuetiamefleexvi juftitiz:
atnonei perfectiooeCharita- tis, quaminilloCap.ClemencuIIL voluit, circa hanc
materiam amplccli Pia Macer Ecclefia . - itf Cai1ropalaufautem4VC««/.i.i.*.4.a.o.contra,puut,
nullam efleobligacionem hic vicandi f/vepublice, five occulteillum, qui alibi
fuic publice denunciacus, quando hic occulte fcitur , fcdfolum quando fcitur
publicc. Id probabile puut Oia n .p.j-./r. o.rrf. i 14. cum Alphonfode
LeoneW«CM/>nW3.i»*ia«.i4^.rontendentes nancefle opinionem Vafqucz, quem
tamen Avila , & Hurt-profcmod6ci- tarunt. Racioeft, inquic, Callropal
quiapoft ConciliumConftan- nto, oacumunicuique clt initrumencum lcribendi,
calamus , tienfecft viundus, Gejusexcommunicatio, feudenunciatiofcia- pagina,
acramencuro, &prztereanihiliifdemquefuafcparacacu- turocculte, fedfolum,
quandopublice fcicur. Coocilium enim bicula, quorum janozinaulam,
inqualedebamus, erancfitac,ad ftionibuspropoGtis, uterque fe geflit, utomnet,
qai . aderamus , neucri vidoriam , fed utrique gloriam eandcm conce- deadam
efle cenfuerimus : iis ergo recedere untilper iuflis ab A ula,
quisanteponendusalterieiTet, csrptum eft deliberari . Ecfineulla baiGcacione,
&adamuflim indoclrina, &moribus zquales efle, tresExaminacoresquaGunofutlragiopronunciarunc.
Ciim autem C^nciliumTridentinumprzfcribat, ut rcnunciatisperExamina- toresiis,
qui idonei judicatifuerinc, exhis , Epilcopus eum eli- gxc,
quemczcerismagisidoneumexiicimaverit, ipfeveroArchi- epifcopus, juxta
accenfueruntExaminatorcs, zqualiter utrum- 3ueapturocfle;udicaret,
hzreretincertus, quid undem ftatuere eberet. Denique fixis per brevem morulam
in cogicabundi morem humiocuiif , mox, uterat(uromapicute,acReIigioneprzdicus,
iifdcra elevatts ad depicum in ubula oppofiuro parieti affixaro in.a-
ginemChriftiDoroini; Profequamur, inquic , examen, &exSy-
nenfjumronfuctudinc , aliquidTheologicum ucriqueconlcriben- dum imponamus,
quiquxflionemingcniofius agiuveric, illi pal- ma efto . Nulla raora :
concertantibus iccrura ad noftrura coniel- fumaccitis; Video, inquic
Archiepifcoput , vot pareseflcin mo- ribut, virtutibus, fapicntia: uno vcrbo
dicam , condignus eft «lterqueBenelicio. Quoniamverbquisexvobisdignior, nondum
«pparuit , meliorquzftionemTheologicam vobisproponere, util- lamquilquefuoMartefeparacimcoBfcribac;
narofic, qui in fcri- ben fo praeccllec, vicloria decorabitur, vcftro tamen
utriufque «nnfenfu id przftandum volo; noloenimi vobis novumhoc expe-
rimencumabfqueveftra omniod libera voluocace repolcere. Ao- ssaerunt lcacim
aniroofi pugnacores , & ad feniorero ex Examinico- ribut converfut
Archiepiicopuf : Affer , inqui t , in medium Pacer, inbralemaliquamTheoIogicam
quzftionem . quz, uthorumfly- (ut, &doflrinacnitekcrcfaciliuspoflic,
diiigenci difcuflioae uc 4 igni . Ad haee eraditus examinator non diu rooratut
Gc enodan- damdimculutem brevicerexpofuit : Cum excommunicacus no-
minacimdenunciacus, debcac, ucncmoignorac,iFideliumcom- merciorepeili,
illuddecidivellem, An dcnuotiacut in unoloco v.g.Neapoli, Gtinlocoaiiov.g.Montisregalif,
imm6,&ubique -in totoChriftianoruraOrbeviundus . Excepco fcripcionis argu-
tnenco, dacumunicuique cft inftrumencum lcribendi, calamus femi borzClepfidram
. conceflafunt, nobis incerimper fuavilb- mam familiariucem de variis rebuf
fermoncm de more commi- fcencibuf . Sed
jamfemihoravixelapfa.confcripcampaginaroquil- quefuam nobiles fcriptoresad
judicesactulerunt, quorum altcr, grandiorcra cflc diiimut, 10
UtpropoGcaquxftioradicicuf , dz Sacrarum Legum dirpoGciones. nicacus ( inquit
ibiClemens IIIJ vitetur publice, occultusoc- culte. AlterahabcturinillaCclcbri
Extravagante , Ad run**d* , per quamConciliumConllantieufe, poftClemenCem
przdiccum, Ut requiricadobligacionem vicandi excommunicacuro , ut, publice
denunciatusGc(publiceinquic;non(olumrcfpecluloci, ubi fuic publiredenunciatus,
fedetiam relpeclu loci , ubi Fideles inve- niuncur, quandocum viurc dcbebunt.
17 Verumnofhuicrationimodorefpondimus, dum diximus,
CoociliumCoulUntienfefolumconcefliliecommunicationcmcum aliiseicomrounicatis ,
eicipiendonominatimdcnunciatos,&pu- blicos percuflores , &
nullamaliamlicentiamaddidifle. 18 AtqueinhisadvertiftiDoctorumdiverfa judicia.
Conreni. rous enim omnes , fi publicc hlc fctatur denunciatioalibi fafla, ejuf-
modidenunciacumdeberehicpublicerepellii at fi hicfciacuroc- culce,
Comicolutcontendic, abfolucedebere, etiam occulte re-
pelli.Caftropalaufabfolutedocet, tumpublicc, tum occulte ad- micci pofle . Nos
ver6cum Avila limiute dicimuf , admii pofle, immd, &debercpublice,
occultcautem necdebere, 19 Hzc habui, IlluflriflimePrzful , quz «am brevi
ardlatut librorumdefticucusauiilioexingenii mei irabccilliuce
«juimvxinciiium^onitancicnic, poit^icmentcm praedictum, Ut ccmpore,
liorurumaciritu nout AviU^.a^.6^.it.rf»*.ti. P.«i«r«?/n./f«/,c6ccfIicFidelibuf,
promcre memoricer pocui miipolsfccommunicarecumomnibufexcororounicacifquancum-
Hitcumplaufu, lcclif , ea, quz/uniorCandidatusattuleratal-
cunquepublicisprzterexcoromunicatos nominatim denuociatof , ta vucc legi
przcepcum eft. & przcer publicosClerici percufloret . II Sane, 1i harr
F.ttravagans non acccfliflet , jam juxu prsrdi- ffum Clcmcntis III. Opitulum,
Cum ncn tbhemmr propoflta quat- Aioenodau prorius fuiflet .• dicendum eflet ,
excommunicatura ahbi atquc ibidem nominacim denunciatum , efle hic publice vitan-
cum, Gpublicehicdenunciatiofciatur, eileautemocculceviun- dum,
fiillahiclciaturocculte; non veroeflehic vicandumpubli- c*- Sedquia,
utdidtumelt,acceflitdcindedicla EitravagansCoo- w> Inhacc «^Confa«ienG«t
^)^^^ M hzcdcrogctilludOpitu- fcntenciz^Prit slUi DtnuHcUtHm ntm tft A)r, mtt
ffllitt, »tt , fi hit tttulti tantmn ftimtnr mihi propofiu fuit.tres fe fe
offerunt . iicurBonac.i.».i/*Cr«.fV.r,«"-6 tr *• Ub.u
Ttff.m«T4l.«ntfi.ii.) afferit , denun-
cUcwnaliW.i Caput II. §. JL 267 ibi , v.g.Neapoli,ubique,atq;ade6
etumhlc Panormiefle teoeor vituepereuiToremCIerici
,nifiqiaD<JonallapoleilciuriDO- viundum, nonpublicciolum,
verumetiamocculteab dlU , e- dideliclumtergiverfatiooeceUri, feuexcuuri, ergo
vald^ con- tUrapauciflirois, ad quosfamamoraliterccru, quamvisocculu,
formcdicloCoocilioerit, fiideradicamusde ejutmodi alibi de- de illa
denunciatione pcrveuit . Ratio hujus fententiz efl, quia nuncUto. hicenimaliqua
undcra ratione, (eu probabiliute percxcommuoicatiouera,
addiupublicadenuntUtiooe,Umami- teflexcuuri, iit excommunicatus jus iuae Umx . Ergo non eft excufatio,unde le- gem prohibentem
necum denuociatocommuoicem , fervare non debeam. Excufatioenimeflepoterat,
neillum publice, vel oc- culterepellendo, offendereminfama, atin uma non
offeodo , quUcarniamipfeamifit, ergorepellerepoflum, &coofequenter
iervarclcgem, feuprohibitioocmprzditlarafeinper, fire publi- ce,
fiveoccultecompellor. xi Secundafenteotia, quamfcquiturLaym./.i.rr.f.a.xr^ja.).
Quamq;fateore(lecommuniorem, diflioeuitin huncmodum. Fa-
£)aalibidenunciationepublica,fi nicpubTicecalcUtur,debete)uf- modi denunciatus
publicc,& feraper viuri.Si verdea folum fciatur occulte,debetabiis,qui eam
(ciunt,occulte viuri,non publice. Ra- tio hujus lententiz elt,quia m C. Cum noa
.ti hemint, Dt ftmttmti* tx- ttmmumctt imm ,przcipi t Pontifcx.ut publice
excommunicatus rc- pcllatur publiceiFidelium convitiu ,occultus veroocculte . Ergo curo habcamus
hancclaram Juris difpofitionem , ea eft omnino ler- vanda. Nequeobrtatfinquiuru
hujus fententiz (eclatorcs/Decre- tumConciliiCoflantienlis, quodi Martino V.
fuitconfirmatum , coocedcnsFidetibuscommunicationera cum excommunicatisto-
leratis. Non obflat inquiuntjquia idem Decretum excipit nomina- timdenunciatos,
publicofqueClerici percuflbres; atis, de quo loquimar, jamnominatiradeouncUtus
e(l. *s Tertiafenteotia, quamtenetCaflr.aliiquerooxciuodi ab- folutedocct,
ejufmodinominatumdeouirciatumalibi, v.g. Nca- poli,
poflcadmittihicadcommunioneroFideliuro,tumpublice , tumocculte, fi deounciatio
fciatur occulte, & non pofle, fo- lura , quando fcitur publice. Ratio efl,
quia obligatio viundi etiarafecret6excoraraunicatumnon oritur pofl
ConciliuraCon- flanticnfcexcxcommunicatione, fedexillius nocoria denuncia-
tione, crgo, fi hic non eft denunciatio notoria, (ed occulu ,
nullamhicobligationcraparietillum excommunicatum vitandi , atfolumpariet, li
fit notoria, &publica. Hz tres fententizprobabiliutismctamattingunt,tum
propter quibus iouituntur , non contemnendas , tumob graviU- rauoocs,
quiousinniiumur, noncontemnenda temDoclorum, i quibusdefcnduntur. Mihi umen
probabilior fit hzc tertia , quam Caflrop. d.i. dtCtmf. »4. «.9. Diaru etUm
prob. vocat,*-. jsrj.Ktf.t 14. Alfoo.de LeoatdtCtmfmrit RtctlUt .»^148.
cpntendenshanclenteot Vafquez, quemcootrariiadfetrabunt, aliiquclequuntur. xj
ConfirmoautemficPrimo, quUhzcconformioreft UoConllantienf.
volcnti.Fidclibustiraorat.s benigncfavere i4 ConfirmoSecundb , quia in ipfis
verbisConcilii is fenfos oblcureiodicatur, Stmt (funt verbaConcilii )tmmmtm
mbflimtrtk ttmmuneMiimtcmmtxetmmumiemt», mifi (tmttmtim, ftm txnmmumi- ttuufmtrtt
i\mdictfrtmitlgmtm, vtl dtnuncUt* ffttUlirtr , &tx(rif- ti. Cumenimillud
(PMiemtm, duplicein fenfura habere poflit . Prim6abfolute,idefl,nifi fuerit
immcdiate i Judice publicatain lo- cotaivderoaliquo. Seeund6re(pe3ive.
ideft,nificomparationeil- lius loci , ubi ex hibenda eft evitatio publicau ,
mediante fama , vel al iquo al io modo,in illo loco fuerit . Ctim, inquam,
duplex is lenfus haberipoflit.atqjuterqjapurivaleatDecretiverbis.- zquiuserit ,
eligere nunc porteriorem fenfum Fidelibus faventem, quibus fave- rc principalis
intentioCoocilii in eo Decretofuit. Saneex fcnten- tuVtiqaex,dt£uehmr.d.ii
i-r.j.» 4 5- lcgcs , quzobfcurara habent interpreutionem;pofluntbcne,etiamad
praxim, intelligi fecun- dumfenium, quiprobabiliter attnbui poteft illi legi.
At negari non poteft polteriorem hunc fenfum attribui probabiliterpolle
verbisprzdiclisConcilii, ergo, &c. a 5 Confirroo Terti6,ex parinte rum
notorioClerici percuflbre, quam fic explica AvWmdtCtmfa f.e .6.d 1 1 Mki 1. quU
umen nobis inprzdrciiseAcontrarius» probabilejudicat,percuflbremClerici
notoriuminunaCiviute,v.| Neapoli , & in afia v.g. hlc Panormi occultum, non
cfle hic viundum, nec publice, necocculte. Et ratio efl,quiaex
Durando,&Paludano,quandoquiseflpublice excom- sn unkatus inunoloco,nondebet
cen feri publ ice e xcom m u n icatus inaiio.
Id,quodprobatAvila,Prim6,quiapoflConftantienfe, ut percuflbrc hunc tcnear
viure,requiritur, quod fit ootorius percuf- for.fed hic ubi occulte fcitur,non
eft notorius percuflor , ergo , &c. Secund6, quia hzc (upponiturefle
notorieus facli : Ergo, ubi fa- Aum,ideftpercuflio eflocculu, nonpoteritdici
notoria perculfio, & conlequenter , nec illedici notorius percuflbr, atque
ade6, nec viundus. Quare,
utfit, tefteLeand.4.i/jt« tandus, debctfamapublicaconftare. illum & item
notorie percuflifle . 16 Hzcex Avila. Ex quibusficcolligo,Concilium
Conflantien- feinpercuflbrerequiritnotorieutem fadi, ad obligandum Fide- les,
utillumrcpcllant: unde Avilaprobabilepuut,percuflbrem alibi pubKcura, fed hic
occultum, non efle hic nec publice , oec oc - culterepellendum,
ergovaldeverofimileefl, utidemCoocilium
etiamindenunciatorequirathicpubliciutemdenuncUtionis , ut hicGtrepellendus.
Probaturcoo(equentU,quiazqualiter Conci- liumflatuerevideturdeutroquecafu,
cumzqueveliti Fidelibus occafionem tollere fcrupulorum . 27 ConfirmoQuartb,
inducendoaliomodoparitatem . & (aoe oonoulli Doclores teoent , lcgera ctiam
P«n- tificiam, quarovisRomzpublicaum, non obligareinaliis pro- vinciis, vel
Dieecelibus , niliilia publicetur : quzopinio, quan- doincooflitutionibusPontificiUnonadditur
claulula, nt Ptttlicm- MlHM imttlUftur imemniius Ucit frtmmlgmtmt latis
probabilis ab aliquibusFariD./r^ i.v.C*»i1itutitn.6t6.Si, Navarr. AbbatcMe-
dina apud Caflrop. T»m.t.tr.i.d.i.f.H.mmm.t. exiftiroaturi ta- metfi fatear i
Caftrop. Ut. tit. Azor. f. 1 . /. 1. 1. % . a . 1 . circa medium ,
alii(q;multis, &abaliisimprobabilero exilliroari. Ad iisergolu-
(tinentibus, eara lententiam efleprobabilem, dicipoterit, in ca- fuooflro
occultumhlc, quamvis alibi denunciatum, exculari , utnonfithicviundus,
quiaejusdenuocUtio, quz zquivaletle- gi,nondum eft hic publicau; publicetur
ergo illa per judicis fcotcn- tiam, vclimmediateabipfo, fuifveMinillris,
velccrtc, ut di- tiumed, abiplaiaraa, velalioraodo, &tuncGne dubitatione ,
exabligationeeritilleviuodut. Adde, pofle etiam excufari ao Aucloribus
fupraalUtis, quilicnteotiamaoftramhancdilerte fe- quuotur. 18 ConfirmoQjint6,
quiaexcommunicatus quomodocuaque viundus, ubiefloccultus, eflinnocens,
ergohabet jus petendi quamcumqueremexcernam, &coafcquenterncmotenebitur U»
Um ei denegare , idebque nec tenebitur etiara in occulto illum v i- Ure.
luLeander. i.x $.<l< txcamm d. 56. aljuscitms . Ad Ratiooes Ad
verfariorum facile Refpondemus : nam ad ra- tionem priroz fententic induclam a
diflamatione , concedo,difta- manterahiceos, quorumfamaalibi
maculauefl,necpeccarecori- tra juliitUm, fed, ucendo interim; an tunc cootra
chariutem pec- cetur,diciraus , pie crcdenduro efle ,ConciliurnCoofla.»tienfc
vo- luifleadhzrereperfeclionichariutis, quz Fideles promovet ad contegenda,
quantumex nobis fieri potcfl , proximorumdelicia, etiamaliispubbca, juxta
SinCti Pauli proouocUtum : Chariut ^"AdmiooS nicatuspublicevitetur;
oCcultus,orculte,jaropat«e<diCiis ref- ponfiomanifdU.
HujuseniralegisdifpoUtiofatis probibiliter 1|- mitau , & mitigau lui t
iConcilio Conflaatieoi., utdicturo elt . }o Hzc pro angullUtemporU,
q.>opropolit im dimculucem extemporaneoftylo percurrere juflus (um ,
minuseruditecompo, fiu, bonicoQlulere, digaeris, Antiflcsamplillime. %\
Haclenos. DiiTeftatioTbeologiJuniori», &iuditor«olim narafortafle ,
quiamei, mihicruditior vilaelt, animoque inleditgratius. Nec umen
minusdocramcenfuiScnioriscotntnu- nwritententiatinnixamdifpuUtionem, (
namcenfeocum Lean- Atod.H.dttxe*mm.i>.t6. utraroque opinionemeflcprobaoilem
) &nifiJuniorisurbaniuslitemdiremiiTct, incertiadhuc, cuinam
Beneficiumconcedendumeftet, ego& Exaininatoium cooleflus «robigeremus.
NodusergoFaouIzficdiflolutuseft . ai Ubileclaeftutriufque confcriptio,
&outibus, pUufibufqj tvidebatur, zqueprobata, antequamelococoncertationis
dif- VI- ccderent, ut iisablentibusliberioracur gus Juniorfealiquid
vclleinmedium annuentc Antiflite, fic exorfus eft , lllurtritlimePrzlul,
abfoluto/amexamine, ad quod accedere validemerationesnonmoveruntrood6, iedcoegerunt
, eoque i me (quodSummoDeoimmorulesfintgratiz)utex humanirtimo horumoroniura
approbatione coniicio, non iafcliciter cxido , orodorainatiooeroveflram, ut
Beneficium, de quo eft conten- tio, perfamiliari huic roeo concerutori, quem ab
infaotU fero- perfum vencratus, rncmeojuri, quodcunquc illud fit, ceden- te,
iiberrim^concedat. Egojunior, hic zute Scuior : EgoPa- trimoniuro aliquantulo
locupletius potfideo , hic aliquaoto te- nuius. Ego, utczteraoraitum,
expcrieatU ipfominor, longe rnajoripfe. Unummihifatiserit, fuperque, fi
AraplilBma Do- minatio veflraroei nonimmemor, primo vacante non dirtirnili
Beneficio , illud przftet , quod ejuidcra DominationU veflrz pru- dentia ,
atque humanitas gerendum cfle dicla verit . O verinobilero animum ( eratenim&
langnine, & genere przclarut) exclamavit, his auditu, Archiepifcopus,
&confe- ratur (inquic) Parochizrainifteriumaraico,(ednetibifolafpes*
quziallax efte confuevit, adblandiatur, quandoquidem univeru
iurisroeiVicariumpropediemRoroaralegaturusfum, te nuncia
ciusmunerislocumfubftituo, optaunoftra, interim dum ille re^ dit,
promovcbltDeus. PUufurodedimus adhzc, quotquot ibs aderamutomnes;
IlleergoBenerkioaudus, bicnovomunerede- coratut ,cum
gratiasbonoAntiflitiegiflcnt, lztidilceilere. minatorumque coogrcflus feiici
omine difloiutus efl . $.in. uigiiizGci uy Google 268 Lib.X.DeCcnf. $.111.
Quiimm prafitt ttrtitudiatm moraltm , aaid tmiifit **- i TTJ X
omniumfententiaobligandosFideles.utexconi i_i tumifuacoramunicationerepellant,
requiritur _. do mo.alis. qu6d quis fit excommuuicatus viundui , boc eft , qudd
fitdenunciatuspublice,veIpublicuspercufsorClerici,& quodnon
fueritabtblutus. Hxcergoinprztcotiatuntaliquanto diftinctius explicanda . *
Dico Prim6,fi fit probabilealiquem efle excoramunicatum Vi- tandum,&item
probabilcnonefle,pofleiteillum vitari, & polle non
viari,quiapotesalterutramexhisprobabiliutibuiamplecli .
Qjj6dGfitprobabileillumefleexcommunicatura Viundum , ted
uullaprobabiliusappareat, illum talemnon efle , vitari certeis i te dcbebit,
quia in materia, hzc dicitur, & efl certitudo moralis . } DicotamenSecund6,
adexpcllendum Excoramunicatum i Judicio; concludenterefleprobandam
excommunicationera , & denunciationem , nectatisefleprobabilem, feu
verilimilem , iu enimdeciditurC«/>.i. dt Exeep.in 6. 4 DicoTertid. Quid,
fitadamoralidiligentia f quzomnino faciendaeftj remaneat negative dubium. An,
Prim6, quis fit Excommunicatus . An,Secund6,fitDenunciatui. Ao,Terti6, fit ab
excommunicatione vitanda ablolutus ? j Rcipondeu, inPrimo, &Secundo cafu
non obligaris illura vitare, quia poflidettualiberus. Lege,quzinbaocrcmdixi
i.i. in Dttal.t.\.f.^. itrf.Ctnfura . ExcipitSuarez,Lezana,Avil.apud Caftr.
I.e.n.i j. aliique, nifiagaturdeadminiflratione , vel rece- ptione
Sacramentorum , de qua re nos Lib.i . Dttai. < ; i i u Tertioobligaris, quia
tunc pofiidet, ut (upponis, cxcommuni- catio viunda . Abfolutioautcm cfl dubia
. 6 DicoQuart6. UndenamrubcripolTitprzditlacertitudo mo- ralis , quod quis fit
Excommunicatus, Denunciatus nomiiutim ? Refpondeo.Habetur Prim6,i fama publica,quz Gt i viris fide di- gnisorta
. Sccund6,iTcAimouio duorum,vel trium fidc dignorum
aflcrentium,huncefledenunciatum. Tertio, iTeflimonioParochi oflenfis litteris
excommunicationis , & dcnunciationis , fecus , fi is folum voceteftaretur:
quiauniTefti,quamvis digno, non teneor credere,quamvispoflim.
Addo,uniTeltilicetdigno,iionetTe Fi- dom habendam , quando agitur de gravi
alterius przjudicio. 7 Quzdiclaiunt, proportionaliterapplica ad certitudinem ,
quzrequiritur, ut percuflor publicus Clericiite, qui ejufraodi percuflioni non
adfaifli, viundusfit. 8 DicoQuint6, undenam-habeatur fimiliscertitudo,quodquis
licet fuerit cxcommunicatus Vitandus , nunc umen fit abfolutus ? 9
Refpondeo,exfimilibusTeflimoniis,quziam mod6 indicavi- mus.Quare
moralemccr.trtudinem Abfblutionisprzflabittibi.Pri- mo eadcm fama publica .
Sccund6,idcm Teftimoniura duorum,vel uium, iram6 hic fufficietTeftimonium unius
fidedigni ; jamenim dixiunifidedignomepoflefidemhabere, multomagisincafu , de
quoloquimur, in quoagiturdefavore. Tcrtio,diclum ipfiiu ex- communicati,
fjaliis,lpe-tauconditioncperfooz,cc ncgotii.pru- denteripficrcdipoteft.
Quart6,Iongumtcmpus,ipfumque, cum fit tiraorateconfcienriz.tc, ut noo
excommunicatumgerere . to Dicodeniquefext6. Quid , ficert6fciamextuaconfeflione
Sacramenuli, teeflcexcoraraunicatum, poflumnctunc,vcl de- beo tevitarer Rcfp.
Cum Suar.AvilaBon.de Lugo^liique cit. i Leand-</P<iJi.
/r.j.rf.io.jia.Quamvis, CitcextraConleflionemfciam , vitan- dum te elTe ,
dcbcam te vitarc , quia tuum Teftimonium facit mihi moraliter ccrura tuam
cxcommunicationem ; tamen , fi id fciam in tua confeflione, nullo modo poflum
te viure, neque in publico, ne- que in occulto, quia , ut alibi dixi , nunquam
poflum uti fcientia ha- biu in confeffione in incommodum Pcenitentis . Quicquid
ergo di- ftinguatLeand.itW. & rurfus n". • 5- detxetmm <J*.+i»\
quidicit, te pofkvitare, noninpublico fedinfecreto, licetadidnt ris,
abfolutccniradico, nunquam tepofle. SELECTA DE SUSPENSIONE. Modus dignofccndi ,
quandonam fufpenfio fit Cenfura, quandonam mcra pocna? 1 ^"^Umfufpenfio,
quz nihilaliudeit,niGcenfura, velPcc- I na EcclefiaAica , quaClericus
privaturufupoteftatis ei VJ convenientis, autrationeofficiiClcricalis, aut
rationc BeneHcii, quodfortcClericushabet, autrationeutriufque.quz
certiultimaprivaUoutruifque, ideftgfficU,& Beneucii cfletad- Traa.lL
DeSufp. equau, & plena fufpenfio: Cumque ea, ut Cenfura fit illa .
quzimponiturinraedicinam, hocelt, utficFidclis refipifcat ab inobedientia,
utautem pura pcena, fitilla, quz lmpoaltur ia vindittam drlidli comraifli,
hoceft in ejusdelifli punitionem , cuminquam hzciufehabeant, operofum eft
cognofccre, utro exhismodisimponatur, & uroen id cognofcerc , cftomninone-
ceflariumpropterdiverfamdotlrinam, quz i Sacris Textibus , &iDo£toribusdatur
proalterutra. * SMTndtfmW.i.xs fta.xji.i.miti», hanc Regutam tradit .
TuncfufpenfioeitpuraPcena.&nonCenfura, quandoimponitur
adcertumtempus.Quandover6eftCenlura,nonhabetterminum przfixum . Addit Suar.
u,J.x6.ftB.i ji.i j. fiex matcria,& fine legis conftet , fufpenfionem non
ferri untumpro deliclocomraifio , fcd , utiContumaciarecedarur, efleCenluram,
fi conltetferri un- tumprodeliclocommiflo, meramcflcpflenam. i
IdipfumGalj>.Hurt.W/ A/!}.tT<<'Jf.« i.diftinctiusficha- bet.
Sifufpenfiofentur, veladdendo, i» ptrpttMnm, vc\fi*e /f* rtUxatt»aii , velad
tempus limiutum , v.g. Adbitnniitm , Ad tritm- nmm , &t. vc\ i»a*t Rtit, rt
ipf* f<uiiffti*t , vel d***e Jaditavtrit , ve\*ditntplaeit*mj*ditii, vel
limili quopiam modo independen- terab ipfaPcenitentia delinquentis, fempcreritpura
pcena , e- tiam li lau fit obcontumaciam . Si ver6 feratur abfquc aflignatione
ulla temporis fic VJ. Sifi bteftttrit , fttfptnfui maattt , fi bft ftttrit ,
fafptafaifit, cVr.Tunceritcenfura, feu Pcena Medicinalis; ca-
juscenfurzduratioeritvaldedependenterivolunute delinquen- tis:
remittcndaenimerit, quandoipledelinqucnsrefipilcet. 4 HzcdoclrinaHurudieft
vera, tolumilliaddendumeft id ■ quod num.i. addiditSuarez.
Szpeenimpoteftoccurrere , utex circunflantiis, &ex verbis,
velexfioelegisappareat, SufpenCo- •em, cui nultus terminus przfigitur, efle
purampcenam s St enira fic dicatur. Sit fafptnfui , quiataltdtUSamtemmifit ,
nunt dubiubishanceflepurara pocnaro? Sane ejufmodi ego puto efle fufpenfionem
illam abloluteprolaum contra culpabiliterordina- turaantelegitimam ztatem,
cujusfupri l.j.dtOrdia.e.n. g.\.n. r9.meminimus, videtureoimconftare, eamclle
iofliclam pro- pter peccatura coraraiflura . t Ratiotraditz, &ficexplicatz
Regulzeft, quia Ccnfura , quzeftexluinaturapropri^medicioa, non potcft habere
termi- numalium, nifi, donechomorcccdatipeccato, ideocnimdici-
turferriinmedicinam. utfciliceticontumaciaisrecedat . Hinc crgo fequitur , ut
quandotufpenfioferturad terminumprzfixum, vel in perpetuum ,
velfubceruconditione» Ccnfuraoflenonpof- fit, quiatunc, quamvisdelinquens fe
erocndaverit, adhuc illa fulpenfio, ufque ad fuura terminum, vcl conditionis
impletio- nem ,pcrfeverare debebit , ut nimirum delinquens pznam fuode-
liaotaxatamlolvat. Atquandotub nullo terminofertur , judi- candum eft ( niG ex
circunftantiis, ut dicimus, colligatur illa fcrripropeccatocommiflo. )
Ide6tempusiLegc, vel judicenon fuifleprzfixum.quiavoluitjudex, vel LegWlator,
uteafufpcnfio dependerctinfuiperfeverantiaivolunute, fcu refipifcentu de-
linqucntis, atq; »dc6, u t cflet proprie cenfura , cujus , utpote falu- taris
medicina, naturaeft,ut llatim atquc Rcum tui peccati pemte- at, debeatur ipfi
Abfolutio, quzcertenondcbctur,utdiximus, merzpccnz, quzeTladinftarvindiflz,
cVc. 6 AtquehincaliamdifFcrentiaracollige. Namfufpenfio , que eft tantuinpceoa,
nonrequiritprzviamjudicialcm monitioncm , quiainfiigiturdelinquentiobpeccatum
jara commilfum. At : fu- fpenfio, quzeftccofura, rcquirit przviam monitiooero
judicis ficuti requiritexcommunicatio , ut latefolet explicari i* Tr. Dt ix*
ttmmanuatitat . 7 Inquires. Siomnibuscircumftantiisexpenfis » dubiares om-
nin6appareat, anfufpenfio fit cenfura, anlit mcra pceoa, quid judicandum ?
Relp. Puto,judicandum,eamefseCenluram .Qjia in legeodio- fa bcnignior
interpreutio eft adhibenda: at, fufpcnlionem efse Ce- furam>raagis fubdito
favet, quim else pcna m,h quidem Ccnfura efl. medicina ad falutem, quc
certegratior cfl , quam vindicla , &Cen- furadependet maximci volunntc
Rei,utdidumeft|Cum pcenafit necefsaria . Addcapud Dodtorcs,cV: SacrumTextura, C.
^uartnti dtfignifieat. vtrlttrnm , & pajfim . SufpenGonem regulariter,
& ab- folutenumerariintcrcenfuras, quaravis aliquando fit mera pcna . Ergo,
niGaliudexplicetur, velcx circunftantiis colligatur,lem- per eam meritocenfuram
pronunciabo . 8 Hisiuflatutis, id, quod invenioapudBardi,velnonintelli-
go,velapprobare,quamvisamicus,non pofsum. Docct iptc duo in
ExpolitioneBullzCruciatz . VideBardi<»<*;^.B*W.Cr«ir./.*. tr.6.e. y.frci.
ij». t. & 1 1 . Primum , fufpenfioncm , quz oritur cx eo» quod quis
promoveaturabfque licentia proprii Ordinarii ,'pofse re-
mirtiiConfefsarioelecloperBullam. Secundum, (ufpenfionem, quzeflpurapena,
remitti perdiQamBultam, nonpofse. 9 Exhisdiais, alterum, nempe hoc poftcrius,
ultr6ampte- clor, at contra illud prius, fic argumenuri libct.^ Sufpenuo , quz
efl pura pena : rcmitti ncquit vi Bullz ex ipfo Bardi .
Scdfufpenfioortaexpromotione deflituta Ordinarii licentia eft pura pcna : ergo
ncquit pcr Bullam remitti , quod cft.con- trapriusdiduro ejufmodi Bardi. Minor
autem hujusargumen- ti manifcjQe probatur ex regula dicla n.i.&l. Snfpenfio
enim impofiuadtempus, dtntt jndtx indiesvtrit, eft pura pcna. At Sufpcnfio oru
ex promotionc finc licentia Ordinarii eft im- poiiu ad tcmpus , <W jmUx
juMenvtr* ; " Digitized by Google Caput II. & Caput L De Interdiao.
269 peena. EeceText Trid. /»a,si.r»».!f. dtRtfmrm.. quod hanc fu- ipenfionem
impofuic : tmuftjmif«ui i prepri» Epifttp» trdim*. TR A f* T A T IT C lff
*ur.$u»dfi fui, »h «% ^«w-Jr, >»/»/, »»//»/.»«, * ,„ ^r- IKAv»TAIU5 111.
mtttseur, mfi tjm, preiu*,, & merrtOriinmrii (ui TtfiimmUttm. _ __, _ p—
mcmimtur . Si fteu, jUt , Oriluai * ttlUtUn* Ordinmm ptr *»- V |H 11 1-4 f * /
»•*» , cJ* Oriimjumi * fmfcepterum Orimmm txttutUmt , tfumnim *J ■*~J ■ *r»/r«»
OrdimmrU tridtbitmr txptdirt, fit fmfptufut, ^ ^ INTERDICTO. Quid fcrvandum cft
hodic in Intcrdidto locali Gcncraii? fi.I. Trtmittitur invittr, *uid fit Qnac
culpa requiritur ad incurrcndam fulpcnfioncm? 1 T TT
incurraturlperfonaparticulari SufpenGo integra iffe- \J
reiuillwduosutrOfqueeffectusquos d.nm.j. dcclaravi- mus, fivehzc, utiCeofura,
6*0, utpcna, Gveiiurefitlau , (iveabhomine, requirituraliquaculpa.
Ratioeftquia, GGtpura pcna, fupponicculpam, quzficpunienda: fificccnfura.fcu
Me- dicina, requiricilernculpam, quzGciananda . * Aliquam, d"ixi.- nam ex
probabili , Henriq.r.i7.*,t *«.& A- vil.^i.j.*!**.}
fententiafatiseftvenialis, fedeli zque probabi- le, neceflaridrequiri mortalem,
ut fuilinet Va(q. p.tJ.ijjj.j.
SuitJ^dtffmf.fta^Con.d.ii.d.i.G.Hurt.dtfm^.dif.7.n.9.i[iiq\ » diximus l.i.d*Smtr.Mif.
r.i.fi .8. & docet Gibal. cum dequareoos mlusdietmf. difnuif. 5 J ln v . j
Dixi (*p*rf»*apsrtkuUri) Naro , utincurraturlufpenfio ab Univerfiute,
eritdiftinguendmn . Sienim fufpenfio feratur di-
ftributivecontrafingulosdeUniverfiute» deCapitulo, deColle- (io, &c
requiriturculpaiafingulis, quia tunceftfufpenfioful- miaaucontnperibnas
particulares, licet mulus. Si vero fcra- tur collective cootra omnes,
utfuntpartes, ieu membra ejuf- demcommurtkatis, non requiritur culpain
fiogulis, luoc enim fufpenfioficlauafficietomoes decommuniute, utfuntcjus par-
tes, curacrgo omnesfintpartes, omncs afliciet fufpenfio ', quia,
quandomajorparscommunitatisdelinquic, judicatnr delinquerc tou communius, quare
toU *rit fufpenfa, etiam minorpars , liceteanondeliquerit. Nec eft inconveniens;
quod hipauciores amittant jus acquifitum przflandi actioncs folius exerceri 1
communiute, quia non amihunt per fe, fedper accidens, fi- <)uidem
coramunrras, qnando eft fufpenfa ab aliquibus adtioni- ous perinde eft , ac fi
nulla communius eflet in ordine ad «Qionesillas : Coramuoiute ergo, quafi
deficientet quid mi- rum, fiejus partes, five culpantes, five non culpantes,
etiam ipf«E deficiant? Utrjuspartes, inquam, oam, ut funcperfonz privatz,
nihiltuncamittunt. 4 Inquires: Siquzcommunicas peccaverit quidem, faciendo
concraprzcepcumprohibensaliquid fub penafufpenfionisipfofa- <5oincurrendz,
fed nefciverit ilu pcccasoefleaffixamiulpenfio- nem, illiro neincurret.' j
Refp. Incurrereprc4>abiliterpuntLezsn.r«.t.a«4/f.arx^.ta. ».»>.quiaPontifexnohutitur,
inquit, inhisfiroilibus prohibitio- nibusfubprxnaiufpcnfionisverbo (frtlmnurt)
quaretunc illaiuf- penfioincurridebebit, umetfioonadlitdolus, & przlumptio
» fatisenimerit, fiadfitpeccatnra. 6 Veruraprobabileetiameft, tefte
Pafq.«»/.4.».Jj8.n4>n in- leftprobabileadillam incurrendam rrquiri fcien- i
"pNtcrdiaumEcclefiafticumabfolute, cVfinelimitationel»- I tura,
eftregularitercenfuraiquaFidclibusveutur, Pri- JL m6, OfficiaDivinacelebrare.
Sccundo, aliquaSacraroenUminiflrarc, velfufcipcrepuu Eu- chariftiam ( nifi in
roortispericulo) Extremam Undioncm fnift forteineodemarticulo, quandoquis non
potuitdeproximo fu- lcipere Sacramentum PcenitentizJ cVOrdinem. Nam Baptif-
mus, Connnnatio, Pceniteotia, Cc fatis probabilitcr Matrimo- nium non vcuntur ,
utdiftinflius videreomnin6dcbes apud Do- uorespafllm. Tertio vctatur ,
Ecclefiafticam fepulturam Defunfl is c \ h ibere. Hocvocatur,
cceftinterdictumintegrum I nam cztcrum ip- (um poteft ab iroponentc limiuri
fecundum Nav. A vilam , aliofque cum Land.it mteri .d.^.ej.z. ad a iquos tttttu
untiim , quia ht tresefteclusinterdiciioonfuntiuinjureconnexi, Gcutifunt ef-
feflus excommunicationit , quos dividere non potclt quilibct Przlatus, fed
Pontiiex Summus dumuxat. a Diuum autem eft Primd , (tft Ctnfmrm ) inquoconvenit
«11111 excommunicat ione, 8c fuipenfione . Cenfura autem cft pcna mcdi-
cinalis, quz folum infligitur, ut quisi contumacia recedat . j Diuum umen e li
Sccund6 ( rermUriter ) Nam i ficutiiufpenfio poteft ferri & ut cenfura , 9c
ut mera pcna : in vindidam pecca- ticoromiflj,cViuinterdiclum. Vcrum,quia
valderaroj nedicam nunquam, UtVUlt Emtd\imtXptfit^mtt.Crmx.p.iJr.€.t.7.
f.i.in.n. Interdiuum imponi foletutmera pena, ideoaddidimus illudr^. Imrittr
tii Crmfmrs. 4 Regulaautemdignoicendi utrOm cenfura fit, utrum mcra pena,
eademproriuteft, quz infufpemione, quamque diiimus tn I x .frtcei.Cfp.T . §.
II. Vrtmittttur inviter, qtutuplix fit mttrdiBum. t T-1 Riplex profecli eft ,
Perfonale ( A_ fonaleeftilludt tiamulispccnz, feucenfurz, oam fi eft pura pcena
, U.imDte. <v*. fi.io.»».o.dic}uralnobiseft, requiricjiu cognitionem , ut
incurratur, fi verdeftcenfura, erit mcdicina, quz etiam tefte
S»ach.l.9.dtmMtr.dilp.li.mat.fiut . Suar. dtttuf.d.A.fta.9. *.ro.
©•ao.cognofcidebet, quia, nifi Medicinam cognofcam, raedi- cinam mihi
applicarenon poflum . 7 Inquiresiterum. Qui roctu eravis malicadentri in virum
conftanteroeasaaionesfaciat, <]uibusannexuteft iocurfus in fuf. penfronem,
illamoeincurret? Refpondeo, illamnonincurrere, utexfupradiflisr^.i.rf*,*.
patet, ^uilocuseftace recolendus propter hoc, aliaqu* Locale, Mixtum. Pcr- . .
quod ipia Perfonaprzdictis prohibitioni- busafficitur. Isergo, qui fic
perfonalitcr erit interdictus, feret iecum iropofius prohibitiones
tinqueracunquelocumpervenerit, quarovis nullo interdido lubjectum . *
Localeeftiliud, quolocusaliquis przdidtis prombitionibus aflringitur: hoccft,
quoinejufmodiloco veuntur Fidelcs illas adioncs prohibitas exbibere . In hoc
ergo interdiao, Perfonz Fi» deliumnonimmediate, rationefui, ied mediate, puta
ratione loci, abillis auionibusarcebuatur. Nam propterei > d Perfonz
cgrediantursbilloloco, poteruntliberefcgerere, &c. 3 Mixtum eft, quo turo
perionz, turo locus prohibeotur,cVc. 4 Porr6fubdividuntur deindecadem
interdifta , ut aliud Gt PerfonaleBenerale.AliudPcrronalefpeciale,
feuparticularc. Et rurfus. Aliudfitlocalcgeneraie. Aliudlocaleparticulare. j
Perfonalegeoeulecft, quandointerdiciturPopulus (qui io
hacmateriacomprehenditetiam habiuntesinSuburbiis; Univer. fitas, Capitulum,
Collegium, nempecommuniusquzlibet, fa- ens unumcorpus moralc, icu politicum . 6
Perfonale fpeciale eft, quando interdicitur hic, vel iile , iam G fint plures,
fic iile, ccille, eTcc. vel Gc, inttriicmmtmt
*mnt,,muitnUf*eriletimmtemmiiirmnt: quopado non inCerdicun- tur, ucparces
Comrounicatis, iioi Gnguli, uc penonzparticu- lares. 7 Localegeneraleeftillud,
quointerdicitur locus, quiaconv muniuteiocoliiur, v.g.Provincia,Civicas,
Villa,&c. Unde cune interdicunCurorania,c1c
Gngulaloca,ucpartesiuntcommuuiutis ■ Comprehenduntureciam Suburbia, C. Si
Civit. dt txttmm. h 6 Ci- Tiuteinterdida, etiamalteriusdominii, etiam Ecclefiz
Regula- riumexemptorum,quiafccusluorigorefruftrareturinterdictum .
VidcTrident.ft^Sf .r.t>. ii Rtftrm. 9 Localeparciculareeftillud,
quointcrdicitur locus parcico- laris, vellocaparcicularia,hzc,illa,&illa,
&c. quz iuntinali- quaProvincia,Civitace,Villa,&c. Donquidem, ut partes
Com- municatis, in qua funt,fed, ut pacticulares Ecclefiz . Hisinmemoriam
redaciis, ut refpondeam quzflioni in tituln • % ic^ucoccni iuilituo • l>HL
Digitized by Google 27o f. III. Lib. X. De Cenf. & Irreg. Tra& III. De
Intei d mitii*vrrit Btnif*ciut VIII. in licali ttntrtlii I T Ureantiquo,
C.prrmittimuidtfint.txetmm.Cei.Qutdi#tt 4$ J ptrn.&rtmif concedcbatur
Prim6, Parochis , & Rcdorlbus re Intcrdidi, lcmel in hcbdomada Miflam
Euchariftia, quaeaflcrvaripro infirmis Ect It-iiarum , tcm] celcbrare,pro<
Conluevit. Sccund6,CIericiscooccdcbatur, polTe legere Horas » casfinecantu,
idquenonipluribus, quim trlbus (imul . J Terti6, coocedcbatur , folum
Pccniteotia , & Viaticum inorituris. 4 Quart6 , concedebatur, ut Clcrici
qui non cflent fpecia- liter liiterdidi , & Interdidum generalc fervaverit,
polient in carraeteriis fcpetiri. \ 5 AtjurenovoBonifacius
WU.C.AlmntmutrdtfiM.txttm.in.S. amplians pratdida, concedit Prim6 , ut tempore
generalis lnterd i- fli foralis, ut vult Lcrana V.InttrdiH.n.i6.junci.n.^z.(
quare noo in locali fpeciali , neein ulloperfonali, ut conltat cxcontextu didi
C*p.Alm* AUttr, & ex intentione Pontiricis , atqueexinla praxi) concedi
r,inquam,utMinirtriEccIefiar,atqueadc6 Rel,t;iofi non
interdidipcrlonalitertefteG.Hurt^/wrri J//:? »-.!^ licet va- leant , quotidie
Miflas, & alia Di vina Omeia c elebrare ( non autem inOratoriisprivatis,
quamvisaliaoppiobris ad facrificium) ac fi nullumadefletinterdidum,
cumlcquentibustamenconditioni- bus. Prima, utid ftatjai.uisclautis. Secun-a ,
utfubmifla voce, «juofcilicctaudirimorTliternequeant. Terua, ut nonpullentur
Campansc- intelligead ronvocandum populum : nam caeterum po- tcintca: pullarr
ad f on\ orandum ad Concionem,ad Silutationem AngetiramrecitanHam,
addieihorasdefignandutn. Ad clevatio- iiemautcmSarrarEurharifliarinMifla.
aiiqui utLezana v.rmtrd. *.i6". nceant, conce^untaliqui, ut G.Hun.dt
/nttri.dif.T.nu.io. •quod poftcrhisprobabiliuseff ,quia tuncnonpuHatur
Campanula, «dconvocandumpopulum, fed ad eos moneiiclns, uui funtinEc- clefia,
de reverentiacxhibcnda . Quaru,utexcludanturexcom- ariunicati, &
interdidip-rfonalitcr. Harc concefliofada folum i Bonifacio eft pracdidis
Ecclefi? Mi- niftns • nam carteri omnes,nou (olum~, qui d^dcr jnt r aufam
inter- dido ( hi enim fen per in juTcCjilt.dr vtrb /tgnif.in 6.lnbentur , ut
interdidipcrfonalitcr, acipccialit.-r ) verumenam illi, tefle G.
Hurt./.r.a.zi.qui habitant inillaCivitate.lru locoioterdiiio.<]uia, fecusnullumfereeflctinter
j/dumejufmodi, li praedidi ornnes poflentadmittiad ofticia, quamvis
privatimcelebranda. 6 Exco, qu6dBonifaciusconrcditclericis, atque adc6Rc!i-
giofismndodidodivinaOfBcia celebrare, colligit Hurtadus, dt intird diff
a.n.i$.Ror.i( tnttrd.dub it*t.yp.<j,u. I|.ConCcdi pofle eos
teu.poreinterdidilocalisgeneraliscum iifdem conditionibus fepcliri in Ecclcfla
, quod eft plus quam fepeliri in caemetcrio,quod , utdiximus»4. Ctnttfu ftcund*
cilibrnnd, putliei in auibufi*m Ttflis. 7 ConceditSecund6 , in
didointerdidogcnerali locali Bonifa- cius, ut indiebu* feflis Natalis Domini ,
Rcfurredionis, Penteco- ilesf & quidem ex prooabil iftima icntentia , tum
in primo , tum in fequentibusduobusatquein Katali Domini in tribus fcquentibus,
auiaiirertepertinentadeandem(olemnitatem) & in Fcftis Af-
jumptinnisSandiflimaE Virginis , Feftoque corporis Chrifti cum totaodava, (
hucultimumconceftitMartinus V.& EugcniusIV.) roncedit, inquam , ut divina
Omciaetiam publicecelebrentur , ac fi Interdidum nullumlocaleadeflct ,
exrlufisumen excommuni- catis,(ed ipfis intcrdidisadmiflis, lub ea lcge,
utquiciufam ioter- daeVi dedcrunt non appropinqumt ad altare. « NotaautemlnV
Prim6, Feilivitatcscrtifmodi incipereipri- misvetperis, acriniri inCompletorio
incluiivc, adFcflumcnim, tinctCompletorium. lam pcrtinctCompletoi 9
NotaSecund6,iis,quicaufam interditlodedeTunt.qu ntur interd icli perionaliter ,
non concedi in prardiclis (olcmmca- , led pofle folilm Miflis, ac Di vinis
Ofliciis in- terefle, hienim rcmovcnturab Altari. icNntaTcrti6.difcrepare
Do<3orc5,an illis.quiinterdictoloca- licaulam
nondedeu>nt,concedaturindicbusprcdicliscommuiiio, jji{sne«ritib sutG
Hurt./.r dtf.y.cum Avil.&Silv. concedcnti- bu^ iltn«Tj| *uar.«l.
)\.dtCtw.ft .7'. i ?6.Coninch.ap.cit. Hurt Mihi ViJetur urruirqurellcprcbabile.qiiia
illa verba Bonifacii InttriiM) quinenJtJtrHKt cau<*m*imitt*nturtn hit Filln
*d f*rtictf*tt<mrm
j>:'t>/i»>rMm,|j|>iii'(karepufluni,ii«conccdiCommunioncm,idenim
vidcturloinrriliud P*tirip*tit Divincum, fed quia fonareetiam
pofluiitDivinorumOiTiciorumconIortium, dumtaxat externum, idc6 qujm inav is
lentvni iam libcrcampletli integrum crit tibi . it Nonfoljrnin hii F<!lis,
verum etiam aliis quibulrumqiie dlelms coniiteto rumititu» teinpore interdicli
deferendam elle comm<ni»r.emad infirmos,
dix>«iO^«/i-.«t*C<iBirr>i.r.6.iJ.7. ta Not;Qiiait6 duliur aDocli
ribus, antemporc pnrdiclt« rum Fellivit^tumcoocedariJr
imcrdiclisapeliricumomnilus fo- 1 I, ctiajuiDloco, Cooceditur per
aliquix.utSilv.Sayr. Nav. Sorom, Herrr.ap.Bon. d* inttrdd. S.f.yn-J. quia 6
Booifaciusconcedit principale, idefl Divi-
naOfliciacclcbrare,conceditacceflbrium, nimirum Sepulturam Ecclclialiicam, qux
acccfloria e(t ad OfBcium Defunclorum . Con- firmant,quiaex Sacro'1'extu Cap
Sm^ di;i.i* <\.x, Quibut nmmunt- c*muivivn, ptffimui tommunicttt ty mtttuu ,
at ilfis diebus com- m unica mus v i vis, ergo & mortui s teos fepel iendo
, Negatur per al i- quos, Suar.Avil.Coninch Fi.liuc. Ugol. apudBonac. U.
quiano- luntScpulturamconnumerareinter Divioa Oflicia, quae folura CmetffiiTrrti*
I) ConceditTerti6Bonifacius, ut in memoratointerdictolo-
caligenKali,poflitomnibus,(iveUne,fivemalevalentibirs, mini- flrari Sarramentum
Pornitentiae,exceptisexcommunicatis,& iis . qui dederunt caufam interdido ;
cum ex furcantiquo, ut vidimus, folum conccdereturid moriturii. 14 Notaumen
Prim6, Excommunicatis, iifque, qui dede- runt caufam interdicto concedi C.
di&» Alm* M*ttr. Sacramcntum Ptrnitentia; in articulomortis, (ed, fi
dclidto latisfaciant , vel fufli- cientemdabuntcautioncmde(atisfaciendo, vcl
fmeutrumex his poflint,fuurent,quam primum fatiifafluros, velfaciuros,quan-
tumpoflunt, utlatisfactioaDelinquentibus exhibeatur. 15 N'ouSecund6,
illuinefletemporelnterJiOitefteLez.iv:»»-
m/ji.ii.Confeflariuta,&po(lelieit6 abfolvere, qui aliis habec jurifdiclionem,
&approbationemlcgitimam, fednoneftinterdi- dus per(onali'cr:
fienimperfonaliter eflet interdiclus, illicit^ fegereret, peccaretqueguviter,
violandointerdiclum, quo af- fieirur:
QjJodfietTetinterdic)usgeneralitcr,'folumlicite poflct , ficaufamnu
ideditinterdidto. ExcipieBdusfemper eft ca(us ur- is neccfliutis , comodo,
quoinSuperioribuj/.j.wrr.rf» - r.«».ii..)#r»*r«««diaumeftlate. II. C A P U T
Quid indulferit Concilium Conftaotienfe in Interdido. x
TNTraclatibusfuperioribusfaepedictumefl, ConciliumCon- X ilaiitienfc,(cu
Martinum V.conccllifle, utcumFidelibus nua- cunqueccnfuraligatis nifi
nominatifuerint,publiceq;denunciati, vel pul lici rlericorum Percuflorcs '■
poflemus communicare in dii vinis,& humaniseomodo, quoin trad.de
Excommunicationeex- plicari folet.Quoniamigiturinterdifltimcenfuraeft, quidipfi
in- dulgcatin haccommunicitioneMartinus, videndumefl. 1 Etquidem, ex
viinterdicli, tres communicationes tantum prohibcnturexjure . Prim6enim,
inrerdidlinonpoiTunt licite i Fidelibus lepelir 1 in locolacro. Secund6,
clerici non poflunt li- citecoramHidisinterdicIis Divina Ofiicia celebrare.
Terti6 ii, quibuscommillacflcuraErclefiar, non pofluntlicite permittcre, ut
interJidu.<DivinisOflic'isxlIitlat. 3 Quarrimus ergo, au Martinus
V.aliquidinpraedidistribut
cominunicationumgcneribus,mitigaverit:&mitigaflec*rtiimeft . NamPrim6,
Fidelcs,(iveflcrici, (ivelaici ;>oflunt hodie fcpelire inlocofacro non
inrerdiflo eos, qui, quamvis interdicli (int ,etiam perfonaliter, non fuot umen
nominatim ,ac publi^e, ut interdidi denunriati . lmmoeofdi m,ut rlico ,
nondcivinciatosnominatim poflumuslepelircinlocolacrointerdido, quandiu locus
non lic nomrnatim . ac publicedenunciatus, utinter lidiis . 4
ScrunJ6,Clcriciliiit6portuntce ebraredivin.-iroram iifdem etiampertonaliter
inUTcidis ,( quod fi hileingeranc, ipfi pecca* bunt,nouver6clerici)pofl'unt,
inquam, nifi iicoraraquibus fint nominatim , ut intercf idi denunciati . j
Tcrti6, I!li, qmcuram lubeiit Err^elT, poflunt admittere eofdcm etiam u*rfor.
litei interdidos .fQuo^, fi hi fe ingerant ipfi pen abunt, noi» ilii )roflunt,
inquam, fi p;rimodohiadmittcndi nonfintnoroin»timdenunriati, utinterdidi. 6
Porr6ilh!>icagit.rif !~ti!ificultas. An Communiute de-
nunciatapublice.utir.tcrdida, inHliganturficdenunciatictiam
fingulideCo^iiunitateilla, i:a utfinguli,ut interdidi nominatim,
fintmodojamciidoviundi.An!ol5iiot vitandi, ut partes.& men- braillius,
atqueade6loiumin adionibu-; propriis communitatis? 7 Refp.
Etiamfinsuln^putatSuir.Filiiuf .Henr.Sayr.Coninch. apud ?,omc.it inmi i.t.p
j.n.to. r itans.ac fequens, quia fccus inu- tiliseflethxcDenunciatio.-
Sienimfiogulidenunriatinon inclu- dantur,nihil,vel parum
rcd-r:,elfeCommiimtatem denunciaum . 8 Ncquaquam fingulo?,ren(et
Aaerius.Nav.aliiq;apudeundem Borur.Si inutT*qmidit.V.intcr*\n %. Simi.V- qnid
dicit Gibal dtctnf. i,fp 4.1.t.n.&.\o<\uer:idtSufpt»f.CtmmH»;tMii,1
quia, (ifolumpar- tes,utpartesiltius,af:ucade6(in^uli,non,iiTprivat3e
perfonae.fed ut,ad unuincorpuspol-^umpertinento.N-quetunceritinutilis
Denunciatio,quiafaciet,uttotaCoirunuiiiMsiniisviunda(it,qux ipfam ungunt .
quamvis n^n in iis,quae unPuntparticularesperfo- nas,c<iar, ut' c
nullomodofunt, ut mtet.Vtae, denunciatae. 9
VideofententiamSuariicflccommuntnrem , fcdhanc Atterii efle probabilcm , &
forufse p^obabiliorem etiam virJeo . Atquchaec
paucafatisdeInterdido,cujtisraraeftpraxis, &de quoiDnuracriDodorcsfunt,
quiagunt. T R A- Digitized by Google Caput IV. §. Sequcnti. 271 ais, eft
judicandura, noninfligi irregulariutem, quit irregur1- TRACTATOS IV. D E
IRREGULARITATE. CAPUT PRIMUM. Quid fit Irregularitas? ns, eit juaicanaum.
nomnnigi irregulariUtem, quu uregul*- riusdebctefleexpreflainiure, quzexpreflio
nonadeft, quandQ omnibusperpenfiirrseftdubia. Imm6etiamfiaddereturinjure >
quod tnli, tatnnfit difptnfntUn* dtltndn, adhuc perhzcfola vcr* ba non tollitur
dubium, naro, ut notatSuar. U.m.io. necefliu* I ' Rregularius(quzcenfura non
eft,necinuniverfum ,pura pena» utpatebitexdicendis , & viderilat.probatum
po- tertapudGibal.(f*;r«f.f.i. ) eO impedimentum , ut vult Styru$dtetnfiirJ.6.c.t.n.9.Coninch.diirrtx.
d.ift.d.t .n.t . Turrian. deetnf.l.i.dif.jjjubit.t. G.Hurt. dtirreg.dif.t.
Canonicum pri- mand, &dirca£impcdiensFidelesilulccptione Ofdinum , fe>
cundari6autem,&indireCteimpediensOrdinatumabeorum ulu, ft
impediensitemeofdemiBeneficiis, Juriididioocque Ecclefia- ftica juxu moi
pluribusexplicanda . Hzc defcriptioclariflima reddetur ez dicendis, przfcrtim
«r.6. libi pr.TUiCti cftVc.us irregulariutif lcparatiin enodabuntur . * IlJud
dumtaxat hic non eft Gneexplicatione przmittendum , puta,curumfigrutedic1umert
( Imfedimenium Cuncnicum . ) Rcfp. Quia certa eft omninurrsut Sw^t.dt
cmfJ.*o.feH.t .Conin* ch.i r.n.y & Theolog. A nt iquior. in *,.d. i j
<t.^.*n.x. lentcntia , ir- regulariutexn toUm pcndere, tanquam i caufa
efficiente i jure Ca- nooico, quodferturiSuramoPontifice, iuutaonpoflit imponi
»b ulla alio jurc fpeciali , vel przcepto , vel fententia latis ab iofe-
rfonbusPapt. Vidcidlatiusapudr ot. non loiuiur auDium, nam, ut notaouar. i.c.
m.io. neceilita> di.peofationispoteftcadere inaliaspfrus, quznon fint
irregula- riutes. . (^namadhisreauiraturinfubjcdo irrcgularitatcm cx delid o
incur rendam ? ' T~\ Ixi (txdtUS») namadirregulariutemexdefectu, nequa- -_Lx
quamfacithzcprziensquzlUoquiairrcgularitasincurri- tur fioepeccato. Ad eamautcm
cxrlehdto , requiritur A3*t *x~ ttrwi , optreconfummutus, Deliitrutut ,
Peccnminofus , Cogmtui i» ff.L dtbtt .jf. C A P U T II. De Subjedo Irrcgularitatis, t
OUbjeflum, feu is, qui denominatur irregularis, ell ille , •3 qui. Primo, capaxeft
Ordinis, & Secundd, qui juri eft Canoaicofubjedus. Ciimenim irrcgulariusGt
impedimentum i ju rc Canonico indu&um , quo veutur Ordinum fufceptio, coru
m- demque ufus, memoraum utramque conditioaem requiret in fubjeclo,
cuiipfaaffigidebet. z HincPrimo, nonbaptiratus, hinc Seeundo, fcmina, hinc
Tertio, perpetud amens , quianonfunt Ordinum capaces , nec
eruntcapaceslrregulariutis. Huc reduco Summum Pontificem,
quinoneftfubditusirregulariutemimponenti. Quarefalfum eft, quod aflcrit Diar,
inft*pttr.CrHm.CA ntn.c. j 6j,.6. PontificeinSum- mumforeirregularem,
fiproprijmanualiquem occidat . Imroo •uamvunondebeat,
uthibetBooac.4«<Mr.W.7.«.i>.».*i.8. Suar. ■■40. dtctnf.
/W.T.Irregularisfaltewpublicus, eligi ad Suroroum Ponnhcatum ;
eftenimaogradaindignusjfiumcneligatur, con. tinudliberaturabirregulariute. ?
HjncSocuodd , Epifcooi , imroo & Cardinales fubditi funt ir- regulamati,
quufubditifuntjurii 6. i I ~C Cclefia fivenequit, ut vult Przpofit.i» l.p. «?.
J. de irrtg d 1 . t_j m. j . CHurt. de trrn. d.i Jif.i.n.6. Suar.
dtttmf.d^a.f.\je£. Avila ie Cinf.p.iJ.i.Gnft. l.i.deiif.c.6i.n. fivenon
vultunquaro pnnirc,firc judicarcdeaclibusmercinternis , mult6 minus vult , eos
punire irrcgulariute , quz eft gra v ifli ma peru . x
Aclusumenexternuslicetoceultiflimuscapaxeft irregulari- Utis. luSiur.l.cji. 11.
Avihl.c Coninc.de StcrJ. 18. d.i. Lcaud. deirrex. multoscitansfr.i.J.
io.q.t.& d.i-j.ti.i 9. contra paucosdi- centesincurriexocculto,
interquoseft Miranda forteapprob. i Diana;.i i .tr.ijref. i6. (eJ cxceptus ; certd
immcritb 1 i Bruno^» Privil.Rex.Tr.t.c.+.prep.t . ftatim cnim ac adusin
cxtcrnum prodit, manifeftus ex fe eft , judicioque Ecclefiz (ubditus.
AddeTridentioum S*ff.i*.t.j.d*Rtftrim. dicens,homicidam , etiamoccultum,
efleabAlurirepelleodum. 3 Neque obftat, quod ex diclis fequerctur, homioem , G
velit d i - fpenfatioDemirregulariutistdeberePrzUtomanifeftarefuumde. liclum
occultum , utis iudicetdedilpenlationiscaufatDonobftat, inquam, quiaejufmodi
manifeftatioeft voluntaria, poteftenimis regularis non peteredifpenfatio
Superiorioond 4 Qujodficoi nis, v.k. icele divulget, " ab ufu Ordi. i,
nificumgraviinfamiafuumcrimeo ', exhoccapite, defiftercabejusufu , sdurat,
utdc*etNavart.«»»«iw.»7.».i$y. &Corduba,**r-4i.ii-i4».iiofqueinfra,
r.i4.$.J.».J.brevitcr,& latiusfupri dttxttm. r.». explicabimus curo commuoi
feoteotia cootraValerum, imdifjur ft. K/rr^/^g.aliofque, &uoiverU-
literejufmodidifpcnlationesdebereiuprudcnterfieri i Superio. re, utnon
infametur peccator occultus , monemusorones , i^ exrcguligenera!idc?iuiid»proximi
iuUfni* proccrto iur>. fericufdefe mt. Canonico, C. g«M quolrregularitas
imponitur,& li- intclliganturcomprehenfi ilege evtipii, oifiexprimantur,
non intclhgantur univerlaliSufpenfioois, clc ioterdiOi , fic jureCaoonicoob
digniufjetndirponente^comprehenduntur Umenilege univerfali
excommunicationis,& irregulariutis, quia nonapparet jusexci- piensabillis .
IUaliisciutisLeand.isVimg.w.ijta^.6. 4 Annonbaptizatus, fi
deindebapt:xeturcenfendusfrtliber ab l^^S^i^^8^ ■ com" Quibus vcrbis infligatur
i jurc Irregularitas? i T) Rim6, fiinJureCaoonico, cujus eft irregulariutem
impo- J. nereutfupridocuimus,ficdicatur: SitimfuUru t irre* uU- ritmttm
ctntrubut , eyc. clarum nimiseft, tunc infligi Irregularita- tem. Unumnoto, in
vetuftiore jure hanc vocem irregulariutii non inveniri , nonquia
ufusirregulariutisnon fuerit. fed, quia hzc vox non
u(urpabatur,utebanturautemaliisdicendisforraulis aequivalentibus.
Hasformulasenumerant Henriq. L 14. r.i .Vi vald. m Cmmdtl.p.t. d* trrtf. n.a.
Suar. dt ttnf. d.*.o. /«5.8. * Siperfuturum teropusficdicatur: Erif, fet ,
tvudet irrrruU- rn, expelietur ubuhari, multomagis, fidieatur : Sit irrifuUrit,
n- ftlUtur *b Drdiru , &c. inducctur irregularitas iplo iiiio . Iu Suar.
difpAO.de cenf.feH.%, n,i. Ratioeft, quiairregulariusnoB pendet
ifuturominirterio Judicis, unde illud futurum (fiet,erit, <5cc. folumnout,
dcinceps te debere reputiri irregularem, non ver6 oeceiTarium efle ,
ntpi^edatjudicisfenteotia. Non efle iu in Cenfu ris d iximus im Tr. 4*
txtemmmm. euf.i. i Qijod fi,omnibusexpenfis,resdubia remanet, an fcilicet verba
Cgnificentioducilrr S.n- Of*n * Hinc , qui mortem alicuius concupi vit , qui
eandem tenu vit quivulnus, etiamlethaleinflixit, non fitirregularis , fi morsei
viilliusadiooisfecuunonfit, auamvistier miraculum non fit fe If » . rtni _ r__a
m* - ^uiiwiiu., ciurnieinaicinnnii , ngn niirrcguians , 11 morsc*
viilliusa_tionisfecuunonfit, quamvisper rairaculum non fit fe- cuu?
quiappnahzc, feuonusirregulariutis, cumodiolum fit, reftriruendum eftad opus
integre confummatum, quando alitcr expreise non eft in iure dilpofitum . lu
communiter Dotl. ut Suar. U . ftS. 1 j,. 1 j . Farin. m frng. fJmgJm^nJ. Ugol.
dt rrrt£.c.s. G.Hurt. d* irregdif.l Jif.l.n.6. 5.UI. flbl 1 TTaprofecli:
nonenimumgnvioneri,feupenz, qualiseft A irregularius, eftlubiiciendushomo, nifi
ob aclurohuma> num, & perfeclevolunurium. «
Hioclnfans,dormiens,amens,feufuriofus, ebrius, dcc. 6 eccidat,
velrebaptizeturtemporecarentizrationis,noafientir. regalares. Vide Cleroent.
Unde , de immu. Suir. i.c unJe, nc: te- dcGibtl.dt irrtf.e.4 ii.ijt.tj. ulla
indigentdifpenfatione, quando pofteaufumrationisrefumcnt. Porrd ex hac
certadoaritudu» q_V £STlO. Dlrmiem , vtl tkrimt nffmttmt tccidtrt. 1 PI
qui$temporefomni,velebrieutis,velfurorisfolitufocci' i3 dere,bibat,
velcomedatea,exquibustcit, ita affici,ut homi- neminejufmodi
temporeoccidat^ftnelrregularis? Videturenin nonefle,quiahaecoccifio, licet
dcnominetur deliberau ab aclu advertentizprzcedenteiplamoccifionem, infeipfa
umen non Irationis. 4
Refpoa- Digitized by Google 271 Lib.X.DeCenf. & Irreg. Trad.IV. Delrreg. [
4 RdponJco.fubneceflariadiiiin&ione. Si il nonprseviditoc-
cilione-.ifuturam, quod ellenonraropotuit, quunonentaflue-
tssettieiiiporetomni, vel ebrietatis occidcrc , non erit Irre- ularis,
'.tir.rnfipergravtunculpamfe v. g. inebnayerit , vcl cu- ituin
j»^iccumjntenti«i)cocciden<liluotemporeiiiimicum Ma- ru* !t;i i-il ralio ,
qciiiue occifionis actus nullaexpirtceitdelibe- TICUS* flt .'i tar 1« j
Atfiisprxvidit, quii v.g eratafluetuseotemporeoecidere,
&nonappofuitlumcieiuem diligeotiam, neoccideret, clauden- tio
v.g.ianuimdomus, adhibitiscurtoJibus, &c. multomagis , fidataopcra, ut
hominem occidat, bibat , vel comedit , lum- novelededat, eritlrreg;laris.
Ratioelt, quia tunc adcll cauf» culpabilisoccifionis, cui
cutpxtemperanncttitura Jure lrregula- ritas,
fivceaculpafucritanicipfarnocciuonem, unJe occidofit drnominativelibera,
fiveculpafuerit inipUoccifipne, unde oc- ciiiofitliberaformaliter. Patet,
quiafccusnonelleslrregularis, lipoftpropinatumtuoiiiimicovenenum, vel poft
inrlictum vul- nus, ex quibusisportdiesmortuusclt, tuinterim, ante ioimici
inortem , rrfipueri, a ^cccato ,& invotuntaria omnino attu tibi fit
c/ufmodi mos. Sufficitcrgo, ad incurrendam Irregutaritatem , occifionemefledcnominativeliberam
, ncmpeei caulaanteceden- terliberedau, utcommuniterdoccnr DoilorcsSancin. im
C. md mud tnthm nnm.i.dthemit. Majol.dnVr.f./.r.r.^B.a.i i. Covarr. >m Cltm.
Sifttritfajp.l. inilit^.j. Ugol. c.Z^.n.l.&c.l «.«,.4. »«.4.SyIv. 6 Conti
rmatur Primo, quia,dum Sacri Canuncs ho.niridam vo- lunurium rcpelluntibaltan,
non Jiflinguuntde volunurioiofe» Notaillud (cxhoc) quafidicat,
nonautemcxaliocapiteante- ccdenti , per quod ille caufa libera aclionis fuit .
Adilludexeraplumdeoccideriteaiiuroobfui defeofionem, di co, fallumallumi :
nonenimfemoerisliberarurah inwanbrtn . . — IIIUU .. ....... r . - . .
wv.WHV.JVUI | «I- co, fallumallumi : nonenimfemperisliberaturab irrcgularita-
te, nim, fiexceditlimitesmodcraminisfuztutelar, & ficocci- dat, critirregularis,
at mhit.i f.&mtx 0.ftm.m.7. ex om- nium fcntentiadiccoir latius ,ergo
talfum eft fempex incircunfta»- *iaIuzdefen(u>ois*hominem hbenn tb
irLegulariute, G ali- anrni nrridat . Q.Uy£JTIO. 1 Tn
op*ic.itCemmumumtc4.§.XM.il. fententiimnegantem , X Unquara probabiliorem
ampicxusfum, necvided, cur in. eadem perfifterc non valeam, quametiam tequuntur
multi, utSi Vtrf.Gimf.m.Z. Vig.trtctpt.Ecctif.x. I.l.c.%. ».14. Sot. cit. a
Naldo Vtrf. frimmmdmtdttimum. Va! Tt.4. difp.7.4. 9-p.*. Caflrop. Tt.l. fr.J.«*.
i.f.i4.$.i-«.-> Io:.Sanch.«»*.t6.ii.i*.Diana/*r»im»*«r-wU.quiuni-
verlalitcrdorcnt, puero<: iinpuberes, quamvisufu rationis pol- lentes,
fivefcptrnnio m.i|ores,fr?eminores,nullaCen(ura, uul-
lifquerttiiisiftuiabEeekfii fcxcipiuntaliquiex hisexcommuni-
eationcmobpereuliionemCl .rici . ) At irrrgulirinsrx delicto , de q ua hic
a;iimus , posni f! nc dubio eft . Eandcm etiam fen tontiara fequuotunlii,
ut)o:5inch./.r.Ca(trop.7>i tr J ir f 14 ,1,: n Aincauta .Cumigitur
Vo!uriuriumincaufa,litinomniproprie- Dianat-.?./r.<j
r//;8j;.{rr-.ii.fr.i.r»/-.j6.qui tate Voluntarium , non ptillumus
trahereCanones qtufi ii loquan- excluduntab iptamet IrreguUriute.
turlolumdeVolunurioinle. Iiirtiiomnium fit C»p. DtCatert . Dthomicidit,
quodtolum Volunuriumincauufufliccre, dicit , ad incurrcndim Irrcsuliriutera .
Ifcatttt (inquit! ntvtrii, auttd Ditettnui, auihimiciditcmufnm dtd-tfe viittut,
mtn »d Ssetrdcnumprtmevtndxi . 7 ContirmaturS cundo, quiaquicligitmeJium,
Caaem,v.g. Urfum , l,eoncmadoccidi-nduminimicum, velquiprxvidrtper illudmedi^mefleinimicunioccidenduin,
fecutaocciiione, fitlr- regunris. At, quif- i.iebriat, utoccidat, ut&qui
'meeiufmo- d>intentioncpraevidet tamcnoccliionetn, voluntarie eligit , vel
aamiuitleipluminilloamcntiz Aatu, unquam mcdium, & in- itr nteiM
ymoccilionis: ergo, &c. 8 P.tc-r MirtinusPrates inm*nu(c. dt
Irrtf.d.x.t.+.n.ii.ftl.mihi m >. r.noftrjrSocieutisTheologus m^^nz
iittrraturar ia ope- rcdclrrcgulariute , quod-inpublicim luccm
morteprgeventusaf- fern- roo potuit, cujuscvrnpiariaoinnibusnumerisabfoluta in
Bi- bliothccanottrae Doinus Profeflsr.noitriqueCollegii hic Panormi
fcrvanturtPutattProbabiliusefleClicetfitcatur^pnecedeniemfeo- tentiam
rflcprobabilctn >qu6dcjulmodiafluetusoccidcreinebrie- tatc,lotnno,vcl
turorc.etiam fi prxvideritoccifionem.necdiligen- tiim, ncca
fequeretur,ipootuerit, non fore irregularem ,quamvis veipla feqnaturoccifio.
Hmc lcnteiitiam.quam,nullo Aucloreci- uto ,alfcrt ,pluribusj>robarecontendit
> probationifque (umma h- dc-lite> .-olk-cti h^ iulmodielt. Quotiesaliquisaliquid
agens libc- ratur in jureablrrcciularitateobali^uam ciicunltantiam,totie$,ilU
circunflantiaintervcniente, Irregulariusnonincurritur, ut ac- cidit 111
ocridcnteobfuidefenlionem cummoJeramine inculpatae tutelse,
&inaccufinteReummorriscum legitima protellatione Canonira :
Sedin}urcC!tm.Sifufi*fuidtb»initidiet liberaturablr- rrgulariiate, quiin
circunltantialomni, vclebrietatis, vclfuro- risaliquetnoccidit: Ergofemper,
haccircunftantiaintervenicn- te, liberabitur. Subfumit:
Atincafibus.dequibusnoftrapraefens eltdifputitio, is, quioecidit,
quamvisvolunurii-incaufa , oc- ciditumenincircunflantia fomni, ebrientis,
velfurori* , ergo etLminhisr,fibusab irrcgulariuteli! erabitur. 9 Prot'/lo
Jeb.lisadcovidcturmihihsecratio, ut nonaudeam eiulmodilctitentiara probnbiliutis
nominedecorirc. Fillaenim ell pradiiliarguinrnti Minor; Nim Pontifex i.i iiii
Clementim, idcbimmunr^abirrcgularititcpronuiiciatdormiciites, infantes ,
fiir.o'»s( quibotaJlc, proprer identiutem rationis,ehrios,licethi
inTextu^nne\ptfminturJquiaii lupponunturcx nulli libcrnte, nc inCM (1 qnidem 1
homicidium roramittcrc. Ratio ergo, cur prxdi&iibt rnturiblrregularitate,
noneftiplaadualis carentia rationisdumuxit, quamcarentiS afTcrt
materiilislomnus , vcl cbricUs, dcenim liberareturp.opininsvcncnum, vel
lc.hilircr nilnenoSs \ii iroJodiximus, fcdrllcarrntii rationiscum nulla
noluiiute, ncc aiitrcedi-nti, nec pra-ccdcnti occidendi . AuJi
GIoflamcintjrC!ementinxfK"<./»jficdicentctn: Furiofus, five
continuofuroreliboref, fivrpcrintervalli, quandiiifurit , pati pctcrtiniuriim,
fcd nonfacere, &quodpercumfit, habcturp;- rinoc,ar
fira!ualiquoai:cidiflet,fine fictorvifonx,unJc, fidam- num dat , non iciiftur /
-J >nt!i* , Ird i-iVpcrindc ,ac tiquadrupesfc- ciiKi, veltesulaceridiflct,
&idcm Jiciturdcinfante,cVc.Nou
•llrd{fincfacTopcrfonx;&i!lud(perindc,acquadriipes, vcl fc- luli.
;Atircalunoflioadcftlafluroperfonar, quo antcccdenrer J.ra-vidit,
&noncav!torcilionem. 10 <"oiifirmaturex ipfoTextu . quifich.ibct.
mf faritfui, mmt inftx; , ftu dtimitm, htmmtm mutiitt , vel te- fititi, nulUm
tx het irrtgultrietttm meurrit . Zt idcm dt illt ctnftmut, nui mtnem mlittr
xttnrt mtn v.Wr»/, [uum tceidit , ^tl mutiUt utvtftrtm. <i,U /E S T I O. Occidtni rx Metm . 1 A !N
fiquisoccidatinfuflealiqueir) coaclus ab alio metuca- /\ denteinconftantem
virum ioCUtnt io Irregulariutem . Dixiperaiiamoccafioncm, fupri,
tr.i.dttxctmmun.c.i.fy.t.nm.j. nonincurrere, incurrerevcri, fi metuscfl
lcvismali . Siquisju- (teoccidatlimiiimetucoacius , dicaminfrar.i j.$.t».«.i j.
§.IV. Ptccmmimtfm. 1 /^VUzritur, anadincurrendamlrre^uUriutem ez deliclo , V^,
Satis fitpcccatum veniale, anomninorequiraturmortaler Morulefempcr etle
nct^flariura, atfumautplerique, pauci tt- menncgant, dicentes, latiseflc
venialc. x Ritiohorum negantiura,tcilicetSylv. V.iirittmitf.i. Armilla v. itr
;■.», 1 4. Cor J . 16. Mol.dt luft:r.A,jr.i.d.77.im.z. vocanti*
hanccommunemfcntentiam, fcdquojurenetcio, Ca,ct. mr.i.& tnffmm.V.irrtt.
Ratioapud Dianam^.a -tr.i6jif.ii. eft^uia Ecclrliafxpc in Sarris Textibus mox
m.%. atTercndis judicavit fuitfe incurlimlrreguliriutemcxdeliclooblevcmculpam,
qaod ccrtA (jgnumell manitcttum, iplam Jefactoficftatuille. $ Connrmitur, nam
excommunicatio minor inducitur per pec- catum veniale , puta perrommetcium
civilccura excominunicato maioii, umengraviscftpreiia, cum prohibeat Fidelem
partici- patiouepa(lit»Sacrainrntorum. ErRopari modoinducipoteft Ir-
regularius, nuamviseaitemgravispofiafit. 4 Ratioftinnantiam,
femperdefacTorequiri culpam moru- lem, elt SiMT.dtCtnfi*risd.*,o.fte.$.mn.l 7.
\\W.dtCtnf p.7.d.i.d. } . /»i;.;.r> difp.6.ftc. \Jub. 1 1 ,ccncl.z.& J .
Vafq.f .i.i.t JO f.t .Filliuc. rr.ao^.? ». fS.Bonac dtCimf.d.7.q.i.p. ;.«.) .
Coninch.rfrC/»/: d.it. W**.4.».l7.Diana».l./r.l6.rf/.l8. G Hurt.Jf
irrti,d.ldiff.l.mum.t. Caftrop. 4tCinfA.6.p.\ i./r.^.a.i.Gibal. 4.9 *. »• J. _
Primo, quiagrnillima?ceiuno.iinr1i.'.itur, nifiob proportio- naum culpini .
AtlrrtfiuUritU graviftma premcft , ut oainei coacedintt)
&utpau:texclFfiTibusgtaviilimis , quosipfa parit ,
quolqucno-fusemoxexplicabimus. Sccundo, culpilcvis, fiveobparviutem materix,
fiveoblub- reptionera, fcuioadvrrteiiriam , noneflabfolut^,&confumma-
trdelictum: atfupraj i. vidiruus, .^clum .obquemincurriturlr-
rcf.:ilirius,debercefle pcrfcdum,&con(ninniatumin cogcnere , quoprohibetur.
Tertid, quiaconflanselt injure regula, ut quoties difpoutio>
contiiKiisprriiimlrref.uliriutis, iu !it probabiiis , ut etUm op-
pofiuprobibilisfit, i)o ) locurratur ('hibctid, quod recTe Glof. inl.tt itm fi
tmrtiiff. dt foj 4 . & l. Di i i im Add. mmrg.f. dt }utt ImtT.) Irregularius
, quiatuncotprclUinjurcccnfendanoneft. Atquii inficiibitur,
(entcntiamhancefleprobabilem , pofitis cjus jim al- Utisfundamcntis,
&totDoCtoribusctm lcquentibus, qui mor- dicuscontendunt, in jurcnoncfle
cxprcflam IrreguUriutii pce- oam; CfulumprxccJr.culpalevis? Ex his (eotcntiii
Yt • poltct ior l0nge videtur efle probabilior • j Ad fentent x
priorisratioOemfacilcrcfpondetur, in cafibu» illorumTextuum, C.rummtt. Dt
hcmic.C.CtuttmibmtnTttdemC. si<misnt»cTt*tui. ij. q.i. c.Cltrit. dift.jo.
Pontificcm coliegtfle proforoextemo, finquodifpcr.labat ) adfuifleculpam gravem
, quiaex przfumptiombus , & circuuflantiis coocurrenribus ilk
:collisebatur. 6
Atm Digitized by Google Caput IV. §. V. 2-73 6 Adrnnftrmationemduclain ab
excommunication? Minori, tnuuo facil i iis reiponoVri poteft , namcum hec
facile abl >l vi a quo- hbct Sacerdotr 'ittplici valcat , non exiftimatur ,
ncc certe eft aded gravis, pcrindeclllrregularius, quzex feeft perpetua,
privatq; Ordinibus, eorumqueulu, beneficiis, &c. 7 ExdicrisPrimd,rolligitAbbas.
C./ig»ifie*ftidi Htmit.Ci <\ui(- pUminfuidefenfionemoccidendoaggreflorem,
modcramcn ex- cellit, eum non viuturum Irregularicatem, fi id ex propoiiro
tecit, fecus, fiiuexcalorcirarundiz, utindeliberatc fecerit. Mcrit6 hecdixit
Abbas, quiainSacrotextu C.ejutfitumdifaenit.&rimijf. noo nifi lau,ac
fludiola, idcft peccaminolamortaliter ncgligenua diciturcauUIrregularitatis.
Additinfuperidem Abbas, C.qutfitumdtfanit. & nmif.nu.z.
adirrcgulariutemproforoconfcientiz fatisquidem efle culpam ktam (intelligemortaicm;
atproforocontentiofo, requiriitcm dolum. 8 ColIigitSccuncldHurt.W.i. de
irrtg.dif.S.mt.zj. excommuni doQrinadefectumplenzadvertentizcircajus,
velcircafadtum , ignorantiam, &Gmilia, quoriesaclumeximuntipeccato morta-
li,eximerequoqueinconfcientiaablrrcgularitateexdelido,quic-
quidfitdeforoexterno, cui fufficit culpa juridica, idcftpcrex- ternas
probationes przfumpta . 9 ColligitTertiiHenriq./.M-f.iy »•*■
Av\hdtCt»fitr.f.y.d.i. el*b.%.cCM-l.l.&dijp.6.dub.l\.concl.\. PrzpofitUS
}.J>. tf.t.dtlrrtg.d. i.n.6 . quando Judex, probatalecundum praefumptiones
culpa juri- dica mortali ,declarataliqucm incurriire in Irregularitatem,fi Reo
conftet, ru Iptm fuifle venialem, nec efle Irregularem , ncc indigere
difpenUtione . Quare citri
fcandalum gererc fc pollet, ut ab omni i rregulari ta te imra unem . 10
Circaprzdida, puu, qualisculparequiraturad incurren- dam irregulariutem,
multadicendafuntinfrir^.i j. quatomni- n6 funt legenda . §. V. Vt iae»rr*t»r
IrrttuUru*t tx dtlulo , *8us dtbtt eft etgnitui i»r*tit»tm*iuiMt & i»
rtitntftm*, uuibut frtbtbttur . 1 T^Itiuj, Primd, nefcit, vel non advertit ,
idquefineculpa» M. huncaclum, cuiexEcclefizprzfcripto Irregularius in- hzret,
eflepeccatum. SeCundo, fcitquidemeflepeccatura,id- quemortalecontrajusdiviuum,
velcontra jus naturale, nelcit tamen inculpate, cflecontraEcclclixjpcculiare
przceptum. Scit v.g.hzrefim, homicidium, Rebaptilmum efle peccatum, five
contraDivinum, fivecontraPrzceptum naturale, fedignorat , «flccontra humanum
Ecclefiae praeceptum . Tertiddenique quam- ▼isnofcatadturo, quemfacit, cfle
peccatum , &contrajus Divi- num, velnaturale, vel contra prohibitionem
Ecclcfix, nelcit f imcn fioeculpa ,prohibitioni huic Ecclefixefler-
irregularitatis . Quzricur ergo , an fcmper in . rrregularius, ii aduscjufmodi
prohibitus fiatllitio ? » EtquideminprimocafuTitiumnonincurrere, jampatetex
diflis, quiaad irregularitatemprzrequiriturculpa, &c. 3
Infccundocafu,cftprobabile,nonincurrere. Ita Jo.Przp.j.». t. ).de
lrrig.d.t.».9.Coa.d. i X.d.^.Sinch.i.v.dtmMr.d.ii.n.ij. Caftr. d.x ,dt cmff.6.
ahique ap. Dian j .4 tr.i.rt. f.S y. ied eft item probabile rocurrere. luSuar.
' a.zo.Sanch./.*.. Ratio pr ioris probabiliutis elt ,quia Etiiicuatcniciur
iwicjc» ] n am irregularitatis (olum non obedientibus fuz legi , quam , ■ quis
nefciat, noneftci inobediens. Ratiopofterioriseft,quiaEcclefia
moveturabindecentiamoruli ipfiusactus; cuiadnedic irregula- riutem.
Siergoquisindecentiamaflusjam agnoicat, unde mo-
niiterpeccetcontralegemDivinam, vel naturalem , (anc ad fe trahet
irregulariutem ejufmodi lAa adhzrefcentem . 4 Dices. Cur
Ecclefiaarcerepcrirregulariutem voluitMini- ftrum juftitiz ( ut omnes infra
docebimus) jufte occidentem Reos , etiam fi minifter non peccet : immdetum li
nelciat hanc Ecdefiz difpofitionem , non ver6 in priore probabiliute voluit
arcerehominem, quialiuroocciditinjuftc, quandoejufdem Ec- defiz prohibitionem
ignorit / Refp. RationemputoelTe hanc, quia Miniftri ex officio , vc- luti,
habitualiter,dcficiunti lenitaceChrifti,paraticx vi fui officii adoccidendum--
atilleocddensrojuftecumignorantia prxdicU, curo nonoccidatex officio,non dchcit
habitualiterileninteCbri- fti . Vide infra c . t j.§. 1 } j». 1 j. ubi qu id limile dicam
. Jamdetertiocalu remanet difficulus, de qua funtfequentes fententiz. 5
PrimadocetabignorantefineculpaIrreguUritatem,nunquam illam incurri , unaexcepu,
quzeftexHomicidiovoluntario.Ita Sinch.l.y.dt m*rr.d.ii Jinu.ij. ibidem videtur
t«nerc Niv. C.cum tr-nt ingit Portella V.linrr. Pereg. dt DutlUcj i.n.xS. Diana
p. \.tr. 1 f. rtf.t 1.&6-J.&P.A.. tr.z.rtfMi. ubi (ibiplauditex
hacdoctrina Me- rol. .d. 1 .c.z.n.^8 . &St. Caftrop. d.6.dtctn\ 'f.6.
PrzdyuahuiusprimzfcntentizRatioeft,quia; ut/.r.t* DteuL
ns.f/.io.«.ra.dixiadQmnempcnamextraordinariam, qualiscert^ eftlrregularitu,
repuiriturconlenfus in illam , qui in ignorante efle non poteft , &c.
recole locum . 6 Neq; obftat, Irregulariutem efle non folum pcnam , fed etiam
imped imantum, quo quis impeditur , ne ad alnre accedat , i mped i-
impcdimcntisMatrimoniumilirimentibus. Non obftat.inquam , quialrregulanuseftimpedimentum
quidem, fed nonnifi adne- xuinpeccatoinobedientiz, cVunquam pccnam
extraordinariam eidempeccatoabEcclefiaconjundam, id quod non cft in diclis
Matnmonii impedimentis in qu ibus lolum habctur ratiocjus.qiiod defaCloeft,
v.g.confanguiniutis, affiniutis, &c. przfcindendo abeo, quodfitpcena,
velnonpcena, ckc. 7 Excipit tamen, hzc lenrentia Homicidium injuftum, qui
enimhoccommittit, entlrregularis, etiamlinelciat, huic ddi- dolrregularitatem
efle connexam . RatioautemhuKisExceptionisnon cft, ut aliqui cum Molina 1. 1
./.r.Sanch./.r. putant, quia in IrreguUriute contradaex Homici-
dioinjuftodlimbibitalrregulariuscxdefedlu leniutis, non eft,
inquam,utplaniusexplicabimusmox a n.r^led eft ulus,cVcontue- tudo Eccleliz , tc
fenlus per tot annos Fidclium , rum & Pontifex
peculiaririgorehomicidamprzdiclumarceatabaltari , difficiliuf-
queillidifpenfet, &Fidelcs, nilicxprefsc ejufmodidifpenlatio- nemiPontifice
obtineant, nonacquicfcunt. 8 Addeinconveniens, quia
nimismulticumEccletizfcandalo dlentimmunesabhaclrrcgulariute, ouamvis etiam
pturesocci- derint, iiquidem per quim pauci fciunt nomicidio,ex vi Juris , I r-
regu lariutem ad hzrere ; quod certc fcandal um non eft aded nota-
bileinlrregulariutibuseadelittisaliis. 9 Secunda fententia docct, ab ejufmodi ignorante
Irregula- riutem, (emperillamincurri, nullaexcepu. Iu Suar. deCtnf. d. 4.y/7.j
num.9. AviUdtCtnf.p.j.d.i.dub.nJo. Frtf. dt hrtg- dub. Xjuu. I c.G.Hurt.rfr
Irrtgd. t .dij.S.num 1 8. Wimic.dt cenf.d. 7 4. 1 4.' 3. ■«■ 4. Ratio potior
bujus fententiz eft, quialrregularins ex delifto
nonfolumeftpcena,afcdctiameftindecentia, & impedimentum Canonicum,
quoquieftaffeclus , non poceft licitrordincsfufci- pcre, velexercere.
Impedimentumautem incurritur, etiam fi illud ndciatur, utpatctin
impedimentodirimente orto ex con- faoguiniutepercopulam fornicariam ,
antecontraclum matrimo- nium. Licetenimilludconllitutumfueritin poenam delifti
for- nkationiscumconUnguincaSponfeinprimo,vel lecundogradu,ta-
meneftetUmindecentia, atqueadeo impedimentum exleperpe- tuum, incurriturque,
etiamfi Sponlus ignorarcrit , illam elfc confanguineamfuzSponfz, vdilli delido
ejufinodi pcenam ab Ecclcfiafuifleconnexam.
Adde,nimismultos(icexcufiiriabIrreguUriuttbusex deliclo , quia nimismulti illas
ignorant . to Tertiafententiadocet, abignorantelrregulariutem, nun- quam illam
incurri , nulla prorfusexcepta . Ita Leaodr tr.i M ittt*.
W//>.4.«.6.cumaliis. Caftr.r.t Jr+Jilf.if.ijj,*. fcdariusd. 6M
rm/:^.6.ji.J.aliosciunsTancr^.x.#f.j.«.),,#r.i.faltempoft faclum,
poftquamaliquisbonafideeftfic ordinatus. Ratioeft, Quia non eftmajorratiodcuna,
quimdealia. Ciim ergo probabile exifti- metur, utprobantrationesprimzfententiz
non incurri ceteras aliasabignoranteillas,probabileetiamerit, non incurri
Irregula- riutemexHomicidio, quzinillaprimafententia erat excepu ,
atqueade6erit probabile, nullam incurri. 11 Adde,
hancefleptrnamextnordinariametiamloquendode Irregularitatecxhomicidioinjufto,
ergo, cum pcen naria nunquam incurratur ab ignorante illaro , ut c
lententiadocet, nos/.i.i» Z>#rii/.r.3.§.to.».ri.fuftinuimus, 1
hzcincurretur. 1 2 Ad przcipua argumenU, quz ad versus hanc tertiam fenten-
riam afferri folent, fic rdpondctCaftrop.d.dilp.6.deCenf.p.«. nu.?.
Nt*tftiM**Vt»ir»it nuid multi ub heuf*»*inf»rtc»»ftii»tUixtu- ftuiur ,fieuti
txeu fuutur » eeufurn , tiun i» ttfert, tUvttikt Itgtm Ecclt-
fui^uumttmfletiutndtlmtfutM igntraudo fonum txtrutrdiuurUm , fubnus Itx Ul» tit
. Nnjue ittm efi inetuvtmeni, quid Judtx tg»tru»i fut ftuit ImtuUrifMeem
/Uueili, eam conmhiit , mu t*mt»t»m co*trMh*t mimicid*ig»or*»slrrtgutMru*ttmfutJilieit*d»t8i,
tfui* trrtg»l*ritMi Jttdici, no» mfttuMm, ftd tb tecentUm ftfil* eft : *t
htmuid*,tum tb dt- ttutiam.tum i*fetn*m ir/<c1<YSaneropulativ<r)
irrtguUritMi indieiturt Mj»*irrtfuUrit*tgr*vttr rjf , & iifjutiitrit difftnf*titnit
: ae frtinde nentft mirum , uteoguititntm ltgiti*m inditMntis txfojiultt . 11
Exhistribusfententiisprima, &fecunda probabiles funt.
Tertiamzgreinpraximdeduccrern, anautcmf.tprobabilis , alii (latuant. 14 Sed
jamfuperefterplicarediftinctius, cur numero feptimo
noluctimadmitterccontraMerollam, in Homicidio injuflo efle imbibium
irregularitatem ex defedu leniutis> atque ade6 no> luerimadmittere,
dehacpetifolere, &dcberedifpenfationem , quandoquisignonos,
homicidioeileadnexampcenam irrcgulari- tatis, aliquem interfecit. 15
Refp.rationesinterczteras, has efle pofle. Prim6> quia id contra praiim eft
, tum petentis difpenfationem , tum illam con- cedentis , nunquam enim peti ,
vd coocedi folet dilpcnfatio Homt- cidiiinjufli, nififubformairregularitatisexdeliclo.
Etpatet,quia irregulariutem ex detcciu alii i (umroo Pontifice , fi aliquorum
ci- tatorumap.Pafq.ff»/.?.«/.ii6.fcntcntia veraeil,pofl'untdi(pcnfare,
«thzcoruexhomicidioinjufto (emper petitur, & conceditur I Summo Pontiricc .
16 Secund6, quia petens hanc difpenlationemab eodem ip- foPontifice,
latiseflet, fiexponeret, feefleirrcgularem ex de- fectuleniutis, quiajam
Mcrolla dicit, in calu ignorantiz hano folam incurri ; non ver6illamexdeIi(3o,
quod certc nullusfatii eflc, concedet. 17 Ter- Digitized by Google 274 Lib. X. De Cenfiir.
& Irreg. Traft. IV. de Irreg. 17 Terti6,
quiacjufmodiignoransfaltemhabcrethocnoubile . luiacj commodum,
utpofletpetcredifpcnlationemluzirregulariutis quzfolumellexdefc£tu,abaliis,quam
a Pontidce, ii , utdiximus alti hanc irregularitatcm difpenlare valeut . 18
Quarto, quia,fi veraelkthzcMerolzdoClrina,is,quicurn
fcientiairrcguUritatisaliqucmocciditinjuue , induas irregulari- tates
incurrerer,alteramex delicto,alteram cx defcCtu, cVquidcm
fcparabilcs.quia.quindononadcftdiCtafcientia, folaremanctilla exdefedu:
atDotloresunamagnolcunt, licctcraviorcm.utmo- d6».n.DixitCaftrop. 1 19
Quintddenique. Hodie.utinfrar.t j jr.i s\«».r.vidcbimm,
probabiliflimumefl.irreguUritatcmcxdefectulcniutij nonincur- ri,
nifiaMinillrisjuftitiz.&aMilitibusinbellojufto. Ergo non incurriturab
injufleoccidcnte : fi ergo isignorans cffugit ( Merolla
fatente^irregulariuteiiiexdeliclo.nullomodoex hac probabilifll-
mafententialubiiciturirregulariutiex defectu lcniutit, quia is ■oooccidit,
utMinifbrjuftitiz, vel, utMiles, Non dubia debct cfTe in Irre- . gularitatem
incurfio. 1 Tl Ecolc Prim6, dubium, vel pofle efle circafcaum, vcl JVcirca Jus.
Dubius v.g. an occideris ? habes dubium fafli,. quamvis certus ds, occifio.u de
jure anncxam eflc Irrc- gulanutem. Dubius an ampuuns alicui mamillam evadas Ir-
regularis? Habes dubium juris, licet certus Cs , raamillam a- licui mutilaflc.
2- RecolcSccund6,Dubium,aliudefl*enfgativum,»liudeflepo.
fitivum.SicnimintclleCtuslltomnindanceps.nulIaniquc rationcm
fcltemprobabilemhabcat, perquaminclinetad aliquam partem, dicitur
Dubium,&quidcmNegativum. Si ver6 rationemaliquam alicujusmomentihabeat,
perquamaflcntiatur alicui parti, dici- turProbabilius, &abaliquibus
vocatur, fcd certc improprie , DubiumPofitivum. Si dcnique adlint rationes
alicujusponderis proutraqueparte, utraquc erit Probabilis, ut Utecxplicuimus
l.t.in Deeal.c.l.%.\. t Hisinmcmoriamredattis,qu«ftiopercclebriseft,anDubium 9
Quacrcshlcdeniq;AnirreguUrisexdubiofafli homicidiiju- ftidcbeatfctcncreprotali,
quoad omneseftedusirregulariuris . Rcfp. Certcprobabilcclt.utfoluui
buicnonliceatfufcipereOr- dincs, nec Ordiocs exercere ■ Nam quoadaiiura illura
cffeClura de privationeBencliciorura, Cc rault6magis quoad aliaspeeuas illi
delitloairaexas , hunc non cflecenfcnduin irregularem-, notat Ab- bas
inc.fignifcaiHdeHtmic. & confiruiaccum Suar. Sc Sanch.Ca-
(lr.d.6.dcCe»f.p.i.».g. IX diHii, anid dnbiu pecmiisriint? In dnlie dt
Mntilatkmt. 10 Exdiftisprobabilcmihifit. Prim6, per Mutilationemquo-
modocunquedubiara, quamvisinjuftam, non incurri iregulari- utem, iuSanch. i»
DecMJ.l.i.e.io.num.49. Bonac. deCtnf.d.j. a.\.p.i.nmm.^.Dan.p.l.tr.f.rif.yi.
Merollar.i.tt.^.awm.iya. &C inrefimili S\iu.deCtnf.d.+o.(eit.6.».\l. Caftr.
cumaliis deCe»f. W.6.^.}.a«.io.quicquiddicatHenr./.i4.f.J.».4.Qiiare, (i
quisfic dubius, fivedefaClo, anmembrumalterimutilaverit, f.vcdeju- rc,
anulimutilationi, v.g. mamillzanncxafitinjurc irregula-
riusrdequibusinfcriusdiftiocleagetur) fi, inquam, fitdubius,
nullaafficieturirregulariute. Ratiocft ,quianccin jureClemen- tis, cV
Innoccntii , ut vidimus, necinalioaliquojurefitdemu- tilationedubia, exprefla
mcntio , fedfoluradcdubiohomicidio , I» dubie- de Ctnfiiie. 1 1 Probabilc fit
,Secund6, eum,qui eft quomodocunque dubius (
Unepoteltdcbitamdiligentiam.utalibidictumcft) dehomicidio> etiaminjuflo, an,
inquam, udexfuo confilio fucrit commif- fuin, nonefleirrcgularem. Cumenimvaldc
differant, homici^ diumcommittere, &ad homicidiu.n confiliumdare,
irregulari- tas , quzimpofiueft homicidzdubio, valdeprobabilitcr nonex- tenditur
ad dantcm fuum confilium , qui dans fit dubius , a« per fuura confitium
concurrerit ad homicidiura . Iu docet G1bal.c4.4V /rrf/. qu. t .num. ? i. citans
Prarp. Sanch. Rodr. Vide ctiaradc his Oiars p.i\.tr.6.rc(.i^.<r^i.
licetconcrariam cgo do- cuerira, Ct. /» DttmLc.i.tyj. v.intg. fed certe uunc rc
perpenfa , utruraqueeflcprobabilc, video. tt Admoncotamen ( ut/.r.
V.Damnumfecntum, infimilidixi) difficileefle, tc dubitare pofle, antuum
confilium concurrcrit rudorilquecaufam dedcruntjura, quzal.cub.condemnare viden-
addictum homicidium, cum eniraex communiter contingenti- U.r|rre£« .lanut.s f.c
dub.untcrn^ al.cub.peu.tus l.berare. Nam busfciamus, confilium
rcgulariteroperari, & concurrcreadcf- CtaPCMlli C^4dmiHmism. DtJtmtcUk^m
iMoceattoteg fedum, adqueradatur, ided rcftularher non crit dubius , fed
;il.rJ%,,Mv^; aw.t, .npub,onUnqi«racen e^ra efle moralitercertusdc tuoconcurlu
ad homicidiura , & conlc uen- irrcgularem,qu.a.ndubns (aitj
tut.orfempcrparseft el.genda .• ter dcirregulariute i tecontracla. Boa.faciu*
vet6Vni.c./,,9»,^Aj.«« r«.m;f»6.vc ftatuit.velun- ,, Qaandoergo Prim6,
ccrtusfum, te occidifT quamradub.tatumluppon. ,nullam.ncurr.Irregulariutcra;
quz &itcmTertus, mctibiconf.liura, dccoocciden' s iiui..
■n..u»...."iw.i.i,,1UwliuralcicuiiJcir,jii UUDIUOI
ncsativumdeirregularitate,fivccirca|usfivecircafadlum, indu- cat irreguUriutem
; namquid dicendum (it in Dubio pofiti vo , fcu pr bil itatc , mox tanpm ».i
-J.& difimeimi, ».i t. 4 Porr6valdedefudaruntinhacquzftioneDodtorum
ingenia, cxpreflbjurenon fueritinducla , lcdquandoadefl dubium de fa- ^io,
veldeiurc, IrreguUriusnoncltcxprcflo jureinducla, ergo tunclrrcgularitas non
incurritur. f Noscrgovarias, &quidemdifficilcshorum Pontificum re-
«■onciliationesabAuthoribusexcogiuus ultro prztcrmittentcs , facilemconciliandiPoatificesviara
iniemus. Sed prius Conclu- fioncm fequentcm ftatuamus . inimicum , fle,fed
dubiusfum, antuillumoccidcrismotuscx mco, an cx alicno > vcl ex tua
voluntate . Secund6,quandocertusfum,metibiconfiliumdedifle,&itcm te ex meoconfiliopermoturatentaflchomicidium
,feddubiusfum,an b vercoccifus fucri t,an poti6s cx inflicto i tc vulnere
convalucrit. Tcrtio, quandoccrtus furo, mc confilium tibi dediflc: teq; homi-
cidiumexmeoconfilioattcntafle.fcddubiusfura, an horoo perie- 6
Soluminpub.ofaa.Hom.c.d.iraiufl.dcbentfete.^ rit cx vulnercateintlido.anex
aliacaufa . Quando,inquam,hzc les.rrcgulares,.nali.s
ver6quibulcunqucdub..sfivc)ur.i, fiveFa- iufo habent.cgocx probabili hac
fcntcntia libc-r furaablrregula- a,pr.TtcrdidumHomic.d.um,fe.rregularestenere,
nequaquam ritate.quia.n hiso.nnibuseftdubium , an egomoralin-rad homici-
ailrmRuntur.IuHenr.Ai4/.?^.4.Sanch.«i)*f./.,.r.io.»«OT. diumconcurrerim. Prztcr
Gibal.ciutura, lege Tho.n.Sanch.
48.D.an^.4^.r/f..fa.Conrac.^t8i«*.i...a^McrolU/^ /.i .d<,a*t.d.9.».*i.
Jo.San.^4».».i4.MeroUt.rf.}.r.J.» 4ji.A»r. i .».1X9 *4 <.&i*6±»yin.l ,
^r.i .r.y.5.4-». ?9.Bonac.«Vr«,^.7.4«. p.t.l.z.c. 1 7.Suar. dc
ct»f.d.io.f,a.S.n.,o. & alios . t .p.
c.».i.fZi[\x.d,(p.6.dicc»f.p.ij,^Mnq»im*t^fil. i M Dec. c. t .$.7. V.lrrez- Quarc,l'.dubiusinaliismateriis,
Anv.g. Hzretirus fue- ris, Anrebaptizarete, permiferis&c.quodeftdubium de
facto circaaliasm<trriasabHomicidio> nonerisirregularis. Ideradicdc
Dubioiuriscircamateriam ejufdc.n;Homicidii. 7 Hacconclulioneprchabiu, fic
concilianturprzdiQi Pontifi- ce*.Clemens,&Innocentius,novum
juscondcndo,dcccrnunt, in dubiofaclidehoinicidioinjufto, homincraeflc in
utroqucforoir. rcs-jlarem,B(jnifaciusvcr6,quifuitpo(tCleraentcin, &
Innocen- tiu:n>diLitquidcm,inaliisdubiis,hominemnon eflcirrcgulare,fed
fupponiteflc irrcgularemindubiofaiftidc przdido homicidio. Cumenimi ^cioltiin
dicat, nullam irrcgulariutcm incurri , o<rtea{itexpreira.njure; in jureautem
non fit exprefla pro aliis dttbiiS) f;-d folura pcrdiclura Clementem, &
Innocentium pro dubio falti homicidii injufti, ideo clare colligitur a
Bonifacio fupi o oirrcgulariutcmindubiofaClihoinicidiiinjufti , non vcro
indubiisCSteiil. S (>uodautemClemens,cVlnnocentiusnovum juscondiderint,
re£tet-<dit)oan.Przpofitus. \.de irret.dui.H. ». 60. quiaaliud anti- quumjus
iddeccnicnsanteanonaderat. Et nota, quando iplidi-
CWWinduLiiitutitrcmpMrtemcjfeelifeadMm^ undeinferunt, i»dubn faili ItKHiict.iii
debtte fe h*mi»em gntrc ,»r irreguisrtm , non definiifte
inomiiibuscafibusindubiodcbcrc eligi partem tutiorem ; folum enim ipli, moei ex
hoc principio ( quod certe noo rar6 foliim cft de
co»filio)rcacpotueruutprzcipere,clCdcfiaitie, in niateria facli /» dutit dc
Occifitnc juftn . 1 4 Probabile fit mihi Terti6, illum, qui quomodocunque
dubius eft,an aliqucm occiderit in cafibus occiGonis iu(lz,qualcs funt occi-
fiones ,quzfiunt a Miniftris Juftitiz.clc Militibus in bcilo jufto, ut
,n»raexplicabitur,noneireirregu!arcm.Ratioeft raoddindicata, quia
iuraClementis,c1cInnocentii(ol6mcondemnant irregularita- tisdubitantemdehomicidioabfolutcprolato,
oihil de occifione jufta: hzcenirainjurenonvenitfubnorainehomicidii; (ub quo
lolumvenitoccifioinjufta. Addc, Predifla juraexcontcxtu , & raodo loqucndi
clare loqui de fola occif.onein jufta . ty Obiicies <»r.i>«///»rf»i/»»»iV;J/»infligiturirreguUritasci
, quidubiutinfaflooccifionisjuftz; ergoeftfalfum, qnod numtr. ^W.dicturaeft,
noninfligi. Hzclunt vcrbaTextus. Perint tut fo»ti»tb*t , tjuoi cum inimici
Dcminict Crucii CsSlrnm invafiffent , exeunttbui i»de htbittiteribm , txm Cltricii
yt)»*m IMcit t ctntrn nt , m invicem confir.Untibut, Uu indt occifi, uuitm
plmrimi tx- tittrunt. V»dtc»mprttt, nuU,li<,ut,percufifh,irrtf,»Uritmtmmt.
tmnitnturriffe, mtndamui, nuarer. -iiyfidc inttrfcclitne tn\»fm,*m im
illtctnfiiB» tm* etnfctentia tc r,mtrdet, miniflerit altnrit aifimtat
rtverenttr, cUmJit cenfultiui, in hujufmtdi dubio aifiintre, auam tc- meri
tiltbrart . Notcturillud finhujufmodidubio. ) 16 Refp.
Fateor,Texturacfledifficilera. Sed quianoneflcUra
exprcllioirrcgulariutis,noneflctimendum.Dico^nim,hicPonti- :
i»fcidcprobabiliutc,q Digitized by Google Caput VI. §. Sequenti. 275
umpofitivumabaliquibusappoIUriroodAii.s.vidimus: quaccr- juvatpoflidentem.
Sedputoj>robabiliuscumBon.d««»/:i.7.4.f.»\ tepodta, incurriturirregularius.
Quod autcm dc hac loqiutur tjs.t.SancJ.t.utOw.f.io^b.tefolumpeccafle,
nonautcmtede- Pontifex, patet, Prim6, quUincjulmodi railittriconflictu, in
bcregerere,utlrregularcm. Rarioeft, quUpeccatumeommitti- quoipie,
quipetitdifpcnfationem, dicit, fcaliquos percuflifle ; turquidemaboperantepermalarafidem;
atlrrcgularitas,nifiju- noneftdubium, fed valdc probabile , occifionem fuifle
fubfecu- reioducabir,exnullamalaridecontrahipotcft. Siergotu, modo — . Secundd,
quiaidemfignificaturvcrbisillisPonuficU (fide diclocelcbransdubiustuncfuillidecenfura,
dubia etiamfuitin- curfio in Irregularitttcm , atqjadeo nulla , quia folum in
faclo ho- micidiiinjuftilrregulariusincurritur idubiunte. EtcerteSuar.
quieftinoppofitafententia, noftramttmenapprobaflcinumili,lo- quendo de
expofitis , videtur . F*t**r, inquit, SiurJ.so.itttnf.fta.
intcriHtionecujufquamtuaconlcientia teremordet. ) Terti6 , quia,
quandoPontifexdicit (in hujufmodidubio ) fignificat, fc loquidedubio,
quodpropofitumfuerat, athocfuitdubiumpofi- tivum, utdiclumeft. Hancexplicationemallati
Textusme do- cuitP.MartinusPrates, i»m**mfcMirrt!i.f»p.titJ.i.cA.%.i.»M.xi.
*\jt.*,*xp»fu»'m , <ju,* m*l»fidt f»ft*pu Ord,n*i , poftttUm txtuf*ri%
jfci.&illam, ut expeditiorem merit6 lcquor, omittens aliam ,
*u*mvii*i>i»iti»m*Ufid*Jutrdi»*tui, d*p*»t»d»[til quamaffertMerolla,
/f.&aliam, quamSanch./.M» Dtc.c.io.n.
&c»»ferm*nd»f*»pini»»ipr»b*biUdu*»ti,txp«fit*t»»» ftdtbtr* ,ut iU t fcifutt
ilUm fidtm , jo.quas, filubet, apud eofdcra vide . 17 Quoddiximus («deft,
efleteirregularem, fi probabiliter judices, tealiquemoccidiflc, tumin occifione
jufta, tuminin- jufta) puto, eflecertum, quando probabile eftte occidifle,
& dubiumnegativum, tenonoccidifle, ideft, quando nullam ra-
ttoDemprobabilemhabes, undecolligas, tenonoccidifle,utfuit incafu mod6alUto«xr.f«f'>r«.
Ratiocft,quiatuncprudenterap- paretratioincurfus in irrcgularitttem, & non
aparetevafionis ratio. Quod fi probabilcs rationes habes , quodoccidcris
&pro- babilesitem, quodnonoccideris, an utramquepartem poflistu- tdfequi,
dicararaox».ja. In dnbia dt Abvrtit. 18 ProbabiIefitQuart6^ Dubitantem,
anfoetusfueritanima- cus, incujusabortumfuaoperaquiscooperatusfuit, nondebere
fceenferelrregularcm, quiacumnonconftetdecorporedelicti ,
lioceildefcetuanimatooccifo, homicidium, dequo loquuntur przdicttjura, non
przfuraitur adeffo . LegePrzp.aliofqucapud Bardi dt t*»fJ.6j.T.g.*. & late
Gibal.J* •rrt£.c .* .*. 1 .».26. brcviter autem cr.o/.t ./» /Jff 7. VJrrtgul.
19 Vcrumpoflet aliquishuic probabilitati fe opponcrc. Pri- mu,
quUfequereturoccidentemMonllrum, dcquo dubitetur , utrumfithomo» anbrutum,
nonfore Irrcgularem, cumtamen abEcclefiaprzfumaturhomo, nampropterea baptizari
illud ju- bet iiib conditiooe. 10 Secundo, quiaSixtus V. damnatlrreguUritatis
procuran- tes fcetuscjeclionero, quamvis inanimis . Ergo multo magis, fi
fubdubioeftfcetus animatus. at Tertid, quia, quidubitat, dcfaftohomicidii
injuQi exfu- pradicliseftlrregularU: atbicdubitat, an commiferit homici- dium
injuftum. aa- Refp. ad Primum concedendo (equelam, nam etiam ibi
nonapparethomicidiumeflefcquutum. Quia autem Mater Ec- clefia ob fa vorcm animz
ibrte ibi exiflentem , illud fub conditione baptizat: atlrregularitasodium eft,
nonfavor. 15 AdSecundum. EjufmodiSixticonftitutionem moderatam
fuifleiGregorioXlV. quiseftqui ncfciat? 24 Adtertium, Ajo, ex fupradtctis
illumfolum eflelrregula- retri, qui, cumcertaGthominismors, ipfe dubitat,
anadillam fooperatusfit. Recole faclum , quodaumtur c.PttitiidtiemUi- dU,
mmtd»».\r. vidimus; ibienim dicitur ( binc inde occifl quampiunmiextiterunt. )
Ecce mortem cerum fublecutam & deindcadditur fundeproeo,
qu6daliquospercuflifti, &c.) Ec- ce percuffionern . Qyarc dubitttur, an ab ipla
fuerit diCtt mors fub- fecuta. Atincaiunoftrononcft certum mortero
fuifleconfccu- i, quianoneftcertumdeviohujus fcetus. Jil»» *i dtAUm
lmg»l»rit*ttm ptrtintntU , lt%itimit bnbtrt, nttjut *dta, MC , ut ixputfei *b
Ordinumf»fcipti»»e . 10 li)quiresTerti6,fic:Dubito^nperlegemCanonicamconfti-
tutafitprohacaclionelrregularittsjundeevolvociusjurisdifpofi- tioncs; nihil
tamen certi reperio , judicaboneefleconftituum? Rdp.imm6judicaredebcscuro
Sanc/.i.wiDff^.io.a.ta.&aliis paflim conftitutam efle prorfus nullara, ex
toties decanutoTexru, perquemexprefladebetefleinjurelrregularius. Ex
quadodlrioa idem dic, G invenerisin jurealiquam diipoGtionem , quz ambigue, ac
dubie Irrcgulariutem imponat ; ad huc eniro jus non cft ccrtum,
&exprefl'um. Quid fi probabiliter? Id jarauniverfaliterfubdo. 31
InquiresenimficQuart6. Habco probabiles rationes circ» jus, velcirca faclum,
quzme de Irregulariute condemnant , probabilesitem , quzmeliberant,
cuipartiadhzrcbo fecurus? aa Refp. cuimavis, etUmfiallerafitprobabilior,
quiaproba- bili tatem fequendo , femper prudcnter te geris . ?)
llluduniverfaliteri.i.i».D«.r.j.$.r».ii.adraonui, &nunc inlrreguUrittte
moneo cum Cajetj» f»m.V.Opi»i» . Si cnim proba- bilitascontratcitt validis
rationibus vallatur , ut oppofita,quc aliis probabilisapparebat, ifuatenui ilU
probabilitate deiicutur , te Irregularem pronuntiato : fiquidcm tanta
probabilitas uniuspartis, 3uamvisnonevidentibus, fedprobabilibus
rationibusinftrucla , icitur, &eftcertitudo moralis, quiainrebus moralibus
maio- remcertitudinem, quimillammagnamprobabiliutem, expecta- renon poflumus,
cumnulUfereveritasiittamconflaas, &clara inhominibus, utaliquidcontrailUmafferrinon
poflit. Etexalia partemodica illa probabilius , quzalias prudentem aflenfuml
nobisextorquerepoterat, itanunc vincitur» &opprimitor. ceti
parvacandelaaclariflimoSole, utnequeatamplius vocari, &efle proxime,
feupracticeprobabilis, cum in ea przfenua Untz pro- babiliutis unius partis ,
ncqueat intelleclus prudenter i ocli na r 1 ad partemalUm, quz apparct, tam
modicz veriutis . . /. L Dc Effedibus Irrcgularitatis. 1 T
Rregularitasabfolute,&tottlit«racceptttreseiTeclusparit. JL Prim6,
impcdithominemifufcipiendis Ordinibasi atque hiceft eftedus illius primarius .
Secund6,impcditab Ordinum ulu. Terti6 , i BeneficiU , & Ecclefiaftka
Jurifdiclione , ut paMt ex di- Qisf.i . irreguUritatem non privare Clericum Pri
vilegiisQerico- rum fcimus.omnes,& raox jM.aki.dicamdiftindius,&quoad
pri- vilegiumferendihabitumClericalem VidcTancr.a.;^r.5.9«.w«r. 25.
docentemcontraSanch.eononprivari, finon iitbigamus. » Dixi (abfolute,
&touliterJ namdelrregulariute impro- pria, &fecundumquid, quzaliquem
Untumeifeclum gignit , velprotempore, nonperpetud, diceturinDecurfutractttionu.
Ejufmodi eft irregularitas ex defeclu zutis , quz perpetua non eft, ejufmodieftilJaexdcfcCtufar.iutis,
quzitemceflat, infirmitatc ceflante, ejufmodieftilla, quzaliquando fupervenit
Sacerdoti , 25 IoquiresPrimo. Cumcertumfit, (htimatquedubiumeto-
impediensexpaneOrdinumufum, ut, fiSacerdos iiatraancus , ritur, obligarinosadindagandamrci
veriutem, quia permora- velccecus, poteritenimaudireConfefliones, quamvu
celebrare lcmdiligentiamindagata, &noninvenU, tuncdemum rem efle nonpoflit,
&c. peintegracrgoirrcgularittteloquendo,difcar- dubUmpronuntUndum,
inquires, inquam, qua rationc in ne- ramusperprzdiaostreseffe«us feparatim.
gotio Irregularicatis veritttem indagabo? 16 Reip. Profefl6 rationum , &
circunflantiarura momentt expendendo, &przcipucperitosconfulendo. Inquibus,
fiunus cceterisimpcritioribusanteccllat, illius lententiz acquiefcito ,
niultomagis, fiquifuntalii , quiidemconfirment . Quod fi ali- cubiunus tantum
reperUturv. g. Medjcusnon impcritus, qui . poflitedocere, ancxtuovulnere fecun
fitmors itcvulnerati , nectefteSuar./.rj».*. alUmCeniuram, vel Irregularitatem
aliam necaliialibiexiftentesconiulipoflint, illi uni pareas ; pradice e-
contrahit. Quod peccetgraviter, etUmfufcipiendoMinores te-
nimtuncprudenterdubiumdeponis. ilc Suar./.f.i.i. patet,
quiaficoperaturcontragraveprzceptum . 27 Dumprzdicttindagatioiit, anpofliste,
ut liberum Irre- Quod valideordinetur, itempatet, q^uia, fihabeatquisea, qu
guUritategererc, colligipotcftexdoclrina, quam in fimili tradi- cxin"' di
l.tj» Dtcx.i %.-i.v.MAtrjt.*,. *8 InquiresinhuncmodumSecundo. Celebravicum
dubio anexcommunicatione, vcl fimiliccnfura innodatusid fcccrim ,
neglecladiligentUindaeandivcritatem, undecert6peccavi . De- rara,
vdalUmirregulariutem. indeReliglonetaCtus, omni, quo potui, ftudio, veritttem
in- 2 Him:fequitur,adlibettndumomninoeiufmodiirreeuUrem, quircns. neminem lnvcni
, quidubium, fivcadversum me, five quiOrdinescum irrcguUntatciufcepit,
fufficere, fidifpenfetur promcdepellerepotuerit, debeonemedcinccps ut
Irregularem iniptaunicairrcgulanttteante ipfiusOrdinis fulccptionem con-
gcrerc, quandoquidemcelebranticuin excommunicatione irre- traCU , quia per
di<2am fufceptionem IrreguUritttem aliam gularitatem efleanncxam, mox
dicemus? non incurrit . Z9 Refp.
itaprobabileefledocetSuarVr«j./.rf.4o./>a.5.aia..i9. j
QaandoigiturinSacroTextulegis.OrdinationemlrreguUris Saus^.2jf.8j».a«./«S.j*ifio.
quiapoflefTiomaU fide inchoatanU efleaulUm,cfleii " Ttmb. Ttm. U, D* ~ $.
II. brttt»Urit*t imftdit Ordiaum f»fttpti»**m . 1 f\Ui,
cumirrcgularisfit,Ordine$quo(cunq;recipit,utvult \a\J4J 7l.-9*
t.Suir.d*ti»f.d.4D.f,.x.m.t. Graff.^f./.4. r.»7.».6^. 1 .Suir.dtc «spACJJbM
& t. to.».i8. peccat morttliter, ledvalide, ut habetSuar./^.
AvilJ»e*»f.p.7J.iJ.6. ordinatur , nftitutoChrifti requirunturad Ordinum valorem
, non potcft, Digitized by Google 276 Lib,X.DeCen£ & Irreg. Tra&IV. Delrreg.
quoaderiettum, quiaticiteOrdineslurceptpsexequi, u.tmoxdi- cemus, nonpoteft. 4
QjJoadPrimamTonfuram, quiabzcnoneftOrdo,utcom- raunis, & vera fentcntia
docet, quaotumeftex hoccapUe, va- lide, &lititefulcipi pofletablrregulari,
quia isperSacros Ca- turacslblumarccturabOrdinibus. At, quiaillaefl ianua,
&di- fpofitio ad Ordines, & propter illam gaudet TonfuratusPrivi.
legiisClericalibus, fitq-ieidooeusad EccleGatticaBenebcia, £c- defiaflicamque
Jurifdictionem, pcccabitgravjter Irregularispri- mamTonfuratn rccipiens. luSuu.l.e.fi(.t.G,Hun.d.i.
de irrtgul, dsf.l.& f.Avi! deCenf.p.-j.d.i.dub.t.Conm.deiriit d.lg.d I.
Callr. 4*irrtt.d.6f.t. D\*tu\f.+.tr,xjt{M. quia tenut fleri adprzdicu idoncns
contra Ecclefiz voliwutem . «. IIL Jrrezulmritmsm», &***tiHU, imftdit i BtHrfieiis,
vtl mtjui. rtmdi,t vilrttsmtmdis, &mjmifdidi*m*.
iEciiedfuntiociotisDofloribusdiflinaedifpuUU, ut iilahuxadvocarc; multo magis,
quia pra» i T T/Ectieofuot JTI nonojporteat iit iuot nrilT.mz. Dc
Irregularjtate ex dcfedu Sanitatis. $. I. m fit. vel gine, quamvisgaudeantPrivilegioCanonii,
&ibri, quia ficBi-
animzdefeclumeflinepcusadSacerdotium,'efliteml'rreguraris quoad alios Ordines ,
etiam quoad primam Tonfuram , quia» (uncefl ablolute Irreguiaris: id quod /. Si
quis t.hiaui. t.$ui fMrttmdifl.ft. JuracxpJfcantperillaverba. Nt fimt Cttritm .
Ai Clermm ftrvi»sri n*n ftf,t , ,ui Cternm Cmwi mm mdmittunt , &t. 4
Secundaregula. Sidefecluimentii, ideftamentia, fit per- petua,
(eupermodumhabitus, iuutamensnunquamufusfitra- tionc, affertincapaciutemOrdinii,
necfolumlaregulariutem . Si veTodetintervallumratioois, certc Irregulariutem
inducit . LegeMolinamf.4./r.}.W.70.».i*. aliofquecommunitcr. 5 y^iv
'IIO,t^'Uab*<nentiaquiscoflvaJefcat ( quod tamen dimcilcefleconfuevit )
utperdiuturnam experientiam omnino iaoiuscoraprobctur?
RelpondctSuar.<<»«i»/rf//J>.jr./>a.i. hunc nonefleadmittendumad
Ordines, quiarardprzfumiturperfecidr fanus, velfaltem debere acccdere Przlati
approbationem , uc priuseiconftetdeSaniuteincegrerecepu. Dianaf .i i-rr.i
«/.67. aliosciuns ait, defiderari dilpenfationem ; fcd cum ipfe citet Suarium,
qucmmodbnosattulimus, puto, nominedifpenlatio- nrt,
intelligereprzditiamApprobationcra, quzcertc diipcnli- tioni zquivaJet. %
Interrogabis . Ejufmodi lrregularis tonfuratus gaudebitne
privilegiisClericorum, fiveCanonis, fiveFori? Rcip. gavifurum; quia
cjimTonfuraro valide recipiat; eam I Q Aniuspoteftdeticerevelincorpore,
vclinroente. Sitiu- enimnunquaminvalidamreddiditEcclefia ( quamvis, quia non »3
queduplex regula. eflSacramcntum, fcdtoudependensabipfa, potuiiTet ) cum , *
Prima. limorbi, quihorrorem, velnotabilcra deformita- jnquam, validerccipiat,
eft verus Clericus , &exaliaparteoon cemiaducuot,
&mjiltomagis,fiufumipfumOrdinisimpcdiunt, inveoituriis,
licctcontraejufdemEcclcfizprzcepturaprorootis, Irregulariutcmaffcrunt;
etiamadMinoreiOrdioei. Incaiudu- Clcr icorum priyilcgia c(Tc lublau . bio
Epifcopi erit , decernere, an ejufmodi fit morbus . 6 ExcipeBigamo».-
CJericienimconjugaticumunica, & Vir- j DixietiamadMinorec, oamquiob aliquem
corporis fint, quamvisgaudeantPriviJegioCanonii, &ibri, quia fic Bi-
gaminon (unt, at Bigami utroque privilegio privantur, Lege SillC h. , ie
mjtr.l. 7. d. 46. n J.Squill.de IViv.Clei.. 6. H.1A.& (immum. 7
EjuimodiiliicitcTonluratumputoibidem privilegiolmmu- niutitaGabellis,
proptereandcmrationera, gaudere : jam enim eft perfona Ecclcfjaftica . Quare,
ficzteras conditiones habct , quzadhocprivilegiumparticipandumrequirunt
SacriCanones > noneft, undeiisillud denegetur. t Deniqueadverte,
Irregularemnonexpelliareccptionealio- rumSacramentorum, przccrOrdinem,
necabingrclTu,&Pro- fefliooeReligiola, moddineaRcligionenecOrdinem, oecPrc-
latwram, necDigniutemllnedifpcnfatione (ufcipiat. LegeAbb. ihc .fnihufdjim ».\
dt petnn Majolusi* irreg.t t x.l.».'). Leand- alioi ci taoi t.l.de rrreg.d. ]
.«. 7.C0 var./n e.Alm* hUter f. I . ^ . 1 .n. fr. G JHurt, i* irr.d. I .dif.J
Jf « 9 Jo:Przp. % .f.a.t.dr irre^.d.i. H.l%. s
PoteftitemlrregularisintereiieDivinisOmciis, MilTamau- dire,
SacranseouPccaitentiz. & Euchariftiz, & Sacramenu «Jia, przterOrdinem,
tutofnicipere. Ratioeft, quiainprzdi- clisexparterecipientisnuilum
daturcxercitium Ordinis, quod exercitium eile prohibitum Irregulari in §.feq.
dicimus , & ex alio eapitenuliaeft ioJureprohjbitipdohisal.Uaflionibus
faaalrre- Sulari, §. 11. trreiuUrituj iwifidit ufitm Ordmit . 1
TRregulariuteionodatusillicite, ScC.VltJtTtmf.Ord. t.T*. X quifit.dt Aftmf.
quulem moruliter, exercet, five actus ip- fiusOrdinis, fiveaclus, qui ficri
ncqueunt fine poteliateOrdi- ■it, idqueGveperactivumulum, (iveinunoper paflivum.
Ex- piicofingula. x Peratlivumufumefl, fiEpifcopusIrregularisconferatalce-
riquemcunque Ordinem , etiamprimamTonfuraro, fiSacerdos
IrreguIarisMiflamcelebrec, fi idcra i pcccatis abfolvat; hienim funt
AciusOTdinis. AdivBsitemufuteft, fiidemSacerdot folemniter Benediclio- nes
Nuptiarum , vel Baptifmum , &fimiliaexhibeat, vel, fiidem Epifcopus
Irregularis Aluria , Tempia, Calices confecret, vel
VeflimenuSacrificiibenedicat,' hienimfuntaclus, qui ficrine- queunt i non
habente poteflatem Ordinis . | Dixia.t. (iBuiti) nam validaeflct
collatioOrdinis, Confe- cntin, Benedictio, &C. Ecclcfiaenim nonpotefl ,
&proprima Tonfura futfupradiximusj nonvuic, tollere poteflatem I legi.
timis Mioiflrii , &c. Anramenlrregolarisvalide ablolvat i pec- catis, cumtuncrequiratur
JurilJiciiocollitaabEcclcGa, moxex §.4. fciripoterit. 4 DixiitemeodcmaK.
{fivt»3mtt ijmifitrimtefutmtt fimtfeteftm. ttOrdimis) namaliiaclus,
quipofluntexerceriiLaicis, quamvis exomcioaClericisexerceantur, potfunt,
utvultBonac^frcjt/V. 7.5.1.^.4 'YmtAtttmfJ.f% l.lAuh.i. &pal1im,
liciteexhibe- riablrregulari, quiatunclrregularisnon agit, utClericus pro-
hibitus pcr Irregularitatem , ied ut quilibet Laicus . c
Hinclicitelrregularisbaptizatnonfolemniter, urgente ne- ceniute, hinclicite
Millzintervit, przflatqueomnia, ad quz depuuntur Clerici in Minoribui , &
propter eandem ratio- nemhorasCanonicasinChoro, folemnicantu, liciteperfolvit ,
ne tameo dicat (Dominusvobifcum ) idenim propriumeflSa- cerdotis. € Dixi».t.
(ttimm primtm Temfurmm, &e.) nam Irregularit arceturabomniuiuOrdinis;
Collatio autem primz Toniurzu- fus Ord inis Epifcopalis eft . 7
Porrdperufumpaflivumin unafolare impediturlrregularit, quoad pertinentiaad
Ordines, nempein receptioneOrdinis ; hoc eftOrdincslicitcfufciperenequit,
utfupra fatif vidimus . is e- oimefl przcipuuieffeclut irregulariutit . II.
§t*is iiffnftt im frtdiciii . 1 O OlusSummusPontifex, quiainirregulariutem
exdefectB v3 lolilmSedcs Apoftolicafaculutembabet, nifieam'ajii$ipfe conccdat.
Ainiui ut Mijol de irrrtJ.i.c. 14 n. 6 (T r . r 6.».l i. A rchidiac.in r.i.
&i.d.ii. puuntEpifcopumdif|ien(arein hac Irregulariute ez defcclu
Saniutiscum fuisovibuspolTe, quoad MinoresOrdines , iedoppofitumpropter
rationemailatam eft probabilius. Iu Bo- nac, dt ccnf.ditf.J.q.z.pmrf.l num.i }.
Ugol. de irrtt.emf.fi. H.1.& c. 54 .num.\. a
Neqttehuicdoclrinzadverfanturea, quzdiximut nuper$. Ijhl, Qupdqueaiii, uC
MoI.Suar.aliiqueapud Dianam^. \.tr.6.ref. 61. communicer docent, pertinere ad
Epifcopumin cafu du- bio, decernere, anhic, vel illedcfectus, iufitnoubilis,utirt-
ducatlrregulariutem . (Idemdicemus 8.$.». de deformi- Utecorporisdubia. )
Nooadverlancur inquam, aliud cnimeic difpenfare, aliuddecernere, an
fitneceflariadifpen(atio,necne.* illiidautempertineredixiimisadPontificem, hoc
extcndiad E- pifcopos. 3 Immdaddimus cu mSuar.it".
<tJeirret.ftft.i.n.t6.Gibi\ e.f .ait. 2. ».6.
proReligiofisexemptispolTepropriumPrzlatumdecerne- redee;ufmodinoubili defediu,
utetiam de deforroiute. lictc fatearourEpifcopo Ordinantiintegrum elle,
ejufmodi Juakium PrzlatorumRegulariumpoflereiicere, vel admittere. 4 Quando
deietlui , ut & defbrmitasfub dubio fuperveoic Religiofo jam initiato,
pofle item judicium deeo ficri i fuo Przlato, diximus,
I»epHftJtS*crif.MiJJ*I,is.7.§.b.mtdisn*vifl'. De Irrcgularitate ex corporis
vitio. i /^Ognaueflprzcedentiprzfent Irregularius; (cpe enim Infirmius
deformiutem , feu corporis vitium affert . Ditferunt nihilominus , Infirmus
enim integriutem membro- rum regulariter (uppooit. Vitiura vero dicit alicuius
membri defetlum . z Sintergohlcregulzduz.Tuncinhomineoriturhzcirregu-
lariusiquido ita par*s corporisaliqua ipfi deeft,vel reddiueft debi- lis,ut
inutilis fit ad rainiflerium Aluris.Rurfut tunc eadcirregula- Digitized by
Google' Caput VIII. §. Sequenti. 277 ritasorkur, quasdoipfeex quocuriquefimilicorporis
vitio , feu qujlifatereddituseft notabiliterdeformis. Ratioutriufqueregu-
laecll, quiaiSacriiicanteneccflari6multz mcmbrorum adiones ficri fine
ullodctl-ilu Jcbcnt , &nihil indecens, vel eontempti- bileineoapparere
convenicnsclt . Sed profcramus fingula ejuf- modivitia,
dcquibusmultababesindecretalibus totoTitulo de corporc vitiatis , nonnulla
itcra in 1 ituledt tgrtttnte , Crin Dtcr. difiss- 6. L DectrftrtvitiMtit,
Mbftrnbtndt 4 frtfrUtulfM . C OSCV S. /"Mrensoculis, velvifu Irregularis
nimiscert6 eft . Vidc V-l e.mltJ.fs, 1 Siautemalicuiunusoculus»
veluniusoCuliufusdefit,ficdi- ftingue; fidefitdexter,
¬abilisdei'eftus,feudcformitasnoii appareat,
vclperartcmfufHcientertegatur, Irregularisnoneft. Sidefitfiniftcr ( qucm Vulgusoculum
Canonis appellat ) adelt peraliquos Doaoreslrregularis. Sed niroisrigide. Quare
mcri- toperalios, fiexquocunquccapitc, legcndo, vel rccitandoCa- nonem, non
dcbeat Sacerdos , fecum notabilidcformiute con- vertercad illum legendum ( quam
eertedcformitatcm facillimum critevitare) Irrcgulariutemex hoccapite
ncpertimefcat. Le- ge Niv.fumj.i7.».t 99. SmrJtCtnf.d.$x.fta x.n.t
j.G.Hur.W«frrr£. <<i.^i4j, ji.Jo:Pr*pj«j.M.j. dtbrtgJ.n.nMi. Legeitem Lay
m./. r jr. j.p. j . r.7. X Qiiiperlpiciliisindiget, Quidedie (olum, nonvcro
noclu vidct, Quimaculam habetinoculo, Quilippitudine» Quipalpe- brarum
dcmiflione, inverfionc, hiatu laborat. Qui oculos ba- betdiftortos,
quiftraboeft (luliceiww») nonfunt, tellcSarr. dtCtnfJ.6j
8wi».o.Fil|./r.9.r.6.».i68. Menoch.^«*iV.r.aa6. /«» A*i\ dtct»f.f.iji.i.J.i.
exfelrregulares, nili fortenimis dcfor. mes
fquodcertcinprardidisdefeaibusdifncileeft )fpectantibus appareant.
SitamcoaliquafitdubiUtio, Epifcopierit, vel Prae- lati Rrgularis ,
rcmdecernere, utin fimili diUum eft fuperius . 4 Si perieua ccecitas
fuperveoiat Ordinato, celebrare fanc prohibetur, quiaadfacras aUioncs
peragendasineptus omnind eft. At, filufcusfit, ideft parum videns, ledejus
rationis, «t nec irldccore , neccum periculo erraodi, Sacrificium pcragere qu
-it, cclcbrarepoterit, afcito pracfcrtim Saccrdote, qui afli- llat. Atquehuic,
filegere nonpoflit, fed memoria MilTam ali- quam v.g. DefunUorum ,
velSanUiflimx Virginisrcciurefciat , illam celcbrarcpoiTc concedit reflc
Maranu^.4.«#/)>.**. Intelligs , ficarcraritc, faltemalioSaccrdoteafliftentc
, peragat. SURD 17 S. 5 Utraqueaureomnindfurdus, Irregularis eft, quoad Ordi-
nes fufcipiendos, quia noo potcft congruentcrOrdinis ulum exer- cere,
cumnonaudiatMiniUrircfponlionem. IuCaflr. dtCtnfJ. 6>.ii.*.J-
Suar.Bonac.Nav.Layro.apeundemcumaliis, dicens,
jddefiiiitumefleiGwoncApoliolorumieptimo. 6
ScioHenr./.i4^.8j».4.Jo:Pr9P^.t.rf#frr«5fj»,.i4J».i 1 j.fentirc,
nonelielrregularero, quunoneftfimpliciterneceflarium , utSa-
crificansaudiacrcfponGooesMiniftri, cumfatisfit, fi cert6mo- ralitcrputct, eum
relpondifle. Sedcerteid minusrcUe diuum { utnotat Stur.dtCtnfJ.jx.
>eei.i.n.\ cuiadde Navar. Bonacin. Laym.allaQCallr.Ar. &Turr. dtCtnfj.9.
d.jij.*..) depromo- vendoadOrdines, cumdiUumfitreUe, liejufmodidefcttus fu-
perveniatjamproraoto, utin fimilidclulcodiUum eftfupcrius ; liquidemin
jamproraoto facilius toleraraus ejufmodidefcUus , quiminpromovendo, prxlertira,
fifecret6, &finenotabiliin- deccntiacclebretur facrificium. 7 Surdafler,
velquiuna untumaureaudic, noneft Irrcgula- ris , quiaficfuppooitur, non
dcficere ab aptccelebrando. 8 Carentemutraqueaure, immoalteradumtaxat,
Ikctisfur- dus nequaquam fit , Irregularem efle affirmant Nav. in fum. c.\ 7.».
xxx.S*yrJtctnf.t.6.c.2jt.xj. Fill.rr.io.'.6.»J>.i6o. aliiqueex illo
priocipio, quiacaret membro corporis . Sedmcliusnegant Co-
ninch./.<-.».to8.Jo:PrxpZr.».i 1 j.Dian-M- tr.t Jtf.j j. &alii , quia
principiumilludnonadraitiiturinuriiverfum; membricnim ca- rentia, quandocft
fineculpa, tuncfolum Irrcgulariutem parit , quatidodeformiutem, vcl dobiliutem
afFert. MUTD8, Vtt dtftclnm pntitni i» ert. 9 Mutumlrregularemefle, quis
incontroverGam vertit? Si enim
(tcltibusDD.citatis) eftelinguis, vel faculute carct lo- qoendi,
ccrteMinilleriaOrdinispronunciare non potcrit. 10 Ba:busautem, feuBlzfus,
idell, qui inloquendoaliquan- tumprzpeditur, Carensdentibus, vel illorumaliquo,
Maleo- lensore, nonfunt Irregulares, ut volunt lidem, nilinoubilis adfit
deformius, veloccaliorifus, feu contemptus, &c. & in dubio,
arbitreturEpifcopus, ut fupra. ti Quilabiumdivilumturpitcrgeritad
inflarleporis, quiaita demiflum, ut dentes enormiter appareant, Irregularis
eft. lu lidem. Verumnouillud (turpiter, cnormiter . ; 2W. Ttm. U Dt S*cr*m. M A
N C U S . la Utraque, velaltera manu mutilus, digitis omnibus, vel pollice,
& indiceiucarens . velita iis treraulis , ut holtiam fran- gerc, veleandcm,
Caliccmvctcnerencqucat, multoque magis, liharcpatiatunnbrachiis;
Irrcgularisclt. ItaUgol. dt frr»j.f.4». ¥i\\jr.\ 9.c.6.n.Xll. I) Cui
ramenadfunt digiri fincunf.uibus , veldigitiplures, vel interfeuniti, &c.
Siid, nec miniilerio noceat, nec deformi- Utempariat. Irregularis nefir.
Italidem. 14 Decarenteuno, velalteroex minoribusdigitis, vidcacE- pifcopus,
andcformiutematfcrac, & in alterutramparcem de- cernat . CLAUDUS. 1 f
SiquisiufitclauJus,utad accedendum,vel ftandum in alu- ri
baculononindigeat,deibrmilq.°vclindecorusaltarinon lit, ab irregularitate illum
liberant Jura, e.Siqnit in infirmJ.f s.c.Sul.Bpi/c.
dtetnf,d.i.Ci&r.dtcenf.d.6f,i\.n.l. aliiquclecus condemnant. 16
AtverAcrure, aut pedc mutilus Irrcgularis ablqucdubica- tione efl. 17 Sedquid,
fipede, autcrureligneoiufitinftruUus, utde- formitas nulla, velcerte modica
appareat? przfcrtim vcftium oblongarumad talosauxilio? Rcfp.
Sayr./.6.W«r«<i/>.8.».i6.docct, hunc efle abfolute Irre- gularem.
Verumputocum Rof.SiU.Majol.ap.eund.Sayr. &Gi- VtmrcUuJ. &aliisperinde,
acincarente aurciwi.7. diximus , diftinguendumefle. Simodkusfitdefedtus,
tegiquc poflit , nul- laefllrregulariuspertimefcenda, fimagnus, vel notabilis,
vi« tarilrregularius nequaquam potcll. Sidubius, Epilcopus, fcu
fupcriorarbicrctur, memordoclrina; nuraero eodemdaue, hoc cllmembricarentiamfineculpanon
parere Irregularitatcm , nift debiliutem, veldeformitatemafferat. 18
r«r«Latinivocant, quibusincxteriorempartcmcrura,p---- defquefleUuntur, V*lgti^
quiSurasambas introrfus intortaslc- runt, cujufmodifuntlaccrurumpedcs,
Ctmptrnti vei6, quii»;- nibusplus juftoconjunUisambulant. Hi ergo
cumcommunitei- deformiutemafferant, vclad rilum moveant, abAltari remo-
veantur, nifi JudicioEpifcopi nulla lit, vcl modica, vcl certetc-
gipoflitdcformius. CertcQuintil./.i l.c.i.Vnritnrt, itvtuit , fiepr» madnm,
& fi*uU dtjtrme ifi , ty accedentt mttu , frifeoblctmim. Dtftrmii i» .V4/o,
V»ltut Gntturt . 19 Nafo, velilliusparte carens, Irrcgularis cx fecft, quia ,
quxeitiguadeformius cftincceceris membris, magis confpicua eftinNalo. Sitamen,
alicujusartisope, caroe. vel forma car- nemimiunte, indecorusnonappareres,
Irreguiariutem effuge- res. Vertimturainhoc, tumin Nafo valdcpromillo,
vclderaif- fovalde, judicctEpifcopus, an notabilis adlitdeformius. xo
Idemdicdecicatrice, vel limilicxillentein vultu. IJemirt flrumis , feu
tuberibus exiftcntibus in eodcni vultu , vel gutturc, de quibus lege Ugol.*
irrttc.4(2.& e. } o.n.ij.ec FULtr.i 9.C.6 Jt.iV . Dtformit i» vxrin
ctrftrit pnrtibtli . 11 CaputgerensvaldeingensPigmeocorporiadjunUum, Duo
habenscapiu, Unuminfroniefixumferensoculum, Trcshabens manus,velpedes,
Osporcofimileprotendcns, plureshabeos ita digitos, utdefgrmis,
velincptusadSarram trauandam holliam fit , Cicatricemftrdam, vcl
vulnusoftcndens iri facic, Enormi- tergibbofus, Brachiumalterum longiflimum,
altcrum brevifli- mumbabens, Gigantca, vel Pigmea ftatura ita longus , vel brc-
visuthorrorem, rifumvemoveat, &fimilesfunt ( teftibusDD. ciutis^
Irrcgulares, & indubionoubilis deformitatis funtarbi-
UioEpifcopilubiicicndi, ut nimislzpdd&umett . aa Color, Cvealbus,
liverubeus.fivclubfulcusnon nocctal- Uri, teftcMajol. 44 irrtg .l.ix.n.n.i.
Fill.rr. 19^.6 ».171. Solum duofuntaddenda. » i Prim6. Qui,ut pulchro niteat
colore facicm fuco oblinit,cri- nefq;acbarbammentitotingitcolore, noneft admitteodus
( ait iWi.Majolus ) nill polt pcnitentiam,ad Ordines,nam tclte Clcm. A- \et.p
tdig J. } c. j. Mente m vtretm vixgtritrfui cnput hnbtt udMlttrinum. 24
Sccuod6i Quiomnin6nigcreft, puta^tiops, an cxuno capite,
arcendusfitabOrdinibus, dux funtllenteniise . Majolus /.i.Gavant i» Mm». Bpif.
V.irrtg.» \%. inclinatqueDianaf.4-/,,.-* r'/'' i^.isib»\Jtirreg.t.).M.i.».xo.
non eftcarcendum putat, efle ar- cendumcumUgol.i«ifr«^.jo.».4. fipromovendus
fitapud gen- temcandidam, nifinon Tit admodum niger. xj \rcnCeatent\ie\\Hcnr.i.XAre.S.».i.Av'\\.dreenf.p.7J.X.d.x.
SiyrJtct»fJ.6j.y.».x6. quzdocet, relinquiid Epifcopi Judicio ,
auiomnibusexpenfis, videat, an indecorum fit , vclan fitfcan-
dalumejufmodihomineminitiari, juxuPopu!i, inquoverfatur, morcs.
Conftanteautemdcformitate , feu declarau ca ab Epifco- po, folusSummusPontifex,
velDelcgatusabipfodifpcnfarc po- terit, utmoxunivcrialiterdicemus. $. II.
DtfrMdiaiictrf<mtvitiitfnfri»c»lfMctntingtwibmt. 1 r\ Ux hactenus didli
funt, pcrtincnt ad vitia corBoris,abftra€- doideliaoillapatientis. Vcrum, G propria contingant S x
cul- Digitized by Google 278 Lib. X. De Cenfur, & Irreg. Trafr IV. de
Irreg. culpa, aliartriclior regulacxSacris Canonibus ertilatuenda. Si utitem
Sacri textusmanifcilecdicunt his rcrbis, t.Siauhp.c. Hi cnimcumnullatuaculpadefittibi,
vcldcbilcadfitaliquod mcm- *ui4.c<s.Siquii t. eodtm. limm ■____■ i «_ .J ..
I J _: /1 r" __ »-_! * _ . *■ brura, necindeineptus, veldeformiscxiliaspro
SacroMinifte rio, noncrisirregularis, utjami./.r/„»«/ $./r_f. Atvcro, li tua culpaidarc.dat,
certc Irregtilarisens juxulequenteinregulam . Quoniamenimpcr tuam culpam
abfcindispartemtui corporis , totit-s, ipfofadlo, incurris in Irregulariutem,
_cquidem non iolum, quandoucrillamablciflionemrleres inhabilis, veldcfor- mis,
ut, fitibiexiramanumabfcindcies,veruraetjam,quando, necinhabilisrieres,
necdelbrmis, ut, fitibi abfcinderesex ira pedem, cuiusdctedtum tcgere oranino
polles . » RatiohujusRcguijecll, quiaSacriCanoncs, inpcrum de- lidti,
quoquisaudetin lcipfumcrudeliter agerc, cumrepcllunt Siquisnbfciitlftipfum,
i4tfl . Si«uis*mput*vtritfAiv'trUU, nen fl*t tltricut , qui» fni eft hemicii* .
Etpaul6pofl: $uirem htnc *ffccl*nt, nuitnljut femttipfes *b- fcindtrt, non
dctent premevtri. Et: Hi, qmft, c*rn*livttie repurnsrentfcitnttt *b',ciniunt ,
*4 tltrum ptrvenirt nen fejfunt. H Idemautemcflc, linonfequisabfcideric,
fcdobdidlas rt- tionesconfenlcrit, ieu permiicricahicindi , notaniDodores,ob
vcrba przdidtiTexcusdiccntisrepclliab altari cus.qui hanc rem,
nempcablcillionem, affetUnt. LegcGibaWr trr<gs.}.q.x.nu.\i.
deEunuchilmoerudiCecradUntem. abaltari, ficuti repcllunteum ,
quialterimembrumaliquod mu- 14 Quid, CnecpermiJj, necconfenfi, fedculpabilem
ramen tilet, quamvisulismembricarentia, nec impedirct illum alte- caulamdcdi
abfcillioni, utproexemplo folet afterri deeo, qui ijudi- fuitin
runiproaltarismiiiulcrio, nec deformcm rcddcrct, utinfcrius adultcriumcommifit,
vcl rixamexcitavic injullam, undci luolocoexplicabimus. Uchzcregulamagis,
magilque declare- ce, vel inimicoin poenam delidli , velin nxamis odium f tur,
quinqucfuntlubnctlcndzNuutiones. virilibus ablcillus? ij Quzroiniuper, Quid ,
fiadulter, vclrixanshancfibi fu- Keiaiie frim*. £__/// Culpdf
turamturcabfciflionemprzvidcrit, quamvisnoniiuenderit? . Relp.
etiamfiprarviderit, dummodo non intcndcrit , noncrit * Quoniam
hzcjrregularitasinfligitur in prcnam delidli, fup- islrregularis, quia
nullusTextus Irrcgularem tacit eum, qut ponendumcft, dclictum fuillemortale;
tantaenim pcena, quan- riufmodicaufas, ccrtercmotas, ampuutiunidcJir.
IuCaftr.-f eaclllrregularitascxdclidjo, noncit njfi culpxgravi aducdlenda
cinf.i.6.p.\xjt.i. ciunsTuI.Garz.Con.Galp.Hurt. AddcGibal.d* juxUlupermsdidU.
/rrrr.r.f.f.a^liiquecontraUgol.Suar.Laym.A vilamritid.Callrop. quibus addcDian.
p.A.jr.x, r»/".6o.aliolquc : Confirmo, quia illa Not*tie Sccunia.
gutCerferit p*rs ? voxSacriTcxtus ( qui affcdUnt hanc rem ) fi latinitatem vel
pri- mis labiisdeguftafti, lignificat appctere, velexquirerc. At,qui 4
Sipartcm, feumembrum tui corporis abfcindas, imm6 fi adultcnum, rixamquc vult,
quamvis abfciflionem przvidcat , partemnotabilcmalicujus tuimcmbri, Irrcgularis
eris, non ve- jllam nccappetit, nccrcquirit. r6,(i particulam carnis. 16
Jamvcr6controverfum eft Prim6. An, quiob aliosfinesa
Ratioell,quiaprzdidlajurai- §>*/>iir/fmi/.jT.Navar.Mol.Sayr. przdiilis-.r
». feainputari permilcrit, quaJis cftad confervan-
apudCaftr.rf«ffi»/:i<.6/.t». dfcGHurt. i.x.ie /rre$.dtfi4.n. ft, de
damfonoramvoccm, irregularishat.' partecorporis, leu membri loquuntur, nonde
particuia, dcqu» dicipotc-II, p*rumfre nilutereputmtur . Hzc lunt verbaCanoois
. 5 ^uip*rtemcujuitibet 4igiti fibi iffi vetens *tfciniit, hunt *dc!e.
rumC.inonei nen nJmittunt . 6 Huicexcuunc communiter Dotforcs ab rrrcgulariute
ab- fcindentein ungucm , barbam capillos; hzc enim vcl partes corporis vix
funt, vcl admodum parvar : nontamenexcufant, Ct putemdigitifibi quisabfcindat,
fi tefticulos, <i virilia, ii digi- tos pedis, quamvis nihil indeiSacri
Minilterii aptitudine dc- matur , quia funt notabiles mcmbri partcs . 7
Atquchincnote., velim, perdiligcnter diflerentiam inter eutn 1 quiablcinditi
lecorpori, leu membri partem, & intec cum , quieandcmablcinditabalio. Nam,
utprior incidatinlr- rcgularitatcm, (ati ell fiablcindat partem membri, atut,
pollc- riorineandcm incidat, oportctablcinderenon quamcunq; mcm- bripartcm, (ed
membrum (crc totum, iuxtaca, quae infcrius
aLilcillionicftindudlaaSacrisTextibushicIrre_u!arius. 1 5 v- 1 6.'« n. \.
clarius cxplicabimus Relp. de hacquzllioncegoficbrcvitcr l.6.in Det
c.i.f.lJt.j.di- Xi. Quaeretcuriofus, anpermittenstefticuloslibiablcjndiad vu-
cem conlcrvandam , lit Irregularis? Rclp. cfledocentmulti, utSayr.Mol.Suar.cit.
i Diana^.to./r. il.ref.\\. fednonefte, elletiamcumCaftr. 4tctnf.4 6.p.\ %.
/»*.«. probabile. Rationem idem affcrt, quiainquit, hic non fccitcx
indignatione, autjufto, vcl injuftotimore perdcnda. calliutis , prout
rcquiriturad Irrcgulariutem hanc i Sacris Canonibus.Pra.- tcrei nullus Textus
hanc pccnam indicens loquiturdcco > qui (ibi telticulosabfcindit, leddeeo,
quiGbi virilia abfcindi fecent , quod diverfum e(l . 17 ControvcrfumcflSccund6
, dcco; qui nonabfcindit; (ed mortificat,(eucxficcattcfticulos, vclvirilia.
Veriim cx intcrius s.\*.f.\6.n.\+. diccndiscolliges, hunc non forc Irr.gularem
, quialic, ncc membrum fibi , neceiuspartem akcindit, cui uni Xetttie Ttrti* .
5J«« culp» , vel4ifeHnt NetitU ? 8 Si, vel tuaculpafit occulta,cV non notoria ,
vcl occultus.vel non cognitus tui mcmbri ,feu ejus partis a te tibi ablciflz
defedlus, adhucCaftr./_-.cumSayr.Mol.Garz.eris Irregularis,quia id >quod ]urapledlunt,eft
delidlum izvitisriniciplum, quz limpcrad- elt, (ivcnotoriafit, tivenonita.
EftoNavar.Henr.Avil.Val.Co- var.ap.Caftr./.r.aliiquenotorieutemomnin6
requirant. 9 Illudtamen emolumentum habet haecculpa, lcuabfciftio ,
etiamintcgripropriimembrj, quandoei) occulu, ut puilitlrrc-
gulariu>indcprovenicnsdifpenfariabEpifcopo,_quia Tridentin. feci.i*, c.6.ie
Ref. ipficonceditpoteftatemdifpcnfandiin omnibus lrrcgulariutibusprovenicntibus
ex dcbclis occultis , prxter Irre- gulariutem provenieiitemcx dclidto Homicidii
volunurii . Cum ergomutilationonfithomicidium, poterunt Epiic. quando pro-
vcnitexdrlidloocculto, &c. 10 Cailr.Ar.a.6. ad hanc Epifcopi poteftatem
rcquirit, uttum culpalitocculu , tum ipledefcdtusmembri , feuejus partispro-
venien>; ab abfciftionc . Scd immcrit6 requirit, utrumq;e(le occul- tum,
cumfatisiit, culpamocculumcfle/ Si cnimTridentinum abfolut.,
&univcrlalitercoi]ceditEpiicopis potcftatcm difpen- fandiinomnibus
Irregulariutibtis provenientibuscxdeiiclo oc- culto, przterprovcnicntemabHomicidio
voluntario, quamvis orrulto, curlimitandaeltpotcllas, & non (atisfit,
ipfumdum- Utatoccultumefledclidium? Ccrtciatiscllcmihividctur, &fic
ablolutctcnet P.Prates/* m*n.itirrttjlifpA.p.\x.j. n.f. Netntie __v*r/4 . De
iunuche . »t Duomihidceocerulunt, duofub controverfia. Certum e(lPrim6, cum,
qui cftEunuchus obabfciflionem GveTcfticu- Set*tie3Hint*. Dt*tttnt*ntt fui
eccifienem , velmutilstienem. t8 Is, quisGbilaquco, przcipitio, gladio, veneno
mortem affcrretentavit, necumcnattutit, Irregularis noncll, qui.» er Jurc
homicida Irregularis cft, non ver6 humicidium untu.nmodo attenuns . 19
Idemdicdeattenuntefemutilare, nonUmen cum crrtdlu mutilationis. Namqumdo
TextusfupranM.ia. allatus dicit elle Irregularcs eos . qui affedtant fe
mutilarcloquitur de affedi. tione , leu conlcniu cum iplb cffcdtu (equuto , ut
excontextu pat.t . 10 Quod, (Iattenutiofeiplumoccidendifuitpul<lica,contra-
lictattentansinlamiam; elienim hocdclidum capitalc, cVinfa- ine, undeex
hoccapitciniamiz, dcquoinfra, co»ifrahit delin- quens Irregulariutem. Ec fubhac
publiciute iutcUigeikllM eil CorneliusallatusiDiana/1.4. tr.x. nf.j6. dum
docct, e/ulraodi attcnuntera efle ex infamia Irregularem . III. _2.k/»
iifpenfnt in prtdntn} 1 QOlumPapam difpt-nurcpoflc , incorporevitiatisizp- per
_) occalioneminSuperioribus admonuimus. Nuncver6 itc- ruminfuolococonfirraamus,
iblum, inquam, quia quzi lege luperiorefuntdefiniu, nonpofliintinferiores
immuure. x Suramumergo Pontificemdilpenlarc polfcv. gr. utomnino
Ccccusordinetur, dubiumncfit. Imm6memorizproditun|oft, diipcnfaffc, ut
vultFilUr.ij>.f4/).6.iwm».i<57. Henr./.i4.f.8./i/.A_.
Majolus//./rrr/./.t.f.toji.x. cumCceco, utadhibito adjutorepc- rito,
celebraret. Ferturetiam, Pontiliccm difpcnfalTecum Ro- bcrtoScotocreco,
utpromovereturad Archicpifcopatum Arma- canum . Ncfidcm igituradhibeas Avilz,
4ecenf.p.-}. 4.1. 4ub.\. V<r.h*ccenetuf. quipuut, Summum Pontificem non
poilcdifpcn- lorum, fivc ViriliumaMedicisobmorbumfidlam, velfaduman-
lareadSaccrdotiumcumeo, qui caret manibus, quia, inquic is teulura rationis,
velpcraltcriusinjuriamfineconfenfuipfiuspa. naturali, &divino
Jurceftinhabilisad illud, Nefidcm ,inquam, tientis, noneffelrregularem, utclarc
pronuntiant SacriCano- adhibeas; Sicutenimcum prorfuicceco, itacum prorfus
mutilo wi, c.$^ip*rttm,c Stauiii.-i.ryi.Eunueh. 4.jt, Vulgiigitur ri-
polletdifpenlkrePontifex obbonum aliquod publicum illum pro- diculuscrroreft (
aitNav.i» fumm c. xj.n. xooj puurc,opuscflc, utmpmbrumabfcillumdeficcatura, vel
redadlum inpulvercm a- Pudlcgefletis, quiordinari, velcclebrare velit. ta
CertumeftSecund6, eura, qui vel abfcindit feipfumei ira,
velexzeloindacretofcrv-ndzcaftiutis, eflclrrc.ularem , movendoadSacerdotium,
nonquidem, utadtucelebraret ,quia adhocnaturalitcreftineptus, fcd utexciperct
Coofcfliones .• ut cxofricioConciorreshabcrcCadpopuIum, uc atlus Jurifditlionis
excrcerec , Bcc. j Duo deniq; bic vel recolc,vel ad verte. Priraum pofle in d
ubio Digitized by Google Caput IX. & Epifcopum, velPrzlarumRegularem,
dccjararedequ.ilitatevi- tii, utinfimilifupradiximus. Secundum,
quandohzclrregula- riuscontingitexdcli£to, quoquisfemutilavit, pofle Epilcopum
dilpcnfare, lideliclum fit occultumcomodo, quo infmuavimus ,.prsc.»Mm.9. $. IV.
Dtbtttularitatttx AtftauStxut. Rtmifivi .
DEh»clrregul»ritate(qu«etiamencorporisvirilisdefeclus ) memini me d i xiflc m
trJt cW.r.6.$. i . Ne igi t u r i
I la , quz v»l- dcrarouluveniunt, cummolelli» rcpetamus, illiclcge. Dc
Irregularitate ex defediu libertatis. Dt Strvitutt. i QErvus» hoceftMancipium,
fiveex Nativitate, fiveex le- »j gitiroa venditione, fiveex legitiraa
captivitate, quamdiu (ervitusdurat, irregulariselt , ex SacroTextu, Ttte Titult
dt Srrv.nenerdinandii, &tetad.ta. lic mericd derimcntc , id enim
digniusOrdinum rcquiritoblcquiumlclcrico Ecclefizdebitum J
ScTvieiiimcumaddictifint Dominis, atque adco alterius juris ,
lervircEcclefiznonpoflunt. Confentiente autemDomino, po-
tcritquidemordin*rifervus,(ed ftatimatqueordinaturctiam pri- maTonfura,
fitliber. luLaym./.i.rr.j.Mrli. SuiT.dtctnf.i.$i . fdi. 1 . n. j .Ca II r. dt
eenf d.6p. ll.n.2 . Azor. p.tJ.Zx. II. Avi\tdt ctnf.p. jj. i J.ult.PW /r.io.r
l.n.l 91. 3 Sivcrdfervus ( quamviscumpcccato) initietur, non con-
fentientcDomino, diftinfiue. SiiniticturMinoribus, adhucre- nunetfervus,
necgaudetulloprivilegio , five canonis, fivcFo- ri, fivcGabcllarum,
utcolligitur**r«/.*jrii»/if*/Vi<.j4. Si vero Majoribus, fubdiltingue.
NamGEpifcopus illum ordinanscon- iciuseftfcrvitutis, &vidctfinc
Dominiconfenfu, ipfum Ordi- pcs poflulare , quod clt
Enifcopumcflcparticipemdoli, fervusr» promotusevadit libcr, icd Epifcopus
obligabitur pretium fervi duplicattun , velduosfervosreddereDomino.
Etquidcmunum exhispretiiseritde Jultitialolvcndum in recorapcniationem fer- vi,
unumanteomnemicntcntiam; Alterum, cumfitinpc^am, polt fententiam , &
ficconciliaturSuar.<»*r«i/:i.f i./r/r.j. non re- quircns fententiam cum
Bomc.d.j .dt ctnf.i i.p.y. \.Vttf. Ttrtn £- pifeepui, illam rcquirente . SinonEpifcopus,
lcdaliiconfciipre- JiitidoliEpifcopuminduxeruntadOrdincs iervoconcedendos ,
ipfieiufmodipretium , velfervum duplicatum folvere tenebun- tur. Sidenique
nullus fuit doliconfcius remanebit fervus , fcd fufpenfusabOrdine,
finondumeflSacerdos; Ncc umenpoterit uxoremducerc, fi Subdiaconatutn,vel
Diaconatumficafluropfit; idque proptcr Votum Cailiutisiis Sacris Ordinibus
adncxum . Valdcumenprobabilceft, hanc nonprivari privilcgiocanonis , ut tcnet
Sayr. dt ctnf.Lt>. c.tan.e. ] At, fiejufmodifervusordinatusfuitSacerdotio,
libcr qui- demcrit, fedremanebitcumonerc folvendiDomino, vel aliud fervum,
velpretium exfuo peculio, velexfuis minifteriis Sa- cerdotenonindignis. Fill.
Ix.tit, hunclervum, tuncamittere fuumpeculium, eundemque»bhero fulcipi poflcpro
Myfteric- rum cclcbratione. Scd quid \ C przdiclus fervuj nullo modo peculiuro
, vel artera , velaliumiervum habcat, undelolvat? Refp.cumGibal. di irre$
c.\.a.j. n.\.Mincbit\ibcT , fedaliquo fpirirualiobfequiofegratum przbereltudeat
Domino. 4 Nondumomniadifloluufunt; InquiresenimPrimd, fiplu-
resinlolidumfintDominialicujus fervi, fatis necft, utis pro-
moveaturadordincscxfoloconfenfuuniuscx hisDominis? Refp.
ItapuUtGloiIwr.NW«ii.j4. idqucob f*vorem, &re- TerentiamOrdinibusdebium,
colligitque exillis verbisTextus NmBuiprtmeviat ftrvum , nifivtlmntai
acctfftrit tjui, aui aliauid fi- htintavmdicM pcuft*ti>) illudenim (
alttyiidpottfiaiii) li(jni(tca- revideturquamcunqucdiminutam poteitatem ejus ,
cuiilla par- ticularitercompetit. AliaautemGlofl.iM. paul6 polldicit, de-
bereaccedereconfcnfum omnium, quorum juri detrahitur, id enim fignificare
videtur (aithzcGlofla) illud ( aaialtquid p»n. ftatii) llludenim (f*i)
fumidebeccollcdlive, iuut icnfusfit , debcatconientirequicumquealiquid
poteflatisin lervum habet. j Sicumen conciliandzfunt nzduzGlollx . Si
partialisDo- minusofferatiervumproOrdinibus, eritab Epilcopo adraitten- dus,
utliber. naroiuisDorainustacitcfeobligatiatisfacere (ut ccrtedebebit)
aliiscondominis : 6t hacrationc Ordinibus fave- tur, &Dominisnihildetrahitur.
At, fipartialis Dorainusfolus mereconfentit, nonpotcritiervusadmitti, quia
fieret contra ju- racondoroinoruro, confenfusenimdidtipartialisDomininon ex fe
otTcrentis fervum ( fed ex aliorum v.g. rogatu ) tolum parti fuse
videturprsnudicarc, nonparti aliorum. Glofla igitur prior de
priorecafuintelligidebet, pofterior depoftcriore. 6 InquiresSecundd. Quid
deliberis, quifuntii, quosDomi- nusmanumittit, hoceftliberosfacit,
{edrefervatotemponliali- quoobiicquio? Refp. hos propter diflam
rcfcrvationemeflelrregulares , docc- turcommuQiter. AtfiDominus,
quituncproprieappellaturP»- Ttmh. Ttm.U. Dt Sucrum. X. §. Sequenti. 279 trouus,
ohfctiuuomniaremitUt, velfolumfpiritualia,quJErle- ricumnondc.ierent» rclcrvat,
c.Ntliut dtftrv. nontrdtn. pollet ad Ordines admitu , quia tunc cenlctur
jainabfolutc libcr . 7 Deniquenota, horum rilios nuila Irregularitatealiici ;
inge> nuienim, hocelf liberiomnind funt, ibluinque debent Patrono
reverentiam, ut oout Bart.AWs.C.<(r lihtr.ty ttrumliitt. Quid.di- cendum fit dc
hbcrtis Ecclelix . Vid e UgoU* irrtr .t. J7 $.4- $. II: De Vxtratt: Rtmifvi . 1
TJ Tiam Uxorato diciturdcficere libertas adOrdines fuici- S2t piendos;
Uxoratuscnimfua lervitute circauxorcra non earet . Verum nos de hac re tou
diximus fat is fuperquein lih.i. d* matr.tr.lx.tO. §. III. 2«»» difptnfatcum
ftrwtxdtftHu lihtrtatii? 1 /"*ErtcnonnifiSummusPontifcx, quando illaadeft,
fienirn V^a canonduret, nonadcllctunc Irregulariutem , atq;adco
difpenfationeopusnonefle, jammod6vidimus. Atvcrd,li Pon-
tifexdifpenfaretbuncfervumadSacerdotium, illo jam proinoto finc licentia Domini
, an deberet Pontifex ex Juftitia pretium Ser- vi Domino folvcre ,an potius
intclligeretur difpcnfare, ut ( quam- visSaccrdos) remancatapud Doininum
inoblequiis tcmporali-i bus, ultem Saeerdote non valde indignis , quzftiocltad
noltraro praximnequaquam pertinens. De Irregularitate ex defedu bonz famx . §.
L Quid, & quttupltxfit lafamia ? t T Nfamia ettStatui Itft difnitatit,
Itqihut, frmar.lriu rtfreha- l tut, ficutibona faraa t-(t flatui tlitft
iitnitatn , itgihui, o* meributetmprehai.it I.C»t>nit.fiMe variis ,
cVcxcraord.Cugiiit. Cla- rius° Infamiacfi^i<nMJ>r<», ftuprhtatiehtnt
tjiimattenii hemmum , enafetni tx prtdiclt Itft iitnitAtii ftatu . Nomen autcm,
Dignii.itit hiclumiturproea BttstrtB humanzdignitate, quzeit inhomini- bus
lercundum revtam rationem viventibus. Dico (htc) alibi c- nim, ut»
quandoinjuredicitur (infamihaiperttaampattautdigitr- tjtum )
nomendigniutisfumiturproquibuldam officiis honorifi- cis, dequibus mox$.f. »
Infamesergocujulcunqnegeneris certofuntlrregulares; vi- de e.iufa»i.6.tj.j
.e.qui in aliq.d.ft .e.infamih. dtRtful. fmriiin6. fedl cuminfaroi», fccundtim
Doctoresomnes , utSanch. intenf.l.6.e, %.duh.t.& 6.Laym./.t Jr.j.f.j.r.aj,
Lez.'» fimm. V.infamia. Thcf.uV pxn.Eccl.p.i x.i \.t*r iT.CtiU.dt etnf d.6
p.io. aliique, alia fit juris , leulegalis, quzeft, quandolexdilponit,
aliqucmcflciniamein, Alia&ti, quzelt , quando»bfirahe.idoadilpofitione
lcgum, ip- fumcrimcn commiflumfeumalum, quo.i quispatrat,evulgatur,
undefitcauia, utdclinquens caJateo ipfoa przdidahominuro bonaexiltimationc, ideodcutraqueelt,
dScquidem (eparatim a- gendum breviter pro re noftra . - f. II. Dt hfamia jurit
frrtjuUrittttm inductntt. 1 "JC XtriplicicapiteLexdifponit,
»liquemefteinfamem, pura 3—t cxdciido, fivcproprio, fivealieno, cx pti-na
alicui de> linqucntiinrlicla, cVexofticiialicujus vilitatc Sx dtlicle
preprt» . s Nondeomnidelicto, feddequibufdamlcgcsdilV-fuirunt ,
uteflentinfaracsii, quieacommittunt;&idquidcmduobusmo- disdiipoluit. Primd,
uteffentinfameseoipfo, quualiquis illud dcliclumcommittit. Secundd, non co
ipfo, fcdpolt fententiaro deintamiajam contraclaexeodeliclo. 1
Priori«modiluntdeJureCiviliCrimina Lcnocinii, fponfa- Iiaduo, vclduomatrimonia
contrahentis, Locantis iuam ope- ram, quacum bcftia , mereobpretium, pugnat,
Certantiscum aliohominemerequzftuscaula, (nonergoli, ut oftendat forti-
tudinemj hujufmodietiamellMiles, vclDuxabexcrcitudimif- fi,
velMilitizinfignibusfpoliatiobaliquodcrimenibipatratum . ltemmilesprzdia ilicna
conduccns negotiationis caula, Ufura- riuscxofficio , &illc, qui non
adimplet, cum poflit, juratam promillionem . A JdicCaltr.it/
rr»/.-<.6./i.io.ex Jurcfui Regnicri- mennonadimplentishomagium,
crimenPalinodiam recanuncis injudicio, -SccrimcnSodomiz. Verum hzc committentes
non funtinfames ipfo JureCivili, fedfblumhoc Jurelpeciali. 4 De JureautemCanonicoinfamesipfo
faclofunt. Prim6ora- nes przdid i , qui funt ex Jure civili , nam ius Canonicum
habet pro infamibusomncsillos.quoslcgesfzculi ( utloquiturC.<»na.6.f.i.
AdriaDusPapa) appellantlnfames. ExcipetameniufamiamMu- lieristnnfeuntisad
lecundas Nuptias intraannum ludus, hanc cnira correxerunt, &abllulerunt
Juracanonica, utfupra/ii.8.-»'* m*rr./r.7.^.».<j * «»i«.i7.
nobisdidumeftlatc, nam propterea il- Umnonnumeraviinteralias iiltus nn.prattd.
Secundo, infames S i iplo Dc Ccnfur. & Irrcg. Traa. I V. De Irreg.
diilindeputaverit, cfTeprobabilc omnes damnatoiad Triremet cfleirrcgulares,
&e(Ieitemprobabileaonefle; Diuitp.iojr.it.
rr/.*6.unKaiequtturriutumTheuurum, quem etiam iequitur
dr/t<x./.i.r.i8ijp.i.&Carop*nili, iu*r.n^.i8. refn- ipfo facto funt
committeotes crimeo lz(z Maiertati $ humanac, vel divinz, idefthzrefis,
eorumquetautorcs . Tcrtid.inlequcnte* hoftiliter Cardinales. Quart6 , Muherum
raptores. Quintd , Duellumcommittentes, eorumquePainm . *'»iu:duvivuhu), ;
acrrate», m.vjc.i 18 Tertio, public^pocnitentiatusobfufpkionemcrimlnis fi mofi,
nualiseftlulpe<lusdehzrefr,fednonhzreticus,oonputa> ipfofitinfamis, quia
tamennondum, uttalis, etTdeclaratus,po- tur iThelaurolococitatoinfamis infaroia
Juris, (edficaula iuf- teriiexpeitarelententiam judicisDcclarantijcommiflioncm
cri- picionis lit pubiica , erit intamis infaroia facti, dcquamox dice- rninis
, & incurfionem in dictam infaroiz pcenam , & interim fe mus crairini.
isuimiu» , rvg.i •• 1 «-ampanm, Knbr.li ,c.l s. ret j Nouautem, quamvisverum
fit, quoddiximns.exbisdeli- gantibusRuitio, fj.4r.19. &Pratcs.
d.6jc.f.^.j.*m.f\.f*L6 flisftatimineurriinfamiamdejure, taraen, quia hzc cft
pcena , nonteneriDelinquentem, exfeillamexequi . Quareis, liccJeo
gerereutliberumablrrcgulariutc, quandodelicrum noneft no- torium, feupublicum,
&ncceftiaproximopericuIo, utpubli- cetur. IuSanch.LaymThcl.<W.lup.Wro/w.
VideetiamGiuaLd* trrrg. r.j.4.4. Dixi (quandodelictum non cft notonum , nam u
dcliclumfitpublicum ex aliocapitedclinquens eritinfamis, atq; adedlrregularis,
nempeexinUmialafli, dequomox. 6 Poftcriorismodiinfamesdejure, hocelt, oui
noneoipfo , ouodcommittuntcrimcn, luntinfames, fed poft fententiamju-
diciscondemnatoriam, &utnotatCaftr.*iCrjV.«i.6.r'.io.».4. quz
fiticntcntiadefinitivaiaro tranfadu in rem Judicaum , Infames , inquam,
dejureluntilli, quicommittunt ea delicu, dequibus quilibetdepopulopoteft
accufare delinquentem , nampropterei appellariioleatcriminapublica.
Suntauteroin Jure Civiliii, qui committuntcrimen Homicidii, Adulterii,
Proditionis, Falli , Rapinz, LacfzMajeftatis ( hocultimuincft luprain JurcCano-
19 Dixi (publicepcenitenriatus; ideft pcr illam penitentiaro ,
quzpublicelitioniciai Judicefioecerto, & determmato ritu , nara ilia
prxnitenua, quz apud Canonesappellatur folemnis.quz- quehebatcumeertafonna,
certifqueczremooiis,/am hodienon eftamplius inufu. *o Quarto, ii Milites
Reltgiofi , quidefamofo crbjiine nouti condemnanturaddeponendamCrucem,
feuHabitum fuzReli- giorus: Ii, qui ob tolcratum uxorisadulterium , avium
pennisa- midi, publico fpeclaculo expoountur. Ii, qui, obfurtum, in fronte, vel
humero ftigmatc inuruntur: Ii, inquam, Infames teftePmes,
»aiasw/xtf.^.6.jj.jj»*.j6./r/L<Saj. funtinfamia Ju- ris , atqucadeo
Irregulares i folo PontificeSummo diipeoUndi . ai ContracxeodcmDodore, levis
verberatio ( hacenimfo- lentcaftigari pucriGneiniamia )&Collarisinductionon
inducunc infamiamjuris, quiaexlevicauia infliguntur. Italanc, ied, G Kapinz,
Lziziviaiciuci* l noc uuimuincu mpr* 111 jurc v.ano- mmrm juns, Huiaca icvi
tauia inniguntur. Ualane, lca , 11 nicocrimen inducensinfamiamiplofacio,
atnunceittuducensin exgravicaula, & hzcGtcogniu, nondubito, quin ejufmodi
pe- JurcCivili infamiam poft lententiam ) Prztereicrimcn furti, in
juriarumdolimali, & crimen iniquz padtionis , ncdc hiscrimi-
nibusquisacculctur . 7 In JureautemCaponicofuntii, quicommittunt crimendoli
incontraduSocietaris; inTutela, Mandato, Depolito, &cri- mcn,
quodquisfortecomroitutinaccuUodoaliquem dedclido. Hiigiturnonfunt infames
ftatimac committunt bzc crimina , uterantdicliin prioremodo, fedpoft
fententiamdefinitivam , &c. Jura, & Doflorescirca przdicUlegi,
&haberi poterunt apud ciutos. 8 Deniquehicopportunumeft, admonere,
opinionem dicen- tium omniapeccau dcpoGtione digna parere Irregulariutemin
delinquente, oonefleveram, eamq;tenereiiriiCaftr./.r.i».t j. 9 Prztcreiadverte,
neceoiploeflelrregularem Apoftaum ,
tcftcFarin.<j.tttjji'».6i.Malcardj<rPr<)*.<i.iii. ab Ordine Sacro ,
vel i RcligioM , reUdloeciamhabitu, lcdfolum rationeinfamis port lententiawcriminiscondemnatoriaro,
vclpoft Notorietatem delidi, quzponatiofamiamfacti, dcquaraox. IdemdeClerico
ebnoio ex Jure novo , CmamJn uA cr*fMvit*^ybe*tft.Cltr.ldcm depeccatis,
quscaibiuioEpifcopipunicndavcniUnt, &c. Ex itlia» nlitat. 10 Ex deliQo
alieno folum duo genera perfonarum io venio efle infames, undc &
Irregulares , hoc eft . Prira6, filios, nepotelq; rorum,
quimanusviolenusinCardinalemmjeccrunt. Secund6, nlios corum , quicommittunt
crimcn Laefz Majeftatis . Legc Do- tluresmox ciuodos. 1 1 Quare filii , &
defcendentes Hzreticorum infames noo funt. lu Sanch.»» £>rrXi.r.*8.».j.
aliiqueapudCaftr.cit.Anverd fintirregulares, dicamcumdclrregidaritate exhzreu.
11 RurlusfiliilegitimiMeretricum, Damnatorumad Tnre- 11 eorumque, quipubliccc
infamesfunt, nec Irrcgulares . luDunaf.io.rr.i 1. rr/.*6. cum . | M Deniqueillegitimi, hocefl non ex legitimo
Matrimonio nati, Irregularesquidemfunt, utinfraluoiU.i7.$.i. '
iednullomodoiniames, C0v.M0l.6c Caftr. eosaddui 14 Exhoccapite, vel
poterisefleinfamis ex viipfms Juris , quando lcilicet in jure , vel in fentcnria
contra te 1 Judice lau , de- cernitur, tecondemnatumtalipcena, efleiniainem:
vclpoteris elleinfamis, quafiiplofado, quaodo fcilicetad pcenam notorio
dedecorc a tTcclam condemnaris . ij Quzautemfitpcenapriorismodi,
ipfetenorlegis.feufeo- tentizcfebebitoftendere. Atquznam Gntpcenz polterioris,
o- llend it Rcgula lequeos . £x jur.Cmf.in L.icijmft.fdt bit, yti m*. «- fmp,.
Quzcuoquepcena, quz ilcge, vel Judice impooitur; fi propterdeliciuminfamiz
imponatur, inducit iniamiamper fui 1, atqueade6Irregularitatera, lecusnooitera
nsc inducantlalteminfamiamfadi, dequamoxi Quiot6,
AoExcommunicatuseoipfoGtinfamii. Refp. tribus didis. DicoPrim6, excommunicatum
vitaodum efle infaroem detaclo, jam enim publice , donecpeutablolutionem,
notorius peccatoreft, atqueadeolrregularis, utmoxfj.j.agentesde<V'*- mia
dicemus . Dicofecund6, excommunicatum non viundum, fi Gtoccul- tUS . Ita
exccmmJ.it> 9. 10. oonefle infamemdc fadlo , quia fic notoria non
cftejusinobedientia: AtGfitpublicus;quam- visnonfit juridicinominatimdeouotiarus,
nec publicuspercui- forClerici, jara eritnotoriepeccator, ioobedieus, cV
Canonicc infamisde facto, atqueade6, modo jamdidlo, Irregularis. Dico, Tcrti6,
cumFiliiucio, excommuoicaturo , ux fic non afferreexfeiofamiam, uodenec,
eifelrregulariutem. Proba- tur, quiaoonaifertinfamiamfaCti, ergonullam.
Noo)uris:nam in jurenonhabeiur, earauniverfalitereflecaufam infamiz, (ed folum,
quandoconftituiturexquibufdamcriminibus, quibuspc- culiarrterconneciunt
jurainiamiam, qualis eft hzreGs > de cujus Irregulariutediceturintrafuoloco,
oc qualis eft etiam percuOio CardinriibusioflicUr.fr//r»,ii>Paau;iji6.
NonfacMi, quiaGc et- iam Excommunicatione occulu pareret infamiam Facli , quod
u- menellcnonpoteft.- Infamiaenim Faiti nonemergitniG cxdeli- flonotorio,
utmoxdiclo§.j. y x o$ti* *s Juraetiam volunt, utquiofliciisquibufdam vilibus
vacaot, infamesiplojurefint, atque ade6 Irregulares. Ejufmodi autem
iuntexomniumfententia. Priroo, Hiftrionespretioconduciiob-
iccenareprzfentantes. Dicenturauteroexorocio, fibis, vclter in lccnam prodeant
, de quibus leg.Menocj("« Ariinstf* 99-**-*4.
&RicciuUry»4/*/lr»r./.j.r.ii. Imm6etiam fi lcroel prodeant in icenam,
quandoexotnciojamaflumpto idfaciunt. LegeDiaz-ias frmx jcrim.Cmnj.d j . Vi
valdu/.^. } .Candel .dt irrtgjx infrM. 1 9. 15 LiCtorei, Satellites,
Carnibcesfuntinfamesex Lezana,iv. h/uii ».i.Pratesri/j(.i^.4j».4. Sed negat
Caftr.d#Cr«/.<i.6.^*o. a.6. tumdehis, tumde Macellariis, &limilibus.
dtcens nullo Jurecontrarium piobari. Dictos Liciores, (imilefque Juftiti*
Miniftros ( mortecondcmnatorum lecuu )e(1e Irreguluesex dc- fectu leniutis alia
eft confideratio , de quibus iofra luo loco . *4 Suotergohihomines iafimz notz,
& propter digniutem , oulla ratione promovendt , lcd certe infaines non
lunt . Qu i s c ni m audebitSacrisinitiareeum, qui adtuexercetMaccliariam,Cau-
ponariam, Cloacariam, Circulatoriam , Funabulariam , vel fi- milem?
Adduothisaliqui, MP.Ptue$,l.rJ.+.fr*l»4.xjium.4.f»l. a*a
&merit6Aaatomiltas, quimanu propriaiocidunt Cadavc- ra, Pollintores, ieu
Vefpillooes, Bttctmtrti, vulg6&c. »j Hic denique ne iguores , Parentes,
quiejulmodi exerciu- tiontbus le immifcent, candcm viliutem in filios nequaquam
ECUtlonem, aiqucaacoirrcgumiuaiciu, inuiuuuiKiii. liontDUS IC uuiniu.cni,
«uutiu vniwicin in mio» iic^u<ii|u<m 16 Hzcregulaplaniorfietabexempljs,
quz jamfubdo. Pri- transfundere , fi ipli filii ab hujuiinodi abftineant, cum
nullus miquipuniunturpcrfuftigatoremoon quomodocunque » fed ex
ieoteotialatacoDtraipium, velcxSuperioris maodatoGc decer- nentepropter
ootoriiim, &intarnecrimcn, eftiniamis, adc6q; utdicemusirregularis.
Idusergo fuftium oonirrogat infamiam Juris, niGexintamicaufainfliptur. 17
Sccundo, DamnatiadTriremescumexecutione, nooom- nes, fedfolum,
utt«oetThefaurus<ir»«fj».£rr/r/.f.i.r.ij. ii, q«i excauufamofa, hoceft
excriminepublico comroillocum dolo ad illasdaronatifuere, funtinfames,
irrcgularcfque, atauehi , ctiamfinonprzcefleritfuftigatio, idqueeuam
(utidemnabct ) avis etiam Diana/^.i^/.Sj.in- Textus , ut aotat Fclinus , «•
cs*m D*f*t*ti d* J*d.tx Gi*ff. im tMf. fhfenum vttnt S4.J.I . Lege etiam
Majolum J< hrrg.l. j.r.i ji.7.con- tradiclosfilioshabeatur.
Imm6przclaradehacre (ententiaAn- theriiPapzrcfertur. /» ififcefarmm inquu
Antherius Pontifexin EpiftoLad Epiic.Betic. ( Ntg*tmfr*[*fi*m m» *gnofi*\
Af*ft*licnt Orit hoc frtimt , *c t*t P**tiftc*m , & Bfifc*f*r*m nm**nut
<J«m «i- Digitized by Google Caput XI. §. I. *6 Qui Ancillam
duxitinUxoreminter Infames, utvultSuar. dt CtHfZ.4S.ft8. ) .Jin.Smnc h./. 7J1
mmtr.d. 1 OJ». 1 4. tx ejtqmit Vidu*m zJ. H conrraHcnriq.j1^ A> <rrtr.c
.5.1.4- numeratur, utitemqui Meretricemduxit, autrepudianrn, aut Saltatricem ,
velSceni- cam, quamvis Virginem, & univerfaliter, quifeminasduxitvi- les ;
Vilis caim etiara przfcindendo ab infamia , pcrfona illa repu- utur, quicum vilitamardturocommercium
contraxit. I T TTquisJurcOnonicohat^turmfamisinfamiafac}i,atque U
ade6lrrcgularis,fufficit, quodeunquepeccatum morta- le,
inquoquisnotoridperieveret. Vide C.TiBimJiTifi.tinft.i^. ytjnf.64.1 .
Ttiaergorequirunrur, &iuffiriunradlnfamiamfi- cti pariextdtm , peccatum
quodcunque morule, perfeverantiain illo, eVPublicitas, feupublica, &quidem
certa notitia. 1 Quoad Primum , nott, iddiciinmatrria, de qualoquimur
IrreguTariutis, namin ordinead alios cffcctus, ut refle notat L»ym.
Lijtr.i.p.i.c.*,. tantus rigor cft temperatus, multo in.igis JureCmli, inquo,
teftanteMolin.fr.4i«/«A<<.7-»-6-multapcc- caa, oonrcddunteorumpatratorcs
viles,& infaraes. Lcgccun- demMolinam«W. quireclepercurritaliquacapita,
perqazho- Tnojudicetur infamis infamiafa£ti . 5 QuoadSecundum, ideft, quoad
perfeverantiam» nota, id intelligi» quoad
peccauexfcinfamiamaliisnonparientia,nam , fiquis
v.g.publiceTcireturfemelcognovifle mulierem, uon eflet qutdeminfamis, quiajam
nonperleveratinpeccato, quodfblum iemelfecit. At. Uquisfcireturrmblicecognoviflefuaminatrem,
•vel illam occidifle , oonneellet infamisiniamia iatii, donec pcr
-verampcenitentiam, dc qua moi \).j.*-5- ejulmodi inlimiim ex- cuterct? 4 Quoad Tertiu ro , hoc efl,
quoad publicitatem , duo funt notan- da. Primo, crimendeberecognofciimultis,
atq,adcononluffi- ccre , il ccrto fciatur i paucis, nara hoc padto rcs
diccretur occulta. 28l ri,
utugnificetaliquid aliud, non efle intelligend«m , iniucti- vum, Irregulariutis
. J Hzc delnfamia contratta ante fufcepus Dignitates . Sed quid, fifupcrveniat?
Refp. Cfuperveniatlnfamiafafli, certumeft, eamnonpriva- reipfo
JurepoflidentemfuasDignitatcs, velOfficia, ut eftcom- munisopinio,
quiainnulloTextuhabctur ejufmodi privatio. Si ver6fuperveniatlnfamia Juris,
licet ftatira illorum privationem inducac, umenhujufraodilnfamisabdicareifeilla
oflicia ncqua- auamobligatur, modo, quodocetcum roultisCaftrop./.r.& nos
diximus$.a.B.J. f. V. Sfcw» difPtmftt i» IrrigmUritmti ctntr*8m g" 5
Secund6notitiamdcbereefle ccrtam , i non metaphyfice , fa- «e moraliter, lecus
te injultegereres, fi quempiam, ut infamcm re- pcllas folumcx
levifufpiciooeintcr homines levesexoru. 6
SiumenopiniodetuopcccatofitvulgataapudVirosprobos , &prudcntes, quaravis
non adfitcertitudo, mult6magis, fiorta fithzcopinio nonexvanis, fedex probabilibusconjecluris,
eris abOrdinibus, acBencficiisEcclefiallicis repellendus, interim ,
dumtenonpurgas, juxu, C.Sm*tiit,&C.I»tirim, diPmrg.Cmmt- '
lueenimdecetinClericum coopurieum, cujusopinio 1. \uC*&r.dtCmf. d.6.p.io.».7.
quodlateetiam habcs ...ch.j'*i>«r./.a^.a8. 7 Exhacdottrinarefolvi
nudiuftertius, Clericum accufatum apud Epilcepum (uiDomiciliide commercio cum
Fcemina, & ab codem ciutum ad comparendum , nequaquam ordinari potuifle
abEpilcopofuiBeneficii, utClericus intendcbat. Ratio rclolu- tionisfuitprzdicttdoctrina,
quia non przlumitur Epifcopusille voluifle Clericum ciure ad comparend um ,
nifi rootus ex probabi- libusrationibus, ieuconjecturis.
Fatebarinterimmeramaccuia- tionem nonfatiseflead horainern reddcndum Infamem,
quiaac- cufationonrardfitab Inimicis, & non rarbitem finefufficienti- tm
probationibus , fedincafunoftroaderat citttio Epifcopi . qul utdicebam.
nonprzfumiturClericum voluiffe ciure fine aliqua tandemprobabiliutedelicti.
Addidi, ultemante ordinationem oporterecumfepurgare, juxu przditia ,
abopinione, quz jara eratinterprudenttsdecommiflb crimine: Namproprerei com-
muniter telle h}»ld.V.AccMfmrr,nMm.m.^ilb.di Pettft.Epifc. aWff.Al.
Girzii</< Btnef.p.T.c.T.in.6.¥i.\cx. Gibildt trref.c. jjl+n.ij. do-
cetur, acculatum, pcndente acculationc , admitti ad Ordines aion pofle. ( f.
IV. T.ftitui infmmU. 1 TNfamia, Cvejuris, fivefarli in JureCanonicofnamdeCivi-
X li nos non agimus ) hosduos effectus progignit. Priro6, ut
Infamisordinarincqueat :. id, quodfzpe diximus in Superiori- bus. Sccund6,
utilliDigniutesnonconfcrantur juxta Regulara illim luris Infnmtbut peret ntn
p*te»nt dttnit*tum . Nomine aatem digniutishlcnonintelliguntur folum Perlonatus
, fedquzcunq; EccleitafticaBeoeficia, clcOfficiapublica, puujudicis, Aflcflo-
ris, Advocati, &c. * Aover6, ficuti, frconferanturOrdinesInfaroi,
valetcolla- tio, iufaleatcollatioBeneficii, vel Dignitatis , licet inutraque*
collationecert6peccetur. bipartiu eft Uoitorum opinio. Mol. tr.+.d.i 1 .n.i.
aliique apud Callrop. moxciundum cumcomrouni aitj efleinvalidam. Caftr.
dtCenf.d.6.p.io,n,i t.cum Gn7.. puut intoroexternoinvalidamquidemeifc, fedefle
probabilein foro Confcienticeflevalidara, acpropterea ejufmodi provifuro pofle
digniute, feu officio frui , donecijudice collatio rcfcindatur . Ratio hujus probabilititis
eft, quianullus afferri poteft Textus collatiooem haoc invalidans ,
namquandodicitur \mf*mikntptr- ee.ncnpAttAnt dtrnttmtum)
iatiscomraodusfenfuseflepotcll , quod ipateantlicite.- annullatio autemaflus,
cum fitodiofa, fine 1 Oliteincurfafuitlnfamiajuris, exeo nimin»m, quodfub- «3
ivifti fententiam , quzcondemiuvitadInfamiara,vel,quz declaravit commififle
delidum trahcns Infaraiam , juxta paul6an- claroTextuinducendanoneft. Adde,
unquam Regulampecu- liarem u» rr*3*tH dt frrrtnUrirtt , quindoTe — Tmmb. Ttm.
IL Dt Smtrmm. tedicla, opus eft tibi, ctiam eraendato, diipcnlatione Summi
PontificisadOrdines fufcipiendos, vel Ordines fufccptoscxer. ccndos. Nam,
finonprzceflitejufmodifcntcntia, tepoflegerc- re, utnonlrregularem, atqucadeote
nonindigere difpeniatio- ne, Gresfitocculu, diximus§.x.».j. %
Siumcncriminalnfamiamhanctrahentia iuntadulteriomi- nora,
Irregulariutemexeacontraclampofle poll pcradampceni- tcntiamdilpenfari ab
Epilcopo ,docetCaltrop./.f.cum Sanch.Hen- riq. Avila, Molin.&aliis. addens,
quando Infamia induclaefli JureCivili, eam poflcabolcrii Principe Szculari,
quaaboliu , ceflabitlrregularitas, quzinealnfamia innitcbatur. ) Siautem
Infamiafatii laboras, illamtu ipfe tclle Suarez , Henriques,
MolinxuroCaftrop.cit. tollespereinendationcmdc- lidi, utiquenotoriam,
&quzfaltempertriennium duravcrit . Giba|j<#iTr(f^.6.f.t.».j.
nonprzfcribittempus, lcdfolum pctit emeodationemcognitam. , . . 4 Hincergo,
quinonfuit condcmnatus pcr fcntentum impo- nentcm» veldeclarantcm Infamiam (
tuncenim nonfufiicit e- mcndatio, fcdrequiriturdifpenfatio, ut.iiitumeft )
licetnoto- rius fuerit Sodomita, Concubinarius, Ulurarius, &c. Si mo- do
diclo emendatus eft, potcrit promovcri. Lege Gibalinura it.tit. Anhsec
Irregulariusexlnfamia toUaturperBaptifmura ,quan> dohicfufcipiiurpoftipfamcontratlam
, dicemusinfrar.xa. §.1.1. 2.
intcrim tkieatur Suar^« MC*m(.fia.x*.ti. De Irregularitate ex novitate Fidei . $•
!• S»ifmmm imm ttmtrmhmt ? 1 "Vf OVi in Fidc , quosGrzca voce Sitp
V'«PPclUmus , ii ,C. sicut,d.*H.l\iat, quicuro Judzorum, Saracenorum , vcl
Ethnicorum Religiqnera profefli fuerint, de novoad veram Chri- ftiDoraini
fidcmacceflerunt. * Hoscrgolrregulares voluit Ecclefia .c.t.dijt.it.c.x .&
i.di/l. tj ,C.Si*litiumndt,crc.Sioffic.difl.s9. Prim6,ne (utaitS.Paulus r.
mdTim.i.) in fupcrbiam eUtiin judicium incidantDiaboli , exco icilicet,
quodfibiplaudereplus juftopoflent, puuntes Ecclefiam ipforuraMinilterioindigere.
Secund6, quia addocendum alios eftincptusille, quibeneedoctusnoneft . Tcrtib,
quiabonismo- ribusdebetpriusalfuefccre, auiadunuroOrdinura puriutera ,
dignitateraque clt promovendus. 3 Porr6exdclcriptioneallau Neophytitria
funtcolligenda . Pttm6, quiSacroBaptifraiFonteeftantcufumrationisablutus ,
quamvis nlius fit Patris Infidelis , non eft repuundus Ncophytu j ,
atqueade6neclrregularis. luCov.i» cltmjiftrriifmtp.i.Q.z. 7. &
g.AtildtCenf.p.TJ.i. S*ytJ*Ctmf.l.6.c.itjm.ii. Bonac. dt Ctnf.d, 7.9. i.f nmi.i
.».5.Ricciulkisi/< Se.?:i>u.c.i jj.j. Lezan. alios citaai
confmttii6jt.it. qaiaaliaraReligionemprofeflusnoneft . Iupaf- fimDoclores.
Malt6ergorainus irregularis erit filiusChriftiani novi;
SoliunenimfiliuraHzrctici obpecuiiarem Cinonum con- ftitutioMem irregularem
efle dicemus infra , quia tunc Ecclefia vult puniredclidtum Patris infilio. 4
Sccundb , qui i Chriftianis natus diu vixit inter Infide- ks# &Infidelium
lcctim non eft profeflus, fi deinde ad fuos reverius rite Baptifroumfufcepit,
non cft Neophytus , neclrre- gularis. Iti Dof.(oresiidem ind.c./icutd.^i.
quiaderatione Neo- phyci eft, utfallam Religioncm antc Baptifmum fucrit ample-
xus . 5 Terti6, llidemiChriflianisnatuspotuitBaptizari, fedno- luit,
quamvisdcindd, urgente perkulo mortis, Raptiimurafu- fceperit, Neophytuseii,
&Irregularis, C.fiqmitdifti»8. j7.Lege V £o\\n.iii>.dc :rrcfui.c*p.
Z.0.I. num.l. & C.xbllJe Irregui.cAp.i <}*.*. ■Mtjld quialulceptio
Baptilmi, quando urget ncccflitas. non vacat fufpicione infirmz fidei . Sed
notandum, quod additur iMC.Simutd.s7. Ntfi ftrti fmfUk ipfimt ftmdtmm , &
fidtt fr»i*Hiii S 4 fmvir, Digitized by Google i82 Lib. X. Dc Ccnfur. &
Irrcg. Trad. IV. de Irreg. fmtrit, mut tres. Sutdnmm ttmpmi fnrgt htnc fidti
mrvitmttm ? < QuatftiunculaPrima. Quamdiurfr expeclaodum, utAdul-
t_sooviterbapti_tus judicetur purgafle ooviutem, atque adeo amplius Irregularem
oooefle? Refp.fatisefleanoum, putat RicciulL dtSttphytu tmf.io. quia Miles,
ccServuspoft annumcum vereranis adfcribitur . Duof requirunt Roroanusy/W.411.
& Campaoiliia Dfvtrffnr. Civ. Rnh. m.<.7j».j. quiacirca duos annospoteft
quisdoQrina, & Chri- ftianis moribus (ufficienter inflrui . Navarr./««M»»
r.»7. iwm.iof. Majol.dV rrrq.l.l .t.% IJM. Plllmr.fr. I 9 c. 7.», I 84.
CHurt.aV <rr«<_. •„*^.i 9.4.61. BonAC./.i.&aliidecenniamrequiruot
> fortaftepro- 1 pter illud S-Hieron. (debesmulto tempore addifcere» quod
do- ceas) Multumautemtempusdecennioraenfuratur injure. LSi eum$.Anft f-&mi,
& mqmihut. 7 Verafeuteotiaeft, idarbitrio F.pifcopiefle relinquendum .
Ratioeft, quiaiojuretempuscerturooondefignatur, fedpotius fic loquitur Poctifex
. C.Nitfh.dift.6t. Niephyrm m rrdinttur . At , finen dtr/i hnmilitMi temftttnt
Stctr- detie ubi cMufu ntnhtrtt , vitinmntn imfmtMtmr . Epifcopus ergonuoquara
ftatim i Baptifmo Neophytum ordi- net, quia tuoccert6eftIrregularis,
quiapofito, quod quispru- denter Judicetur Neophytus, Irreeulariute laborat
aloloSum- moPontifice, ut mox dicemus, dilpeofaoda. Epifcopo autem
folumcompetitdeclarare, anhic fitNeophytus, necne. Verum, fi poft aliquod
tempus judicet Epilcopus , Neophytum ea praeftare fide, humiliute, doOrina,
utmeritdfitcum caeteris Veteranit adnumerandut, adnumeret, & jam unquam
Veteraoum pro- moveat. IuCovar./^.Suar.i«C«/u< 4)./«c.|.«ue:.f> 7. Boiuc.
l.e juu. HO.DiMf.A,tT.*Mf.so.AviUtCt»fJs. m Mtntrihmt , & PrimM fuTM ftt
rtiicitttdMt t % Nonefleabhisreiiciendum, puuntaliquicum Bcmac./.r.n.j. At
reiicieodum puut Fill./.<_.i 84 Suir.de c«/. l.c.n. j. A vila Itex, rmtl.t
,Ugol.d« irrrt r.i.y . al iique . Ratio utriulque fcntcntic eft,
quiaprioresooopuunt cfle indeceotiam , Neophytum bis Minoribut initiari, putant
pofterioret. Sed undem utramque feiHenrkmeiTeprobabilcm, pronuotiatGibal.
dtimtxmf.\. mu.}. •um.tn. 9 Illudeertinemonegabit, quiaad Primam Tonfuram, Mi-
norefqueOrdinetminoraptitudorcquiritur, quira ad Majores ,
taciliuspofleEpifcopumdcclarare, huocadillos idooeum efle quamadhos,
quapofiudeclaratiooe, jam irrcgi nores nonerit. jamirrcgularis quoadMi- U
IrrttmlmitMtu ro Nulla prorfus , utluculenter, &multisciutis 1 late pro-
batLcuiM,v««NW/«i6. Namlicet inaliquibus Ecclefiitrepellao- ur ex peculiari
Summi Pootificit placito a Beneficiis , & inaliqui- t Religionibut
repellantur a Religiooe; tamcn particulares cconftitutiones non
officiuotprz-dictis, ut volunt Sayr. dt c.tnf.
l.6.e.tfji.i%.¥e\jnc.EMtttdtRefi.Cowiit.ijSiacaJnDte. l.i.ag.
SuiT.dtCtn,U.n.feei.}A.g. ne pollint Ordincs fulcipcre, quia quo- adOrdines
nullumjus eftcontra illot. Eas autem particulares
conftitutk>neseflelegitimas , latiffimeprobatElcobaraCorror.t. i» AntiLcmutM
AmMjMH. ioeruditiffima dilputationedehoc argu- meoto.
DtoatisabH_Tcticisjarafupraiodicavi , me paul6 poft efled_hirum,
cumdelrregulariutecxHaerefi . , fi. II. §tfit difftnftt i» frAtUctu Nttfhytii?
_j Pontifex , »3 cfedifpeolare 1 COIusPontifex. Quar - t,aa _ Epifcopus
dedarare, &c. fatit indire- imcflin . $. I. fe* ? I 1
Uiteratorumquatuorgradusfacio. Primum, quo,quisuo- JL turofcitlegere,
&lcriberclinguamatcrna, nam,quiiofra id, mmiseflmanifeftum,
oraninoellcillitcratum. * Secundum, quinonfolummaterna, feu vulgari lingua vc-
rumetiamLatinalegere didicit, &(criberc- atadca, qux lati- nelcribit,
legitve, intelligenda nonpertiogit. 3 Tertium,
Quilegitfcribit.intelligitqueLatioatfednccper- fetlceademincelligit,
necperfe-leealoquitur, ioteUigit umen fubflantiamejufmodi locutioois. ^Djmat
quihaccomniaperfecli iotelligit, loquiturque , perveoit, oecadiiiun aliud,
afpirarepotefl. {Hitquatuorgradibus diflioclis tuum dabimut , Deo favente,
Uiteratorum Irregulariute do£trioam. Nam quiaGibaliout t.% ,4.}.i n. 5. hos
quatuor in duot Untum gradua coatrabit , miout recle, quiabenigocnimis, dchac
Irregulaxiutelocututeft . 6 Porrdilliteratusprimogradu, C. ntntonfidMtd.1.
CMittrmt. di/i 5 6 .C.mlt.dt Ttmt.Ord .in ojmm Gitff. roultb magis infra ipfum
C. QurrriMd.dt f *r»j«ir.Navar^y/}iM_i» txctf. I \At rtf.McaoC.di MrvJ.l. CMfu
4 1 5 .„. I O. UgolW* Irrrt ,c. l.ff.l.n.i . Ha rb.dt Ptttll. Bpife. »tltf.x6.
m.9Mi*ttit. eftomnin61rreguiaris, duranteumen ejufmodiim- peritia: ficmerito,
quiait oon poteft ea praeflare , quz pertinent ad rainifleriaOrdinis,
quaeLatinapaflimfcripuleguntur. Unde tumqui (icordinat, tumquific ordinatur,
peccat graviter, & iafuperipleordinatusilliciteOrdiact cxercebit . .7
ExcipePrimamToofuramcum Rebulfo, dipmcif.p*fl',n,i7.& lCf.c.pricptmJud.i^,
Nam G quaodo Epifcopus adverteret, pue- rum initiaodum fcientem dumtaxatlegere,
&fcribere materna liogua, ejufmodiefleiodolis, ataueioiiscircuollantiis, ut
tacile credipoflit, forebreviaptumad (cicotiammajorem, ordioareil- lum fine
incoromodopoflet . Vide moi g.i.n.t. 8 Illiteratusinlecuodo gradunoneft
Irregularis, feu ineptus ad MinoresOrdioes, efturaenadMajorespropter
rationemmo- do ».6, iodicatam . ConfirnuturexTcxtuC.^«MrvM^«_r_r«, ry
ijmMlttMtty in quo Pontifex deponit EpifcopumimuoerisPontifi- cii executiooe ■
&adminiflratione : quia idemroct Epifcopuscoo- feflusefl,
feouoquamGrammaticamdidicifle, &occvelDooa- tumlegifle. Siergo
Epifcopusifufcepto Epifcopatu removetur ob eiufmodi llliteraturam , quaot6
magis rcmovebitur quis ab Or- dioibus ooodum fulcCptisP 9 Uliteratus in
tertiogradu cum variam habere latitudioem poflit,
arbitriumcritpenesEpifcopumrefpeclufuifubditi iudica- re, aououmishabeat
literaturam, quaourequiritur adfingu- losOrdioes: cumcertumfitpro Minoribus
miooremperitiam , proMajoribusmajoremexpofci. Idaliquantodifliocliut explica-
bitur roox in ft«. g. tx Thd. 10 Illiteratusioquarto gradu nonefl Irregularis:
Imm6 ipfk praxisdocuit, adOrdines etiamMajores noorequiri, nec Do- cWum, nec
uoum fcieotiam , quaou confucvitefle in Do- flore. fi. IL 9fU tirtm frtdiOmm
litttrmtn JTl &im.dtRtf. clariora, quaodo uoicuique pentixgradumaffixit;
ficeoimhabet. PftPrimmTtMfMrm fcimt Ttnfmrmmdmt ligtrt, & ftriitrt, &
rmdt- Fidti. NoutautemhlcSanch.««f«»/ mfJ.7.t.iJ4SjA.n. fuffi- cere, fi
lciatlegere, &fcriberelioEua Vulgari : quodcerte eft <juid NmbW-II .
qulmquoddiximusfi»r«cj».7.cum Rcbuffo. Pcr- a Prt Minerihmi Utinmm lintumm
tnttOitmt . Et profefl6 i 0 bonSB indolispueris, a^uaodofpemprzfeferuntmajoris
literaturz adi- pifcendz, potelt prselumi, Trideotini mentera nonfuifle, eos
excludere, fi non recle intelligant , quarrede latinalegunt,Spes enimilla
pocefl zquivalere neceflarias dilpofitioni. Coniirmatur, quiavideb,
ejufmodicflcpraxim. Unde Turrecremau , &Ge- mia.CMirtrmtttd.i6.lanoc c
tncnnllu dt EUititnt , cumaliis di- cit, puerum, qui proxtate didicitf
ofleoditque , pro tempore proficerepofle, noodebereappcUariilliteratum.
RedeoadTri. den'inum. \ Prt SmhdiMttnmtm (ioquit) & DUttnmtm litrrity &
iu, mnm ftrlintnt mdttiOrdinti , MMttfnfcifit , txtrtindti, fitinftmSnt. Pre
Smctrdttit tmt hmbtmt titttrmt , mnitMi fajfu doetrt Ptfninm di Uit ,
qmMMdfAlnttmfMutnitt/fMriM, ftimtqnt mdminifirmrA SncTmmtutm. 4 Noouroeo
putooportere, ut is idooeus fit ad Confefliones excipiendas, tum, quianon
omoiSacerdotihoc rnunus impooi- tur, tumquiaquaodoimpooitur, novadebetex eodem
VnS.ft. «.ij.approbatio, oovumque exameo accedere. Favet ejultnodt Sacerdotibus
oon admodum peritisea S. Augufl.relati ia e.SfttmJttl. 38. mooitio, quaait, noo
cfle corrigeodos ab eruditoribus , fed pi^toleraodosillosAotiflites,
velaliosEcclefiafticos Mioillros , 3ui fortecum Barbarifmis, &Solecifmis
Deam iuvocant , vel ea- em vcrba, quae pronuntiant, ooo intelligunt,
perturbatCque diftinguunt, mod6hi(ententiamiotelligaot. Hxc Saoclus Pius Dodor.
Licetautemhictermofit dejam promotis, ducere u- men aliqualea movendit. j
Illudetiameftindulgendum, ut, quaodo ioitiandutefl ceftariut proaliquooppido,
ubi fapientiorem habere Epilcopor datur, poffit, ( utobicrvatrcClcMenoch.-»
ArbJ.i.cMfn ^iefint, cuiaddeGlofl'.<<.55.rV<^.
&tmmd.citff'.d.jju.i.) minoriprxditus peritia proroovcri. 6 Si
hacoccafioncfcireaveas, quenaro literat requirantur ad Beoeficia, fiveMajora,
fivcMiooraEccleuaflica, lcge Cano-i- SasinC.CumintnnQitydttltS. Caltr.Garziun,
Lotterinm , Anr. in propriis TtnSMtihmt dt Btntfitm , & aliquid tangi t
Sanch.ui tanfj. JjJ <m %jn,l I. occomitUturTrid. ftjf.i4.ci 1. m Krftrm.
f.m. 5. III. fcumtU rt^uitMtut im
Xtliptfi inuutndc ? 1 /"\ Uoniam Pontifex prohibet , ne
FpifcopiprimimTuniuram. . V^confenntillitento, nili forteReligioni noroen
det,ide6 colliguntaliqui Rerentiores, tum proPnma Tonlura , tumproalus,
quibufcunqueOrdinibps, atqoeadeo proSacerdo- tio,minorem lcientiam requiri in
Religiolo, quaminScculari . Addunt, ciimReligiofusverfetur fsepecura nldedofiis,
fadle illum ipfo ufu per 1 1 torem reddi pofse .
Equidemfcioimultis,utHenr.&Villai.citat_ Portella^.Kfj. V. Od. Smtri nmm.6.
Glian . dt Ctnf. V. Igntrmt. Gibal. dt trrtr. tmp. \ . m. f.num 8
/a#,c!cprobabilepuutDiana^.i.rr.i6 -nf.i^. _»M tr.i. rtf.74.CmAt d 6.dt
Ctnf.p.io. num.%. Id tanquam probabiledoceri . Verumegocum Ledef.w fumm.r.i.
tr. dt Ord. t.7. ctncLt.. illi» acqu iefcere nequaquam , propter fequentes
rationcs, vel ooiui , vel non potui . Primo,quiaid nulln Jure, fed
omnin6gratisdocetttr . Imm6 in Trid enti no ftff. 1 3 . t.M.dt Rtftrm. fic prarc i pi tur .
RrrMimrtt , mt im muntrt ttmtt , mtc fint diligtnti Eptfctfi txmmimt tr-
dtntntnr frrvtjitiu mmsiufeumaui , mntmd bte , ftnitnt txtlmfit .
ProfeUd,fidiligensezamen cumReligiofiseftbabendum, qua
ratiooeexlguadocTriDainilliseritlatis? Adexiguamdottrinarnin-
veaiendamdijigentiexaroioenoneftopus. - Secundo, quiahacnoftraartate non raious
iSaeculari, quam i Religiofo, nedicammultoamplius, requirunt inftruiFideles, Cc
equaiepericulumeft inutrifque, tumemodi iodoceodo , tum errandiin Sacris
minifteriis peragendis . Tcrti6, quiaoooloquunturcoofequeoterCootrarii ;
Ipfienim cum explicant , quid fatis fit lltterarum pro ReUgiofo Sacer- dote,
dicuot, fuacere, utisbeoelegat, o-proouociet (utique Latioe) Acitem, ot
mediocriter LatinumSermonera intelligat. At egoarorrao, herinon pofle, ■tqois
hechabeat, quio Ctap- tus, fiveReligiofusfit, fiveSaecularis, ad Sacerdotium,
ad ar- bitrium tamcn Epifcopi, cui id remifimiif paul6 wmt.i. *«. <r
£.».«►.». Quart6 , quia Contrarionsm ntionei facile diluuntur, oam Textus ab
ipfis allatus a. 1 . qui loqui tur de fola prima To n fu ra , ooo cfl adalios
Ordinesextendendus, fiqoidem homini Religionem ingredienti, quiobipfumiogreflum
fitEcdefiafticus.fadlecooce- diturpriraaTonfura, quainihilampliusfacit,
prarterquam con- ,: AtinaJUsOrdinibusid altio» Religionum Pnelatos refpiciatPn
ter examinentpromovendum. §. V. £>nii difftnftt in dtftSn ftitnti* > 1
Qlcoeftet, eflequempiamillitentumineogndu,quo$.i.di- O dium eft, ftatimconflabit,eumefleirregularem
, itaut nemo illumdifpenfare , nififummusPontifex, polut. Atquia,
utinfimilifupra notavimus farpe Epifcopo declanre cooceditur,
imperitiamnooeflcineogradu, quiconftituathomi- nemilliteratum, atquelrregularem
, ideo potcrit tunc Epilcopus eundcm ad Or dines promo vere . Dc Irregularitate
ex mala ufurpatione Bapriimi. EXaliorum Sacnmentorum abufuoulla, teftc Caflr.
<tt Ctmf. dd.p.i 6. La y m. L l.p.t. t.%. Suar.af.4S. dt Crmf. ftfk. a .0 r
i tu r 1 r- regulajritas, prsetcrBaptilmum,<5cOrdinem, dequibus jam bre- rem
gradumafceoditur. Adid,quo quodaddftur. Refpondeo, etUmparemconvianmcum iparen
_ Sstcuiarem, fifuoolncio noo defit » ioEcdcfiis. Pr_terei oullum Epifcopum
iovenies, novereadSaeerdotium obfoUmfpera, quod Pa- ^tte germanos habeas ,
quite cootiouA ioftruaot . rcquirunt , InftruclosSacriCaoooes, & praecipue
soo inflrueodos. Nooautemefle tamrigidusvolo, utooo approbem illa dtto , ou*
merit6approbatMajol.«UfiT»i./.l.r.ia.i«.7. Alterum, aliquidcirca literanim peritiam iodulgeri pofle
pro Regularibus, fi fiot Anachoretae, & foUtarii.- Alterum.
fiordinandus,utnotavi$.s. «.^rieceflarius fit pro Oppido, velSapientiores
haberi nequeunt, multomagis, fiiodi- seat ooerariis pro vioea Dei io lods
infideUu m, fuppofia folida t ir- tuteordioaodi.quiapneflat, Sacerdotem habexe
noo valde do. clum, quim habereoullum. • Adde&tertiumcumGibalioo
dttrrtg.t.^. f.i.aut. & Vil- lalobos. SiCanoniciJoquit,
velaiiiBeoeficiumhabentesinfignes iintmoribus, autaUoquopiameximiodonoprsfditi,
facile fcien- __defe_usaliquisdiftimularipoterit. Harcillide Beneficiariis ,
quae certeSacerdotioinaliquo rarocafu cooveniripofle, 000 eft repugoa nduos. #.
I. Dt Smttifmtmmli (ufrtttt « /^VUiBaptiGnum(utiquevalidum)ab
hsreticofcieoterextri V.Z cafum necefliutis recipit . Irregularis eft . ItaSuar. %.t.
tt.\. d. \ f .6.fim ■ Thci. depttnisEctl.p.%. V. Bmpt. a Dixi(fcieoterJ oam
tumlnians (quicquid dicatMaiolus ) tumadultus, qui hanc prohibitiooem oefcit,
(icut excuiatur k culpa, fic&rexcufaturab hac pceoa. i Dixiitexn ( extracafum
neceffitatisj quia pari excufaretur modois, quimortiv. g.proximus Catholico
Baptizante carens • abHaireticobaptizari (efineret . Excufaretur etiam , qui
metu gravicoaclus ab harretico baptifmum fufciperet ; is eoim etiara putatur
cafus oeceflitatis . 4 Qui autem, cum fitadultus , Baptifmum recipere differt
ufque ad articulum mortis, five quia 000 judicaturfuiflecoo- ftans in fide ,
five quia praefumitur voluifle peccare liberius , unde fit indignus
Ordinatiooe, five, quiaefl oumerandus inter Neophytos, Irregukris cft, C. nnit.
dtfi.jj. ut fupra ridimus f>II.fLlJk|l, j Quzres.
0^i_a|)tiz_tprivatimaJiquemfiijene<eflitate,pec- cat fine dubio :
atincurritne Irrcgularitatera ? Refp. AliquipuunttumLaicum, tum
ClericumnonSacerdo- tem incurrere, u fioe oeceflitatefive privatim,
fivefolemniter Baptizeot. ScdprobabiUflimumjamhodieefl, Laicum nuoquarn
iocurrere, Clericum ver6 non Sacerdotera incurrere folum ,quan-
dofolemniterBaptizatfineneceffitate. Ratiodia_doflrio_ efl ,
^aamt.t.&%.tUCUrittmmn»rdimmt*, ubi hxc irregularitas fulmi- oatur, folum
loquitur Pootifcx de Clcrko oon Sacerdote Baptizao- tefolemniterfioeoecefliute.
Igiturnon eft extendenda ad alios , oecad Baptifmum privatum . Quare idem
dericus, fi Baptizet extra necefliutemprivatim, repugoanteSacerdote, velParocho
pnrfente, eftopeccet, irregulariutem tamennoniocurret.Nec obftat,
quoduvi^.prohibeturfub irregulariute cxercitium Or- dinisd, qui ooo eft
ordioatus , oooobftat, ioquara,quia Baptif- rousnooeftexerdtium, feuatlus
ordinati, utordioati, fed cu- jufcuoqueetiamLaici, Lege Sylveftr. f.Avw.
f.ia.r>i7.Gnnad. T.i.tr...difi*.n.t.Sw.dtSntr.d.li.ftil.l.G.Hurud. dttrrtg.
d. x.d.tfin. .n.y %, U. Mx Rthmftifm» f. IV. Dt l
TUxuTrideminumj^aj.r.ta.dfAs/otdiximtu , omoes , J etiamRegulares,
funtdiligeoter examinifubdeodi. Circa quod, cumdedarationenoaindigeat,
duoadverto dumunt. Prim6, fiordinandusfit aliunde nottfs , pofleexamini nonfub-
iid, utnotatrecleSanch.^c»»/./1.?. r. y. rfi^.46. Immo coa- venienrius
foreputo, fiillenon examinetur, ~ peritiaeft, utntmtrumintelligantomoc decore
exr ipi ab EccleGa Sapientei . Secundb . Reguiaresex vi Trideotini citati
fubduntur Examini Epilcoporum, ut probat Ca(l r di od.p.g. ».'.. non
obiiantibus eorum ori vilegiia ■ Tamen , quia poft Tridentinum adeft Pri
vilegium Gre- goriiXIIl quo videntureximiabEnmine pr_didopromovendi ex
Socieute, omoefque fere Religkraes conteodant , hoc i dem Pri- viiegium ipfis
per communionem fjillcconceflum ( id,quod raeum
nuncdecerr>erenooeftjide6folum Epifcopisdiaseospofle acquie- kereetamini,
feu approbationi fuHx i Superionbus Religionis pro fnis Rdigiofis promovendis,
ficuti acquiefcere idem Epifcopus tolet fuis proprits Examioatoribut. Id autem dico,quando Epifcopo monliter conftat
de fiaceriute^t d iltgentia dic^Drum Superiorum. Quiodaddo qutanimisfrequenter
adverti , Superiores EXRebaptilmoabfolutifaaoevadit irregularis.Primi Reba- 1
j»tizans.Sccuod6,Rebaptintus. Terti6, is, qui exofficio
miniftratdidloRebaptizanti. Dico (abfolutefaclo) namex coo- ditiooato» puuGc:
SioonesBaptizatus teBaptizo,quamvis te- mere, ideft finefumcicnti
rationedubiundi repetatur Baptiimus, nulla indudtur irregularius . Ita Suar.
aUiquedt. i Diana p. 3 . tr+ ff.9. GibaL tU kTtg. <*. M- »J »• §. DJ. Slfit
dtfptnfnt .n h„ ? t TNhisunus Sumrmw Pootifex difpenfare valet . Eicipe Pri- X
mo , quando Rebaptizans ingrcditur Religionem , tuncemm ex r . Utirmtmm dt
Aptfi. po(le Epifcopum difpeolare, docet Pra- tes, inmmnufe, cit.dt
trrtr.diff.f. t.l. n.16 E*cipe Secuod6, quao> doddi-umeftoccultum ;
tuoceoimexTrid. ftff.im.. t.6.dtRtfrr. difpeofat etiam Epifcopus » ut Jo.
Pnep.J f.66. dt Bmpt. mwt.9. i.}. •.ioj.t^iotf.figoateoottt. De Irregularitate
ex Ordinum abufu. EX tribus Capitibus abufus Ordioum Irregulariutem io quibuf-
dam circunOwUis ioducit. Primd. quaodo iipnve fufci- piun- Digitized by Google
284 Lib.X. Dc Cenfur. & In-eg.Traa.IV. De Irreg. . 5ecund6 , quando cum cos Oon habeas ,
eofdero ta- ufurpas. Terti6, quando cos habens, eofdcm camcn ufur- pai mii, $.
I. $»*>Ui Oedtm*l fV' [uftipimuur. t «"TRia hlc habe, Prim6, eum, qui
furcive Ordinesfufei- 1 pit, fieri Irregularera peraliquos . lu Suar. dtCtmf.
d. 4». /»a.J.i».j.Bonac. dtOrd.-mjimit. M- wm.lt. &tl*rimi d.y.d* *"S1l M-»«» <
D'»M?M "»- rif-is- G.Hurt/i.». d*/rrix. /*\/i. aliique, jdquodcolligunt tx
t l.%.&l di », muifurtivi. Secund6, eumqui extraralui Jurepermifloi,
cumfituxoracm , SacrosOrdines, vivcptcUxore,fufcepit,fieriIrrepularem,Ter- rio,
noofierilrregularcm, foddumtaxatlufpeofumeutn.quipcr ali» qusrdam fimilia
deliCla Ordines pravclufcipit. Illuftreraus breviter iingula. * Quoad Primum.
Is , proprie dicitur furtive Ordines fu- icipere ad efTectum incurrcndi, per
preedittos , in irregulari- tatem, qui fe ordinaadorum numero admilcuit , cura
ad eos non fuerit ab iis, adquos pertjnebat , ideft ab Epifcopo , »d- miflus .
Unde fequirur, eum etiam furtive Ordines fufcipere; quia alium fopponitcxamini,
adrindc adOrdinationeralocoil- lius acccdit. % Dixiautem ptTniimuu,
namDoclores, ut notat Ronac. t.e.i. ».6.non conveniant, an in
hoccafuincurraturfuVprnfio, an Irre- gularitas. Suar.cVprzdiCli mod6citati
dicuntcumcommuni in- curri Irregularitarem . Gibalinus , e. f, dt rm -. . /i *m
•- 1 al iique ajnnt, incurrifolamfufpenflonem, fundanturque utique Docto-
rcsinTextibusciutis, quosquilibet adfe trahir. Nobiihanc li- temdirimendiotium
non elt. Videanturprzcitatt, tuffirit enira frire, hancefle difpenfabilem ab
Epifcopo, eomodo, cVdirtm- Ctionequam dixi, cura de Ordine e.iz.Q.t.i n ; ^ . '
Anpracdiflus furtivcintrufus valide ordinetur, dixiineodem Tr.dterd.t.6.
$.l.*.t }. 4 Qgptsl Secundum. Isuxoratus, etiam folum per Matrimo- niumratum,
qai, practercafusin jurepermi<ros,fufcepit Ordi. nesSacroi, irregularis elt
, videExtrav. Ami^miiVetiiA^ucdvt fcirnsfaciat, fiveperignoranfiamcraflam
nefciens ,ut,fi mortua- ne fitfuauxor, ignorare negligat ? ignorantia enim
cralia dolo arquiparatur, tnltt.t. m Drc.t.i.^.tz. «.^..dicrum cft . r
Sedquinara funt cafus jurepcrmifli ? Rcfp.eflcduosuntummodo. Primum, quando
factum eft le- gicimumdivortiumperpetuum, Secundo, quando adeft mutuus
confenfus, cVc.Dequibus, dequecondicionibus tuncrequifitts , fupradixi
diftitttte iatis'.A>«M/r.rr.7. 6 Quoad Tertium. Peraliaquzdam
delidtacircadiclos ordi- nes, irregularitas nonincurricur. Quare,
quamvisaliquipucent. Prim6,
fiquisfufcipitOrdinei abEpiIcopo non confecrato, vel nonbaptizato. Secundd, fi ab
haeretico , vel fchiiraatico . Ter- tio, fifimuliduobus Epifcopis , quorum unus
materiam exhi- beat, alcerformamproferac. Quartd, fi, quiseftderitu Lacino,
Tecipiac Ordines abEpiicopoGrarciritui. Deluc relcgeDianam p^.triet. z.rtf.t^.
velContri. Quintd, fi quis Ordines perfal- tum recipiat. Sexco, fieofdem
fulcipiat, non fufcepto Confir- tnationis Sacramento. Septimd, fiquiiin
Ordinum, velBene- ficii fufceptioneSimoniamcommiKat. OtUv6, fiquisordinetur
abEpifcopo, qoireBunciavit loco, ctdigniuti Epifcopi. Non6, iiquis
eltcommunicatus ( nifi forteSacerdos, uc nout Suar. di Ctnf.d.tt.fta.t.*.;.)
taciatcorarofeMiflamcelebrare. Decim6, ilquisiteratdOrdincs fufcipiat. Quamvis
, inquam, aliqui pu- tent, hosincurrereinirregularitatem; tamenalii probabiliui
ne- gant» ettopecccnt, &aliquandoincurrantfu(penfionem,ut/iirr. AiOrd. t.
ptnnlt. diflum i nobis eft . Lcgc umen Suar. l.t. & d.+t.d* Ctnf. ftS.\.
&\. Gibal.i» /Wvf. 1. 1 . 4. 1 . m m. prtftrtim 1 4. PraC. //> m*.
"*7 SeiTd*hucinqui^esVrira6. Simulciex prjedidii, utdicitur inTructum
titati diOrdiru , incurrunC fufpenfionem , per quim , necpofluncafcendcre
adaliosOrdines, necin fufceptu miniftra- •re,
cumirregulxritaseofdemeffeduspariac, quidincereftdicere, ■fios incurrere
lufpenfionem , vel irregulariutem ? Refpondeo, intercftfane. Nam,
quamvisinaliquibashsedus convenianc, differunc in aliis perroaxime • Et Une,
utcaetera omitum, fufpenfus, fifufpentionem viotet, practerpeccatum , incidit
inaliampnenam, nempeinirregulariutem. At irregula- ris, fivioletirregularitacem,
peccatquidem , fed aliara paenam noniocurrit. Rurius,
quiafuipenfioregutaritereft cenfura,ooa itemirregularitas,
quifolumhabetaudoriutemabfolvendiicen- iuris. nonpoteft abfolvereab
irregulariute, poteritumcn ali- quando, MtnTr.diiffm, afufpentjone. 8 Inquire*
Secund6. Excommunicacus , Suipenfus, Incerdi- <lu<, unoverbo,
ligacusatiquaceniura, liOrdsnci recipiat , fit ne eo ipfo irregularis?
Rcfp.licet isgravitrim^, utvultSuar. i.mix tummdi , Dian. p. t.t.tt.rtf.toj.
peccet , puroprobabiiiuscuraSuarezirC««/'.<>;.)i. /*a.i./».}7. Leand.
itOrdm. 4.0.4.1 7. 1 X. nuo fieri ec ipfo irregu- laremquiairregularitas
harcexabuluOrdinumincurritur, quao- doquiscamcenfura miniftrat,
feuexercctUrdinei ancci fuice- ptos, utmox$.3.dicemus: athiccenfuratusnovumOrdinemfu-
fccpic , non vrr6utitur tufcepto. S llludecaaaoou.cjulmodiaimiiuftrationeni,.
tum irregularem facit, debereefte, utya\tSou.d*C*mfJ.\i.fim\ ?•»•»•
extriillaMiflain, inquairuciariiSicerd^.quamaae cum Epitcopocelcbrai, qmaio hac
non diceris raiaiflrare, feuc cere Ordinem fcd ordinari ad miniftnndum. 10
Subiaquires. Eritneialtera fufpenfui,quicuiafit Binoicatus, Ordioearecipic?
Refp. Dc hac re dixi , cupj de Ord. fupra U. diord. r. 1 ». $. 1 . 4 *.
S.ubiaflerui, certumefle incurri fuipenfionem , fiexcomn\uni- cacui
expercuuioneClericiOrdioeiiufcipiac. At, fiexaliiscau- fis, mihiefleincertum,
fed propcodere ad r Q I quii Clericui O atlum ejus Ordiois §. II. Ordimi,,
mutmnim kmht, * . Ordinealiquo , exereeatpropriorn . quo caret, idquc ferii,
Acex aoi- niu, atquc icem culpabilicer , fine dubio concrahec irreguiari- Utem,
ut clare conftat ex Jure C.t.&i. dmClmr. mm» mrdmmt* mimijtrmmti. » Didum
eft Pritn6, ( cltrhmt ) oamlicet commonit Suar. Ite.eit. Avit* p 7-i-9- num x.
dcaliorum opioiout, etiam Lai- co fic delinqucnti aftigi ejufmodi
irrcgulariutem , umrn tclte Barb. imd. r^.i.Lez. v.impU.mMm.w. CMx.i*C*mf.d.6.
p. 18. num.io. Gibal. fmie&- iruditedi trrex.rmf.j. mm.1. num.it. Diaoa>
p.tl.tT*a.7.rel!l.\*.Vbimmidd*Dtmt*m* pirrigimti Emtie. probabiliu» eft,
aftigidumcaxatClcrico, quiade folo Clerico mcmmitprx- didum jut. J
DiCtumeftSeCund6 ( ptvpnmm m&um Ordinii) nam tunc fo-
lumincurriturirregularius, noovero, quandoexercetari Cle- rico aclus,
quipropriusnoneftOrdiais . HinccelcbrareMiilam , folemnicerbaprizare,
Confefliooesaadire, & abfolvere i pecca- til, conterreOrdioes, dare
Benedictiones : quzi folit Epifco- pil, vei Sacerdotibos fotent dari, qualii
eftBeoediCtio Nuptiav rum, quiainquam, hifunt proprii aclusOrdiait Sacerdocalis
, (euEpifcopalis, propcerei Clcricus non Sacerdos eos exercensfic irregularis.
Siquisaucem, ciirafit Sacerdoi , tentat fiae legiti- ma approbatione abfoivere
aliquem i peccatii , vd fine licen. tiaParochi baptizatfolemnicer,
velfioeeadero licencia, Extro» mamUoclionemconfert, vel, cumnoo fitiaccrdos,
feu Diaco- nui,coacionacurioTemplo, eciara cum ftola , vel, cumfic Epif. copus,
ordioaciubdicumaiienumfineDimiflariii, vetOrdioaCio- nemcelebrac ioaliena
Diorcefifinelicentia Ordinarii,vel , cuua fit fufpenfus i Pontincalibus,
celcbrat cum Epifcopali appanu tu, qaiahinoofuntprupriiactusOrdinis, fcd
altuspoteftatis ju- rifdictioaalis, idedCJericuteosaOu facieut, licetpvcec,
irre^ gttlariutem non incurret. 4 Propter eandem rationera, quando aliquis
attus Ordinis * quoadfubftanciam, exerceri poteft ioon habente ejuimodi Or-
dioem, (edexhibitut fubuli, vei ulimodoeft dictiOrdinispro- prius, finocmodo
iCIcricofiat, ficcirregularis, non vero , fi loltiro fiat, quoadmeram
lubftanciam. Non Diaconus, v. g. ll cancet Evangclium in Milla folcmni cum Dalmatica
, Stola , & Manipulo ; & non Subdiaconus caocec Epiftolam in fimili
folem- niMiflacumTunieella, &Manipulo, evadicirregularii (excipeT
nifialicubiadeflctcontraria legiciraa coofuecudo, vel legitimum privilegium. )
Atiidem, fi froe memorato apparatu cantenc di- cumftola, vetManipujaexhibecur
actus num, nonver6 fmeillis. y Deniquepropcer eandem rationero ,
cxercereactuiordi Minorum inon habencibutilloi, noneft irregulariutis cat
quiabiactus non luotica proprii ordinum , utiLaicii exci nonpoflint.
LcgcLeand./t*Or//.i*.f.xj.cr »4. L»ym.i.5.rr.}rf.j. Avilam».7./i.o./»<r.s.
dmh.%. 6
AdroajoreroexpJicacionem , hujus, de quaagimus, irregu- lariutis, neignores,
nonnullos puure, uc Navar. Henr. Avi- lam, quoscic. fequicurqueLaym.
l.tjr.t.p.t. r«».|./i.».Thei. /. tit.V. trd* tmp.ii. eameflecotalem, idelt
prohibereafcenfuraad. altiores ordines, « veureulumfulcepcorum, fedaddunt,quo-
adhuoc ufum, oonver6quoad afcenfum poflc difpeofari ab Epi- lcopo poft biennium
. Nonaullos, uc Suar. & Coninch. apud Laym.cicpuurc, cflcliraiuura, perquam
fcilicet vetetur de- linquens ad altiorei ordinet afcendere , fcd folum ad
tempu» oiennii, veluiennii veteturfubpcenafufpenGooiiufuiultimi or-
dinitfutccpti, v. g. vccetur Diaconoufus Diaconatus, non vertV
ufusanterioriiordinis, ideft Subdiaconacui, &c. Ucraque fen-
tentiaprobabiliseft, quiaclare Textusr.r. r>». tUCUr.m— irdi- S. III.
Ordmit, r OI quis Clericus violet Cenfuram , ideft, cumfit excom- i3 muoicatut,
vel fufpenius, vcl interdiclus exerceat cul- pibiliter actus proprio) Ordinum Majorum
, quoshabct,quod certe eft violare Ccnfuram , qua quii eft ionodatut , fit,r»-
te lituL di Cltrie* txctmmmm. rntniflrmmti , ftatim irregularis « atque ade6
incurrit effettus omnci irregulariutis Cipri cmp. 6. . Qjjod autcni awicitt 1
quarovisipfc noa intcrdi. Digitized by Google Caput XV. §. 185 Lai- fl.ii,
Ivioletlncerdiflumle^le.&fimilia, dicicur.»". dtd* . % Dixiprimo
(CumCenfnr*, &e.) Neque emm ex quocunque Ordinis abufu irregularius
incurritur, fedloluro exabufucum vidationeCenfurte, nampropterei Sacerdos
cdebrans in pecca- to mortali , fed oulla laborans Cenfura , peccabit quidem ,
fed nullam Irregularitatem iocurret. I Propter eandem rationem,
qujalrregularius noo eftCcn- fura, Qui, cumfit Irregularis , cclebratv.g.
nonincurretaliam Irregulanutem, ut nout refli Suar. dtctmf. «V 40. f*8.i.&
d. 4i.f*0.^.Botuc.d.j.d* t*mf. f.i.»4.au4. &reflenounc alii , ut Covar.
imCUm.Si fmri»fmif.l.i.t.m.$.At\\.dit*mf. fJ.d.Q. f*&.i.
4»*.4.*«ar/.i.Ulegitimum v.g. velcorporevitiatum» &c. fi cele- bret: cum
fit Sacerdo* , nonincurrereinaliam Irregulariutem ,
quiahidefeflusnonluniCeniura, quam per celebrationem ulis Sacerdos violet . ' 4
Dixifecundo. f lncylf*iiltttr)mm , fi quis bonahdecrcdens, fe v.g.fuifle i
Cenfura abiolutum , vel riteappeUafle, celebret.ooo fiet Irregularis .
ItaThef.KC#»/»r»r.ii.Deci(ioRotaB Romanz 408. imttr P*ftmmM4iF*wimm*tiittiitmh
deindecouflet,appeUaUo- ■eoifuifleillegitimara, utprobatCarur.aW.14. } Idem
efle, fiob viundum fcandalum, vel notabilem infa- rniam, celebres
v.g.cumexcomrounicatione, nocat Lez. v.irrrt.
».5j.G.Hurud.i#<»/>«»/.».jj.d»/.f.Aij.&nos*« ««*■■'.>■
«iniverfaiiter diximus. 6 Dixitertid, (Aamt frfritt) nonemm incurntur Irregula-
rius, fieosAflus exerceatClericus Cenfuratus, q eus exercerepoteft. Aflusautero
propriiOrdinum quos. §.frme.m.l. &*,. enumeravimus , & minutius Gibal.
t. jJ* br*f f *. »- « 7-quae , fi
bene percipiaotur , 1 Regularo illara univerfalero Suarii d.xt.d* eimf.
(*a.J.m.t6. rounicatus miniftrans exofncio Sacramentum, regularis. 7
Dixiqu*rt6,(c>4#»»«i>/»»#r«u«»)namMino evadit Irregularis ; Excipe , niG
fbrte , qui cura G t cenfura irretitus exeo,quod (ufceperit hosMinores Ordines
cum Sitnonia , exercet corumdemMioorum Ordinumaflus, tuncenimex conftiiutiooe
5i xci V. im t*mBit. ttmtrm muUi fr*t*m*t , erit irregularis . 8
Inquiresprimi.f^Keturmrr-aV/»/,^»*.^»-/^^, ali- quando hssc imponi, utCenluram
,ideft , ut pcenam medicioaiem , aliquaodoinvindiflam, idelHn puram pcenam
delifli : Inquire* * inquam ,anqui violatfufpenGonera ,& ioterdiflum, ut
puram pce- nam , cum illam non violet , ut Cenfuram , fiat irregularis t 9
Re(p.Fieri,docetStur.»,.*<.«Vf#»/:/#a.*.».4.AddeBon. d* IVmJgf. ». j. alios
cit.Noo fieri putat Alphonfus deUooel.6.d» timf. n. j.& VillaU.i jt. 1 8
Jif. t.». f 7. quiafumus in odioGi . Verum fen-
tiendurocumSuario.quiaemcacitereiusfententia probaturex t.i. dtriimditmtm ,ubi
violansfufpenfionera per unum annuro infliOara ( q uae certe , ut fic inflifla
, ut »» **d*tm Tr. docetur , eft pura pcena ) proounciatur irregularis , &
merito , quia in Cio , curo utraque privet exercitio Ordinis . 10 Inquires
fecundo. Quipluriescum 1 exercet, plures neirregulariutesincurrit? it
Refp.cumaeceflaria diftinflione. Sii furamvioles, unamirregulariutemcontrabes
rnunicatus cdebresMtflas.etiamcenties, unamTrregulariutera contrahes,
licet,pluriesficcelebrando» pluriespecces. IuSanc. dt BKT.J4. d.14. »7. T h
eolJ.r x , 1 1 . Bo
nac. d.J* tinfj*.. t .at^-Caft r. u. 1 . tr. }.f. 1 6. §.4 jint, contra Gibal
d*t*mf.diff.\jf.%M. t lf*a.*, t .At fi viotcsCenlurarodiverizrationis,pluresirregulariutes
, juxta pluralitatemdiflarum Ccnfurarum,codtrahes : fi excomrountca- tus v. g.
fufpenfus , interd rdus Miflam unam cdebres , tres contra- bes irregulari tates
diftinfleexplicaodas , fi fone ab iliis difpcnfatio* Dempeus. luLez.V. 1*
Quid,fiiocurr*nturpluresCenfurzejufdem rationisrTitiu*
v.g.ertplurisexcommunic*tus. quia pluries percuflit Clericos , &cum
hisexcomrounicatiooibus Miflamcelebravtt, plures irregutaritttes ? 1 1 Rdp. Iu
videri Gibal. It. dia*. 1 U*a.\t .fed oppofitum effeimptobabile,
puutC*flr./^.favetqueAvila,a'.7. d.10. *u quos, Geflotium, lege. 14
Inquirestertio, Siquis prohibitus (ub excommanicatione lataefententije,
necelebret; ipfeumencelebret,unde&peccet, & in excommunicationem
incidat, inquires, inquaro , currat in irregul aritatem . 1 f
Refp.riequaquamcumGibal.»V»ri|.«.<.4.>Jktt.incurrere,
quiainillacelebratiooeincurric exCommunicationem, ergoprius intelligitur
jamcelebrafle, &deindeincidifle io exconununiea- tionem. Nonigitur
ceiebravitcumexcommunicatione. Quod fi iterumcelebret, tuncenim
verdviolabitCenfuram, & irregula- ritatem eftugere nonpoterit. 16 Ioquires
quartd. Siquis irretitus Cenfuraexerceit aflum Ordinis, quem habet, qui aflus
propter aliquam rationem fit Bullus, incnrretneinirregulariutem ? Abfolvatv.g.
excommu- nicatus horoinemi quifinedebito doloreadConfeflionem accef» fit, unde
ucrilege f atque adeo nulliter Abfolutionem recepit , eritnehlcirregularis/
Ideminquiri potefl , (i idemexcommuni- catus confecretinaqua, velinpane
oontriticeo, fi haptizetfine ordinetfsminan , Qjiare, incurntne 17
Refp.DiftinguitSuar.d#r#»/'. »'.ii./#A|.r4,.#>tj.SiMini- Qer hic
excommunicauisfcieos .afluro fore invaliduro , fict? fege- rat, proferat v.g.
verbaextrinfece, led abfque intentione facien- diverumaflum, feu verum
Sacraraeotum , non incurrit irregula- ritatem, quiaaflusprocedens i fifla
intentione non dicitur ufus Ordinis. Si vero habeat intentionera
verumafluro,feu Sacramen- tumfaciendi, exdefeflumaterise , velalterius
circunftantise Sa- cramenturononfacit, probabilius puutinirregulariutem incur»
rere, quia tunc illeferius ,ac voluouriusconatusfaciendiaflum ,
abufusOrdiniseft, ScioPrates. immuu*mft.d*trr*i.d.j.e^.%.\.mm\ 1 i.fti.joj.
putareetiaro in hoc lecundo cafu non incurrere irregu- lariutem, fed,
auiaillumfequiulcemtutjusnolo, nooeftnecef- feinreraraampliusimmorari . i(
Inquiresquinto. SiSacerdosexcoromunicatus toleratus ad CtiooemFidelium
nonhabentium v.g.aliumSacerdotem, niG c, celebretSacrumdiefefto,
utiifatisfaciant przcepto, po- teftnelicitetunc celebrare, &eftugereincurfum
in irregularita- tem? Supponimusiutemneispeccet, fepofuifle iogratia faltem
percontritionem. 1 9 Refp. Caftr. d*e*af. d.i.p.Sj*.*,, videtur concedere his
verbis. Ex nuo fit , fi diesoccurrat fefti vus, neque ad Gt alius Sacerdos ,
qui Millam populofaciat,pofleexcommunicatum ( utique toleraturo^) celebrare,
quiaprarfumitur populus petere iacrincium necefla- riumpropraccepto
audiendiSacrura exequendo, ut beneNavar. Suar. Filliuc. Booac. HzcCaftropalaus
. zo Ioquiresfext&.Siis, cuieft interdiflus ingreflus inEccle- Cam,
cdebret, incurretnein irregulariutero? Refp.incurret, quiaadhuctunc violat
Cenfuram , uthabes ap. Sau.d***»fJ. J J./#«.4. LtmM imttrd. d.j.ftriftr r#/4»v
aUafque . «V, IV. S*,t difftmfrt im frtdiait M mimfk Ordimit? 1 T Rregulariutem
contraflam primo modoex diflis $.1. hoc efl J. exfurtivaOrdinumfufcepuone, G
umeneacontrahitur.eft difpenfabilisabEpifcopo, Gnonprzceflitprohibitio
excoramuni- cationis. Id quo roodo fe habeat , dixiu»/r.«#od.#.i*.»«.t4. &
videripoteftThefaurusdeposnisEccldiafticisf.*. V.orditj. »r*. fertim$. mdvtrti
Sttmmd» . Quandoautem crimen eftoccuItum,dii- penurifemper pofle abEpilcopoGc
concedente /»/*4« d* kXtf. jara non ignoras. * Irregulariutemcontr*fl*m
(ecundomodoetdiflisin eodero Si.i.hoceftezOrdinefulceptoabuzorato, tunc folum
poteft Epi- copus dUpenfare, quaodo fic ordinatus ingrederetur Religionero ,
mortua jam uzore , vel perpetuodivortiocelebnto . 3 Irregulariutero denique
contraflam exufurpatiooeOrdinis, quemnonhabes,velexpravaadrainiftratiooeOrdinis
, quemha- beas,dequadiflumcft5.*.&J.l(oloPontifice dilpenlatur, ni5 ,
quaodo eil occultt , qiue poteff ab Epilcopoex diflo Tridentiao . Dc
Irrcgularitatc cx occifione hominis. $• I. Difp*jiti* urmm , f»a i» hoc tafit*
fmmt tritfUmd* . I T TTexOrdioe progrediamur, Agam hlc Primo, dc Ho- U
middiocafuali, prxteriotenticMem, &quidemphyfice commiflb. Secnndd,
deeoderacafuali,ied moralitercommiffb,ideft orto exmandato, Confilio,
&c.adaliud, quaroadl TcrtiA, dephyfice, &quid ideftde homkidio
volunurio. Quart6, dc eodem voluourie commiuomoraiiccr,] tum, conQlium, &C.
Quintd, oe mutUatione, quaeeriam ip(a tu efl. Sexco, deocciGone
joftepatraUiMiniftris Juftitiae. Septim6, deeadem jufte patrau iMilitibus
inBello. Ofla vA , de eadcro comroifla in fui deienfionem . In re fezcentis
nodis implexa iucem oobis prarierat Lux in- DE IRREGULARITATE EX HOMIQDIO
CASUAU. g. U. C» tmfmmli memicidi* t*imritmt ? •qua aaturaU , G Epifcopus ydnoo
bapcizauuu, &c- I TTOmiCidiuro, quodcafuale appellamus, exeo quodcafa, XX
ideaprzcerintentiooero occidentis, fit, tribus contin- gere roodis potefl . »
Pnmo,<juandoquis nolensocciderequemquam» aecdeocei- (ionecogiuns,vd
fubdubiuns,opus umen poni t,eit quo omnind per accidens fequitur ocdfioaUcujus,
prsrter fuam intentionera. So> letafFerri excmplum , ut,fifamulum quisducat
fecumad venan- dum, &famulusca(udecidatabequo, moriaturque. ) Secuodd,
qulndoquisopusponit,exquonoofolet,nec fem- per,
necfzpemorsalteriusfequi,inteYdumt*meti fequitur.ipfe autem mortem nullo modo
iotendit , fed iUam pnevidens , vel (al - nonfequacur.vel fi u- Digitized by
Google 186 Lib. X. De Cenf. & Irreg. Traa. IV. De Iireg. f;
taliaremediaoonadfint,nondefirtit abopere, utcertenunc ex dii, hoceft, five
vaccsopcri, cuiefi anoexum periculuin mor- ljrtitiadefirteredcbiW.Exemplum(otetafTerrideeo,quiproiicrt
tis,v.g. projectionilapidurotcxplofionibombardz^&c.femprrpa-
Jipides,dSclignainpublicam vjam,nullofjgnodato,qno tranlcuBtei
rimodo,acinprzccdentibusdidumdt,cxcufaberisabirrcgu|jri-
fiblcaveant;cumtamenadverUt, velcertdde ahcujusmortefub-
ute,finonpra;vidifli,Decfubdubitaftidehomicidio,vel,fidiibita- dubitrt ,
quamvisillam nonintendat. _
fli,fufficientcrpcrfimileradiligentiam,quam«*i<JixiiBus,pr3tca- 4
Terti6,quandoquisopusponit,exquo(oletlequioc^;.0icaput vifti: Secus, nonexcufaberis.
T.g.inimicigraviterfrangit,iclumgladiiinpetlusimpingit^cc.ani- 16 Hanc regulam
nooomncs admittunt: probabiliffima umcn nv- ^roen lilum non occidendi ,fed
foliim vulncrandi . eft, ctCmihiceruin alia nuteriaquacunquc,
cTcfatisprobabilisin r Primum,ex "hisdiciturHomicidiunt
verecafuale.Secundum, materiahomkidii.Ratioefteadem,quzdiclaei1deopere licito *
diciturmixtumicafualiAvoluntariaTertiumverevoluntarium. nametiamhic, dum
vacasopericuicunque illicito, Homicidiurn 6 JamdehoeTertio veievoluntarioagemus$.7.quandodeHo-
nullomodo voluntariuraeft >unde,necciilpabile,cx:confequenier, micidio
voluntario difputabimus. De(ecund6, hic elt proprius
noninduccr*sirrcgulariutem;oeque etiara,aclioncmcftequomo- a"endi
locus»namdeprimonihil dicendumerit,quiaper omnes
docunqueillicitam»trahitraalitiamhomicidiivolunurii, (i,quoad hoc ( Lege
Farinac. dt Htmir. q. 1 16. ».i.r>a.)primo locodictum eveotum homicidii,
fufficicntercautumfit. Homicidium, quod vere,£Vcxquacunque parteeftcafuale ,
nul- 17 Recteergodeillo,quiequoslurripuir, aquibus, dum eos lam parit
irreguiariutem ,ad hancenim , quzeltex drl&o, incur* furadduccret,
mulierquzdamconfractacft , <3c abortum palla , fta-
rendam,requiriturculpa,quzcumhicabut,aberit cVpafnalrre-
tuitPon(ifcxC.fMnri/m^.to.furtireumef1e,verum, fiipfiusvo* gnlariutis,
nampropterei pluresapud Siyr.diti»f.i.T.e.6.i ■«•*?• lunus pcrniciola
nonagnolcitur fquia fcilicct, ut noutGlo(Ta,mn- advertant , non affici
irregulariutcillum, qui,utgravem lapidis licrem przmonuit .addamusnos,
velnullomododedamnolubdu- rclum, quamvis jocoimmifliurodeclinec, cafu in alium
incidit , biuvit)aliqualegali pccnaafficinondebere.ConfonatGlianus ,4«.
eumqueprzcipiuvit,velaliomodoabfqueipfiusdolooccidit,quia
r«a/.K.Fr4/<r,M'n.quibeneait,FratrcmFrancilcanumquiequi(an-« *unc
merecalualisfuitmors. docafupucrum tccidit.peccarequidem coatraRegunuifuzR»- 7
PorrA homicidiummixtum, dequo inhoc $.agendumcrit, ligionis,
fedirrcgularcmnonefle. quodquedeincepc breviutis gratia appellamus rafuale (
n»m pri- 18 Conira. RecleidemPootifex, C.Cmti»tk*t»r dtHtmieiiur
mumappellabimuscumaddito,vcrccalualc;vclronti; :;ir,diitnpo- cu.n
oarrallct,q'io<damClcricosredeuntc$ iculturavinoziuiiiiis ijtivcquisalicui
operi vacat.quod opusaliquando clupollct lici- hac conditione fquztunccrat inufu
)ucvi3orutcreturvictopro
tum,aliquandoautcmillicitum.velcontfngit,dumnihil3.?;r, feu equo,quendamautem
viclorem infiliilfe, quafi equiuraruro, in dumnegativefe habens, omittitaliquid
agcre, cxquaomillione Diaconura vtcfum.&ficifalceipftufmctDiaconi.quaeratprzcrn^
morsalicujusconfequitur.Habcraradeomnibushistre.ReguUs,
clus.morulevulnusaccepille.&poftoclodicscxeovuloereinter- fingulis
hujufmodi calibus rclpondcntes. iifle,cuminquam,id
Pontifexnarraffet,reclcprohibet,ncDiaco- nusa(ceodatadSacerdotium,t5cneinDucoutuminiftret,quia,uc
REGULA.
notatSuar.<<#f#a/«rln'.4}./>if.j.».j.Henr./.i4.riyJ»rr.«.«liique,Dia^
conusconfciusconfuetudinisiul)liendi,dumludebatfalceprzciu- Ofrri linto v*e*»t
. ctus , nonfufficienter cavit periculum alterius. 19 Hludumen , quaodo
vacasoperi illicito inmateria bomi- 8 Sireilicitzvaccs, v.e. fi domumdeftrua* ,
tVomnem mora- cidii, cft diligenter advertendum; quando enim, tefte Verric,
Jemdilip'Mtiam,ncquisoffeiidatur,apponas,clamando v. g. utqui-
tr.i.^.mar.bo.iH.i. tuumopuscft valde connexumcum periculo
ljbetfibiaohpidum,ligiiorumqucprojct}ione caveat, oftcndatur mortisalterius,
femper irregularis ex homicidio voluntario pro-
tamcnaliqui>,acprztertuamintentioneramoriatur,necpeccas , nunciandus cris,
quiaprzlumeris , voluifleroalitioscincaufail-
necconfeauenterirrcgulariutemcontiahis.luLcfl./.».r.9. rf.ij. lud bomicidium,
cumopusconnexumpericulo homicidii fulce- ». ict.Caitr.jV leftpanMt l.i.e.t*.
etnf. t.C HMt.dtlrrt*.d>fS.»u. pifti. At inforoconfcientiz, (ISccoram Deo
vere tu non es irregula- 29. A vildtCrnf. t>.6.d. t.ftB.t. dui.t. Si
V.lrrtg.tx deftrm.tuir* num.t,. ris, fi non prz vidifti pcriculum . nec de eo
fubdubitafti , vcl, fi du- Jo. Pr.Tp.?.j.^«rr(.. .i.ii.i».84.Ratioeft
manifefta,quia,ut rood6 biufti,fufficientercavifti.Qu6dfialiquotanJem
mododcpcricu- dixi, ubinullarulr-i, nullapcena.
lofufpicatuses,erisirregularis,quia,vcldebcba$fjfticientcr pe- 9 Contri,
filimilircilicitzvaces.moralemquediligentiamoon
riculurocavere,vel,(icaverinonpoterat, opuseratorauin6abiU adhibe.is,undealicujusmors
lequatur,&peccas,6cirregularitatera laadioncdefiftere.
contrahis,fiulcpericulumprzvidifti,licetmortemillamnon in- 20 Atquein
hiseventibus,<jccft6fctas4nullarointeadfui(1'ene-
tenderis.Ratioel(,quiaopusilludlicitumillicitumtuncfitinroa- gligentiamgravem ,
feunullaratemorulem culparo cotnmiliflc » rcrianomicidii, propterdiligcntiam
nonadhibium. Vides difcri- amotofcandalo.potcris tegerere,tanquam
libcruroabirrcgulari- mcn^inpriorecafupericulumprzvidifti, &futhcienter
cavifti ; Ute, quiaprzlumptio extcriorvcritatcronon lzdit. luSuar. it> hic
vcrAprzvidifti, icumen nequaquamcavifti. ttnf^r.fta.j.n.S. Contravcr6,
fiexteriusjudicctur,nullam fuiftis 10 ReflecrgoPootifexC.
Pr«i.J«iw«.dectevit,incidineiDir- culpam, vellatislevem , tutamen confcius (is,
tegraviter deli- ivgularitatcmPretbyterum,quipuerumiiituitudotlrinzpercuflit
quille,obligaberis ut verumirrcgularcmtegererc.Legccircaprc- incapite,fi pucrex
percuflionc, vcl obinfirroiutcroex pcrcufTione diclaDoclorespafliin
,fcilicctConinc.W* S*cr.d.\lJ»b.9n.lo.SiV. contraflam occubucrit, qutanimirum,
ut nount hic Dodlores irrt3.txdtftU,lirit».Filliuc,tr.to.r.i.i».6+.G.H\inJt
trrtt.d.*.dif. apiidB\lboCim,i»tetltrf.Md kt>c C.Prt>tyttr»m.
Dth*mitiditypetcix(- 8-n.z i\ I)iail.f.4./r.l.r</.iO.)o.Pr*p.?.f.fl'«
trrtt.iub.ic.n 6}.Gibal. tio fuitcxcefliva, ck conlcqucnter oon iuit
lufficientercautura in dt trrer.c.A,. if.i.o.Jf.aliaexempla id Juccntem . ,
modo percuffionis , licet aiiis verbcrarr ob doclrinam lit res liciu . at
Obiicics. Siopusiliicitura, cui tu vacas, irregulaciuterrt
Nain,fipercuflio(dicuntiidcm/fuifli.ti1iieexcellu,tiimquoadnu- exfenooatTert,
curPontifexinmultis Sacris Textibus eft ade& mcruro, tumquoad qualiutcm
iftuum , Presbyter nec homicida fblicitus in examinando, ancommittens
homicidium cafuale , luirtet, nec irrcgularis. Eodemmodo debes dilcurrerein
fimili- opcramdedcrit rei licitzan_ illicitz? bus , qoz affcrur.f ur in Sacriv
Cjnoaibus ,C.rtu'« J«> dt Htm. 11 Rcfp.Qauiafi': mcl"is fit judiciutn
dc animo occidentis, narn, ti Inquircs. Siprzvidiqaidcm, tcd non cavi cx
negligentia , adversuseum, quiopcnijlicito vacat, faciliu - przfumitur , feu
ieuinadvertentiainforoconlcicntiz, cVcoramDeo, loiiim cul- colligitur volunUs
occidendi,feunoncavcndihomicidium,quini pabili vcniaiitereronetunc irregularis/
ineo, quiopcrilicito vacat. AddcejufmiiJicxamcnnon rar6heri 1 2 Refp. Non eris
irrrgularis , quia , tcfte Coninch. dt SturJ. 1 8. ad au^endas , vel roinuendas
p/rnas homicid li, & ad faciliorem rcd- d»p.cf.».ii.Di»n.f.^.tr.i. rtf.n.
Jo.Przp. q.j.de :rrtf. d.to.num.Js. dendain,. veldifficilioremirregularitatis
dil'p;n(ationem. Aliarn Callr. Jt tcafJ.6.p.i 1.^.4. ».r.alioscit,utfzpcdiclum
cll.tantapc- relponlionemaffert Snir.ltt.at. fe;t.6.nu.;.cu\ adhzrct Conincb.
na,quanu judicaturirregularius cxdelidlo,de qualoquiraurfir-
Le.d.ef.n.ij.tliimG.Hutt.dtirrti.d.i.dif.S.n.z?. aliaro Jo: Prz-
regularitascnirocxdefcctuleniutis non induciturex culpa,uc vi- politus,
quoslcge. dcbimusjnonzquum eft , otilevicuJpaprogiguatur. aj
ExprzdictisduabusReguliscolligitur» quid dicendum de Dixi ffiprzvidifiuidera )
ft cnim nullaratione periculum quibufdamcafibusfpocialibus. przvideatur , oec
fubdubiutio occurratde periculo , quaravis nulladiligentiaappouU fuerit, nullum
peccatum admirturacft , Dt Vouuunt. propfci inculpabilera inadvertentiam, &
confequeniernulla ir- rcgularitas. Undciscflet illecafus ditlus in primaRcgula
a.i. 24 InquacunqueVenatione.DehacCIeric.Venat.VideSayr.>i< Viresenim
huroanas fuperat , utquis diligentiam adhibeatad vi- etnf.l.T.c b.n.\S.t\v\\Jict»f.f.7J.6.feH.t.d.i
jint.¥xt\nic.Fr**.}.i.V. tandum pcriculum, dequo nihilin mentem venit, nout
rcfle irr«.j4i.fiveClericusfcuiintcrdicucilVcnatioclamola)fiveLai-
lVtcroll.rr.i.i.i.c.a.a.i 18. cus, li feram volcns iagitta traiiccre , vrl
vulncrare lclopo, homi- 14 Ac vcro fidubiumtibifelcobtulit , vel
ftifpicio,quarnvis lc- nem indumislatentemoccidat,uoniit
irregularis,fiperinvincibi- vis,depcriculo alienz mortisaffcrendz adicla
tuaaclione, ncc lcm ignorantiamibi latere horoincm nonadverut , nec (ulpicatus
tamen tu t itrafli veriutcm peficuli indaga rc , peccafti profec!6 fi ve lit ,
& fufpicatus fi fuerit , cautc (e gcffit ( in hac voce, cautc , figni-
moruliter,fise venialitcrad mcnfuram , uc moxdicam, ncgligen-
ncodebitascautelasrood6inprzcedentibusdicias) lccus trregula-
tiz,quamappofuifti,& quidcm.fi mortalitcrirrcgularis cris; fi riserit.
Iderodicdeeo,quitoveam,feulaqucumaputadferas,cx: venialiiernoneris, ut
jamdidumeli. cafu , in illa iropingcos horoomoriatur . Oftri illieitt v*t*nt .
. JJt S»trit»tH»t ftrat . 15 Sive opus, cuivacas, fitillicitumio quacunquc
rrutcriaT. »t Idemfubsudcmdiflinctionedicde nutrientibusferas, puta (5,
inmateru liuuxiz, lurti, «5cc fiveetiam inmateria homici-
Leooc$,Urib$,Canes,CquandomoriOTh*cbruualicuiatrerant, ctu Digitized by Google
Caput XV. §. III. 287 eriscnimlrregularis, fi ea non euftodivifti , ne
nocerent, non crjs, fi cautc geilifti . De his lege Avil./.r. d.7. Say r. I.c
».19. 17 Idcm (ubcadcm dirtinctione ,fi lufifti . De hoc vidc Majolum
*f«irr*f.i5.f.48.§.i.*.i.Ugol.rf«»>>,fs.f.ia^>-2.f»«/.j4.aliofque
ibid. ciutos . Sive enim ludus fit licitus, ut pil#, Trochi,&c.li vc fit
illici- tusinaliamateria, utalearum,Taxillorum, &c.five illicitus in
materiahoinicidii, qualiseft haltiludium, tradutio gladiorum , Taurorumagitario,
nonerislrrcgularis, fecuu alicujus mortc , filuffirientermorticonluluifti;
eris, finonconfuluifti, & modo didto.cautclasnonadhibuifti .
Debuerasautemomninoludumrc- linquerc, li (ufficienter providere non poteras.
i'i SiaJdomumtuamvocares,vcladmittercsludcntes, etiam ludisordinariis , fi
coscognoveris facilcdcventuros ad arma ,rixaf-
<,ue,teforeIrregularem,mortealicujus lecuta.puto; quia tunc Xus es
cooperator homicidii . 29 Idemfubdiftindtioneprxdidladc ludentecummulicre gra-
vida.&univerfaliter cumiudente, five jocante quomodocunquc cum alio . Si
quisenim gravidam V. G. excitet ad chorcas agcndas ,
velpucllzmcticulofzjoransrepentinum incutiattimorem, unde
morslequaturconceptitfKtusauimati, non eris immunisablrre- gularitate,
firrulumfulpicatuscautctcnongellirti, federisomni- noliber,
itaHcnr.cumaliis/.U.r.ij.a.^ quicquidfentiat Farin.
i.«-.^».40.fiinculpatenihilcs(ulpicatus, vel, fi, fufpicatus gclfi- fli tecautc
&c. ao l5,quiinludoV.G.pilzdumadverfariumpropellit,nepi]ara przripiat,vel
dum pilam jirit,puerum in arcam pro!ilicntem,vel il- lac fortc tranleuntem
interhcit . Is
, qui dum cum alns colludtatur . aliquem de morc impellens,calu occidit. Is,
qui dum ni vis globos in advcrfarios per jocum proiiciens ,aliqucmferiatlapide
fortein glo- bonivislatente.occidatque. Ii,inquam,regularitcr ab Irregulari-
tate nonafficientur,qaiifem?erfupponuntnihilpcriculiadvertif- le , nam lecus ,
afficercntur Gne dubio , Gdebite non caverunt . Dt Kqnitar.lt. ?i Idemfubcademdiftinaione dicde licite,
velillicite equi- tanteinequointradubili, acfcroci. Lege Avil./.r. tentia
probaLu'/s eft ;probabil i us tamen eft incurri, quod cgo ibid. fe-
quutusfum,quiaetiamcoopcrationegativa eft volunuria, eftquc caufa moralis
homicidii, Irregularius autein adncdhtur i jure homicidio injufto.Nequc
mirum,fi in eodem jurc dcejufmodi nega- tivacooperationenoniiat exprcflamentio;
fufficitenim, I iin ea cooperatione invcniatur tott ratio formalis malitis
injufti ho- micidii. 40 Notaautem, utprzdidu(ententuDianzfitprobabilis,de-
bereeamintelligi, quando mere negative fcquishabct: id quod latc,
&clareexplicabimus fuolocoinfra$.9. 41 Quoad polterius.ncmpc quoad
obligationem folum exChari- ta te , planior cft irregularitatis excufatio ;
Omitteus cnim agere ld , quodcxCbariutcquis tenebatur, ficx hacomiffionefcquaturaltc-
rmsmors,peccatquidero juxtagraviutem omiffionis, utdidtum cft : Atvcrdidcm in
irregulariutem non incurrit, nonintendit. Ratio eft, quiahatcirregularius cft
WEna, quare cum fitoJiola.folum intclligiiurimpofiupropriedidlohomicidio, quod
ell illud , quod cft proprie injuftum,& non quod folum eft con- tra
Chuiutein, ut «tW.dixirous. 41 EtrctUHenriq.rfnVrfj.r.}. ».4.inGlo(T.
litt.X.Crm» hr*~ Dt ttitntt ligns, & Jtmilibui . j» IJemdecedentcligna,
feuarborem,fivefuam, Gvefurtive alicnam,fivecontnluperiorisprohibitionera: IJem
deattollen- tibus,vclpullantibuscampanam.LcgeClaruin, mPr*x.Crim. V.
Htm.Fttia.tit.d*mm.<i.ti6.ldemde proiicientcligna, lapidcs , lcgulas,
utfupra inlinuatumell. DnfUM inci.ient de ca .'.•< , auo flitctt incnti
frtitciant ;'..;••'- 3) Siplureslapidc?,plurcsfagittz,plura
fimiliaipluribusproii- cianturincaute, &conltetprztereuntem quempiam fuifle
ex illis occifum , i-;nor tur v.-rde. cujus idtu , neminem forelrrcgularem,
docct A viU,q aia quilib e t (ait) potcft prudcnter (ibi pcrfuaJerc,non fuifle
tuum Upidem , luam lagitum, &c.caufam mortis . J4
EquiJcmidprobo,fiproiicicnteslint valdc multi :at vcro , fi fuerint pauci
,qualcscertc cllcot duo, vcl tres , quilibet pruden- terputetit judicare, vel
laltem dubitare, luum laptdem fuille caulam homicidii;dubiusauteinde
fadtohomicidiofe debettcne- rehomicidam, atqueade6Irregularem,utlupra e.j.
».6.Ai .»». dientiam it Hemitidie diHum elt . Jj linm6(utrcttenotatCallr.
ieCtnf.i.6.f.\ t.§.6j>,2. ) quando funtetiam valde plurcs, qui lapidcs projcccrunt,
li quis ex illis, pro-
ptcrpaculiaremaliquamcircunftantiam,dubitet,fuumlapidjsidtum fuifte caulam
mortis alterius,debcbit,propter eandem rationem du- biijfegererc
,utIrregularem,eo modo,quodixi /. c. 36 Nec tc umen prztereat , nos hic loqui
de proiicicntibus Gn- gulisprofc, nam,GGta6tio aliquacommunis omnium , ute(l in
excrcitu,quando omnes unico communiquc conlcnlu proitciunt fa- gitus v. g. in
ad vcrUrios , dicemus intra 9. 14. a.i. REGULA. Omitttni ttlijuid agnt , undt
mert aiteri feqnstur . ?7 Velomittisaliquid, quodex juftitiaageredebcs. vcl,
qnod ex Chariute, quse , quia diverlum jus (ortiuntur , lcparatim lunt
explicanda. jS Quuad prius. Omittcns, feunon prohibens aliquid , ad quod
tcnebatur quisex jultitia, (iexcaomillione fequaturmors aUcriut. tantumpcccat,
quantacltomi(lionismalitia,de qua re dilcrte locutus lum / 6. m Drc . 1. <
^.1 . mh.Z. 39 SuppoGuergograviutepeccati,Gcutii^iW.cumomnibus di- xt, incurri
obligationera reft i t u tion is, iu ego nunc Unquam proba- biUusdico,incurriIrregulariutem.licetcnim
D\iiaf.^jr.i.r«f.7.& i .(.f.tr.yrtf.iS. legc'rancred.i.^.ir.6.^.i»Mr.i 7.
/*fr,alios citansdi- cat, non incurri , quiain jurelrregularius vidctur
impofitalblum cooperanti per influxum pafitivum ad homicidium, quzcerte len-
unturillud ( G homicidium nonintcndit ) propterea, qux do- cui /.8. in DteiU.
tr. } . r.l. m ».9. Deniquededubiohomicidiicafualisvide, quaedixiin fupcrio-
ribusdeHomicidiodubior.;. §. III.
DtlUmuiihCafualimnalittrctmn.iffotide^tetttxMiei»- /», ee*fili»t &c.d*tit*d
altitd, nukrn ai Homiciimm . l Q I mandatum , confilium.favor , & Gmilia
,dentur ad occiden- u dum, pertinet ad homicidium voluntarium.feu diredte voli-
tum ,dequarepaul6poftdi(putabimus tnuncautem ubidecafuali
homicidiofcrmoeft,agimusdciiscalibus,quandomorsalicujus per accidenscontingcns
,ortumhabeti mandato,confilio,favore,&c. datis adaliud , quamad hmnicidium
. a Porr6,quicquid dicantSuar. itCenf.dAj.fea.i.it.l.& a^FM.
rr.JO.r.4.».94.&alii,pjtocum Jo. Pratp.f.J. detrrtt. du.\0.n.7$. Diana f.i.tr.6.rtf.i9.
aliifqjcfimileradoctrinampoilcfcrvarihic, qucinhomicidiocafuali phyficepatrato
fervaueft. Quarc quas- cunqueprarcipiendo, conlulcndo,
horundo,vclalioquovisino- do, inJucitaliumada^tum; Gvelicitura, Gvc quocunquc
modo illicitum, quiadtus cognolcitur conjungi cum prriculomortis, vel
mutilationis, tunclequuu morte, vclmutilatione, eritirrc- gularis,
quandononcavitfufficienter, nefequeretur. At,fi-juf- modipericulumamoville
prudenter ccnfcatur, fecutum homici- dium ipfi non impuubitur,eundemquc nulla
irregulariusafficiec . Patetharc regulaexfupradidis.Ccnfendus autem eft
fufficienter przcavifle; fi hominiprudenti, &cauto, fiintalibuscircunftan-
tiis, filubtali modoagcndiadtus manJetur, utquilibctprudens judicarc poflit,
cumSuar. Fill.//.rr.Farin.fMi;.^.i.f./>«jt.«(jii. j04.Sayr.1S/ Ctnf. /.7. e
6.».x. homicidium nullum .mutilationcra nullamforepatrandam. 3 Hinc,
fiLudimagifter etiamdifciplinzcaufa, jubeat difci- pulumiratum, &audacera
vcrberari, quamvisiviro caato, & prudenti, non cffugiet irregulariutcm , fi
audaxille difcipulus aliquemoccidit. Similimodo, neccrTugiet, qui puerum incan-
tum mittat adaquatum ad putcum non circumleptum , & qui prse- cipiat,
veldetconfilium hominiinexperto, vclmulicri, ut per tegulas,
vellocapericulofainambulet , quaravis przdidtus mo- neatdepericulo, prodamctque
, utcautc faciant. Pariitemmo< do, fifuadcas, vclmandes, utPctrus V.Gr.
aliquidfaciat, V. Gr. utnon fugiat, utobfiftatrixauti, ut ineat Duellum, unde
prudcnter periculumadfit occifionis alterius , irregularis eris, &quidem
exhomicidiocafuali, fimortcra non intcndcbas: vo- lunurio, fiillamintendifti.
Ratioprsedidtorum cft, quiain hii periculum przvidifli ('utfupponimus^
necumenfufficienter il- lud przcavilti. 4 Hinc contra, fi quid jubeas , vcl
mandes , unde nullum pericu- lum mortis prudc.itcr lulpicari potes , nuilam
irregularitatcm in- currcs,ut,fi fcienti naUre fuadeas,ut natct,li fugienti
hoftes, jubeas fiftcrc , prudenterexcircunftantils puuns, hoftes remilTuros
mor- tera fefe dedenti , finavimventoperculfamfubeas potiQsinaltum
velafacerc,quim juxulittusevidenti periculoinfcopulos,velSyr- tes impingendi,
illam exponere . In his enira, & fimilibus cafibus , fi aliquafequatur
mors, mcTepcraccidcnsfequetur,cumtu pruden- tercgeris ,Irregulariutcmtimerenon
debes. 5 Hincdenique, fi confilium dedifti Joanni, V.G.utFurtum, vcl
Adulteriumcommitut, exquoprzvideas, ipfumcapite plc-
ctei]dum,vel,ficonfiliumdediiliBertz, V.G. utpertcuum ad adulterium
committcndum deambularct, unde cadcns abiit in przceps,
diftinguendumexditiiseft. Nam, G fint ulescircun- itantiz, ut hic ,&nunc
illzaclioncsfintconjundtzcumprobabili
periculomortis,irregulariscris,mortefecuu, quia tunc peccas etiamcontra
juititiamcircamateriam homicidiiinillo imprudcn- ticonfilio-
SifecuSjnoneris^quiafolumpeccas contraalias virtu- tes, qudd folum potuit
doccrc Gibal. r.4. tUirret.q.ijt.i^. dumdo- cuit, prssdictosirregulares
noneflc. 6 Q^idautemrefolvesinfequeotihaasquatuorcafibuj? De Cenfur. &
Irreg. TraS. I V. Dc Irreg. Prwms M/fci . AntonuismiiidavitCxlari.uioccidoieiJo.iiinem
Pinor.x«.cr/Mfc»(».;>&<m»fr.Siyr./.f.».8.Firin.Frjf/. V.irrtpnum.
nominemfatisdebilem fcdevenit, utjoanne*, qujmvis viribus 4}6. UgoU/irr^.c.i o.
ji.i.aliiqucpjnim docem . Rationem habc- Htl 4 Aflero (tcundo , Eundcm Phyficum
Mcdicum , fi forteob ne- nomincmiatlSCieDlien. ico creim, h^h^i wwnn
""»»• Cxfareinierior, occideretiplumCxlarero.eftnelrregulans Ad-
ti»iusexhomicidjocafualicommifloexfuomandatof ,
„..t.u.^-^,^-v-v...r..Juv-..,.,,™,lUiri,iiio 7 Refp.Bon.rf*C#»M.7.«.»7-Henr./.M.c.i6j»
i . Diin.^»./r.tr. gligentiam, vclobimpentiam, velob aliudin infirmi rcf.i 7.
aliique probabilitcr puunt , non eflelrregularcm , quia fuffi- contraquintum
Dewrlogi prxceptum mortaliter peccet , incurrcrc cicnterAntonius
periculumCxuris cavit, dumillum cognovit inIrreguliritatcm,lccutainfirmimorte.Patet,quiatuncMeJicu«
Joanncfortiorcm.Coofirmari poteftcxrooxdicendisn.io. caufaeft
mortisutiidcm,&»useGibaU.4.f.*.i«.ii.nount.Idem NavarrusCovar.apud Dian./r
Jo: Prxp/*.ri/.Coninc.«'»-5:«r.d. dicdc Miniftris,feuaffiftentibushuicMedico,fiadveruntejusim-
» Avild*Ct»f.t.7.Ji/p.6.fea.ijlub.*st*cl4 tamcn pro- peritiam , &
ipfieooperentur .Si dubium (it, dixi fuprir. j.
babiliteritem.aliiqueputantefleirregularem,quiaiple,idef> Anto- »
Inquircsprim6.SiMedicuscurarederjeatjmuliereroprxgnan-
iiiusfciredebebat,undefcivifle,vellaltemdubiufleprxfumitur,irj tem,incurretnein
irregularititem , fi pharmacum illipropinct.vel e/ufmod i occafionibus (blere
agnum , ad le dcfcndendu m.audacsam prxcipiat venx icct lonem, quo padlo magnum
fit ptriculum, ne frr- lxonisiqducre, quarefolam cognitioncm imbecilliutis
Joannis tusanimatuspercat;cumcontra,li hzc non prarcipiat,fit(imilepe-
cumexcufarenonpoterit.ExcuUrcturtameninforoconfcientix, ricnlum,ne pereatmater?
Fxtumanimatumdi.ti , nam finonfit li nihil prorfus dubitaflet de morte, vel, fi
mandavit , ut Joannes oc- animatus , jam cx alibi ditlis / 6. i» d*c c i . » n.
i . fcimus , cjus ciderctur eminus iclopo , vel fagitta , vel a tergo,iu ut
prudenter mteritum non cfle irregulantatiscaufam . omnepericulumfuilfcamotuiniudicaretur.
6 Refp.An, &quatenustuncpeccet Medicus, dixi fatisii/V. 8 StcmndmtCmfmt.
Antonius mandat Petro, utoccidat Titiura Nuncautem, quoad irregularitatem,
ftcbrcviterftatue: Si psc- xpetUtionemqueAntoni niuslrrcgularisr* 9 Refp.Primafcntentia,quxeitSuar.quemcitac,
fcquiturque Ollr.d',6 dtCtm\ r.i j.$.i.« r.citatque item Bonac.&Coninc.
affir- mat , atqu? ab hac non efle recedendum, five fpeculative, five in pra-
ai» docetSuarius.Lojuiturauiemdcconfilio,l'eu eadem certrelt ratio dc nundato ,
vel limilibus . Ratioclt , inquit , quia.blblutc lo- x)uendo , tune vaca<
rci iilicitx , & <-x lc pcriculofx>qux enim ratio
Tiericulofiortibieflepoteftad morte:n ,quamxqualemaggredi,vel tingulari ct
ratninerum sodcin pugnare? 10 Secunda(enten'i>,qu3ee:l Valq.quem
fequitur,ciutque G. HutC4ff>nf d.2. d'f.6. m.ii.Tatr. dr tmfj.t. d.6i.dmb»,
Inclinat Jo.Prxpof..» ydnrr rn.fi Henr./.i^r.ie.HcLug JtjuJlJ.19 ».40.
imcenfcientn t»nt mjer», neg<t ,faltem inforoconfcicntix,idque, etiainfiprobabiliier
dujitavcnt Antonius, Pctruin mandatarium queex moxdicendisn.io. 7
Inquircsfecundo . Medieus, defperato xgroto , ccmccdcns dari quoshlet cibos
etiam noxios ,eft ne Irrcgularis , fi inde roors , vel ejus acceleratio
fequatur? 8 Rcfp. affirmativc, quia tunc graviter peccat, crudclii elt
enimeapictas, 'luaquiscitius mortemaliquem fubirefacit. Ni- hilominus
(utnotatcxGalenoGiinl./tV irrrr c.+.q z.n.z-j. V.Stfti. mt Mtdici )»\\ude(itb
non valdelatdentia ea vehementcrcupiea- tibuscxbibeantur; tunc enim non videtur
ex illiscibistimeripru- denterpoflcrnors. Mtdicmi Chirmrtmt. — » 9 Monacho, vel
Clericoin Sicris , ut mododixi , vetiu eft Chi- CUMN :i proDaDllner OU juaveru
lunani , rciruui inanuaiarium j» inunacnu, rci v.ic,icuin oacn? , ui muuo bisj
, vecna CH c.ni- cxpuni vi:x?cnculo. Ratioeft, inqutt, quiaaliud clt occidere ,
vel rurgia , unde fit , ut , quia medicinaphy fica noneft hisinterdiita , roiii
lare,u. :ui<occidat jr,aliud exponi quempiam pcriculo, ut oc- cidatur
.Quamvisergoconfilium,(cu mandatum deoccifioncadti- va , ut ita loquamur ,
tnhit Irrcgulariutem ; non tamen Irrcgulari- tateni mhitconfilium, vcl
mir.datumdf' feexponendoad pericu- lum,utoccidatur, quiade hoc nullum jusextat,
utinter coste- rosimtaiJo.Prxpo'itusmodoeitatus. Saueprioriententia proba-
bilisclt,depofleriore judicetLecior. 11 Ttrtimtcsfiif , Mandavi tibi ,
utoccidcres Cajum, tu verd occidilli pererrorem Sempronium , imputabiturne hoc
homici- dium unquamcafualemihi f is Rctp.Hcolligeturexdicendismoxde
irregulariuteex ho- micidin vofuntario $.7. ».19 & a 8 n. 1 1 . i) Denique
inquartocafuamovendus mihi fuitab amico ni- mismeticulofo fcrupulus,
qtiotimebat , ne , dum perluadcrct cuidam profeclionem Indicam ad fidem
prxdicandam, li hic ab lofi- dclibusefletoccifus, ipfeamicusreuselfct
homicidiicafualis, at- qucade6Irregularitatem incurrerct. 14 Dixi . Idero ergo
mulm magis timendumeflet il!i , qui fuaderetFideli, utfidemcultodien. ,
obfifteret Tyranno infide- ii, unde prxvideri facile poflct, Fidelem cllc i
Tyrannoocci- dendum. Verum , apageate timorifle; neque enimputandum cfl cum
Covar. im cltm. fttrktpuf,*. 6. 5. «.6. Ugol. d* /rrtg. t.\ 6 J.J,
n.t.Ecclcliam vellclrregulariute illum mulcure,quiaiiimat,eri- gitque fidelesad
lidem Um gloriosc defendendam, velad eandem pcrexterasrMtioDcs Gentium
diflcminandam . Vidcpaul6 infe- rius ? s . «.5 9. Dedubiunte,
anfuummandatum,&c. concurrerit adHomi- cidium,
cgiiuperiusuoiverlalitcrr.Mr.«»i«i».ti. S. IV. Dt /rrttulirritmtt tx mtrte
in/trmi, filcr dictrmm , vtl jljffttntimm . Sxyt.dtCtmf.l.Tjc.6.m.i 1. liquiscx
iplisphyficam exartcexerceat» dicaturexcrcereopuslicitum,at,GChirurgiam,
dicaturopusilli- citum exercere . to Ex noltraautem doc1rina,perquamdiximus
Irregularitatem nequaquam pendere ab hac prohibitione, nec ab opere illicito
quocunque,led lolumexeo,quod opus,cui quisvacat , (itcaufa. homicidii,
fequunturea, quxhlcdicam. 1 1 Afleroenim prim6:Si Monachus, vcl Clericus in
Sacris exer- cens , etiam extra necefli tatero > Chi rurgiam , incidat , vel
adura t cx arte, licct peccet contradiclam prohibitionem ; quandotamen nort
apparetculpa homicidii, non forelrrcgularcm . ItaConinc.f/r Smrr. d. 1
ti.dub.9. ».87. Jo.Prx?. d.jMtirrtf. d.10. nnm.86. Diana Uc. mtx tit. quam vis
prxter intentionem ,accidat inlirmi mors , vel ejusac- celeratio, vel
mutilatio, (qux unovcrbo appellare confaevimas
DeformitatemJRatiohujusaflertioniseft, quia Irrcgularitatem
nunparitmerainobedientiacujufcunque prxcepti , led adio effi- cicns reatum
Homicidu , leu Deformiutis. Quoniamigiturii>ca(uno!lro (uflicicntercaiitumeA
periculo , dum ex arte fit ur erai 10, ideo non rvrcabi tur contra quintum
Deca- logi prxcertum, nec confequ ntor tnnoradcrit incurlxirrcgulari-
tativ.Quicquid crgoinoppolitum A\cuC*i\t.dtctKf.i.6.p.ty C^.f.it. 8. aliique
apbdDia.i.».4.rr.x.rr/:24.quiumenalioinlocono(iram fentculia nan.pleclitur.
I.egeDiana-n,». 1 t.tr.j.rtf.S. ii Confirmatur,
nuia,'quandoad:i'lionesillx,atquefimiliare- mcdia liunt cx irte, morsnon
prxfjm.tur contigitie propterappli- cationem medicamcntorum , (ed
proptervul.^risgravitatcm,pro- pter humores graviter peccantcs , &c. 1 1
Allero ;'cc-undi,Si idem Moiischus,veIClericuj inSacrispcc- cet contraar.e:n ,
excrceos inrifioneni , vcl aduftionem , undc ie-
quaturalicujusmorstCumforeirreiiuliK-m.Patetcxdidtis. Idem dic do M:niftris,
feu AiliileiitibusdiiJo Mcdico, fi videant cjus im- pcntiam ,& ipfi
cooperentur , ut in Gmili diflumcrt m.+ Si dubium 'lit,dixi luprar.r. «..«air.
14 Diccs: SiMedicuscxartc operans, fecuta infirmi roortc
nullalrrcgularicatedcvincitur, cur judcxex virtute juftitixMa- lefacloremcapite
daranans, cjuidemfecuta morte, irregulariu- teminrurrct/ 15 Rclp. prxter
voluntue.n Pontificis ita difponentis, illa ratio
appo:iccafferrilolet,quiajudex mortem Malcfacloris,licctjuft*,in-
teudit.&vult.quxintentiomacularc videturlcniutcm,quam Ec- clcfia in luis
Miniftris requirit . At Medicus , & fimilcs , de quibui 1 T T I? nni verfaliterexpeditis ,
remanent tria , de quibus mul tx adii: , dixi lupra r. y. $jmk. JJ.
folcntdubitationcsoccurrere, nam proptcreafuerunthic feparatimaffcrcnda.
lllaautem funt. Primo, dcmortcoccaiione infirmi,
dequainhocquarto§.Secuod6occafionc-aduJtcrii. Ter- tiovxcafionelubitanexrixx,
dequibusin^.j.&6. Mtdicms Thjficut . i Mcdicinamduplicisgenerisfacimus:
Phyficam vocamu» aN teram.quxinfirmisfincincilione, vcladultionc remediacompar-
hicloquimur.nullomodoinfirmimortem.immdpotiusfanitatem, titur.
Hxcfane.nccLaieis.tclleSayr .dtctnf. l.T.t.6jtu \\. nec
attendunt.IuBonac.^jirr^.7. 44^.6 n.6. iccMor.achisinterdidtainvcnitiirinjure.
Alteramap- 16 Ex dittufolvipofluntduocilus, quos fic propoiuitMolin. Cleiici*,
necl ._ pclUmusChyrurgkam, quxfcilicetincifioncutitut , &aduftio- ne , cu
iufque ulus tum Moiiacho , tum Clcrico in Sacris prohibitus
dtc.^n/.NrC/rr.iw/Afiia-r.Hujusautcin prohibitioniscxplicatio- ocm
petediitinftiusa Diana» 1 i.rr.7. rtfX 1 Quoad pnorcm crgo Aflcro Prim6 ,
Medicum Phyficum, nec r»eccare,i!i r fieri irrcgularcm, fi ,cum fit arteperitus
, infirmis va- cat,dcqueiirilibu<,noxii! .uemonet juxtaartisCanones, prxce-
ptaqncquamvispletifqueexditlisinfirmis mors, prxterejus in- tentionem .acctdat
. lu habeturC.r«*a*/Wr*i«i/ r.4.fr.3 d.7j.n.l. Primus, Quidam facerdos
ingravefcenteper civiutem ncfte , acdeficientibosChirurgis, multorumapoikmau,
feubu'jones , utvocant, iticidit, curavitquecaari-, acfeliciute,utex multis
centcni<hominibus,quosvitx,ac ianitati reltituit > duo untum obicrint,
fuitK' hicirrcgularis> Reip cuniMolina, neqmquamfuifTe, quia
pfopterepicbejam judicandum no.ieft.SacrosCano.usiantum virtutisexemplura,bo-
Tmmtt,tdth»micidit,Bc\t» DD. oiouepublici utiliutcra untam voluifle
irreguiariute . 17 Sed Digitized by Google Caput XV. $. V. 289 17 Sed
profefl6exnoftra doflrinamoddallaU •diflo AU. Boiuc. 4t irrrrAif.l.» *.f .
j.«m. ali if')ue,fed clanorcm , rj-
tionemaffcrimus.Noseniraillamrcddiraus:quUucerdosilleexar- te.ctcumdcbitis
cautionibus.ac tincullo pcccato, imm6 cum inligni Civiucisexeraplo incidit
.aduflicque . 1 8 Secundus cafus : Cler icus quidam lolurn venam aperuit i u 5
r- mo,undc eidem (ecuu eli morsi Efl neclericus irreguUris / Refpondet
i4.Mol.DUiu f^.tr.x.nf.*A. nequaquam eflc,quia ve-
B«l'cuiononeflChirurgia,quamcanonIupracitatusdamnat. 19
Sediterumajo.racaflentiriRefponfioni: atrationiideonoo aflentior.au 11
venaefetlioeA veraparsartisChirurgicar,undeetUm clericisctl interdidajtt
nonJtirrriJ.7.i.4-t.s-*-S- ^««"i clrn-
<m.5olidaigiturntioeft,quUdumclericusaperuitargro »enam,ex
■rte,&omucmappofuitdiligentiam ,nedamnumipfi fequcretur . 011. miiohi ,
quiaeiuimoaj meaicaracni*, prwri non fuitcaufamortis
:eftoperaccidenseafubfecuttfucrit . Quod fi effeclus, przlertim fztura
eticicndi ,cum fint, tefteGibaLW* irr?. nonexartefecuiflet , nec periculo
mortis przca»iflet, eum in Irre- U.n.17. perfaepeadmodum violenta.timcri
femperdcbcnt,:ie mor- Kularitatemincurfumfuiffe, negabitnemo. ' temafferant.
Pcrfc, inquam, undein foroexternopronunciabe- zo Quodficlericus,
velquilibetalius.cumnonadfit homopcri- risfemper irregularis. AtGcoram
Deonihilpericuli mortisprae- tusinarte,fecetinfirraovenam,velmedicamenturaeidem
porri- vidifli, necullomododubiufti, morsfumentiserittibivere , Bc ga t , unde
mors deinde fcquatur , eritne is irregularis ? per orania cafualii ; quare
juxtt fupcrius didtt , te io foro conlcien- i 1 Rcfp. Si fupponimus , hae fieri
bona fide ■ vel in neceflitate , tiz irregutarem tacere non poflem . anultomagis,fi
detpcrau fit talus,aegri«Jctuaattio, vel tnedicamen- j» DeTertio,&
Qjarto.hoc eft dedantibus medicarncntum fc-
luraprobabiijterlalutemfintallatura, tunonpeccas, undenccin cunditatis, vel
Amatorium , benigniusloqui concedimus,faciIe lus ignorat. At inhoc loeo
quserimu*, quando ad aliumfinem potiooem ejufmodipropinas, velmedicamentum
quodpiamcon- fcrs, fcd inde prartc/ intentionem tuamalterius interituscoB-
fequitur . jo Propinareautem potes. Prim6,
ad fanitatem inducendaro 5ecund6, adnon concipiendam prolera . Terti6,
adeandemcon- cipiendam. Quart6, ad amorcm, vclodium exciunclum, quoa poculum
Amatorium appelUrelblemus. De PrimoiWJenusdiauroeft: Dccceteris hkaliquid eft
ex- plicandum. j 1 De Secundo igitur fic habe . Qui medicamentum dat , ad non
concipiendum, leu ad faetum inanimatura eiiciendum, fi lequa-
turindemorsilludfuraentis, irregularis pcr fe fiet , ille , quide» dit.
Ratioeft,quiaejufmodimedicairjenta, quxiuntcaofa tanu
irregularitatemincurristinquamcerte incurrcres, fiimpruden ier,ecincaute
tegereres, ucconftatexdiclis . xa Hic deoique incideret celebris ilU qturftio ,
An Sacerdos.qui noo habensaliamaquam, inttntcm moribundum projecitin pu-
tcum,ut illura bapcizaret, an, inquam, inciderit in irregularitttem? Veium de
hoccafu fupra/.x. i* B4pt.e.i. §.4. 1 nobis dicium eft . xj
Hiprofecl6,fimedicamcntaeffijcta vendantprobonij.uode roorsalicuifequatur,
irreguUresfinedubitttionenunt,quia tunc XDorti jarncooperantur. Contranon efl
ratio, unde irregulares fUnt,fifideliterfcgerant,ccc.LegeGib.<)V>>rix.(-4.4.a.i».x6.
Abb. i»CJMjnus».+.4tH<>m. Ugol.4*irrtrs.l6.§.}.».l.l '
eniraeosexcufamusabirregularitate, quiahzc mcdicamentanon folent fimilisefle
violeniiae. Expendendum nibilominuseftgenu* medicamenti.Quod fipericulofumefl,
dequepcriculotufubdubi- tafti,irregularemfrtilludfumens moriatur)teoronin6
facimus , quiatunccaufaejusinteritusfuifli : Sine dubitaftiquidem,irregu- larem
tedoclrinahacienusetplicatanonfacict. jj PraeJtclis noo obftat Jus Civile ,
quod tradentes potio- rvera abdrtionis, vel medicamentum amatorium morte
damnat. Non obftat, inquam, quiaid in Legibus Civilibus difponitur . At non
fcmper, quod puoitur i Civilibus Lcgibus pcena mor- tis, punitur a Jure
Canonico poena irregulariutis . Sic puni- tur mortepcccatum nefandum I jure
Civili, atnonpuniturirre- gularitate i JureCanonico. Lege Covarr.ij»C/«i». Si
fitritf.fa. initunttm J.Gomez tur. r.j.r.J. n.J J.Carrer.i» fr*8. Crim. 4tk*~
it. $.».$.» f.r> atS.».-oj.GibaI.f.+.'i.i.<»Vt:rr«j. «.ii.aliofquc , 14
Quatuordiflingui hacinreeventuspoflunt.Primuselr,qiaan- do
Alftilensadvertentercontrapraeceptum Medici , vel temere ali-
quidaegropropinat, velcircailluraaliquidgerit,undernors conle- quatur, 6c hic
quidem, ut ex fc patet,erit irregularisex delido ■ Itt ¥iiia.fr*g.p.i.V:irrtr.
».$10. mH 4* k*t r* flmr» . aj Secundus. Quandoaliquid gerit circaeundem,
intenden- doejus mortcmaccclcrare, quamvismotusmifcricordia,nediu.
tiusacgerinagooia laboret, utfivelU infirmum movere, ut fic citius moriatur,
cctuncIrreguUris eris, fecuumorte,idqueex homicidio voluntario, ut merit6 nout
Henr. i.i 4. t.x 9.». i . ettam (i
idvolueritinrirraus,fiquidemnectu,Becipfeeftis vitsDomini . Neergo conlcntum
prasbcas A vi!x it Ct»(.p.i.4.6. feii.s.flnt , tine llindamcoto pucanti,
illudeflehomicidtum voluncarium 1 folo Pontihcedifpenfabile,
quodfitexanimocrudeli, aonver6,quod ei commiferatione. 26 Tertius caiuseft,
quando fiveex oiScio, Gve ex fuperio- rU juflu, fiveexCharitate, infirmi
cuftodUm fulcepifti, & ni- bil pofitiveagendo, oegative
tebabej,etUmperculpabileromo- raliter negligentiaro , unde ipfe moriatur,
octuncpeccabisqui- dem , fed ex probabili (ententia non cvade* IrreguUrU ,
licet evadas ex probabiliore, ut dixi fupra tJ.a.ij»aj«i.J7.&dicemus ktiiis
jS.o. 17 Quaituscafujeftiquandoeaqtus citxainfirmosbonande ge- rit,qujjefolentabinfirmariis,acgrorumque
Aflifleotibusfieri, Sc tunc ,fecutt per accidens morte, noneris irregularisf
quicquid ali- qui multo fcrupulofiores dixerint in oppoTitum. )Ratioeft,quia
bo- xuSdes ,«5c folittomcUCharitatii nondebueruotum rigorufapoe- na caftigari .
Adde,hunc non peccare morul Uer,ut certum ell, ergo non incurret
irregularitatem ex delitfo, qur deltclum mortale fup-
ponit:fednecincurretirregularitatem exdefefiulenitatis , quia hancnonmcurri,
nifii Miniftrii JuflitU:, ocinbello jufto, innui- rousfupra,
&Uteexplicabimus inferius. 8 Hincesgo,ficibi,potufquealiquidbooa
fideaegrotoprsebeas, f t e tuo, Cve alterius confilio , licet inconfulto Medico
, (1 eundem aegrotum in lecloinvertas.utquietiorem fitum invenUt , fi eundem
Ubleves , utcibum v. g. capiat commodius , fi ei fuadeas deambula-
tiuncuUmperrubiculum,utfefc aliqu«ntuluraeihilaret,6 eun- dem
verbisaliquantoalperioribus rcprchendas, utcibum,vel potio- nem fumat,fi
hcc,inquam.vcl fimiliacirca infirmum bona fide agas, quam vis accidat , (ed
accidat praeter tuam i ntentionem , mors,irre- KuUriinonerU
.Dch\s,8c(im\\ibui\e&eS*yT.4tCr»f. /.7.c.cj».t).
Fill.M9f.io.j».x77.6,i».a78. Reg i.?o.rr.i c.^.nu. io»,Di»n f 6 tr. S
r«/.79.Meg7.J./.7.f.i.j.5.f jtf.Caftr. 4tet»(. J.6.f.t f.*.S- <•*.<.
Gibal 4irrrtf . r.4. q.t.i «.a c. De dubio in prardifJis dixi univerU-
literfuprac.j.5j««c. 9 Sieam roatifacieodum, . vel ad abortu m firtus ani-
homicidio voluntario , oul- f. V. Dt brmieUi, tm f A SfertioPrima. Si
Adulterexcircunftantiis przviditadut- Jt\ teram efle i fuis occidendam,nec fu
fficicn tcr caute fe gefli c, in removendopericulo , erit, fequuta morte,
irreguUris_ , non quidemexadulterio,quodex lenoneftcauUproximamortis» feu non
eflailioturficienterdirefla ad raortem infcrendam, fedexrae- moratopericulo,
idquod, fpectttit illis circunftantiii , Adulter cooiicitAdulteram, quamvu
volentem , quia, nequeu, nequ* iuec Domini funt vitae . x Sivcr6 fint
ezcircunftantiz, utejufmodipericulumnonaf- ferant, irregularis non erit.
Iti.Suar. 4tct»(A.^6 fiii.i. *.\ 1. Siyr. itct»f.l.y.e . r i" t x
Yxxm.frni p.i.r.mtg n joj.aliique;qux Doctri- naconciliatDodores, quorumaliqui
negant, aliqui affirmantex Adulterio pofleoriri irregulariucem. % Quod
Gpericuluramortisprsevidifti,ccilUmintendifli,tce<r« cert6irregularcmdiximus$.7.A.i7.Atque
haec monitiocuflodien- daefl etiam in fequentibus aflertionibus. 4
Aflcrtiofecunda. Sicomraitusadulterium, etiamincaute > unde Maritus
advertensuxoris infideliutem,feip(ura, propterde- decus inde fibi exortum ,
occida t, tu irrcgularis noo eris . Ra tio cfl , quiamore
humanoprzviderequidem,cctimerepoteras demorte Uxor i s, at de morcc Mariti non
item . Idem dic,fi adultera,ne i Ma- ritooccidatur, Maritumoccidat. Fateorumen,
fiinaliquoraro cafu occafiones has. praevidifles,nec furhcientercaviffes.diflicileef-
fc, te non pronunc'ari irregularem,quia ,fic, non folum remoum occafionem
dcdilti talrumoccifionum , fed verecaulam proximam ;
•dirregulariutemenimcontrahendara ex homicidiocafuali, non efl necefle , ut tu
immediate fiscaula mortii, fed CuU eft,fi a tcaflio tiat,ex
quaprudcntcrtimeatur mortis pericutum , quod fufficien- ternoncaveatur,
utdidumeftfupra$.t. j».a.<jc(imittas puerum ad aquameduccndam i pu teo.ad
vcrten j ad periculum pueri,G is de- mergatur , eris irreguUris 1 ut (uprl diximus
, quia , quara vis raiflto aquarum nonfitexleaclioconjuncta, (eu ordinataad
hominismor- tcm , eft taraen in hiscircunftantiis,atqueade6 cjufraodi miflio
erit in materiahomicidii injufti . 5 Auertio tertia. Si inter collequendum
referas adulterium roulieriscoram Marito , vel coram confaoguineis ,
undeadultera ab aliquoexhisoccidatur, Irregularitttem non effugies, quUin hac
circuntttntU injuftacaufaeshomicidii. Idem erit, tireferas tuo CorrivalicopuUm
cum fzmina,quam Corrivalispetit, unde U fe- minamoccidat.Ratioeft.quUinnitcircunftantiis
foletfieri ejuf- roodi occifio, & tu eam prae vidifti , vel deea dubitafti
, ut fupponi- raus. Qu6d finullomododeea(ufpicatuses,vel eranteaectrcun-
ftantiz , ut tiroenda prudenter non efletoccifio, tiraere tu norWe- bes irreguUritatem
. externo Epifcopus judicabitinprzdi" internotuatecon nabit, velabfolvet.
„.*.4.f. *•».';• Etfaneinforo , ckperca, quss contingerefolent, " in
irregulariurem . Atinforo ""iojcondem- 6 Si Digitized by Google t 190
Lib. X. De Genfur. & Irreg. Tra& I V. De Irreg. € Siducasuxoremamafiam,
quamprzrendebatalius Corriva- lrs, undcisidemCorrivalisipfam occidat, protectd,
fihanc 00 fronemnonprzvidilli, ccrt6nonet irregularis, ac, fieam prae- vidifti,
licet eandem non intenderis , te efle Irregularem , putat P. Prates m manufc .
it irrt%Jj\. c.}.$ .3. »14. contra Majolum^frr- r*f. /.5.^.48.$. ..
au6.quiainnaccircunftantiacau(aesmortis. Sed fnihi placet lententia di< h
Majoli ,qui hunc etiam in pofteriore hoc
ttfuliberatabirresutaritatei&quidem nihil laboransdecjus ra- tione,
illamego fatis validam aflero , quia fine peccato mortalt contra juflitiam in
materiahomicidiinonincurriturirregularitts, utfuprividimus: at, quod peccatura
contra Juflitiam comrait- titis, quiaraafiamlegitiroeuxoremducit ? Imputet fibiCorriva
Snptroenitntii occifia. ' 7 Evaginatogladiorixabarcum Aotonio:
idacfrerttateialiqui mei, fiveamici, five propinqui, fiveexteri, accurrcruntad
me defendendum, vcletiamexprelsead occidendum meum inimi- cum Antonium,
exquibustamenunusinteremptus abAntonio. yelabaliofuit: fumnecgoirregularis, qui
nunquam hujus, fei inimici mortem intentabam f i Refpondeo. Sialiudnonaddas, ab
Irrcgulariute teimmu- nempronuncia, quiatu, necintendifti, nec
prtEvidiflihujus(ui defenforis interitum . Ita Glofla in c. ftrm 1 . 4.4. lis,
fiidipfi nonplacet. Dixi ( fialiudnon addas ) nam, fi concerundo cum cuo ad- 7
AfTertioquaru. Sljudexlegitimeprocedens. dedeliflo de- verfario, conjecifles
tuos amicos, feu famulos in nccefliutem . lato,
cVprobatoAdulteramdamnetv.g.adinclufioneminMona- utipfi gladios educerent,
cumtuillos ad hoc periculofum, uc $. VI. D* btmiciiit flerio , Maritus autem
eam i nterficiat , non cri t Judex Irregularit , eritver6finonlegitime
procedat, ut. fi v.g. adulterium, quod eratoccultum, patefccit. Priorpars hujus
aflertionis manifefla efl, quia, dumjudex juftum judiciumprofert, non peccat ,
im- m6 meretur, undeillamors nullomodoipfitribuitur, fedmali- tizMariti.
Pofleriorparsprobatur, quiatuncjudex, extenden- do fines officii fui ,
caufacflhomicidii. LegeMajolum, l.c.n.tj. ScVgtA.ieirrtg.e.s.^.j.n.x.
Semperautemintelligendo, fidepe- riculofubdubittverit, ficircunflantizpericujum
portendebant , 'c, £cc. TJ Ecole,homicidiumvoluntarium efle,&diciillud,
quod XV. fitfubexpreflaintcntioneoccidendi , qualeeflillud,quo ,
quis,Gveoccidit,Gveocciderealiquemmandat,directd, ut eum intcr vivos
nonampliuscfle veiit ;acquede hoc difputabimus late
paul6poft,homiciaiumautemCafuale, dequoha&enusegimus , eftillud, quod
litprzter intentionem agentit, quale cltillud , quodaliquisfacit, non
intendendomortem , fed intendendo ali- quodaliudopus, cuiadneciiturperaccidens
mors alicujus,quam taroen ipfeaavertit , licet, utdixi, non intendat. 1 Porr6
homicidium faclum in rixa caufam efte Irregulariutis noneftdubium, quiajamtunc
ioiufte, ut fupponimus , occiditur homo. Sedquzftioeft» anilluddicatur, ficut
abfolute volunta- rium, ancaluale? Id,qu6dfcire intereft permaximc , nam ex
Tridendnolrregulariusex bomicidiocafuali occultoeft facilioris
difpertfationis,<quim Irregulariusex volunurio ,Sc , propteralia, <juz
dicenturinferius . 3 Quzftioni. hujusdcciGo pendetex verbis ejufdemTridcnti-
ni. Quoaitm ergononnulli,utSalfed. Rodriq. Avilaapud Cailr. ii ctKf.d.6. f. 1
j. 5. 1 .». x.Con inc. iifp. t S.nn. 1 1 1 .G.Hu rt m irrtg . d.x. Hf.10n.66. Diini^Lnnd.iiirrtgji.x.dif.to.f.n.
adducitque Di- dacum Perez diccntem , iufelzpereipondifle dehac quzftionc
confultnm, aliiqueapud Diaoam mox cit. nomine homicidii vo-
lunurii,cujusIrregulariutemnef.atTridentinum, pofle Epifco»
posdiipenfare,intelliguntfolu.mhomicidiumillud, quod perinfi-
dias,velinduftriam quiscommittic, quodque nosluli vocamus { Appoftato )
homicidium autcm faclum in fubitanea rixa , quam vit fitvolunurium
,pofletquediciefleex propofito; Umen, quia noo eft ( Appoftato ) ideb non excluditor
(inquiunt ) i poteflate , quam TridcntinumconceditEpifcopis, quando
homicidiumeft occul- tum, idc6con(equencerinhacquzftione non dcbebic vocari ho-
micidiumabfolute volunurium cafuale . 4 Contra ver6 alii ,ut Mol. t*.\jr.
i.difp. 7 9.^.7. Sutr.dc Cmf.difp. 44./#fl.t .».}. Diana; lo.rr.i I. rtf.i 9.
Caftr. /.r.11.4. videtur initio cl- (einprimaiententia, fedinfinefedeclaratpro
fecuuda, quiapu- unt , nomiive homicidii volunUtii 1 Tridentino intelligi
quodcun- quehomicidiumdireclevolitum,GveGtpcrinGdias, five quocun- fupponi
debet, famortufuifti. induxeris, Irrcgulariscris, tccifit. 9 CoQvocaviamicos,
fiveexprefte,fiveuciteeosad rixam,feu ad nomicidiumcommictendum , inducens ,
fed indefadtum eft ; ut unus velpluresex hisamicisconciderint,& mortui
finc;fumneego Irregularit,quihoruminceritumnullo modointentabam, imm6 oc ii
occiderentur , ftrenue contra adverfarios pugna vi ? 10 Refpondeo. In hoc
eventu idem refol vendum erit,quod fut.
$.j.«».6.refolvimutdeeventumortisMandaurii, nimirum efle probabileteefle,
&cenonefle Irregularem. 1 1 Idem, quod dico de ce principali Auclore rixz,
dic de con vo- cacisipfisamicis, qui morcem effugerunc: nam, proptcr candem ra-
tioncmprobabilitererunt;iuFill.rr.ao^.4. •«.tn.cVprobabiliter nonerunt
Irregulares.Itaidem*.ix}.Pafqual.ii«r.4SO.Supponoau- tem,necite,
necabamicisprzdidisillos > quideindeoccififunt» fuifleconjectosinnecefltutem
rixandicum viczpcriculo :Sienim» itafuiflcc,vosforclrrcgularesex homicidio
volunurioin caufa , certumeflet, ficutimod6in fimili duimus, n.S. fertuita
ctcifit ijm, <jwm tccidtri ntn inttndii, &, Quidfi r 1 a Deeo,
quiexerroreputansoccidereferam , vcl hominem, alium hominem occidit, an
incurrat in Irregularitatem , l.6.in Dtc. 1.4.'? 4..; n.iJ.amedifpuutumcft
late. Hiccrgofequentemdumu- xat calum propono , qucm ibi explicare in mencem
non venit . 1) Ticius,inconfiicru,untoimpetu inadverfarium irruit, uC non
folumeo iciu illum tnnfverbera veric , verum etiam aliam ho- minem adverfarii
comitem . Inquiro, duafne Irregulariutes ex duo- bus occifiscontraxitTicius ,an
unam ' Idem inquiri poteft de occi- dente plures unicaBombardz explofione ,
cVc. 14 Refponfiocommuniseft , duas Irregulariucetincurri,cum ncceftaria umcn
diftinctionc,feuexplicatione.SienimTitiusduat illasoccifionetprzvidit,
veldeeisdubiuvit (utcerte regulariter Coniingit,ficadat aliquisexcomitantibus
adverfarium) duplicit eritobnoxius Irresulariucis, alcerius, ob homicidium
volunCarium diredte intentum inimici ,alterius , ob homicidium cafuale non i a-
tentum, fedprzvifura.&non fufBcientercautum. At ver6, fi
Titiasoccifionemalteriutnullo modo przvidit (ut facileoccur- rerepotuit, G
cecidit aliquis omnin6 cafu illac tranuens ) unicz un-
tumlrregulariutifubjacebit,quiafccundum homicidiumfuitTt-
tiopure,&plenecafuale. Idautemintellige(utfupri vidimus irx fimilibutj in
foroconfcientiz,namforumexternumpropteraclio- nem tuam proximcannexam occifioni
fecundi hominis ,etiam pro~ pter hanc, tefccundz Irregularicacilubiiciet. 1 r
Dixi CRcfponfio communis; nam cum hlc adfit unica untum quealiomodo;homicidiumautemfactumin
fubiunearixa.uthic actiopeccaminofaatqueadedinfeatenciamulcoruro unumuncum
fupponimus , fit omnin6 volicum diredle , licet ex fubicanea
peccatummodoalibiexplicato,pofl"et aliquisdicereetiam u-: .1 I - ] _ 1 l___i ' _ U - fl . j 1 ' ! 1 _. i_
__.!"__. r ■ — __.!__!'.. __n—t__i_« 1. pamoneprocedens, ideocontendunt,
inhac noftraquzftioneil- incurrilrregulariutem ,ficuti in fentcntia probabili
fud nondcbere vocaricafuale, fedabfolut. volunurium , & nc-
eflctexcommunicatio, GiIliduofimuloccififuiflentClerici,quain gariiTridentino
Epifcopitfaculi ab illo , quam vis occulto manentem ( difpen&ndi
Irregulariutem ) fentcn- j Egohancpof... tiameligo, quia, fecus
videturvisinfcrrivcrbisTridcntini,/^ I4.r.7. dt Rrfr-rm.MUli iudi . Cum ilinm (
inquit ) auiptr indufirinm tcciderit frtximumfuum , & ftt infiiim , nt
nttari tveili dtitnt , quU fu» valuntutt btmicidiumfer- pttrnvtrit , &c .
Stlm Snmmui fentiftx difftnftt , &e. Etpaul6pofl; Sivtrihemicidium ntnix
frtftfitt, ftdcnfn faiffi temmiffum narrwtnr ,&e.Epifctfmdiff*nfat , modo
umen i no- " sinfd probabiliutemnosexLeandroadmifimusin materia excommuni-
cationis. Quidauteminraaterialrregulariutis, dicam infriA«rr.
ij.$.io.i».i6.commodius. Dedubioin przdiclit itcrum mo- neo , mclocutumeile
[ufrmc.t.$.uuke. 5- VII. Dt $u*U Hlud fit , & quandt «utlligitur tfft 1
"T\Iximus $.i.«.4. & nn.xi. homkidium voluntarium efle \_) illud,
quodquiscommittit, direcle illud volendo, five
.)Atille,infubitanearixa,jamfuavolunuteperpetravit prim6, volendoillud
immediatein le, utfiiflum inpedore ini-
.NoUsitemillud(»#»r*fr^«r»,/fW«t_/_.)At,qui mici, utillumoccidat, infligat;
Gvefecund6, volendoillud in caufaproxima, ut, fi fine expreffo animo occidendi
ictuminadverlarii peclusconiiciat; quienim caufam o, 5.17.« «,to. 6
Nousillamjrariooemformalem ' ania f ua velumet* iemicidmm ■llP-tfl-lW!
nomicidiu in fubitadicia rixadiretle ,&ex intentioneoccidit homincm , _
diciturcafuoccidere. Cafu enim occidere , eft,przter intentio-
nem,&indirefli, aliudagendo.utfuprl vidimusoccidere. Hoc jamftatutof
Irregulariutesortas cx occifionefequuu in irixa, dequibutdubittrifcletper
fcqucntcsfigurationet , eundera um proxi- mammortitvult, certe, nifi fit amens,
vult etiam effe&um , irtem, ficuti, quivult ignem, vultctiamcalorem. Scio
diff.6. tUetnf. ^.ij.§.i. nl. aflerere , homicidium fr- _eo,
quicaulamdiflamproximam ponit, fiis przfcindat ivolunute occidendi, efle
homicidium cafuale: Scio, inquam. i ta planc ftulto . Qu^odl d Digitized by
Google Caput XV. §.V1I. 291 s.vere1 roram Deo hunc,fivc per ftuIii?Um,(i ve per
ignoran- riam,uvepropteraliud, vcrcnon advertifleadetfeclum, ideftad
xnortem,necde uUomodofubdubitafle.illumjarodixi.d./^.x.a'.»!. tuoc coraro Dro
nonelle nec homicidam , nec IrreguUrein, quam- vis in foroextcrnorflrt
proaunciand us volunurius nomkida . * Porrd, Cumex homkidio voluourio nafci
lrregulariutera omniumgravlflimam, nemofit,quioefciat> folum hkeruntnon-
jiulU explkanda , quas rem magis,acmagisil)uftrent: id,quodfa- cUm,
figurandovarioscafus, quiinhacmateriafoienti Doflori- PRIMUS CASUS. liumTitiui
prebuit ad oecidendum, erit & ipfeTitius irregulat is,fi
quidemaudaciorexcomiutufaclusellille, qui lethaliter percuf- fit. At,
fihaccabfucrint, dccertusfis, tenullo modoconcurnf- leadraonem, nooeflcaput,
undedicarisIrreguUris. Dkofoul- lo modoj nam cartcrum , utn*m.6.&7.dixi,
communiter rsors fequiturexadiooecommuniomniurovulnerum. Quarc fl tu ali-
quotandemroodo, licetleviter, vulnerafli, Irregularitacem uou effugtfti. Rclege
ibi difla. CASUS. €*%u(*% rft 1 m t *%lttT ftutvitt? fert.xt . %
Petrusheriletbifcrevulneravit Pauluro probabiliterrnorito- rum cx eo vuloere
poft quatuor , vel quinque dies . Accidic autero ,
utcjufdemPauliinimkusaliusfupervenerit, nullo communicato conGliocum Petro, «5c
eundcm Paulum confoderit ,occideritque, ell ne Petms Irreguiaris ? ?4 Refp
Covar.ts CUm.Sif*ri*fm f.x.%.x Jk.*.abfolute Petrum lrre- ulirrm trunciat ex
fequenti difcurfu:llle,quieft reus homicidii in urc Ci vi ti, eft etiam reus I
rregularitatis in ] ure Canon jco : at pet - cutiens aliquem vulnere lethali ,
utfciliceteo percuflus Gt certo moriturus, teoetur in JureCivtlt reus
boroicidii ;crgoex JureCa- ponico tenebitur, ut reuslrreguiaricatis . Minor probatur, nam fic hi bc t
Tc x t us . L. 11* v*iu*r*t*t, faU t. Acutil. L**t ttmtri tflimui fuut, ut*
ftium, a*i it*vututr*ff*ut , utc*uftfltmvit*frivmr**t,ftd ttUm hiy
qutrmmtxvulumttrtumtfftt, *li**tmvii*txciff*rum . 5 Veruroomittendolcnlumdt€faelegis,
Difcurlushic adroitti nondeLet. Patet, quiain JureCanonicodubius delado
homicidii IrrcguUriseft , ut toties indicavimusj nuoquam vero in Jurc Civili
eft puniendus, ut homicida. Rurfus,u JudextorquendoReumex- cedat toi furae
modum,quo fiat, ut reus moriatur,non punicur i Jure Civili porna
homkidii,punitur,tefte Heor./.r 4.^.14. ». j. Irregula-
riuteexdelicloiJureCanonko. Prctereidanspoculum, feuve- Denum fterilicacisiUt
homicidapunituriJureCivili,nonautem pu- xiiturlrreguUritateiJureCanonico,
utnoutGlofla,aliiquc. Dc- tuque,(iquislethaliteraliquem
vulnerec,vuineratusauCcmpcrmi- raculum non moriatur, lrregularis noneric. lta
Comnch. At s *cr. dif.jS.d*b.^.*.6o.]o.Prxp.i.f.q.yd* m tfJub.S.n. 60. quii
vulneracio mortem aclu noo intulit , crit camen pledendus uc homicida . 6
Nosigiturficexpeditiusadpropofitum cafumrelpondeamus, vetlecunduspercuflor
iupcrcufjit, ut ftatira Paulus , quiiPrimo percuflbre vulneratusfuerac,mortuus
ficexpercutTionelecunda>c5c tunc dico, Pecrum primum percuflbrem IrreguUrcm
ndefle.Ratio mibi manifefla eft , quia tunc nullo modo mors fecuta eft ex vi
vuU nerii ilUti ab ipfo Petro . Erit igitur tunc folus fecundus percuflor
Irtegularis. Acverb, finoo ftatim Gtroortuus, (edexintervallo, poft aliquod
fcilicet teropusab accepto utroque vulncre , Dico, Pe- trum,
utetiamtecunduropercuflbrem, eflelrreguUreio . Ratio itemmihieftroanifclla,
quiatuncmorsnon folum fequicur ex hoc fecundo vulnere, venimeciam cx primo,
duoenim vulneraletha- lia aflione communi concurrunt ad candem mortem inferedam,
vel certeaecelerandam. 7 Qubdfifingascafumrariflimum, quo certus fis , mortcm
ex intervailofecuumi lolofecundo vulnere accidifle, libens dabo ,
fecundumtancummodoperculloremeflelrrcgularem. Certus,in- quam, fis, nam,
fiadlitdubium , ex CtijtU vulnere percuflus oc- cubuerit,
uterqueeritlrregularis, propterdoclrinamtoties«xC. IHt. d* Htmic rcplicatam ,
qucmlibet debere , ut Irregula- i J Ego leviterPetrum vulneravi,
feddeindegravitereundem «ulneravit iuperveniens Titiusex eo , qubd Pctrus i meo
vulnero debilitatusfugerenecpotuit, necfciTitiodefendere , eroneir- regularis ,
quandoquidemjamTitiusmortuuseft? Kefp.Si nullum communeconfilium cum Titio
habuifli de Pctro vulnerandoncc deeodemTitiofupervcnturocogiUlli,velulloroo-
dodubiufti, Reuslrregulariutis noneris,quiaomoinopra-teropi-
oiooem,confenfumquetuumfaclumefthomkidium. At, ficom- munioto confilio, eris,
ut patet ex didis: ut eturoeris, fi,quamviH
neccommunicatoconij|io,necmortedired^intenta ,prcvidillita- mcn,fed non
perkulunvprzcavifti , vel fi przcaveri non poterat,ab opere non deftitifti,
utetiam ex totiesdiciis patet . Lege Coninch.i* SniT.d.x HJub.S.Hjc Siyr.l.c n.
1 y Farin.Frjf .».l.t'.»rr»f 4 j4_.alioi- que. Advertc,
hicctiamlocumhaberedociriruin *.6.&j. »|U- tara, puU,an ftatiro.an ex intervallo
Pctrus obierit . CASUS. Hm*s **md*m Uvittr vmln*r**t„. 2 Titius, Cajus,
Semprooius, five mucuo confilio , fi ve feparatim Omne«ne func IrreguUres? 9
RefpOmnes, utSuarjs#»»/u«,w4.j./ia.jji.9.Sayr.d#r»/./.7^.4, j».t4 jo.Prtep
i.ydtirrtg dmt.8jt.s9. quiacertumeft.omoes vulne- raile, & certum cflex
illis vuloeribus, veiuti agroioe faclo , ex tnultu coocaufis, Aotonium fuifle
interemptum. CASUS. tlmrti , fJM gr*vit*r v*l**r**tts , *ms Iruittr . t»
Plurejaegrediente«Antonium,illumvulnerant,partimgra- viter, parcimleviter.ciimapparcat
unuro, velalcerumfuilievul- auslethalei nonapparectameniquoilludprocellic.
Suacnelrrc- gulares omnes' 11 Refp. OmnespariroodoeflelrreguUrej, quia omnea
pari- •er funt dubii de facloHomicidii . 1» Quid, fiTicjusunusexhueft certus
non infligifle lethale vulnus/ Relp. Si aggreflio fuit ex coropaOo ctun alik,
vci eis Tmmi. T.U D* ' * CASUS. tau(*. 1 4 Ego i J e m , qu j Petru m le viter,
feu cer t e non let hal icer vul ne- ravi, jam nunc cercd fcio,ipfum Pccrum
dicm fuum obiille, ex im- peritia, velmalitia Medici, velex
ipfiusPetriincempcrancia(qtioi cert^, nonnifiabcxperto,omnibusconjec1uris
expenlis, dettciiri polle non ignoro^ lumnecgolrregularis? 15 Rcfp. Tuum
vulnuspotuitcfle 110.1 lethale, ftejusgeneris, utfacilincgotio, nulla, veliatis
modicacurationcfjnaripotuerit. Sanc tunc ne te habeas pro irregulari , quia fic
totacaula mortis fuit iMedico, velabipfoinlirmo.
luDiin.f*r.*.rr.t.ttf.io.Ctif\topjU Ctaf*rJiff.6.f.\ %.f.%jtmm y citans Leflium
, Gafp.Hurt.Saar. Co- ninch. Atfidi&um vulnusfuiccjusgeneris.
ucdiligencicuracione opus fueric , ut (anaretur , cgo curo aliis ce habeo pro
irregulari ,q uia quamvispericuluro morcisaugereturcurfu ceroporis, velobaliam
rationero dictaro iMedko, velinSrmo, tamen reguUriter tunc przlumi, feu ccnleri
debet , ipfumtuum vulnusiimulcumprj- dicia alU caufa, communiaclionc , inortcm
vulncratoactulifte. Dixt (
regularicer) nam lccus, tdem dic, quod modo io fjnri* li diclum elt u*m.7.
CASUS. Omi , vil vtudtus *rm* , vtl fimili* . 16 Titiusvendit, vel pratbec arma
, Equum,Socios, Vidualia Cajo, voletjtiquempiamoccidere, eritne, cooccifo,
nonfeliim Cajus, verumctiamTitiusirregularis? 17 Refp. Cum
neceflariadiftinciione. Sihsecprzbeatadfincm occidendi,
ctiamfilineillisCajusiturusellet ad nomincm illuni occidendum,
imrabeciarofiillisulusnoneflec, fed uroen ex illis audaciorfuit,
&promptioradoccifioneropatrandam , irregularis etit etiam Titius.quia jam
cft caula homicidii volunurii . At ti pr*« buic, nihilmaliiotcndens,
cVnihildeillaoccifionefcicni , nihiU quefufpicans, nullomodoeritirregularis,
quiatuncnulUratione ipfeconcurricad occilionem . Quidufufpicans , at non
intcndens r Dicam mox **m.io. rK
Exdiaistit,utirreguUris(itetiaropraedictusTitius;(i folilm
dederitarmadefcnGva,galeam,clypeum,loricam, namfempcrex: illU (it audacior
homoadejuimodipravafacinora. Ita Hontc.d* «iiM-7-J-4.?-8 ».^J-al'iqucapud
Diiaf.*,Jt.t.rtf.t t.H\xnJ*irrtg*t.
d.a^/«j».J».cuiadha;retGibal.jt#>rr»f.f.4.«.aj».at.docct, lblum tuncTitium
prxdittum fore irrcgularem ; quando pratbendoCajo arma, intendithomkidiumalterius,
fecus non item : ciim enirn ( inquit ) his poflit Cajus bene, vel maleuti ,
impuubicur mors noo Titio,feduniCajo. Verumnoneftaudiendus, nam ratio ducla i
quamconcipitCajus, nimis clare oftcndic, impuuri iuro ipG Titio fecuriutcm
prsebcnti . 19 Contra, cx iilJem diclisfit, ut, fi arroa , vel quxcumque alto
dacaCajonihilprorlusconcurrancad occiAonem, nccanin
illumreddantlnecalioullomodoCajumadiuvenc,fic,i nullum fitcaput,
curdebeatTitiusIrreaularitaceptiniri . ao Przdichilluftrabiciequcnscalusdefcience,
non tameoin. I. PecrasimeMercatorcgladiorum,fcloporuro, medica- im, vel
firoilium, quibus quis uti potelt benc, vcl male,emic gladium,
velroedicamenturo violentum, utaliquemoccidat , id- quecgopratvideo, teJ non
intcndo, fumne irregularis , fireipt» lequaturoccifio^ ( Sednonintendo) dixi,
nam, fiintendo, m« elTc inrguUxOT, jamexdiOiilcio. T »1 R»> Digitized by Google
I i<?i Lib. X. De Cenfur. & Irrcg. Trad. IV. de Irreg. *i Refp. Si
ruprZvides, vel lufpicaris, Petrum eroere gla- diumvclmedicamentum i.lud ad
aliqucm detcrminate occideo- dum v. g.ad occidendum iuum inimicom , vel u»orem
luamdepre- faenfamforteinadulterio; nonpoflumte, telieSayr./i*.7.'4- ">
culareabhomicidio, otabirreguUriute, quicquid excufetHur- t*4.l*. Leand.i»
trret.d.to.^.ix. dcbebas enim noo vendere , ne ho- xnicidzcontraluftitiam (ncc
folum contraChariutem , ut puut Hurtadus) cooperareris. At fifolumprzvideas,
vel lutpiceris, Petrumemeregladiumadoccidendumindeterminate, utcflet, fi emcret
v. g. ad bellum i nju Itum committendum , non videris tu ef-
fecaufaproximaoccifionis fortefequuturz; inillaenim tanta ia-
determinatiooeoccifionispotcsprobabiliter tibi perluadere 1 gla-
dioitevenditonullura fuifle injuftc occifum. Dixi ( adbcllum
iajoflum)nama<ibellumiuftura, cum nullo modo tunc pecces, non eris
irregularis. a» Si indetcrminatio lit modica , ut fi przvideres, ementem a te
gladium velleoccidere aliquem exfuis inimicis, valde dubito de cuairregulariute
, quia videris tunc efle caufa proxima, quicquid iocootrariumcolligaturexHurudo/.r.
i) SitucompellasMerratorcm,utvendatgladium v g.dittoPe- tro volenti occidere d
iciam v.g. uxorcm , tc cfle irregularem lecuu uzorit morte , non verd
Mercatorem . puut P Prates m manmft. d* trrtt d^.r. 4 ».1 7 ./»/ 461 quia lunc
totUS morulitatis rnncurtus, feu moralis cauu occibonis refunditur in te
cogentem» non verd i» Mercatorem coauum • Hatc dodrinalicabiolutc
prolatadiriici. vitiinaliquolocoUterehominemqut.- npiam,nefciensefte hunc,vd
illum^ieclumcientercavit.ne homooccideretur & ramenoccidir, IrreguUrem eum
fore per omnes uutatCallrop dtttnf. i.6 f. 1 t j. ».4. quia tunc jam is voluit
hominemoccidere, Sc defiCfooccidit » non iufuitinprzcedentecafu ; in eoeuim
ocoderu volebac inter- ficere Petrumdeterminate,non vero hominem quemcuoque.Cum
ergo Petrum oon interfccerit, interfccericautem prorfusuneulla delibcratione
Paulum , nonefl mirum, fiprobabileefle dirimus, occidentem tunc exculari ab
irregula ntate . $. VIII. X>« IrreruUrkMrt »* Hemkidi» meltuUmi» ei tMlittr
, idefl erte tx tenfilte, manUte, f>r. 1 Qlmandesbomicidiumneri, vel ad
illuJ confiliam des, ex- vj horteris, fuadeas, moneas, confcntias, nnoverbo,
quo* modocunquemoraiitercoopereris, undeoccifio alioua fequatur,
erisfinedubitationelrregularisex homicidioperconcurfumpofiti- vum A te dirccle
, 6c volu ntar ie coramiflum (de cafuali enim dictunt
eftfupri§.j.)RatioeftexprcflusTextus,C Situn drtmtm $.i;ti,ih- Mu»Oea»r»t,
extcndensIrTegulariutemex hotmcidioad coop^ran- tes ad illud . r s Hinc,
fiTitioaffctloinjuria dicas.- Veri h/n netilium ft» runt , immtaai
txifiimMienem viri mgtnui ■ nifiulttent dtimtur inju- Ms cfl, nilicoaQiounuGt ,
utMercatorad vitandam v. g. mortem \ris, Si mulierireferenti , feex te
conceprfle, tu ipfamdoceas.hoc, fuim, velgravedaronuBicogaiurvendere; tunccnimficutiexcu-
I velillopharimcofoieTeexpellifeetumanimattMn, fi Antonioman- latur i peccato
cooperationis homic idii a Pctro patrandi , ita & ab 1
dantioccifionemiuiadverurii, tueurainftruasdemodo, quopol- irregulariute ;
atfiununonfiteoaclio, fedfitmetus lcvis mali, •
fitadverfariusimparatus,velo«culte> velperirrfidiasoccidi,Hinc, non
cffugietirrcguUriutem, utdixit. ^.§.4.0.11. 1 iaqtum,nt, utlecuucx
vipredictorum verborum occilione,tu in I Irreculariutemincidas; przdiciisenim
loqueudi modis moralis CASUS. I cauu homicidii es. i Qjjzres Primo:Stciti
v.g.Tido<onAlium,mandatiim,confen- fum,& c. dem,ut Petrum occidat ,quia
v. g. me dJAlH Petrus g« vi afTecitinjuria. Sed deindediciusTitios
affeclusfimiligravi injuria ab eodem Petro, Petru m occidat ,ero etiam ego I
rregularis. 4 Relp noneris, fi tuusconlenlus ■ihiloperatusefl.eris.ficon- caufa
fuit cum Titio,vel ad occifionem patran dam.vel ad patrandam Promptius,&
obliinatius . Patct ex diclis . A
n autem fueris eoncau- fa,eicircunirantiis efl i prudenti colligcndum. Qnid, fi
id dubium fucritr* Relp. Dc hocdixir.i. $'"">"• j
QuzresSecund6 , iuCziarexmeoconfilio,mandKo, con- fenfu, Occ. occidit Brutum,
ut, ficgooccilionemnonfuafiflem, ceno fuafifTct alius, Egoneirrcgularisero^
Relp. Quicquidfit, quoadalio^eifetlus, certe loquendodc Ir- rtgulariuteper hoc,
quodaliusfuaiillct , nonefrugcrepotcsirTe- guUriutcm, quiatanrdefadomoralirerad
occilToncmconcurrt- i)i. Etficutt. fi taaliquemphjrficeoccideres,quemetiam,
tenoa occideate,occiderctalias, aoa viurcsIrreguUtiucem, iu,fimo- »4 Venenum
propinavi meo ad verfario,vet alium lethal iter vul- neravi; fed anteeaam is
moreretur , valde me per contritionem pe- nituitfacii,
immoantidoU,ckmedicamentadiligentiflimeadhibui, ut roortem effugeret :
mortuusefttamen: fumne Irregularis/ ar Refp. Utiquees,
quiaejufmodipcenitentiacoramDeotuam delevitculpam,non
ver6abtlulitdifpolitionemEcclefiz , volentis Homicidas ab aluri repel lere .
Lege Suar. it tt nf. ./.44 , t. i j.a. j.Co- •i rtc ft.d 1 i.duir.i. n.6 j.
FilUr.ao^. 1 . ». x j. aliofque . ocTavus CASUS. AjfetUaiti OttidtnttM) cTt. »6
Auxiiium przbui , aftiti, affociavi eum, qui inimicum in- ttrfecit;
SumnelrreguUris? Rcfp.Si auxiliura,aftj(lentia,alTociatio noneftcaufa
efficax.cV pro- pinqua occifionis, non inducit irregulariutem , fi fit efficax
, & pro- pinqua,fane inducet. Pofterioris modi erit, quando homicirla
fineeo •uxilio non occidillet , vel non Um cclcri tcr, vel non um audafler, vel
non um fecure, nam, (i nihil horum, modi erit prioris . 17 Atquehinc nt,ut , fi
tuadfis in rixa , qua tuus amicus rixatur cum fuo ad verfario, I ed nefciatur
id i tuo didJoamico, ciim tua prz- fentianihiladdat,utiupponimus,
nihildeirregulariutispeenatibi timcndum erit, fi ille iuum ad veriarium
interficiat. Cont ri,ut vult 8»yr.dtre»f.l.l.t.*.n.i t.Jo.?txp.d.i.dtirrtgdit».i.B.6t.
Ugol.d« ir- ret r. t f i . fi te oflendas , uode aliquid animi addatur amico
rixan- ti, quis tuncablrregulariuteteliberabit? xt Illud,quoJdocetHenriq,AviU,
Nav.citati i Dian f.\.tr.i.rt)'. 17. cum aliis approbare, non valeo . Si patcr,
inquit, aflocict Filiura Dt IrrttnlmhM* t* 6 Percurramusfeparatim, cicin
particulari eoopcrationem cr mandato , & ex confilio, qu* funt przcipua
capi ta pofitivi conc n '- l'usmoralis:j4Utahorumdoc}rinamfaci]^ Jadicium fere«
dc ^liis capitibas monitionis, iuafionis, exhoftationis , tVc. Nifi etiam
velimusdicere, & forte iu eft , omnemmoralcm concurfum ad
alterumexhisduobusreduci. Cimenim ineo differat man^rn n iconfilio, quod
mandatumdaturingratiamMandantis, conliiiu n verdin gratiamejus,
cuiconfiliumprzbecur, fi mortras ,lu - lea , roges,confentias,&c. utfiat
homicidiumin tuumcomin» I i»rti, ceturilludfieriextuomandaco, fi cadem
facia«,ut fiat 'i mnicidi ix incommodumaltcrius; fieriillud riiceturcx tuocon
il:o. Scn i rixantcmadfinero,nefiliuspcfielitetur,noneritPaterIrreRularif,
confirmat his vcrbit Bartolusl.nonfolumtJ.Si mand.meo 1».». f (c
fifiliusaliquemoccidat, ouia tunc Pater operam dat reilieitz: id, injur. Wmdmm
dirttnr ittty *ui man.i*t dtliHum ttmmkti f tt* inquam,approlurc,non valeo. Iu
Jo.Przp. /.r.dumenimFiliusri- iffum M*nd*»tem , & *i (*ti>f*ai»»tm
veluntMn 6u . Tet f»t otefiabejusprzfcntianonau- dieitm sans videt przicntem
Patrem , non potefl ; dacior fieri , atq.adeoopera hcc Patris non potcft non
fieri illiciu in materiajuftitiz. Idemdicdeamico,idemquedefarauloalTocianti-
bus, nifi hi eftent adei debilc*, five Senes, fi ve Pueri , ut cUrc appa- f
eat,ailociatioi)em effead obfequia noo facientia ad riram. CASUS. num fre
Mitere. »9 Dehociu/.<i»l>«^4.«.J.».Jj.docui. Quidicunthomici-
diumuniusClericiproalioparereexcommunicationem.dicunt Sc
parerelrregularltatemexdelicto; jamenimtuncvoluithomo uc- ciderehominem. At,
quinegantparerccxcommunicationerrMie- fant parerc I rreguUriutem . Iu coll ig.
ex Fragofo dt Refn». chrijt. ttm.l.i \ .d. 1.^.1 n ;fi.er. ttfMufeftft.
S»neF*lift.i»4~tit dtr!*r*r.fel.a,1 .tei.t .fint, tVafTer-
turiFragoioapudDian./.9./r.4.rr/;ti. fi»t, affert declarasioneni Cardinalium,
quod mandans occidere Petrum, fi Mandatarius occidatjoaonem, non incurrit
Mandans in Irregularitatem . Ac certe parvidtturratioincafunoitro.
Utraquefententiaprobabili- Catis fines videturattingere. }o Hzc
ibidocui.Addcnuac illudiSiquiicognovit.Tcldubita. 1B1, qui ftrfaadtt *litai
frofttr ipfum, rni fit ftrfaaft.. , r> • eari, aatbnt veriit atatar ; ftvt
dirM mo»J* , frvt r«jo , fivt aaitufrunant vtrbtt . Htc Bartolus . 7
Jamverodemandatohic loquentes.fecernamusquatuorcerta ab incertis itcmquatuor;
(edprztereineomittasrele?cre, qUre /«;.?.?. deconcurfumoraliadhomicidium
cafuale pn.Uu lunt, roulu enim ibi dicla ad «,quz hicdifputantar, maximc
faciunt . It Certum cft primd , teforeirregularem, etiamfiMandatariu» non
fervet modum,quem cu prefcripfilli in occifionefacienda. Jufli- ftiv.g
occidituuminimicuminagro, mediafclopiexplofione, vel rx vcneno,tali, velulidie.
Ille verooceiditdomt, gUdio.aiiadic. Ratiocft manifcfta, quia
tuajufliolubftantiampofuitmortis. 9 Certum eft Secundo, fi mandatum luffkicntcr
revoCafti , & re- vocatioinnotuitMandatario, ipfeautem nihilominus occidit
, te non eflelrregularem,quia revocato mandato , quod lciat Mandata- riu«»nihil
tuiconfenliisinipforemanet.Idquc verumcen(eo,etiam fi fifle, Sc iolis verbis,
fed tamen lufJkientibus revoeafti . Quando enim eiufmodi ficlionon innotelcit
Mandaurio( ut femper hicfup- ponendumeft )ip(averbaeaternaiatisfantapta ad
extinguendum tuummandatum . Si revocatio tuimandati non pervenitad Manda-
urium, te forc Irregularem , nefit dubmm, quiatunctuum rrran- datum remancns in
Mandatario, caofa eft mortis altrrius . 10 Certum eft teftid, te non
forelffcgiilarero , fi eoirflct Manda- Digitized by Google Caput XV. 293 ncc
iitlam efTcanimofiorem , fccuriorem , &c. fcd prorfuseodern modo,
acJitunonmandafles, occidit. Patctcx diclis. Etdocct cum multit Gibal. dt
CtnfMff. j..7 . 5 n. 2 1 . s 1 non conflet , fed Gt du-
bium,Wi>»7«f.f.j.<r.i. 1 1 Certuro eli quartd, tc non fore !rregularem,C
mandafti ut < cidereturPetrus.MandatariusauteropercrrorcmoceiditPaulum,
quia,inocciGonePauli , tu nullumconfenfum praebuifti. lu dc- daratum fuifle i
SacraCongregatione notavi fupr. $.7. »*«. Jam incerturo efl primd, an Cm
irregularis, fi mandavi tibi,ut cidium committeres , fed nefcio, an tu hoc meum
mandatum 1, annon, fed refpueris ; occidiftienimnullodatoGgno jatioxcepti,
velrepulG . Quareegonefcio , aa tu « meo roandato, anextuavoluntatehominem
intcrfcceris . Refp. Teefleirregularcm,quia,dummandaftibomicidium,jam
fufpicatusesdeillo, &uroen nonfufficienter illud cavifti, dum mandatura non
revoeafti , ut< nam femper de mandato quis tcnciur , prefse, velucitenonrevocat.
IuNav.i Prarp.7 r. dt ,rrq dui.8 ».62. . 1] Quod
fiMandatariuipoftmultumtempus,exnovacauu,in- dependenterituomandatooccideret,
veloccideret, poftquamin amicitiamtucuraadverfariorediifti, ooneftmirum, te non
fore tunc irregularem, quia perillud longum terapus , cumcauu nova,
vdpernovamillamamiriuaro iMandaurio cognitam, non prae- fum i tu r occifio
fafla ex tuo mandato , & per illam i Quarc teneris de mandato, eeratillud
ex- 7.».aj.&Jo. 14 Incerturaeftfecund6. An,fi Mandauriusrefpuattuumac- ceptaremandaturacircatuiinimicioccifiooem,
deindc ver6 , te prorfusnefciente, mutatoaoimoilludacceptans, tuuminimicum
occidit, an , inquam, tufisirreguUris? 1 j Refp.Si tu
,auditarepulfa,fufficicnter mandatumrevocafti , dicens v.g.Ncergo in hoc
ncgotiotecommifceas.Necootra Adver- larium meum aliquid agas, &c. jara ru
ex ejufroodi fufficieote revo. cationeliber erismandati,
atqueadc6irreguUriutis. Si ver6fuffi- cicntcr non re vocafti, dicens v.g. Jara
tc video minus animofuro,in- veoiam alium animofiorcm , &c. tunc raandati
reus eris, & irregu- laris, utpote, quimandatumfufficienccrnonrevocaveris.
16 Sideniq;nihildixifti,neculiumdedilii fignum,quorepulfam accepure vifus
fueris.rlieo , teefle irregularem , quia ex illo tuo fi- lentiononccnfctur
lurhcientcrrcvocatum efle mandatum : licct enim,qui ucet>coofcntire
videatur, uodc ut tacens vifus fueriscon- lentire repullc,atq;ade6 i llam
accepufle;non tamen propterei man- daturo illud tuumextincium fuit ;
perfeveravitenim imprefluro in Maodatario, exquoraandatoocciGo, uthicfupponimus
, deinde contjt-cuueft. IucolligoexSuar.i(VCr«/.d.44.f<a.).a.o.MaioL dt
iHgjt .f.x.n, I ■ Sayr. dt Ctnf.l. 7 .(?. »j».t j. aliifque . MAndam fni
mtuuUti panittni . 17 Incertumeftterti6deeo, quem fui mandati pcenituit. Ego
v.g. juffioccidi Petrum, fed,reiotegra, mevaldehuiuspcenituit juflionis,
etiamfadaSacramentaliConfeffioaetaati delicii , quia
tameaadmonere^onpotuiMandatariumlonge i rnc diftantem , contigit,
utocciGopatraa ibiplofueritex vimaodati. Inquiro,an iimegoirrcgularis^ 18
Refp.affirmative>quUnonattenditur,utalibidixi,adftatuo) Cratiz, quem forte
nu nc habes, lcd ad caularo homicidii , quam de- difti v.g.
propinandovencnum,*at hic,p?r - andatum, licet fine tua praefentirulpanon
retracutum, lamdedifHcauUm , &c. Iucocn- munitrr Dottores, u: Suar.i* C,n,
i 44.1'rfr. j.i. i.& Ldi.L1.c4p.lf. d*b.$ n.i 7. quidem notat , te io hoc
cafu incurfurum in excommu- nicationem, C fort**occifusfuitClericus ,
quarovisperpceQiten- tiam inveniaris in ftatu gratise , Ccutetiam incurrisin
obligationem reftitutionis , C quae debeturex tali homkidio. 1 9 Prates i»
m*u*fcMirrtgjl.*ls.*.t.ijt.i a.banc Leffii dodrinam renuitadmittere;
agnofriteniminhoccafudifcrimen, Gquidem concedit, deberireJitutionem ,
&incurri irregularitatem i te, quamviscontrito,& in (tatu gratiae , at
non incurri d i£fam excom- municationcm, quia non potcft intciligere , qua
ratione Ecr lefia ve- litexcommunicare(feuprivarecomm!inioneSanciorumillum,qui
eft Deiamkus.Sicutiergo(ait)nonafficcrc*isexcommunicatione, C invenireris jam
Beatus in Ccelis , propter illam caufam, puu, quia esextraftatum viatoris; iu
in praefcnti cafu, propteramicitiaro. , quarohabescumDeo, esincapax
exrommunicationis. ao VcrumcumaliUDucloribus.utB >:<.ic.dtirri£.d.i.i 4
p.S.n.i j. GnSJ1tfftaik.CUr.1fta.9jt. }0. Siyi.dtcinf.l.\.c.l6ji.x}.Syl\.,'trf.
Eiccm.b.n.t. Salas a.a.f j.ojr.7.d.6.fta.8 .*. ?7. judico,nullum agno- fcendura
difcrimen,dicendumque,te in praedi£tocafu>& obligatio- nem refti tuend i
, & irregulari Utem , & cxcommunicationem con- trabere . Ratioeft,quiaad
tcrroremaliorum, ut i n Craili, me,.'>t>,a. »fif.dt itf.MiJJ.
rtf.i.f.^juim.6. di xiflc mcmini , punire, quafi in viu conftringitur
Mai.erEcclcua,ctiamaraicos, acubiperCiuritatem quandopunitioni ciufam d ' Ttmb.
T. II. JDt Snersm. ai Adillud,quodnonpoteftintelligerePntes,adverto,plutetl
•TectusexcommunicationUt utdixirausinejustradatiooe, inter
.uoseftprivatiofuffugioruroEcclefiae, prohibitiooonrecipiendi> nec
mioiftrandi SacramenU, non communicandi in humani< ,& di-
vini«cumFidelibus,&c. Dico igitur, quoad privationcmfuffragio- " S,
mihivideriprobabtlius, excommunicatum t
tuir^dequoloquimur,dWisfu(rragiisprivari,fuffragiis>inquam,no- mine
Ecclefiae faclis, mt lib.iASt.Mijf.l.t. explicuimus, nam dcbe-
mushicabftrahcrcab s hic abftrahcrcab ca quaeftione , in quonam conliftat
Coromuni- catio Sanflorun-hdc qua in Symbolo Fidei mentio fit At ctiam, ut A.
dixi.eftprobabile, nonprivari. Quarcbhocpcculiarieffcctunon Prates.
Verumquoadeffeclusexcommu- i non recipiendi,nec miniftrandi Sacramen- i in
huroani*&iodivinis,.ion participandi fe- a,cVc.
nonaudeodicere^ffeprobabile,excom- municatumconuirum iis non affici | fic enim
facile eluderetur vi« excomraunicationis, cura quilibet facilc fc cflc
contritum perluad re poflet, & Cc fe prediflis aaionibuscoramifccrc. Lege
Salas U. 11 Incertumettquartodeeocafu, in quo intercedit pertinacia Mandaurii.
Egov.g.roandaviTitio, utoccideretCajumadveru- riummeum, fcd deinde
difertisverbisrevocaviejufmodimanda- tum, prohibendo exprefse , neTitius Cajum
interirocret ; is umen in fua pertinacia pcrfiftens,ad occiConcra , rae auidcm
fcicnte , fed nonconfentientc, proceflit.- eroncegolrrcgularis.' aj
Refp.TeirTeguhreraOonnuUi,utSuar^r»»M.4^/»a--»-»-j'. Turr./. 9M ttnj.difp.6i
M*A. G.HuttMmtx.d.*.dif6jt.n. Corne- jusapud Dian./>.4 Jr.zjtf.i ^.pronuntunt/i
idfciendo non admoneas Cajum de fuo periculo,cum poffis^ faltem per aliuro,
quia fecus ex vi tui mandati occidetur Cajus. Verum puto cura aliis, ut
HenrJip.14. t.i6j> 2.Sayr./.7.r.ij».i4,dicente, hanc fentetiameflecommunem,
Avil^.7.«i/^.«J./*i3.a.isiii.4.f»»»W.j.Dun./<>f.ri/.Farin.Fr^ »•1
J«.r> sj9.LeSJ.zj.i 8. VilUUr.ar. dif.iOM.7. Ugol. dcirrtt.c.i
j.§.j.tcnonkircIrregularem, quiain UnU pertinacia Mandaurii,negandum
eft>occifionem fuiffe fccutam ex vitui man- datijfecutaenim eft ex obftinata
volunUtc Mandaurii,folum remo- tc, & accidenuliter te habeote . Vidc,quae
dicam mox*. J4. Quare licetinteadCtobligatioChariutis. ut,
Cpoffisfinetuoroagnopc- riculo, Cajum admoncrc pcr fidum horainem, & juxu
leges prude- tiar,& veluti in gencre,nc,contra>Cajus occidatTitiuro, vel
quid C- roilcdamnumevcniat.- umen,quiaadid nonobligarisex Juftitia: jam enim
mandatum fufficienterex parte tua revocafti, fed folum, u non
admoneas.peccescontra Charitatem^on eris Irregularis,ut fa. 24 Prcdiciocafui videtur
affinisille,quo mandans revocatquidjem fcrio mandatum , fed Mandaurius puuns
Mandantem non loqui fe- ri6,&ex animo/ adhucoccidithoroioemex vi mandati
,quodper« ieverareipfepuut. Affinisetiameft illetquomandauriusacceput,
revocationera , (ed deinde oblitus ulis revocationis hominem occi- dit ex vi
mandati accepti ante re vocatiooero . A ffin is eft & ille, quo Mandans
pcenitentia d udus fui mandati, non potcft propter diftan- tiam v.g. admooerc
Mandaur ium de rcvocationc, potuit umen ad- monere ipfum occidendum > ut
fibi caveat , & tamen non adtnooet .
Affinis&ille,quoMandatariuspropterdiftraClionemmentis > vel aliud , non
percipit revocationem Mandantis . a 5 Dc Lugo d. 1 9. dtjMft. i ».1 1. ait fibi
videri in his quatuor cafi- bus,fecuta alterius morte, incurri i raandante
obligationem reflitu- tionis,undecolligipoftet. eumfentire,
incurrietxamlrregulariti» tem , fiquidemeaderaculpacoatrajuftitiamin
homicidioparitut- rumqueonus, & reftitutionis , & lrreguUritatis .
Etquidem iu roihividetur, quia, iaomnibus hispraediciUcafibus, aiteriusoc-
cifio i tuo undem mandato confcquitur . De IntfnUritMtt tx ttnfili* , feu
fu»fi»n* . a6 Mulu, qux in hac roaterU ad roandatum pettinent, perti- nentad
cooClium, &quaeadhoc> ad iilud-- ut propterei eadem
doctrinaproportionaliterCt muru6utnfquecommodanda , fedad- hucfuntaddenda, qu
%7 Suadeo tibi,ut interficias A ntonium alio modo, quim illo,qitt intendebas.
Intendebas enim gUdio^go fuaC, ut uceres vcneno, vel contra , Reus ne fum
IrrcguUriutis fecuu Antonii morte ? t8 Refpondeoeflediftinguendum;
SienimmodusitepropoG- tusfacitocciConemceleriorem, vel occidentem reddit
animoGo- rein, noneffugiislrreguUritatem : Sihaec, vel GmilU non ad- Cnt,
effugics. Ratioeft . quia Irregularins foliim incurritur , quandoconcurritactio
, leufuaGoad iplamfubftantiamoccifionis, veladejufmodi accelerationero . 19
Quare, G tibi fuadeam , utfUtocciGodiverfoquidemmodo* quovoicbas, (ed.
quinonaffcratocciGonem celeriorem , nec te iacUtaudaciorem, nonvideo,
undelrregulariusmihioririin di- T a Hinc, Digitized by Google 294 Lib.X. De
Cenf. & Irreg. Traa.IV. De Irreg. ' Hinc,
litibiquisfuadeit,utoccid»scras,quemvolebasomnino hodic , non incurret
irregulariucem . Lege Dianara >.i tjr.istfA*. quuflcpotiutcoafervacpro
aliquotemporevinro alcerius ■ quim sufert, pofitofemperquodmoncraQuunon
iofcratur aniroofiuf exilliusconfilio, quam inferretur hodie. |o Quid fi
fuadearo, ut occidai > mitiore morte, qu_ fit celeriof r V olebas
T.g.occidere maleficio gra via tor menu aflerente per annoi : ego fuafi, ut
gladio oceidcresftatim . yolebasconUiodere paulatim fingulamernbra, egofaafi,
ut occidere* unico vulnere prarxor- diorum, &c. , _ , }i Refp. Si
idmotusChariutefacias, teReamlreeguIariuus facerenonaudeo, quia Pia Mater
Ecclefia non videturvelie, tam tcripoiu punireconfiliumdeminori malo,quod,«r
Lt. m Dec. c.i . *.4.« ».6. diximus,bonura quid eft . Relege locum; ubi
monuimus, qnamvis non poflis cooperari adnivando malefadorcm ad ipfum mi-
fiusmalum, ad V.Q. verberatione» locooccifionis ; poue taraen fuadere , ut
potius quis verberet fuumlnimicum,qulm, utocridat. Confirmatur,
quiapaffimDoQores, utSuar.*~f«,/_.4f./i_. }•_.!. g}. Avil .dtctntf.J J.6.ftct
2..41 ,ctnc\ I .Siyt.4*ttmfJ.J.e.tJHt. i t iaa.t.4 tt.istf.i i-fint ,
propterdiclam rationem afleruot , ooo i n- currereneceicommunicationem,
necirregulariutem eum , qui fuadet volentioccidereClericum, utpotiiueum
verberet, velut potius mutilet. Itaigitur incafunoftro. a» Si
verofoadeasrnalofine, utefletV.G.quuvu, quantociui potei,
cuaminimicaroextiogui; veloccifi b_rediute pociri, icc. telrreguUremfccio,
quiauiuitibieflenonpotelt excufatio dudU abintentionepiaeMatris Eccleuac um
dicU . x } Si deaiqae id luadeai motus fine indiflerenti, v.g. oe u qui oc-
cidtt , iacidu in manus jud ic um , vel q uid fimile, noa audeo te im-
manemablrtegulariutepronanciare, quia noa audeo interpreu- ri,
adhuncctumcafumfe extendereprxdicUm piae Matris Ec- clefix iatentionem .
tmbtmtU n*U*tii mtttftm* r*v*t*ti*mtm cnfiiii . X 4 SotG ttbi mu|tit uiin
rationibus>ut iaterficeres Antoniaro.fed deinde revocavi ,omai«quo potui
,conatu, boc confilium, rationes, quibusinnttebaturconfilium, infirmando: Tu
verd animo obfir- matorctinenimenterationes , qaaspropofueram, nuncmihinoa
arquiefcis, fed homiaemoccidis. EroneEgoIrregularis? Refp. ld diferteexplieui
l.6.in Dt.c.A.S.S Jt.} &4- Addemoo fo- re doceri com mnlth i Gib.«V a»{, i.
r<? ? n. 16. judicans, utrumque " r , puutefore , tequeni it *n \t
QuidamdamoatusafliTiortemintendebatad fuperiorrm Ju- dicemappellarc.egoautem
illipermeumconGliumluafi, neappel- laret, unde ipfefaitemcitius,
qulmfiappclUflcc , mortem fubiit. SufflneegoIrreguUris' , t,tf Retp.
TeirregulariutisdimnitHear.S~yr.Coraejo,Giba-
lin.Diin.apudLe»ndrumrr.x_.7.-*/»--4.Jr. Ipieumen Leander -iflirrgiitt : fi tu
e* Miniflris Juftirise es, v.g. Judex.Capitancu», cVc. incarris
IrregaUriuceroexdefeflu leniucii ; fi vero peri-na espri- v»tt,
v.g.Confefl»riu»,Theologus,cVc. nonincurris. Ratioefl, mquit, quiiMiniftrifoldm
Juftittr inciduncinlrregulariutemex dcfccta lenititfs , eo modo , quo etiara
noi aliquanto poft expticabi- mu»-
Irregulariutemautemexdelifaofolumiocurruntii, quide- linqeunt, occidendo,
velmortemaccelerando, qoales non funt prardicliConfeflarius, cVTheoIogus, vel
fimiles.quifolum con- Cliumdarefupponuntur, noo ver6 cogere . 17 Eeononomni ex
pirteaflentiorTiuicLeandridoclrine.Noo primirparcidiftinctioois: potuicenitn
Judexille , vel Capicaneus twrluadereomiflionemippellicionisnonutjudeit, fed M
Pr.vita pcrrcma,eoirrodo,qtroconfiliumdare(oletTheologus. Dehocer-
gocafuiudifcurrendumtunceritdejudice, velCapiuneo, ucuti deperionisprivatis,
Theoloeo, Confeflario,c\c. dequibusmox. Non (ecundz.quia fi Confcflariui,
cVTheologuiimprudenter darcntconfiliom, delinquereot »
atqueadeoaccelcrarcntmortem iniufle, undeetfugerelrregulariutem nonpoflent. }8
Dicoigitur, Miniflrum Juftiti*, fi utMinifterpr_diaam
oroirTionemappellationisiafteperiuadeat, certnm eft , incurrere
lrrcgulariutemexdefeciuleniutii. Veriim turo diclus Mimfler dans confiliura ,
ut pri viu perfona, tum diclusTheologui, & Con- feflarius fuadentes A ppel
lationis omiflionem , fi moveantur ad fua- dendum e» boni» , Sc rationabHibus
motivis , quod certeoccurrere "et, quandoAppellatioefletfrivoU,
cltperniciofa, nonincur- irlrregulariusexdeliflo, quianonpeccatur.1 nec
Irregulari- exdc»e«u, quiautfic nonfunt JuflitiaeMiniftri . aec Milites
inbeilojufto. Si verotemere, Alineratione Appellatiooem re- Dt 4mkit im
p^'" » 40 De boc locut us fum fatii m fuperioribus, puti r. f.%.»nic. JH
lni%ttUfitcttt tx ZMifubititnt , ftu 41 Dehacbreviter, fe«quancumfu(ficit, U.f.inD^U^j-
„.7.dixi, c_UccrubcsapudGibri.d»£rr^M^i.»»- 4»--»I'^- eabi $. IX. qu„ un*trui
ft t TXlximaifui»i/.a^a.,7 omitte^miicere,quod qu.sdebet JJ exjuftitia,
exquaomimonefequaturmorsal.cu|us, (or« IrreguUrem, omittcntem vero facere ,
quod qu.sdebetexChar.u- te, unde Crailii raon fequatur, Irregularem non fore .
Admonu. u- mcn CHurt. »lioique,quibu, nuncadde Leaod. ,.87
f>8<.cenfereetiimillum, quiomittit ex Juflit.a, non (ore Irrcgularem,
acqueaddidi, &buc explicandum «inifi^taC feotentia Ct probabilis .diaaro
omiflionemdebcrceflcpuram. qua- re, qu_namficb_cpuricas, hic enodaodum vcn.c .
I |llieftomitT.opura, cuinU|lus»d)un|.curaauspoOt.vus, il- laaatemnonpura. coi
noGtivasaliquis actus I * TitiaseftPr_torUrbis,velCuftosVurum, velDuxErerci-
tus, vel pretio conduflus, vel ex cpnfanguiniute obl.gatu, , t.vcex
Chariurc-fivcex JuftitUad defendcndosfuos. VerumintKcafione
iliguaillosneouaquamdcfcndit,urjdeperra.tt.tal.quemexh.soc- Sdi" SSca*
?u?dem graviter, fed non ell Irrcgularis , qui» h_c ett rrtera otpiflio,cui non
adnedicur ullu» adus pot.t . vus . Idemque ali- qui,
ucG.Hurc.^frr^x.i,r9_.,4.Citansy3fq./«^-A ^ ^ n.T*TTAC«tfMb.9.4.6xJ.1.
cVprob.puUt Jo.Pr_p. 5. J. d* Ir- rWd..o_.i9.&Di*n.?.4-'.i^r.7.«licuntcflc,
et.amf dolo, & (clcntcr QU m^raomiflioSt, quia id ™£&t™g%^
eflepuronegacivo, cui foli nequaquamlrreguliriutemadnexue- runtCanones,
utfupradixitbxcprobabilisicnteut.a. .
4Medicus,Nauclerus,AdvocatUs,Procur»tor,qu»mv.s.pGcon-
duflifuer.ncunihilagendo, fiveobimpetitiam, f.ve obod.um, ,tc-..y "
Naviro,Clicntcm, non inc.duot exhac in Irregulariutem, licetpeccentcontra
Jufti- jion cris,teite u[oi."»t».--3iti — »» -7; > omitr.opura;
Irregularis, illorummortefecuta, ctiam iM» Ctnfilinm mmit frtfttr }9 Confilium
dedi Petro, urieexpooeret periculo mortis pro -Ucitipofent, occifus jy
viuniiuuiuuuur»iv, u» 1«. bonopublico, velprivato. cui fe erponere eft. cV ego
demeilrregulariuteambigo. Refp. Nc, qu_fo,»mbigas,fedcertdftia»,cumGib«l.
t.A.nt.n.t9 :.te Idefimj. entcntia in irrct;u.arn«vti", -* —s . QuareMedicusv.g.
qui jamforuflehabuitanteprctium (ui □ori^fulripiendi,
fivedeindecuramlnfirmifufc.perenol.t, five ca fufcepta , illam non exhibeat ,
five urgentiorc tempore delerat, undemoriaturinfirmus,
r^cabitquidOTContraJuUitum, utdi- xi, (edexhocpeccatolrregularitatem, propter
ejutmodi puram omi^onem.non contrahet It»pr_tcrcit»tos Val. imiif.mrit^Um
U.vh^micdwm difis- addocens Sylveft.PaUt. Cajec. Iu ctiaca
Leand.T#.x.d#7-i-_.io.4.9*.aliique. n.r„„,.m t ludexMpitcdamnavitcunmfracrem,
ftrdfialiquampecuniara ofliris , is liberabitur.- Guflktor filium tuum indufum
»pud fe rctinet , tequeperintemunciummonet; uteialiquotaureosmic- us,
fecuifiliurooccidit: Turca, vclHoftistuum patrcm capc,- vura
interiicere.ntcndic, niCtuiUiusmorcemcompeCent.pecun.a redimai, verumtu
pradic]»» pccuoias "«-«c"" ",e* !fkicS ,, non
erii.tefteUgoU. trrtgmU.t 6A^.fin* , ( quu h_ce(l • •,. " ctiam fi fuppo-
, Dico ( fi fup- ,.9.imediau«, eV"l_q,u«reshlc. Sii^ru»tibifuadeat, «^^^^2
Juflitiadebiusnonnumcres, ericPecru», mortcfccuu, IrreguU- m dcm quarn poteti,
fi Petn».tibifuadcat;nedc»endasal.quem, q^emdeftndereteneri,, velnetudive.de,
quipr_f»meperit, vel ne ca Mcd.cus cures .ndrmum , %el,oeta molitionem mortis
alicujus reveles , cVc. 7 Refp. non efle ,puc»t UgoU.cu.adharrct W*__*_
ooa._>/><7« quiaficutinoneslrregular.stu, qu.es princ.palis, c_
habes,iucVPetrus, qui hccluadet. Vcrumnoneftaud.cndus.O
iuafioPctrifuitcaufa^utv^pecunii lilla quia tuoc mors lUa merici tribuitur
Petro d.lTuadent. .curr.cn.mu non negativefc habeatfuttehabestaqo; non ^Xp^
(iciveper aaumperfuadendi , iocurrct •;WuUntatemadj»exim
exSacrisCanonibusa-uipofitivo, utmodod.x.mus, ot mox ua
cxcmplisfamponcndiscliriusvidebis. j_IA_Jm_ 8 Obiicis. Miruroeil, Peirum . qui
(e remotius tuoet M tnor- tempratdictorum, iucidcre inlrrcgulartutcm, non vero
te, qw • ltrfi>Nbl efle mirum ,quia Petrus pafiti vefe habet.cuiaaio- ni
Sacri Canonesconjanxeru.it IrrcguUr.utcro ; tu vero MBU agis, cui
omiiTwninonettabiifdemSacrisOnoni-us ulla lrreguUnu* 141 10
l_»id_menadverte,fiPctra*idpeTfaaf.tbonpfioe, y.g. ne n-s- :..a. r .:. __..._::. :mr_Jir^tur. ne tral
atores,ad Digitized by Google Caput XV. §. X. 295 xirregularemiore, putoeum ,
qui deterreret amicum, ne 1 manibusSatellituracriperet illum ,
quidamnatusduciturad mor- tem, quando id faceret , ne impediretur adtus
Jultitise > vel ne «miriic fir inr*Afr*t ■ n *\',nt.ru\ nrnnriv pirjp
rvriril tll ITl X. Dt Irrtfttlmuntt trt» tx fufiitin, *»* duitm tx m Minifitit
1 /^Ccifioiuiu, quantumadnosinprzfentiapertinet, velfiti Miniftrisjuftiiiz,
veliMilitibusinl*llojufto,veladde- fui. De fingul.s feptratini; & in hoc
quidcm f. Dt ic ,uuo cerca eit nzc . Judex Pontifice infcrior, qui in caufa s
fert feotentiam juftam de morte , vel muti latione al icu jus
(eacertefecuu)irregulariscx defcflu lcniutis,que fuit inChri- flo. Quam
lateexplicatS.Th.*.*^.4O.Navi»/iw»»«».f.»7-»*0<ilen. riq./.i 4^. 1 ojt.i . CutuMt.i J ».9
7- Percurre (ingulas clacrtulas . f U D E X. cur .rLu I»mb. T.ll. Dt ordinariam , five
delegaUm habeatpoteftatem,cumeadem fit ratio deomnibus , hic ment6comprehendirur.
4 Illud nihilominusdifcrimenell interClericum , & Laicum) quod Laicus folum
incurrit in irregulariutem, cacterum,julle dam- nansmeretur- AcClericusetiam
juftedamnans, przterirregula- ritatem , quamcontrahit, peccat; &c
quidcmgraviter, eo quod gravitcr Clericus prohibetur . C.Stpi ti *Ji CJt Stnt.m
Clrriti, vtl neie ta~ xt Notarius, Procurator, velquicunquealius habet Scriptu-
ram» quavifa, quisimorteliberaretur, advertens autem, eatn
perquiriaddiQumhominemfalvandum, iplecamnon lolum non proicrt» feunonoftendit,
nam fic eflet omiflio pura , de qua in prareedeot ibus numcris ditlum elt,
verum etiam illara occulut, vel aliotransfcrt, utinvenirinon valeat,
vcltaccrat, vcl comburit, velrogatus, ncgat, apudfeillamfervari, erit,
mortefecuu ,ir- regularis, quiaomiflioni oftendendi fcripturam adjungitur a«us
politivusillamocculundi, lacerandi , &c. 12
Teflisnonfolumnonlefiflitjudiciad teftificandum in favo- remalicujus, qui
hoctefte dellitutum capite punitus fuit, hzc enimefletpuraomiflio, verumetiamrogatusdixit,
fenihilfcire, irrcgulariseritexdelicto, quia illi omifltoni adjungitur hic
atlus politivUS. ij Amicusdeflinattenuncium, utPetrumadmoneas, ipfiinfi-
diasparariifuolnimico, Tu verd non folum , nonadmones (hzc enimcfletpura
omiflio, etiam fi fulccperiscuramadmonendi , & etiamfimaloanimocontraPetrum
iplum non admoneas,) verum etiamlitteras, quasidem Amicustibi confignavit ad
Petrum , in quibusdeiifdeminlidiisipiumadroonrbat, apud teretinuifti, ncc Petro
reddidifti , irregulariutem noneffugics , fi Petrus occidetur,
quiaillaretentioaAuspofitivus cfl. 14 Dices: Illa iufccptio curz admonendi,
nonne etiam eft aflus pofitivus? Curergoomiflioilliconjundunon paritirregula-
riratcm> Rcfp. Quiafufccptioejuimodi , quamvis actio p-afitiva , nimis
remotelehabetadoccifionem,- nequeenimfufceptio curzadmo-
nendiinfertullomodomortcm , ficuti nec infert inMedicolufcc- ptiocurzlnfirmi ,
utmoddn 4. didtumeft. ir ConfuluntaliquiPetrumoccidere,tuafliftis,tace(que,
eris irregularis, mortePetrifeciita;illaenimtacituroiUsiniiscircun- ftantiis
non eft pura omiflio , fed quia affert animum conluluntibus,
elluritusconfenfus: Idcmrefolvedeafliltentiaamicorum , dum
aliquisexillisaliquemoceidit, ipfi veroafliftunt . Idemquerefolvi folet dc
Principe Ecclefiaftico temporali jurifdidiionepollentc , qui afliftit,
quamvisnihildicat, executioni mortis,ipfaenimprzfen- tia Principis audloriutem
datcxequentibos . 16 MolierconcepitiPetro, aitque,fe velleabortumicetusani*
maticauure, idquodaudiensPetrus, ucet, unde mulierfecura volunutis Petri , facinuscumeffedtuaggreflaeft
, fiet irregularis Petrus propter earvdem rationcm tn, frte. d iclam , ut nout
etiam Caflrop. dt Cm[.i.6.f.\ j. p. 7 .».4- 17 Ambulat Prim6,
quisdenodteperlocaabrupU . Secundd, Aliosinaufraganaviejedtusjaduturinundis .
Tertio, Alius,per aoguftumpontem, fiumenpertranfire, tenut. Quartd, Aliusad «uz
domus januam confugit, qu6 perfcquentem inimicum effugiat . Tu vcrd cum poflis,
nec facem prefers primo,nec fecundoubulam, feufunem, nectertiocomiterateaddis,
necquarto januam forte claufamaperis. Noneris Irregularis, fi horumconfequatur
roors, •quamvisex odioad haec non exbibenda motus fueris , quia hz fant
purzomifliones. Atver6, fiadvertensadeorumpericula, faccm
forteaccenfamextinguas , undenoceasprimo, fitabulam, velfu- riem abreptum fubmoveas
, unde noceas (iecu ndo , Si Tabulata Pon- tisdinipes, undenoceastertio/ Si
januam forte aperum claudas, unde noceas quarto , irregularis eris poftquam
aliquis przd i ctoru m pcreat,quia hi funt aflus pofitivi. Exculat nihilominus
hunc quar- tum P.Prates i» numnft. itlnt%.d.^. c.+.n.lO. /#/.46*. fi januam
clau- datobfinembonum, puta , nefuadomus damnum aliquod patia- tur;
quodcenefolumintelligidebetdc darano notabili, & ejus rationis, adquod
fubeundum , teobligare, non prziumatur Ec- clefia, juxu mod6dicfa».io.
excipitur Summus Pontifex, qui , ut , noneftirregulariutilubjoaiu, five 1»
Cs»f* r Hoceft,incaufamortis,velmutilationismembri (dequamu-
tilationemoxexprenii)sdicetur) idenimexululoquendi fignificat CaulaSanguinis .
Hiitcfi fententiaferaturde aliquo prrforando, velVcneno, fameve,
finecffufioneSan^uinisoccideodo, eritntV hilominusCaula Sanguinis . Contra ,fi
teratnrdefanguinis eifufio- ne, Utdeverberationeufqueadfanguinem,led (inc
periculomor- tis , velmutilationis, caufafanguinisnonerit. 6 Quidfijudexaliquem
juftedamnaveritcrudocarceri, vcl ut eidemnonporrigatur, niGpanis, ocaqua,
quopaAo, fiflatimif nonobiit, certeexejufmodianguftiisilli futcontingere non
rar6 folet ) accelerata eftmors. 7 Refp. Si, confideratisReiviribus, eidem
fuerunt permifta neceflaria Vitz, nullam irregulariutem timebitjudex, quia per
accidens. tuncillemoreretur. At, fi ea pcrmifla non fuerunt.vel
carcervaldehumidusluit, unde, veldauefle, vel noubiliterac-
celeraujudiceturmors, eritirre«ularisjudexexdefcclulcniutisi quandoad hzc jufte
reum damnavit , puu, ut fenfirn moreretur : ateTdelicto, quandoinjufte, cVc. S Confirmo, quiacarceresfoetidi, humidi,
fubterranei prohi- bentur, ut not. Farin. * trtm.i 7.»«»». 05. ty \ 94. Vide
etiam Me- noch.i</^r»//r./.i.r<./j. iot.n.z.&Gmn.l'*t.ttm.l
c.).num.6..'.'j>»i* tttrttr. Lcge Dircctor.inquilit.^. ?.rj. j 8.
temm.\oi.Cc lolum conce- duntur , quando quis per (ententiam juftam ad mortem
leniim fufci- piendam condcmnatur. Dixiautemmod6noubiliteracceleraU,
naraexordinariis car- cerumanguftiis, parcoque viftu diminui aliquid dc
viribus, &. conlcquenterde Vita , jimfcimus ,(ed addimus > no.i incurri
tunc irregularitatemullam, quia, fi jufta cfi coodemoatio . jam per- mifla ,
imm6 requifm i Sacris Caoouibus eft ea diminutio , C. Nrvim. nt vtrv. jtjm/it,
1 Ftrt ftnttntutm J»H*m . ■ ■■ 9 Si enira injufta eft f cnten t ia , non ex i
efedl u leniutis, fed ex ho- micidiovolunurio, fecuumorte,
ibrejudicerairregulaiem, ni- roit eft ex didtis roanifeftura . 10
Suntautemnonnulli, qui JudicemfaciuntexdefeAu leniu- titirregularem ,
etiamantequamislitntentiam mortis ferat. Sed immerit6, quialiret,dumquiseft
Judex, nonpoflitproraovcriad Ordines, quiaell Curialis , potell
tamen,ju(iicaturelicto,fed non efllrregularis.antequam
fcntcntiamfanguinisferat, imm6neque antequamcum effedtu fequatur mors . it
lde6Judex,ut&Princeps,etiamdelitefcensfubcortina, & omoes Miniltri
Juflitiz,etiam infimiSatellites, ft alTiftant execu- tioni mortisin
locisfuzditionis ( naminalienislunt, utfupponi- mus,(icuti horainesprivati,
nonMiniftri ) icregulares fiunt, quia iplorum authoritate mors infertur .
Privatiautem alii,ut & famu- li, tefte Atildt Ctnff.idifp. j.fttl. > Jw.
t .rvitr/.im.Henr. /ii.i 4 .c . 1 4, n.x
mercadoblequiaDomiooruradomefticaaddicti, etiamd cgrn Dominisaflillant,
immunesluntabirre|ulariutc, quia, ut item fupponere debcmus , nihil conferuut
ad (ententiam exequeadam . ta QuiddeClcricis?
Relpondeo.Idemdic,iiafliftant,utauclor(- tatemprzbeantexecutioni, nam propter
hancrationcmquidain EpifcopusC. tx Luttritdt Exttfib. Prtlnttrnm , reus fuit
irrcgulari- utis,quia interfuit cujuldam furis fufpendio.- aftititenim in
proprio territorio,unde,ut audtoritatem afferens cxecutioni. Verum,fi Clc- rici
quicunque,ut & Religiofiafliltantaliofinc, five curiofiutis, li- vearaicitiz,fivealteriuscaufzgratia
,netimeant irregulariutem , imm6ex mera diclaafliftentia nec peccatum . Qu6d
filextus aliqui CSintminntCltr.vil Mtntubi , videanturftriciiusloqui, veliatis
explicari in alium fenfum pofliint, vel ccrte legitime dcfueverunt . LegeMolio.^/*y»jpud
Dianam».4./r.a.rf/: j 1. . . Dt mmt, tii mutiUtit»! nlicnjnt. 13
Cumnonfolummors, verumetiamrautilatio membri alil cu i i Mi niftris Juftitiz
illau afferat ipfis irregulariutem , idc6 .hic etiam mutilationis exprefla fit
mentio. De ea umen fcparatim infra {.e.dicam . Nunc autem quatuor funt
difBculutes ad przfcnt acientes, diflolvendz. DIFFICULTAS. Uiplnrtt 14
Refp.plures.Ratioeaevidens,qutaperpluresacoones,pua '
paratimplures;fingulisautem tlrreg^ilariutes correfpondent. De Cenf. &
Irreg. Traa. IV. De Irreg. 15 Qu6d fi rou.to» Jurifdifiioni» aclu»
JudexantefcntentUm exerceat, contra hominem unum,tunc fateor unam ab ipfo
Irregu- Wriutem contrahi , quU illi przcedentc» aclus unum quid faciunt cum una
fententia . Nifi forte praecedentes atf us tendant ad mutila- tionem v.g. &
defaflo fiat mutilatic&deiodealii acTuseoofequen- teste&dantadmortem,
quzexintervaUoinferatur , ut, Gpriu» Reo manuiabfcindatur.ci deindeex
iutervalloidem Reuilulpen- •!atur; tuncenimduzIrreguUritateierunt, ui
adduasdiftincus, etiam moraliter, actiones DIFFICULTAS Jm Judtx uu* ftUttutU
fiurt, fimul a 14 Dixi, uniLaico, vel pluribus. namlicrt Przlatut Eccle.
fiafticus Papa inferior Juriidiciionem Spintualem non poflic delcga- re»
nifiClericis, atTemporalempoteftLaicis. ij Dixiitcm, dummodofintapti, nam
Irrcgularis ex dcliflo finedubiutioneeritPrzlatus, fiddegetaucloritatcmluam
Judici, qucrocognoldtimperitum, vel pravumunde injufte quis morte puniatur,
quia tunc Przlatus , gladium jurifdiflionis irapcnto porrigens,
moralitcroccidereinnocentemcenfenduscft. 16 Quodfiperoccafionemhicquxras. An
Priocepi Szculari» poflitClericisdclegareiurildiclionem fuam Temporalem, ficud
^ReVp^d prohibi tum cflc in Jure CJtduu. C.CUrUu,. H* cUr. vtl Uuuuebi,
hisvcrbis. Kt CUrUu, txtrttmt Jurifdiaitntm Ttmftrt- Um , vtl tsafju tfutt
CriminuU, fub frinetfikmi Sttx4*r»ut ntt *ut Trtftfiti SteuUri, tbeit . j6
lariates, quot tmem VUtetmUii , Ucolinusd^/frif * f «9J».*.
ait.totconciperclrregu- *7 Noutautem PrimdAbbas, perhzcvcrbailliciteaccepurtt
otr,uroerohomines( quamvisper unicam ientcntiam) Clericodicum JurifdicTionem ,
led umenvalidc, undevalerent , fententia docet , te per uni- (IG- morte punit:
Sicut (ait) c cam fclopi explouonem pluril raulpluresClericosoccida». 17
hoamcd*Ct»fJ.7 444.1 .».»6.autcmdocet, pofle probabi 1- terdefeodi,
tuncforeunara numerolrrcgularitatero, ficutiexilli-
tnaturunablafpheraia,quaadouno, eoderoqueimpetumultatpro- feruntur,
ctunicumpeccatumuniutemorali, Bombardae icJu plures occidit . 18 Tuprudcnterficdillingue:
Sifituoafententia, ui liflicaufa, quaroulticapiteplectuntur, & item unu» Ot
unumquctempus, quoplefluntur, valdeprobabiliterunacntnu- anerolrregularita»,
quUtunculaunalententia de pluribus occt- dendis, illzqueoranetoccifionet
moralero umutcm babent , fi- cuti dicnot plures apud Leand. dt C.ufJ-i. * f
probab.leeflc ,n- currereunaro numero excomrounicationem , fi unica «plofiooe
rnultosClericosoccida». At , ficaufadelifli Ctdiverlaprodiver- fi»,
velindiverfoloco, vdindiverfoooubilitertempore, - vis oer unam fententiam f
quianon aretprzdiflaunil h,?U : tjfiftS SIS deoccidcnteper
unicamaflionemplures. Sieoimoccidat quis plures per unicam aflionem,
puuperunxmBombardzexplouonem, unam contra- Vide ctiarn fuprl t . 1 4 .5- J • *
■• ' °- quzali DIFFICULTAS. A» Judtx fnftttut ftutmtUm , mt tuU «* ,ur , iU
tmftutttu , dufUti hrnulmttm Rtt amputtn- , $»*d Utm dt Aftimdtmti fkjfiti
tidtm dtu 10 Refpondeo. Si ex intervallo nofebili, duaeteileUgolin.4
*r»t^.T.<r.9-*»« J>'- IrreguUriutesenalcuntur, fifecus.una: ,a , quodeodemmodocxplica
, quo 10 difficult. prcced. explica- DIFFICULTAS. fententizabipfodatc,
etiaminCaufaSanguinis. Ratiocfl, quia ioTextu nulla claufula efl irriuns
DeleKationem ; neque enim perhuncCanooera Clerici incapaccs ejuimodi
delegatioois red- duntur. 18 NouSecnndoidem, fifemelunam delegationem accepu-
retClericusadcaufaroCriminalero, nonpeccarcmoruliter, pec- care, fimulta»,
quia, ait, fic, nonefletexerccre, quod deno. tatfrequentiaro. Sedcerte id non
videtur verum, quia Canones grafiterprohibent, neClericilubdanturPrincipibuiSzcularibus,
eoruro jurifdicTiooeutendo, quodccrtcfieret, etiarofifcmel ac- cepurent. . »9
NoUtudeniqueTerti6, duplici modopoflePrinciperoSz-
cuUremdemandareClericocaufarum judicU. Prim6,confcrcndo
fuamJurifdiclioneroTemporaleroipfiClerico, quo eundem coo- flituatjudiceml (e
dependentcro, &hocprorfusprohibeturiSa. crisCanonibus, utdictumefl,
tumprocaufisingencre, tumpro cauusinparticulari. Secundd,
nihilconferendodeluajurifdiclio- ne , necconflituendoClericum Judiceroa lc
dependentcm, fed volendo, utaliquzcaufz, quz exaroinabantur, ac judicabantur
infuoSzcuUriTribunali, dcfinirentur in Ecclcfiaflico , quopa-
ciodiciturforuroEcclefiaflicumampliari. Hocautcm noo prohi- bctur»
quiatuncClcricusaget ex Jurifdittione Ecdefiaflica am. pliauadhas, vel
illascaulas, non vcr6prqpriefub Principe Sz- cuiari .
LcgcMolinamr»M.4.<r.}.d.8.ii.io. Si tameu tuocdicius
Clericusfcratfententiamfanguinis, fore Irregularem cxdcfeflo leniutis,
tecutocffedu, non eft dubium , quiajam, ut Minifter Juftitizfe habet. jo
Hisiuexplicatis,redearou!propiusad noflra,&quxramus, anEpifcopusv.
g.gaudensJurifdiciioneTemporali, deleget hanc fuamiurifdiclioneroalteri,
utdelegarecertc debetexdiflis». xj. ccisDelegatusaliquempGenacapitalipuniat,
fit iplcEpilropusIr- regularis? Eaderoqucefictquzllio. h Reus appellaret ad ipl
EpifcopumDelegantem, ic hisdclcgarctalium Judjccm, qui iplum ai Refp.
ElTediflinguendum, Si enimpofteriof Judicis fen- tentiauuturproceftu, feu
probationibus, feu fententia habiu a priorejudicc, quiatunc uterqueconcurrit ad
mortem, uterque incurritinlrregulariutem.' Sioonuutur, liberentprior Judex,
&foluspofleriorinilUmcadet, quiatuncprior Judex nullomodo concurrit ad
rnortem . Non eft igitur audiendus Henr /. 14^.1 *•*. j. cui adhzret A vil jU
Ctnff.jJ.i .fta.iJui.iJim in hoccaiu priorem judicem libent femper. 24, idtfky
mtrtt , ctni ftquvt*. 11 Qu6d mors debeat efie fecuu, ex d iclis, ut rood6«.
10. innui , mis eff manifeftum . At iUnd h)c valde nouodum eft , quod dixi-
u»,cert6Iecuu,id qucd,curaddidimus,babestuprat.j.5^«uai.ij. Dt ttdtm Jmdicty
mttti VtUfxtUntm , aunm tmtftn dt mtidtudt vtl mutiUudt. 13 PrcTnittendum eft
Priro6 , PrincipcmSccuUrem , utitem Przlatum Ecdefiafticum hibentes
Jurifdictionem Teroporalem, exquocuoqueTituloillam habeant , pofle, &
Ecdefiaflicum in CaufaSanguiniidebere, illam delegare uoi Laico , vel pluribut
, utplacuerit, dummodofintapti,idque, veladteropus,velinper- petuum , fc vel ad
uni verfai caufas , vel ad aliquas , vcl etiam ad noam, velalteram. Patenthzcex
vulgatisTextibui, vulgauque docTrinadeDeleMtU, & Ddegatiooe. limodo
mortcpuauctKcura. 31 Refp. EpiWumDcicgantem.inutro^ueafuiloilforeuU lo modo
Irregularem . Nam fic definituriSacroTextu, C.£^;c#f CUrici, vtlMtnnthiini. Et
ntiodefinitiooii fuit , quiaejufmodi perlone Ecclefiafliczbenefungi
obReipubliczbonum fuoonScio certedcbent. Ergoquandoquidemipfzper fc fententiam
Ungui- nisexcrccrenoo poftunt,lecusenimeflent(rrcgulares,oportuit il-
lisfalterncoocedere, utvicesfuasaliiscornmittercnt. IHem Epi- fcopus , feu
quilibetordinariaJurifdiciiorieTcmporalipollens,po- teritproptereaudcm, immd
snaiorem rakionem, conccdcre fta- tutum, &Jus,
perquoddelinqueotibusdebeaturmors: Id enim poftulat eadem reciaiuorum
fubditorum gubenutio, nequcid con- tinet Sententiam Sanguinis , fed cft lex
prohibens luh pcenafanguU ois. Hzc lege pluribusapudDocloret,
utG.Hurt.d//f.x.4VAr*x. dmu.iJif.t 1 js.4». Suu.dtCtnfJ.47.fta. 1 jt.7. Dian.
f4.tr .utf*t.7 X. Jo:Przpof.».j.i/ Irrtg Jtfp. 1 j .».99. Covarruv. <*
CUmtut. Si/ur.f.X. $.f,uum.8. 31 Hic habemus Henr. qui przdidam dodrinam
nimiscoercet , icTurr. qui aropliatnimis.
Henriqi.i4^.ia.a.6.afferendoTeftimoniumNavarri,aitforeIr. regularem PrzUtum
habentem temporalem jurifdictionem , fi Je- leget cauUro capitalem particularis
Rei alicui Laico , fecuta morte( probatqueex Sacro Textu, c. Ex lit.dt
Exttf.frtJut.Sed imraerit6 ; hic enimTcxtu» irregularem Epifcopum quend»m
pronunciat,nos quiadelegaveritcaulammortis particuUrcm, fed quia auQorita- tcm
przftititexecutiooimortisilliushomiois, quod eft longc di- verfum,
ecutpotecooperatiodansauctoriutenicxecutionimortisi eftirrejtulariuU fubjefla.
, , ,• 3 3 Turrianus Ttm.i .a.x^.93 iub.r.i ocet, pofle praed ictum Pre-
UtumexhorurijudicemifeDelcgatum, ut is exequatur pcenam capitalem .
Sicnim(inquit) Clericutpotefthorurigeneratim ju- dicemad fervandas juilitiz
leges Cne timore irreguUriutis , Bt rn»ndatumDdegato('uodare,
defervandisjuftititt legibus circa hanccaufam particularero , cur non poterit
mandare, ut pcenam laum de morte judex exequatur ? hoceuim nundatum exequtndiB
penz jam Utis in volvitur io maodato illo de (ervanda juftitia in hac caufa
particulari . 34 Verumeftdiligcnterdiftinguendum.' poteft enim ejufmodt
PrzUtuigeneratim, ct etiam fpeciatimexhoruridefemnda iufti- tia in caulis ,
& etum in hac ciufacapiuii , imm6 id eturo mandare , Digitized by Google
Caput XV. 297 quia hoc concedunt Canones , cum fint td atlum ex febonum , &
rerootefehabcntemadoccifionem . At maadare,utjudeiexecu- tionemmortit
hujusReiexcquatur, fifiataudoriutive, iuutju- dcx exequensex vi
talismandatimortem Reo inferat, non poteft prxdiclus przlatus , quia ficipfe
fuaaudtorirate coopcraretur ad occifionem,quzcfl claracaufalrregulariutis .
Quod li non mandi- retaucloritativr}, fed folumitarxhortaretur , ucuti pollet,
(i eflet pi i v iu perlon a, nullam prorfus aufloritatem przbens , noa erit Ir-
regularis, ex dodirina univerlali moxafferenda, quiatunc nonagit
utMinifterJuftitiz. Sed ccrtedifnciteid inpraxieft , quia verba ejufmodi
prolita a Superiore , femper faltem regulariter ,accipiun- curtuctoriutiv i,
narn proptereicerte aliqui ex diQotap. ix Utttrit dt ixajfm Pr*lat*r»m , monent
, ut Przlatus abftincat nonfoiumab impellendo Judicead ferendam fententiam
languinis, dum agitur decaulaparticulari, vcriim etiamabcthortando, utaliquem
pu- niat ( quamvis taccatdcfignationem paenz )quandodelictum efl di- gnum
mortcquia^inquit.inutroquecaluinterponerct fuamauAo- rluteni , atque adeo effet
caufa fentcntiz (anguinis . ] j Multd minus poteft Przlatus fuo Detegato,vel
Miniftrisfuis cticr re,ut Homicidam hunc merentem fufpendium lulpendant.vel
inutilcmt, quia lic aucioritatem pracberet executioni mortis , vel mutilationii
, incurreretquelrregulariutemex defedu lcniutif , quz ex occifione
juflainfligitur Miniftris Juftitiz . Quicquid dicat Avil. dtcenf.p.j.d.s.ftci
.z.^.4.rrar/.;.qui|atis imment6 putat,hanc cflo Irregulariutem ex
horoicidioinjuflo, immerit6 , inquam, quia tizcoccifio juflaeft. jtf
Proptereandemmionem, przdiduiPrztatos, fiproponat przmium dandum ei ,
quigralUtorem hunc determinatum capiat , eodeindecapto, cVex vivisfublato,
eritlrregularis, favetUgol. dt irrttj.f.f .iJtiM,Miiv\.M.s-d*
*ngr»/.r.48.$.z.».8. non veroerit, fi graflatorem nec expljcite , nec ucite
defignet, fed foliim in gene- tti Ratioefl , quiadefigtundodatfuaro audloriutem
ad ocaden- dum, quamnoncenfeturdarc, dum in gencre graflitores extirpa-
recurat. 37 Idcmdic, CPrzlatus, feu Princeps iubeat, fcucdklt , ut firevivus,
fivemortuusadfeisgrafUtoradducatur, Immo ettam ii id generati m dicat de grafta
toribus , aliquo enim occifo, erit Prc- latuslrregularis, quia
clarefuamauctoriuteminterponit. Imrod in hoc calu putant Comitoluti» r*ff.m*r.
j.i oj».K. Rebcll.Sxr.i. i.J.f.ll JM<
Vi\crJif.4.V.H*muM.C»ieti»f*m.V.H*mvUimw^iiqi ejulmod i Przlatum , vel
Principem contranere Irregulari tatem ex homicidio injuflo , quia , ioquiuot,
ejuf modi przceptum lemper cfl injuftum , & peccatum contra Jufti tiam ,
cum Gt de occidendo ho- tnineioaudito, nec coofcflo, feuin
Judiciononconviclo.Dicuot Ifemper)dicerera(reguUriter) nam, puto , pofleoccurrereca-
ium ideo clarum , graflatoremqueade6 bono publico manifefteno-
centemfnulloremcdiointerim apparente avcrtendi malum ) ut cjufmodi
przcepcumvaldejuftumcenfeodumfit , undelrregulari- tat Gtexdefcciu lenitatis .
jg Quzret hic deniquerefolutiooem fequentiscafus: Epifcopus potlens
dictatemporali JurifdiQionc, datauctoriuteraClerico,«
ClericusnominctJudiccmLiicum, quicondemnetReos, vel u- lemReuropcenafanguinisi
eritoe, fccuureimorte, Irregularis przdiQusClericus/ Refp. Si arbitratui
Clerici dau iuit poteftas eligendi Judicem przdiuum, eritClericutlrregularis,
fi ver6folumClerico com- miftumfuit, ut iple renunciaret.Ieuafferret
Judicieleclionem fa- ctamabEpifcopo, Irregularis non crit . Ratioeft. quia in
priori cafu ipfeClericutei una partecooperaturcum Judicead deforma- tionem,
dandoei poteftatem ad deformandum, & cx alia Parte non cxcufatur abofficio
tcmporatc-m Jurifdidjionem habente, ficuti excufari diximus Epifcopum, id,
ratione ejufmodi officii,conceden- tibus Sacris Canooibus . At in polleriori
cafu ipfe Clericus nullam potellatemdat Judici , fedfolumrenunciat,
(euadmonetdepote- frate illi ab Epifcopo trtd iu, quz officii nunciatio non eft
caufa pro- ximzlentcntizdeformationisdeindr fecutz . IuFarin.cV JaCal- ocr. i*
tjtlt.il* CUrki, v*lu*mubi im 6. Pavetquc Jo. Andr.iiii, alii- que con tra
Ugolinuoi Uejit.§.Sjutm.i I . ms rtuimu tfuguu IrrrguUrit. fa etnjhtutm Sitili*
Prtrtx . %• Id explicabit refulutio danda fequenti quzftioni.Cum Epifco- pus
DonPetrusCorlettutvirdoctrina , & virtutibutinfignis non
rnultiiabhincinnisconftitutuf fuerithujus RegniSiciliz Guber- rutor, dubitan
ccptum eft, aa ejulmodiProviociamEpifcopus fubirelicitepotuerit? IdenimClericis
prohibetur, utmod6>.atf. vidimus. Rurfuf, eflo , ipfi licuerit , qua
rationefcntentiam tan- guinisdelegare, utimmunisefletablrregulariutc, debuerat/
40 Qupadpriusrcfolutiofuit, licitepotuiffe,tefte Bard.i»/«/»S.
i.74.iji.io.Gveobconfuetudinem,GveobPrivilegiura, quogau-
detCatholicutRexprznciendi luis Regbis Eccleuafticot . Sed quoad pofteriut major
d iflenfio arlit inter Theologof . 41 Uteamciius intelligatur, noundaefl praxis
procedendi in caufit fanguinit inhocRegno. Poftquamenimdelatumefljudici-
busdelidumaliquodmonedignum, v.g.Petrum commifule ho- - , iidem Judicet rcm
Proregi referunt, 6c ab eo recipiunt 1, utinquiraotdedelido, acrelecant.quidini
Ttmi. I. IL J>t - Bc prztereafacultatemprocedendiex abrupto. Judiccsergo Cum
Reumvelcxprobatiooihus, vel ex propria Confellione convice- rint, morteque
puniendum decreverint, referunt Prorcgi quid actumfuent, tJM frc przcipit ,
Extttltnti* [aa prruidtt ; r> mam- dst, mt ftirmi fufptmdtimr : quo
mandatoaccepto , traditur Pctrus Miniflris fufpendcndus . 41
EpifcopusergoGubemator, dcquoagimus, advertens , it hoc modo uteretur ,
leinlrrcgularitatem inciderc,duuimmuu«it. Prim6 , utjudices inpofleriore relat
ione poft plenamprobationcra delicii ipfi Eptfcopo facienda , nequaquam
rcferrent , quid ipfi demortedelioquentisflatuiftent. Secund6, utipfc Epifcopus
alio modofubfcriberet relatiooi Judicum , quim alii Proregetconfue- viflcnt,
hoceft, modolequenti : Ilim/lrijgimm DtmimmtU pm prt- vUtt , r5- mmmdmt, mt
TrH*m*t tm*»ir*t ■vtritttm, & prruidtmt *U J»flitU, Qua commiflione habiu ,
Judiccs fic decernebant; Stmmt* t*mmiff!*m* Illmftrifftmt Dtmimmtitmu [»* Trikmmml
Mxtnm HtgU Cxrit frrvidtt , & mtnd.it , mt Pitnu f»ff*mdmt»r , &e.
Quzfivitergo Rpifcopui , an, lididis rauutionibusuteretur, Ir- regularitatem
ettugerct/ 41 DivififuntTheologi, EtquideracxnoflraSocieutcP Mar- tinus Prates
i» m*»»(JU irrrt.d.+.e.i.§. }./W.a8r nullo modo Epifco-
pumlrregulariutemeffugere, contendit : effugere contendit Pa-
tcrPrancifcusBardi/^. Equidem dum latifftme ab ipGsagitatam hancquzftionemlcgo,
commendodiligrntiam, velmirordoctri- nam , ingeniumutriufqueacrecomplecior :
Sed mihi videoruni- ca,
faciliqueratiocinationequzftioncrnexproximcdictispofledif- folvere, quamipfi
fatit plnribusprofcquuntur. 44 Formetur hoc argumentum. Przlatus gaudens
temporali JurildiQionepotcft, imm6dcbet, poteftatem profercodi fenten-
tiamtkoguinis Judici Laico committere, ut cfarc habct Tcxtus C.Epift.micUr.vil
Mtnmthiimd. & nos fupra fignate docuimus; nonpoteftautemipfeeam proferre
fme incurlu Irregularitatis , mortefecuu; Scd Epifcopusprzdidtut Gubernator per
memora- umformulam, quauti iplcintendit, profertiplclcntentiamlan- guinis ,
clceiviillius, «VnonalteriusSentcntiz Pctrus (ufpcndi- tur, Ergo Epilcoput eft
Irregularit. Eccc argumeirtum Patris Martini. % Formcturhocaliud :
PrzlatusgaudcnsTemporali JurifdicTione potcftexSacroprzdiOoTextu, immddcbet, poteftatem
didam comraittere, non potell autem iple feuteiuiamproferrc, &c. Scd
Epilcoput Gubernator per mcmoraum formulam , qua uti ipfc in- tendit, non
profert fententiam fanguinis , nec ex vi illiusformu- lz, fcdaltcriusfententiz,
quz datur i Tribunali, Petrus fuf- penditur, ErgoEpifcopusnoneftlrregularit :
Ecceargumcntum Patrii Bardi . 4? Qozfoergote, ftudiofe Leclor, nonne
pronunciabis 1 ve- ram efle Minorem przdicli argumentiaflumptam i Bardi, falfam
veroeam, quam Prates affumit , fi perpendatur formula, qua uti
intenditEpifcoputGubernator? lufane. Manifcfteenimperim-
mutationemillamfaAamabEpifcopo , novamquc illam recufam fbrmulam ,
Petrusoonfulpenditurex vicommiffionisdatzabEpi- fcopo, fcdex
vifententizlatzaTribunali. Patet, quia , (i hzc iTribuntlinonferretur, nunquam
fufpenderetur Petrut, unde clare apparet, illam Epifcopi Gubernatorif
coromiflionem , feu verba, nihil aliud continere, nifidelegationem
Jurifdidionisdat^ abEpifcopoJudicibusinCauuSanguinis, quaro ipfe dare Judici
Laicofinetimorclrregulariutispoteft, imm61SacroTextu dare compelli tu r . 46
Quod autoro Prates narrat,Epi(copum noluiffeacquicfcere.il- lis,qui cum
ablrregulariuteimmunem facicbant , undeobtinerei SummoPontifice voluiflc
faculutem licprocedendi ; nihil vobisof- 1, tenerzque confcicntiz vi-
(icit;Epifcopumcnim ReligioGflimum rum,admajorcmanimztraoquilliutei dmt tma
MigxtUmtm PriUti mim ftrtmdi ftm- ttntimm im Cmmf* S*mt*Uii. EXCEPTIO. 1» Cmmfm
F idti , fr* Imtfuifittrih»! , f> tm»m Mimifhii • 47 Sacri
Inquifitorescoaclufoproccfluconvinceote contraHz- rtticum impcnitcntem, vel
Relaptu m pronunciant in cum fentcn- tiamdefinicivam, qui judicant, ilium eflc
Hzreticum pcrtinacem, tum cradunt eundempoteftatiScculari, proteftantes, ieu
enixe deprccantes, utcitri unguinisetTufionem, mortifque periculum illumpuniat.
JudiccsautemSzculares, ■ullovifoproccflu, &fi- ne roora, przdictum
Hzreticum Gbi relictum , Gve Laicus is Gt, fi-
veClericusfquicenepriuseritdegradandus)morteple£tunt. Hec
eftpraxisThbunalisSacrz InquiGtionit, ta quaqucritur, anlo- quiGtoret, fecuu
Hzretici dcformatione , fintlrregularei ? De qua lege Emeric. Im DtrtH.
tmmmifa. ».J. mftrmii, &t. Lcgertem Caitr.r.r .tr.4,J .l.p.i 4 b.io. Suar.
dtCtnfM.^j.ftii. 1 .n».t }. Dianam ;,4./r.i.r«/.iOl . citantetn alios . 4S
Etquideranoneffe, gmaesDocloresconveniHnt,fedunde,
&quare,nooconveniuatomnes. Egojudko, eos concurrere ad mortem, fed i
SummoPontiaceablrregulwiute liberari ; tum
propterexpreflaPrivileguIaquifitoributdehac re concefla, tum
etiaraforteuciteeoipfo, quod ipfn Summut Pontifex przcipic, utut , & uc
ptocedaotiacaufaFidci tamUnCta, & ad Ecclefia T 4 V*- i- • De Cenf &
Irreg. Traa.1V. Dc Irreg. puriutcmmiximeficiente. Atqueex
boc,qu6dlnquiGtoribustot privilegiaconccflafunt. quibusimpeditur Irregularius,
cUrum mihifit, nonefleveramdoclrinamCanap7^.&Suar./.f.dicentium, ideo
lnqui<5toresnoncnelrregulare5,quiaperdi<Jajaaione$, fiae.
tcnteronfidercntur, nonconcurruntadmortcm.cUrum.ioquim. mihifit.
Sicnimperillasactioncsnoncoocurrerentullomodo ad mortcm, non iodigerentprivilegioPontilicii
id Irregularitatem evitaodam.Confirmaturmanilefte.namdumpotenasSccularisnoo ei
ilio proceflii , nec ex ilia fenttnti» , quam ipU ferat, Hxreticum impcnitentem
capite pledlit , tc<aoccifioniscaua morults ett pro-
cellus,fententia,&iuaoritasInquilitorum . Qua rationecrgonon incurrerent in
lrreguUritatem, (i i iSummo Pontifice per pccuhatu
privilegianoneximerenturabilla? 49 Qua»rcs.
Sinonadeflentemfmodiexprenapnvikgia,po(le- rmisneifloslibcnreab Irregulariutcex
eofolocapite , quod modd indicatum eft , puti qu6d ucite Ponti fex illos
hberet, eo ipfo, quod iis pratcipit, utfic, & fic proccdant? jo Relp.
Poflc.docetGambacurtain Utniu, dt Immu». Ecti.lii.m. jr.7. v. Ai '<jut
tmgjieta. Iscniro fermoncm facienide precepto Gre- ft«rii XIV. quo tenenrur Epifcopi
, ficinorolos none xceptos ad Ec- elefumcoofugientestndcreCuriacSxculari,
docet, eos non in- curreicinlrregulariutem, damnatoad mortcm, occiloque diclo
ficinorofo, quiaGrcgoriuseosabillacxprefsecximit, additque, probabileitemefle,
eos non incurrere , etiam fi Pontifex exprefse aonexemcrit,
fatisenimtaciieeximit,dumficfieri,iprcjubct. ft Confirmari idpoteftex
Ugolinoi»/rr«f./.i f. p.6.y.$»iditi' tur, univerfaliter doccnte, eum,quiex
mandatoPontificisalium, interficit, noncflclrrcguUrem, quia julEo(inquit;Ponuficisefl
lrregularitatis remiflio. . . 51 Verumego, quamvis id probabile judicem in
materia fidei , irom6cYinmateriaquacumque Ecclefiiftka ; atque adeo in cilu
nollrononenim judicanduro eft , pornam ib EccleGa inflituum iubiredebereeum,
qui Ecdefiat , cjufquc Paftori obedit : at uni- verlaliter, utdocetUgolinus,
non mihi vidctur probabile nam, fic, quando Pontifex ,
utPrincepsfuirtatuspraccipit (uis Judki-
bus,utmortepuniantdclinquentes,velfuisMilitibus,utoccidant
H<Mksinbellojufto, hi Judices, &hJMilites, fecuu horum de- linquentum,
velhoftiummorte, Donincurrerentinlrregularita- temexdcfeciuleniutis;
quodcerteoemodicet. Quid,fiPontifex injufteprzriperet,
uttuinnoccnteminternceres?fcgofan£telr- rcRularcm faciam , ex deliQo , fi
pareas . Dixi mod6 ( ut Princcps,) nam, fi utPontifcxaliaeflctratio, de
quidicatn §.14. ».S. j} DeniquehicduonoU. Prim6, mihi nequaquamplacerefen-
tentiam Jo:Prarpof /.r.aflcrentis , non fore Irrcgulareslnquifitorcs, 1 i p r r
d idta omn ia rite agant,q uam v is omi tunt proteftationem ».47 . diclam;
mibi,inquam, nooplacet, quupriyilegiaconceflalnqui- fitoribus,
ckucitaillaPontibcis voluntas, de noo incurrenda Ir- recuUriute,funt fubforroa
praefcriptac proteftationis ; eaergo pro- tefUtione oroifla ,
nonhabenturprivilegU , veliflivoluntasficuti nonhabeturabAccufatore, quando
omittit fimilem proteftitio- ncm, utmox $./«#. declanbimus. J4 Sccund6.
Quoddictumcftde ipfislnquifitoribus , extendc proptereademprivilegiaadomneseos,
qui ex ofticio concurrunt , velauaoriutemdintdictaefcntentislatzablnquifitoribuscontn
Haeretko», itcm ad accufatorcs , ad Teftcs , ad Satcllites , ad Tor- quentes
eos, ut veritatcm dicant, & denique ad cseteros omnes.qui
lnquifitoresadjuvintad munus ipforum legitime idimplcndura, dummod6 haec
faciant in Tribunali Saoflx Inquifitionis, & irame-
dUteidexecurionemfententiaededeforrnatione non concurraot.
LegeAvilamW#C«»i/-^.7^.j/'a Uub.i.Hcnt.i. 1 4./. 1 1 .». j./////r.*. S*yt.dtCt»f.l.6x.i8j,.i
j.aliolque. EXCEPTIO. Prtiatit , vtl Cltritit. 1
QuimquamTextusmentionemdumuxatfaciatdehis; eadem amentatioertdeLaicis. Illud
umendifcriminiieft, utLaicusac- cuUtornoncuflodicns, quae in hoc
Canoneprarfcribuntur,lircuu mortcaccufati, iocurrat loliim iolrregulariutero,
at Cleucus, praeterIrregulariuteminciditetiaminpeccitum^ithabentSuar.4#
CtnfJ.+o.frrt.i.n 8. Sayr it Ctnf.lib.6.e.i 8.».;. Clerici enim prupt^r fuum
ftatumcuraredebent, nefiantper Irrtgulariutem incpti >d Ordines. An
pecratumhoc(itexfeinorule,exdiClU/^.}^'f*«/* dt Satr.Mijj. taf. I .$.8. sn.J.
colligi potett . 3 Sivedeouncies, fivequcrelam exhibeas, five formalitcr ac-
cutes , nifi in cafibus in hocTcxtu concenV, dc quibus mox fcmper
erislrregularis, (ecuuDcformationeRei , quiaficmoraliterin- fluisin illam,
&tuncnumenrisinterMinirtrosJulliriae. 4 Hincmult6magisCuftodcs Viarum,
quibuscurxeft, referre Judicibus,quicquidibiagicontingit,
Greferantdeliclaaiiquonirn, undeeorumaliquisdeforraetur, Irregulareserunt, quia
ni raini- ttri tunc Juflitiae funt. f Quid de homine privato,qui cum paflus
fitaliquid a fure, petit ajudtce, ut Milefaflorcapiatur, vel ipfeMalefaclorem
detinet, ut Judici fiflat,vel locum, ubi latet, oftcndit, vel fimilia?
Refp.Hiciiiteraccuiatores eftnumerandus. ItaSquillatu(#«i//f. C/#r>.6j».9J.
Say tJ.6j. 1 S*.j. defert enim Crimcn Judici:Impedi- ri umen pollct IrreguUriUs
, fi ab ipfo fia t proteflatio , de qua mox mmM4- 6 Quiddeillo,
quifureminveoiensdomi, vel viden* furtum afj>ortiri, claroat,
aliosconvocaas: Ztttfnrrm, Ercrfurtm , tunt ttfrtt, tnm cspitr . Refp.de hoc
moxcommodior eritferroo^.i 5.1-14. 7 Movitquidam
JurisCanoniciperitushancdubiutionemtCle* ricusquidimexifleruinEcclefiirjndidit
Epifcopo Malefaclorem , q ui sd eandem Ecclefiam confugcrat , contra quem
Epifcopus fea* tentiamritetulit, eumnon gauderelmmuniute, unde eum ca-
pientcsJudicesSeculareslegitimofufpendiopunierunt.Dubiuvit Juris Canooici
profeflbr , an Clericus inciderit in Irreguli riutem ?
SedquidamdoclusTheologusdiftinxit: Si Clericus exfeMalefa-
dtoremEpifcopotradidit, fciens, veldubiuns, de periculoeju* mortis,
Irregulariscrit.iedfi, nedubiuvitquidem,nullamlrre> gulariutemincurrit: At
ver6,fitradidicEpifcopo, ipfoEpifropo mandante.' noneritlrregularis,
quiatuncegit, ut MinilterEpr» fcopi, cVutunumfacienscumillo, quemGregoriusXIV.Iibcrat
ab Irrcgularitatc , ut diximus mod6 /r.ia». p. 8 EgoetiamfiClericusex
fetradiderit, fcmper excufarem ab IrreguUritate, quianontraditutMiniflcr
JuftitiarS*eularij,puU . necutSatellcs, necut Accufator, nccutDclator,
necutTeftis, cVc.AtfolosMiniftrosJuftitiar incurrerelrrecubriutem hanc CK
defcclu lcniutis,mox late confirmabimus. Adde, traditionem hanc
lcmpcrefleexncitomindi 9«a - Juduihts EtcLfiMftitit i*flgiftlit . j j Quicu
mque cx Pradatis, legi timc Clcricum dcgndans , eum Szculari foro tndit,ctiarapofitive,&dirccleeum
tradendo, nul- lam incurret Irregulariutem , fifortedegndatus, a JudiceSaecu-
lari roottcpuniatur, mod6Praclatusadhibeatprote(Utioncm,fcu interceflionem
prarcepum in SacroTextu.quam expreflam inPon- tificali facilc poteris legere,
quamque hibes ipud Molinam Jcm +. tr. iJLjfm, 1 j. aliofquc cititos .1 HotacJt
< >i/ .4 ?•«" nnm. 1 1 .fim, aliofquefolemniutcmDegraditioois
explicantes . Ratio ell fere eadem icdicladelnquilitoribus. Si eam
proteftationem nonadhi- beat, idemdic, quodmodd»*»».^^. de iifdcm
Inquifitoribus XI. Dt rntjriimritMt tx itfiHu Lnit*ti> , cjnt «rirnr tx
rntitnt ad ftnttmntm fMagninit fcr aicuftucntm . I rT,Extus
C.Jya/«/i»i<«Hr«ir.!'»6.fichabet: Trtlttit vtl C/#- JL ricit qmbuh unqui ,
qui dt tttiiii fuit MultfaQiriknt fHHL Itm fints Sttultrim Judictm dtfmrmtii ,
& fitunt tmtudsm fti fitri, ry- frtvidtri, nt ttnlrs ttt ttli» dt ttttrt
frtfumnntur , frt- tifimndt txprtftt , auodmd vindHtam, ft» fctnmm fmnguiuu,
ntu in* tendunt , imfuturi ntn deiret, anmmvit dt Jurt dtktmt fccna fmnfur. mit
irrtftri, fi Judtx mtrttm illii inftrat, ju/litiu txijtntt . HaccTextut,
cujusrresclaufuUs breviter expcndimus, nam cactere clariore explicit ione non
Lodigcnt . 9 SuisfinquitTcxtus)Quircis,qui illumaccufat.lquoinpro- prupcrlooa,
velpropriisbonislzfusfuit, (uumMalcuctorem im omnium lcntentia accufat, unde,
fi Dominus.fi Prelatus Regulari» , fi Magillratus, cui ex officio incurabit
curarcbonum pubiicum , ac- cu let cum debita proteftatione eos, qui
Servum,Religiofum, Vaflal- lum oftenderunt, fuura Malcfadorem arxufant , qu ia
Servus , Rel i- giofus,Vaflallusluntre(peclivcdchisDomini,PrcUti,Magiflratut.
AdditBonac^#r«i*warr//.idemefl'e,fi mododictoacculeseum, qui offendi t a I
iquero fub t ua protecl ione exi llencem . 1 o At comprebenduntur ne h!c
Matcr,Pater,Confanguinei, iu, ut G hi accufent eos,qui filium.filiam
conlanguincos, &c. oftende- runt, &ecootn, dicanturaccufarefuos
Malefadores? Refpondeo. Unummihi hiceflecertum , alterum non itera.
Ccrtumcflcomprchcndi, fiacculent decontumeliis, & injuriu
facliscontnpraeditios, naminjuria fada rllio, vel confanguineo
judicatureflePatris, velaltcriusconfinguinei, &^rontra.Qua- re, fiiccufent,
reAcpoAuntdiciaccufarefuMMalefactores. In- certum autcm eft mihi ,
fiaccufeotdedamnisilUtisrealibus , hoc eftdebonisTemponlibus, V.G.de pecunia
pcr furtum fublata. CumenimpecuniaPatrisnonfitpecuniafilii, & pecunm
eonfan- guinei, multorainus, fitbonurareileilteriusconftnguinei, non poflunt
funntcs pccuniiro ibunoex his, dici Malefaaorcs alte- riUS. QuareBonac.#J#C«»/.d.7.f4.>.*
1 4. Ugol delrrrr c.b.§.<).n a. cumaliisnegantfinelrregulariutepofle
prardictos accufare . Sei COO. d« Sacr.d. 1 8 .dub.i o.num, 9 5 . J o: Prsep. 5
. p . q . J. dt trrrtul.duh.l %. num.101. Di1n.f4.tri.rtf. j^.conceditfempercum
debiuprotefli- tione. Ritioforufle cfl , quii ettam quoad reatU malum illo- tum
meo conUnguineo propter conoeiionem Unsuini» poteft di- dieimeum. Quiautem
hiconfanguineifint, qui poflunt faorura nomine venire, babesapud Clarum im
Ptmxi Cnmm. 7 14, V.Vil» , C Ak*. t. 4 cmtir.u.f. dt T*fH». Felin. C. cum
diltHusa.9. dt mttmfmt. aliofquc. quiluorumnomineveniredocentPareotes,
filios,No- potes, aliofque afcendentes , defceodentefque , quibus addunt Diana,
<5c Coninch.br. rir.fratres . it Plusaddit Gibal.i«rms.r.4.«.3ji.<o>citaniSuar.d.47./'.xji.
ii.er Putttenim,quandoacfuutioeftneceflaria , adreparan- dumdamnum injufte
(dequohlcagimus) tertiocuique illatum ( euamfiomittiaccutttiopofletfioepeccato
) non fieri Civiliter accufaotetn irttgularem (intellige, finoneftalia via
illud repa- randiJ quiaoooprajfumitur Ecclefia, voluiffe impedire licitam
aefeofionem,&auxiliumlanocentum. Intelligeitem cum debi. ta proteftatione
mox explicaoda , ultem pro foro Exteroo , u t h*- betidemGibal.rW. is Qqseres.
Sidamnammihi aGraflatore, T.g. illatam alk> roodomihi
compenfare,qulmKCufando,poiTum , poflum oihilo- miousillumaccufare,
&fervatisconditionibusprxfcriptis,lrre- gulariutem, fecuu accuuti
deformatione, non incurrere ' Refp. cum Bonac. l.c.n.\. Squill. l.c.nu. 94.
Suar. dc Ctnf.A.47 f.S . n 7.ccmtra Ang. V.Hcmie. ftcundinu.^.ctcoalri
Sylvcll«.8.polle , imm6,eftocootraChariUtemaliquandoficpecces; non tamenin
IrreguUriutemiucldes, quiahicmodusaccufationis abfolute eft iSacrisCanonibus
conceflus: fi agaturdetao damno, id enim oonextendoadcafum,
inquoagiturdedamnoillatoalicui tertio, mamproptereamodo».! r. in cafudamni
alieni interpolui illampa- ( intellige, fioooeftalia via, &c. ) $***d tj
Sdo» Petrumparireinudiasluoadvertario, ?etrus convidtusdcforroetur, erooe
Irregula- imolirirebelliooemcontra Regem, Judici id • , u uuc r etrus morte
punitor » erooe Irregularis ? & fic defiroilibus- 14 Refp.
ProtottlucquaritioneGthsecregula. Siaccufansac- cufet, deferat, denunciet
compulfus Lege Juftitiae , vel Charitatis , Defcilicetdamnoillolmroinentiaflkiaturproxiroas,
libererit ab Irregularittte . RatioRegulceft, quia lex hasc Irregulariutis *
Chrifti manfuetudinem refcrens, nonpotert fuifle indudtt cum
shmnolnnocentuobobligansad non manifeftandoseos , guimala
moliunturcontraproximum, & quaeobligetad non obfervanda pnecepta
Charitatis, atquejuftitiar. Quoties ergoquis , ut ob- fervctdittapraecepta,
scrufat, oblervatio praecepti facit, ut ea acculatiofiftat,
&conquicfcatinhoneftate obfervationis praece- pti, &valdeper accideot
cenleatur, quoadipfum, conlequens «leformatio. ij Fitauteraaccufatio, fca
demmciato ex ohligatione praece- E, ficoocurrantduo. Prtmo, utfiatde malo,
quodinfuturum mioeat. Secund6, utmalumfivepublicum, five privatse per- fonsr
non poffit averti , nifiaccufatione , veldelatione. Quare, fi
potcftavertialiomodo» vel» fipoteftfolum per denunciationcm xnali impendentis
in genere fine defignatione perfonas > tu ver6 il- &ali o modo non
utaris , fed defignes pcrfooas , Irregulsris eris , :utadeformatione, quiatunc,
eftofuerit Denunciatio ex mo- CivoChariutis, nontamenex obligationefiveejufdem
Charitatis, fivejuftitias. ItaDociores. Suar. mtCtmf.d^j.f*a.*. mm.i 4. Fa-
rio.f.rr^yi.*UM«j,67. Fill^r.io.M».o.aw<»».>49. lateGibal. dttt. tti.c
*,.'.%. m».\. 1 6 Atque in praedidu delatiooe u&a ex pnecepto obligante non
eft neceflaria proteftatio , utcontra Cajetanum, aliolqueap.Sayr.
i.6.^(rm/.r.iaj».ta.rec)iusdocetMo)ina; r#.i. rr.x. d 109. uim.7.
AvWif.j.ditinf. d.f.ftQ.l.dmt.lx. harcenimertremedium inftitu- tum 1 Sacris
Canonibus ad reroovendam irregularintem , quss alias ex delationeeratincurrenda
. At ex delationefacu ex obliga- tionepraecepti , nulla unquamincurreodaeft
irregularitas. 17 ExdiaiscolligecumSuario l.c. n.16. tria difcrimina inter
accufantemincauiapropria, ccaccufantemincaufa aliena , nam ad evittndam
Irregulariutcm , accufare in propria cauu quis poteft. Prim6, tumobdamnum Gbi
illatam modofupridiao , tumadprsrcavendummalumdefuturo. SecundA, potefti etiara
fidamoum fibi illatum alia via reficerc libi poftet , ut dixiraus*.ta. Tcrtio, poteftincafu,
quoipfilicitaeft, & permillaacculatio , quamvisnequaquamobligans.
Atincaufaaliena. Pjim6,nonpo- teft quisdenunciarc, feuaccufare, nifi de darono
futuroimmi- oente,&fort^dedamnoillato,quod exGibalinoindicavrmus».rt.
SecundA, nonpoteft, fialiaviaobviarevaleatpraediuodamnoin. ferendo,
quodeftdicere, nonpofte, nifiadfitaccufandi, velde- nunciandiobligatio . 18
Hisaddein propriacauu ■ &incafa didliwvw.tr. omnin6
praemittendamefteproteftatioDem, I accufator fuiue irregularis , fi proteftationern
mox dicendam omifitr Relp. nequaqaamiuifle, quiacaufamortisnonfuitaccufatioil-
b le vis, quss ad fumroura f uit caufa remou , & occafio. I ta Sa y r . U.
so Sedquid, fiab hoclevi Accufatore mors accuUtt praevifa fuiflet,
veldeeafuifletdubiutum? Reip. fore tunc ipfum levem accutatorcm irregularem .
Ita Sayr.4«««af./.6.r.i8.s.6.fiproteftatioaemomtfit, quiataoc prima
accufatiocon;unc)acumcaeteris non eft levis , fed certegravis, ut
DunitioortteflcpraefuraaturabomnibuscoBjunuim, &illa prse- vifiofacit,
uttuaaccuiatiooonfitampliuscaularemota^fed pro- ximamortis, fienimprssvidifti,
debebastibicavereper Canoni- cam proteftationem . ai Si propter improbiutem ,
vel malitiam mors iafligeretur ei, qaemaccuuftiaecrimioelesi, &pnevidifti,
veldubiuftide morte, quiatunc morsorireturconjunclimextuaaccufationc,& ex
iniquiute Judicis , tc irregul arem ex delido facerem . sa Qaid.
fiaccuutiofuitdecrimiaelevi, tibique leve detri- mentuminferente,
fedcuiexaliquapeculiarilege roors debeba- tur ? Explico, (olent Ducesexercitus,
vel Principes, (utriim beno JLl.Atj Dtttd.c. i.ffi. }. dixirous )ob bonum,
fortalie publicum , prohibere, ne qnis furtum , etiam leve, faciat fub posna
capi- tis ; multisenim Militibusparvumfurtumcommittentibusdepau-
perariaiiquandohominero contingit; Singulis enim fumentibus unumuvse
v.g.racemum, depilaturtotavioea. Quacri ergo po- teft> anfiMilitemdehoc levi
furto fine proteftauooeaccufes * ejusroortefecuu, Irregularitatem incurras/
Refp. Sinedubiutione Refp. Sioedubiutione incurris, quia ex tna aceufatione jam
cumillalege, quamfupponimustefcire , orituroccifio. Et qui- dem, filexeftjufia,
erisirregularisexdefeclulenitatis, fi inju- fta 1 , cert^ eris ex deliclo ,
quia ad occifionem iojuftaro cum judke tw, undc fati fttuttt fit 19 Quidim non
mul ti j ab hinc aonis jafte tccafavit faam ad ver- Uriumdelevi criraine, vei
in caufa civili, cuinalloraodo ali- quadeformatiodebebatur. Sed adverfario
detrufo in carcerem plures alii accufatores apparuerunt cumulantes gra
viftimorum cri- ttunumprobationes, ondereus capite punitus interiit. Primui
injuftecooperaris. 14 Idemdic, fiideroLatrofurtumleveexbonisTitii v.g. fu-
retur, &aliudleveexbonisCaii, &aliudfimileex bonis Anto- nii,
&c.NamfiilluinquilibetexhisLatroocmaccufet, froepro- teftatione, unde is
obroul tiplicata illa f urta morte pledlatur , er it , propter eandem rationera
, accufans irregularis . sy
Pntesr»av^A^#«"rr#x.#J.4^^6.ii.ja./#/.,oa.afleritaccu- fatorerapropterleve
fibi damnum e didto levi furto illatum , etiamfi prsemitttt proteftationem ,
fore Irregularem .quiaeftcoo- traChriftilenitatem, vdleteprofequicaufam tnortis
ob tamle- vedamnumtibiillatum . Adde4de6proteftationeprseroifla, cod>
ceditur,pofleaccufare, uttollaturoccafio, neiniquigravedam- num Clericis
inferant : at quod damnum eft unius uvae botri , vel uoius obol i furtum pati ?
16 Verum, pofiuiuftitialegit, hsec doclrina firma non eft ; clareenim,
&abfolute Sacer Textus ab Irregularitate liberat eum, quijufteaccufatcum
proteftatione, quamvis deinde ( Ju- ftitiatamenexigentej deformetur Reus . At,
fi lex prardicu eft Hlfta, juftcaccufatClericus, jufteque condemnat Judex .
Unde 1, fiprasmifariteeftproteftatio, fubdend ttit Ttntt StcuUrtm Jndittm. 17
Si quis Ecdefiafticas habeat juriididtionem faecularem ,
accufaredecaufafanguinisapudipfum, eft, eumaccufare penes judicemfzcularem :
tuncenim Ecclefiafticus Praelatus, vel iudex ab illo in hac jurildiciione
delegatus , judex eft fzcularis . s8 Accufare autem apud Inquifitores hlc locum
non habet,quia fupra vidimus , ejufmodi AccufatoreraexiraiperPootificis dilpo-
fitionem ab Irregulariute . S9 Eteodem roodoaccufarequempiaroapud
fudiccEcclefiafti- cum,utEccleGafticusjudexefl,hic locum non habet,quuiudexEc-
clefiafticusnunquaroadpcenam mutilationis , mortilve procedit . Tttunt imtntUm
fkifrri , &fr*vid*rit m tomtru tti Mttt dt ttttr» Utfi, Hunt tivilittr, m*
)o Ea appellatarcaufa criroinalis^in quaexaminatur, feu judica-
tardecTiminealicujus,eacivilis, inquaagiturfolumdeinterefte .
Porr6eademcaufacriminalisdicitur agi criminaliter, fidecri- mineagaturinordineadilludpuniendum
> fiveperpoenam Delin- quenti Corporalitcr infiigcndam , fi ve per peenam
pecuniariam fifci commodoitrribuendam . Dicitur verdagiciviliter, Gdecrimioc
agaturinordineadrefedtionemdamniillati, puu> uttibilarfo i latrooe pecunia
ab ipfo tibi ablata reddatur , vel etiam ad cautelam, hoceft,
neiterumlatrotibidaronum, injuriaroquecongerainet 4 VidedehisDodtores Cltr.
iuprnxicrim §j*Jt. Mafcard. dk frtbmt. U. t*mf.XA6.F»t.f.irim.tOO.t.l.
««.J.Tufch. V.Crim.qummd* ditituT tmmfu ttntl. 1 08 J. at Hispraemifljs,
dicoPriroo, Agenti criroinaliter non pro> defi proteftatio ad eviUndam
Irregulariutem , (i morsaccufaticx vitslisadtioniscoafequatur. Ratioeft,
quiatunc proteftatk» cf- fetcontratiafaQo; fienimpetitio? feuadtiotuafitad
viodictaro , quomodo cohasrebitcumprotcftatione, pcr quam dkis te oolle
vindklam ? ta DicoSecund&, uteviteturlrregularittsab Accufatore, feu
Denuociatore,triaconcurrere omnind debemv'. Pri m um ,iQ i onero, auara vis ex
fe criminalc , non debere criminaliter intenttri. Secun- d um, debere pre rai t
ti proteftatioaem rnox expliandS, quiaipfa cft Digitized by Google 300 Lib. X.
Dc Cenfur. <5c Irreg. Traft. IV. de Irreg. deformaneeeftarit, *c (ubQantiali
. luUgol. dtirrtg.e.6 .w.t.Ter- tiua»,ut»ccuf»tlo,feudel»tioiK>ofitniG deiis,
quae (untnecefli- rii »d praed icJim aQiooem ci viliter ioteotam . 13 Nota,
qu»ndo inquodaroTextu, C. FiflmUflid* Htmit. ex- cuUturiblrrcgulariuteis, qui
prartedcns interefle agit crimU ruliter nooeflccontraprxditU: InhocTeitu illud
( criminali- ter) accipiiurmaurialiter, hoceilagcrc, velaccufaredecriroi- ue,
tum propteiea additurj pretendens incereflej nonergoprc- tendeas vindiCUm ,
quod efletagerecriminaliterde formali . Iu refle eiplicat AviU* ttmf.
».7.«". j./W».». *"» VaJ. dif.x.V.Mtmf. cumaiiit. 34 Form»hujui
proteftationis, quamCanonicamappelUmut , quia efl i Sacrii Caoooibtu prxfcripu
, hacc eft , trei cUufulas con - tineoi . AiiHftPrimi, C. Prxlatis de Hom. in
6. vtld*nmmii*Ttttmmv*i. frmffmirrm itfmrti muhi tlUti ; m Sicunio pm,
mdmmtammmihirtfU timtmr, & cmvttimr , m* i» fmtnrnm fimtii »mud u ctmtr* mt
wttiimtmt \ txmtfti tmmmTtrtA, fttftttr, tu ditt: mmlUmtt, mt ttmtrm iffmm
Tttrmm vimJiSm [nmgmmit txtrttmtmr . } tSi a te e x b ibeant u r prioret d u«
partet d icue proteftitionli , omiflacertU, nulU erit proteftatio, quia io
tertia maiirae con- fiftit form» ipflUS. \ 6 Praetereaefl fiic ienda coram eo ,
ad quem defert ur d el iflum, (eudeUtum jarafuit, idefl, velio ipfolimioe
querelac , vel an- tequamprocefluifaeritibfolutus, vel Ulcem antequam fencencU fuericlau.
quia Gc poCeft femper impediri, quantumefl ei parte AccuUtoris, reideformatio.
Atpoftfententiam, licetanteejus eiecutionem, inutilitcr fieret, quii eiecutio
impediri non po- teflpofllaumfententiam . Lege t\\\\.l*.dmb.9.
S*jT.dtt*mf.l.6.t. iS.«.).alio(que. 37 Quoniam veroliurenonrequiritur. ut haec
proteflatio Gac rumfcriptura» utiseric, fifolis verbisprofcratur, licet id ma-
jorcmprobationemt coofulendumfemperfit, utfiacin tcripcu , coram Teitibus in
foro judiciario . 38 Deniquenoneftnccefle, ut fiat ei vero aoimo Iiberandi
reumidcformiutc. Licetergo, vel Priradfciat, videafque cri- mcn,
quoddeferseflegrave , undecertomorsreoGt inferend» , velfecund6 , tu flUro
roaaimceioptes, & fifloanimo citernepro- fecundoaliqui, utNavar./^.i».i»6.
Sylv. (/.«*«»«.«.». ir.8. Angel. y.-H»»«./.6. contradicant,
quiafatistufervas,quodC»noopreci- pit ,praccipitautem durotaxat , ut tu
demonftres vclleChrifti lcni- tatem,&c &itafuflinet Coninc.
</.S^r/.d.t8.d.u.i0.iW,.Q3. G. Hutt dt img. dtp.l i . DUn. ». »rjr.x.rtf.jj.
aliiquc . Jmfliti» txittrnt. I «9 £i hac cbutfula ad vertis, tibi nihil
fuftragari proteftationem, fiverumcrimeodetulifti,
fedilludperfallostcftesprobafti, velu judiceromuneribusluboroafti,
veleundemmetucompulifti ; fic enim non adcflct coi>ditioiuftititx, immd, Gc
te foreirregularenet homicidioinjufto, ftillud lcquatur, nullidubiumcflepoceft
. §.XU. Dt irrtruUntmre, rnmmm imtmrrumt ttfttt m jmditi* rtytitm» * md
ttcifitntm jmjfmm. i HHEftiiqukunqueiufleteftificaot, feuapprobantcoram judi- L
ccLaicoio cauulinguinu, fit irregularis exdefectu le- niutit. Ritioeft,
quiacooperaturaddefonnationem, ad quam damnariquisnonpoteft, nificaufaper
teftes probetur, nam pro- piereltellesfuntminiftri; (eufuntaftumpti ut
MiniftrijuflitUe. E tcipe , nifi quii teflificctur ei obligatione przcepti . %
Diiifquicunq;ideftfiveLaicm,uveClericus) quicquid dicat Farin.«
<r/«.6r.a.66aliiqueab ipfocit.eicludentes teftemLaicum ab hac irregularitate
; nam leiCanonicadelrregulariutecoofide- rataclionemteftificandi,
illamqueirregularitati fubiicit, at adJio raeceademeftinLaico»atqueinClerico.
ItaCovar. mCUm. f, fm- HiffLl t- J 1 J Suar. dtttnfJ^j.ftS. > ».i. aliioue.
Solum nouderi- cos peccaturos fic tcftificando , id enim his eft prohibitum ,
ut fuie tradi t A vila dt hrtfd.$.ftB.tdmh. I iJttntl.X . probatque id , quod
non eftinLaico,addcni, Epifcopumnonpofledarelicentiam Clerico tefl ificand i io
caufa fanguinii cootra reum , fed foliim in favorem . I NoU.
Sitefteifueruntmulti, omnes incurrent in irregula- ritatem, morteteflificatifecuu,
quueiomnium teftimoniocon- cluditurveriuitotiusjudicii. 4 Diii'feu
approbans)nonfolumenim tefliseiaminatus,Gve ju-
ratus,fivenon,fedetiamquicunquefuaauctoritate approbat , «c reustorqueatur,
&c hk comprehenditur; hienimfuntut mi- niflri juflitiae , iifoue Judei
utitur, ad condemnandumreum . 5 Dixi (jufte) Genimjufte tellificaris, unde quis
accidat de- formari. tefieri irreguUrem ei homicidio iojuflo patet ei
fupradiclis. t DiiiicoramjudiceLaicoJnam, fifisteftiscoram Ecclefufti- to>
quiounquam proceditaddeformationem, vel coratn ioqui- fitore,
aquoperprivilegujaraablaum efle IrreguJariutem noo tnultoanteadjiimus,
hicQoncomprchenderii. 7 Diii^DcauUfaoguinisJquiaincauGsinerecivilibui,utitem in
cauCi t '» quibus noo eft infligend* defornutio , Potcft teflis quit
efleGaemetu irreguUriutis; nam, Gdeiadejudeieibujustefti. ficatiooeprocedat,
velpropter imperitiam, vel propter iniaui- tatemad dcformandum reum,iph judici
impuubitur deforrnatio » ' noo tibi ,quando id nullo modo praevidifti , oam , G
pnevidifti, nec (umcienter cavifti , te eflc IrreguUrem ei deliclo fupra
diiimui 0. fru.mm.xt. t Dm denique eicipe,i»ifi quis
teftificetureiobligatiose»&c. ) namtuocpropcerGmiletrationes, quasin
Gmilidiiimut de Ac- cufitorefupra$.t i.a^t 4.c> t |.diceodumeft,Boo ucurriirresuU'
riutem. 9 llludaliqoandofaverepoteftabfoluteceftificaDtiiii ciufafan- guinii .
Ntro G Judei ei aiiis probatiooibut , nulU prorfus r»t«une
•bipGuiTeftimooiomotui, tenteotum finguiois protulit, irre>
Kulariutenonafficeretur teftificans, quiacunc periodeeft, ac fi u nihil
teflificatui eflet. Iu His.conf.ii.it Hcm. UfoL. dtimg. tmf.J.mmm 9. 10
AdverucumenTeftii, Gcuciidemdebereadverci ab accu- f» tore diiimui §. 1 1 .». }
1 . ne ceflificetur , niG ei , quae ad ciuum ci- viliter intenuodaro,
profequendamq; oeceflaria funt . Si enim !uf-
ncicaddicUmcivileraacliooemuftincarideturto, nonpoteft te-
Aificarldedelationearmorumprohibitorum. tcc. Atcertepote- rit.fi oon fuflicic 1
puca , quia non valeret probari furtum efle com- muTum, oifi probaretur furem,
iit armis fuifle uium,clcc. tt loquirei:
Teftetiocurruotnelrrcgulariutem,quandotefti- ficanturincaufiUogttinisproeo, qui
cum proteflitiooe fuperiui eiplicauaccufitfuumMalefadorem, utdiraoum
isrefarcUt, fi fortenihilominus Judei Reum morti tradat? 11 Refp. Probabileeftincurrere,
tefteCovar. l.e.n 4. UgoW* rr/f <• 6.JJ.9 » Bonac. it Cml ^.7^.4.1.3 .» 8.
fed non minus pro- babileeft,nooincurrere . Ita F»rin.<j.rni».6t .».77.
Felin.c c«m U etttrtn.x. aliique . Ratioprioris probabilitatiieft ,quii
privilegium nonincurrendiin IrreguUriutem .conceditur quidern acculanti » qui
accufat i n propru caufa , »t Tefti s teft iikat ur i o ca uU aliena ; ia caufa
eoimproprianunquamquisidmittiturutTeflis. , Ratiopofteriorii probabilitatii eft
, quu Caooo coacedeni idT AccuUtori, omnioodebuit id concedere Teftibut, fecui
quid juvarctAccuUtoriaccuUre, GdeindeTefteireuidarcntur i te- ftificandoei metu
Irregulariutis ? IJ Hlcautemadvertc, Docloret ciutos communiter fuppo- nere,
etiamTeftera, deberepnemitterefuamptoteftationcm.u Teftibui iijpro-
certenonminusprobabilitcr dici potcft, ooodeuc proteftatioabAccufatore,
fubilUdari Teftimoniw (ubintelligitur, quodeftadcjufmodi accuUtionera Ei
quocoiligo ,fi iniccufatiooefacla forte oonfuitt. teftatio , tunc enim verd
oportere i Tefte praeroUti . \ 14 InquiresSccundo .Tcftis roetu gravicompulfus
ad tcftifican- dum in caufa fanguiniscrimiruliter.incurriioelrrtguUriutem ?
Refp. Si id faciat roctu peccati in cafibus fupr» alUtis urgente ni-
miruroprarceptojuftitiae, velChariutu, nonincurrorejarofatu diQumeftfuperius:
Atver6, GfaciateimetucitrinfecoillatoaS aiiquoquaravisjudice, illum cogcnte,
majoreltdifficulus. 1 1 Dico umen cum Henr. /. 1 4 ■<• ■ ' 1 -n. 9. Suar. dt
tt»f. d.*j.fi8. •.I . Ugol . di irrtijc 7 m. 3.A vila dt ctnff.y.d. t.f,a »
.dmt. 1 x . G.Hurt, iitrretJ i.iijf.i i .».40. Dian.^.4 rr.i.r»/:! t. eum in
Irregtilariutera incurrere, uvejuftefuerit,liveinjufteiQcuflustimor. Ratioeft»
quUfempcrcoopcritiodirecli, qualii cft cooperatio Teftium , quandoeaeft
voluntari», eft caufa iaducens Irregulariutem ex SacritCanonibus:
Acmetusnontollitvolunuriumabfolute » UC alibicumSThomafuseprobatumeft/ ergo,
<Scc Eteialiaparte! hicfupponimus, non adcfle nunc obligatiooem naturaletn
Jufti- ciae, velChariucis juitafupradicla^^rarfd.a.if. 16 Neque obftat, metum
gravem excufare i pcenis, & cenfurii , cum Ecclefia noo iotendat»
obligareFidcles cum tant» difficulu- te» quaoumaftertmetusgnvii, nooobftat,
inquam, quia haec Irregulariusdequaloquimur, noneftpcena» vclcenfura , quae
contrahaturexculpa, fed fincculpacxdefccluleniuus, quaefuic In Chriflo Domino .
1 7 Scio a Diana, / c fim, Coni nc . it Smcr.i 1 8.i. I o.».96. Jo:Prep. i
.yittrrtt.imb. I } n.\ u j . Bon»c. dtctafj.f.* ^>.l.» 8. aliilq; proba-
bilem vocarifententiamdoceotem, huncnoofore IrreguUrem » (edeorumntioDei,Gaccuratcexpendantur,
nihil conficiunt. 15 Illud denique nc te hic pnetereat, teftei fidcm drc de
accufacore, aiveoto et officio, &C. ) dum caufa criminalitec pendet,
nonpoilcad Ordinei promoveri » quU, fi Gotvidores» eruntcauiadeformatiooii, atque
aded IrreguUres; ficaufa ca- denc, eruntforu£>^infameirauoMCalumnis.
LegeMajoluro » /a. d* iirtt. e,? .». 4. e> J. •5. XIII. 1 T) Raeter judicei,
accufitores , & teftet , dequibut hactenui di> L ctumefl,
incurruotetiirairreguliriutemhanc/morterei, vel mucilatione (ecuU )
Procuracores , advocati,ccmGliarii, feu Afleflorei ( intelligeexofficio,
idquein caula criminali , nam. dealiiti quicoocurrunt, nosexofficiodicemus
$.fequenti) in- curruac icem Nourii , (eu (cribc , commiflarii , fuliciucoret %
quijudicem, ad dandam juflam fcncentUm deformatioois cx of- bcio, adjuvant.
Juftam,dico,Genimadinjuftam, eosforeirre- gulareiexdeliclo, jaro
UtpediximuiinGmilibus. a Pari ao4oiacunu>)cSateiiicc«t Caroificcs,
cseterique,q«ii Digitized by Google eteeutic-nem aeformitat U e xhiheit, vel ei
executioni aufloriuti ve aflifruiitiiie impediatur cxecutio . Quorum omnium
Ratioeft ,quia hiad dctorrnattonemconcurruot, unquam miniitn juftitia» . ) Hu.
ctuinconvococo» , oui occidunt bannitos profcriptos , {eurorijdicjtosdeauibusoccidendi!,
faculutemlegitirae» acju- ftcdeditPrtiircp», qutatunr
quilibctdepopulocooftituitur Mini- fterReipublicar.CaruriusautemnoUt, cam
occilionetn oon pofle |icitefieriacleriris,quiahinon valenicooftitui miniilri
Jullitiar | Pnncipe : quarc.fi ipli proieriptum occidunt, crunt, ait,
irregulares exhoniicidioinju(io,quianonoccidunt,exJegitima faculute. Ve-
rumidreiolvcturmcliuspauloinfcrius.W*«d.'.i « g.i^nu 7. Mi-
litesoccidcniesbollesioBello jullo hic comprehenduntur, quU
tuncipGcoollitutifunt miniftriconara licftes a Pnncipe, fed dcil- Us leparatim
erit poit paucadifputaodum . An iintTmhmlur frrrruUritmt IX itftilu itnitmlu mb
illis , *ui (um m*n ftmi Mmifhi fmflitu, tmmptrnmtm jmfli md dtftw. alkmjmf
Ctput XV. §. XIII. 301 4 Teologusv.g. vel jurifperituslcgum civilium, rel
Sacrorum Canonum,quiooa ut Advocatusineacaufafdehoc enira jamdiai) vel
confcflarius,vel Parochas,uoo verboomnisille , qui non ell mi- nifter
jnftitiae,hoc efl non habctei ofticioadjuvare Judicem ad fen- tentiam (aoguinit
ferendam , oeccooperarieioftlcio ad executio- nem dicisr (ententiae,ii inquam,
Reooccifo, vcl mu tilato, incurrunt nc i rregulariutcm, li iine peccato
coopexantur ad illam ? f SiidabantiquioritwsfcifciterU,
totdiftinclionibustediftine- bunt.ut potitis icrupuios ingerant,animumque
opprimant, quam ilJumpcrcIaramdoclrinarnelevent. Si i nonindoctisrecentiori-
bus,ii(quepluribus,idrm inquires.uno, vclaltero verboteexpe- dient :
negabuntenim hos cile irregularcs, quia folis miniftris jufti- tiar,
velnrilitibusinBellojuftoharxirreguUrius imponitur. 6 Sedecce, infurgeotftatim
antiquioris doclrinse tcnaciorcs, SacrorumqueCanonurarigidiorea interpretes,
& cum Martino Prates im mmmmftJ* tmgj^jc. 1 0 • j iu niin a.a j.
excUjnabunt, haavc efTefententiam ,nectuum,necprobabilem,nec jure» necratione
fundaum, immdomnindabturdam, cVulum. At bona verba, quaefo, temperatevosabira,
cV qua.rationerecenuoreshancdo- ctrinamfulciant, fedatU) 7 Sententia,auara
probandam fufcipimus» haec eft . Irregolariu-
temeidefcUulraiutisfolumfubeuntii, qui ad deforroationem vel ejus acceleutiooem
jufte , ut mioiflri julti tis?,ooncu rrunt, q ua- les funt genera perfonarum ,
quae diximut ai.i.a.3^4. I Carteri, qui ad minillros non pertincnt,
irrcguiaritatem non contrabunt, fiuaepeccatoconcurraot, nam G cum peccato di-
cammoz».ia. 9 Probatioautem potiflima , qua haec fentrntia perfuadetur, illa
cftfatisefticaz, inhunc modumeftormau. lrregulariut ez vul- firiomnium
doctrinalolumincurritur, quandoeaeiprefla eft in Jure. At iTrrzuUrusj tx
dtftilM ttrrJBii ?slmmf& ixprtjf» in >*'t (tmr. *r* Mimi/tTOijmfiitU ,
ntn utrtetmtr» m*m mimifirtt J crgo ab illU dum- tazat,
nonaurXu.ioniscontrahinir. 16 AdveruriiMinoreaihujusargumenti oppoGto modo
effor- mantUC: AtirrfguUritmitxdtft3nltnitntutfitxpTtffmm jun (tntrm **mm*l, fivi
min.jirti , fivt ntn mtwjirei , Atque pro fua fententU "cconcludunt.
ErgoabomnibusGvet Gve non [miniftris PofTemafferreomnesTextui, ia quibus
fundantur adverfarii in bacfuaminorefirrnanda; fedmeabreviusidrenuit, cura
potifli- mumquilibetpoffit, fiattentc eos legat, cognofcere, nunquam in
iUisezpreiaecontineri, quodipfi volunt. Adde, fatis dcbere
cuiquefuflkereaucloritatemdociiuimiPatrisVafq. apud Tur. «V
C*mf.L9J.66jimi.i.ec G.HurtaUirrif J.iJif.i t. ». ao.dicentii, la
jurenoninveniri, prononmioiflris, impoGumefleejufmodi ir- 11 Mihiautem
nitioClenUV tra nosafferripofle fotikm . Ill.videturutcunquet ubfcribo,cVfolvo.
Figura Abbate, mt ftntJuCUriti, vtl Mm^.cV aliis, : Princepsqaidamcum litteras
1 iuo miniftro, inquibusmonebatur, ut ulem hominemfacinorofiim inulilocolatentemcapi
juberct, cVcapitepuniri, deditlegcndas (uoClerico. Isparuit, legitque, nnde
homo ille mortemulcla- tu s eft : efl oe Ciericus irreguUris t Refpondet Abbas,
efle , idque , quia Gc deEnivit, inquit , Clem.IV.quapofiudefinitione, jamapparet,
incurri irreguUri- tatemhanc, etiaralnoaminiftrojuftitiaei Clericusenim iUe ju-
flitiarminifler non erat. tUdemdefinitioconfirmari poteft ex verbit Canonis
Innoc. IIL C f**tMCUr.v*iu*mmtUt ioquibusezprefscprohibetur , ne quis Clcricui
Utteraa fcribat, vei didctprovindicla fanguinis defti- nandu. fl
Venjmhaecfacile folvuntur, nam primo, de definitione ivrsed. Clem.IV. 000
conftat . Proferatur ejusauthentica,cV mannt tortafscdabimus. Secundo,
eaconcefla, Clemensforulsevoluit fequi opinionem ea artate communem
Canoniftanim . TcrtiA; quU Princrpis in omnibusobfequiis, atame adeo etUm in
Criminallbus expedien- dis, feribeod s, Ugendis^ . 1 1 Ad coarirmationcm .
Refpondeo , in eoTextu,utcV in aliis, prohiberi, oe
ClericifiotexofticioMiniftri Principum in rebui Pertineniibusad fententiam
Unguinis,cV merito, tum propter pe- riculum, nelecuuexequucionelententiar Gnt
irregulares, quia tuncad deformationem concurrerent utminiftri ruflitiat , tuu)
,oe commiiceaotuT negotiis faxularibus. Verba Textus hzc funt . Stmtimtimm
ftm-inu mullm CUritm, di&rt , mmi pnfrrnl , fid n*t fmn- gmimii vindiBnm
ix—ttmt , mmt uit txtrttnr , mtrrfa. Etpauldpoft: Ni ttmtftfumm CUtkm, Uttrmi
diQtt, mmt ftrAmt f* wmdia*fnmimimud*flmmndmi, nmdiimCmriii frimtifmm b*t ftli.
ttrtuitiumCltritii, fid Lmuuttmmutmlm . Vides , Textus nonclare loqui de
quaeuoquecooperatione , fed deilla, quateilezoftkio?
Certeeaverba(«x«rf«*/»»C«,^ frimtU pmm hu
/*/w<>(i«U,cW.).claredidiuinomciumoQeodunt. 14 Stetigitur,
hancienteotiam, quae non mulcisabbincannM novaaliquibus vifaeft, jam
nuncelleadmodum probabilem , tum propterratiooemdidam, tum propter aucloriutcm
tot D0Q0- naminGgniuro, 4uieamhodie,utprotUbUeropraedicaot,tumquia
innumcroslcrupulosi Fidelium coolcientiis amovet, quos quU
demlcrupulosifanctiirjmU pic Ecclefia: legibus foveri creden* dum noneft. tj
Docloresautemearafequentesplusqulrotriginu numerat» cVciutDUna, p.i 1
.tr.z.rtf.6 j. Patrcm Vafq. omnium antciigna- num, TurrUnum; deLugo,
».ia.<l#;*».i».3.G.Hurud. d. r.diir~ ttt.iif .1 \ .nu 4 Lczanam, Baflaeum,
Baunium,Caeleflinum,Ma- cnadum , Serram,CUrlinum, Antonellum , Verricel. Joann.
Pon- tiuro,Brunum,Conftantioumi Caftro, Guazinum, Dicallillum,
Carpenfem,Efcobar,Oflr^.CM/W.tf>.i4jr.ij«.7.Valentiara,Pel-
lizarium,Martinoo,Remigium, ipfumqueDunaro, quibusadde bo viffim^ Leandrum di
mrtgjr.z J.j.*/. ) 1 . 16 ScifciubiturCuriofusratiooemconvenieotUe, undeLegiu
UtoribtuitfoIosMinittrosjuQitUseflediclae irregulariuti fubii- ciendos, noo
verdalios. Refp. Mihi illa venit in mentem , quia Legislator judicavitcoo-
perationem ad necero, quaro vis juftam, fed ex orEcio, minus habere
leniutisicum velutiex habitUjadocciGonesillaspatrandasGtexdi- dooificio paratus
(emper, unde,etiam G ferael patraverit.abaltari
umeneumefleremovendumcenfuit,quUpatravit ez habitu. At cooperantem Gne peccato,
& quidem nonex ofticio , cum non coo- pereturexhabitu,
idcmlegislatorjudicavit, non efle alienumi Chrifti leoiute, unde , nec eum efle
irregularem . CtrrtlUrtm , t>u* ix prtiuin ftnttnitm teUtruntur » i prtxtm .
17 HincergoPrim6,ilU,qui vendunt ( ait Gafp Hjrt./.r. n,]<), ) autdonant
lignaadvivos combureodos, vel gladios, cV funes , aliaqueinftrumentaad
interficiendos d?iirjquentes, Fafaer ligna- rius , qui furcam erigit 4 Famuli
non miniil ri jufli tiaryjuia i nourio miniftro;u.iitia»dictaudepunitione
deformiutis fcribuot, illi , quivendunt, veldonantarmamiliti euntiad bellum
juftum, Ser- viaonMini(lrijuftitiae,quiadducuntequumDomino, quiefljufli-
tiaeMinifler,ituroadlocum(upplicii, ut ibi aucloriutem tribuat
delinquentisocciGoni: illi. qui five voceGvepuoCtioaeinfligant jumentum , quo
interikiendu t vehi tur , quamvis hi videant,ad ver-
tantque,indemortemdelinquentinoubititer accelerari : confei- farii. cV
quicunquealii dante* co>iGlium poeniteoti, judici, aut cuilibetalteriofficialipublico,
jam immediatoexecutori, nempe Carnifici, utoccidant, velcitooccidantaliquem
delinquentem, etiam huoc, velhuncinparticuUri, etiam fi Conf^larius aeget
judici, velcarnificiabfolutionempeccatorum, nificoocurrantad
dictamlententiammortisjufledandarodelinquenti: illi, aui pri- vatim,
fednoniuridicepetuntajudice, ut juftc occidataliquem delinquentem,hi,inquam
,omnesnonincurrunt in irreguUritt- tero, quia cumconcurrant Gne peccato,ut
fupponimus, noo incnr- runt, utMiniftrijultitiae. il Quaereshacoccafione. Quando
quis prardictas , vel Gmile» actionescum pecatoezercet, v
g.cumodioroorulicontraReum, cuiprocuratmortem. velejusaccelerationem, jufte
tameo dan- damfnaraliinjufte, fcimustuncincurri, deformiute fecuu , U-
regulariutemexdeliclo)eritneirregularis? 1 9 Rcip. Coll igo ex Turr-d*
CnfJ*.9J.66Jm».l.6c fic fupponit Prates ttj mmnmft.d.lrrttJ^jc.tOM.x 1 fim , h
u nc fore irregularem, «k quidem ex delicto . Ratiooem hujus diui putoego efle
illam , qua omnisconcurfusadocciGooem, vel ad ejusaccelerationem 1 pri- vatoexhibitus.etUmiopraedictisocciGonibusexfejuftU
, eft, ut iprivaUperfonaprocedensomnindiojuftus, quia injuftitiae MOsl efl
procurareoccifionem alicujus fioe caufa . ao Quare, quandoioftigaa
v.c.iumentura, quovehiturReus, utcitiusismoriatur, fiquidemid faciasobcaufam,
puu ob mife- ricordiam, neReusdiutiusangatur, velceneidfaciasnullo ma-
lofioemotus; 000 erUirreguUrU. necexdefecra leniutU,quia nonesMiniltcrjuflitix,
necexdeliclo, quu nonpeccas . Siverd idemfaciasmotusezodio,
irregulariserUezdeliuo, quia id in- juftefacis; Esenimperaclumexternura
injurius vite alteritas , dumcumhnemaloexterne inftigas v.g. jumeotum, licet
odiua Gtmereioteraum. 1 1 Neque dicas;C« ergo judez,vel quicunque Minifter juftitisje (ut nos
docuimusin Superioribus) oon evadit irreguUris ex deliflo, De Cenfur. &
Irreg. Tracl IV. de Irreg. id dicas, iinuam,cl»rcenim eft difparitas , nam
judex, aliiqoe Mi- oittri jullitij-cumcx obligatiorteofficii bzc faciant, non
iwufte fa- ciunt , nec contra lullitiam peccant , licet peccent contra Charita-
tem ex dict.> odio iotcrno . Tu ver* orivatus ,cum non cx offlcio iU
Ufacias, &cametali»parti!CiEaclione«n<>nafficiantur bonitate
Mifericordix, »elalteriujboni,leu,cura(altemnondntiodirTe. rcnte»; remanentinle
peccamincdz, &cootrajuftitiam. Sed rcdeamuiadCorollaria . ' ii H.ne Secund6
. Conkflarius (»it retlcComejoapud Dianam y.4./».».«/.«o.) inducenjpeenitentem
juridic* intcrrogatum^d 6- tendorodelrcWidignumrrrorte( fiquandoumen
eftcatus.in quo didiui Pcenitensobligetur.dequo I» ntfir* D«i/^Ai.i4. diclum
eft )& illequi .perfuadet Reo jamad mortem daranato,utacquie-
xcatjuft*fententiz,nec velitinjulleappellare,&ille Privatus,te- fle DUnar*.
qui Carnifici Reum iufpendenti dicat: i»ia**db*tvi- vit".
exquaocealioneOrnifexreJitadReumfuffocandum. Hi , inquam,nonfuntirregularcs,
quia hare nonagunt, ut MinilUiju- ttitiar,necfutfemperhicfupponimuj)cumpeccato.
i) HincTertio, Ule (ait Verricellirr.i.«.«Mr.i9. eontraCo-
rnit.Bon.cV»lios)quiextrajudiciumpri»atlmiblicit»tCognato« ,
velprocuratoreicaufz, utpeuntforijudicatiooem, «utpcenam fanguinis jufte
inrtrgendam , noneftirregularii. Etille Cardioa- lii (aitDian.f.it.rr.W.tiiJ
quidixeritc»uf»mcrimin»lcmnn- «uam privatm , confiliumdedit ,
reapttvitquefcripturam ficJain JFiico, &c. non incurrit, fecuta Rci morte
irregulariutem; quia&ille, & hicCardiaalis hzcfeceruntextrajudicialiter
, & tanquamperfonzprivatz, nccillam fcripturam Cardioalit no- xnine proprio
fublcripGt, necullum Advocati raunui exercuit injudieio. 14 HiocQuarto,
faitTurrianus/.r. 1 fi quis ftne peccato dicat Reo. Ptrymn iMll, vtl Afttnd*
titim featai, non incurrit ir- Tegularitatem , idqueproptcrd»damrat'oncm. Idem
colligit ex eodera Turriano Dianadeeo, quidicitReo: Sxffa* ttfut ad ixttfuadum
i8*m, undeiscitiuslupponit,&deeo,quioratCar- nifircm, utaliquidaptet,
quoGccitiusReusmoriaturfule judi- carem, ) (iorejutCarnifexaptet pulvcrem
fulphureum in pe- «floreRei, quiefl vivuscomburendus , cVdeeo, qui d t conG-
liumcapiendi viambrevioremadlocumfupplicii,vclexcittndomi- niilroi,
dicathoramefleordam velpopulum nimisdetineri. *j HincQuint^.Q^ideiegitMalcfacWem.aitGibal.rfrrrrtf.f
*. 4.1 }j».6i. VL|claroat<deflelitronem,utijcomprehenditur,vocan- do v.g.
famulos,vicinos, ultodes in auxiliumjut capUnt furem non ell irregularir, ii
fur reliltens occidatur , vel i judice mortedamoe- tur.Adde,nonellcprefumendum
Ecdefiam vellefovcrelatronuro, & (imilium infolentias ,quz certe foverentur
; (i propter timorem i rreguUri tatis non poflent homi nes clamare, vel
dctegere ejulinodi dclinqucntcs. Neumen harcfint,ut»b»ccufatore,«c.
Etpaul6pofthoceft».6i. Quiclamorc fait) exciut viciooiin furcm, quicapitur,
& Judicitraditur, abeoqueocciditur, non iitirregularis, quia ipferaet fut
diximus ) poruiteurafuremca- pere, & Judici tradcre. _ ■ _
Excipe,niriquandoGcmanifcftansefle.taccufator, vel teflime- ceilarius ad cognit
ionetn caufz , vel al io modo id faceret , ut conft i- tutus ad hatc.vul
fimilia mmiftcr juftitisr , utcx fupradiclisconftat . »6
HincSext6.Medicusf»itlupracitatus G.Hurt./ rj».4J.)aut Chirurgus, fi
juxtaartemcuret, mutiletve, quamvisexea rau- tilatione, aliavecuratione,
przterintcntionem, eveniatmors» nonfietirrcgularis, quia irregularitas lau eil
pro juftitiz mini- flris, nonpromedicis, idqucctiamfiejufmodi medicus fitcleri-
cusinSacris, quibus, utfupranosvidimus , vetitumcft chirur- g iam exercere .
Fiet ttroen irregularis ex delicJo, li cura mortaliexiroperitia,
velnegligentia, utibidemdiximus, dat, rautiletve. 17 Quod diclum eft de Mcdico
, dic de miniflrante infirmis.qui fieosvcrutexlatere »d latus,
veltransferatdclccJo ad leclum , velerigat, vel iifdem cibum porrigat, liect cx
his «clionibus tnors, prartcrintcntionem, (cqu»tur, ezquefiantcumcauteU ,
quziprudentibusadhiberifolet, nonincurrct irreguUritaiem , quia przdicli
juftitix miniftri nequaquara funt . Dttidxntur
tx frtdHl* d*8rin* t*f*i *li«ui ftcaliari. Ditttint c*f* dtlixaiunttm. i$
Colloquebatur ( ut refertNav.C#»f.i \.dt htmicj. j.)quidam
demuliereinterfec1a,cujui delicliaudor ignorabatur :aderatRe- ligiofus,qui
nihil aliud cogiuns , intcrrogavit , an illa mulicr eflct ea,
qQamiplevidcratantetresdiejexcuntemcurafuoviro extra Urbem? Admiranda
fanehumani ingenii fagacius . Hzc mera
Jnterrogatiodelataeftaquodamexallaotibusad Judicem, qui in-
quirensdeeoviro,deprehendit,illumfuifleinterfeCJorem,&non mu)t6 poft
extremo (upplicio eundem ad judic» vit . 19 Hisrelatisqurrit
Nav.AnReligiotusillefueritirreguUrisr Refpondetque nequaquam , Nav./.r. cui
fub(cribitMol.r«M.4.rr. 3j/.74j».*.quiarcmotif;
rnefehabuitinterrogatioillaadcddemna- Recl^, fedadderepoteratallitamdoclrinam,
quia hic * r non etat juftitiz . H»d, c*gnit*i f*it itlmquint. ?o
Satellitesdeprebenderunthomine culte fub pallio va« areente«m,fufpicatiq; (unt
iJlud iitiflefurtoab- Utum,undo maoedcdieillud expofuece jullm in foro,
utcoropa- rente forte Domino fuumq;efle probaote,convinceretur fur, pce-
namq;deformationw,BeropemanusdextersrampUutioi»era,juxU illiuilocilegesfubirec
. PorroapparuitDomiiius,cUri(Imii(q,-te-- it ibus oftendit vas efle
(uum.convu3ufq; fur pcenam luit-Ell nc Do- minos,qui nullamproteftationem
przmirit,irregularrjrQuidetiam deteftibus qui fuerunt ii aurifices, qui
vasconftruxerant / ti Relp. exdiDis, $.ir.&ta..clarefequi,tumDominum,(i
«ccu&verit,tomTefte«eiTeirregulares. Ataliquaapparens diffi- cultas eft .
An , (i Dominus non accufaverit , (ed foliim dixerit fine protcflatiooei H*<
vttftmtmm, &aurifkesdixerint : H*cv*in*t t*m1r*xim*ifr*U*e Dtmme,
inuderincinirregularitatcm/ Etni- hilominusex/M.diCtiscolligipoteftnon cfle
irregulares . Ratio eft, quiadittaDominii & Aurificum,nonfuntproprieTeftimo-
niumcontra Reum; iienim,qui»liquodindicium manifeilanrex- tnjudicium, fed quo
Judex dcindeutitur ad ioqairendumde Reo, ejulque deJidto,
vocanturqnidemaliquando Tciics , fed valdeimproprie. Teftisenimproprieeftille,
quiintri judicium dealiquare teflificatur , & in criminalibos quidem femper
in przfentiaijudicis, UtCX A u t h :-nt . ^ leiUt.c £**nUm in fint celi.y.
lubet G I uil- i* C. T** **• , dt htrnk. VMuaciii tradUit . iiittiMi *4 fmiittm
iMMrfigai*, qxitxt Lxrr* c**rvi8*i tft. )x Scholarisquidam,
utnarratur>«C.r>MaM, ie Hemu. ifu- rein hofpitioluo vulneratus, c6m
pcrinternuncios ioterrofjatus fuiflctiiudicc, utdiceret, fiquid lciretdcfure,
veltraderetin- terfignia, Gquzhaberet, milit illicultrum, quemifureabftule-
rat, &fotuUres, hoc eft calceos , quos, nepedumftrepitus au- diretur,
fibifurahttraxerat, atqueinfcholarijdoraoreliquerat . Hisreceptisijudicefignif
, furiamputaulunt i Satellitibosviri- lu,oculiqueitemer«ti.
Porautemexdolorecommotus , necpo- tumfumpfit, neccibum,&Gcdemedioeflfublatut.
Contraxit- oeSchoUris irregulariutem? %\ Refp.
EtqoidemCov»r.mC/fai.yf/afrM/l».i.(j.r.a.t. AviU
d«r«ai/.>.7jil.rj:««r/.i.habetilUmdocJrinam, utfi indicium, quod
quisd»tjudici, pertineatadcognofcendum Audoremdeliili, ut eftincaiupropofito>non
facitlrregularem eum,qui indicavit,fi ve- r6pertineataddelicli commifli
probationem facit irregularem. Sedhancdoctrinamadmittercnonpoflum, quiazqueex
utriufq; hisindiciisprocedit judex ad cendemnandum reum . )4
EgoigiturcumGloflaciuta,&ex hishacJenusallatiiputo , huncScnolarem , ex
viulisindicii i iedati in irregutaritatem noa incidifle, quu fic , oecfuit
AccuUtor , nec Teftis io judicicsfolura enim aperuit extra judicium, quid
factum fuit ; aperuit ,dixi , n»m. ipfe nec accuUvit , nec querelam depofuit , nec
ullam d enunciatio- nemfecitcontraReum . Quare Pontifex Summus mterit6 ipiura
pronunciavitliberumabirreguUritate. ' is
Atqueharcquoadirregulariutemexdefcclaleaitatii,qutm przdidui icboUriscx
raifltone illorum fignoruat potent timer» propterlecuummutilatiooem viriliom,
&oculorum effofliooem illiuiUtronis. Namquoadirregulariuteracxdelictoob
mortem, quam Utro (ibiconfcivit ex occafione fumpu i poena muriUtionii .
quamSatcllitcsciinflixeruot, manifeltum nimiseft , fcholarem
illamnonincurrifle, ejusenimroortiscaufam valde remoum ip- 1 iT._ 36
OccidirurPetrus, eiufquecadaverinEccleGa.TelGmililo- coEcclefiaflirofcpelitur.
Judexautem, ut procedat ad inquircn- dumdedelidiAuclore, velad proceflum contra
aliquem melius confirmandum, vel, ut conftet dc corpore delicti petit , ut
ejulmodt cadavercxhumetur, inipiciaturque. PoteftneEpifcopusfincme- tu
irregularitatis licentiara ad id concedere t 37 Rcfpondeo. Pufle, ajunt
nonnulli, utVenerus i» Ex*m- Efifc*f.l 9.e.}o.».i€.Honic.dic*ntrM.i qit.f.l n.i
t.Lavoricus V*l. J-.u»>.i.r.7.».5t.C>r.i*.".J7.Dianaf...rra^f/'.9t.aliosciuns,ad-
duntaliquidebere . Iu Lavor. U.Sed pr*fecJ6 , fi petiturcadaver ,
utconltetdecorporedelitii, vcl ad inquirendum contra perlo- nam indetermiiiatam
,quis lcilicct dclitti Audtorfuit .omoescon- fentiunt, pofleEpilcortim
licentiara concedere, quia id lolurn eflet quiJ remotum ad lentcntura iortc
mortii coofecuturam . At difficulus kcttjWS ; an pollit, auando cadaver
requiritur , ot confirmctur fulpicio, vcl compleatur probatio contra aliquam
perfonampcculiarem. Suntv g mdicU contraTitium , petitur
ver6corpusPetriintcrempti, urvideatur, ao vulnusdatumcon- vcniat cum gladio,
quera Miniitit inveocrunt fanguioe afper- fumapuddolinquentem, velquidfimilc.
Etnihilominus quam- visantiquiorcsputavcriot, tunc non pofle Epilcopum liccnuam
concedcre, necoiKurratproximcad procellumfententizfangui- niscontra perlonam
detcrminaum ; umenc\ przdidadoclnoa , qu6d
IrregularitakexdefeclulenitJtisnonincurriturniG i miai-
ftrisjuftitiz.fequituspoflefineirregiilariutistimore, quia totum
quodfacitEpifcopus, ctUm poGtivt-concedendo licentiam ^,""-1 Ucit,
utMiniflerijftitiz, puta,necut AccuUtor, necutTeuu iajudiciocnminali, &C. .
J8 Efl umen m.unda munitioCongregationis ii.Novcm.io'0-
i»m**^fift.VJtfm^MMJitm,.7.CudisitUum fuper negotia Ep»: (copo- Digitized by
Google I iictntiam Gava«tum fie nabet. VUt Mft ttrfm tuihtetm l*hi Oput XV. 5.
XV. 303 CltrUmm , cum ipG tuac aop Gat Miniflri juOitUe , in julW deforman t .
Id pwt* aote/.t t,M».).eiGarwio,ioumili rae dixifle, metnini. Verunj cumOftropilaoi.*;.addo,
efleprobabilius bos peccare quidem, oon obedieadoSacris Canooibui , qui
vettntCUricii pugnareora- priamanu,at noneflelrreguUresex dehclo , fed folum ex
defettu lenicacU . R atio eft, quiaeciam inG tunc occidunt , ut Miniflri jufti-
19 TitiusreooiKuvitcoramEpifcopoaencatumfideaeiletill tiae, hoceft.
utMioiftriPrincipisdancUvalidc,utdixifupra/W Epsfcopusaliquem
verbaliterdeftradaflet ) <3c deinde graricer de- todtmci <:._mo.j,.i6.
orooilwpugMmrousaudoriucem, uc jufte l^uit,uodeijudi^SzcuUricomweJicofusefl-
Nuocpetitidem judexabEpitcopo» vel cjas Miniflriscopiam e;ufmodi renuncia-
tionis, veldegnuiatiooU, utfcilicoicertusde noqClericatu Ti-
tiiillumlegitimemorti adjudicet: poteflne Epifcopus , vcl ejut Mioiftri eam
copttm tradere ? 40 Refp. DanaU.poftquamvifuseftaffirmafle, qnod poflic ,
addit: fed tu cocita. Egoverocogittrem, G pnedtcttm luQe- bu* do& ri nim
oefcirem, vel eam improbabilem judicarero , Nunc vord ,cum videam Epifcoparo,
vel ejus Mi ni ftroj cradendocopUm taUsrenuncUtionU, veldepofitioois, non fuogi
munereMioiflri joflitUe SxcularU , nec Accufatoris , oec TeftU in judicio ,
cenfeo, «irobabjleefle, quod pofimt . Noa ita eflet, fi tradereot eidem Cum
fzcuUri proceOuro forte ab ipib Epifcopo facium dc horoi- cidiocommifloaClerko:
illumenimprocelTumcumiecerit Epif- ,ut Minifter etiam ipfe jufticias , fi
deinde occideretur delio- i,concnrrente,quamvisiolumexptre,cjo{modi proceflu ,
iplbirreguuriasevittretur . Judtx lccUfiafiitui dunt Uie» EfifitUt mmsfUm^
&t. 41 judex EccIeuafticuspoteftoeCneincurfairreguuritttuda-
ic)udiciLaicoquafdaroEpiAoUs, inventtsapud Rcum , quibus adem )udex
Eeclefiafticusprobaverat, boirucidiumprodieorie, dere? Relp. non pofle.
Racioprincipalioreft.quiarkclefiafticusdare utilitcr non poteft has EpifloUs,
nifi etiam det proceflum, feu par- ttmproceflus.quoappareachas
Epifloiasinventasefleapud Reuro: atomnes DD.ciamant, proccflusn iudiciLaico
noapofledari ab EcclelUftico, utfup.ir.toj|.at. Vioimus. Lege Taocredi /■»■*.
t~r.tr.i.<i.\.&<€<i qui Utehocprofcquitur,fed hujus ooftrse (olid*
rationisDoomeminit. *.XIV. Dt 1 PI injuflumfitbellum, omnes pugnantes, immo
omnes coo- »3 perances, quaies fuot conducentes Milites, cuAodientet Ssrcinas,
aniroantes, exhomnces^affereotescibos (juvanteaira bi omoes ad occifiooet, etUm
fi ipu imroedUtearma noo tradteot) eileirregulares, veluno dumttxat occho,
pacecex lupradiclU . Nihilomious DD. non ica rigide loquentes de al iquibus ex
bU , • i - de Dian.s.i 1 .ir.j.rif.t. t Atvero,fi
Bellum(jtjuflum,diftingueodumefl,anejufmodi Bcllum iitaggreftivum.
feuoffenfivum, anmere defenfivura.
EtiiuideininhcKj)o(ieriorenullus,nccLaicu$,DCcCIericu5e(t IrrcguUris , etiam u
aliquero proprU maou occidat , quia , dcfen- oere Pamam , eft de Jsure naturae
, <3e Jus Ecclefiafticum i n i IU ne- ceflitate non obligat , oimid velfit,
vel reducatur ad defenfiooem nMriam : quandetamea non exceduntur
UoutesoecefliirUede- ionis , «,uodsaoxt,./«9.UciiUexpUcaurajii. 3 Inprtoreaucem
Bellijuftigeoere, oempeoftenfivo,pugnan- tcs propria manu , G aiiquesn occidaot
, mutilencve , funt Irregub- icsex defectu lenitttis , Ex < Ap. 1 .r>
tUifl.j 1 . Lcge Laamf.t % .quU cuncoccidaot, utMmiftripiibliciexercentesiuftam
vindiclScoo- tnbofte*. AttlproprUmanuoonoccitUot. licet hortentur , vel
ctiampt«nenttdiovemodocoos«iTnCuradhofliumoccifionem , IrreKuUritatem non
iocurrent. Itt S.Thom-Caftrop.Laym.Co- Binch.Nav.aliiquequosciunt.cV fe<j.
Lczinsnjri» j. & Ca- fircjp di imgttl.d.6.f.t^.§.s •.Di»na/.r
i.fr.8./»/.4i. Ratioeft , quU Sacri Canones C.tttitiodt Itomu.ooa conjuoxerunt
IrreguUriucem cxdctoQulenicaciiinMitiutms ,nifi illis ,qui manu iua occidunt ,
vel vindidam Deformationis per fe exeouuntur . 4 llli item, five Laici,
fiveClerici, qui ob boneftam caufam Bel- loafiiflunt v.g. ad compoaendampacem ,
ad CoafenSoaes exci- ptcndas, adinfirmoscunndos, &c. nonincurrunt
Irregularitt- tem, qttiattnapiettsbooiilliusoperis, non eft punieoda Irre-
guUritate, imroo propcereaodetn raciooem locum hssc habeat , etUm
inBelloinjuflo, quamvU inde Militumtnimus , ut oottt Hurt. d.i.dtf.t i.dt Jxrff.a^l.auEeatur
. j Inprtfdic1isunumefts>ddendumdeCkricis. Recoleenim, ipusefleprohibitum in
JunC.txmtMUadt Vttt V.dt CUric.ty tx trmt- tuCmfit.cmufM.a H . propria manu
pugnarc(intelli);ccx didis , m BeHononmcredefenGro; dcquidemfubea
prohibicionecompre- bendi,etiam li finc Ducesexercitus,& ilii
prrfint.reflecum mul- tisnotatDiana, ».io^r.ij»i*.r. 6 DicoigiturPrimo, G
Clcrici indiaoBetlo jufto aggrefflvo rjetnineroJmmediaCedeforment, nulUeos
Irrexularittte innoda- ti . Nom noo exdeliQo»quia Clericit ooo eft prohibitum
hortari ia resdefecluIenitttU, quia hancfolumcomra- Ue, qualesoonefleclericos,
Umdiii. ♦ probabile effc .eofdem rfore IrreguUres ex de- riamaau
pugranusaliqoemdeformentRatioel occidant, efto Clericus peccet
accepttndoulemaucloritatem. S DicodeoiqueTertiA. mihi tttis efleprobabile »
fiPontifei dectibi, etiamClerico, tacultacem, utoccidasinBcllo juftoag- grefli
vo , implicicc tollere i te incurfum in Irregulanucem , ut no»
ttc^W.Caftrop.cumtuncPootifexagatutPootifex, & Eccieu» Caput. ldquodcVn<*ionoimus$.icij»i»*.»».
tpcv. 0. kn&^m,.^^ ^f** l /^VUandoPjttisaliquemdeformatadfuam, fuarunvjue
rerum V^. nottbilismomeotidefentionem cum moderamine incul- pacctutelas,
ideftnihil facieniiupraid, quod morali modo ne-
ceflariumcftadcjufmodidefenfionem, nooevaditirreguUrU; fi-
cutinecefletexcommunicatus, fiobfimilem deieuGonem percu- teretClericum.
Haccveritas, quamvUolimindubium vcrccre- tur,nuncclarU verbU habetur io jure.
C.5</j»rM/.Clemsot.dc bu- Si fmmfiu (inqu.itTer.tas) *ut jjj/jjju, ftu dtroutxt
htmmtm nun.it, vtl tccidtt, njtlUm tx bot irrtptUritMim iaturrit . £/ idtm dt
ilU etmfimui, °m msrttm •litir vitmt hch valtni fuum uudit, v*l muttUt
invnftrtm. x Qjurequi»ucpropriam, veletUmalteriusionocentis vittm .
velmcmbrafervet» velutgnvevulnusfibi, vel eidem innocenti inrligendumcaveac,
quique ut propria, vel proximi bonaroagni momeoci , vel honorem , <3c famam
tueacur , alium occiditcum mo- denmine inculpatz cutclar , huc efl ,
alioremedioutioon valeos , oon eft irregularis . Lege Qibal.d* ms£«Vt4f.|- t\».VQ^T
ii. 3 Quindotamen quUexceditlimicesluzdefenfionis, ut fi po-
Mnsfedefenderealiomodo, v.g.verberando,vel muciUndo, oc- cidicnihilomious,
isirreguiarisericexdeliclo, quiadeformacin- julle, utexfupradiclispatet.
Eritautcmhocbomicidiumcafua- !e, quiafedefeodeninonintendicdirec}ealiumoccidere,
fed fe defendere. Hsec.&aliamioutionfacileinveniesapud Doctorcs, utG-Hurt.
Lc Mf. 1 o. Gibal. U.% . t . De Lug.& Lez. U.mtx c tt. aj iof-
qaeabiifdemciutos, ledtretcafuiadhccilluftraada oon fuht i meptwwmittcijdi, Tmttkm
ftm txcujuu tU Btllum jujtum . 4 QuidaraParochuj, qua verbis, qu» arris Campini
,pu!liJo G- gno, locittvitfaoiParochianos, utfe defcnderentabincurfions quoru
ndam hominum, qui oppidum devaftare tntendeba nt,ex qui- busoppidani multos
occideruoc ; Eftne Parochus IrreguUris ? 5 Refp. dcLugo/.l. Rtff.mtrr. dui.%
allerit, feufuppooit, Pa- rochumincidifle in IrreguUricatem. Lexana««»/.a).
oegac. Ego ex d iclii manifefte colligo , ixtn incidifle . Primo , quiaad
defeoiio- ncm ianoceotU Patricpugoatum fuic. Sccundo > quia Paxochul
oexnineraproprUnaanuoccidit, cVc. * Smtrdm alium txtidtut mi frtptiUxdxm
injttrUm , 6 Ugolinus f .1 9 nut. hic lepide quserit de quodam Sacerdo- te, qui
occidit bomioem, k quo, arrepta Barba, cnhcbacur, & illum Ih alicerexcricareoon
pocerac,niG eundemoccidendo.Reipodet. que hooc Sacerdocem efle I r r cgularem ,
quia non agebatur de ritt . VcrumGibal. dt irrt£ c .4. a . 1 . sj,ie,
negatejufmodi Irregularia- tem,&merit6, quiagnviflirooenceainjurU, ad <_
dam licite potuit Sacerdosille iojurUntem occidere . Qccidtm Jtbi mfidim
fmmtttm. 7 IdemGiUl.tW.duomihiditncilUintrepide, & fiaediftio- clioae
afBrmat . Prim6,eum,qui Gbi inGdias panntero ancevertit, occiditque,
necpeccare, quUfedefeadit,necconfequencerefle Irregularem. Sccund6, euro,
quiinjuftuminvaforerafugience^a in concineoti feqoitur, occiditque v.g . poft
alapom i m paita m , nec peccare propter eiodem ratioaem , oec Irregularem
fieri . Harc , inquam, duo fic ablolute diCta rnihi apparent difficilia . Nam
ego y.6.i'j»jD»r.f.i.5.i.»».iy. proprioreex pnedidis cafibus, ne tuoc
pcccarctur, requifivi, utproxime, 6t io procinCtu paret quU aliumoccidere,
&§.\.n.\. propofteriorecauidixi, id uon eflc inpnxirecipieodum.
Reiegeloatm. Vt tfufUtmfmiculum vitt , tvttttri uliquundo fofum trrtjuUritattm.
I Breviterpropoaocafum, qaernproponit dcLug.>i*7»i/?.d.8. fiS.6.n.S6.
Venenoinfecit Pctrus fkuscomcdcndas lur innuico . Verum cafu ad venit amicus ,
& comedit , Petro vidente, eoque, nc fuamcrimenproderet, ucente.
EltnePetros bujus amici inju- ftushomicida, atqueade6IrregularUr 9 Rerp.
dcLugoaW. noa cfle, quia cxuuportehujusami- ciraort Dc CenC & Irreg.
Tra& IV. De Irreg. ci mors praeter Petri intentiooem prorsus evenir, *ex
alia, Petrua nonfuuinjuflacaufamortisamici, quiacum tanto fuo periculo ' Ve-
tmm mdmittr», &t. 10 Hucredaciidpotefh pertinere enim videtur addefenfio-
honorisproprii . Equidemdehac requoad Excommunicatio- , 0
tuncinfngranticriminec«cidatarClerieusadulcer,agi- turimtr.d* txttmm. i » f»«»
fmmdtntt : nunc ver6 loquendo de I rregu- lariute, putopropterfimilesrationes,
quz ibid. dicuntur, efle raapud Dian.;.n^r.6^/.i«. «XVI. I J^On (olumquioccidit
ni membrumaliquodmutilat, (utfzpein
occafionemin(inuatumeft;inpcenamIrreguUrinti5incurrit,e/us prorfu s fpeciei ,
quz eft ea , quz incurritur ex homicidio , ita ut 6- cutiexhomicidioiniufto,
five voluntario, fivecafuali incurritur cuun nimni.iaiu in|uiiu( nvc voiuiujiiu
, uvcaiuui mcurniur Cent, tn Irregulariusexdcliflo,
ficeiinjuftafimilimutjlatione. Et ficuti actumproprium Mulieris loquimur, exhomicidiojuftoincurrituraMiniftrisiuftiticirregularitasexde-
(e, qui irregularitateminaJteroparit, eritirregularisexilloprin- cipio,
anodaliquitenent! aiSi\.VMemit.».ti.i.fA»)o\Jtirrtt.l,i.r.
»j».io.cVif^.ioj».i.eumfanperefleIrregularem, quialium Ir- rrgularero reddk. ir
Refpondeo. Negandoconfequcntiam; falfumenimeft , ut vule Nav.
tnfumm*isp.zi,iwm.zol. Siyt.dt Ctn(.i,6.t*f. I J. nmm. 7. AvilaaV
Ctn(.p.i.d.idub.x .vtrffimtm , eos orones ficri Irregularesi
qaialiosirregularesfaciunt, nam, quifilium fpuriumgenerat,clc qui
Judexcondemnatreumdeinfaraia, & qui venefick> v.g. men-
temfanihominisinlanamreddit, nonfuntirregulares, dthmtmU. videmox a«>».j
j.cumtamenlrregularem reddant filium, reum, hominemillum. i»
PorrdincertumeftPrimo. An mulieris marailla fit mem» brum.'Diana/>. r.rr.i
S"fi°Cov.I.c.n.7.Si\cedofr*xtrim.c,o. Avi- hdtttnf.p.iJ.j.ftO.\.dnb.i.
Aliiquenegant,quiapropriam, & di- ftinclamoperationem illa non habet.
Sait.dtttvJ.n ft3. z. nm. g. S»yt.dt ttnf.l.6.cmp.i s.num.lS^»tin»c.infrnfm.V.irrrt.nmm.s97.&
r. CUrittu nu ? 7}cum aliis , & cum eodem Diana^.4.rr.i.r*/W. 6. tan-
quamprobabiliusaflirmat, eamque mutilantem abaltariropellit. Ego cum Suario
fentio, quia & A rift . dt Gtntr.AnimmU.m,.c.t.Jk Ga-
len.dtmfmpmrt.l.S.e.xi. &l.dt fftr. fnb »»«/.& communitcraliido-
"isfeminarumfanguinem converti in lac: aiinnctumaD auis memons naoeni. ue
. DtftrmMtitnit . x Unumtamen, velalterumdifcrimenefle interlrregularita- temex
homicidio, cc mutilatione mox apparebit ft.i 7.n.z j. Porr6illzduzquzftionesproprizfunthujusloci.
Prim6,quid intelligaturnominemembri, cujusmutilatiolrregulariutem in- ducit.
Secundd, quid nominemutilationis. $ Adverteautem, aliudefleloqui. Primd , de eo
, cui ob mu- tilationem membrum aliquoj deeft . Secundo, aliud deeo , qui fibi
ipfe membrum ampuut . Terti6 , aliud de eo , qui alteri mem- brummutilat.
DePrimo, &Sorundoegimus fupra r.S.jT.t. & x.
hicautemfolumdetertioagendumeft. Relegelocum,ubima- ximcadvertendum dixi non
valere arguroenationem ex uno ifto- rumadaliud, ut ibid. explicui. Cmjmi mrmbri
mmtilmtit mlttri frnBrn irrttuUritttrm fmrimt ? 4 Membrumeft corporisanimati
pars, non quzcunque fed illa, quzproprium, acdiftinctummunusgeritiocorpore,
juxu illud S.Paul.ad Rom.c.ti. Omms mtmbrm ntm tundtm mBmrn bmbtmt , &
juxudoCtrhiam Arifl.rf*^4rr.««'«v./.io.r.j.dicentis,«frr««>af»i»»»
rtrptntfftprtpttrmtmbrm, ideftexmembris. HincrecreaitBartol. in U.m.t f, Dtpnll
Jmd. & l. Ntn fnmtff. Dt Stnt. Htmicid. ftatutum m, nonurgere contra
amputantem sfolitodigitosnondici, habcrc foli- rationecarere, videmusomnes.
locertum eft Secuod6, an Auricula fit dico, hoc eft cartila|inem auri " 14
ControverfamrcmhancreddiditGlianus, imfmmm.etnf. v. Auritml. qui docuit , eam
non eflea numero membrorum repellen- dam,fiquidemilla przparat, feufovetfonos,
vocefque, illafque veluti rolligit , ut melius audiantar : quod cft
munuspeculiare. rj Confirmat Prira6 , exSpeculatore»«r.»/# «'/','*»(. §. Jmxtm
/f- 5 Mcmbi um igitareft , quod ex fe in corpore eft inftramentum
propri^-iacdiftincfc opcrationis. Partesautem raembrifuntezquc
addicumopcrationem coaHjuvant,qualesfuntdigtticoadjuvantes ad operationcm manus
. Lege Covar. »» CUm.fifnric-fmp.%. imit.m. 8. Nav. tr. ', -»!.»<•. 17.
*,:o6.F.irin. 8.» d\.S»yx.dtttnf.l.(i <-.7.aliofque. 6 Hn.c Capilli, Barba,
Unguc$,cum folum fint ad ornamentum , atqucoperationcm vel nullam
habeant,velcertetenuem,mcmbr* finedubiutione non funtContra, Oculi,Narrs
.MinusPf ' >,cV. . quiadi:tiiiclispollentoperurionibus,ccrt6, clcexomnium
lcnten- tia lunt mcmbra . At vcr6 De!itcs,Genz,Crura,feu Tibiz,«5c Bra- chia,
utdiltinctaabOre,iPedibus,a Manibns, cumnon videan- rurhabereproprium aclutn,
fed coadjavarc, incertum cft apud DoCtores, anmeiiibiadiftinctafint. 7
Mihihacinreccrtafuntduo, triaaliquibusincerUvidentur, quz umen mihi non v
identnr lnceru . CertummihieftPrim6, Ocnlos,Nares, Aures, Linguam,Ma- num,
Membrumgeniute, PcdeselTe propriemembra , atquelrre- gularintemparerciniUo,
quialiquodcx hisaltcriabfcindit. Ra- tioeft, quiabzc, extracontroverfiatn,
aclum , feu operacionem diftinclam habent. 8 CertummihiSecund6,Capillos,Barbam,
Digitos, Dentes, Labia,Nervos,Teftes, Palpebras,Supercilia , non efle membra
di- Dindla,atqueade6, ncqueirregalariutem inducentiainampuun- tealiquodex
illis. Ratioeft >quiahzc, vel folumfuntad hominis ornatum, veladaclumcoadjuvant,
vrlinfuntincorpore ad rau- niaquzdamcommunia, &fecundaria. CAmteftesdixi,
non in- telligoutrofqoe«fedattcrutrum,nam unodumuxatdeficicnte, oon
tollicurgcnerandiulust tollitur, deficienteutroque. 9 Nunnulli inccrh_c
nuracrant Brachiura,cV Crus,feuTibiam, utfepararaaManibus, vel Pedibtis,
undcdicunt, noo fore Ir- reguUrom eum, qui altcri nor !iab:ntiM..nus, vcl
PeJeiabfcin- derccbrachium, velCrus. VerumegodehacdoQrinavalde aro- bi?.o,
dubiutionifquerationem nmxipetiam i»kit. 10 Dices. QujdcntemalceriexcuCit,
veliabiatundit,vclcaptl-
lostn*ellit,vclfacieicutcmcxcoriat,vi-Himitiatacit,auamvismcn- brum non
mutilct;umenillumnon 11.-6 redditadc6dcformem, ut ■ qui quzftioni quzrcnti , An
abfciflio Auriculz Malcht facla in hortoa S. Petrofueritcaufa irregularitatis
in Pecro? Ref- pondet , nonfuifle ,quia tunc non erat induCU irregularius :
intel- ligit crgo Speculator , auriculam efle membruro, nam lecus refpon-
diflet, nonfuifleSanctum Pctrum irrcgularem, quia membrum nonamputavit. 1 6
Confirmat Secund6 , quia A n tonius quidam Anachoreu prc- cidit fibi Auriculam
, ne ab /Egyptiis ad vocaretur ad Epifcopatum. SentiitergoAntonius,
AuricularaeiTe raembrum, quandoquidera ejusablciftiodebcbat illum ab Epifcopatu
r^tuhere . 17 ConfirmatTcrti6,quia,fecus,quialterinalumabfcinderet, non eflet
Irregularis , quod nemo conccdet . At ita te habet Nafus ad odorcsexcipiendos ,
atquead odorandum, ficut Auricula ad audiendum . 18 Verurarogote, ftudiofe l^clor, ne rem hanc
incerum dicas inpofterum. Probabiliflimumenim cft, Auriculam, ficut cVNafum,
non efle rocmbu, fed mcmbrorum partes. Natum dico, nonNares, ideft
totumorganamolfaciendi, hoc enimef- femerabrumdirtinflzopcrationis, jamdiclum
ertmod6. Ratio huiusprobabilitatiseft» quia Auricula, tk Nafus coadjuvant ad
audiendum, atqueolfaciendumfecundari6 dumtaxat, & minua principaliter, cum
finehisaudirepoflis, &olfacere. ExquofoU vicurGlianiratioprincipalis. 19
Adcotifirmationem primam, quicquld Speculator refpon- dercpotuiflet, fatis ipfi
fuit , pcr tuam refponfionem abfcindcre radiccmtotiusqtizflionis, dicendo,
tuncnondumfuitlc paenam irregulariutis inductam . Ad Confirmationcm fecundam,
ficuti Anachorcta ille erra- vit , fane bona iide ( niti ad peculiarem Sancli
Spiritus im- pultum confugias ) ampuundo fibi Auricutam , cujus ipfe , ut
cztcrarum corporis partium, Dominus non erat , fic er- raviflet, fi putavitltt,
id quod Glianus contendit . Fateor au- tem , Anachoreum, fi Canones lcicbat ,
iique tunc prodie- rant, re&e potuifle puure , fe Irregularem fieri , fibi
Auri- culam abfcindcndo, ad Irrcgularitatemenim incurrendam, fa- tis eft pcr
facros Canones, fi fibi quis partcm mcmbriablcin- dat, qualis eft Auricula, cum
umen. U alteri abfcindat, dc- beat abtcilTio cflc membri, noo roembri partis ,
ut mod6 di- Cium eft num.4. »0 Adconfirmationemtcrtiam jamexdiilispatet.
Incertumeft Tertio, an alteri amputans partetn mcmbrifitablrreculariute
fempcrimmunis? xi Rcfpondco; quandoquidem multi, ut Filliuc trmii. 19. tmp. 9.
nmm. r } 6. Suar. dt Ctmfmr. d. 44. ftH. » . numtt. 9. Turr. dt Ctn- fmr.lib.
9. diiyntmt. 67. dub.».nimism\i\t»h\c congerunt, ego hanc brevem regulamex
variis Doclorum diclis colligo. Quando tan- ta, & umnotabiliseft
mutilatiopartis membri, ut rationc di- Qx rautilationis, id , quod, rcmanet,
non poliit abfolute dici illud mcmbrum, feuquandoid, quod rcmanct , habere
phyfi- ci, & abfolutc non poteft ufum , ad qucm ejufmodi mem»
brumtnftitutumeftanatura .'utficui vcrb. grat. omnes quinque digiti a manu
.imputcntur ) totiescjufmoaiamputatiodicctur, «3c erit amputatio mcmbri
affercns IrTcgulariutem in ampuun- te, fccus, noti item. Ratio regulzeft, quia
amputatio tantac parciseft vera, & abtoluu ampuucio mcmbri, ciim amputetur
U, quod principalitcr tacitadukmmemlrri, rui fitnilisnon efl Digitized by
Google Caput XV. §. XVII. 3o> Quam do- amputatio Auriculz, vel Nafi , dc
quimoJonn .1 #. diflum elt . quianecmembrum,necpartemmembri Gbi abfcindit.
Hincraihi dtfticilciuir »,9. aflenttri iis« quidiccbant ,amputan- clrinam hic
dccerncndam rcmili luprir.7..) S.1M7. temBrechium,velcrusilli,quirnanu,vclpedecarebat,nonclleir-
xs Sedjam fupereltcuriofaquzfliuncula 1 pertinensquidemad rcgularem, d iffici
le, inquam, tuit: Ciim cnim brachium,& crus (int przceden tia , fed huc
commodius tranl mifla . Inquiro en 1 m, an fi magna pars merobri infervientis
ad eorum membrorum ufutn , qua quis ab altero abfcindat membrum inutile v.g.
manum aridam , in- ratiooe , qui illud alteri amputet , irregularis non crit?
currat in Irregulariutem annexam mutilationi f »» Wemproptereandemrationem
dicodeampuunte manum ?6 Refp. Suar.lua utiturdiltinctiotie, aitque G membrum ,
quantumvis omnino inutile , vi vat tamcn i eum , qui illud ab le ab- fcindit,
fieri irregularem.quia vcrc mutilat corporis humani mem- brum: ft autem non
vivat , fed elt omnino aridum , & liccu m , irre- gularemnonGeri,
quiatuncperindeedet, acfiismcmbrum ab- lcinderct a cadaverc . J7
Equidemtaativiridoctrinamvcneror, fed ei, acquiefcere nonpoUum: cjulmodi enim
amputatorcm fempcr fore irregula- rem puto , quia lcmper membrum humanum , feu
hominisdetrun- cat, cuidetruncationiSacriCanonesIrregularitatem addixerunt,
r»ihildiftinguentes. Necvcrumeft, perindeelTe membrum are-
ei,quiomuibuscaretdigitis, &dceo, quH tis ipfum pedemfecet. 11 Quiddceo,
quialteriuspotlicem, &indieem detruncat ? Refp. idem dici deberc , quia
manus (ic ampuuta fit notabiliter , nedicam ex toto, inepta ad munus fuum
cxercendum , quicquid in oppofitumtentiatGibal.rf/>rr<f.f.4.-»»/.i.».46.
nam propterei idem dicotumdeeo, quitresdigitosminorcsfimul cum parte manus
jpGscorrefpondentealteriabfeidit : jamenim hocpaflofitmanus inepta ad
restradtandas, tumdeeo, quiomucsferedcntes alte- riexcutit, &c.
uciumabhominevivoreeiderc, acrccidcrc 1 cadavere, qui eft homo mortuus: mcmbrum
cnim, quamvis areladtufh, aliquid 24 Quodillamutilatio, quztollitmembrum, em
.ccrtijuriseft , ut exdiflis liquet , 8c nu .
Atilluddignumeir,utinquiratur,anfola debilitatio mem- inum Bri.q .eertijuriseft
, ut exdiclisliquet, & nulla quzftionedi- quiilluddcbilitafti.irregularem,
quafi »y Aliqui, ntMaio\.diintg.l.f.e.io.i$M.'j.Gnt[.l.i.detif.c.6i. nu,\.
aiiiqtieabfolutcarhrmaot, telrrcgularem facere, quia i*. quiunt,
pariafuntaliquid nonefle, atqueinutileefle; ergo pari prxrueftptectendus,
quifacit, utnonfitmembrum , atque, qui faeit, utfitinutile . Suarez ver6 dt ttnf.
d.4+.ftB.i.n.t 1 . diftinguit : Vel iu debi litafti alterius tnembrum, ut,
licct ineptum remaneatad operatioiies pro- ptias,ju vat umcn in corpore, vel
ita, ut omnino aridum i te fit red- ditum, & nihil prorfus juvet . Si
priore modo debiliuJti.noo es ir- facitad integriutem hominis vivi , & quam
vis nihil facerct, certe mutilumibfolutevocarenonpotes illum, qui membrum ,
liccc arcfadum, habet. ?S Qtjipluramembraalicuimutilat, ; laritates,
Iupridixi§.io..«i».i4. Qtj.i itcm dubitat, fe mutilaflc, an I dixiitcmfuprat.j.5J»»«»».io.
§. XVII. SJwj difftnftt in InrtuUriitti tx Utmicidiit 1 ¥™\Iverfi
Juriseftdifpenfatiolrregulariutisex di L/tis,quz cxdiciii
incurrituriMiniftrjsJuftiti defectu lenita- liz, &iMili-
tibusinBcllootTcnftvojufto^&difpentatioexhomicidioinjuftoca'
lualt,&difpcnfatioIrregutariutisex rautilationc . Separatim igi- tur dc
fingulis cft dicenduin . 1 Cumautemhicloquamurdedifpenfatione, cujusnaturafem-
rcgularis,quia vere non abfcidifti membrum : Siautem modo po- perrequiritcauum,adverte,quotiesnosdiclurifumus,hunc,
vcl illumpofledilpenure, lemperintelligendumeflecumcaufa pro-
portionataadgraviutemirregulariutis, juxuea,quacdicunturin
TracutudeDifpenlationc. Hancmonitionem htc appofui, pro-
r^rfrequentesdifpcnfaiiones,qu*circairregularitatemexpediri folent;
czteruminomniousdifpenfationibusprzdictis, &inpo- ftcrumdicendis, eam efle
apponendam , diferte pronuacio. fleriore, irregularis es,quia mocaliter , &
aequi valentcr Unu are- factioprivans vitamcmbrumillud , eftmoralisampuutio. 26
Scdnccilliplacet, necSuarioucetingeniosecxcogitata di- flinttio.
Ajoemmabfolutc, inutroque, & in quolibet alio fimili cafu, quo non
feparecur phylicc membrum icorpore , hanc irrcgu- laritatemnoninduci. Ratioefl,
quia, ut totiesdocuimus, irrc- gularius non eftinducenda , nifiadlit exprcffum
jus : atjusnul- iibimoralem, vel zquivalentem abfcifliooem irrcgularitati fu-
biicit, fedphyficam abfciflionem, detruncationem , ampuutio- nem, &c. 27
Scioaliquandoidemreputari in JureCivilii. quttittff.iHi f*- tifd.tag.e?l.Hlt.cMMsUf[.C.*dl<zrm
FUviamds fUgisr.UXOiem noa habcrc Maritum , ec illum inuttlem habere, & in
CanonicoC.t . dt Tranil.Efife. idem reputari dc Prclato
inutiliEccleu>,acdenullo, fed hzcdifponuntur, quoad aliquoscfFeftusex Jurij
fiitione, quz non poteft procedere , quoad irregularitatem , quz exprefladebet
eflcinJurL',&proquaJuranunquam aliquid fimile finxerunt . Et quidcm
fignatedixi (quoadaltquosetrcctus) namczterum, nec
uxorporeltproptervtruminutilemmatrimonium inirecumalio » quianimirumdurat vinculum,
neque Epifcopo inutili datur iuc- ceflor,Ied folum ri/^c/rrlr.a/w.coadjutor ,
ctc. ut videas , ooa inomnibuspariareputari, nvnefle, & inutilcefle. 28
Diccs. ta)uTeCinon'KoCtem.fifmitfHidtH*tmttf.d'Kitut
caufaefleirregularitatismutilatiof&detruncatio : ne igituraltera ex his
vocibuslit fupcrHua,ilIud fdctruncatioy fignificabitdebiiiu. tionem , quafi
zquivalentemdetruncationem . 29
Confirmatur,quiaincodem|ureC.C«#»«7<if»m(J.^/y7r:.'4«- BrtAti. Dt
Stnt.txcemmnn. mutilatio membri , &fanguinisef}uilo idem ccnlentur in ordinead
incurrendam excommunicationem i pcrrutiente Clericum , non ob aliud,nifi quia
hzc duo fibi invicem zquivalent, ergoidemincafunoftro , &c. 10 Retp. Non
elle novum in Jurcob rrujorem explicationem duasponivocesfynonymas, idcmque
(igniricantcs . AddcPrimo, nimislongepetitameflehanc fignificationem , ut
detruncatio fi* gniricct Jcbiliutionem . AddeSecund6.inodioGsnoo poflei
propriafigniScationc vocis adimpropfiamdeflccti. AddeTertib, Codices emendatos
allati Textushabere (mutilare, &occidere.) \t Ad connrmationem nego
caulalem . Ratioenim ittius incur- fus in exrommunicationera eft , quia Gve mu
tilatio , Gve languinis effufiolcmpcrfupponunturtieripcrpercufiioaem ,
cuiexjurcan* ncxacftexcoinmunicatio. ja DkesSccundd. Quiaridumreddit alteri
memhrum v.gr. manum, illum Irregutarem reddit, ergo&ipfelrrcgulariscrit . Refpond. Huic objeclioni
faus refponderi potetl ex dtctis modo mt.10. 33 hisfeqditur,eum,qui
manum,pedcs,vel alium membrum areuctt
tc4alitcr,velauditum,vifiimque,imn>dmentem,rationiiq{ difcurfum altcri
tollit , G mcmbrum nou amputett licet , ut certum eft , graviflime peccet : non
tamen Irregulariutem contrahit , quia ficnequcoccidit, ncquemmil.it. ?4
Sequituritem,eum,quifibidebile , velaridumomninored- ditmembrum,
Gilludnonabfcindat, vel,Gc.fedefbrmem,ine- ptumque ad Ecclefiaftica rauncTa non
uciat , non fore irrcgularea ffgh ptfftt diffenfsre in irrtgnUtitMtt tx
deftBnltmitntii} eftraaoifeftum. QuidPri- J SummumPontificcmpofle, m6,
DeEpifcopor 4 Dccem & odloDodlores enumcrit , licet eos not» fequatur,
Pafq.^.»»*r.rrt»/.}.f.2x6.docentcs,po(le, Epifcopumdifpenfarc in Irregularitate
ex defectu leniutis ; Ducunt autem hi probationem altatzdottrinz i OOntCfioM
Epifcopisdata i Trid. feff. 24. tmf.6Jt conceflionemqueefledaum, iudeducunt. 5
Datur Epifcopis faculus dilpenlandiinomniirregularitate, przter illara,qazeft
ex homicidio injufto voluntario :fed irrcjula- ritasexdcfeclu leniutisnoneftex
homicidioinjuftovoluntano^t- gode illadatur faculus Epifcopis. 6
Videsfundamcntoquimapparenterfolido ii Dottores inni- tuntur ?Quod tamen^tiam
indiligenter,expen(um mihi, tibi,aliif- qucleviflimumapparebit:
Falfaenimomntn6eftdicli Argumenti Major ; Siquidem Trideotnondicit , Epilcopis
dari facultatcm di- fpenfandiinomni irregularitate,przterillam,quze(lex homici-
dioinjuftovoluntario, leddicit, dari facultatem difpenfutdi ia
omniirregu!ariutepro»enientccxdeliaoocculto. At irregulari-
tasexdefctiuleniutisnequaquameftexdelicio. Profer, Amicc, Tridentini verba.
Lititt Efifttfit in frrrjHltrittibHt tmnikMt , & fHfpenJienitMi ex dili-
SitccMttefnvtnitntibHiiexctftHt*, q*u triiur ix htmiciditvilMntn- rit, & m,
qu t tfi dtdnS» tj fernm ttnttntiifnm , difpinftrt . Cum igitur Tridcntinum
(olum difponat de irrcgularitate ex de- liflo,
relinquitirregutariutemexocciftone jufta difpofttioni an- tiquorum Canonum,quC
loli Pontifici, ut omnes tlimus , rcferva- tur,ut nobifcumfcntiunt viginti trcs
Doitorcscttatiabcodem Pat- qualigo,quibusadde ipfum Palq-/./. Salcedo mprnxi
Epift. f. i.t.6.n. 46.G\i<M\um in [MMmstnf.l' HtM/tid.Li-ind.dt irrtt.tr.l
diff 7../ l}J. & I \7'(T mrfm J i 7 .tj. T I ,y 1 J.aliclquc . 7
Ncquemirum, Gejuliuod'. pottfltatefruatur cum Commifla- riusCruciatZjtum
intrirdinciit faot, Prxliti R^gularium , prohis
enimaliquipuUnt(anprobabili:cr,d'ceturalibi ) adcflc Pontificis conccflionem,
quz non eft pro Epifropis. 8 Dicit Diana^-t 1 .tr.$fif.6.mfi>i. rwidcmque
opinionem efle probabilcmdocct/>.4Jr.2.r//'69. ex Lellto in j.p.D 7
n.e.i.deintgni. dmt.d.n.i 1 .per Epichcjamconcedi id etiam Epilcopisi led Rcl-
pondco, tcnimisgratisfingerehancEpicncj^munivcrlalcin ctrca
conccflionemejulmodidilpenfationis , quzrcs univerfaliter nori admodumeft
neCcllaria : Epichcjiauu-m (oitim in neccllariis qui- bufdamcafibus infolitis
locum habct. Nccaudoriutem Lcfli ob- tendas : isenimid nondicit in librtsde
Juliitiaifc editis, led in poflhumisquibufdamcommenuriis) cciccnoa magnz
auCloriu* tisrmhi, &aUi«. Digitized by Google 3°6 Lib.X. Dc Cenf. & Irreg. Traa.1V. De Irreg.
Qui, f,f,t diftnfmn *» « fcvfcMfe iajtf/f* tmfumllf 9 Maximerecolendurneft,
quodnamfit homicidium cafuale, quod mcre volunurium , iumcalualebtnon ei
dircfla voluouto occidendi, ledaliudiotenJeodo, qualcetiamlupradiximus.elTc
homicidium faclum infuidefenfioneiiyucedei»dolimittsdebito*; tunc enim non
inteudlt quis aliuro occidere , fed lc defendere -Vo- lunuriumautoinfitexdireth
voluaute occidendi , quale no* es probabiliorefentenUadiximutS.tfjt.f.non folum
eire boraicidium ex inlidiis, & aliis praeconl ulutu m > icd etiara udum
io nxa iubi- canea, quamvisilludDeriineotantumcaloreinteadatur. Ld, io- quam,
maximc recolendura eft,ut bene intdligatur quantum lc cx- tendateapoteftas,
quaefoUeft addifpeniaodam irregulariiatcro cx homicidioeafuali, nonautcmex
homicidio volunurio . to jamver6potelUteradiipenUndiin irreguUriute ex horoi- cidioeafualioeculto,
& noo deducio ad forum coatentiofum , praEterPontincem,
decujuapotelUiedubitare, eflei in mcridie cxcutirc, inveniriapud Epiicopos
refpettuluorumoviuro , eft certumexTrid./#*4.f.6.4#*#/.viaecu»mapud Lcand.
dtintf a*.x7.)i«w.ij. At ver6 difpenfationetn ex eodem homicidio caiuali
publico Bonc(TrapuddiclosEpircopos,'nifiipiiscommitUtur I Pontihce , difponit
idcm Trident./#/.*4.««».7..t# Rtf Ejus vcrba harc lunt : Si quii propttr
htmitidimm tmflutlt, vtl emmfm dtfinfitmi ineiditmtr- rignlmriimtim , tni jmrt
qmdmmmtd» Dilp*nfmtU md »mn*i Ordinii, £int/itin, ry D,tn-t*tti dibimtmr,
ipfiut tmmfm ttmmittmimr UtiOr- dmmrit, mut , tu u.,,4, Mttrtptlitmnt, jni ,
»*» »ifi tm*i* tcfni- tm, & frtbmtii pretihni, mt nmrrmtu , nec miittr,
difptmfnrt ptffit . At, fi irretnlmrirmi ttntrmHm fit prtfttr htmictdmm
vtimmtmrmm , tmrtbit ptrpitmt fp» ditptmfmtnmii , &*. NoUS illud (tmmjn
tttnita, & prebmtu, &e. ) idcnirolignificat, Concilium hic luquideho.
itricidiocafuaiipublico. Noncil igiturcredendum March. deOrd. tr.i .».9 c»p.\ .
««.9. cui ■dde Jo: i S.Thom. mp-d Dimnmm mtx tit. ablolute concedenti pof-
ieEpilcopumdilpeiifareirrcguUriutemexhomiddio caiuaJi pu- bliC4 , icunotono,
utmeritocumaiiisaoucrcdit Leand.#;# /rr«y. tr.x.d.ij q.t6. Diiaip.n.tr.$
nf.6IS. 11 IlludumenhirhabcexHeiii iquee , in hacirregulariutecx
honncidiocalu^li, quamvispjbhco, & dcdutto ad forum coa- tentiofum,
pofleabEpilcopodifpenUri adMuiores Ordines. & *d liinplexBeuehciuro;
Cumennnde hisdireitcnonagatTriden- tinum, icrvandumeit luscommune, quodhzc
Epiicopivconce- dit. AnquoadeofdemMinorcsidem dicere poflirousinirrCi>uU-
fiutccx horaicidio volunurio , dicaro mox**.ia. £*it ptffh difptnfm» i»
irrtt»Uri»*ii tx btmitidit vtlmntmrii t ia Falfum, & nullarationefirmum
judicandumcura commu- nifententia clt contra Abbatcm, irrcguUritatem ex
homicidio volunurioeflc induttam JurcDivino . Quarc in iiU poflc difpeo-
iareSummumPontificera , indubiutum eit.
QjaodfiinaliquibusTextibusharcdiciturindifpenUbitis , idco
^:citur,quUdimcillimeobtinetur,&cumquibufdamoncribus v. g. u t Diipcnfa tus
abrt ineat ab aluri pcr uienoium , ut noo celebret *n loco delifti , uc
ingredutur in Ordinero aliquem Religio- fum, cVc. Lege Pyrrhum Corrad. dt
Di/ptmf. ttttl.j. dc Marcum Leonem , inprmxi dt Pttmitimtimrim, qui refcribunt,
cxplicantqueformula* petendachujulmodidilpenfationis,' (iveimmedUi^iSuramoPoa-
tifice, livequa.ido homicidium elt occultum , per pttaitcnuariam ,
fivcpcrDatariam, quandoeftPublicura. , ii Circaillamconditiouem , quam folet
Pontifex apponere > xic DifpcnUtus cclebret in locodelicli: dubitatumnudius
ter- «iusfuit, anexcludantur SuburbU. Occidi v.g. homincm Panor- ani,
obtinesdifpenfationemcelehrandi, led noninloco delicli , potcfne celebrare in
Ecclefia V.G.Capuccinorum,vel Sancl^The- rcliac, vel SancliAntoaini,
quaefuntfitKextramurosCiviuiisr 14 Refp.
cumpUna,a.4,rr.4.p«/:ia3.pofle;liquideminodiolis (uburbianon veniunt lub
nomincCiviutis,efto veniamtinfavoii- bus. Idfi.legeUtiusdilpuutum,
&limiutumquoadjara dlfli . 15 VidcsauteminhacreiponfioneaDUna fupponi, idem
cfle (in locodelicli; atque (in Civitate, ubi commilfum eft dcli- «iium. )
Quoniam ver6 in rigore non idemeft, Locus, ac Civi- tas,
ide6rurfusdubitatumfuit; Anprohibituscelebrarein loco «lelicti,
excludatalialoca ejufdem Civitatis? Occidifti v. g. ho- xninemin
ViciniaDorousProfHlie , velinParochu Sancli Nico- Ui, &c.
potefnecelebrarcinTemplo ParochiarSancli Antoniili- toineademCivitate, iicd
nonioeodem vico, quo in luco com- miflumfuitdeliclum/ 16 Refpondeo,
PyrrhusCorrad./.5js##iii>(»/'.<;./ji.ir. videtur
faverefentcntiacamrmanti, ficeoim hibet :tnDi(p*nlmtit»ikmtim-
ftnitmrmltqnmnd«, nt Ormttr in Itet ttmmiftidiliSi, & qnid-que ( qmtd idtm
tfi) i» Bttltfim Uti^mi etmmtffnm tft dtUSnm, mmqmnm tt- Itbrit.
SmtdfifmirimtdntEttUfimmqmivitimitrttlH» dtli3i,i»ttUiti- tmrdt mtrmqnt, ut
dttlmrmvit Cltmemi W//.HarC Pyrrhus . Ubi vides ipfum puure idem eflc ( io
locodelidi ) atque ( io Eccleiia loci, ubi
commiftumeftdelidumjundequisargumeaurificpoflct: Si pro-
bibiuofit>neOntorcdebmuEccle>alocideli^i| potellia alit Ecclelia
remotiore. Ert^fitxohibiuofit, oecdebret in loco ie- Lcli,
poteritmaliaEcclcluremoUQix. quamviscxiileaue in ca- dcm Civitate. 17
Scdprorcd6mihiidaoa probaeur.- ampJius enim tfuid cO uloco, quimioEcckiia,
& puto nomine ioci iauelligi, io hac matcriadilpcniauonis irregulariiatis
ex homicido, tgun CivitaV- tcm. Eflocnim, in /urcCivUiruIegatusabaliquoIoco oon
iaiel- ligatuxrelcgatuaitouCiviute. umenio nollra anatena irrega-
UriutiscUreapparet, Pontihcem nolle , ut diipeoUtua ceicbret ioloco,
ubicumalioriirolcaadalefacile fciaiur, homicidaro ce- lebrare; facile autein
& fciretiir, & videxeruri Civibus, qui DE BPISCOPO. Il
CertiEpifcopusnihilpoteftcircadifper.Utionem IrreguU- riutU ex homicidio
voiuotario jufto , li ve publicum fit , fi vc occul- tum,
quiaabiolaUorrioemlrrcaUilariutem ex homicidio iajufto volunuriu proaianaatero
excipit Trideotinum , qiule etiam eft homicidiuroiniubiurixa, utdiximu- ... 19
Suntaliqui,quidicunt,l 1, veloooinducereirrcgulariutcrauiUm, veliiin- ducat,
eamefledilpeoUbilemabEiMlcopo. x o Utrumque didum elt nimis tal luro , nam , q
uoad prius , om- - Tdicunt, omnelque Dottores dicuut ablolute oriri tm ex
homicidio injufto voluntario : Aa nonne homi- cidiuro occultum, bomicidium clt/
Verumdehocdixi uoiver- Uliter lupri tnp.% Amut. si Quoadpofterius:
CumConciliumTridcntinumdifert^ ,'& ablolutedicat, Epifcopum non
polTedilpenurein Irregularitate et homicidiovoluntario, necdillinguatdenoto,
vel igaoto, de occulto, velpublico, quaveriutepotcris amrmare, lolum pu- blkum
i Concilio Epifcopodenegari? xa SedpotcftneEpifcopusIrregularcmhuncex
homicidiovo- lanurioditpenlare, faltemadrcccptionemMinorum Ordiuum ,
&adufumMmanteareceptorum, &adBeneaciuniumplex/ Di- coirreguUremhuoc,
aamdcirreguUriexhomicidio caiuali jam dixiraus pmuUmatt n.t s. a) Rcfpondeo,
cum Leand.& aliisrr.i.Jf irrrg.Uifp.iT.tt. it.& aa.nonpoile. Ratioelt,
quUTridentinuro/f/.S4.#.7.#UJl#>r.li.
cetvidcaturinitioliraiurepotcftatemEpifcopidifpenfaadi in hac
irreguUricateadSacrosOrdines, dcindeumen addit. Ornni Or- dint, mtlenefiei»,
&Offitit Etcltfimftittptrfttni tmrtmt : quar Certe locutio omnium Ordinum
etiam Minorumufum, & rcceptio- oems&omaiumBeneficiorumacquiGtionem,
etiam fimplicium, comprcbendit. Nonefturoen improbibile, mentem TridenrJai
fuille, ut Epifcopus poflit ufum Minorum Ordinumantci recepto- rum
huicirrcguUriconcedere, noa veroreceptionem aliorum . Bcneiicioruroautero
fimplicium acquifitioncm, ide6 ronccdere irreguiari huic non poieft
Epifcopus.quiaTridentiraum iubeadcm cUuluUconferriprohibctirreguUriBcneficiuiucuratum.
ac lim- plex. Q^onismcrgocertumeft, Epifcooum non polle difpenUre adCuratum,
nccergoad fimplex poterit . LegcHenriq./. 12^.57. ».1 . Lcge etiam Avil.
dtttnf.p.7 Jifp.6.f.j.dMi.}.S»yr.d* ttmf.l.j t 7. ■.i^.afiolque, nooomitus
Garziam > arferentcm declarat. Car- dinJt Bmtf.p Ump.ej,.\\6. qui nout
Penfionem, lrcct Eccleiia- fticaro, ciim oon Ut propric Beneficium, homicidaro
hunc ab illius receptione nequaquam excludi: id, quod nos etum di- lupri t
mp.6,$. 3 . 4 auM*. 10. Qmit ptfiit difp**fmrt in irrrjHlmritmti tx tintiUtimH»
l QuodpoflitSummus Pontifex, nimU eft tPr poflint Prarlati Regularium, vel
univerfaliter, &iercrcmiflive. nifeftum. A» , iniri xi Qjoad
Epifcoposergohiceftbrevis iermo, & Affero, eo» DolledilpenUreinirregulariutc
ex mutilatione occulu, quia id. ipusconcedituriTr.drntinodiitai'f.,r»4.Mp. 6.
dumenimTrideo- tinumconceditEpilcopis, utpollintin omnibus irreguUritatibut
exdelidooccultoprovcnientibu^difpcnfare excepu irrcgularita- te ex homicidio
voluntario , cum mut*!ario non fit homici- dium, ciarc iequitur, irregulariutem
ex mutiUtione occulu non efle recepum , &itatenetcommuniflima (ententia,
Dodto- res ferc a J. allati i Barb. <» C*»tU Tride».-in. feff.im^tnp.6. d»
Rifeim. tsHOT.Si.quibusaddcLeand.iiinumerosrcferenttin d* irrtiml.trma.
*j*"»/Ji.a7Jt»i.i4.fivemutilatiofitlafiaaltcri, fiveutdixir-»- J-9-1' fibi
ipfi. a6 ObftattamenSanchcz, imprmt*pt D*t*l.lib.\.tmp.iOMm-Ah cui accedit
Franc. Leo i» 7 ietfnuro ftri Ectltfinf.pnrt. a. tmp- mum. 8$. quia io
mutilatione , inquit , ex delido adeft ctiim defcctus lenitatis, qui ab Epil,
opis non difpeoUtur , cum <P* sis lolum fit conccflapotciUsdilpcnUndiexea
parte, qua rnuti- latioeftdeliclum, noo ver6 qua deficit i iignincatiode
leniutit Chrifti. . 17 Sed facile Refpondi-o, namTridentinum,dumconcedit Wjp
fcopispoteftatemdilpenUndiirrcguUriutemcontraclam ex dcli- ho ,conceditetiam
puteftaiem dilpenUndi irreKularitatem e« feflu leniutis , quac imbibiturin
ipfodclicto; fi qua tamcnil l»|D! iijabibiu iit , quod luprji <-S*.fJ 0.1 {.
oefaod um efle, cx probah111 zed by Google Caput XVI. $. I It. & III. 307
frntentia, diximus, dumdocuimus » irregulariattr.Ti cxdefe&u Ieniutis>
folumcontxahiiMiniftris Juftitiae. Ratiuautero.quod idettamconcedat, clU quia
Trtdentinumabfolute conceditpo- teftatcmdtfpenlandilrregulariutem ex
Mutilationei ut deduxi- musn.ij. ergocortulimiureillam velis?
Etquidem>fieflethec poteltaslimitanda , Epilcopusnon poflet ipfe abfolute
difpenfare inIrregulariuteexht>micidiocafuaJiocculto> quiain illolemper
efletimbibitalrreguJarius exdefetlu lcnitatis, dcumen omoes concedimusex vi
hujus lociTridentini nonpofle. Adde novum
eflecognofcereduaslrregulariatesezeodem actuprovenientes , ut ( upr. c 4.
<J. 5. n.prtf. 18. contraMerollampluribusexpeodimus . »8 Irregulariatemex
volunuria routilationepublicanoa po- teftEpifcopusdilpenfare,
quiaidipficoncedituriTrid. Solumin cafualipubiicapofle, noamihi videtur
improbabile, licet apud pemioem legerim , cum illis umen limitationibus, -quas
pofcit iiiem Tnd.yVjf. 14,^.7. Naraquamvis ibi Tridentinum loquatur de
■xregulariuteexhomkidioeafualipublico; umen idem videtur eflede Irregulariuteex
mutilatione publicacafuali . Sifitpublicusipledefettusmembri mutilati,
feddelitlumfue- ritoccultum, pofleab Epilcopo difpenuri , duimus*.8.jr.j.aw.j.
19 Adverte, Leclor, nequaqnam valerej iu Avilaalios ci- tans,
f.7Jiff.6.ftttj.mMb.f. fcd efle fubreptitiam difpeofationem Irregulariutispro
(ecundohnraicidiocoramifTo, nifi facla ficmen- tiodedifpenutionedau proprimo.
Rationcrahujusdoctrinx ha- buifli i tne fupra Utis, l.sjr.ijt mmtrj.Z.§.i. Qyid
> fiquem occidiftit erat Sacerdos, vel Rcligiofus, vcl Patcr , <8cc Refp.
debis, cumpertincantadTraclationemdeDiipenUtio- nibus, utisfit, Ginnuam,
teeaviderepofleapudPyrrhumCon- nd. Ls.dt diffm.e.i .qui redle ad vertit in peti
t ioneDi (penfat ioois Ir- rcgulariutisex homicidio otnaet ipfius homicidii
quaUutes efle prorfus exprimendas . 5- XVIII. £utdpcfit Cemmiffariut CrueUt*
que*i Difftnfmticntm aaid fejfit iffm BhUh , & Pttlmti RigMlartt ? I
/^Ommifiario Cruciatsehis verbis conceditur poteflas di- V>
fpenfandilrregulariutesquafdaminBulla, apudLudovi-
cumiCruceinitioexpofitionisBuUae: Ei, quiCtmmiffMrimi itfm- tMtur,
tUtMrftcultMsdtfptnftndi, & cemfentndi fmftr irrtguUritmtt eumhii, qui,
qmbuftHmqutetmfmrii EccltfimJHcii ligmti, Mijfai, & aii*Div ntefjitU, nen
ttmrn in ccneemftMm CUvUm , teubiarunt , ftu aliat ft iUii immiftuarmnt . z
Etfmftrmliaqumlibtttrrtgularitatt( frttirqmmm ratitnthtmici- dii »1 Uqualrbet
irrtguUritatt ( frtttr qnm ae Shtunia , ytl Afefiafit afidt , m*>
dividercru, ci:."ni.lrtc§ulareslrregulariute, quam Sacri Cano- ncie
Dtttfnmdt Bifmmit vocantcx defeilu Sac.-.-neati, td.-lt ex
dcfe&ufigiiincarJuiiis, feu hujus determioatae rfSairse, idei ; u-
nicaeconjunctionUSacrae, feuSpiricualisChrilli t um Bccwl - . Porroinuoiverfum
Bigaroiaintresdilliogiittur Clallcs. In ve- ram, quzefl, quam u.r<-ar.
dnimus. In interprirutiva -1 ,')u
-\\ illa, quaafRcitur, qui Matrimonium contraxit, conlumm.-- 'i; cumVidua,
velcum viulauabalio, velcyRnodif uamuxor-in , quaecumaliquoadulteravit.
Infiroilitudiiariam, quT»ft, •an- doquis poft iblemne Caftitatis Votum in auqua
Religjouewuoira» hitmatrimoniuaicumquacumque, etiam virgine. f. VL Bifmmi fmU
irrtgMtMrti. 1 Tl Igamos ergo Gve vere> fiveinterpreuti-e> flve
(imilitudi- D oarieabOrdinibus recipiendisefle repellcn los, a>.q;.iio6
Irregularesefle, nimiscftinjuremanifeftum, Tetttit.dtBn*mity clcpaflimDD.
Etquidempoteftquispropter Bigamiam affici pluribus Irregu- lariutibusfpccie
diverus, utfi GtBigamus ex vcra> fi ex inter- pretativa,
fiexfimilitudinaria> &c. atquehas efleomnino fpe- ciatim explicandas,
fiforte' earum dilpcnfationepeus, certura fit,
utuniverfaliteraliquantoinferiusr.a-j.a.ift- admooebo. Ad- Terteuraen,
fiquisunaBigamiaefpecielaboret, tedex multisa- clibusfoluronumero diflinctis:
contraxerit v.g. tres, quatuor , plurcsNuptias> adverte, inquam,
huncunamdurnu-utlrrcgit- laritatem incurrifle : SicutiunamcontraxitAmniutemcura
Ma- riav.g.ille, quicuraeiusSororemultas, repetiufquecopulasha» buit.
LegcSanch^liofqueciutosiDiana».ii.rr.tf.rr/'.44. cuicer-
temultumSapieotiumlcholadebetob varieutem fententiarum , quas erudite in lucem
eduxit , i Theologis expcndendas . a Manifeftumitemeft, eofdem Bigaraojprivari
ufuOrdinuqi rcceptorum . x Manifeftumeftdenique, eofdem, poftincurum Bigamiam,
nuUum pofleacquirere Benelicium Ecclefiafticum . 4 Quaeres: Ordinatus, cui
fuperveniat Bigamia , gaudetne privilcgiefori, &Canonis? Rcfp. (ub
necelTaria diilinclionc. Ordinatusin Sacris nullum
Ckricaleprivilegiumamittit> utrectenotat Sayr./.r.u.i. AtOr-
dinatusinMinoribusutroquepraedicloprivilegioprivatur, imm6 iifdem Ordinatis
inMinoribus. fi ipfievadant Bigami, fub ex- comrauoicatione ferenda prohibetur
dclatio habitus & tonfurae Clericalis; Clericalis, inquam> nara, fiquisBigamus
GatReU- giofusconverfuspotcritferrehabitum, immd> octonfuram Re- ligionis,
acfuperpelliceum> fiincaReligtoneconverfiiUa ferfff folent, tuncenimnon
defert, utClericus, fed utMonacbus , utietiam, qui illurapcrcutiet, in
excommuoicationem incidct , nonquia percutiet Clericum, fed, quia Monachum.
Plus aU- quid addit SancJ.7^*»/-^.! ui^49,fcd non omitutur Taacr. »^./r.7^.
vtlfre- mtr.aum.iS f> infMmi* , mbtiititnu, & txtqmmtitmiiOrdi
rtflitutitmt. HaclenusBuUa, cujus minutioremexpli- cationemlegeapudBardi, in
Bma.Crut.f.xjr.i.fr*f.fia.4. aliofque adeodem ctutos. • 3
Qjiidautempoflitconfeflariuseleflusabeo, quiBullamCru- ciataeaccipit, diximus
latelup./*»r.rf# ri. ia.ai. 4 Deniquequoad Religiolos, vcl loquimurde
Praelatis, & ConfeflariisRegularibuscomparationc Saecularium, &ajo,
fal- tempropraxi, tenendumefle> nullara cos habere poteftatem in
diipcnundalrregulariutequaeumque, quicquid aliquidicanc a-
pudDian.^.it./r.4T#/:j. quosipfemerit6non (equitur: eftoidem
Diana;.ii^r.».r#/-.a6^»#. Vtr.ttimm tt.6.rtfA. concedere iUisaU- quidvideatur,
deeftomulu beoigniora concedat, iinm6 pluri- bus conteodat Bruno i.t
Priv.Rttjr.'.frtftrt.i.t.m. VelloquimurdeiifdemPrziatianordine ad fuosSubditos,
& ajo> queoilibetexhisfuadeberePrivilegia confulere, eorumque
limitationes, fiadfint, quzvideripofluntapudCaftr. itctnfdiff. t^. 1 1 .Leeana
Vtf.trttg.Ctmf.VrivSttut.Vtrf. Difftmfmtit mm.%. Do- tM.tr.s.».Rtg. l*&tr.i
1 4.9. Dinf .u jr.iJtrtf.tjifqiuHd JO.Bru- do Itcxjr.^. C A P U T XVI. De Irrcgularicace
ex Bigamia . $. I. Prtmitlitur, qmid, & quttufltx fit Bigtmia. 1
Tldicuntur, T»tttit.dtBig*m.htm erdintndii & fUr* imdijl.it. X
proprieBigami, quicumfintBaptixati, duo, velplurava-
lidamatriroooialucceflivecontraxerunt, & coofummaruot ( in quoconfiftat ,
Matriirjonium efle confumroatum 1.9 Jt mmtr.tr.sx. 7.dtximus.)
NequeergofolafponQlia, velfolaMatrimoniatao- tumraodoraapropriam Bigamiam
conftituunt , tuncenim pro- prieeaconftituitur, quandoquisdividitcarnemfuamin
pluret < Cujusreiratioalianoneft, nifi, quiacongruumvifumfuitEccle- liae,
utficuttipfa Ecclefiaunica Sponfaeft Chrifti, in ejuldem Miniftrinondividerent
carnemfuara in plures uxores , fiautem Ttunb. Ttm. IL Dt c $. III. Suii
difftmftt im 1 "A If InusraQenon nemo puUvit,poflequidemSumraumPoa- 1VX
tificem inreliquis generibus Bigamiae difpeniare, non tamen in vera . Minus,
inquaro, recle> fiquiderainomnibuspoteft,quiaom- neshumano> fcu
Ecclefiaftico jurefunt introductse. Legacur S. Thomi» mdditMi \.f.q 6 6 *r
j.& VaU^ J.74 . 1 o.». j . a DeEpifcopoautemhabestria. Primo, Isnonpoteftdifpen-
farecumvere, vel interpreutive Bigamis (excipe, quod Jicam
adOrdinesSacrosfufcipiendo», necad eoldemexercendos; poteft umen cum Bigamis
fimilitudinarie ( fcmper intellige ex ra. tionabilicaufa,
&inordineadove$fuas. ) Ratioeft, quia pofte- riusconcediturEpilcopisinJure,
e, SmmtSmctrd.diCur. cmjut. t. Quicltrici, vtlvevtnttt.
LegeSiachJ.7JtmMtrJ.S6.mn.10. Bar-
bo(Jtf«.Efifi^ltg.*,9SiyTJ*tt*fJ.6.t.6.nMm.io. nanretb iUui ^""Non
ergo fequi poflum praediaum Valentiam puuntem , pof- feEpifcopumcum Bigamis
veris, vel interpreutivis difpenlare quoadufumSacrorumOrdinum, nonpofle,
inquam, quiarefra- ganturjura, pra:fcrtimf.i>S#r.^>r.J4. 4 Secundd.
Idemumen Epifcopus poteft di(pcn(arecum Bi-
eamiscujufcumquegenerisadreceptiooemOrdinum Minorura , Scadeorumdcmufum. Iti
colligo Mr«\r.£/ A>r, &habeturaSan- ch.LtJi.iJ.
Diin.f.*,Jr.i.rif.6i.SiyrJ.ej.6.n.ti.i\ii{que. Scioau- temabaliquibu
putariprobabUi durauxat, quoadufum. ''l Tertio. IdemEpifcopuspoteft cum fuis
Bigamis difpenure inomnilrregulariute, quae proveniatexdeliclo occulto. Incol-
ligitur ex univerlili DecretoTrid./r/.i4.r.6.d« Rtf. per quod con- S, ftttlims
difftnfmndi in tmni trrtgulmritmtt, mpt ' , frtttr htmMidium vtlMntmrtHm . C A.
tjr.i.rifAl.Siyr.i.ex.f>.n.ti.iimque. Scioau- CiAtJtcinfJ.6ji.9ji.i
8.Laym./.i./r. j.s. %j.6. non polfc, quoad receptionem, & concedi um. Sed profec~l6 latis eft,
fentcntiam no- Digitized by Google 308 Iib, X, De Ctni & Irreg. Traa, IV. De Irreg. C A P
U T XV|I. pe Irrcgularieatc cx dcfe&u Nat^ilium , §. I. llttgitimi [u»t
trrt%*Lvtt. t T Lli hocdefedluNataliumlabonnt, quifunt illegitimi. Ho- M.
rumautemduplexcftClaflis, quantumadnospertioet. A- liienim funtoatiex
Pareotibus, interquospoteft legitimum in- tercederematrimonium» puu, utrifque
folutis , atquehiappel- lanturfilii naturales. Alii vcr6, qui vocantur Spuni,
funtii , interquorumParentesnonpoteft matrimonium legitimum inter- cedere,
qualesfuntilli, quiubonntaiiquoiropediroento roatri- rnonium dirimente. i Ad
hancpofterioremCUflerofpeclantnaueiconjugibus,quo- rumalter, veluterquepoftconfummatum
matrimoniumdecon- fenlualteriusemifit folemneVotum Caftitatis inReligiooe, vcl
depariconfenfu Ordinem Sacrum fuiccpit. Votum (dixi) fo- lemne, nam, fiuterque,
velalteruter emilit iimplcx Calluatis Votum, eorumfiliuslegitimuseft. Noneft
autero inutilenotare, hosfiliosexpraediclisconjugibus, fiveProfeflis,
fiveOrdinatisin Sacris, folumefleillegitimosquoad Irregularitatero, dequa no-
biseftlermo, idcft, efleimpeditosadfulcipiendos, cxercendof- queOrdines,
atquead acquirenda Ecclefiaftica Bcnefkia, non ▼ero
inOrdineadfucceflioneminbonis tcmporalibus. Hsec con- flantexiure, c.ix lit.de
fitiii tmb. LegeetiamSanch. l.%d*m*tr. d.\%.C,\\>.c ? .a.t. & DoUorcs
paflim . % Porrdomnesillegitimoi,
five naturales « fiveipuriosefTe in )\lXte.S***da d.l*,.e. I .drfiiiii Frtib.
LcgeGlof.rflr.j. dtfiliis Prtsb, Irregulares, atqueadebarccndos abordinibus>
eoruroque ufu , atqueiBencficiis, ac jurifdiclioneEcclefiaftica, nimisclttritum.
Rationes congruentiaefuere tres.- Ordinis reverentia, Paterni
criminisdetefUtio, &, utabimitandoPatrefiliideterrcrentur , IStgitimitat
igntl*,. 10 AdhocpofleriusRefpondeo, amrinative, cum Azor.p.t.l. l.e.l 9.?
.J.Diui.p .^.rr.l.re). jo.Coninc.dr Wr.i/.l 8 dib.l I.Menoch.
dipr*[*mp.L6.pr*f»mp.S*r»-i0' MrrolU/ i.i j.r.j.o.ijl quia, ut fupra vidimus,
foluminfaflohomicidii debetquis indubiofelr- regularemtenere, non
vcr6inaliijmateriis. Vide, qujcdixi/.i. 1» £>*.'.<•.?. 5.7- VLtgitim*n,
11 Adiliudprius, tertib.Vafq.Cov,Tolet.quosciut,fcquitur- queG
Haxt.ittirrtiJ.l.dif.l~.n.sO. \\cg\m\ .I.IC. Ir.l.c .7 8. com-
munisopioiotenet, fe, dumveriuteinquserit, debere, ntille- gitimum, atqueade6,
ut IrreguUrem ccnere , quiapofletoceur- rere, quod ioveniat ,
fevereiflegitimum, atqueadedlrregulari- utcaffeflum celebrare . Vcrum
egolegcntibusconfiderandam of- fcrododrina:» Cat jmucl.j.i.7 hcal. Mtr.a n.\ 41
; quam l.l.m Dec c. l.fa.V 'Mtrimn.4. attuli, dicentis:
conjugesbonafjdenles,fu- pervenientedubiode Impedimentodirimente, interim,dum
ve- ritatem exquirunt , non pri vari facuUate petcndi , & reddendi de- bitum,
quiaooo funt privandi facultate, quim bonafide pofli- dent,
donecmoralitercertoconjletdelmpedimento. Videater- goLeclor, aoid etiaro incafu
noftro affirmare poffimus, quod fdcm cogiundum indicavj fupra univcrfalitcrr.
i.$.-»^.a7. §. II- §l**r*tit»t Dubit*ji*d*illtfitrm*N*t*Mr*m«v*juUT . t
/"\ Uinatuseftexconjugata, prarlumiturlegitimus, nificoo- VZ trariumclarc
apparcat, fiquidem poflidet tuoc , efle fi* liumcx matrimonio; is cniminjurc
L.S»UM*t*rf.dti*jm*v*c. filiuseft, quem Nuptiae dcmonfttant, & in dubiis,
ut nount Mcnoch di*rbin.t*(*fy*AO.&dtpr*fumpL6.prt{*mp.si».l.M*~ fcard.
dtprtb.cwl.7SS. MeroU.i.i.j.r.j.*.*74- aliique, ferapcr prscfumiturid,
quodhoneftumeft. a Rurfus natus ex conjugau ,cujus matrimonium fit invalidum
obaliquodlmpediroentum, fedumen, vel uterque, vel etiam folusunusexconjugibus
injerit bonafidematrimoniuro, natus , inquaro, exuiicoojugaunlius,
eftlegitimus, t.Sx t***rt $l*i^- lii ji*t tegit.c.Cum i*tir.c.Prtl*tum. c.guod
*ttis t l.*.d*m*tr.d.n * *.*(>, quiaobbonamfidem, faltem unius exPa-
rentibus, Ecclefia, quafi veoeraodo faciemillamexieroam roa- xriroonii , noluit
filios ex eo natos repunroillegitimos . \ Idq; veruro eft etiam, pcndcnte Iitc
de validiute matrimooii , &dumParentes, przccptojudicis, eflent interiro
leparati, & etiam fi poftei illud roatrimoniumdeclaretur fuifle invalidum
Ica jura, e fx tt**r*vui/iliifi*t titit.OcDodoxes, utSanch./.r.Giurb» *d
t*n[utt.Mtff.t. 1 .e.i .QtfajtA 1 .Majolus dt ftKctfitif. \ ^J.Carn-
van.indtver[.RHb.\l.i.ll.»».t*to. Antamcn, ficutihic 4
Siquiiautemillegitimusignarus iropedimenti bonafide Or- dines (ufcipiat ,
licetobignonntiam inculpabilem non peccet, il- losfufcipiendo; tenebitur tameo,
ut priroum de iropediroento advertit, tum a fufceptorura exercitio, tumab aliis
Ordinibus fulcipicndisabftioere, dooec difpenfati«nem legitiroe obtineat .
pn.»»drwr/.K**.it.r.ij.«».i40. Anumeo, licuti lnc repuutur
PutamenEcctcfiailludvoluit, uiArS.e.ti./icuU,fr,d.d*Rm. huic miuslegit.mus,
ficParens rcpuUodus fit leg.t.mus Parens, O* dilPcnlatio non neKaretur.
utv.gcjulmodifiliofucccdat, &c.negatSancb-/.r.qucmlege.
Quodficognofccnsfuum impedimentura fufcipiatdiflos ordi- 4
HiUnquarawrtispraehabitis, tria lunt ad Nataliura veritt- ncslnalafide:
pcccabitmoruliter, &pari roodo abfiioerei fu- temexp.lcandara d. .gentcr
expendcnda. Pr.m&, Rumor, feu kcptis, &fufcipicndismult6
mag.sobl.gabitur. Fama. Secundd,Telhmon.um Parcntum. lcn»0, lempusN»- j
Quaeres. IsIUcgitimusfivelufcipicnsOrdines , fivejam fu. fivitaus filii.
fceptis utens mala fide pratter peccatum,inciditne in aiiara irregu- laritatem,
quafi provenientemcx violatione fustlrregulariutis ,
perquamprohibcaturabordinibus fufcipiendis, &exercendis? Refp.cum
fiyWMetnft.jJ.iJiur.tt.eesttt.l.Styx.deetnfU^.fO.
».lo.f>oxt*c*Hf.d.f>.*j.i.T.1-»>**- noo incurrerealiam irregulari-
Utero (quicquidaliquifauspauciallcrantin oppofitum) quia ir-
regulariusnoneftccnfura, excujuscenlurse vioUtionc oriripof- r, fe» F*ms . Ubj
De Expefititf Rtmijfivi, fatisefle, nein poftcrumj)eccet, ut difpcn|cturfolum
in adminiculisadjuventur. Attununc poffides, efleuliumex Nu- aiflaiUesit.miute,
velperfubfcquensmatrimonium inter luuro pt.is , atqueade6cllCleg»umum: S.vcrb
ignorcntur tuiParen- Patrem, Matremque, comodo, quo mox dicerous, evadatlc-
tes, vctexhis alter, vel (jscxpofitus, tunc ma.orem vim O eitunus
nccenimopushabetdilpcnfationecirca irregularitatem tehabcbitFama, ledtamcnfola
non tollitomnmA dubiura xulicclcbntionccumperdiclaracelcbrationemoullaro
tntcdooecatefortiorcsluperveniant con;.-aurse oram ex contnxerit irregulariutem
. jUetitimit*, pr*b*iilit. 7 Quiiuhabetprobabilesntiones,
immo&probabiliores, fe efleillegitimum, utumen habeatfimiles ratiooes
probabiles, fe eflelcgitiroumcxdodirinauoiverUlialibidata, poterit fequipro-
bsbiles has rationes fibi faventes, necfe ut irrcgularera rcpuure,
niliforteunufitprobab.lius contnria, ut oblcuret probabil.u. tcralegitimiuus,
juxu dicu*.j.$^j».jj. Itltiitimiins dutis, i
Quifeillegitimumeflenegativedubiut, debereadhiberedi- ligentiam monlemad
indagandam veritatem, antequaro fufci- piat, velexerceatordines,
exdoclrinacoromunifcimusomnes , & a nte ad h ibitam ej ufmod 1 d
iligentiaro debere fe , ut irregularcro tenere , omnesitcmfcimus; quienirooon
vult de veriutc co- gnofcere, exdololeagere, nirais clare demonftrat. 9
SoiumigiturqusEftioeflcpoteft. Primd, andumquarritfine fraude veriutero,
poflitexercercluosordines, quosfortehabct, quafi utensiltis, quos bona fidc, ut
fupponimus, fufcepit, <k nunc pollidet. Secund6,
Qtiipoftadhibitasdiligentiasmoralcs; per qi potuitluamdubitationem expcllere:
poteritne, utlcgiti atque aded irrcgulariute carcntem fc gerere?
§.y.v.lttitimus. , fiquidfcireampliuscupis, \c%tl.i.**ftriDtcs.i, Ttjlimtnium
P*rt*t*m imo, neque tcncrishabere fidem utrique Pareoti . Ita Abbas in
t.ptrrumn.+d* prtb.nl, Gl*ff.V.j*dit. & (**uVnt.h m*- nuie dt irrer.d.l .f
j 3 *6 •«.! « -U bi rcfponde t *Ar.Tr*n[mijt $*ifilufi*t tttit *Il*tumc**tr*nts
aSuar.moxciundo . G idemaflcrant ( quic- quiddicantSuar. d.ttnf.d.jo.f.a.Ajt.j.
& FilLrr. 1 1 44-f> I4j ; nili afferantur alix conjeflurse , probat.onefque,
quales eflcnt, fiMaterprobarct, vcltufcires, cam continu6 verfaum
cflecumadultero, & Maritum graviter odio habuifle, vcl, fi Pateroftcndat,
temporc, quotu filiuscooceptusfuifti, lelonge iPatriaabfuifle, vcllimilia.
Ratiodatx doQrinaecft » quiacutn hisadminiculiscerumoraliterredditurtui
Naulismacula, atfi- nehisfemperprxvaletpofleflio legitimimatriroonii, atque
ideo tuapuraNativiUS. , .,_ r 7 Matrero co tempore , quo concepit, adroififlc
pratter iuum vi- rum.etiam hominem alium, vel filium facie , colore , corporis
geftu efle valde Gmilemadultcro,& ejufmodi indicia ,quae falfa ellc pol-
funt, nonfaciuutmoralcm detua illegitimiute certitudioem . Vide h jcc latius d
ifpuUU apud Dodor. ut Caflr. t.xJ.^p . j . Sanch . iMCtnfMx.l dMh.i^i,
Saittarellus/.i.r«ruif.io. Vcrric.n-.j.fi» •
(-*r.4J.d,rr.8.^.j»«r.jo./i»«^r.Dff./.f .t.\.f.f. V.Filim . 8
(^idauteineriiinfequencicafu? Egoclarccognofco, inte rocum Pacrera , Matremque
intcrcedere lmpcdirocntum diri- mens, atignoro, anbonafidecontraxerint; fi id enim
icirero , aliifquevalidamefle, quamvisillicitam cjulmodi receptionem ,
jameflemlegitimus, utmodddidtumeft. At,quiahocignoro,;& ide6coufequenter
hicconccdimus, iiuperveniente mammonio vianulladatur veriutcm expiicandi,
inquiro, anmelegitiraum illamcorroborari, iuutlicitcincipiatpoflideri
beneficium. Re- efleputare pofllm? 9 Rerp. cumSuarJ^./»a^Ji.io.
Ar\\*d*tinf.p.7.di!p.i.d*b.io. Bonac. d*ttnU.j.«.\p.l.n4. pofle,
quianemodebe»przfumcre dclifluro ab alio fuifle commiflum , idemque , ut
probabil ius , cum Bonac/ x .Hurt.W«*.».W« Img.dif 1 4.». 1 6 Pey rin. di «MW
PrtJj*. % f.*Y.89.».io6.Coninc^ri«fr^.i8.i-*.i*.».ioj,Dian»» * u*[.]9.
contraSuarXf.fi unus tantumfateatur feroalafid hoc eft ab Irregulari , acceptum
fuifle beneficium , teneredebent, nonpoflerevalidari parfupcrvcnicntem habiliu-
rolegitimitatis, quamacquiritifublequcntc ma(hmonio. Atquianospuumusfupra, cum
Prxp.^?.i.W*rmj.«\«.»«.r8. iu ut licitc i ncipiat poflideri
tentioenimbeneficiiinnoflraicntentia eratiUiciu iolumob Im- pedimentumlrrcgulariutis;
hacergofublata, non remanebjtil- liciu. Dcfrudtibusbeneficii antcipcrceptis,
lcgeciutos. af.a.f.89.*.io6.Coninc^ri«fr^.iii-*.i*.».ioj,Dianaj>4.'r. utftf.
eontraSuarXr.Cunus tantumfateatur feroalafide con- traxifle.- fuff.cit enim
tibi przfumere bonam fidcm in altero. 10 Sedquid, fi utcrque malam fidem
fatcatur? Refp. tedebcreillegitiraumrepuure, quianunc exunaparte
poflidctlmpedimentum, atqueadcdnon eftcafusmodd »»»rr.j. didtus,
quandocertumerat, tceflcfiliumcx legitimis Nuptiis , Aexaliainrtebona, vel
malafidesertdiflicilis probationis, nee aliundefciripotcft, niCaboperantium
dicto: Siergo ipCParcn- tesiddicunt, ipfisinhoceritcredendum. Iu philolophatur
Pra- tes /.*.».»»• Ttmfnt Kuivitstit Filii . 11 Siraulier filium pariat decimo,
velundecimo, poft viri , menfe,przfumiturfiliuslegitiraus, imm6,&ulisvi- 7
QuoadOrdines, dico, cumSayr./>j».to.Regiiiald./.J.rr.».r.
*j«.7»!t>ianaMJr.z.rr/:<Q. potle przdidrum Czfarem eos,quaro- visSacros
(quicquidaliifcntiant) liciteexercere fubfecuto inter ejusParentesmatrimonjo,
&ad alios afccndere. Ratio eft ea- dem, quiaejufmodiacius folumerant
illicitiob Impcdimentum Irregulariutis, quoper illegitimiutem Czlar laborabat,
i qua jam nunceftpcrfedfc liberatus. Hze non admodum funt controverfa . Illa
duo controvcrtuntur interDodioresdiflicilius, altcrum in matrimonio puutivo,
altt- rifilius, fi nequeat fupponi , illumcx novisnuptiislegitimisefle; vel ex
aliqua illiciucopula fuiflc natum , Ratiocft quia ex Ariftot
deS*t.*nim*l.t.7.e.*. Hippocr. lib.dtfiptim*, & *a*mrfin f*n* .
|j-.i.W.j.r.jjf.J7^. totoillotem- Valef.» tpijl fiB. j.r#i»nj.» j.Mcrol. pore
mulicres uterum gerere contingit. 1* Similiratione, Gmeretrixnupfit,
&filium pariatleptimo inuptiismenfe, natusrcputatur, infavorem matrimonu ,
legi- timus, nificlara probatiofit inoppofituro, quia exmedicis, &
exexperientia, etiamicptcmmenlcs aptifunt adintcgrum par- /. III.
&**r*ti*n*ttf*tllt*rit, lrreg*i*rit*t . 1 A N ceflet primd, per fubfequens
matrimonium legicimc /\ contradtura iotcr Parentes. Secundo, an per profellio- nem inaliqua Religione*
Terti6, an ex conceflione Principis potcntis legitimare ? De fingulis feparatim
. XJ* i*guim*io ftr ino}e^i*ns mmrimnntmm . x Natusesv.g.exBeru, <Sc
Antoniofolutis, nec ullolmpedi- anentodirimentialligatis: quare tueseorum
filiusnaturalis. li deinde; puupoft tuamNativintem, lcgitimomatrimoniocopu-
lantur. Dico, tcllatimevadere verc, «propric, &inomniri- gorelegitimum,
etiamCdiclum interipfos matrimonium fuerit poftmultos, cVmultosannoscelebratum,
&confequenter, di- co, teaptum reddiadOrdines, &adbeneficiaetiamcurau,
et- iam Epilcopatus , atquead fucccftioncs temporales; unoverbo , adomnia,
zquc, acquilibctabinitio lcgitimus, unenecefliute petcndidifpenlationem , leu
licentiam quamlibetiSummo Pon- tifice, vcl ab Epifcopo . Excipe tamen
Cardinalatum, ob pecu- liaremConftitutioneroSixti V._ r.ftqunm *nn»\ 59 c.
abfoluti no- lentii, nelegitimatio perfubfequens matrimoniurole cxtendac ad
rcddendum hominem habilem ad facram Purpuram ■ 3 Hzcdodirinacerueft ,
ixCJ**tsq*ifi!iin*t Itgit.rjr txl.e*m tuuC.de n*tHr*l.l:btrit . Covar.J/
Sfenf.p. » .r.S.jr i.* n.l I . Majol tr. iJ.171. & palTim Doit .cit
inCciltc.sddit. Cjr>»JM* quando . intertuamNativitatero,
&eorumMatrimonium, nullum aliud matrimonium interfit. Sedquid,
Cintcrvencrunt alizNuptix? Eadem v.g. Beru , exillicitafamiliariute cumeodem
Antonio , iufcepitFiliumnomioeCzfarero, pofleinupfitPetro, quoPetro mortuo ,
nupCt per fecundas lcgitimas nuptias praediflo A ntonio , evaditne legitirous
Czfar ? 4 Refp.cum Azor p.i.l. 1 o.c.+.n, j.Sayr.Jr rrn/./.6.r.io.),.r9.Con. dt
S*tr.d.\ S.dut.i i.n.to y.Pont M m*tt.!. 1 i.ci.» i j. aliifq; cvadc-
retegirimom, quiajamraatrimonium hoc lcgitiraumeft, atq;in
nulloirapediturinuptiisillisinterjeclis. Etnou, cum Sayr./.r.a.
»».Covar./^.».io.Majol.»/«rrr*/./.i.r.j.»,.9. tumprohoc, tumpro
antecedenticafu, (atisefle, limatrimonium fubfecutum Gtun- tummodoratum,
quamvisnonduro confummatura . j Petes. SiditrusCzfarbcneficium EcclcCaflicum ,
cVrOrdi- nesaccipiatantequamBeru, &Antonius matrimonio copulen- tur , validene,
&licite beneficiuni retinere poterit, fubfecuto Lnter didosfuosParentes
matrimonio, & licitene poteritOrdi- numufum exhibere? 6 Refp. Dividendaeft
petitio. Nam, qooad beneficium, ii,
quifuftinent,IrreguIareraiDvalidereciperebeneficia,con(equen- terdoceredebent
invalide, &illicite ipfum earetinere, etiam fubfecutomatrimonio. Ratioeft,
quiaaflusferacl invalidusper ('olamremotionemlropedimenti, velperiupervenientem
habili- monvaliditur. Cumergohitene-nt.invalideabillegitimo, T<wr*. T*m. U.
O* S**r*m. - An fi*t Itgitim* prtltt tx t Siv.g.Beru, &
Antoniusdirimentilmf^imentoaftedti,co- pularenturmatrimonioCnediipenlatione,
idquebona fide, utpo- teejufmodilmpediroentum inculpate nefcientes, dubiutur,
an inatrimoniumfolijmpuuturo legitimum Ctidoneum, adrcdden- dumlegitimum
Cziaremeoruni Pilium fufceptumante diCtuna matriroonium?
Ratioaffirmandieflepoteft, quia, utfupravidi- mus, propterboiiamfidemParentum,
proles, quz fublcquitur matrirooniumbona fidefufceptum , lcgitimaeftj ergo
etiam vi- deturlcgitiraacfleproles, quzanteceUt. Etquidem propterdi-
dtamrationem, ita fullinct Balilius Pont.Jr m.itr.l. ll .cl. n.l j. fa- vetque
Bonx.dtttnfjtifp.7.<f.i.p.ljt.6. V.Addnnt. 9 Refp. Etpriusrooneo,
dupticimodoprzdictumcafumeve- nirepotuille. Prim6, CBeru, & Antoniuserant
habilesadma- trimoniumintcrfecefebrandum , quando conceptus, vel natus
eftfilius, feddcindeiupcrvenitlmpedimentum, propter copti- lam v.g.quamhabuit
Antonius cumforore Bertz, exqua diftus Antonius, dictaqueBc-rufadlifunt
inhabiles adnuptiasinter ie celebrandas; celebraruncumencum inculpabili
utriufque, vet alceriusignorantia; atqueinhoc cafu Czlar filius nonfuit ipu-
rius, fed naturalis . Secund6, evenirepotuit, fi Berta, &An-
toniuserantinhabilesaddiclura Matrimonium eodem dictotem- pore, quonattis, velconceptuseftCzfar,
quia v.g.e«ntconfan- f guineiinfraquartumgradum, &idinculpate nefcientes,
matri- moniuminfacieEccleCz contraxerunt , atquein hoccalu filius fufceptus
fuitvere fpurius . 10 HocpoGto, dico, tuminpriore,tummultomagisinpofte-.
riorecafu Cxfarem filium nequaquam evaderclcgitimum. lu Mol-rr.i.rf.t;».
Smr.dteenf.d.jo.fia.l.n.i l. Ratioeft, quiahzc przrogativa reddendi legitimum
filium , datur Matrimofiio , T*nt* rfl , (aitTcxtUSC. t*nt*. Q»> fti-i fint
Ugitimi , ) viimstri- monii. At przdidum matrimonium putativum, macrimonium
noneft. Racionidubitandifacileoccurro. Nam, qudd matrimo-
niumbonafidepuutivumlcgitimet filiospoltciufmodi macrimo- niumiufccptos^
exprefse habetur inTextu, IcdnoneK exprcf- (um, quodGmilcmatrimoniurobonafidc
puutivumlcgitimec fi- liosfuicepcosante dictum matrimonium, & multorainus
filios vere fpurios, ex quibuseft in fecundocafu Czfar. tt
Cafumfiguremusclariutiscratia. Beru, & Antoniuscou- (anguinei pcrillicium
copulam fufcipiuntCzfarcm filium (pu- rium, deindedifpenfatiooemobtinent,
undelegicimum ineunt matrimonium. Quzro, anCzfarfiatlegitimus? Figuraeundero
cafuro hoc alio modo , Beru uxor Petri , & Antonius maritus Ca- tharinz per
copulam adultcrinam fulripiunt eundcm Czdrero fi- lium utiquefpurium. Pollei
mortuis Pctro, &Catharina, unde remanentibusBeru, & Antoniofolutis,
cclcbrant iidem inter fcfecundasnuptias, &Inquiruntime, an Czfar
legitimiutem acquirat? 1» Aliquiablolutenegant, aliiconccdunt: (ed
niCdiflinguas, velerrabis, vel (olidaratui dicii rationero afferre nonpoteris .
Maximeenim (unt diftinguenda duo tempora ; vel enim przdidtus Cziarin
utraquefigurationecafus, &fuitconceptus, &fuitna- tuseotempore,
quoincerBertaro , & Antoniuro intercederene- quibatlegitimum roatrimonium,
vclquainvisfueritconceptusdi- Uotemporeinhabili, natusefturoentempore, quo
jamfuit Cve perdifpenfationem, Gveper mortem Petri, & Catharinzabla- tum
Iropedimentum . M Hacdiflinclione przhabita. Dico prim6, inpriore dilhe
diftinctioniscafuCzlarem non fieri legitimum. Ratioeft , quia , dum conccptusfuit,
&natus exparentibus adu inhabilibus ad matrimoniura, jamcQntraxit labem
damnati fanguinis, necul- lumprivilegiuroillam roaculam purgandi unquamijure
concef- (um eft. 14 DicoSecundo, inpofteriorecjufdemdiftinctioniscafuCzfa- 1.
IuMolina, r#*».*.(t\i7i.j»i»ii»^.Sanch./.8.d« V » m*tr. Digitized'by Google 3io
Lib. X. De Cenfur. & Irreg. Tracl. IV. De Irreg. matr.d.fa. t 9 & d.
i4.».47Meroll./. i.d.a. »-t * &• Diana />.4. 'r.
ij'f/'.j9.r//.Ar»/«i.aliiquc. Ratioeft, quiaadellprivilcgium, icu jus , quod
couccdit per fubfequens matrimonium proli kgitimita- tem; quandoproles vel
coneipitur, vcl nafcitur temporc, quo parenteseranthabilcsadlegitimasnuptias.
Scd jamnuncCxfar , li nonconccptusell, tamcncfliiatusdiciohabili tempore, crgo
, &c. 1% Favet Jiclxdoarinxlraperator. qu\ Amthnt.quib.mediina- tms
tfficitur §.rtliaui tnfint eell 7. fic habet . Cumdubitatur, uirkmoptrrttat
eenceptui, anpartuirtfpici ttmpui, fantitnus, ut nenttmpus eomteftui, fed
partmitenfpitiatur frofttrfilio. rumutiiit*itm. Siveroeentigcnt ralri mlkpw
tircunflantiai Cajuum txccptan, intfuibuitfiuiitiuseenecftioHisttmfuiy iliud
Valercmagit fracij imm , qt<ed utiliui fit n*feer,ti . Audilti?
Certcinnoltrocafu utilius eftCxfariinfpeclio tctn- poris fui partus, quim
conccptionii . 16 Vertim Pontius dem atr l.t
i.e.z.n.a,.Sa»rJtetnf.d.fo.fttl.i.m. 3.G.Hurt.<<.i Jt rrrtg.dif 16
n.<6. Coninch <«V Saeram. d. 1 8. dub.ji. ».ioj. aliiqucquinollram, &
Molinxfcntentiam impugnat, af- icrtduosTcxtuscontranos, altcrumrx JureCivili,
quodcerti attentccontideranti nullomodoagit decalu noftro, alterum ex
JureCanonico, qucm, quiaindigetaliquaexplicationc, hic re- icribo. Siautemvir (
ait SacerTeXtUSC. tanta, tfuif.liifintlrgitimi, ) vivtnie uxore fua , aliam
cc-tnevi rit , O» c x t.t freltm fitferpt rit , licet ftfl merttm
uxcriieandemduxerit , nihilominui ffurim mt fitiui. Hunc Textum pro fc ftare
dicit Pontius , led immcrit6 , nam hic loquiturPontifexdecafupriorispartis
noftrx djflinClionis dum- taxat, quaudolcilicetfilius, &ror.ccptuS; &
natus fuittempo- reilloinhabili. Patct: idcnimclare fignihcant illaSacri Tcxtus
»crba ( txtmproltm fufteperit ) fufciperecnim prolcm, fi gratn- maticeloqui,
&intcllisere, utoportet, vclimui, noncltcon- ceptaniiolumprolcmhabcrc, leJ
infuper natam . Juvct hiclati- nitatistenoneneignarum, &N^olium,
V.S.if<cjtu,jinc , id ad- notantcm legere. 17
Adhucrcftatcafusprxiliclisarriiiis. Quidenim, filmpcdi-
mentumccfletmcdiotcinpore.' Enodcmusplaniiis. iicrtacx An-
tonioconlaiiguincoconccpitpcriiiccllum: mox antcquam Berta parcrct, faCtiiidcmfunthabilc-ad
legitimummatrimonium per coniuetamdilpenfationcm : Venimantcipfumpariendi
tcmpus , ortumell novuminter eolclemlmpedimcntum dinmens, puti ,
quiaAntomiiscognovitCathaiinain fororem Bertx , quo impe-
dimentonondumperdilpenfationcm ablato, natusad luccm eft fiiitis.
Itiquiriturergoanhicfiliusacquirat lcgitimitatcm, fi ob-
tentaitcmdifpenfationehujuslcciindi Impcdimenti, validurain- cantnrucrimotiium
Berta, & Antonius. 18 Relp. Acquirercmihiyidetur, &Pontio; /.1 i.de
mmjt.%. $.1. quamviscnimidcxprcfsenonlcgatur injurc; exillo umen colligitur:
vidcturcnimidem privilegium, quodconcediturfilio cligcnditcmpus, fivefux
conccptionis, five fui Natalis, utfic liabcat, quodfibiutilius cft, vidctur,
inquam, cidcm conccdi ctiamprivilegiumeligcndi mediumtcmpus, quo geltaturinute-
ro: SedprxdiCtusfiliusBertx, & Antoniimcdio 1II0 temporc , quo porubatur in
utero , fuitfilius Parcntum habilium ad Iegiti- mummatrimonium; ergo hoccligcre
poterit filiu*, utgaudcat Iirivilegiolibi utiliacquircndi lop.itimum natalem ex
fubicquenti cgitimom.itrimoniointcrp.irenii'- luos inito. Idcmcolligiturcx
JureCivili iuftit.dcingcnuis. gHetunquettmfcri (aitlmperator) eentigcrit, mainm
effe libt- ram, fiveCenceflienh, five Kstivitatit, jivt utcri ttmfert, prolri
mafeitur libcrm. 10 Quoniamcrgo ( ut ibidcm habct OeROtOIBItSaML u.j. ) in
Jurenonminuscurxhabcturdc favorcmitrimonii, qtiimlibcr- tatis, ideopari moclo,
finicJio illotcmporc tuerunt Berta, & Antoniusaptiad r.iatrimonium,
filiusacquifint, cftcfilium na- turalem, atqueadeoper lubiequens matriuionitun
acquirct, elle lcgitimum . f. IV. De le$itim*to per Ttoftfficnem Rt!i;ief*m . 1
^T^Anquamfundimcntum corum, qux I <nt dicenda, prx JL oculishichabcTcxtum,
in quo prufcftioni religiofx in rcligionis favorem, & utad illamfidclesallircrcntur,
hoc privi- lcgiumpurifirandi nataliaconceditur : quod licct aSixto V. (ubla-
tumfuerit, fuittameniGreg.XIV. reltitutum, qui Sixti con- ilitutionemad
tcrminosjuriscommunis poftca rcduxit. yiliiPrcibfterorum (a;tTcxtus,C i.de
filiis Presb.cui fercfimi- lccft C.primum d.j6. )cir ctteriex fernicsiienemrimd
SmcrotCjrdintt, ntfrimevt*ntur, mfiaut monmhifUnt , vthnCotigrttmtientCmneni-
,§m rexuUriterviVtntei , PrilattenemVeror.ulUtenus h*btant . HxcTcxtus,
ciijusfiugulxclaufulxfunt uxpendcndx . filii Preibjlercrum , tyttterieX
ferntcalicncnati . 2 Ignoroigiturcuraliqui, ut Anton. Roil. dcltritim.l.\.fint
, dixerint, (olumfiliosnaturales, non vcrolpurios hoc privilcgio gaudcrc.
Ignoro, inqtiam, namfiliiPresbytcrorurafpuriifunt .
OmncsigiturcumSanch./*2)/r./.t./.5 num.9. Caftr. rtt.\>.tr.\ 6.d.
%.p.S.num.S. aliifquc, participcsprivilcgii pronuntiant , (ivefint fpuriicx
Presbytcris, fivc ex adultcris, fivecx inccftuofis, &c.
Jamcnimhifuntnatiexfornicatione, qux tranfccndit pcrca^te- rasluxuiixlpecies, &fandid
convincitcouununis ratioproora- mbus, &favor Relijiionis prxdictus.
Nequenihilum tedimovcat folaexpreftio Prcsbyterorum, id
enimfaflumeftobmagnumodium, quoEcckfia peccantesmini- ilros fuos raeritb
profequitur . J Ignororurfus, curapudCaftr.&Sanch. lec. cit. aJiquiaffir-
ment , ex vi hujus privilcgii tolli pcr profeflioncra religiolam om-
niumlrrcRuIaritatum fpccies, exccpta ea, qux oriturcx Biga- mia, & ex
homicidio voluntario: ignoro, inquam, nam mani- fcftcfolumloquiturtcxtus cum
Caltrop. loc.eit. citanieLell. de ejulmodifiliispaticntibusdcfctluranaulium;
dcaliisnc verbum quidem. Videumen, quxdicamr.x}.».7. AdSureiOtdintint
premtrvtnntur , nifi mut Monmchi fimmt , &t. 4
Exhacclaufulaaffirmantnonnulli, utSayr..**«>i/:/.6\«.ii.ii. 3.
UlcgitimumrwflcquidcmpoftProtVinonem RelisiolamadSa- s. uiv6n.iu.uiu rmme
«juiucm pou rrotenionem Keligiolam U M- croiordincspromoveri, at, fiforttHn
Ixculofjitline difpcnfa- tionepromotus ( utiquecumpeccato) nonpollc cxercere
Ordi- num didorumaCtus ftnedilpenfacione Pontitkia, quia vcrbaTex-
tusconceduntquidemmonachis, polfepromovcri, nonverbeof- dcminixculojampromotos
polleordinura attusexerccrc. 5 Venjmreiicicndacfthxclimiutio, lecund
unS*nch./.y. /» D«.r.T ».10 i.ayin. /.4 rr.y. f.to «.4. quiaid conccditur pcr
pro- feftionemillegitimis, quodcifdem, ieclufahacconccftioncdcne. gabatur:
atdencgabatur, tum promoveri, tumpromotumpofle minillrarc. Etquidem, dumTcxtus
foluroexcipit, nciis prx- UturaconkTatur, tacitoconccditomniaalu, ciim cxccptio
fir- mctregularoincontrarium. Nifi mut Monachi , vtt inCengrrtttieni C*nomc*
rifu- Urittt vrvenict. 6 QuoniamMonachus, feu Religiofus quisdici poteft , Pri-
m6, peringretlumin Religionempermodum cducationis, utlo- quiturRod.
t.i.tj-rtg.1 %.ar.A.. quoquis antci-uin incipiatannum Novitiatus, inimoir.gredicndi
commoratur inMonafterio. Se- ctind6, peringrefluminipfum annum N \itiatus.
Terti6, per ingreftuminiplam Religioncm per profoilionem folcmnem, &
potcltaddi, <iuart6, pcringrelluminSocictatcmJefu poflbien- nium Novitiatus,
nuucupatis votis OmpilCibllS, qux licct non fintfolemnia, conllituuatumen
cx]>eculiari JureSocietatis ve- rumRtlij;ioliim. Quoniam, inquam, hisquAtuor
modis potell quis diciRcligiofus, inquin ndum elt hic , anpcr hosonincs in-
grcllusacquirat illc^itimusdiclumCanonisbcncficiura, putiim- puri Natati<
purg«ioncm ? 7 DicoPrimo, cum SMT.dteet>f il.^ fec.x. im.tx, SincU.l. j.u»
dcc-e T <! ' l.C:.l\(.t.l.tr.l6. i.l.p.8.ii.l 1 ,G.b.«V irre;.L.6jl.\M.1,.
non acquirit per primum,immo ncc pcr lccundum ir.grrllunv.quicquiA dkat Rodr.citatus,'r'U'.an>ac<miierc
pcrutrumq; R ationoflraevi- dcnseft, quiainhacDcrrruli, decuius vi loquimur,
& quam cxplicamus, ConCcditurhocprivilegiuiD illis, qui iiunt Monachi: at
pereduratioocn-. , vcl inRi ,-ll.im iu Novitiatum ■CDI0 vere mo- nachus elficitur
, fed i?er illa probatur , ut riat M machu*. K: <i jao- dodicitur | vel
inConsregationeCanonica vivcutes J fatijcxpli- catur
cxaliisjuribiis,locutionemcil('dopcrpetti6 ibi deccotibui .
NonrcClcigiturSummatorprxtcntis dtvretalis ficeam inkripfit ( ltltg:timMs nen orJmntur,
nifi , ut eXtlifitfmi fint (ed niclu>lic infcriplit Abbas Ilit^.timui nei
fottji erdia*ri , n ji AtHgiefitt fia: . 8 DicoScrundo. Acquirit ilkgitimus hoc
Naulium bencfi* ciumpertcrtium , &perquartum ingrefliim. Pertertium c. rta
reseft, quiaprofrflionifolcmniconrc iitur hocprivilcgium Oe quartofacile
probatur, quia Greg. XIII. Afctnltntt Demins , & probantSanchZ/J».r
&Caftr. fjrja.1T. deliniviteos , qus pull bienniumemitturit Vota, quamvi»
umpiicia, in Societate, efle verosReligiolos. UnJc gaudent prorfus omnibus
privilegiis 1 quibusalii profelli gaudcnt . An legitimmtie ptr Profejfentm ipfo
fmOo ? 9 Hisadneclendxfunt dux celcbres quxftiones. Prima, an
ProfcflioReligiofaroncedatipfo tacfohor privilegiura, ap infu- per,
prxtcripfamprofellionem rcqttiraturminillerium fupcrio- rum ,
quafiapplicantiumluis pvofofii hanc le^itimationcm, ita utdonec accedat
ejufraodi conccliio, non poflitdidus profcflus ordinibtisinitiari? 10 Rcfp.
BonaveniaP.MartiniPrat.<»»iMJi<'/irj//.rr/j.<ix.p»J"- S.n.io.fol.t*,^.
latc iJ, fcd non efficaciter probantislentio cutn Sanch l.cn.6.
ipfofi<2operdi<3amprofellionem, & pcrdiila vo-
tabicnniihocpriviiegiumconcedi. Ratiomihi manifcftaducitur cxiplis verbisallaix
Decretalis; Non promoveantur (inquit ) iiiliMonachifiint: Ergo, fifiantMonachi,
promoveri poflunt. Curergotu.(JJiscxpcCUndameiIcaliam liccotiam ituisSuperio-
ribus conccdendam ? 11 DicescumPratcs/./Ji.ix.SummiPontificcs, tumaliquibus
(ecundumSixtumlV. Prtdie.&Mm. Eug.4. Congreg.S.fufisni*p. Rodriquez, / 1 .</.rr£.i
iwtr/.6.Religionibus, tumSocieutilecun- dumPaulumTf-' — '•—* r>-1 a~. . 1:.—
~r,xi\\e- gium>utpoflin er»io lupponitu Digitized by Googl Caput XVII. §. V.
conccdenda; fienimexvi Juriscommunis pr;rlenti< Dccreulis , 0,
uamexplicamus, concefla abfolutc Rdigiofis fuillct Naulium purgatio, cur
fuilfet novum privilr^ium ipforum Superioribus coocedeudum? 12 Refp.
perprivilcgium allatz Decretalis nontollitur adz- qiutedefe<QusNaulium;
Excipitur cnim rcceptio Przlaturz . Hzcergocooceflacfipernovum privilcgiumiSummis
Pontinci- bus. Adde, multaejuimodipriviiegia frcqucntiflime conccdi , ad
tollcndos lcrupulos , velproampledreniibusopinionemcontra- riam,
utinobisnoutumfzpeell. Intfufc.di Sucrif.Mi/Jt Lur.y.%. 1 . ». 1 1 . ex Suario
dt MutkarJ.9i.fta.i%.v.$usrte nddtndum i Cart r. *.XUr.7J.l.p4J,.6. aliifquc .
Anletitimati» ptr Reiiiitntm ptrftvertt m Rtligitft ad fttulum ferti
rtvtrtinti? i) Alteracelebris , &certeutiliirimaquzftiohicfeot?ertilU,
^uaroinprzfcnti titulopropofuimus, inquacerta funtduos Kr> tium verdeft controverfum
. '4 CeriumeftPriro6, eum, quiadfzculum reditexeocapitc, luod probaverit fuam
profeflionem efte nullam , nulla ratione hoc prmlegiogaudereinfzculopoile.
Patct, quia nequcgavitus cft inReligione, cum verenullamprofefllonem emiferit.
Profellio enimapparens, (utrecJeadveriitLez.Kfrr#t.r.i.rf/'.Jir.) nonha- bet
vira extinguendi Irregulariutem ex impuris Natalibus contra- cfam .
Imm6nonfolumdictosillegitimos, fedquotcunquerever- tentcsadfcculum, cx co qudd
nullam fuam profeflionem proba- vcrint, fifucruntordinatiinReligione adtitulum
Paupcrutis , e(lefufpenlosfupra/.7 dtOrd.t.6.§.^^. notavimui. ' j Certum
eftSecundd, Eum, quiad fzculum eiicirur, ita ut rcmaneat ligatus votis
Rcligiofis , ficuti eiici lblent Incorrigibi- les , boc privilegiofrui :
Sicutienim remanet in ipfo folemnis pro- feflio, iueffcctus ipfius, nempe
extinttio Irregularitatis in eo- demremaneat, ncccfleeft.
Adverteumen,adefleDecretum ir. Sept.t614.apud DonatumVr Rtiut.tr. H 9.} jJt-J.
& 8. Sacrz Congregationis, quoomnesejeaiiReligionc, & extraillamde-
gentcs, fujit perpetuo fulpentiab Ordinum exercitio, necOrdi- narios poflc in
hocdilpcnlare. 1 6 Controvcrfum autcm eft , An ReligiofusSocietatis , qui poft
bienniumemintvotafimpJicia, quique, ut fupradiximus, defc- ctum
Nauliumperhzcvoupurgavit, An, inquam, filolutus , utfit, rjusvotis, dimitutur
ad fzculum, amitut privilegium legitimaiiNaulis? • 7 Relp.
NonamittercdocctSanch./.f./» D,t <-.j n 14, <\ Rar-
bo(.difuri£eel.l.ix.4.i.n.i9*. quiaexuna parteextiocu fuitejuf-
modilrregularitasperilla vou, &exalia, nullum veftigiura in Jureeft,
quoprobaripoflit,eamrevivifcere, &iterumhominem
AmittcredocctTurriinusdVc^i^ jy dub.zHern. Rodr.rif.y6. « 7 DianaM-'r-1
''<"6s cum aliis , undeillumnec poflefufcipere Ordines,
necminiftrareinlufceptis, affirraat. Ratioeft,inquit, ■quiaprivilegium
hocrtatuiReligiofoconccflumelt; ergo.eoccf- linte, &illudceflareoportebit.
Nequemirum, fiin mutatione lutus perfonz , mutetur etiaro perfonz privilegium,
Dc cnira Vidua, acPupillus, fiillaMaritum, hic majoremzutemacqui- rat, imittuntprivilcgiaillisftatibuscompetentia.
Qu6d(idicas , novura id efle , ut lcmel <Uu dilpenlalionedelrregulariutc ,
hzc iterum revemtur. Refpondet, ad novum hoc genus Votorum, per^uz cfficitur
quisvereReligiofus, & umendiflblvieapollunt, ex partefupe-
rioruradebuiflenovumgenu>difpen(ationis connecli juxta men- tem
LegislatorisconcedentisearalUtui Rcligiofo, non ver6ei ,
«quiliberiprzdidloftatu recedit. 18 Hzcopiniopofleriorapparetmihi,
&Gibalino diirrtg.e.6. 1.%.n.6. probabilior; priorcm umen tuum, &probabilcm
cflc idem Gibalinus fatetur . t9 Deniqueaiiuscafusexcogiuri, immo&efle
nondifticulter «ofliet, fi Summus Pontifex Religiolo profeflb impurorumNau-
liumconcederetobbonumaliquodpublicum, ut omnin6i Votis liber reverteretur ad
fzculum , An przdictum privilegium amit- teret, ita
utfinenovadilpcnlationenonpofletminiftrarein ordi- nibus, fiquoshaberet,
vcleosrecipere, fi non haberet ? ao Relp. Nonamittere, fuadcnt ratioues modo
ditlziSan- chez, & Barbofa. Adde , difpenfationem Pontificis , ctim fit
Summi Principis, atqucinprzfentia hzcfitobbonum publicum concefla, videri
ampliandam , atque ade6 includere &hunc fa- vorem, dequo loquimur.
Amitterefuadentrationes mod6 difiz Turriani. Adde cum hzcflntduoprivilegia,
akerum revertendi ad fzculura, alterum fufcipiendiordines, vel roiniftraodi
inillis, non inferreconceflionein ; videturnon improbanda . 311 ar
PerplacetmihiconfideratioCaftr. t.%.tr i6Afp.\f. 8 n 9. do- centts , folam
przlationero negari illegitimisafcitisin Religionem. Q^irequzcunquealiaoffkia,
ctiarn Benetkia, nec fimpliciafo- Tmt. Tim.tL D* - lum, quod
pluresfponteconcedunt, vcrum etiam cur.ua, qus przlationcinlecumnonafferunt,
conrcdi iilisfine atiadilpenU- tioncpollunt. Ruioeft, quiafol.un prxlationem
Sacer lextus excludit. AddittamenCailr.duo/c. Prim6, inpraxifequcndim
eflecommuncm lcntcntiam excludentem przdiciosa Beneticio euramauimjrum habente.
Secund<i, ex haclcgjtimitioncproce- denteiprotcflioneReligioU, illegitimum
nonrieriaptumadluc- cedendumbonisPatemis, quianullibi id conceditur, adducitqi
Suarium, Covar.Sanch.contra nonnullos , quos idemciunt. zi
Nomintautemprzlationis (utiqueSuar.Sanchez,Callrop. tiiuti, fiveextra, five
intra Religionem, quia nihil diftinguit TextusJ veniuntillaoraniaofficia,
quzadnexum habent jurilJi- cVonisufura infubditos. Ejufmodi funguntur Abbas,
Prior , Guardianus, Przpofitus, Provincialis, Generalis. Quareprz-
dictusillegitimus, qui profcflionem cmifit, poteritefle procura- tor,
przfectusalicujusininillerii, minifter, A£dituu«, Mi.xKr purusNovitiorum,
imm6&habcrc quodcunque munus, cuju? cura, & juritdi£liocom^<cut vi
daik-gitionis . Legcciutos. Nnn poteltumenefleVicarius Generafis Epilcopi,
quiaVicarius elt digniushabensordinariamJurilJiclionem, utex Rodriq Sanch. & Barb.nout Gib. dt
trrt$.t.6 ,q.) .n.Q.fint . 1) Et, quiddemuncrc Abbatiflz, feu prioriflz,
quuJrcrte eft munus przlationis in jurc, C.de indem.%. Stiue dttleB.in6. ut
not.Bart.i 1.M.4 l.c.di di-nn .i 1 1.& Dcc I.Fxm.n.X f.dejnr.
Refp.Putantnonnulli , utRndr. r.t <j rrj.t ; «r.n. Portellari»
dsb.RtgX.jtbbtt.Dimiip.+.ir.i.ref.ioi. Ulegitimam monialem pof- fcfine
difpenfatione eligiin Abbatiflam, feu Priorillatn . Ratio eft (inquiunt)
quiainjurcprohibeiitcprztaturasillcgitimisRe-
ligiofisnuniuamfitmentioftsminarum. Atdcuti hahcturin eo- (!-. n jurc C.CtnrrtU
dett.ci.in 6. ad illas odia (qualcctlcthoc ) non extcnduntur,
nilideiisexpreflamentiofiat, ergo, &c. 14 ConfirmaturPriro6, quia
inmotuSixtiQjinti editocontra illcgitimos Religiofos, quidcindcfuit rcdudlus ad
terminos juris communisiGregXIV. utfupradiciumelt, exprefseconccditur
monialibus illcgitimis, utcreari Abbatillzpoflint. 15 ConfirmaturSecund6,
quiateflaturSellus, m feleil.CMi. r. 19. ».14. decifum fuifle tn
unaCurduhenfianno 1 t8i.lllcgitimain cllcpofle Abbatillam linePontificisSumini
difpcnfatianc. 16
NihilominusjudicocumBarb.M»".<Jr.t.i7r/iV:r>;'rrr?. S\y.
dttenf.l.6.e.l i.w.J fine. Sanclar.var.r.^o.aj. Sanch./a DttJ f.e.t.u. I
9X>bi ,nuid de mn Virg, Bigtmn. Ca!!-.;.j /<■ i6./i.f 3 i».t l.&
aliis nonpofle. Ratioeft, quiaininonialibusmiliuntexdeinrationcs, ideft
timorimiutionis incontinentiz Parentum, & cfleindeco- rum,
&periculofum, przfici illegitimam; quz rationes mili- untinviris:
quandoautcm eademprorfus eft ratio, etiamino- diofis, parefle, eandem fieri
refotutionem fuse probat Decius . Ex quibus patet ad argumentum prioris
fententiz . 17 Adprimamcontirmationemcl.ira eftrefponfio, Ciim eniin eaSixti V.
conftitutio fit jam rcdufla ad terraioos juriscommunis; Injureautemcommuni
repellantur foeminz illegitimzi przla- turis, propteriJcntiutcmrationiscumviris,
utjamdiitumelt , fequiturnunc, illegitimas moniales nonpoilc ad Abbatiflz mu-
nusaflumi. Addeevidens fignuroefle injure repelli illegitimas abhocmunere,
quandoquiJcm , utillzpoflentadmitti, necclle fuit, utSixtusexprcfsc idpcr illam
luim conftitutioncm tunc declararet. 18 Adfccundamconfirmationem. R^lp. nihil
inferri contra daum doOrinam : Dcciliocnim illa fotura dicit, pofle finc
difpen- fationePoDtificis, fcd non negatadhibendamefle difpenlationera
przlatorum. 19 Htnc refponfionem melius intelliges, firccolas, Reli.s-Jo- fos,
utmod6».ti. dictumefthabereprivilegium, uteorumGe- neralcs, &
Provincialespoflintdifpenfare luosprofcflbs Qlegiti- mosadprzlaturas.
Idcmergoprivilcgiumhabent Moniales, tc fte Rndr rr. 1 .^.Srj.i i.*r.6.& 1
1. utnimirum, fi fintcxcmptz, .1 fuisProvincialibus vel Generalibus, fiverdlint
nonexemptz a fuisEpifcopis, in hocdifpenfaripoflint.- Eftcnim communisdo-
clrina, legcmftatucntcmdeMaribusextendi adfreminas, quan- domateria,
dequaatjitur, zquepertinetad utrofque. Hocpoli- to,
jamclareintelligis.eurdecifum fuit, ille»itimam pollc c(L- Abbatiflam
(inedilpenlatione Surarai Pontificis; poteftenim cllc exviprivilegii,
(nonquidera exvi (uris coramunis) line dicii SummiPonti6cisimmcdiau, fed lcmper
cum fuorum przlato- rum difpentatione. 5. V. D<f lititimut* ptr Tlfcriptum
Printipii . 1 T EgitimatioconceflaaPrincipcdiffcrti difpenlationeabeo- I '
demconcefla:hzcenim,fecundum Mol. tr.x.d.iji.nprtf. j.LottcrVr
Btntf.t.\.l.x.a.4%Ji n.t t6.aliofqueapud Covar. difptnf. p.i.t.S.Q.SM.s.&Suit.dtttnf.d.so.fta.e.n.'!.
rcliita illegitimitate , habilera pronunciat hominem ad aiiquem effedum , ad
quem antei erat inhabilis : ut fi illcgitimo concedat Pontifex , ut pollit
ordina- ri. Atlcgitimatiotollitomnin6inhabiliutem, unde fi eltabfolu- u,feu totalis,
conceditomneserTectus,quilegitimofolentconve> nire. Dixi ( fi cft abfoluu ,
&c. ) nam poteftPrincepsaliquemlc- gitiroare, fedvelle, utnonomneseffeCtus
conveniant iiclegiti- mato, ficutifecitPontifcxlcgitiroandoprofeflura in
Religione , quiuroen noluit, uterTcctusacquirendi Przlaturas illilegitima-
tionicoimecteretur; Et JuraCivilia , quamvis naturalero. fiiiutn V J le- De
Cenf. & Irreg. Traa.1V. Dclrrcg. legitiment per fubfequemmatriinonium ,
Umen Sixtus Quintus noluit, utnaberetur effedlus acquirendi dignitatem
Cardinali- tum, utfttpraindicavimus. Mcrit6ergoablolutam legitimatio- iiem,
uidil»inchmi dilpcnfationclicTuicusV.Leeitimat. tincl. »IJ. cumaliisdelcribit .
Ifi dtnum ttmeifii , fued txtiniie imptdtmtntt ir.egttimitutii , reflitutt
nutmpttm primtvu Nnttlibui, Atfi»biff» (uietnetftit* nt fmjjtt hritimui . »
(^uoniiro verolegitiraatio, cumfit favor Principis tollem impcdtmentum, eit
ample intcrpreund» , difpenUtio autem , quia remanenteimpcdimento» rettringit
leges affigentes multoi ctfvclusuliimpedimenio, eft ftrtcie interprctanda ,
idc6 valdfc dili^entcr funtverba Principis perpendcnda , cx quibus colliga-
tur, aiircfcriptumcontincatlcgitimattonem totalem, an legiri* mationem
reflriflam, an dilpcnUtionem . \ Etquidem, liPrincepsabfolutedicat: Legitimttfdtmni»
: & nibiladdat, quod reftringat, manifefteeft toulislegitimatio . Si ver6
verba Principisprius fiJLnificent lcgitimationcm, «Scdcin-
deaddantreftriclionem, eritrrY.ttimatioquidem, icdnontotalis, Ut , C
Princcpsdicat : Ltgitimumtt pronunti*, iummoda*d taitm dignit*ttmntn»lfum*rit%
Vcl : legittmiti% ftd tultm tftSumltpti- mutionu ntn huciM. At>
Cvcrbac;uldeml>rincipisineademora- tionedeiitlegitimationem ,
&umulrellricrioncm; tunc critdif- pcnfatio, utfidicat: Ltgitimt tt»d Kmifiti»,
t> digninu*s% utm amttm ud Binifiti»cur»t*. Lepttmc t* ,id Ordmti tantummti
rt) > &e. Sed hacc minutius fcgcapud SanchJ.8. U matr.d ;
Covat.Lotter7.r.Suarj/«r«r/.-tjo./><J.j.««.7. aliolque . 4 Illuddenique
hic advertedif' , fedvidcndum latius apudeiutos, cumPrinccpsfit aliuslsecularis
, qualiscft prohac renoilraRexvg. aiiusEcclefiaftirus, qualis eftSummus Ponti-
fex, adverre, inqtiam, legitimationem, etiam abfoluum con- ccflam ab altcro ex
his Principibus non tollere omncs effefhis ille- ptimationis , fedeosuntum,
adquos feextcndit ejus Principis audorius.- ncqueeoimlegitimatusi Rcge poierit
ordinesfulci- pcrc, quiaRexnoncft fupra jus Canonicum , nec lcgitimattus i
Puna.ic- poteftfuccedercinbonis, vdoffiriis temporaiibus , ea- Itj ioca ipli
Pontifici tcmporali jurildittionefubjetla . $. VI. Di difp*nf*litn* iHtgitimi.
i T> Fmanente, ut mododiximus, illegitimitate, poteftPrin- IV.
cepsaifpenlareillcgitimum, utnonobftantc taliimpedi- mnt,K*a!iqucmfc
veliliquosaduscxercerepoflit, iquibus pcril- ;,-J>j<4-n,i,oiiLii-.e.. f
arccndu*. » Litpeniatioauteio, quamvisfit ReucficiumPrincipis, cftta-
menuciixkioiceminnutmus, ftricti juris, «Scudiola, hoccftftri- ciedcbct
intelligi- ItaSanch./.8.4tV*Mrr.J.i.j».}.c> io.Su*T.d* i*g.L
6.c.90yrufart.n+.&t.lt.pr4trt.n.i0. & pluribusornatTufc. V.Lt.
jy/f.tM.aKK.iao MetQlj.iJ4 c.6Jn.1i, Principisenimbcnefirium
tuncUtiflimeinterpretarsdumefl, quandocontinct prarjudicium l^Uu&coacc
'v.itis, conccditurqueprasterjus, nonvero.quando Ciinr j;tur corKraius,
quatiscltdilpenfatio.dequanosloquimur, «MrowicaditurrsUiandojura
Uucontraillcgilimos, quos ipfa jjunri«iicgii»s#ejcunftituunt.
LasMMsgiturnoflerin hoctj.erit, ut vidcamus, qua riAri- clionc, velampliatione
(quandoverba nonfuntclara) intclligen-
••funte/ufmodidifpenlatiunescircairregulariutem, dequano- tlcf eft fcrraa .
Netid meliuseffici poflc video, quimfubdendo iequcntia, fJHKtl dau doclrina
colliguntur; & adverto, hatc rriiniauluiefle, non (olumprodifpcnfatione
irrcgularitatis ortz eaillegitimoNataJi; verumctiamexquocunque aliocapite; hic
uroenugaateponuntur, quiafrequentiusprohoc capitepeti, <Sc concedi e;ufmodi
chlpenfationcs folcnt . jTjfM difptnfatitnii nmfU, vtt firitU. 4
Prim6enimdifpenfatus»dordines ( finihilaliud addatur )
inteltigiturfolumdilpenlatus adPrimam Tonluram, &ad Mi- nores.
IuSanc./.rj>.a6.Diro (flnihilaliudaddatur) nam,fino- turodifpcnlaotifuerit,
pctcntem difpcnfationcm fuille Ordini- busMinoribusinitiatum,
intelligiturdcomnibus Majoribus. Ita Sanch.iif4^.
fecusdilpcnfationihiloperaretur, ic cfleiiunis. j Srrundd. Dilpcnfatus ad ordines,
atqueade6, utdictum cfl, adMinures, norv, ut hibct idcm iiid.
inteliigiturdifpcnlatus adBcnehcia, quiacflrcsfcparabilisOrdoMinorilseneiicio,
un- dc uon (cquiturconcedi hoc, ficonccdatur illud. 6 Terti6. DilpenUtusad
Bencficium intclligiturfolumdifpen- fttu fii Bcnt ricialimplicia. Lege
Barbul..tV Ttt kfMit^y num.j. Lo t tcr.«i/ rt - r : 2 ' ; 15}. j Quart6.
Difpenlatuspari modoad licrcficium non intelligi- turnifiad fimplcx,
nonver6adcuratum, uccadCanonicuin^iec ad dixriitatemEccIcfiae Cathcdralis. luiidemrifd.
8 Qtiint6. Difpenfatusad Beneficia farcuUria nonintelligitui difvcniatir a.1
regularii , etiamfiipfefiatreguUris. LcgeSamucl. dtrltdj.i.tr.l.d.6 i«wr.i;. 9
Sext6. UruverUiiterdifpenfatusinunoaliquo (Knercdeter- rairutov ?.ad diamutes,
noointelligiturad BencficiuraCuratum. I»A?ur.i.M6^ ^5
io.BaibjtV/fl*,s»f/r.WiVr.+t. «.n.c>«>. Di. gnuates entm in Cathedrali , vel Cullegiata aon
includunt curaia animarum . ro Sfptim6. Difpenfatusaddignitates, etiam fi
dicatur .- Dif- fiuft ttudemnetdtguituittt non iniclligitur ad F.pifcopMum. Jta
Ar.oT.U.f S.Barb.J.r ».14. Epilcopatus propiu- n«m clidignicas , fed
culmcndignitatis, licet, ut proSabilccun-rjnura adrnitric , tCcetti merito
M<-ro! r 1 <t.+ t f.n 59. it Cuntra. Difpenfatusad oronesordinesintviligituretiam
do omnibusSacris. JuSanch.ff>.«.»ri. Difpenfarusad urdinemlupc- riorem v.g.
Diaconarum intelligitur etiam de ioferioribua, v.g.de fubdiaronatu , non verode
fuperiorc, v. g. de Ucctdotio . L-^e Sayrjfr ttnfl .n.c. 1 l.n 10. 1»
DifpcnfatusadClericatum, fcu,utfiatClcricusintelligitur exSanch. I tn. 16.
deomnibus Minoribus, licet intcJiigi (oJuni deprimaTonfurateneantaliqui,'
utMcrol^ i.< e.6.u.^. DifpenfatusadordinesSacros, rtaSi r.i) -,;•.!>. 14.
Saneh. !.t. «r.i7.Mcro!./ <-.».^8. CiPiT.t.i.rr.$,d 4 p.q.n 4. jnielligjtur,
etiam deBcncficiolimplici, quiaOrdoSacerex Jurefemperdebet , cx Ttid.frjf.it.
diRtftrt.x. ronferri poflideniiTitulum Benericii ; habensenim Patrimonium, vel
Penfioncm, folumcxdifpenutio- neEpilcopipotefl, exeodemConcilio, promoveri. 14 Andifpenlatusad
beneficiummajuspoilitlegitimcfufcipere bcneficium minus ' v.g. difpenfatusad
Epifcopatura poiiitlufci- peredipnuatem Cathcdralis EcdeGz, vel dilpenfatusad
Archie- pifcopaiumpoflit (ufcipere Epifcopalum, difcrepant Duflorcs .
NegatSanch/^j».js. Styt.dteinf.i.6.e.t t.mi.X9.& 10. aliique.
ConceduntmulttapudeundemSanch. quosfequitur UtcPrat. im
mnnjUirreiA.z.c.to.n.io. Id vide Utiusapuddicium Sanch. <Scap. Mcrol./r.
n.66. ij SedadhucqusrresPrim6, Andifpenfatusad Bcnefkiumia- telligatur
difpenfatus ad penfionem ? Refp. Nobis, quifuftincmtuprobabileefle, fuprar 6
$.» ».10. lrregularcmpofleacquirerepuram penfionem, etiam Ecclcfiafti-
camfacilisefthujusquasftionis refolutio. Dicimus enim iui>cr-
fluumnobiseflequarrere, andifpenfatusadbeneficium intelliga- turdifpcnJatusad
puram pcnfionem: Nos enim negainus ad ac- quirendam penGoncm,
opusefledifpenfatione. Infeotentia co- rum, qui id noo admittunt, is quzrat, cuiotiumeft id
quar> rendi. 16 QuzresSecund6. SiOrator, ideftis,quipetitdifpenf«tio- nem
poftulet ablolutedifpenfari fibi in oVfeclu Nataliuro, <Jc Pon«
tifexabfolutcrcipondeat: ( difpenfamus ) quomodo iatcrpreun-
dacftejufmodidifpcnfatro? Re(p. De rigorcjurisftrifle, atqueadc6a.t unicum
tantuma- clum (eueflcclum, putaad fohimOrdinesMinores proptcrratio-
nemmod6».i.dic>am. AtdcftyloCuriar, Urge, atquc ade6ad lus, quosPontifcx
poteft. Ratiorft, quia Pontifex nunquamfoletdifpcnfarcficabfolute fdifpenfamus
) nifi, quan- do vult habilem reddcre Oratoremad omneseffeclus , iquibus ir-
regularisarccbatur. Et fub hac didinctionc interpretaodi lunt Suar. fr . e.-i
.4 1 . iJt. %.S*nch Jj.n.lt.Lt p. I O.jw*. J.Merol./^.am. ,7. &alii,
dumdicunt, difpenfationem abfolute daumconce- f. Vrl. $uid txftntrt debiut
illtgitimui , DeillacUufuU ( Ubi 1 /^VUamvis, fpectato jure, aliqua poflct
tacere Orator, feu v } poflulansdi(penlationem Naulium , fpeclato uroenftylo
Curix, quicerte, ne inmulusarobiguit»tes,cx: fcrupulosinvoL varis,
eftobfervandus.kito, hanc dilpenfationem non iubfiftere firmiter,
niiiesprimaturdcfcctus, fuperquoditpenuri det^t , omnefque illius qualitates,
quibus reoveri Pontiiex potcft, ad gratiam concedendam , ncgamlamve.
Quareexpriotendum el) , an Parentcsfuerintfoluti, an conjup.ati , an
VotofolemniCaflita. tis adftricti , anper Adulterium , vclSacrilegiumexutraq^parte
patratum, anperinrcilumcxarriniutc, vel conianguiiuute, <Sc quogradu.
ItaPyr. Corrad. infruxi dijptufM Li-t.t. Satn.dttled. itntr.Xl
fitjnihi^txXjetnd.dttrregMfp.Uj.ei.^t.ty 61. aliiquu. a AdditiiiW.Corradus,
idetiameflecuftodicnduroabiis, qui petuntdifpenUtioncroiluisfuperioribus
regularibus, quandubi eaudentprivilegiolcgitimandiluos. Scd I.cand l.t. q.S^.
probabi' |e >u l»rat , tuncqualitatcm iilegitiinationis non rwceilarib
expli- candam, quialupcrioresReguiares (emperintenduoitollerc ah>
folutchancirreguUritatem ex quacunque tandcm cauta prove- oerit.
CcrteidprobabileefleinficiarinoW. I Hucperoccafioncm rcducamusexplicMHmem
illiuj claufbv Ix, qux lolet apponl in relcripto hujus difpenfationis, (citicet
( Dummtde etutintutii Puttrn* imtt»tir ntn fit . ) Nec profcci6 alia
explicatiorcquiritur, nifiut videamus, an randkiaiiem impor- tct, iuutfieanon
fervetur, nuIUfitdifpenlatio. 4 Refp. MxnioUus d* Sign»t.Cr»tid fuptr
dift3un»t»t. Vidcet- Um Lutter. dtn Hentf M J U« 4fcn.iM; dicit , ooa iaducerecon-
ditionem; fienimcflct conditio, innnitx (inquit) difpcoUtio.
nesnullxredderentur . P.Pratt*/*r.c//.cen^r,incouu<ienfja, fi*t Digitized by
Google / Caput XVIIL §. L 313 ■otorii, difpenfationem fubdifla claufula
forenuliaro, nihilq; Oratori fa verc, quianotoria incootinentia maximceft
dcteQabi- lis, atforevalidam, ait, atqueOratori favcre, fifitocculta. §. VIII.
Q*iidifftafsrt ftttfi in Irrtf-ltwittut tx DtftBtt Nmm Iuuh ? 1
T^ESumnioPontificenoneftdubium. De Prxlatis Regula- \-J ribus, &deCommiflarioBullxCrucutxinnui
fup^.i j. $.ij. NuncergofolumelldcEpiicopis agendum. * DicoPrirad,
necEpifcopum, & contequenter necCapitu- lum, ScdcVacante, nec Vicarium
Gencralcm, &c. pollc dif- penurcillegitimuraad ordinesSacros,
necadBeneficiaSacrosor- dinesrequirentia. Patetidex univerfalidoftrina, quia
inferior non potell d i ipeniare i n lege lupcriori s , &c. 3 DicoSccundo,
pofleuAien Epifcopum ad primam Tonfu- ram, &adordinesMiiiorcsdifpenlare
cura quocuraquc illegiti- moiuxDiaceGsctiamcxcopuladamnaU, utitcm ad illa
Benefi- ciafimplicia, quacnonrequiruntinaccipientenifiprimamTonfu- ram,
veldicrosordines. Ratioeft.quiaidconceditipfisjuscom-
munec.t.dtfiliiiPrtttyttr.in6. utcommuniter noutur 1 Doctori- bus,
utS<iar.rf«f«j»/;<<.jo./^.^».i.Sayr.^fMjy.6.f.iij,.8.Lotter. i*rt
Btnefj.tJ.x.q.^S. GigasJf Ptnf.j.ij. aliifque. Iraraofi adlir aliquod
Beneficium limplcx requiremordinern Sacrum ex inftitu- toipfiusEpiicopi, &
non ex Jure communi , fane, quia Epifco- pus poterittunc fuoftatutoex cauu
dilpeofare, potcrititem ex cauu admittere illegitiraum ad ule Beneficium . 4
Hic, quiafxpeidooo advcrtunt Epifcopi, illud moneo ,
quodalibiuniverialiterdiciurocit, nempcaddifpenfationem ex-
pcdiendamcircadifpofiuijuredeberemulto magisadcflecauum ratiorubilem ,
iccusirriumefle, nec folum illicitam; ad ea e- oim, quxfuntjuriscommunis,
nonhabet Epilcopus abfolutam potellatem. &c. 5 Dixi (iuxDicecefis, }
utnotarem, fuofamiliari, trienna- li, fiisfucritaltcriusDicecefis, non poflc
Epifcopum hanc dif- penfationcm conferre: funtenimduo piivilegia, Admittere il-
iegitimumadordines, &difpenureeumdeminNaulibus. Qua- re,
quamvisEpiiCopusilludpoflit; nonpotefthoc, quia potcrtas dilpenfandi,
nonextenditur ad divcrfa, quxfcparau iubiiftcre poflunt,
&iieparausnoofitillatio. Itacolligitur ixcMAm iitn- tiam 4t Dtcimit. 6
Nooncgoumco, poflc, EpifcopumhujusDiccefisadmitte- re ad Bcnciicium fimplex eum
, qui i luo Epilcopo f uit difpeafatus adordinesMinores,
iiiquefuitriteinitiatus, quia tunclmpedi- mentum iljegitimi ianguinisjara
riteablatuma fuoEpilcopo, quo- ad huncelfecium , fuit. 7 Exdidislcquitur ,
po<TeutvultBarb.<<V;>*/.£/</f.f-.x.<i//<g.4j.
n.z2.bc\\elJifqitif.CltT.f.i.Tit.dt difcifi.Cltr. J.n.i;, Epifcopum
difpcnureillegitimumadCaoonicatum EcclefixCollegiatx, ct- iai 11 Infignis , non
requirentem ordinem Sacruro, & dimidias por- tioncs, &adinferiora
Bcneficia Ecclcfix Cathedralis, etiamfi hisaccefloriefitadjunclaaniraarumcura:
hxc enirafunt Benefi- cia ex le fimplicia. 8 Contri, iequitur, nonpoflc
Epifcopum difpenlare prxdi- (QumadCanouicatumEcclefixCathcdralis ,
quiaTrid./r^.x^.r ,11. de Reftr. hisCanonicatibusadnexuitordinem Sacrum. Cum
ergo Epiicopus non poflitdiipenlareillegitimumad ordinesSacros,nec poteritad
ejulmodi Canonicatum . Immo putoapud Barb. l.e.n.^i. &Sayr./.f.«.r j.
(quicquidcum Prat.Af. aliicommuniterdicant ) etiamanteTrid.&nunc,
ubiTridcntinum nonefletreccptum , oon ppflc. Ratiueft, quiaejulmodi
Canonicatuslonge prxftant Bcncficiis fimplicibus,
acceduntqueproximeaddigniutem; nam proptcrei hi Canonici lunt deConlilio
Epilcopi, admittuotur ad ejufdcmolculum, vocanturabeodemfratres, eligunturin
Judi- ces Confervatores perprivilcgiaMcndicantium, iildem comrait-
tuoturrefcnpu Pontihcia, <3cc. 9 Superiuntduxdifikulutes. Altcra, ancura
illcgitiraopro- motoadOrdincmSacrurabonaiide, poflitEpifcopus diipcnlare ,
adillumcxcrccndum, &ad ulterioresfufcipiendos? 10 Refp.
Qu»mvistiivtriJ.l.Ci>njit.dt Filiit Prtti. cenf.^.HM.t.
Caftw.O.<.<if«*/.^9.».io.LiyraJ.i./-.j./.j.f.f.aliiq;concedant ; tamen
iisego, & Suii.di cenf.d.to.ftti.s .«.J.acquieicere non polTu-
raus,quiabonafidesxqucio hoc, atqucmala, oonti>llitIrapcdi- mentum
illegitiroi Naulis . Quarationecrgopoterit InferiorPa- paillidifpenlare/
Contrariam tamcn , hoc efl N 1 >'arri opioionem, non improbabilemefle,
pronuntiatDian./>.io./r.i r.K.i^.cui tunc cgofurTragabor, quando aliquam
isviam fignirkavent, unde ad probabiliutem hanc inveniendam , penetrare valcam
. 11 Dfces. Ecciciiahuncligatumbona li.ii. Sarrisordiii.bus noo prxlumitur
nolle admitteread cxteros . Refp. idnihilaliudprobat, niiifacilitatem obtinendx
difpen- fationisiSummoPontitkc, non vcrdconcellionem poteflatis dif-
penlandiinEpifcopo, uififortccx univcruli dotirina, quando , necefliute
urgente, aditusad Pontificem haberi non poflit. Sed inre, dequaagimus,
quandonaraunu ncccflius ? 1* Aitera difficulus. AnEpHcopus polt Tridentinum
pollit difpenUreadSacrosordincs, &c. homincmex occultacopulail- Refp.
IupuuntnonottHi, ntPrmp. dtirrtg^ t.M)l. p^r4»
JV<W.Rf/<x.<j.».f.j.t5.o.ji.i4?. Laym/.i./r.j. M-M- dtccnt, idelle
probab.Gcruoda dt Epifc+pntu l.i.d. j. c.z.n.7. Cornejus, Avila , Pclliz
ap.DianXf. oui hanc feoL probabilem vocat , quiaTnden- tinum concedit Epifcopis
pofledifpenlarc tn omnibus Irregularic*- tibusexdelidtoocculto; fcdjamdi£ta
Irregulariuscit exdclitto occultoParentum; crgo, &c. ij Verum
hicdifcurfusfirmusnullomodocft.tefleSuarji.jo. dtctnf.ftct.tjt.t.
Coninch.Nav.Caftr. Dian./.f. fiquidcm ex con- textuTridentini illud
(exdcUaoocculto j intelligtturde deh- clopropriot nonalieoo. C A P U T XVIII. De
Irrcgularitate ex Hawefi . f. I. 5Jf»m<un tatitm htrtfit irttiuUtUat» T»mb.
Tem. II Dt Sturam. 1 TT^refiformalipublicx, ut item Apoflafix, qux diQam Xi
hxrcfiminvolvat, fivehxfintcommiflx iCler^o» uve a Laico , adnefli in Jure Irregulariutem
, oullus ignorat . Tunc ve- roerthxrclisformalis,
quandoquisvoluntarienegataliquem Fi- deiarticulum; tuncpublica, quaodo
crimeoeft ootorium, vel pcrevidenuamfacti, velpcr Judicislententiara,
vclperpropnam Confcfliooemin Judicio. x Per hxrefim autem occultam, quatnaris
externam, admo- dumprobabilceft, nullamlrrcgularitatemincurri (nam per fo- lam
internam nullam incurri , ccrtum eft ex alibi uoi verfaliter lii- pradiflis. )
Ratiodictxprobabiliutis eft, quia Jurafemper lo- quunturdepublica, &
exaliaparte, utad latieutem ixpc mo- nuimus, Irrcgularitasnonincurritur,
nifiincafibusjure expret- fis. luDodoresnonpauciutSayr.Avila, Henr.cum Laym. U.
tr. j^.4j».xi. aliifquccumThel>.H<o-f/f»f.i .& Barb. m Trtd.ftg.\+
cb.dts.tf. contraSandlarellum, dt Htrtftq. 191.J..67. ahofqueap.
DianamM-".*-"/.46.&Caftr. -tr.^.^»A- QuiDoctores ad- vertunt,
ipfihxrcfi adncxam eflefuam Irregulariutem, etiam prxlcindcndoabinfamia,
licctGibalino, rffirrix.f.j.f.? w.x.aliif- queabipfocitatis, placcat, noneftc
adnexam , nifi rationeinfa- mix, quodnon credo. } Nota,haucIrregularitatem,ioquamlabiturhxretiais,
efle ex fe perpetuam , acdurare, ctiampolt pcenitentiam, & etiam
poftdi&x hxrefisabjurationem. SolumexquodamTextucolligit Huttad.
locomoxciundo Clericumconverfum abhxrefi, licet ooopoflitafccodereadalios
Ordines, pofle tamcnfioe difpcnu- tionefufccptisuti. Sed idnegatCaftr^f
ff»/.<<.6.fl.i9. jr.*.».!. 4 AliquiexprxdiciisDodoribusdicunt,
hxnclrregulariutem iocurriiFautoribus» & Receptatoribus Hxreticorum. Scd G.
Hutt.d.iM irrig.dif.1. difficilcjudicat, hoseiTe prohibitosordi- nari; Juraenim
folum vidcotur eos reddereinhabiles adBenefi- cia, &ofliciapublica,
quorumnomineoon vcnitOrdo, ut ipfe iW.probat, fiquxbullxincontrarium
affcraotur, easoon efle inufu, idemafiirmatex Avila.
Idcertcprobabileeft,quodetiam fcquitur idem Gibalinus /.f.<j.4.».r r . j
loquircsPrimd. Anqui ,fineinternoerroreintelle«us, ex- teroe,
&publicchxrefiraprofert, incidatiolrregulariutem? Refp.
Fili^r.xo.<i,xio. &propendetCaftr. d.€.dtctnf^.tg.f.t. «4. aliique
tenent nonincidere, quiavcre utfic, noneftnxre- ticus . Incidere , iuftiftt
Sancurcllus cum commuoi , quia hic fecundumforum cxternum, fccundum quod
judicat Ecclefi* , hxreticusefl. 6 Mihiverior fitFilliucii (ententia; neque
eniraodiola fuot exteodcnda, fcd potius rcftringenda , namproptcrei fufpeclum
dehxrefihac Irregulariute nequaquam puniri, meritd docent Coninc. Sanchc2 ,
& alii ap.Dian /.f.rf/.47.f> 48.Cartr. l.e. &The- laurum VHtrtfj.t.
quianequehicclt verehxreticus, utfupponi- mus, quamvisfitdeillaiufpcclus. 7
Exdidisfit, ut ncc primd, purusfchifmaticus, quieftillc,
quinullamhabctadmixUmhxrefim, nec fecundd, Simoniaci , ut vult Suar.Jf
RtlitJ.tJr.i.l.4.c. j6.«.r8.0*f. j8.s.xa.Lc(1./.X c.% f. ■,f)6/«f,
quamvisiojure aliquando compareotur propter Si- mooixcnormitatemhxreticis,
&quamvis fiot fufpeofi, &cx- com municati ; nec tcrtid , Sortilegi ,
Vaticinatorcs , Magi ineun- tespadlum cum Dremone, illumquecolcntes,
iovocantes» coo- fuleotes , nifi admixtum habeanterrorera intelleclus,
atqueaded, nifihxrefiinficiantur, fit, ioquam, uthi, &iimilesnoofintIr-
regulares, quia non hxrctici , quicquiddicatde ultirais Majoltu Jf
/rrfg.f.J.MJ. 8 Sedquid, fiprxdiclidchxrefifufpecticoganturiSacris Ia-
quifitoribusabjurarede vehementi, eruntnetunclrregulares? Rcfp. Itapuut
Axor.apudDian.r>.4./r.x.rr/.47. VerumSuarez, Sanch.Saru9arell.Si, Villalob.
Garz. apudeundemDian. aliique mcrit6 negant . Ratioeft» quia ex una parte
Irregularitas eftqui- dcmimpoduhxreticis, iednon abjurantibus illam,
&exalia , fiquaminfamiamexfufpicata hxrcbaliquiscontraxit, jam illam
purgavitper abjurationem, ficuti purgantur iulpicionesaliorum delittorum per
purgationemCanonicam . 9 GonfirmatPrimdG.trzias, quixiurefolutam fuitinRoU .'
ConfirmatSecund6,quiacumPrxlatusquidamabjura(1etdeve- hememi>& poftero
die Mifsa fi nc aliadifpenutionecelebraflet, ap- V 4 Pr«- DeCenfur. &
Irreg. Traa. IV. De Irreg. prob*rafuit (inquit) ejufmodiaclioiSummoPontifice,
&itou RomanaCuria commendaca. io Egopuco, hxcreitedicla efle,
confideraudumuxatfufpi- cione hxrefis , ejufqueabjuracione; cxterumfi
prxterhxcadGt infamia, fivefacli, fivejurisiiicodelicto, ratione cujus aliquis
abjuret, eviuri nonpotell IrrcgulariusinumixjuxudicUar-io.c). 2. frtfertJt.lt.
Obiteritem hlcfcito, adefleDecretum Urbani VIIl.i6z6.rcd-
densinhabilcsadomncsgradus, cVofficia fux Religionis Regu- larcsPenitenciacosiSacraltiquificione,
etiam fitcmpus Pcniccn- tix expleverint, exceptisumenpcnitentiisfaluuribus.
yideid apud Lezanam^.i.c.i5.«.)9.cjufmodipcnitcntiascxplicantem . Dtfctndentts
*b Htretitii mh IrreguUrtt} it Nonfolumille, quiinformalcmhxrefim mododicloinci-
dit, cftlrrcgularis, verum etiam cjus delcendentes, ut rcfcrt
communisopiniuapud Oocl.moxcit. Dcfcendentium autrm no- mineinielliguntur
hicfilii , etiamillcgitimi, & filiorum filii ulq; adiccundam
taiiutmgciKratiuiHin, >iuando Patcrfuic Hxrcti- rus, namquandoMatcr,
intelligtinturfolum lilii . Adeli tamcn
inhaccommunifcntentiaquiiituplcxexcepcio, nainPrimo, non comprchcnduntur
dclcendcntcs ab hxrcticis< contraquos non proceflit probatio hxrelis.
iecundo ncc dcfccndentes ab hxreticis emendacis, cV latncum Eccleiia
reconciliatis . Tcruo, noncom-
prchenduntur filii nati pol) commillum deliclum hxrcfis i Patre . Quarto , nec
qui nafcuntur * Patrc Hxreticoin iis regionibuv , ubi
crimcnhxrefisinfamiamnonaffert, utinAnglia, otmultisGcr- manixpartibus. Quinto,
necfilius, qui Patrem hxreticum In- quilitortbus dcnuntiavit. i»
Prxtcreiconmunisopinio (dequaUmcnToletus/.t.r.zj. «.8.dubirat, quiaTexcus
nonfuncclari J docct, etiam dclccn- dentesmododictoi Fautonbus, &
Rcceptoribus Hxreticorum inficieademlrregularitate. Sed certe ncgandum,
prxdidlos dc- fccndentescflclrrcgulares, quoaH iufripicndo? , exerccndofque
Ordines; folumeiumlunt IrreguUn s quoad Orficia, & Bcne- fieia
Ecclefiaftica (Aquidemcum prxdiiiis quinouc exceptioni- bus) ficutiquoadhxc
folumlunt Irrcgulares ipfi Fautores , & Rcceptores, utdiximus».4- Ratioclt,
quia Jura loqucntia dc prxdidisdelccndcntibusfolumeosrcmovent abOfficiis, &
Be- ncficiis: atOrdonccOfticiumeft, ncc Bcncficium . ItaG.Hurc
dtlntg.d.t.difi.u ^. Gibal. dtirrt- r.j. 4.4.1». I». ij Deniquehicperoccifionem
nota, doccri ab Avila, quem citat, fc|uiturq;G.Hurt i.r.exquorunJain DoClorum
praxi,Con- UitutionrsP.ilV. cumcxtcnfioncGrcg.XIII. pn.hibcntium de-
fceodentesHxreticorum, Judxorum, cVSaraccnorum, nc fu- fcipiancOrdines, noncllc
ufureccptas. $. I!. ftfit difftnfet rrrtgiUriuttm ex Htrtft 1 I
"%ESummoPontifice noncftdubium, DePrxIatis Rcgula- JL/ rium,
ckCommiflarioCrueiatxdmbrcvitcr fuprar.tf. it.iS. Hicergotolumdebeteflelermo
deEpilcopis, Epilcopjliq/ Jurifdicaiooe fungentibus. x Ex
fuppofitionefententixaliquorum dicentium, oriri Irrc-
gularintcmexhxreliocculta, Dico, e(ie valde probabile, eam poflcab Epiicopo
diipenlari. Ctimcnim Tridcntinum conccdat Epifcopis, eosdilpenlarepoflc in
omnibuj Irrcgularitatibus ex dcliflooccultoprovenientibus, &ex
piflt>abi!iientenir» , quatn alibidiximus, fupponamus,
hancpoteiratemnotiefle abipfisab- UuroiBuIlaCcenx, fcquitur,
pol]eeosdilpcularc,eii*minhac Irregulariuteexhxrefiocculta. t DicoSecundo,
EpifcopurooonpolTedilpenfare inlrregula- riuteoruexdeliclohxrefispublico,
veldeduOo ad forum con- tentiofum: id, quodconltatex ditloTtid.feff.n
t.6.diRtf. 4 Solumhlenoncfit inutilelcire, aliquos,ut Jo.Prxp^* irrij.
d.jJub.-j. Siourcllumn* ktnfie.ii.ditb.il Caftr. moxcitaodum : doccrc Epifcopu
in polle ad ul um al iorum Ord inum , prxter u fum Sacerdotii, dilpenlaieeum
< uciqttereconciliatum ) quiOrdines fufceperatantclaplum inhxrefim:
quodcertc improbabilc noi eft. ltaex Decreto Pii V.ap.Pennam in
Dirtd.lnqmf.f.^.temmtnt. T7f.infinuatqueSaoch.«».Dfr,/.i.r.* t.n. f ).Azor.^.t
J.S.r.tl.jM.f, Cii\T.dtet»f.d.6.f.i9 §.4Ji.i. Et hicper hancoccAlionemadverte,
Pium V.prohibuille, nclnquilicoresipfi difpenlarent Prcsbyce" ros
convcrlos ab hxrcfi ad Miflam celebran Jam : quod vidc latius apud Santarellum
dthtrtfit.i j. dub.i .n.6. r.i.x.cV ^tff.ji.t^f.^rf/jf.J^dumcaoM
'uotminusapriadfunilioncsSacra*; *c diviruotncia. iftratorum, quosunonomi-
obligati, z Subnomincautcm horumad . f;I, Dc Irrcgularitateorta cx
adminiftratione offi- ditemporalis, &obligatione ad ratiocinia. 1 A
Ffinisefthxclrregulariutiscaufaei, quxaliquantofupe- A rinsdictaeft, i defeclu
libertatis , perutramque enimeft quisaltcri obligatus.
Q^icrgofuntadftricliadadminiftrationcmrerum teinnoralium altenus,
cVadrcddcndamdeca rationem, fivequoad adlionei , ncCuriaies appcllant Sacri
Canones, comprehenditur qudibct adminillratorrcrumpublicarum, puu Thclaurarius,
Dcpouu- riuspublicus, Advocatus, Ador,E)iccutor, Magiftratus, quo*
Juratosnusappellamus, Judcx,Capitancus, Prxtor, Satcllcs , Solicitator , Procurator
, Commillarius , Nuntius Publicus . Comprehcndituretiam,
utnoutSuar.i.ji.^rruf.^/f.B.iS-Galp. HanJ.i.dtirre!.dif.t S.CiMt trnf.d.6 f.t j
n.7. Procuutor per- fonxprivatx, quicquid ncget Toletus, imm6 & Fcudaurius
, quiobligaturobfequiapcrfo.ialiaDominoFcudiexhibere, Dux , Milex,
ArcisPrxfcclus, Tutor, ACurator. Excipiuntur tamcn Adminiftratorcs Epilcopnrum,
cc rcrum Ecclcfiafticarum, quamvistcmporalium , immocV TutorcsPau- pcrum,
lcumiferabilium pcrloiiarum, atque adeoViduarum , Pupillorumque*aldeindigentium,
leualioadjutore carcntium ; hxccnimcumfintoperapieutis, Clericalem llatum
nequaquim dcdcccnt, immbinpraxivideo, aliquibusinlocis, nullum Tu-
toremexpellial>Ordine: undecolligo, hacinrcmultum valere confuetudincm,
& morcm Ecclefiarum . Excipiuotur itcm fal- temexconfuetudine, &uciu
Pontificis conceltionc Coniiiiani Rci'iitraclantcsresciviles dumtaxat.
Hxcfulius tradlau habes apudSuariam, G.Hurt.Laym.Caftr.citatos, aliolque. ?
Quoni*mver6hxc, quxdiximus, mainvolvunt. Pnm6 , officiiadminiftrationem.
Sccund6, obligationcm adreddcndam rationcm. Tcrti6. poft rcddiumrationem,
obligationcmadlol- vcndamfummamaliquampecunix, vclad lucndam aliampenam
ipliinflictam; idc6non ignores, lrrcgulanntcm hancoririexio-
laorBciiadminiftraiionc, &item (ex mea, aliorumque fenteo-
tiacontraToletumap.G Hurt./.r.) exfolaobluuuooe aJ ratioci- nia,
quodlbletevcnire, quando, dcpofitooflicio, «ondumpar- tiinRatiociniis
latisfaitumcft, & mult6 magisex utraque. Ac ex obligationead folvcndam
pcenam poft reddium ;am rationem , diftinguendumcft. „ . ' . . 4
Sipoftredditamrationcm, nu*!o intervemcnte dolo rcraa-
ncatquisaftriclusxrialicno, vclpor.ix non intami , probabiliu» cft ,
fccundumSuar./.r.».xj Caftr./.r.».i i.G.Hurt./ r. Dianam f.*. tr.i.ref.9i.
nonefleprohibendumabOrdmc, qu.a Juradehac re (quxcumftntodioia,
funtrcftringcnda) loquuotur deobligato ad ritiocinia , non vcr6dc obligatoad
iolvenda deb.taex dat.s ;am ratiociniis, ficuti nccloquunturdcdcbms ex aliis
contraclibus . namprtipterci, fiex contraflu v.g. mutut, vrlemptioms, vel dcpofiti
, &fimiliumnu!lamadniiniftrationcmaltcriuscontinen- tc, quamcunquefummam
altcridcbeas ; Irrcgulans exhoc ca- pitcnon cris. , . - . ,„. Atlircmancat
aftrifluscxdolo, vcl certe, fi probab, l.ter ti- mcatur, nc.novcaturlis dediclo
dolo, eritexcapitc Inlam.x , vclprobabilispericuli, nefuccumbendol.ti , infam.s
fit, ent , inquim, a.cendusibOrdine, donec lisfjniatur.
Dvbettamendcfioiritempus ad lttem tcrmmandam, ne Ad- verfarius nimis in longura
eam trahat , ut rede notat Siyi.deeenf.1. Vtoquires: fiquis, dum
eflinoflficiopublico, ordinetur ( fa- necumpcccatogravi, quiaprohibitiodc
regravieft; l:citci>cpo- leritSacrasfuncfioncspcragere, & ioofficio
pcri.ftere;' 6 Rcfp.NcquaquamcumSayr./j-. & rolet./.r.r.f cumeoirn hic,
duraotcofficio, vclobligationead rat.oc.nia, fitlrrcgnlari- uteirretitus, liber
oonerit, ucpoflit accedcre adalure: quic- quiddicat fionicd, Cenf.d -J f.»+
4*J- V.Tett,* .nebht.. mduccns qucmdatnTextum, qui, li pcnctrctur , id non
dictt . ImmO, quisnondumabfolutusiratiociniisinitictur, debent ilnus bona
tradiCreditoribus. Quodfie* non lufficiant, reliqua tencbitur Epifcopus, quiillumioitiavit,
fiidfcienter icccrit, compenla- re. I^gcSa>T./.r.URoMr«rr#?.r.J^.t./..9.
uf.— «U« 7 Qu6d!iadminiitraiio, velobligatioad ratiocinialupervemat
jamlcgTtim^ordinato, infcretnc Irregulariutem> Rclp. noninferct,
quiajuraicmperloquuntur dceo, quiOr- din;tnnonbabct, prohibctque nequis
ordtnaripoflic : At moil loquunturde jamordinato. IuUgoI.<««»rrrr l.e.n.S.
cktr.ndralwcin. &alii. jT. II. Sjttnud* ctfftt hu ltreg»UritMsr 1
aOEflabitftnedubio, Gdifpeofcturquis ipotcntc hanc dif- l^i
pentationcmconcedcre, dcquo mox. Vcrum alio item modo,'quafiexnaturafua,
celfabit, fiPrint), officium depona- tur. Secund6, fi rcddaturratiocinium,
velfaltcmprxiletur pi- enus, fcufidejuffio, quaquisadminiftrattonis rationem
lercddi- turum, promitut, vcl incaula motxlitisratiocinn caulamaHu- mit.
Terti6, (iquisboni«ccdat, co modo, quo non rcddatur
infamis,quodcertumc!»inClericoconfugicnteadremcdiumCa- pitisrfr/»/*ff*.
Odoardi, ob quod non iiicurntur mfamu, ue- que mendicitas . Ita Suar.-fc
tinf.ftB . t.*.*6. 6. III. $Miidifpnftt in lrrtg»UritMlt ex effieie, vel Mi~
-it-.cne »d rntitinUi On oifi Suramus Pootifcx , dum durat Officium, vel dicta
quas tcmpore admioiftratiooisexhibucruot, fivequoad bonaqux, 1 XI 011 nifi
SuramusPoot.tex , dum nrn --~ tuncadminiftravere,
funtIrrcgularej,r.-«.V.^*/».«.-*r4r/««„>, IN obligatio, ns cn.m non
durantibus, ]am ^njjtc- Digitized by Google atem , W i x imu s mod6 ■ Epifcopam
i «juiihccpotctUs nullibi ipliconcelUeit. . &c. §. L cft 3IS Dc Irregularitatc orta cx Paupcrtate. §.
L 1 'T"1 Ametfj Paupertat propriam Irregulariutem nequaquam pa- JL riati
quiat men homiacm aon folemuiier in Religione profcflumimpcditabordinibus ,
przfertim Majoribus; ideo de ea hic nonnulla tuotafferenda . Nonnulla inquam,
pluraenimdc eadiximus, cumdePatriroonioOrdinandilocutifumus. Hicigi- tur
notanda funt tantummod6quatuor. 3 Prim6, Paupcrinhacmateria illedicitur, qui
congrua fu- flentatiorucaret. Quare, fiquis locupletegaudcnsPatrimonio ,
iutamenzrealienogravatur, uteopro Crcdicoribus lubdufto , ipfi oon rcmaneat ,
quohoneltc vivat, paupcr eft, necadordines admittendus. ItaSuar.i<rw/.4.jt.
»»f .F1ll.rr.t9.r7.1i.1co. at (i condonationem i crcdi toribus habeat , vel
cornraoda lultenta- tione fervata , reliquisbonis cedat, roodo non inducente ,
pro confuetudineregiooisinfamiam, feu notabile dedecus , ad ordi- nes admitti
utiquepotelt , utdixir.fr«r.$.t. ? Siquis, mododiCTopauper, ordmetur , peccare
moruliter diximuscumdeOrJine: atli jara ( ellocum peccato ) initiatus fuit,
InquiresPrim6, an licite, durante paupertate, Ordinem exerceat, Miflam
v.g.celebrando? Sccundo, an incurrat cele- brandoaliquam pcenam? 4 Reip. AJ
primumputoillicitc mortaliter cetebrarc Sicut enim,
quiancczcatcmlcientcrpromoveri fe linit, peccat cele- brando, nondumadveniente
pcrfecTaztate, quia, utalibifupri diximus, Irregularitas, quzprohibet hominem
promoveri , pro- hibet, neficpromotus ante difpenfationrra (ufceptum ordiocm
exerceat; itaincafu, de quoagimus. Neque dicas fi promotus cum Patrimonio
illudamittat, non prohibcri Milfam celcbrare ; crgo, necdcbcre prohiberi
przdictum non habentemPatrimo- nium.- neiddicas, inquam, nam, przterquam quod,
fiillicitii ami ttat , faltem ab Epifcopo eft arceodus ab alcari , donec
tumcien- tiPatrimooiofulciatur,certccllmanifcfladifparitas;illecnimini-
tiatusfuit, exiftens in pauocrtate , atque adc6 cum impropria Irrcgularitate,
hic vcrofuit iniciatuscum tutficicnti Patrimonio, atque ade6noncum
Irregularitate . 5 AdSecundum. Noaiovenioaliampaenamin Summa Pracdiftorum . I
TJNodatis jamomnibus Capitibus, uode oritur IrregularL JLj tas,
operzpretiumeft, eahicunointuitucollectareicri- berc, coprorfusordine,
quoioprascedentibusitne-Cuntexplic»- ta. Suntjutemdeccm, dc octo . I Ctrftrii
lujirmittu. z Menlit Alitntui*. % Vitium Ctrftrii. 4 Stxut Fttmintnt. %
Strvitut, 6 lnf*mi* . 7 Ntvilm in Fidt. 8 Drftttut Scitnti*. 9 Fr*va B*ftifmt
(ufetftu). 10 Maia Oriinil ufurfant. 1 1 Htmitidium . II Mutilali». 1 3 Bifamia
. 14 N*i*lium dtft&m. 1$ Htrrfit. 16 ObliriBnm tjft ratiotinui. 17 p* ,f
trt*t . 5. II. f%iii difftnfat in IrrrguUritatt trta tx Pau- ftrtat* } 1
f~*Ertuin cft Prim6, Pontificerodifpcnfarepoflc, utpauper promoveatur *
CertumcllSecund6, Nonpofle Epifcopum, propter nemtotiesdicum,
quiaiiifcriorPapanonpocclt dilpe.iUrein le* gibus juriscommunis. a, Certum
cflTcrti6. Tuncfolumpofle Epifcopumadmittere PauperemadSacrosordines, quandode
bencriiio, vcl alimeotis illiprovideat. Sed hocnoncftdifpenfarein Paupcrtatc,
fed Pau- tollcrc. _ X.t*l Futrtlii . 2 Q^i-ehisquatuor verfibus, rudibus fani,
fed ad compctidium accommodatis colligare volui. 1 * y ♦ . * 11. Viti*ttns .
hizmtn*. Strvut. 7 8 9 tui. JjgntrAMi . B*ftifm*tt fnc»nt . IO II ta 1} 14
Ordintvt. Occidtnt . MutiUni. Bignuutfaut . Ntthujqu* . IJ 16 17 18 Hmfii.
Obftriilut. P*uftr. Futt , txulnt Arit. De Ccuatione Irregularitatis . I TN
prsecedeotibuslocutifumus farpedeejufmodiceflatione 1 J. fedmparCKuia.i prout
icfc obtj.it occado, deinceps ali- qua peculuriacapita, exquibus
IrregulariuscciUrepollct, lunt expendenda . x EiUncdequatuorfolet efle traclacio,
ex Baptilmo, exln- grelTuinRcligioucm, ex Ceflatio.ic caufat ; Ex Dilpenfatione
• Namdcqui.uo, puu, dixifuprar-f.*.».a. $. L Ex Bsftifmt. 1 A JoPrim6,
IrregulariutemorumexpurodefccTu, & ilne f\ culpa (excipiainmod6,n.4.
orcamex dcfcciu lenitacis ) iiollia Baptilmo. QjarcBigamus, Ilicgitimut ,
Dcformatuf cori?ore,&c.etiampotfBapcilmumIrregulari5clt,quia Baptilmu?
tolumculpam, & dcformitatesex illapendentesdiluit. An diqua Bigamia,
quaronturexdelicto. dclenperBipiifmumpotTit, vi- de Gibal. dc irres. e. 64.1 a.6
Avilain , & Hcnriq^b eodcm ciutos , aliolque. a Ajofecund6, Irregulariutem
, quseortum dicici delifto , aboleriaBaptifmo, nec illam folain ,qux immcdiate
adelicToeft, irregularitatcin, v.g.cx hom cidio injulto, fed ctiam, quat me-
diatc, qualiscltca, quasoriturabl ila.nU commiflidelicTi . Haec eflmclior
opinio, quam traditGUla, inC.Siquit tm au.y. &C.dtindtd. i6.Gib*l. ttc eit.
Majolus tUimg.ii De Irregularitateorta
exdcfcdu xtatisRemiflivc. Ft quinam in HU diffenftt ? 1 TA
Ehaclatediximusm/Mrf.iJf «•J.<-.6\ $.«i^.f.iaj».i6.addi- WJ
dimus,cum,quianterequifiumzutcmfeinitiarepermit- tit, iocidereinfulpenfioneiD .
undc,(i antedidae lulpcnfionisdif- penfationem ordimbusuutur,
incidereinirregularitatem,utha- ».8.ft«;.t coniirinitqueGibal.aliique. Sicutcnimdelictum,
iu & ejusinfamia Bapcitmodelctur, quiaper ipfum tumpeccatum deletur,
tumejuspasna. Aliam viamidem confirmandiinitSuar. d*ctn(.d.*4.ftii.i.
»«**.>. Tolet. ltc.cit.Sijt.dtttnf.l.6.t.\.n».x^.
CQMftch.dtSncT.iiff.li.duk.i n J9.FarinaC.#i»/rj| V.trrtg. JW.416. cum aliis,
forufle, expcditiorem; aitenim non Baptiutumali- quod committentcm delicTum v.
g. occidens atium injulte , non in- currereIrrcguUritatem> quia jus
Ecclefiafticum non ligat cos , qui extra Eccicfiam funt. } AjoTerti6, cum Dumf
*..tr.i.Ttf.ti ,To\et.l.e.c.}i num.i. Henr./. 1 4 *< 1 ».».*Majolo dt
irrtf.lii.t.c. 1 1 .contra aliquos relato< i Covit.inCUmfifurttff.i.f.J.n
s-Siyr.dteenf /.f.Gibal l.c.n 6 Irre- guUritatcmexdefecTu
leniutisaufcrriiBiptifm<>,quicquid ncget HntudJt irrtf d.x n 6}.apud
Dianam/.r.cum Ugolino. Kacioell, quiacumperBaptilmumhomoconftituatur
novacreatura, meri builtiin luperioribuscum drirrer.cx vioiatione cenfurac
c*fit. 14. i- 1- . . . x Remanetigitur hicunquamin fuoloco, indicare, quomo-
dotollatur ejulmodixiatisdefeclus. I brcvi(cr,amovcturduobusmodis. Primo
.ipfotemporisdc- curfu; advcnientccnimdeliiuUztate . jamevoUcirrcgularius ex
ztateprocedens. AdvcrtcprzdiclamlufpcnrionemcontracTam ab co , quiantezutetn fe
initiari permitt it, «Sc przdictam irrrgularita- tem,quam fortecontraxitexercendoordincscum
fulpeni!ione,nun- quanatolli,ni(iperlegitimamdifpenlationem, utreclcnuut Va-
lentia ,dtttnf.t.*,.d.i 9-f.y. ij.i.fic Sayr. drCtnf.l 6.t.t x. h.ii. Secundo,
amovctur pcrdilpcnUtiotxjii) , non nift i Pontifice concedendam ,
tumfiquispromoveriadOrdinesvelit,tum fi ve- lit,iniis
mroiftrareaotezutemrequifium^CumenimSayr.ii**1.»^. Callr, d< Cmf.
Ji<f\6.f*r.i t . n.x. aliique , ReguUGeneralisaliis di- fla Ot , nt illa
Irregularius , quz fufceptionem Ordinum impedic , eadem impediatufumeorundem,
dcbebit etiam ad miniftrandum antcztatemtibi, quamvisOrdinato,
acccdercdifpcnfatiopotcn- tiscamconcederc, qui unuseft Pontifex ,cum
Epifcopisnibilcir- rinjure. t6Eccleliadifpofuit, utille expurgarethorrorem, qui
exfangui- nis effufionc in occiforc concipiebatur . Ne igitur argumenteris fic:
perBaptitmum nontolliturlrregulariusBigamiz, quzeftex de- fccTu
.ignificationisSacramenti,ergoneque irregularitascx defe- Ctu lcnitatis,qua:el»
cx defecTu fignificacionis lcoicacis, quz fuit -1, Ccargumenterisiiniisenim^
Digitized by Google 316 Lib. X. De Cen£ & Irreg. TracT. IV. Dc Irreg.
▼oluntatcLegislitorishicmodus argumenundinoavalet. Aliam magis erud itam
lolutionem tradlt Gloff. C. dtindtd.z6. v. butr pte. quam , filubet, apud
ipfamlege . 4 Contrahens tamenirregiilaritatem , immd (c quodlibetimpe-
dimentum, inlufceptioneipfa Baptitmi,non juvatur ab ipfo Baptif- ma te , quia
non debet ab Ecclefia expedare fa vorem, qui contra £c- clefiae leges
agit.Quare G quis cxtra ncceflitatem baptizaretur fcien- terab Haeretico, non
evitaretCanoaicum impedimentumirregu- laritatis, quod inealufceptionecontrahit.
Legeciutos. 5 Quiddeniquedices adlequeutem cafum .' Petrus nondum baptizatus
propinavitCajo venenum, deindeSacroBapciimateri- tejotuscft. Sedaccidit, utpoftfufceptum
abipfoPetro Baptif- mum, Cajus, cxaftumpto vcneno, moreretur : critne Pctrus
irregularis? . 6 Refp. Erit utique, quiaocciGo tunc parit irrcgularitatem,
quandohomomoritur, (edincafupropofito Cajus mortuus eft , quandoPetrus,
obbaptifmum fulceptum jam crat fubditusEc- clefix, ergo&c. f. II. Ex
treftfttnt ftUmni RtligUfit, i "p Er hanc profeflionem , nullamde
jureirregulariuterodele- J. ri, tencndumeft, praetcream, quaceft cx defctiu
Nata- xium eomodo, quofuodiclumeftloco. » Deconfuetudinequifquevideat: quidin
fuaReligione fitle- Iitimdintroduftum. luquareduofuntexplorata. Altcrum,Re-
ligiomsingrefluro redderefacilemirregulariutis difpenlationem . Altcrum,
diciamlegitimamconluetudinem, fi quain Religione eft, efle fervandaro .
Dequalic habetSuar. dtctnf. d^i.fta.i. mt. 3. fi»t. Ubifucrittalisconluetudo
(loquimurautem de confue-
tudinc,quaquisliberintelligaturabomniirregularitate)retincn- daeft,
quialicetpcrlcfolanon valeatdare jurifdiclionem ; eftu- menfufficiens
Cgnumpotcftatisconceua:, ctiam fifortalse tunc deexprello priviicgioi ff. III.
£x ClfuuUt C*M[4. * r^ItifparCmdehaciofuperioribus. Nu JL/ eompcndiofius.
Nonefthicquacftio de irrcgulariutibus ©mnibus.aneacceflent, ceflantibuscaufis,
fcddealiquibus.quae actu pendent i lua cauia . Irregulariates ergo ex Bigamia ,
homici- dio.hacrefi.illegitimoNatali, Sc fimiles hic locum non habent ; hzenim
femelcontraclaTifuiscaufisampliusnondependent, un- dccxlcfuntperpctuae,
nifiaccedatlegitima difpcnlatio. Atirrc- gulariuiesexdefecluxutis,
tcicntiz,liberutis, faniutis,&fi- milium, cumpendeantabaCiuaiidiClodefeclu,
eo arooto,ftatim cefl>nt 3c iplae . Lcge Suar. Sayr.aliofquecintos . i Quid,
Cccflctlexirregulariutis? Explico . Eftcerulex in Ecdefia; ut,
quiocciditaliqueminjufte, fitirrcgularis. Pac er- go, SummumPontificemhodieftatuere,
utnonfitirregularis it> communicatus , quiaote hanc abrogationcm Clericum
percuflit 4 Si vero lex loquatur,etiam deprzterito , in hunc fcremodum.
Drjint;ut rrrtfuUrittUti tx tctijitnt ttnirtuit ntn h*ktant nmpimi Vigtm r tm
.ceflabit Irreeuiariusantei contrada , fcu mcliiis Pootifcx dif- penfare
tunccenfebiturcontraclam irregulariutem . $ SideniquedubiaCnt verbalegis,
numeafe extendantadab- rogaadasantccedeotesirregulariutes, tunc ( lalvomeliori
judi- cio ) puto, casceflare. Hujusdicli, inquo cft dithcultas, ratio
eflepoflet, quia in hoc cafu > benigoior lcgis intcrpreutio debec eligi:
agiturenimdeabrogationc Icgis poenalis , qua lege poenali ablata rellituitur
homoprirazvis juribus, utnon rcputetur indi- gousaluri. Pofitaautcm hacbeoigna,
&probabili inierpreutio- ne, jamnonellarnpliusdubialex . Aliquid in
haucreminvenies, filegei Suar. dt ctnf. d.*i .ftS.i .».?. Boiuc. dt ctnf.
dif.T.j.j.punS.i. «■.a.FiIluic./r.xo.*.io. fj. IV. Bx difptnfntitnt. 1 T*\E
hacperoccafionemplura, ferequzfcitu funt necetla- -LV ria, dixiinprzcedeotibus
, quibus, ut aliquidhic aga- mus, addeduo. 2 Primum .Siquis
irregularisaflumaturad Summum Pontifica-' tum , ftatim in eoceflat
omnisirrcgularitas juris humani:ejufmodi
enimaflumptioeftzquipollensdifpenfatio.Similis etiamdifpenfa-
tioaequipollens,leu irapliciu eflet > fi Pontifex , fciendo, te efleir-
regularem,incircunftantia,inqua)udicetur Pontifex tuaeirregu* laritis memor ,
te in viuret ad Miliam celebrandam , dcc. 3 Secandum. Ecquibufnam vcrbiscxpcdict
diipcnfator ipfum adum dilpenfandi? Refp. nullaro prarfcribi formam verborum:
certumeft Umen , ultem,utdedifpen(ationeconftet,aliquacfle verbaexternaprofe-
reoda , illam quomodocumque fignificantia . 4 Forroulas, quibusfolet
Pontifcxdifpenfare» habcslateapud CorradumJf fr*xt i,<}c>sf.ptr mr.
Formulasautem , quibus dclega- tuscommiflamfibtdilpenfationemexpedirepoflit,
ponitGilian./» pnm.ttnf. v. Irttg. ».»». io lequentem modum .
tuncexprimct)e>A*^ , & OfficUrttm tuerum . lm thtHti.JtTMdiu difptnftttcum
fuptTirTttnUrutt , ektnUi, vtltaUitnufnt (eastt le, quihomincminjultcoccidit,
Inquiro, an ficuti non futurut gamusjuxudicHaci6.|r.a.i». i.dcbetnePontificiexponer
fumirregularis, fiinpofterumoccidamaliquem, fic libcrerah ir- talibulquc
irrcgulariutibus infici , anlatisfit , abfolute •iltmrtddt, ntmmi Pturh,
&FiUiy&SpiruniSnniii. Amtn. Sidilpenfandus nullum habeatordinero,
ficdicat difpeofans : HnbiUmttrtddtndtmiuiOTdintt fnftifitndti , &t. %
QijodGneccfseGt titulumbcneficiireftitucre.&fructusma- \i pcrccptos , juxu
fuo locodicla reftituere , fic addat . htrtftttnttikiTitnlnmy ftnTitnUi
Btutfitii, ftu Btntfttkrum, & ctndtnt fruiim m*li fnttptoi. In ntmint
Pntrii, &FtUit& Sprritui Snniii. Amtn. 6 Tertium. Qui
pluribusirregularitatibus aggravatur,j>lures v.g.occidit juxufupradiclar.t
(.§.io.AK.t4.Vclcumdiveriiscen- furis ordinem exercuit juxudictari^. $ J. <•
*.8.Vel eft pluries Bi- onere 1 le tot, regularitate, quam contraxicx
homicidio, quodcomroifi,priuf- quam harr nova lcx conftitueretur/ 3 Rcfp.efleidcx
verbislcgis dcfinicndum; fi eniro lex hzc loqnaturin futururo, ut
fcilicctinpoftcrum non incurratur cx
orcifionelrrcgularitas.noncellabitlrrcgulariusantea contrada . Sicutt,
fiPontifexnuncftatueret, ntnmpluu mnmtttit* fiTCUtiiiutCUrict,
fcefseirreguUrero? Refpondeo. Quaoquam non ignoro, hoc poftcrius ab aliqui- bus
athrmari, tamen tibi AuClor (uni, ut fingulas , earumque
qualiutesexpriroasdiftinCle, fecustefemper fcrupulis ,<3c nerplc-
xiutibusdivexaturaplorabis.Legedetou hacquseftioneDianam , a.ii.rr.6.™/»/.44. adquam
etiamfacit, quodego in fuperioribus ex- dixi r^.i7.§.4.».i6. T R A vilegiis fmi, quocunque le eonferas , in quo
ea promulgatur , quia Pnvilegium perfooale adbaeret pcrfonat. txRtg.z. dt Rtf.
Juri* i»6. Eicipc Pvivilegiumcibo- prohibitorum, quo etiam occulte, &
finefcandalouti oon i i quia , ut infri dicemui*. id eiprefse pro- $. UL Jm
pkmi, mt ftritV DE BULLA CRUCIAT^* ; aliqua de Natura Privaegionim Bullac $. \.
Sjudt & ?ut»plex'fa Trrviltgimm. Jlffert proprie loquendo Beneficium i Privilegio : quamvuutrumque tit
iPrincipe benigneconceuum : fateortamen aliquando confuodi . Bcneficiumenim cil
Gratia, feuttculus i Principecollata,feu da« ta, przter, non verocontra
jusPofitivum: Privi- (ffgium verAeft faculusfaciendialiquid, vel atiquid
omittendi * nontantumpraster, verumetiamcontra idemjus, boceftcontra leges
Canonicas , vel jura Ci vilia . Ita communitcr DoCiores ea Ab- bate C. tlimit
vtrb.fitnif. » Porroprivilegium, aliud eft Reaie , quod fcilicet concedi- tur
certo geoeri AQionis, velcaulat, rel Negotii , rd Laca , velDigoiutj:vqu»rceft
v.g.PrivilegiumPratlationis, quod cob- celTuin eftproexpenfisfunerura,
reimutuumdanti», Navis v.g. lefeciiooe, &c.Iu Ajor ;,k f. «f.ia.vel
dooaatisaliquid Ec- clefiz , vel Epifcopo ut Epiicopo > &c. $ Aliud
Perlonale , quod conceditur perfooat, ratione ipfiua pcrfonx,
ipfiqucimmcdiateadbarrct . Quale eft r. g. quodcauce- dituralicui inaividuo,
Pctro, &c. 4 Aiiud Mizium, quodpartim eft perfonale, partim Reale. quod nirairuraconceditur
quidemalicui individuo, fed ratione aeutis, v. g. vci fexus, vel ex ceru, &
iodeterminata caufa . Qjilc eft v.g-datum minoribus 15. aonis, ut in intezrum
polTint icilitui, ut tidcjubcre proalio, vel obligationcm Uucipere ac- queant .
5 Subdividitur autem perfotule ; nam fi fir concefJura fio- gulari perfooz
untiim , vocatur injure abfolute Privilcgiura . fx C*pt. voitnttt d* «ff.
Irgmti . Si verd lit conccflum perfo- nis, non ut Gngulis, lcd ut conflantibus
unum corpus raora- le , hoc eft, uoam communiutera , dicitur PrivUegium Cor-
porale . 6 Rurfus hoc corporale fubdividitur : habet eoimduasfpe- cies . Si
enim conceditur ita comrauniuti , ut defcoodat ad {jngulas perfonas , hoc eft ,
ut fiugulas funt ; & ut membra talis communitatis poffmt uti illo
Privilegio , vocabitur Privi- legium corporale perfonate , & hujufrhodifunt
multa concef- (a Religiofis , clericis , Miiitibus , Scholafticis, &
fimilibus . Si vero ita communiuti conceditur , ut ipla fola communitaa uti eo
Privilegio poflit ; dicitur Privilegium pure corporale ; & bujufmodi lunt ,
qua: conceduntur Capitulis, & Umilibua in eleCiionibus faciendis , atque in
acJionjbus a tou commu- nitate, v. gr. a Senatu , i Congregatione, feu
Coocilioezpe- diendis . Atque hoc Privilegium , quia refpicit digniutera ip-
fam , nempe ipfam unionem multorum , vocatur ab aliqui- bus , ut nout Sala d*
l*t> nvaS. 14.
d. 17. f*B. a. Prvilegium reate. Alias Privilegiorum diviiiooes
videapudSylveftr. V.Pri- *ilejium, apud. Caftropai. tmm. I. trmlU*. d* PrimU.
,»,t.o , & t #""*Oimnunis eft Dotlrin, Privilegia, qu«
funtcontraju* commune, hoceft, quaecoocedunt fieri, vel oraitriati. ouid,
quodaliis eratez jurefaciendutn , omitteodum , deberc ftriclcinterprcuri,
quia^utloquimur , ckegregiedeclaratTiraaji m t.fi mmf»mm v. l&m. m.i 9 .)
quod eaorbitat , hoc eft , quod te fub- trahiti communiTure, odiofum eft ,
atque adcb quan tum fieri po- teft, reftriogi deoet, ne, Jus, quodproptcr booum
commune latumeft , corruatcum commanisbonidamno. Contra, Bencficium Principis
proprie acceptum , qui» futvh- dimus) noneftcontra juscommune,debet
latiflimeinterpreuri , cum Beaeficia Principum iupponannrr es tiberalftate
Princioe digna, hoceft, magna , proficilci. Excipe (uteife patere do- bet)
nififitin pnejudicium Tertii , hoc enim femper nure vcl- )e, putaturprinceps. »
Ex hacergododrinafequitur, BullxPrivilegia, ewn pfera- queexillis vulnerentjuscommune>qualeeft
v.g. illud delaclici- niiscomedendis,quz noneflecomedeodadiebu« veritis,
prsecipic jus; fequitur, inquam, ftricleefleinterpreunda. } Etcerte itaabfolute
fuftinet Sinch. I 8. d*Mm*r. curamultis dcommbus Bullsc Privilegiis, eftqwe
hasc Kateutia (atis probabili», quametiam fequitur Barb.M BmU. Cr*m\fmm.t.
Mkt.f.f. NamPrim6perlijdulgeotias, quat concethiMur in Bul- la , Pcenitentialis
fatisfaclio, & rigor Eccltfiailira» d-itcipiifiae facile poteft occafione
Indulgentiarum enervari . SecunJd, ele- clio confcflarii , poflu interefeSaCro.
tqnppgae interdicli, ulus ladliciniorumdiebus prohibitis, clcfimilia privilegia
Bulla; funt coain jus communc, *,tqu« aded odioU » erjjo fLri/ut Lmok iar-
terpreunda eadicli&aaai.t. Tertid , quia partem dilcordare i toto, odiotura
eft, fed id coocingit per prtyilegia B«Uc , cr- go, &c. 4 Andreasautem
Mendo d.t.BiMtid.B^UCrue.mm^S.oc rur- fuscontra Rirdnn A;p. d.t.e.i. Dianam
,alioique citans , fuftinet, eilcamplr intorprcunda ; eftquehax: irem fenrentia
fatiaprajba- biiis. Etquoad indulgentias, eamdocetetiamSuar.df »a«iA«<«.
,r«rf.f. aliiquc, namprimo quoad hasindulgenttas, ilbeiuotbene- ficium
principis, ergo cum Gnt fine pnejudicio tertii «nooenV, nnde fintlimiundz :
Nequeeaxlem iunt contra juautlum.- ipfe enim iucommodura Fidelibus aftetunt, ut
nullum onVndant ; naraDeo integrafit folutio, & quandoquHeni fitex
meritisinfi- nitis Chrifti Domini , ejufque auaoriute > nullura fubeft
pericu- lum, quoeameriu, hoceft, meritorum Chrifti Domini The- aurus eihauriatur.
Ecdefia itemnutlopaciol«ditur,imm6po- iusper acquifjtas iodulzentias purior,
&in(uis membris Dci> feflS di §. II. Priviligim SulU Ctntimt* cmjut fimt
gtmtrit ? Iccndumeft cumHenriquet.RodriqutaT imtr. d* Bultm, efle pcrfonalia
ablolute Ea enira fuot a Pontmce perfonisutriufquefexus, idquead fiocmpeculia _
detes ad pugnandura , vel ad precandum , vel ad elecmofynamcontrainfideles.
Nampropterei fic potesdefcribe- re BuliaraGruciatae. mdifi*mmy ftuScriptmrm
Stmmi PtmtiJUit, ttmtimuu tUtmm Vrtvil*tim , au* iff* ttmctdit FidmUlmu
c—ftrmmti- I Diciturautem (Bulla> quia voihatc BulU Cgnificat( quan* tum ad
nos ucit ) figillum que adeo per figuram " nioraate. \ Dkiturpraeterei
Crmtimt*, quiaolimBullahaec coocedeba- tur railitibua » qui fiijiio Sanflar
CRUCIS mfigniti ad bellura cootraTurcas orcajcitceUoturliihUibanoIL & in
CoacUio lm- teuacuu tub luiio IJi. 4 Exco, quoifint perfonaji* ejufmoJi
PrivUegia , foquitut durante Confeflioaisaono, teBullam habentem poflc ejus
Pri- fa tidsper acqui gratior redditur « Secundd, quoad privilegiacontinentia
di, reicoMmuUndi, retablotrendi.idem noet, aeclardiDeum, necEcclefiam «fe,,,
,., .ih..-*^- merit6docet Azor./. t. c.it. e.i. & Suar. e .6j. f*MX quia
debemus, difpenfan- , pereaici- . Namprirt- quantum poisumus ,tadeifavere,ac
judicare, Pontificem idemam- pliflime fatiere voluifse ■ Semper autem hic»
& in funilibus , intelli- geiniis, circaouaePodtirei , vetPrinceps
poteftatem habet . At "mlrat omnia(utmodddilimus)funt concefla , ut
fideles , veladpugnandum, reladorandum, veladp aamciccmvtr<uwContrainiiu»n,
c concefsa , araplc func intcrprettrtda . ris Apoftolicis,at- pro ipfo coto Di-
7 (.onhrrrutur, quiaeltprobabilisopinio, quam tenet Reflri-
qoezW-7-d*»W»i.r.j8.«.!l.r>*.*4. t.Saoch./.». dtmmtr.d. »j*rj. SatasMi4.d.»7./M.falilquepririlegia
concefsa communitatibus Religionum tn perpetuum late efae interpretanda , cum
enira eoai- rttuniuti, &non uni perfonarconcedantur, farorabilia lunt judi-
canda , quia acquiparantur legibus , perindeac Ihferta efscnt in cor- porejuris:
bonoenimcommunieipedit, utmulupririlegia con- codantur «eligiooibu» , uc n^
bweficns illedii Pkkles, eaaprom- Uro- ceaaiiiui roi_,iwuii>us , ui. unicncm
uicui r Kzcies , easpiu ptiusamploieotur. Prooabileitemeft, idemdebereleotrri,
f teotitSalaj, tfta««.ij.ctta«i»; deprivilegiu «•aeeCxiu Digitized by Google
Tractatus de Bulla Cruciatae . rem caufx pix . Unde Axor. I,t. id eltendit ad f
oHcclwin favorcra perfonarumroiferabilium. ...... Sihxcigiturfuntprobabilia,
curnoncnt itera probabile id , <piodafscrimusdebullxprivilegiis, quxfunt
conceflacommum- Uti Fidelium exiftemium fub dominioRegis Catholici,exque in
farorem fidci, sn* eftomnjum caufarum piarurn cxcellen- 8 Ratiooibui in
contrarium allatis refponderi poteft , vel roultaprivilegiabullx «oo effe
odiofa , cumnon fmt contra jus. vel elto Gai contr» ; idc6 non funt vqcanda
odiofa i quia vincit tavorfjdci, velillaalia capiu **m. prtted. indicau,
undepotiui funt dicenda favorabilia. Htuqu« ergo fenicntia probabilis eft ,
araplcaique tut6 potcft , Difpofitio tra&indonirii. s
OUramariumBullxCruciatx, quamnos eiplicandam fufci- i3 pimus, inveniesapud
Ludovicum iCrucein expoGtione hu- jus Bullae ipibinicio librt : utetiam ibidem
inveniesipfam Bullam originalem , quam vocant Plumbeam , leu Latinam , eandem
etiam habcs apud Mendoitt.1. * Jam
ver6inemspriirttclaufuUconccditurindul&entiaiis ,qui penfonaliterad
pugnandumcontrainfideles fe conferunt . ;
Infecundaconceditureademindulgentiaiis,quialiosroittunt contraeofdem. 4
Intertiaconceduntur, prxterditum indulgentiam , aliqua «liaprivilegiaclericis,
®uUribus, qui exercitum contra iu- fidclcscomitantur. 5 Inquarta, &
fequentibusclaufulis conceduntur indulgen- tisr,
&aliaprivilegiaiu,quieleemofynamcoutribuuntadprxdi- clumfinem. 6
Nu$ergo,omiuendoprimam,{eeundam,&tertiamclaufulam, quxad nos hodie non
perrinent; incipierausi prxditfa quaru , & deindecxtcrasiuoordine,
Ocofavente, prolequcmur. CLAUSULA I.
huslocutUumu#) fortaflepnirwaipcclu, fclum verbisbullx ad ,,it,t,!rlm,co'^l'<leritJs^po?etuti^iviIc*ii,
bul1*» quiauc/amelt fidclis, V «rum ego periuaderc roihi nuuquam potui , mentem
Pon- tihcis eflc , ut vclit favereper fuaprivilegia ilii.qui ab ipfo tam ma-
nifertereccdit, & rcbcllisefl . 7 A<Jde, fiquisScbifmaticusCtexdlis, qui
negant,huncfum- mumPontificeraeue, putansidnon eflearticulura fidei.quara-
tionevalt-t ab eodem acceptarc privilegia, qux nonnifi i vcro fummo
Ppiitificedimanareirollunt^ Id eertieaccidere poteft, quan- dpidcmPontifexeft,
quiBullamconcedit. #idem, quiabc,uf- modi Schifmatico rcptilitur. Ita contra Bardi
mcrito difcurrit Mcndo, imA». dijf, 1.».}*, t Hunc nullii
bullxprivilcgiispotiri pofle , certum judico deLug. diPeem iifp.X7.* *.
aliifquequia Ecclefu nuaquara, five iuas leges,
livefuaprivilegiadirigitadillos,quinoi)dum Jaouaro, per quamingredimurin ipfam
Ecclefiam , quxeftbapcifraus, io- grcm funt . 9 Dices, atcumSuario,
&aliisdi£ium inobis eft inOffr.ii Smtr.Mlfl.t.i+ probabilceflc, ou6d
Saerificium Miflxapp;,ca- tumcathccurocno, eidemprodell ex opere operato
quoadfarif- fattionem, & impetrationem , ergoctiam proderit & bulla ,
fi- cut enim ibi applicantur merita Chrifti Domioi, iu & hic . Hoc modo
argumentaturcontra noltramfententiam Hurt.;.7.W# M4»l.t.it.».l.<?t.io.n.$.
Refp. Quoniam mnlti oon dirti.ixeruntquxftioncm, minus refle; huicpanutircipondcruor.
Aiu,ni:neft quxllio.an poflit catho- - prodelL- bulla, fiaJaliusipfa a
lummoPontificedirige- ttenttditmremnibmt freJiHit Chriflifiielibmt tenfifltnti-
, ty ditlinnnttbui htktt Rt£nmm)net nen lit ifSsj ntt ibunt , me J- mittint ,
fi intr* ditium Annnm , t x benii fibi m Dte telUt it , in hmmt expidiliemem
ftetelttiemiidiftnfiem libernliter tentmUrimt , ut ditie Mmnednrnmtt , peffmt
frui frtantniwm prrvdtiiit , Explicans przdidam quartam claufulam Buliz Cru-
ciaue , quoad priores partcs Gauiulac. . - •* 9. I. A Cbrijtifidtiibmi . i
T^\Ubiuripoteft.Primd,deHxreticoexterno. Secund6,de J_y
mcreinterno.Terti6,deSchifmatico.Quart6,deCatcchu-
meno,namfidclisbaptizatus,lineulladubitatione , etiamfifit io
flatupeccatimorulis, veletiamfi lit cxcommunicatus viuodus > valide bullam
fumi t . Lege Callr. i* Bmll.
Crme. difp.mm. p.ijui.ii.& i }. multosciuntem , quidquid alii dicant in
oppoGtum . Htrititm ixttrmmt . i Hicnullopoteftbullx privilegio gaudere,
fivefit externus publi.4, fiveocculte; patet, quianoncll exiis, adquos dirigi-
turPontificis conceflio. i
IlludcoiKcdimus,fiquiscikmGtbaptizatus,incidatinhcrcGm externam,fcddcindeipfum
pceni(eatcommifiidclitli , vclitquere- direadfidcm,poflefruibullxprivilegiis.
Nequeidmirum, quia jamfidelistuDC actueft,poGto,qu6dhxreGmabiuret,volendo ad
tidcmredire. ItaTrull.apudMendo, quem affert, lequiturquc Mw&Oidi(p+nAA
&rmrfm,imApp.4,l. «.Jl./w. ttmfttkm meri imtermmt. 4
Hicprobabiliterpoteftfrui, & probabiliter non potefl, pri- vilcgiisbullx .
Potcft, quiaexunaparte hiceftbaptizatus, «Scex ilia folam internam hxrcfim
Ecclefu non judicat, ergoneque privilcgia, quxaliis baptizatis concedit , illi
ncgare prxfumi- tur, iufuflinetBardi p.i. tr.i. r.4. ftS.i. ■ j Nonpoteft, quia
non irratiooabilitcr quisafleverabit , illam vocem (Fidelibui)
debereinbullalumi proprie, & ftnde pro vereFideli, qualis 6on eft hxrcticus
internus, & Ua fullinct Mendo 4. 1 4. n. 1 4. & rmrfmt im Afp. 1 ) t .
* Stbifmmtkmt. . 6 PureSchifmaticus, hoceft, quifoliim obedientiam fummo t, fed
i nullo iidei articulo recedit ( fi 1 de quojaralucle-
retur.aliaanadipfosdiriijati r, undcdefaaoproGt. Jriuses: hls
eflo.fitcontroveriuro, &ip.ifave»- pariusduclaiSs*rificioMif- fx.
Ategodico,certummihic'l j.'fcrius,h iceitathccumcnif bullamnonprodeflccxilloc^
•, qudd dcfacfoPontifex ad illo* bullam nondirigit. Id quo.fcollino cx
communiter contingenti- bus , quia nimirum ad folos bjptizsio* dirigit Ecclcla
, & Pontifes: fuas leges , prxcepu , priviltgia, & fimilia , 1 'ifque
folum profitc- turfavere,&folumcumilli« Inqnt. At.quod
->acerdosparticularif velitdirigercfruclumfuiucri.i naH : nhr-imcrjnTi ,
jamtu fup- ponis.Quamvisigiturafl"ererepofri.<viv, i. iitui:, Dominum
non exclufillecathecumenoSjtuma fruttu M u , tumifuffragirsEc-
clefix,tumabejuidem privilcgix, qma fimiiiui initiativead por- tasEccleiix,
& velutiinitiafiiefi.lelcs,& quid.. i rrterni , qui* jamhtp:iimj
wtant,fiicuti non exclu Imiturl vJoviui a Privilegiis Religionis , licet nondum
perfecle in ill.im per proft flionem ingreffi Gnt>quamvis idafsercre,
inquam,polliinus, Umcn , quod de fadlo Pontifex,cui viccs iuas in tt
rrisChriftus flominuscommifityippli- cetprxdicJiscathecumenisbullxpri\llegia,
ficuti applicat novi. tiisprivilcgiareligionis, & ficutapplicat luam
Mifsamiifdemca- thccumemsSacerdos, nefcimus; I<nmocxconfuetudineEcclcfie
fefcmperdingentisad baptizaios, lcimus non applicare. Itamihi
hacluperredilcurrcndumeise vidctur. 10 Iniantibus,&perpctu6amentibus,
multomagisphrenetici* prodefl bullaCruciatx , G quis pro iplis , dau clcemofyna
, illam lu- mat. Ratiocft, quia^ontifexgencraliteromnibusFidelibus Gne <U \}
i ntt ioiic xutis , vel conditionis eam concedit,& ex alia parte il- li
,cum fint Chriftiani , cenfentur virtualitcr petere ea,qux ad falu-
temanimxillisfuntutilia. luTrull. i.i. Exfl. Bnll.$.t.4mb.6. 11
Proderitautemhisbulla, ut tcmpore interdidifepeliantur
inlocofacrocuramoderauPompa,utinfrafuo loco poOeperbul- lam , dicetur .
Proderititem pueris , poftquam ufum rationis acqui- Gerint ; & amentibus ,
G forte convalefcent , proderit , inquam , ad indulgcntias acquircivias,ad vou
commuunda,adabiolutionerai reiervatis, adulUmlacliciniorum, &c. Relrtiefi.
11 Religiofos,velReIigiofasfruipoflcBullx Cruciatxprivile- giis, Geara
accipiancconluetacleemofvna, (dequamox, dau , certumfit. ) PrxfcindendotamenPrim6,
abufulacticiniorum * dequoinfra, &prxfcinrlcndoSecund6, iprivilegiocirca
pceni- tentixSacramentum , dequo egoinoperede Sicramentis/.r. de Pcen. t. '.')
4 * a. ) 7. fatis egi , It Illudautemlolumhicadnoto. Reliaiofos non indigere ad
acquirendabullx privilegiaconienfufui fuperioris , cum Gt con-
ceftiodauomnibutfidelibusifjmmo Pontificeomnium Superio- re.
Sednoftrosefocietatcindigereproptcr ipGusPontifkis reflri-
aionemfactamnobisinnoftrisbullis.docetBardiii» Bmll.p.t. tr.i. difp. 1 -t . 5
/. 1 6>.con tra Andream Mendo m App. i. 1 . 1. 1 * . c> Imtimi i»
Elmtid.BmlUd.4.m ».i9.fentientcmnollros eSociettte, xque ac
aliosreligiofos.nonindigereconfenfu fuperiorisadomnes bullx gratiasatquirendas
prxter ea , qux pertinent ad Sacramentum pe- nitentix,& admod6diaumurumlaaiciniorum:
qui idemMen- do ibidcm explicat BuUas Pontificiasfquas in contrarium afiert
Bar- di ) loqui folum dc gratiis in ordioead $. IL $. U. Ctnfiftintitui, &nttlU*ntiim in 1
/^""*Ertumeft,n»nfolumfixe commoranresinhoeRegnofidem femper
hlc,& in fequentibusintelligedealiis RcgnisHif- paniarum Rcgi fubjeclis ,
ubi bulla promulgatur ) verum etiam exi- ftentes in illo tranfcunter , etiam
per unum diem , imm6 per unam horam, polleaccipere, &fruibullz privilegiis,
annodurante , umctfihinc recedant, & dcindcatibi , ubibulla non promulga-
tur, fedemfigant, excepcoprivilcgio ufusciborumpronibitorum propterexprellam
prohibitionum,utin fuperioribusindicavimus, &diceturinreriu<> .
Idmanifeltc conccdit Pontifexin illis vcrbis ( confifitntibui ,
&dteltn*ntibui. ) Ita exprelscBaruabasGallcg. in txftjit . Eult. Crar. C/.
I . dub. f . z Quid, fiexternusdeclinct,feupcrveniat folum in Panormi
v.gr.Portum, undemittatamicum, quiipfibullam.accipiat,ipfo in ci vitatem ,
iramd in litcus non defccndente? Rcfpondeo, idempofle, quiaPortus abfolute,
& fimpliciter parsellciviutis, fcuregni. Idemputo, fiquisdeclinet inGnum
fimilem Portui. l Quid. fiex mari vicinoextra Portum, fcu finum ? Refpondeo.
Mihi valdefcrupulofumeft , tunc pofTe. ln mareenim ,quamvis vicinutnquisperveniens,dirncilc
mihi vidctur,dici polle,quod de- clinct in regoum,& nobifcum etiam fentit
Mcndo i»Afp.d.i.n.i6. Crtti. 4 InhocSicilizregnofunt aliqua Grzcorum oppida,
quorum IncolzrituGrzco vivcntcs, tcmporcquadragelimz, non folum
abltinentila&ticiniis, fed ctiam ex luo ritu iPifcibus fanguincm
habentibus. Inquirojam, anbullaiis ( ut ctiam quoad alia privi- legia) profit?
Refp.Tum quoad didlum privilegjum de lacticiniis, tum quo.nl alia, prodeft,
quiaetiamipU funthdcles, &in hoc regno , ubi bullapromulgatur, commorantur,
neccft unde ipfl excipi de- beant. Qjarcvirtuceipliusbullzlicebitillis comcdcre
Uclicinia dicbusvetitis, &perconfequens, immopotiore racione, Pifces
fanguinem habentcs , privilegium enim concedens ladticiuia ,
mult6magi$conccdicPifces cujulcunque gencris, qui magis di- ilanticarnibus,
quamladticraia . Ita Bardi/aB*//. f. l.tr.i.enf.i. (tll.l.n.l. tntdit. S. III.
Exbtaii fiii DtittlUtiilibtr*liitrctntnlirit, i "TpAmetfiinhaeclaufulanon
deccrnatur, quanudebeat efle JL elecroolynaporrigendaabeo, qui bullam fumerc
intcn- dit, quiatamcnPontifex concedit, eamdeberedccerni i Com- miflario,
ideoejustaxzllandumeft. Verba Greg.XIII. i fuble-
quentibusPootiiicibusconrirm.ua hzclunt: Uim ttmtikm f*cnU t*i ttmmiffnti» , ut
did.im fubvtntionn qunutitattm itFidelibui , ut prtdieitur , JWSSvUj &
Dtfunttii , \nxtn pirf»n*rum qu*lit*ttm , Si fermo fitde ipfa ccuniain
individuo furtiva , quando filf aliam propriamnon haoct,
certaeftprzdictadodlrina proptcr rationes optimc jamallatas. 4 A.t verdquando
furaliam habet propriam , quampoflct dare probulla,ipletamenprobulla
furtivamdct; valcbitbulla , quia tuncmaterialequidelt,darehancfurtivam,
ctimjameumilla fiat cleemoly.ta zquivalenter . Ita Bardi /u B»l.
p.z.tr.i.fi(i.\.* n. ?8. $ Przterei filoqua.nurdepecuniafurtiva, quxfuerit
immixta cum alia propria furis , itaut ditcerni nequeat ,cum jam illa cranfie-
rit propter illam unioncin ,& mixtioncm in dominium furis ' ut di- xi
inlibrii Dtc*logi ,»r. J^.J.iJ.^w.l. )potci) utilitcrex illadari clee- moly na
, rcmanente fempcr ipfi furi oncre rcdituendi id , quo-J ioi- queabftulit. Si
ergoex illafacere cleeinofynam vllidt1 fur potcft ,va-
lideconfequentercumillabullamaccipiet,ui)Je&illius privilegiis fruetur .
lta M endo in BulUd.4. c. 1 . a.6. 6 Hucfacitcafuslcquens: Titiusfuratuseft
v.g. dcrembullas a depolicario, eatquc diftribuit fidelibus , five pro
elccmolyna ordinariaduorum realium , fiveminus, rctcnta pro lepecunia ,
inquiroanfideles, quidataca eleemofynaaccipiuntbonafiJebul- las,
utilitcraccipiant/ Refp. accipere inutilitcr, quia bullz privilegia conceduntur
fubconditioneelcemofynzdandzRcgiinfubfidium belli contra inlidelcs,
quzclccmolynahicnonadcft . Undclicet» dumbona hJesdurat, polfintditli fideles
vefci v.g. ladliciniis, tamencogni» U veritate , non poterunt . ijudd fi bona
fidc abfoluti fuere i reler- vatis, eftopropter bonamfidcm abfoluti ab ipfis
indiredte fue- rint, atrecoRnita, debebunt ejufmodi pcenitentcsdeiildem re-
(ervatisdireclam ilegitimo confeflario abfolutionem obtinerc .
Dchisablolutisbona fide multairacdidla lunt inl.dt Sncr.l.t. d* fan.tr. di C*[.
nf.iz.§.l.in.y. g. V. An ix fecnni* h*bit* tx tnrfi Intri} 1 A/f Erctri* *• 8-
nabcn$ P«cuniara ex tncretricio , potcftne cum 1V1 hac, bullamutilitcraccipcre?
Rcfp. Potcft:quiaquamvis illa peccaverit , dum eam, mcdio pcc-
catolucrataen.taroen pccunia liia eft, fuoque fub doroinio . At alibi
fatisexplicuimus,ergodcfuoclcemofynarnillamdat^idlifqucpri- vilegiis bullz frui
meriti pocctl . Idcm dic in fimili' tm nn*ntit*ttm *rbitr*ri fiffit. x Atverd,
quantum ipfe decrevit? Refpondco. Pro Indis , Hilpanisinlndiadegentibus,
proquibus major quantius eft de- creta, y\4tiTru\icnc. Hb.t.in Bull.§.i.dub.i .
Pro noftris regioni- bus (idquodfcirc, adnos pcrtinct) Commiftarius decrevit
le- quentemrealiumtaxam: ita Trullcnch.iM. Scio autem rcalcm unum valere unum
Urenummonetz Siculz, & gnnaquatuor cum ejufdemgrani partequaru. )
ProCardinalibus, Epifcopis, Abbatibus, Inquifitoribus, di- cnitatibus,
&proinfignibusquibuldampcrfonis, quas mox indi- ijrnusj».7.**-4-eleemofynaprobulIa
vivorum cllodlo Realium 1, hoceft monetzSiculz, dcccm urcnoram > & 4 Pro
communibus perfonis, proeadem vivoruro bulla , eft cleemofynaduorumrcalium,
hoceft monetz Siculcurenorum duurum, &duodccimgnnoruro cumdimidio. $
Decleemolynadandaprobulla ladliciniorum, quzSacerdo- tibusfavet, dicam
infrat.«.f.f. Uc itemdedandaprobulladefupclorura, dicam r.if.$.z.a«.8.
Etprobullacoropo(itionisM?.a6. 1} 6. Hisprzlibatismultzluntdubitationeshic
enodandz> quas irt Iequentibus§. jamfolvemus. $. IV. Antxbmii fmthtkt vtl
nfnrnrtit d*ri ilttmtffn* foftt fti Bull*} 1
./""VUoniambullztenorhabet, nnxfrtfriii bmit tjnfmtdi tltn yJmoiyn*
forritM», dututabis , quidliexbonisfurtivis? hoc autcmnomine
intclligunturhicetiamufuraria. x Rcfp. Dodlores fere" cornmunicer (przter
uuum Rodrique2 apudGalleg moxriundum) loquentesnac de re, Acofta, Vc- ga,
Trullcnch, Birdi , Mendo, Macedo | Efcobar , Diana , quosciut,
fequiturqucGallcgus, iJ>£n//.(.i4.^.igx.abfolute,
&lineulladiftindxionedocent, furtivapecunia fumi bullam non pofle l
quiadifcretis verbis dicit Pontifex f ex bonis libi i Deo collatis. ) Adde hanc
debere eflc elecmolynam: fedexD.Tho- ma, a.x.a.aa. &cotnmunitcr, coafiftere
elecmofyna cx bonis alienis , nonpoteft . ] Uthzcdodtrinacxplicatiushabeatur»
ficdiftingucndumeft . f. VI. Antxotnltcriiitiiy vtl*b *!itd*tii} I TReshic funt
cafus. Primus: TitiusobtinetiCommilTa- JL rio bullamcrcdito,
boceft.promittitTitius , fepoftfex menfes v. g.traditurum eleemofynaro
przlcripum , utiliter ne bullamobtinet? Refp.&primAquidemDico,manifefte
inutiliter, fihabetani- muraeamelceroofynamnoii tradendi, quiafic nullam
tribueret . Atfiiploinltioacceptionis animum habet tradendi ( quicft ca-
fuspropolitus. ) Dico, utilitcreti.im proiis prior.biK mcn:ibus ,
antcquampromiirum folvat. Ratioeft, quiaid couceditCommif- lariusGeneralisapud
MendoJ.t4. ».4 &mcrii6; oUigare eium le addandamelccmofynam ,elecmofynaelI
: Atquc.vjlmu li cet- tceftcomraunisPraxis, idquecumcinolumeiito Itejji* ,
na-.ilic tnulti bullamaccipiunt , quuJ non tacereai , ti numano cogeren- turpccuniamd^ponere.
Qu6dliqui$ habcat Initioanimum non traJcndi, fed poll KX mentes v. g. mutet
voluntatem , veli tque darc, tunc faiu- laie, lua ejufmodibonam
volunUtemhabet,lucrah pote'1 privilc^ia builz ulquead finem anni durationis
btillz , quia tunc jam lcgitimc pro il- lis pollerioribus menfibus
bullamhabcbat, quam legitime autci tionhabcbat. IuBarJi l.t.fiit.6.
Contri,Ginitio habuit inccncioncm tradendielcemofynam; & poftei tranfadlis
v.g.menfibus mutc-t volunutcm,nolitqueeleemo- fyrum elargiriiDico, a die,quo
non elargiri proponit , non lucratu- rum
privilegia,quiahzcdanturfubconditioneelcem ifyncquam-
vi$,propterbonumai)imumfolvcndi, quopromifit,fruiillisprivi- legiis in
prioribus mcnfibus potueric . a Sed quid , fi bona fidc quis promifit , fed
deinde , proptcr impo- tentiaminculpabilem, ftarepromiffi* non poflit,
frueturne toto anno bullz privilegiis / Rcfp.Fru;tur ,quiaprivilegiumfem?l
rit^obtentum non poteft toUiifupervenientc irapedimento inculpabili, necRcx
amittic nuju(modielecmofynaro,jamcnimdiftributorbullarumillam re-
farcit,quandoeniro fic crcditobullasdillribuic ,ipfefe obligat ad lolvendum .
& iudeclaravitipfe Commillarius . i Secunduscafuselldebonisalienis dorutis.
Cajusv. g. mcus amicusfuispecuniisaccipitbullamprome. Valct eamihi, ficatn
acceptem ? Refp. Valet, nam fic tu virtualiter eleemofynam facis,e(t enirn
perindeac fi tibi amicus pccuniara daret,quam tu deinde in elecroo- fynam
daresprobulla. 4 Tertiuscaluseil dcreligiofi$,qui utdixir.5.5 i.nu.n. polTunt
frui privilegii$aliquibusbul!?.Pccrus v.g.religiofus fumpucbullam largicndo
eleemotynam cx pccuniis ipft donatis ab amico ; utetur nc valiJe bulla'
Dubitatioautcm fundatur ineo, qu6J rclif.iofus ,
eiiamfiabamico,pouuquacunqucfiiporioris hcentia, habcit pe- cuniam, illa non
eft ipfius , fi<juiJem quiJquid religiolus arqui- rit, Monaftcrioacquirit,
ergo non potcft vcrificari , quo I el-emo- fynamexluisbonis imperticiit, quod
rc-iuiritur nccclfari6 , ut bullafruiquispollit. frfa 1 B Digitized by Google
3*o Traclatus dc Bulla Cruciatae. Refp omUtenaoalia»eipticttiones,Pontifieem,
quandoquidem inte*orebulleillaramododiaoconceditnomin»tim«iainrclitio- fi»,
tjujcdefetluifatit, luperque fupplere , «. VII, $u*nmmelttm>ti»u
ferriftndmmbiu/igniiui ferfenis} Et u**nnm fmitinin i f**ftrib*i) t /">
Ardinalei.Primatet , Patriarchz, Archieplfcopi.Epifcopi,
AbbatcshabentctJurHdidionemEpifcopalera, Inquifito- res , & difcnitates
EccleGarum Cathedralium,Duces, Marcbionet,
Comit.5,Comroendatores,Majores,Proreget,CapitaneiGcnera- les , & alii
Officialcs Curiz fuae Maieflatis ( qui Ont hi Ofticiales.vi- d; ipud IVul-.
Ub.\.m buli* (}->,. dui.i . n.i.) Domini Vaflallorum , didorumqueuxores,
fujsvirisvivetitibus, debeot probullaprz- ftare eleera-jfynam odo realium, hoc
eft.utfupra dixi , urenorum oecem , & granorumdecem monetzSieulz. i Jam
dubitabisprim6 . circa hos,an Vicecomitet, Barones , Przrore* Urbium ,
Scnatorelque Civitatum, 0 nonfint Domint Vaflallorum, utetiamPifcalis io
Tribunali loquifitionis, ut iti- demFiln Ducum,fimilefquefinultoTitulo,velDorainio6audcnt,
an inquam > hi obligenturtradereodo reales? Refp.nonobligari.qui» ho<,C
Domini Vaflallorum non fint,Com- tniflarius , in uxaab
iplodennitaodorealium,oon deiignat;expref- fioautem corum,quidefignan(ur ,ell
manilcih exrlufioaliorum . Ita MendoW.t^.a.tx &* J &
Gallccus/«.«.r<»/'.i l.d*b.t 94.Qu6d fi DominiGnt Vaflallorum
,debentomnin6odotradcreiquitiudif- pofuitComraillarius, ut vidimusn.t, i Si
Rexaliquiseverusin regnura, ubi bulla promulgatur , accedcret,
uretiamilliomnes.quosnosPrincipesinnoftroreg.io habcmus,oblisanturtefteMendo/A.».i4,ad
odo; liquidemtatit aPonuficc, reccpit includuntur aCommiflarioinillis
flrailibus Digniutibus Ducii , Marchionit, &c, a6debent. luclarcofteoduot
Verba Commiflarii elccmolynani caxantis. PemitszdeniqtiequzcunqueCnonfunt,
nequefuerunt uoquam nuptz, habeot tamenverum titulum , vel Vaflalloruin
dominium , debent omnind odo , quia tunc habent qualiutem requiGum a
Commtflarioad majorera eleemoJynamjquatnqui- dcm qualitatcm reipexit
coromdlanusui quocunquefexu ea in- veniatur . 8 Quid Cprzdidz
ViduaeremaneaiHufufruciuanae Ducatus , Marchionatus&c.Reipondeo, parimodo
obligariad ofio, quia fic jamactuhabcatqualjutem.quaeesvi uxzobnoxiaeQraajori
huic eleeraofynz. Prrvntm fnm ttut md titntmm Dmtstm , &c. 9
DubiubisQuartA, fiquis Privatusaccipiat bullaminitio an- ni, datisduobus
rcalibus, &deindein dccurfu annievaditfort& Dux, velMarchio&c. ut
itcra Epifcopu» , Archiepifcopus , &c. indigctne Ipundonovi gradus
aliabulla cura pinguiore eleemo- fyna, vel lalcem lupplementumad odo rcalet
conferre, ut de- incepsbullz Privilegiit perfruaturr Relp. nonindigere, puto,
quiagratiaconceflainitiofuitcolla- taprototoanno, ergopro totoannoduratr
luitenimdara abfolu- tc , & non depend enter a fu turo e vcntu . lu Bard i
i» Bullm f i.er.tt. t.x.ftB |, dicenshancdubiutioncm | neminefurfle cradacam :
fa- tetururaen , liclericu afcendatadSacerdotium in illoannobullz i fc fumptc ,
non poflc Jeincep: utiprivilegiovefcendiladiciniis :
quoinitioanni,quandononeratSacerdos, fruebatur ; nec id «(Te mirum, quiaSacerdotiexpre(<efhinipfabulla
prohibitio vefcen- diladicinii»: quzfimilisexprefltononeit in bullaquamprzdidus
privatut, dataeleemofynaduorumrealiumac' TrtdiHi Dutti , &c. fi cmrtnt
Vmjfnllit.- 4 Dubiubisfecund6, Anprzdidi Duces, Marchiones &c Si
Valfalliscarent, praeftaredebcantodorealesf Rcfp. NcgatBardi, affirinat Mcndo;
Verum fi dlligenterco- rum rationes hinc inde ab ipfis allatzconfiderentur ,
debeot conve- nii e in hunc modum. Si ejufmodi v. g. Dux nihil aliud habeat,
nifl mcrum,& inaneDucisnomen, nullamque habcatexeoTitulo , fcu Nominc
dignitatem , vel pri viU-gium , vel Praerogativam, ut ei- fet
v.g.Pater,quitotum Titulum,luamque Jurildidionem totam i n Vallallos filio
renunciavit . certe hic Paterlufficienter dabit duos reales ,quia
necdignitatemhabet.nec jurildidlioncm,necin»tiu, Tiec in habitufupraVaflallos.
At fiquamvis Vallallis, acfijurifdi- ^lione omni quis careat , Titulum umcn
Ducis cura aliquibus Du- catus praeeminentiis habeat ,quales (unt
pluret,quotTitulatos vo- camus, & vere funt hujufmodi , nam coram
Proregecaput v.g. coo- yeriunt ,iliifquequibufdam faecuiaribusexcmptionibus
fruuotur, prarftaredebent oflo ,quia hi venS& in omniproprictatelunt Du-
ces ,Marchiones &c. Hujus etiam gencris (untfilii horum ,fi titu-
lumverehabeantcumprasdidisprascminentiis (licetprovcntibus
omnibusPatergaudeat)quiajaindigniutemhabent . IuGallec.r. i -..d rKi.
Ratiopraedictydiftinctionis mihi manifefta apparct , ouia, in taxa
aCommifl*ariolegitimcf»da, dare, ut duz dafles diftindaePerlonarum, afleruntur;
quarum altcra cootinet Du- ces, Marchiones, &Comites; altera,
quaecontinetDominos, habentcsVaflallos, &utpateiexcontextu, unanon eft
dcclara- tioaltcrius. Atcertehi, qui lolum titulum fibi rclervant , five ha-
hcnt, vereinCIafleDucumfunt, quivet6 nec tituli prarcminen- tiisullisgaudent,
nec Vaflallo,habent, in neutra clallc ex didit connumerari, nifi aequivoce,
poflunt. 5 Quandoquis fimulcftDux, & Marchio, &Comes gaudens
TnultistitulismultifqueDorainiis, nonell ab ipfu multiplicanda elcemofyna ad
multiplicationem titulorum, quia Commiflarius taxandoelcemofynamaflignavit odo
rcalet Cngulis pcrfonis , non •fingulistitulis. 6 Quod dixi de his,dic de
Epifcopis ,C enim Epifcopatui renun- ciarunt, ita ut fervaverint fibi titul um,
& Digniutem Epifcopalem (quamcertefempcrfolentfibi
refervare;cumfintvereEpifcopi , iicuti etiam funt Epifcopi
mereTitularcsprasftaredebentodo rea- les,atC renunciavcrunt
etiamdignitati,quodfierinonfolet;ali-
q«isillosexcufaretabelargiendisoc1o,aliquis, inquam,nam cgo excularc nonpo(Ium,quia
quacunquerenunciationepoiita, (em- per in ipfis refidet c haraflcr Epifcopalis
, ob quod femper vcrc funt & vocati Epifcopi, adufqueconfecrationisexercere
valide poflunt. NiC luquarisdequibufdam Germaniar , vel aliorum locorum Epif-
copis;qai(unt mericlerici^Scfola jurifdidioncEpKcopaligaudent.
Hicerte,Crenuncient, innihilorcmancntEpifcopi. JmtHMttinmVxtrti, &l'U*n
txillit. 7 Dubitabi < tert!6,dc prsed idorum Uxoribus v id uis-Refp.Uxo-
resd um vivuntprzdidi Mariti , (equuntur condicionem virorum, quareperindeac
viriearum, oclodebent, tametfiipfzexfetitulo nullogaudeaut. At ver6 viduz
eorundem ,fi nulloproprio titulo, fcudignitatcgaudeant,donentfolum tut6
duosrcalcs;Gautem ip- fetituloexfcgaudentjveldomiaBfuot Vaflallorum, odoomni-
trUiSmrnm infignimm ftrfemmrum tiligmtit «ueui tlttmJfynnm fr» fttuadm Mlm
inttdtm nun». io Dubitabisquint6. Siquz exdidisperfonitinfignibus vellet
fecundam bullam accipcre in eodemanno (quamtecundamuti- liter fumi pofle, non
verd terciam, dicemus infrl ,)debct ne odocontribuere/ Refp. iuprorfus.
Quarefalfam judico fententiamHenriquer
(quamrefert,&merit6reiicitTrull./.pa,JJ«<7.$.i. 4*b i.n.ic. )
putantis(ufficcre,fiprzbeatduos,falfam ,inquara, namCommifla-
riusCneulladiltindioncprimz,velfecundzBulIz, pro hit perfo- nistaxatabfolutcrcalcsplurcs.
Videinfra r.i^.ubiipfoinitio po-. nenturverba Pontilicis , concedentis hanc
iteratam acceptionen bullz , nam ibi notabis hzc vcrba , Sirvntitttnnri , &
mt tjnfdem Dntntnt . XX Dubiubis6.quandoduov.g.habentdominiumejufde di pro partc
, vel pro indivifo,debentoe finguli dare odo rea" pondeo, ita puUt Mcn.lo
it V- H- n.i. & inmfftnd. d.t e.X.
AtBardi;.ijrr.i.r.i./>a.j.doccc,(acisei1e,utrofquedareoCfo,noc
eftfingulosdare quatuor.Lcgeapudipfosrationumconflidus.qui» reseltrarzpraxis.
Ettamenegoeoinfententiim Meudo,quia ver- bacommiflariitaxantiseleemofynamhanc:
majorem , przdpiunt , Duccm, Comitem, fcuDominum Vaflaliorumdeberedareodo;
Atquilinguliex his.de quibusloquimur, habentespropartc , vqi pro
indivifoducatum , comiratum , dominium , lunt fimpliciter, 8c
abfoluteDuccs,Comites,&c.& uliumitemtitulorumprzeminen- tiis gaiident;
ergo&c. Quid U Senatus Pa.iormitanus v. g.qui conftatex fex Patribus
conlcriptis, CtaliquoinCgnitusTitule, (itv.g. Dux alicujusop- pidi;
fingulineexillisdebentododare? Refp. non debcre , puto , quia tunc finguli ,
quibus conceduntuc bullz pri vilegia , non funt Duccs , fed iolum Cn fmuftrti.
i* Dubiubitfeptim6,anPauperesdebeanteleemofynam dare
probulla/Relpondeo.Dcberecertumlit, quidquidin oppoCturn innuatHenriq. /.7.r.ao.exeoquiainbulla
originali monet Ponti- fex , oeexisaturelcemotyna i paupere. Quidquid, inquam
innuat; Tumquia hxc claufula nonampliuscxtat inbulla,quzpromulga-
tur;tumquiaclirebulla,unquamopusneceflarium requlrit pro
coniecutioneejusprivilegiorumeleemofynam ; tumdenique quiai fortafle
fenfusillius clautulz folum erat , tit non cogerentur paupe- resacciperebullim
,&con{cquenterelecmofynamdare,quiabul- lx acceptiodebeccflc voluntaria. t}
Ex haccertadodrinaemergitaffinedubium:Cumenirn,qui caretBullaCruciatz,nonvaleitin
Regnis,ubiea promulgatur • acquirereindulgcntias,quasipfabu!laconcedie ( dequa
re intri r.i4Jdubiuturnunc,an,qiiipropter fummarapauperutera eant
acciperenequit, acquiratfaiccmaliasindulgentias, quzluntextr» bullam ,quas
Commiflarius f ulpeodit , durante anno promulgatio- nis, dequa fufpenfioncinfri
itemdicemut. . Rcfpondeo. Acquirere ,docetBardi> i. rr.
i.r.r./Wr.fi.Inetiana tcnct Quiounnadvcnas, m *ff+d(iuguljU Pmn.tr. i.d**.i x
6". Digitized by Google Caput I V. $. I. & Seq. ciuns Ludo vicum i
Cruce ■ No n acquirere , docet Mendo m AffM j ..;'.' J i.esf . 5 i
i.Ratioafnrmantiuro cft,quja przfumitur ex pie- tatc Pootihcis ,
utnonpriveturindulgentiis,quifioeculpabullam habere non poteft . RatioNegantis
, cui atlcn tior, eit , quia bulla n i- mismanifeltelufpendit
proeoaooooronesalias iodulgeotias pro iis , qui bullaro non accipiunt , nec in
tanu expixfljone mentis Pon - lificis fidetur , pofle prudentcr prJtiumi
contrarium . C A P UT IV, Explicatur poftcrior parsClaufulsc quartae fupcriiis
pofitae, hoceft, illud, annQ durarjte . EXpofcithlc DoctriozcUrius,
0cordo,utdecUremusprius, quandonamincipitejufmodiaonus, dciodequarodiudurat ,
lcu quando finem habet . •s $. I. incifit AnnMs frrviltgitrum BulU . A ni eum
iociperei die Promulgationis Bullz , Veruro utid iunt quatuor . * Primo
fiquisbullamfuraitportfex menfes, v.gifacta pro- tnulgatione, nic non poterit
fruiprivilegiisi nifiabhora, inqua jfumit ufque ad finem conlcquentiuro mei
anteicarebat bulla, &poil illos menles anno, utdiceraus, bullzprivilrgialpirant.
m ^wyji — w- 1 . ciunsNonum, VilUlobos, Trull.Ludov.iCrucc,a|iofque, un-
dccgonv ritbtalfampronunciavi in /.f .dt PctnJfiiMtCtf .rtf.t.l\. C|.ju.c.
quorundamdoclorum fententiam puuntium,fi habens
pulUmWv.g.anno.nonutuseftprivilegiis circaablolutiooem i refervatis,
poflefinenovabuilaablolvii peccatisanno fequenti , Jocumrelege. AnautcmUltcmin
aliquofaveat bullain annofe- queoti , dicam mox $.4. ? Sccundo animadvertendum
eft, quaado dicimus , annum pul!zincipcreidiepramulgationis, intelligi de
promulgatione , quzfiat inunaquaqueciviute, feuloco, etiam minimo , utno- ta t
Trull. l.i .t.t. dui.to. oara non iatjs efle pro habiuntibus in alia
civitate> etiamejnfdemDicecefis, Promulgationem, quzfit in alia,
quamvUhzcfitMetropolis, exprelscooutiptePontitex in tcnorebullse, efto, pro
legibus > aliifque fimilibus fufliciat eas promulgari inMetropoli. 4
AnimadvertendumeftTerti6, annum, inquovigcnt buliz privilcgia,
iucipereabipfahora.inquaeain quocunque loco pro- rrjulgatur, non ergoantei . y
Animadvcrteudumeftquarto, Cumper dupjicemactumfo- leat promulgari
bulla.primdper folemnem proceflionem ,& dein- dc perConcionatorem in
Concione, animadvertendumeli ioquam 1 u !h r er e per Iblam proceflionero ,
fiquidem per illam lolam habetur abfoluta Proraulgatio. 6 Hinc fit , ut fi quis
fumat bullam ante concionem, (cd poft pro.
ceflionem,poflittcfteTrull./.r.utieju« pri»ilegiis,&iane hzc eft Praxis ut
facU proceflioncftatimincipiant diftribui bullz . 7 Hincetiam fequitur.ut fi
quis^tiam dau ftipe^ furapfitTet bul- lamantc concionein,<5c ante
procefliooem, non poflit uti privilegiis, saifipoft
procefljoncm,tuncenimratificaturfumptio . 8 Denique,
neigBoresfacumpublicationem inTeroplomaxi- xnofumcere, quamvispromulgatio alia
non fiatinaliis.Parochiis ejurdemciviutis, quamvis roagnz : nam
unampublicationcin m unolocorequiritPontifex, nonver6aUam, & aliam in
fingulis Ecclcfiis loci. $. n. fH**ndiit dutAt Annms BmlU. t T)Raemitto,
aliumefleannuronaturalcm, alium EcclefiaftU J. cum.
Naturaliseftfpatiumtemporis,quoSolfuomotu re- ditadeandemrorlipartem, undemotum
inceperatv. g. iprimo KradufignoArietisadeundem, quod fpatium eft duodecim
roen- fium , ccfexhorarumaliquibusminutis minus. Ecclefiafticuseft
fpatiumtemporis, quodex roore Ecclefiaeio-
tercurritabaliquoterminodepuutoabEcclefiaadaliumfimilem ,
v.g.iPafchaadaliudPa(cha,iPcntecotte ad Peotccofteo , quod fpatium aliquando
cootioetplures, aliquandopauciore* dies, ut excoroputo EccleGafticofcimusomoes.
2 Quzrimusjam, an privilegiabullsedureot perannum natu- ralem,
AnperaooumEcclefiafticum' Siprius,(eropereritidem tempus privilegiorum, fi
pofterius, modo raajus erit ipforum tcmpus, mod6minus. 1 Dicoprobabiieefle,
annum bullzdurareper annum natura- lemhoceftidie promulgationisufque adfinem
duodecim men- fium, &itemefleprobabiledurareper annumEcclefiafticum,id- eft
i prora ulgationis die ad alterius promulgationis diera . Priorem probabiliutem
fequkur Rodriq. >n RnlL. § . $.n.i. Th.Sanch. lib.t. dt matr d. r ; . n. 1 7
. 1« Mtd. M cndo i
. s -t . i.&m App.d. t x. 1 4. Pofteriorem Gallegus , c 4. d*b. 1 4 . J
0.S1 nc h J. 5 f .Trul /.i I A.\ l .n*. 5 . Lud u v. i Cruce d.ix.t o. iub . 1
. B 1 r d i t.txr. ix.6.i nu. 1 1 .R 1 1 1 u utriufque fen- centiz cft,quia io
communilms nunc hominum commerciis nomine anni re&ealteruterfolet intelligi
. Favet pofieriori fententiz illa coofirmatio ■ Quja io przfeati fu- roasio re
Ecclefuftica: EccleGcaatemconmunis praxis tolet ant no Ecclefialtico uti , Sic
communio pro obligationc przcepti annu« fic interftitia pro ordinibus
fuicipieodis , fic obligatio reciundi He- ras Canooicasfolet menfunri pcr anoum
, vel diem Ecclefiafticum, poo ver6 per oaturalem . 4 Hioc,
quiaannusEcclefiaflicus aliquando efl brevior natu- rali, ut (x proroulgetur
bulla in Doroioka v. g. Septuagcfimz , quz fitdiesvigeumus Januarii, anooautcm
lequenti promulge- turioeademDoroinica, quzincidat in diem decimumeiuldem
rneoGs Januarii, uodebrevior, hoceft mious deccmdicbuserie annusEcclefiallicus,
quimlitanous oaturalisj hiac,inquamrit, utexpriore
fententiapoflislVuibullzprivilegiisulquc ad vieefi- mum diem fequentis
Jaouarii, etiam proinulgau nova Bnlla : atinpofteriorinonpoflis ufqueaddiclum
vi|C'.mum djem, - adveniente nova promulgatione veluti penmitur, inhacp riore
fcntentia, Bullz vigor. Sedcerte, ut dUunus, utri probabileeft . j Nou. Si
forte fupponas, Pontificero nolle , ut oova alia promulgatiobullz
fiataooolcquenti, vel velle novam promul- gationemdiudifferre; uodcooo
pofluroustuoc habcreterminum decifionis pernovam promulgationcm , quia
proraulgatio nov* nonerit. Nou, inquam, tunc Doctoresconvcnire, quodbullz
privilegiadurentperannumnatuulem: tuncemm eumdefit >n- nusEcclefiafticus,
fubinKreditur neccflari6 naturaljs. ItaBardi Ut. tit.n.t\. Dixi rneceiTari6;
namnon placet, quodidemBar- di/w.f.«.j4.docecexTruIlench.nimirum, quando Pontifexdiii
differat, tuncdurareperjy. diespolia. iutr. quorum latitudi- nemfolet finiri
annus Eccfeiiallicus 1 noo placet autcm , quu ld »t- dcturcflc
oiroisgratisdiclum. 6 Nouinfuper, quamvis moriatur Pontifex, vel Commifla-
riusGeneralisintradiaumannum. non Ipiraretibibultxprivile-
giaproilloanno.quiaproillotempore luntgrauzuclz, utrccle poutCaftr. dt b*U»
Crmt. f.y ».4. §, III. £M» m un» Ittt tMrdimt , in *lh eitiu, jUt ftmnlg». *uid
jtri, trit i* Ktifttntt BntUm, fi ftimAmtn rrtdMnm ptfltritrtm ftnttnt nm? I
TJXfigurationeduorumcafuurahujusQuzftiooisdeciCocU- IJa riusintclligetur. j.
TitiusexifteosPaoormi promulgatione ibidem fatla in DominicaSeptuagclimzdie
v.^. ao. Januarii , fumit ftatim bullam.ccindc profiv ilcitur SyracuUs, v.g.
ubi anno fequeott promulgarifoletbuIladicprimoCinerum, quiincidetv. g.die 9-
Februarii,hoc eft i4diebuspoftci,inquiro,gaudebitneTitiusiam
commoransSyracufisbullzprivUcgiis ulque ad Domimcam Se-
ptuagetimzannlfcquentis,quzincidetv.g.i6. Januarii, quando
PanormipromulgabiturnovabulU,ao ulqueadnonum diem Fe- bruarii
juxupromulgationem , quzfietiofuacivitate? * Secuoduscafus , quid li contra ,
Caju» v. g. commorans Sj- n, qutfbrtc i racufisaccepitbullamindieCioerura,
quiforrt iociditi». Febr. deiode accedit Paoormum, ubi promulgabitur nova Bulla
10. Januarii, gaudebitoe privilcgiis lolumulquead vigefiroumdiem Januarii juxu
promulgationem PanormiUnam , an ufque ad diem Cinerum anni lequentis juxu
promulgationom , quzbet in civitateprzdicliCaii, quidies incidet, utdiclum eil
, oono Februarii? ) Refpondeo. Inutroquecafu*iftandoinpofteriore fententu ,
fubqualoquimur, gauderequispoteftbullaloluraiuxupromulga-' tionem faclam in
luco , ubi iuis accipitbullam . Quare in priora
cafuallaton.i.Titiusgaudebitbulla,ufque ad vigcumuro (extum Januariit
iopoftcriorc verdallato o.a.Cajus bul afruetur ufquead oooumdiemFebruarii.
Ratioutriufquedictieft. quiaquando tu accipis bullam promulgaum in hoc v. g.
loco , quau dicit tibi diftri- butor bullarum nomine Pontificis , (
sl**nd*fnidtm tm trtgn/iiUgiti- mnm tUtmtffnnm, etneedt tibi frivittgU BmlU
dmrstmrm ftrtttmmbmne H fjs ittritm nlUm bte frtmmlgnvtrt. ) Hujus autem rei
ul- terior ratioelf, quiaadiliumdillributorem, iquotarecipis bul- lam , ooo
pertioet , videre , feu uxare tempus promulgationis alte- rius diftributoris.
Quare , oomioe Pontificis , dat tibi pri vilegia (e- cundum fuas promulKationes
, non verb lccuodum proroulgatiooes alterius . Ita Bardi (. 1 .tr.x.t.6.m.*A. 4
Scio, Jo Sanch.i J5.*.x4. inca(udi£xo«.s.velleTitiumpof- fegaudere,ufquead nonumdiem
Februani, fcd propter ratiooem noftram non eftaudiendus. ScioetiamMendo
/M./ar)>.r(r.(uftineret tumTitiura, tumCa- jumprzdiclos poflcfolum
gauderebullz privilegiis, durantean- oooaturali, quocuoque undem diefiat nova
promuleatio. Sed profec!6, idipiedicit, quia fuftinetannum probullaaebereetTe
naturalem, quam feoteotiam , ciim dixerimus fupra , efle pro- babilem,
probabileetiamcrit hoc przfeos ipfius didum ; Sed quia nos hic loquimur ex
fuppofitiooe, quodfequamur fenten- tiampofteriorem, quzeftetiamprobabilis, ide6
, quamvisdiclo przdicti Docf oris aflcntiamur , umen 000 aflentimur iUi
limiutio- S ffolum. ) $. IV. An fmiu mmt in fnvAt BulU) xT
Nftituohicquzftionemhanc, quia maxiroe pertinetad pra- L xim.
InduobtuauDusquzruntrationabiUterDocIore^an Digitized by Google Traftatus de
Bulla Cmciatae. Bullapr«fit, abfolare mao? DSeo ( rationabiliter ) nam cafum
alium, quueftrationedeflitutus, jam eicluG modd s).i . n.i. l^uxrunt eaimprim6
ineocatu, quo promulgatio bullxfitin aliquamagnacivittte, feuoppido, undenon
valeantomncsbullam fumere, aofihabeatquisanimumfuroendi ,durabitibtvetusbulla
perpaucos v.c. peroctodiespoflprornulgationemnovam/ Aflirroat Villalobos, &
Ludovicus i Cruce . ldquodcemperatJo.Sanch.af- ferenshoc veruraeffe,
quandoperomnesillosdies durat diflkul- tasnovamfumendit velexmalitia,
leuiocuriadiflributoris, no- ya habeti non poflit . * Profedo non poflum hanc fententiam , quamvis aSancio
roi- tigatamt nonreiicerecumGallego multoscitante /»»1.4. i*h.t$.
Namutaliaoraitcam, nimis manifefleeaefl contra cenorembul- lz, ibi ( mmdmmu)
&ibi ( fmmmmimmmmUm* v*l*mtHm mi friviltguit *ccifit mt ntauri dthrr*. ) 3
Qua-runt lccundd Doctoresincafu confefllonis ineptx , vcl commutationis
votorum. Etquiadehac commuutionediccmus inferius, f.}.jr.i.».}o. folumhlcagimus
de confeflione} an fei- licct» fi qualegitimaconfefllo bona fide apud
confellarium ele- tlurn perbullam incepu finiri intra ejufdem bullx annum non
poruit, five propterpcenitentis fcrupulos, fiveob prolixamcon- feflioncm,
fiveobaliquod rationabile impedimcnrum» quopacio diciturres nonefleintegra,
quiaconfeflio jamfiericxpic,ao ,in- quam, poflitconfeflor,
poflnnitumannumfuumprolequi opus , & pGenitentemapeccatisetiamrefervatisi
utper bullam conce- ditur, ablolvere/ Refp.pofle, ac fiefletintra tempusanni
concefll, idqueetiam cum interpolationibus huroanomodo folitis: Ratioefl, quia
ex eo, qubd cxptum cft negotium confeflionis, tempore habili , iu- rifdiclio
radicem fixitin Delegato, hocefl inconfeflario (utlo- quuntur juraj
exrationabili voluntate concedentis; quareillain eoperpctuatur ufque ad
complcmentum inccpti negotii; idera folent Dotlores dicerein Jubilxo, li
confeflio bona fidcincepta oonpotuit bonafidefiniriintrajubilsridies,
dequarecgouniver- faliter /. it Pat». t.*,. f . 1 o. » }. dixi. 4 Dicrum
autemeftprimo (bona fide) quia perfuadere mihi nonpoflum, quandoidin fraudem
fiat, adefle confenfum fupe- riorisadprzditUm jurifdiclionis cxtcnGoncm ,
quidquid aliqui dicant. Idautembenc intellige , fiquidem ejufmodi fraus duo-
busficri modispotefl, tumhjc, tumin Jubilxo . Primo, fidif- frras confeflionem
confulto ulque ad ultimum diemdurationis privilegii, &deindepceniteat te,
non eflie confeflura, 1 ttlis confiteri, confeflionem bona fide incipias,
faciens, quan- tumpotes, ut illamcompleas, ritequcabfolvaris ante 6nempri-
vilegii, fed propteraliquamrationabilem caulam com| ileri con- icrtiononpoteft
. Etinhoccafunegligcntia prior,imra6&fraus , fiquaintefuit, prorogandi
cerapus. purgatur ex vera pceniten- tia, &exconatuSacraraencum perhciendi,
& confcquenter ra- dicabitur in confeflario , exteodeturque Jurildiclio ,
Quia jam tunc nulla fraus adcli. Secundd, fifive tu, fivc conieflor.cum
poflitis perficere confefllonem , eam non perficitis , hac fpe (
quamegomcriiofraudemappello) utradicata ;urifdi£tio fit in confeflario,
quafipoflitextendiad tempus fequcns , Et inhocca- fudixi,
perfuaderemibinoiipofle, fupexioris volunutem efle , utea jurifdiflio
radicetur. j Diflumcftfecund6, (fi quaconfcffio incepu&c.) quodin- teilige,
eflecertumficxpifti peccata legicime explicarcconfel- Qrio. Imraddicu inceptio
confefllonistuncetiaradicituradfuif- fe, quando comparuifli gcnuflexus coram
coofcllario , peciul- quepercuflifti , & recitafti Confiteor , & multo
roagis > fi vel unum peccatum venialepatefccilii, bxcenimextcrna ligna lunc
con- 4 Obi fcies .' So!aprse(cntatiolitterarumdelegationisfaaadcle-
gatononfacit ncgotiumcxptum , feu caufam inchoaum ,utcum
snultisdocetMcrolla,r#.x. f4.rJ.4aAst. n.49».quialitterarum folaprarfcntatio,
quamvisacccptata , noneft exercitiumjurifdi- aionis,
pcrquodradicetfibidelegatus jurifdiclionem , ergo ne- queincafu
nortrofufficiuntprard.aafigna. Refp. nos , ut fignate notat Bardi p . t . rr.a.
t .6. 4 m.6 1 . & 1 1 6*.pro figooiufficieniinonponimusfolum petitionem
confcflionis quo- ■nodocunque ,fed requirimut taliafigna , quae fint pars
matcrix Sa cramentiPoenitentix, quzquecum exhibcntar, GntSacramen- ttlis
confeflionisexercitium. 7 Didum eft terti6 ( C qua legitimaconfeflio) nam non
proroga- tur;uri(diclioconfeflarii five tnvalida, fivc propter defetium Poeni-
tentis , fivc propterdefeclum confeflarii cflet prxditta incepucon- fertio.
Ratioelti quiapcrverumaclumconfcflionisSacranienulis ( ficeaim exercetur hxc
jurifdictio; radicatur potcflas in confefla- rio delegato , non ver6 per in validam
confeflionera , quz c um nulla Bt nullumparerecffetturapotcft. t s
ConfirmaturDoCtrinan.i}.dstaverbis ipGus bullxOrigina- liv . him , aic ,
4ttUr*tP*ntiftx, l*oi ,i x; ir*nit *nm> cmntr fnitdi ftmkmttt grttU,
&i*d*tt*ixfirMi$tt tmntmm ftttrxut t*mf* ftm- dtmttiad fintm ftrimti .
Nota$cau(xpendentes,&C. Exprxdidiis verbiscolligitEardi l.t. m.66. dodrinam
a nobis haclenusditiam , folumhabere locum, quando pcenitens, pofl prxdictum
annumBullz fioitum, noncommittit alia peccau . Namfiauis, inquit, nondum finiu
confcflione, peccet , finito jaml> illxanno, pcccato refervato, nonpoterit
ab hoc peccato abiolvi per confeflarium eledumvi diclz bullx, quamvis con-
fcfljocxpufucrit antelapfamanni : Imm6 neqaeitem poterk t ait,
abauiscomraiffisancei, quiaconceflionon potefldimidiari t quxdimidiarctur,
fiabhisabiolvipoflet, illoalio commiflb poft annum nonabfoluto. Colligit,
inquam. exhis verbis, inquibui exprelsc Pontifexfolumconcedit, caufas pendentes
hniripofle : at confeflio hujus peccati nunquam fuit inchoau cempore anni Bul-
Iz, ergo&c. Quarehic Aucxorconcedic, per Jubilzumpofle fi- milenovum
peccacumabfolvi, nonver6 per bullamCruciaue * quia io Jubilzo non
adelihzcreArictio, tmmtmmftttritnt mtftfmm dttttumd fm*m ftrdmti. 9
VerumcontrahancexplicationeminfnrgitMendo, W.x).c}. mM.fiiu m *ff.d 1 . 1 6.
n.i 6, utcnim , non eflc majorcm rationcm , quod hocpeccatura novum
impediattoulem ablolutionera 1 nost aucemquodabfolucioaliorumpeccacorura huic
pcenitenri debica propter prorogationem iurifdiclionisi trahat ad fe faculutetn
, utquia non potefldimidiariconfeflio, decurpoteflasconfeflario» uc etiam novum
Ulud abiol vat . Addet cum adhuc vcre pendensfit caufa, quiaconfeflioiam
eflinccptti &abfolutio uondumdau, non pofle peccatam hoc
novumfuperadditumhabere vimimpediendi prorogacionem ju- rifdiclionis . Cert6
Prior fententia tutior eft. Pofteriorem meSapieotiores examinent; przfertim
quia video in caufis judicialibus , adqua- rumformameft ioftitutum Sacrameotum
poenitencizi non dari Dclegaco prorogationem jurildictionis , per quam judicec
aliud novumdcliflum, quodforticommictttquis poftclaplum tcmpu» Delcgationis»
&c. 10 Sedadhucinquiresprim6, ficonfeflbr,apudqueraincepifti prxdicttm
confefliooem , moriatur , vel alio modo defit , el igerc ne
pofluraaliumconfeflarium, quimeapeccata omniaaudiendo, me ablol vat ab illis 1
iinito anno bullx , vel finico Jubilxi tempore f Refp.cumCaflr. tt.t
.tr.iAff^f.x (.$.7.9.1 }.aliilquepofle,five hxc eleclio novi confefluii fiat
ante fpiratum tempus pri vilegii , fi- ve poftei in cafu propoGto prorogacz
propcer incompletam confei- fionemjurifdiclionis. Racioeft, quiacoofeflbres
vibullx, vel Ju« bilxi fe habcnc utunum:quare quandoquisex uooad alium migra t,
aon judicatur , nifi eundem eligcre . Neque dicas caulam pendentem debere r.i .
d* *f.dt Ug. ex jure uC prolequicoram eodem ;u- Dtat Nlv .:1. 1 .cenj' m x.
tiit.it '**djf.i* ttt.p ro : Neid dicas, dice, rumeftin caulisfori cxterni,
&ver£ jasdilpariutisratioillaelli quufacultasdataproforoconfcienciaS
intelligenda eli juxunaturam ejufdemfori. Atinhoc fbro nitenspoteftmutare
confeflarium , utipfiplacet, n Inquiresiecund6, fi poft abfolutionem hanc
diauspcniten» recordeturalicujuspeccati mortalis refervaticommifli antediaam
ablolutionem, poteritne virtutebullx, vel Jubilxiiterura abfo- lutionemrit6accipere
adicloconfcfsario, quifolum habeat po- teftatcmabfolvendi vibullx, veljubilxi?
Refpondeo n^>n pofse ; quare tunc necefseerit, illud peccatum oblirum
confitcri apud alium legitimumconfefsariumhabentem potcftateraad illud ab-
iolvcndum, ut epodixi /.r dif^.c.t,. 5. 10. ».4. Ratioeii ,ou.-a Je- lcgatus,
ciimfunduseftofficio fuo, nihilampliuspotefl.atprz- didusconfcfsarius clectus,
jamdando abfolutionera adimplevit iuumofficium ; ergo&c. Lcge cameo
Dicaliillum apud Dian.f.i 1. rr.8. nf.xl. qui putat , efse probabile,
quodpoflic, fiquidemtunc (aiO fequensconfaf- fiopertinctadpriorem, &eft
prioriscomplementum. Vcrumne idextendas adpeccau commifsa poft abfolutionem
illa n prio- ; hxceniranec feparatim, nec conjunda cum oblitis, ab- folverediausconfclsariusarapliusexvi
privilcgii bullx, vel Ju- bilxi poterit, quianullarationepertinetadabloli
veldandamex vibuUx, veljubilzi. CLAUSULA Vt ftfiat im Mtdtfik (locutioeftdeiis,
quibullam fumunt) im mmHmi*iiiidivimMificU ( imltrdiS* dmrmmtt) amemitdtlAtt
tiltbrmrr ftrmifmm fmtrity Vilim frivmttOrmtm* mddivinmm tmltmm tantmm
i*fmt*t*4*hOrdimmri»vifit*md*t & dtfigmmmd*, ttUmttmfmt imttrdU M, tmiiffi
tmmfmm m*m ititrUt , vil frrtn m*m fittirit, qmminmi Mmtvtmtmr, &mmi
fmtmlttttm MdUmt*mmiff*ri* Gimtrmli hmvmrrit , rtimm ftrh*r~m,
mmtt*,MMmillmttftmtdiitt&ftrk»rmmfiflmiridiimt im fnMtMt
fMmilUrmmtMtt*»f*Hgmimt»rmm fmrrmmftmftmiU , Mifmtt &mIim divimm tffitim
frr ft iffn /ifrrttjrrrifmtrimt , vtt frr mlimm ttUbrm - r* fmttrt , &
ttmfiri iatrrdtSidivimit imttrtft . Eii tmmtm , qmifrivMm t*Ormt*ru*d frmmiffm
mtivotmtrUt , mt mm*ti*i id fttrrimt, mtummt frtitiDtc fr* HMSSM
PrUtifnmChriftUntmm nmtr* infid*lttti «ntt»ntr*ci{itmvia*rU fnnitr* ,
ttmtmmtmr; imftmitm . C A P U T V. Prlmum Bullae Privilegium , quod cft circi
tcmpus i ntcrdidi . 1, TJ Ulleprivilegium intcrdidli tempore
trescomplefliturfavo- AJ res,quorum primura relatum in przcedente quintaclauiuU
bic expUcabimiu » mox in fequentibus alios duos cxpiicaturi . Digitized by
Google Caput V. §. L & Sequenti. 323 $. I. Tramutitn 1 T
NterdiaumEcclefiaflieumabfolute, & fine limitatione la- JL tum ,
eftregularitcrccniura, qua fidelibus tria vctantur. Primdofficiadivina,
prxlertim Miflascelebrari. SecunddSacra- menualiquaroiniftrarc, velrecipere;
naroprohibeturbaptilmus, Confirraatio, poenitentia, cV Matrimonium ; fed
miniftrare. vel recipere Eucharirtiam, Extremam Undiooem, Ordinem , licet
camiismoderationibus , quas pafliroafFeruntDocloresmoxcitan- di,
aliiqueintraclatudelnterdiclo. Tertid, denique vetaturEc- clefiallica fepulturs.
1 Interdiclorumautem»arixfuntclafle$. Perfonale.ideftillud,
quoiplaperfonaprxdiaistribusprobibitionibusamcitur. ? Locale , ideft illud ,
quo iocus al iquis i ifdem afficitur praBdiflis prohibitionibus, hoceft,
quointali loco veuntur fideles , illas tres adliones exerrere. 4 Mixtum,
ideil,quotumperfona,tumlocusprohibetur. 5
Porr6fubdividunturdeindeeademindirecla, namquoad in- terdiflumperlonale,
aliudeftperfonalegeneralej eftque quando interdicitur totus populus, tota
communitas, feu Univerfitas, Collegium, Caj ' rnorale. Aliud< 8 Sedecce,
perhancoccafionem.aliafubnafcensquxUi.i.Kui.. InTraclatudeInterdiaoomn'<»*
Do<3ores ftatuunt pcr e. Aimam*- ttr dtft*t.excttmm.t*6.conccdiClehci$t
&MinirtrisLrclelix, at- qucadedReligiofis , pofle, interdifti tcmnore , Mifla»,
& alia Divina Officiaprivatim , hoc eft rlaufis ianui< Scc. ( ut ibi
diftindiui explicatur)celebrare. Jaminquiro, andicliClerici, & Mioirtri
obligentur Miflxprivatim iotereflediebus fclhs? Rcfp. Obligari, Nam
inveniodilpariuremcum Ljdov. iCruc. l.e.n.b. int<*r bos Mtniftrosex vi diiii
Capituli Atma Mater .V imcr alioscx viBultxCruciatx. Siquidemprxdiaum
Pfivilcgiumcol- latum ia c. Alm» Mater , djturOrdini Ecclcliafticu ,
cuiprivikgio nonputeftrenunciarequiltbetprivatus. At Pnvik-^ium in BulU conccdituripfiperfonaeinparticuUri,
cui ipfaparticularisp^rlona renunciareliberevalct. Noneli igiturmirum ,
quodiplaPraxis, ccreceptusinterFidelesufusdeclaravit, Minillrosprxdictos ob-
ligariadafliftendumSacrodiebusfeftivis, temporcintordiai,quia» utdiftumelt, nonpoflunt,
non uti Privilegioconccllo tott ordini Ecclefiaftico.
At,quiarx>tertper(bnaparticularisnon uti privile- giolibidato;
ideopotertinBulla, quxdaturparticulariperloux, haberelocura
prim*(ententiadidajMijB.7. Collegium, Capitulum cicc. quatenus hsec taciuntunumcorpus
xnorale. Aliudertpcrfonaiefpcculc, hoceft .quandointerdicitur hic, velille. 6
Ruriusinterdiclumlocale, aliudeftIocalegenerale,atqueeft illud,
quointerdiciturlocus, quii communicate incolitur, v.g. Provincia, civius,
oopidum, *ilia* aliud cftlocaJeparticulare, Provincia, civitas, oopidum, viUa.-
aliud eltlocaJeparticuiare, eftqueillud, quointerdiciturlocusparticularis , vel
loca aliqua particularia , v.g.hxcEcclcfiahujusciviutis, illa Ecdefia illius
oppidi cttc Hxccumfuisexplicationrbus, cY limiutionibus prxfcrtim iis,
quasconceditr*». almamattr dt ftnt.txcemm.in 6. habespaflim apud j.Laym.L.
resfcribentesdeinterdicto. 7 Illudprorenoftraeft advertendum, Bullae
Cruciatxprivile- giafolumefle, flante interdiclo locali generali , quamvis
auclori- uieApoAolicaimpofito : quarenecperfuiuliter quoquomodo in- terdiilis,
neclocofpecialiterinterdiaoBulUeCruciatr privilcgta ullaconcedit. An autem
perfona particulariter interdidla pollit ejulmodi
interdiaiabfolutioiiemobtinere virtutcBulJx.infrir.i 1. § 6. (uolocodicetur.
*j. III. $uid etmetdat Bulla,«*tad ciltbratitnem Miff* im Orata. tiit frivatii
txttm ttmfut inttrdiHi. 1 TT UllaprarterditluBifavorem valendi celcbrare , vel
facere D celebrare teroporeinterdiaiinOrjtoriisPrivatis.concedie etiaminiifdemeundemfavorem,
extrainteHiaitcmpus. Sedde y»ex\i£eg\i*ot*ftJUS»tT.Mtf.l.is.+.§4.»ii.}6. quare
noo eft id - moleltia Leaoris hlc repctendum . §. 11. r, BuiU ttmfart UttrdiBi
, poflie Miflas , & Divina Officu celebrare <3cc. 1 1_Tls praelibatis,
utexplicetur primus hic Bullx favor pro X M temporc intcrdicti : Nota primo ,
illud conccdi iis, qui «dederunt caulam ioterdiclo, vel per ipfoa ftat
interdifJi rcmo- Xio. » Nota (ccundo . 1 1 la verba ( ia Orattritfrivate) nam
Doaores ex jnodoloqucndiBulle.&exiatentione Pontihcis exteoduntadom-
jjeiaJiasEccletias, dummodonatprivatimofficium, ccfolumco- fimfmj,
utmoxexplicabitur. Undeid lateprobatur a Ludovic Cruc. i» butid.i.e.iJub.x. t
Noutcrtid, pra-diaumOratoriurodebereeiTe approbatum» ec deputatum ad di vinum cultum,
qua dc reego pluribusegi i» *}»{• dtSMr.MiJfLl.C4. MH.ll. 4
Notaquart6ilIudfi«/W4,c^/-^«i(«i^ar»«u;quodimepluri-
toe^iicaaiminvTOwiW.rt.i,.»». Hc latcitemhabetTrull./.i. J
NouquintAilludplurale, Mjbtt. & »IU offui* , & illud ptr *ltumt
vttsiim, haecenim verbaabfolutc, ccnoorefpeaivepro- lata, ollenduntmihi, non
unam untumroodo, fed pluresMiflas conccdieodemdieperhocprivilegium,
nccfolumfemel, & ite- ruro, &itemf*pedivinisofficiijprivatimintcrcfle.
BmtUm ttmtert imttrditti frivatim inttreffi r iigk HisiunoUtis, fuum hiclocum
haberedebetillaquxftio,An, fcfflwuhta habenspoteftmododiao interdicli
temporcprivatim afliftereSacro , iu obligetur, quando inciditdiet feftus de
pra> cepto/ Relp. Inutramquepartem, arquoquafiMarte, congrediuntur Doctores,
ut late habcs apud Ludov. i Cruce U. d.a.a. j . dc latillime apud
Bardi/«..3.*.i^.J;/#fl.6.&Trull./r duk.6. Ratiodeobligantium ( interquos
funt Coninch. A vila, Alterius) praecipua cfl, quia neraocogjtur uti
fuoprivilegio : Is ergo, qui reci lifla (J. IV. A» ftr Bmiiam fojfh mtit
trrgtrt Oraiorimm fr tiu ultbrttmt fiat alia Psati/Uis lUttuiai 1 A
FfirmatCaftrop.d#3*W//>.«i*.*.6.i».i./»*hisverbis: BulU £\ frrcy inquit,
ttnttiit fmmtnli iffam , mt ftft htberi fri~ vatum tratttimm , & in tt
ctlttrart Mijffai , vii eetebrari fxettt , dummtdt traitrimm pt divint tantum
tultui dtfneatmm, ty*bOt- dinarit dtfitnatnm fixta ftrmam jn Trid.y/ti. 1»
Dterttt dt te- itbrandii Mijfii frtfcrtftam, tr dum t» aun utitur , funiat
fettet frt umtnt Chrijtiaatrum Princifum & ttrnm ctntra infidilti w- Stria.
Hxcillc, cuiaflentitur Lud.iCruc. J< BmJLd.it.* d.i. » Ratio fundamenulis
hujusfcntcntixeft , quia in Bulla ex- prefseconccditur, utinPrivatoOratorio(
viritatoutinue, cc de- fignatoabEpifcopo)temporeinterdiaicelcbrctur, ergo
lupponi- turconccdi etiam aliis temporibus nonvetitis, qumi ell minus juxta
Rcgularo Juris i* 6. Cmi ctnctiitur qued tit flmi , ttnctditut autdtfimiuui.
Adde , in BuIIj Litinaexprclsc ^oni lic( eium ttm- fm tnttrdtSi )
Atr>articulahxcf«r>4w)ciIinex;ri:riatca:u'niirH- ciliorem, fupponit,
Unquarocerturacalum injnus-iifficilem. Verumhancfententiam prorlus reiicit
Trull.d* £.-<// lib.i.%.\. dub.a. Gallegus»'» BuU.c.AJmbr, 1 . Diana
f.vjr.i.rif.i \. Menrto J.6. c.i.num.6. qui omnes non poflunt (6c quidcm
meritb) iibi ^vriiiade- re, Pontificem
vellcconcedcrePrivilegiumcelcbrandiSacnhcijm MiflxindomocujufcumquePrivati;
Sacriricium, inquam, quod ertSummusaausReligionis. quem exerccrc in hac
viuFidclet poflunt, quemquecumfumma, Sc poflibili reverentiadebent . }
Hiecexillis. Scdquia,Adverfariipoflent, has, <Sc(imilesra- tionesex
tnconvenientiaduaas eludcrc: illa mihi hac Hc rc diu cogitantiefficax
mcntiooccurrit . Quod Summus Pontitex , dum licentiamconcedit ,
utetiamlntcrdiaitemporecclcbrarivalcaut MiflaeinOratorioPrivato, fupponit,
Oratorium j-irneftcabipfo, TelejusDclegatoconcefluin,
nOnautempcrBullamcoiiccdit. Si- cuticumdixit, utnotavimusrooddjr.a. num.i.
Concedo, ut. ha- bens Bullampoflitcclebrare in Ecclefia,
etiamteinporeintcrdidli; (uppofuit jaroconflitutamefleperfca»» Ecclefiara, non
enim per hxe vcrbaconrtituit. Itaincaui noftro . Perfcaeautemconilituta
fupponiturEcclefia, quandonon loltim materialitcr, fcdformali-
teretiamcftperfeaa, hoceft, legitime , adSacrificium f ca cclcbrandum ab
habente potertatem approbau. §. V. An Ctmmiffariut CrutUta ftfit frtdiBum (te
cenflitmeri , ftu cnutdtn ? Orattrinm ftrft- pitcum
bulUprivilegiumafliftendiMiflxtempore Interdiai priva- tim,
poterithocPrivilcgionolieutj.cVficftareprohibitionilnter- dicti,quod
vetatafliflenttamadSacrum, &proillotemporeaufert Pr*c£Ptum de
hujufmodiafliftentia. 7 °*tiooblieantium (interquosnuroeranturLudovicusi Cru-
ce, yj||alobos,JoannesSanch.Trullench.;illaitem prxcipua eft, -,Uj'it
t*ntumnono'>l'8»r'*» interdicli tempore, intereUe Sacro an diebus fcftis,in
quantum impediris interdicti lege; At per Bullam Aacclnterdiai lcx jarai
tereroovetur t ergo, remoto jam Irapedi- "^010* -reci're«Iebesad
obligationemafliftendi. Utriufqueratiocumprobabilis. hoceft, alicujut momenti
fit, utramque fcntenuam probabilero reddit. Tami. T. II. Dt x T*\Ux hlc funt
fententias . Altera negatcum Dian.»4rr.4- xJ rr»S.r.r//W.io.alii(que, atque
adeo ncgat , Commiflarium Generalem Cruciatx pofleconcedere facultatem , ut
quis in Ora- torioDomusfuxcelcbrct, vei faciat celebrarc . Ratio potiflirna eft
, inquit, quianonapparctvcrbumullum in Bulla etiam Ori- ginali Cruciatx , per
quod Summus Pontifcx banc faculutctn Comroiflarioquamvisgenerali ,
communicaverit. Addunturaltas Rationes, quxcertenon iuefficacesjudicantur,
pertndedepre- diaa. a Altera conccditTrulU.i.t», r.iul.\.n 7.Mcnd.^. % 7.« num.
105. Gi\\cg.taf.Ta.difp.i8i.et»tra Diattam , mod6 Oratorium,antcquam la co
celebretur, vifitetur» & deputetur ad Divioum Cultnrn X ab Digitized by
Google 3H Traclatus dc BuIIa Cruciata-. Rariohujusfententiaeeft. Pnroa, qui»
Petrus de immiluriusCJeneralistrucutae; MMfM itcmti.m, r,
vtlitlihwtf*ti*ti»Or*t*ri*frtv*t*y *m*i frms fmtrit ** Ordim*rU vifitmtmm . j
Sccund», quiaidemMendo, &Galleguslocisciutis teflaa- turde
ipfapraxiinHifpania, quaperannosmultos i variis Com- miflariisGeneralibus
baeccoiKefliofacla eft in pluribus, fed cer- rtloIumNobilibus, acDynaftis,
&iodiesfit r id quod ipG pro- bantex iniormatione, quamiidemeiceperuntab
ipGsComroiiu- riis Gencralibus, & abeorurodcm Secreuriis,quiejulroodilicen-
tiamexpedirefolent. 4 Tertia,quia quod in Bulla Cruciate hocPnviiegium non
inre- nihiloblut. Credendumeoim pro certq eft, haberi ex hoc cft , ut mcboari
Mifla poflit ante Meridiem , rel in ipfo Mendie, licet ablolvatur poflci. »
Generalis ergo Commiflarius poteft Nobilibus tamen, aut (juxu arbicriuro ipfius
Coraroiflarii ) perlonis qualificatis concede- rc, utperhoram, antequam
illucefcat dies, «3c per horam poft Mendicro, Miilar, «5caliaDivioaOmciaincir:—
raro iplopcrlonaqualincaxahabenteBullam, £ &conianguineis. Ubivides, non
quemiibet, habemeroBullam, idei (epofle, led folum illis quali...
larohabeotibus, quibuseiprelseconcefleritCommiflariuj. Hane potcuatem
communicari i Commillario Generali Commiflariis Provmcialibus, quibus juxtadida
§. j conccduntur connexa, «Xadnexa , probabile iudicaco. 3 Inquires. Quaodooam
incipit hxrc hora, qaas daturei Pri- vilegio/ nUtUT, III llll uuwi . -.~ — r
aliquaaliaBuIla, velrefcriptoCommiflariisdirecio , velcerredi- Relp. Cum
Privilegiuro debeat aliquidoperari , i haoc faculutem legiurae coa-
Miflampoflintincipereduabus horis cendum, ufum totannorumcirea I celTifle
jamCoromiflariisGeneralibus ejufmodi potettttero. 1 Utquidegofentio,
clariusproferam ; Scieoduro eft, Coro- rniflariuro Gencralem Cruciatat relldere
i n Hiipania , atque ab hoc folcreconftituialioscomtniflarios Provinciales in
quacunquePro- vincia , in quaBulla promulgatur, & ab his Provincialibus
fubflitui, feu noroin»ri alioscommiflarios parcicularcsio GnguusCiviutibus ,
feuDicecefibus. _ ^ 6 HisdiflinAis, putopnm6, eflevaldeprobabile, Commifu-
riumGeneralem, quiinHilpaniisrelidetpotiri, ( lalteraproNo- bilibus,
proquibuseftpraxis)poteftateprardicu, ideram adroo- dum verifiroile redduntmodd
allataerationes. 7 Etquidemexiftimofutid fuohoclocooonprarteream.) eum, cuiconcedituriCommillarioGeneraliboc
privilegiuro, non ne- ceflari6 deberehabereBultamCruciatae, quia hanc
conditionem de habenda Bulla noo videtur requireretenor hujus concellionis j
puuremtamen , aliquameleemofynamad arbitnum Commillarii efledandaminfubfidiumBellicontralnbdeles;
quia ia iisprivile- gii5Crucia«iemperhabeturiPontificc difli lubudii ante Solis
ortura ; Idc6 qui habetbocprivilegium, poterittribusplusminus borisantedicium
ortum. Etquuomnes iteropofluntincipercMiflaminipfoMeri- dic, ldcirco, quihocPrivilceiogaudet,
potcric incipere urta ho- rapofliplumMcridiem. IuTruiW» *mJLim.i.f.sJ.j.
CLAUSULA Cmttditmr ittm ttmftrt imttrWi, idsfl imttrdiai £ucomrifli»m , ry
»U*S*tr*m*mt*, frutrmmm im dk ffft rteiftrt .
VL Favor fccundus BulJae tcmpore Interdidi. rtfi 8
Putofecundo.Commiflarios Provinciales, mult6 minusparti- culares, hac poteltate
nequaquam gaudere . Ratioeft, quia licet Commifl»riusGeneralis habeati
Pontifice facultatera communi- candi Commiflariis Provincialibus omnem eandcm
potelutem , quamipfeCommrflariusGeneralishabet; licenimdicitur ioBulla
orlglnali» quamorlginalemaffert Ludovicus i Cruce ipfo initio expofltionk
Bullse. JriM »/ Ctmmiffnrimt Gtmtrmlit dtfmmrt ftfit Ctmmijf*ti*i im fimgmlit
Prrvimtiit ftr ttctrmm Ordimmrut , amtrmm mmfcitmti* *m*r*mtm , fr*vi» mmtmr*
dtlt**r*ti*m* *ffrti*md*t , itm- fimiU, vti Umkmt» fittfliui, licet, inquam,
hac oaiverfali po- teftategiadeit, undedicerequispoflet, etiam banc, de qua lo-
quimur, pofle concedere^Commiflariis Proyiocialjbus^umco ceflerit. 9 Dlcei. In
delegatlooe, quaCommiflariusGeneralisdelegat CommidariumProvincialcm ,
Gchabetur, ut ad rerbum refert Tjncrrdi Tt>. x Mtr ir. 5 4*>- Dmntu
f*ttti*ttm , eV f*cnlt*ttm eum *mmHmt fmk imeidmtiit, & dtftmdmtiit ,
mdmtttitmlihmt , & ttmntxitmtmmt fmmditmy & i"<"> n*i
h*k*mmt m S*n&it*t* Smm- mi remtifitit) e> fitmt m*t tit*i ttmtmmt
fltmiftmi. Ecceergoquo- rnodotoump^teftatemfuam, atqueadeohaoc, Generalu de fa-
Ho commuoicat Provincialibus. 1« Refpondeo, recotendo , quod modoMm.4.
dicrumeft,hanc Boteftatcm noo habere Commillarium Generalem ex ri tenoris
Bullar Cruciatar , quia in illa, oe verbum quidem de hac , fed aliuo- de, 8cc.
Dkoigitur, efloCommiflariusGeiveralishabeatpoteiU-
temcommunicandiomnia,q>i8r pertinentad PrivilegiaBullae Cru- ciatae.
fedundehabejquodpoiTitcommunicareetiaraillud, quod aliunde habuit,
velexaliorefcripto, velexconfuetudinepnefcri- pt», «5c conneiionem vel oullam,
vel latis remotam habet cum ejulroodi Bullae Privilegiis/ vel, dato quod
poflit, undehabes, quod per prseditu verba de faclo communicet , curo per haec
lolum communicet connexa, &adneiatenoriBullaeCruciatae. in quo tenorene
veftigiumquidemeft hujusPrivilegii dcOratoriispriva- tisconcedendis: Incerta
igitur faltero rei eft , & cum Gt magni momenti, non elHacilc praelumcnda .
11 Necvalet, fi dicasaliquando id cooceflum hic Panormi i
CommiflarioProvincialifuifle. Necvalet, inquam, quia femel, •utiteruro id
eflefaclumnoo parit praefumptionem; cV credendum eft,
pererroreroidefTeboaaadetuncfactum, quodhodie, redi- l ^TOapriiB6,huDcftvoreminteiligicumiifdemcautionibus,
1^1 quasdiximuSf.»r«.»j.i.puttCnondcJrrintCajr mlnter- dido,
oecperipfosfteilnterdic)iremotio.- &privatim , ctc. a Nou letund6 illud
f<5caliaSacramenta) quodeftemagnum PrivilrgiumrecicdicitLudovicusiCruce dt
BuU.d.t.c.t.d^.nm.f. quiciimaddit, lkere habenti BuUam recipere Euchariftiam ,
<5c aliaSacrameott, quandoplacuerit, & ubi placuerit , femper eft
intelligendus , dummodoid fiat Jaouisclaufis , &privatim, G fit
tempusInterdicJi, oempe, juiu ac requirit Interdicli tempus; neque enim Bulla ,
& Privilegia debent inaliis noo expreftis Inter- dictilegibusofficere. )
Nouterti6illud, frttrrfmmm im di* r*(ch*tit , folumenimper hacc verba
prohibetur receptio EUCHARlSTl^E , quz ex obliga- tiooeinpropriaParochiaprarftari
debet. Imro6, quia Bulla hanc folam obligatiooem Communiran Ji in Parochia, ad
fatisfacien- dumPraecepto, excipit, colliguntDoclores, eflevald^probabile»
«tiamipfodiePafchatis, hocPrivilegiotr uti pofle, modd ante, vel poflei
Parochiir fatisfacias . In aliisergodiebuspoterit quis curr»
Bullarecipere£UCHARlSTlAMiquocunqueS»rerdote/ utte- net Vafquer, quem curo
aiiis fequitur Diana roox citandusjicet nc* geot Suar. aliique apad eundem
Dianaro f.x Jr. 1 1 . «f.io. CLAUSULA SEPTIMA. btm ctnctditur , mmtmtrttm cerfcr*
, ( mip fmi vincnle ixrim- imtttdmti dtttftrmt ) tttm mtdtrat* fnntrit ftmf* f.
VI. Sl*id f*gk t*m*4*n CtmmiffmtiMt tirt* Miff* mm* md mirmm ttlthr*mdi. I T)
Ropterconnerioncm, quam habet haecqateftiuncula J. prarcedeatibus , hlceam
breriter tracumus . Przmitti «otemadejuseiplicationemeft lequens doclrina.
Celebrandihoraeft Auroraetempusulquead Meridiem , ut is Ofufe. d* S*tr MifJ. 1
. s.t> ir.4 . declaratum i nobis eft j ubi in fumrm dixi , lircrcex
probabiliflimaopiniooe Miflam iacipere duabusplus ininusboris, totcSolisortum;
hoceft , anteqoam corputSulire oculisnoflrisappareat; Termim» autem , uitri
ouem celebrari non licet , dixi itU. efle Mcndicm , led certc moraiittr
acceptuco, Favor tertius Bullae tcrnpore Intcrdidi. Ptfft EttUfimfliti fiftViri
. I "VTOta, horPrivilegiumdariomnibus,quirecipiuntBullam, 1> id enim
clar* habet cjus tcnor , &quidemGnoadederiut CaufamlnterdicSo,
veiperipfosoonfteterit, &c. % Nott fecund6, hoc Pri vilegium efle roagni
faciendum ;nam per JuraantiquafoIisClericiscooccditur, pofleeosfepeliri
inCaemete- rio,&dc
JureoovioreperC«t>.^/«iM><T<w«r,etiaminEcclefia . At
Laicisnullusquoad lepulturamconcediturravor, oififorre in ali-
quibusfcftivisdiebusPaichatisRefurredlionis, &C Vel pro non denunciatisnominatim,
ut fus«i agiturinTraClatudelnterdrcJo. HisergoLaicis , & pari roodo omnibus
ChrilW Fidelibus Bullara habentibusconceditur, utpoftlotinlntcrdictogenerali
locali Ec- clefiaftice, fedcummtxieratapompa, fcpcliri. %
Siautemquacras.quaBnamfithaecmoderatio? Refpondeoex% illam, ( ut habet
Cordubaapud Ludovicum a Cruce Ur. eit.i 7 .«.i. ) quacumcantu,
&tribusCampanaromclamoribus Cadaver dere- ratur, & lepeliatur,apertis
JanuisEcdeGae, fed GneMina . Addrt idem Author,
inquodamCommenttrioBullaedeclarari perpom- pam moderatam intelligi medietatem
pompse, Oc. folemnitatis» qucaliis fieret jusu qualiutcm DcfunAi. Verum
Ludovicus i ^ < Crucc /«r.r/r.eoncedit, ftandumefleconfuetudrai Patriar, vel
Dif- politioniOrdinarii, vctfi harcdefit, Parochi. Meniti» pre atMtiemt
fumdtndM in uju pr*Ji3trrHm fmvarnm . 4 QuotJesuterisBullaefavorecelebrandiin
privato Oratorio , Refpoodeo.Quoadprimum , ratelligiluemlibetConfeflarium li
non lit tuu,, quiaetiam is Medicus Ipiritualiseft.quia in fo-
roconlcicnticomnesConfeflarii reputantur ut unum quid. Ita Galleg.f.«.i»»4f.addens(atiselle,
fi idconliliumdeturcxtracon- feflioneni.noncnimBullaconfefuonem aclualera
requirit. Immo
idem,&Bardif.*Jr.j^.i.ftfif.i.docent,fatisefle,quemlibetfaccr- 4
V£i!°tiesuiensriuuartavoreceieDranaiin pnvaio uraiorio , mvw uiiuif.»jr.,.i.i
.;«*.*. aoccnc,iaii5ciic, »iucrniioci iaccr- velCelebraodi inre horam. Quoties
idem facis tempore Inter- dotem,quamvisnonapprobaturaabOrdinario ad
confelliones lu- dicti. Quoties Miflam cclebras, vcl celebrare facis ante , vel
polt horam debitam cum conccflione difla Commiflarii. Quo- tics Divinis
afliftis codcm Intcrdifli tempore , toties aliquas Preces Deo pro Unione
Principum Chriftianorum coutra In- lidcles, eorumque contra eofdem infidelcs
Vifloria, porrigere Sufficere autem unum Pater, & Ave, & ejus omif-
lionem non eflc nili Veniatcra, diclumelt, inOpufc. Strific. Miff. Idem
l.U.*-fi 4 JM 1 - Idemdic,quotiesEuchariftiam fumis, mododiclofuperius, &
■n«i«"»»Hiuao«uram»i«urc»ciiniugnnu5.rM*m,iiciiL/owor,ica
quotiesEeclciiafticeatiquemcx vi Bullaetempore Interdicli fepe-
umenmihiconltaretefleinexpertum.nonlufficcrct :cfletenimdi-
Icipicndas.quiaetiamhicpotcftabfolvereivenialibus, & ablolu.
tidicipoteftconfeflarius, quicquid inoppofitura dicat Mcodo m *pp.d.z.tX *
Quoadfecundum. Difficultaseft. Utrum.ficuticertumeft,
doctoreminMcdicina(uflicienttineflc,itagucmlibet, nec doclo- rem,uec fcientiam
Mcdicinc protitentcm , fed hommem.vel etiam muliercminmedirandocgrotocxperum/
Refpondeo, fufficere, quia nomineMedicinonintclligiturad Jitteram,(juidocloratus|aurcaeftinfignitus.Nam,Mcft
Doctor.fed it , nam in Bulla originali,quam toties citavimus, quamque babes
•pud LudovicumaCruceinitioiuarexpofitionis, haec monitio de Orationcfundenda,
ponitur immcrfiatepoft illos prxdiflos favo- res , uudc pro omnibus rcqui ri
vidctur . CLAUSULA brm, HtdurMmttdiHiMmm», intr*ipfMRtrii HifpMnURtgn*,
intellige ubi promulgaturBulta, &nantxtrM, t*rnit»idtttnfili»HtTiuf*H»
Mtdici ttmperitui fejunirrum tttiut *nni, ttimm $umdtMgtfim*liHm , vtfci,*epte
terum lititu , Ovii,& UHtcinti, : ft*jut aui Ctrneic*. mtderint,
fervMMinctttriiJrjuniiEttltfiuftieiftrma , diil» Jrjunte f*tiif*cifft
ctnftMntur . txcipiuntur *t fmduhe vefcendi Ovii , & UHitimiit , qutmd
§tu*dr*tefi- mmiimt ftjumim tMntitm , PattUrtht, Ptimmtti , Arcbttpuctpi, Epiftapi,
C mliiSuptruru ,vil Inferitrn Prtlmti, & qnmlittt Ptrftn* RttuU- ril ,
& tx SteuUritHi illi , ijuiin PnttjttTMtui ardmi cenflitHti funt, nifi
hifurrmt Sexagrmmrii . HaCterkUsClaufula. Indultum , qned deind* cenctftt
PrtlMtii, mcSm- ctrdutibuiSirHUrttuivefeendiLMaiciniiiVrtMnHi VUt. penemHi,
& exptnemuinan muttbptfl infinehujui cupitii, 0.1. C A P U T VIII. Secundum
Privilegium circa cibos vetitos. HOc Privilcgio tum quoad Carncs , tum quoad
Ladicinia, non poflcnosuti extra Regnum, fcu Regna, ubi nonpiomul- eatur Bulla,
fupra indicavimus, & nunc confirmaraus fuo in Toco, quianimisidclareapparctinBullsetenore.
Quarefi tu hm- bcnsBullamPanormicasNeapolim, ibi hoc Privilegio vefccndi
prohibitisfruinonpotes, potes autem , fi easinquamlibetSicilix Civitatem, utctiamfiadeasHifpaniam,
aliaque Regna , inquibus Bullzpromulgatioconceditur. $. I. Ptfft C.\rK:bui
Vlfti dtcar.filie utriufaue Mtdici . i T TThocPrivilegiofruamur,
requiriturconfiliumutriufque V_/ Merlici. Circaquod dubitabis, quid emolumcnti
afTert hoc Privilegium? Nam vel certus 1um, meob infirmitatem gravcm
poilccoiriedereCarnrs, &tuncliritcpoflumillisvefcifine ullius confilio;
Qu6d fi fimincertus ,&McdirusfoIuscorporalis decla-
ret,mecarnibosindigereetiampoflumliber^, utexfepatet: Vel fum certus, vel certus
reddora Medico,me non indigereCarnibus, &tunc nullomodo licite illis vefci
poflum : vcl deniquefum indu- bio, &dubiuseftMedicusdemeainrligentia ;
& nunc probabile putant nonnutli, ut l.i.imDte c.^.f.j.v.ftjun. nosdiximus
mepofle iis vcfci ,ne fcilicet in periculum ccrtum gravis morbi dilabar ; quo
periculoftante(utquandoeftdubiamca indigcntia, fcmpcr ftat)
ccrtenonobligor(aiunthi)adabftincndumaCarnibus. Qujd cr- gocmolumentiatfert
Bulla< a Refpondeo. Duoemolumenta aflfert Primum,quiaeft alia fen- tentia,&
quidero communior,docens , in prajdictodubioefle obe- diendumpraecepto:
praeceptumenimabftincndi 1 Carnibus die vetitocftcertum j excufatio autem , ut
fupponis, eftdubia; undc prscvalcredebetcertitudo praccepti: Ide6 Pontifex
fequcntibus hanc communiorem fcntcntiam, immd etiam (equentibus pri- mam
,nefcrupulorum fit locus ,concedit pcrBullamejulmodico- Secundum, quia ( ut
habet Bullac tenor ) quac data eft 1 Pio Quin- to, quaeque refenuri
LudovicoiCrucerf* Buli.d.t x.tj.io.con- ceditSummusPontifex, utquiinreliguis
fervat formam Jejunii (intelligefifemeltantumcomedatadfatietitem, &c. )
cenfeatur implerepraeceptum, & fic confequatur Jejunii meritum, quod
certceftmagnumPrivilegium. Meritumautem dixit improprio, &vulgarimodo
loquendi, fignificarc volens pracdiclos contequi
eamfatisfaclionemexdifpen(atiooe Thefauri Ecclefiz per Sum- raum Pontificem,
quamconfequeretur, fifine Carnibus Jejuna- rent. Id, quodPontifexinClaufulahac,
quamprx manibus ha- bemus, verbismagispropriis, &manifeftis habet, ibi, (ut
Je- iuniofatisfeciflccen(eantur. ) j
Dubiubisfecund6,quidintelUgaturnomincutriufq;Mcdici? Jubil*o?
T*mi.T.lI.DeS*cram. reclccontramentemPontificis;intelligiturcrgo, qui clt
peritus; underccledchac re fic dixit Hcnr./.6.r.a }.5« mademtditut , *ut tx-
pertHivtrexflicet , fuiifte c*uf*m . $ Dubitabistertii.
Cu.mprelatiomnes,utetiamomnes Regu- lares,& facerdotes om»es,etiam
lcculares, nifi (int Sexagenarii, cx- cipiantur per Bullam Cruciateab ufu Pri
vilcgii vefcendi laclicinif dicbus vctitisjut mox dicemuslatius,pofluntnc ii
uti hoc privilcgio comrdeodi carnes ex confilio utriufque Medicir Refp.pofle,
quiainSummarioLatinoBullcallatoiLudovicoi Crticetotiesciuto,
&inSummariovulgari tuin Hifpanico, tum Italico,
quodtraditurfumentibusbullam, nooeftilla exceptio in Iirivilegiocomedendicarnes
,adeft ver6folum in privilcgio edeitdi adicinia . Non placet ergo Mendo d. i $.c. }.».* i . nobis
contrarius . 6 Diccs, atTruU./.f.$4.i«Ka.licetnobis,favens,aifcrtumea
verbaBulleLatinc, ubi vidcntur exctudi prcdide perfone etiam ab ufu privilcgiicircacarnes
. Refp. Vidit hunc loquendi modum Bulle Latinc Bardi, p.\Jr.\jt. t.fttt-
r.illumquetimuit, unde oput mijorem explicationem i commiflariogencrali,
inquorefidetpotcltas translatandi,.ut iu dicam, &declarandiBullam. 7
Egocommiflarii generalismajoremexplicationemopurenon pollum .Quc cnim maior
declaratio,quim illa,quc habetur indiwto Summario Latino, & in Translatione
Hifpanica, & jti Italica, quod Summarium Fidclibus datur i diftributorc
butlarum i & quod cuin magna conlideratione i commiflario compilatum fuifle
> nemo pru- densdubitarepoterit; atinhoc non eft illa reftriclio quoad
carnes contra Prclatos, Religiofofque, &Sacerdotes. 8 Quod (iquisdubitet,
An CommiflanusejufmodiextenGonetn facerepotuerit, dubiumevincetexufutotannorum,
quoddiftri- buiturfidelibus prediCtum fummarium ;_id, quod, vcl oftendit,
Commiflariumhacpoteftatc non caruifle ex tenore Conceflionis bulle, vel
exalioPontificisnovorefcripto, vel faltem eamacqui- fifleex
totannorumconfuetudine prcfcripum. 9 Dubiubisquano, an hoc Privilcgium valeat
nonmodopro diebus Jejuniorum (utloquitur bulla Latina) vcrum etiam pro
diebustotiusanni,quandononeftjejunium, nempc pro diebus fe- rie fcxte >
& fabbati , ut habct bulla Italica .' Relp.etiam prodicbus totiusanni
didispropterrationem modo duflami poteftatccommiflariipotcntis bullam
dcctararc, qui (i- gnatdid inbulla Italicadeclarareprofitetur. AddeilludBullc
La- tinc {preditbuijtjuniarum, ) legitirac poflc extendiaddiesferiej fextc,
&fabbati: quiaifacrisCanonibushidies vocantur etiam dies)ejunii,lic£tnon
tam rigorofi, ut funt Qiiadragefimales, Bardi U.cc.ftei.i. id probatex
illaRcgula jurisin6. Cuilieetquod eft nn-
jus,pluslicetutiquequodcftminus.Vcriimquiahcc Regula plu- respautur
limitationes, ut videreeft apud Sanc./.K.J» m*tr.difp.x.n. 3a.ide6noftre
rationesvidenturefleexpeditiores. 10 Dubitabis j. Andifpcnfatusadcarnes,
mod6diclo,pcrbul- lam ,poflit plurics in codem diecarocscomedere? Rcfp. efle
valdcprobabile , pofle , nifi a Difpcnfantereftringatur ad aliquasvicesuatum;Id
quodcum univerlaliter /.4./»(/«.f.r.^. a.m.a. dixerim , aliaquead rcm addiderim
, eadem hle cum moleftia repeterenonoportct:Memincrisuinenhuncdifpcn(atum
perbul- lam meritam jejunii habiturum , ut dixi u.i.fi femcl tantumcome- derit,
formam nirairum Jejunii in caetcris obfervaos. $. II.
PeJfittmpriiuiJtjHHieruMtttiui mmmi, ttUm &*jUr*rt- fimMliumvifeiUSttmiii.
i T>Rotribustemporibus<laturprivilegiurocomedendi iaclici- I nia.
Prim6,proferiisfextis,&fabbatiscujufcunquc Heb- domadse: Secund6,pro Vigiliis>&quatuor
temporibus. Terti6 pro Qijadragefima. EtquidemproQuadragefima hoc clarc cft
Privilegium, quia tunc fine bulla eflct i ladiciniis abftincndum. In carteris
autcm diebusjejuniieftetiamprivilegium , nimirumpro locis illis, ubi
eftlegitimaconluctudonoocomedcndi tunc laflicinia.- Imm6 et- iaminaliislocis,
ubi eftconfuetudotunc comedendi lacticinia , eft privilegium, nam per
illudfedanturultera conlcientix titno- ratorum . x Jamver6Dubitabisprim6. An
qui habetbullam , poflitvefci Udliciniisinjcjuniisoxvoto, cxpoenitentiaSacramenuli,
& ex x * i: Traaatus de Bulla
Cruciatae. j Antequam refpondeam » recolc, Gre jejunaredebeat ex vo- to,
Greexpcenitentiadauiconfeflario, firead lucraodum Jubi- lzum, recole, inquam,
efle opinionem probabilem , te nunc poflcjcjunarecoroedendolauicioia» nifiumen
vel exprelse» vel excircanftantiis colligatur, votum, & pcenitentiam , cV
Vondi- tionem jejuniiinjubilzofuifle, etiamdeabftinentiai laciiciniis ,
uti.|.i« DttMx.i j.jf.6.«.t I .rf*iw*,ib. /.»„■. j.jr.i.w.-j. dtftnit.Jn-
iiV.imediciumelt . Cujusprobabiliutis ratioprincipalioreft,quia
RatiojejuniiEcclefiafliciftatcumlauiciniis; quareniC aliud ex-
erefluminprxdiaisfucritfatisjejuniumexhibebitur, etiaro cum Jacliciniis;
quiajamficponitur id, quod xbtolute >ejuaium Ec- clefiillicumett. Refpondeo
nuncaddubtUbonem,ainrmative.Namfiert proba- bile, utetiamhabecBardi-V
hutLf.xsr.l*. a./*fl. lo.tefatisfacere illis (ine bulla , mult6 magis cum 411»,
fi tamen aliud expreflum non fuit, ut diclu m eft, nam tunc ad illam non fe
extendit bulla_ quz fo- lum difpeofat in jure commu n i . 4 Dubiubis fecundd .
Minorvigintiunoanoo, qui non jejutnt in aie v.g. Quadragefimz , poteftne tunc
laclicraia cum buUacome- dere ' IdemquzricurdealiisnonoMigatis adjejunium.
Refpondeopofle; quiaprivilegium hoc, quoad ladicinia, eft abfolute conceflam,
& quidem ad libitura, nec reflrictum ad S. BL ovh , & t /~\ Uid veniat
latliciniorum nomine, quid ovorum , !.*.inDtc. KJ. ••dixi, ut item >b.* ». 1
4. dixi , non inteiligi fan- yuinem , medullam, laridum ,afluntiam, pinguedinem
quamcum- que» licetprobabiliterin noftroSkiliz Regnointeiligatur ugimen
c_fue,quod efl laridumSuisliquefacium . 1 Sed hic dubitabis primd, quid de
lagimine , liquefa-to ex adipe aliorum aniroalium,Gallinarum, An(erum,Cervorum
> Refpondeo, non inteiligi , lalteminnottrisRegionibus»nomi- ne laQiciniorum
; Ratioeft, quiafundamentum , uadeix.at. di- ximusprobabile efle, intelligi
fagiraen Porcinum, eft, quia in noftrisRegionibus illud communi horainum
exiflirtutione con- numeratur interlacticinia . Atnon video, fagimen aliorum
aoi- malium, cumrarum Gt, iu connumerari. Quare liccc phvfice
eademfitratiodehoc» atquedefuillo, non elt taroenmoraliter, & ita fu ftinet
Bard i f.i.tr. J . c . J .». 1 1.& 1 6. contra Lay m cc Palqua- ligum ,quos
ipfecitat ,qui pronoftrisRcgionibuscontrarii non ef- vocamus, cVcerte funt fent
noftrz fententiz . ] Dubiubis tecund6 de Ovis, Bon nou. Refpondeo. Dixi
<»««'. enumerari interLaQidnia^ion ver6raee- rrmm, unde em pendent, quia il
la (unt eadem lubftantia ac Ova , hoc eft ipfiflimaCaro. Pacer Bardi refugit
nuroerare inter ladicinia Ovicuiaillaralhracioi.quzdidoraceroofuntamxa, quia
adhuc, inquitretineatnacurarofanguinis, & noniuncinfubAantiamOvi converfa.
Scd profecl6 fapor , color, aliaqueomniaoflendunt ea non effc fanguinem , led
jam concreu in fubttan tiam ori . $. IV. ExctfiumiiT TtUTitrcks. , &*. *b
imdultt uaki. refci Lacliciniis non poflunt quam nunc explicamus t oam cum
ti,Secund6,quzvis PerlooaRegu , excipe nifi prjedtfi fue alia $j.diceraus,l
Prim6 Przlati , Secund6 , quzvis Perlona Regu- Iaris.Tercioomnesr
.rintScxigcnifii . BulIaioIumQuadragcfimzJejuniaexcipit. 3 DiQumitemeft fin
Jejuniis) nam ' *.!4.Verum dragefi- 4 li funt prim. Patriarchac, Primates,
Archiepifcopi , Epifcopi : fecund6,aliiPrelati inferiores,ut Abbates.Generales
Religionuro, Provinciales^uperiores locales ordinarii, hi enim omnes (unt Pre-
lati,idefl habentes Jurifdidionem ordinariam , eamq; Spiritualero ■
InterEpifcoposMubquonomine intellige in pofterum orones
primigenexis^&interPrxlatosinferiores, cfl unum difcrimen :
namhiinferioresrenunciataPraelatura, velfimtoejus tempore , cum rran funt
amplius Pnelati, hec aliquid ejus Digniutis habeant , ucfupponirous, non
excludentur tunc ab hoc Indulto, nifi fint Rel i - pioli . At Epifcopi
renunciatoEpifcopatu quia fetnper remanent in digniuteEpiicopali,
femperexcluduntur. 5 Dubiubis porr6 hlc prim6. Epilcopus folumeledus, fed
rrandumconrlrmatusiPontifice, excluditurne? Refpondeo. Nonexcluditur:
qnianondum vereeftEpifcopus. « Quid, fifrtconhrmatus, fed nondumconfecratus?
Reipondeo. Exduditur.- quiaveretunc acquifivit poteftatem Epilcopalemexercendi
JufifdiaionemTemporalem, « Spiritua- Wtto£^£*cmfUnt
»pI,robircCoDf'c*xi<"» laM' Dico(poteft) namcatcerum, ut idu exerceat ,
debet accepifle pofleflionem Epilcopatus , quodreclenotat Azot.f.zJ. j .y. 9 n
r. Ia)HH&» . d* titci.tn txlrsv*nt*nt .csmmun. 7
Dttbitabislecuud6.Cardinalesexcludunturne ab hocindulto vefcendi Laclicinis,
fiforcelegirime Bullam lurrunc/ Refp. Non exduduntur, fi folum funtCardiiules .
Ouia iii in ex . clufione non nominantur . A t, fi fint, vel Epilcopbvel
Religiofi,ia- ne excluJuntur , non ratione Cardinalacus , (ed rationePneUturcx
vdprofeflionisRegularis. IuGaUe*.Cl«</.7J.j4. 8 Hoceft,omnes,
quiProfeluooemReligio(amcxoiferuntper fua Vou : Hinc excluduntur ab boc Indulto
Rdigiofi , etiam Laici , etiam Moniales,etiam Converfe ,etiara Scholaresex
Votisbietuui Socieutis JESU , quia oranes funt vere Religiofi . Contra non
exduduntur Novitii, vel Tertiarias ( Mtmacht iic*~ (*) nec Tertiarii, nec puri Eremiue
, necScholaresSocieutis, (i fuerint legitime dimifli, quia omnes bi non funt
vere ReligioG , ut not. Trullenc.i. 1 . ii.*.dut. j aliique . 9 Inquires de
Rcligiofis Ordinum Miliurium , Refpondeo 1 Hi includuoturiBulla,
quoadhocPriyilegiumvefcendi Ladiciniii, nam non folum Equites Sandi Jacobi ,
Aicantarae, Calatrava;, a- liiquefimiles, dequibusell coiitroverfia» an Gnt
Religiofi, ve- rdmetiam EquitesHierofolymitani, quosMelitenfesappellamusv
hocPrivilegiumvefcendiLaaiciniisparcidpantf fiBuIlam legiti- mefumant,
ucpatetinSummarioBullz vulgari, quodFiddibus diftribuicur. 10 Subinquires ,
Sacerdotes borum Ordinuro Militarium inclu- duncurneinhocPrivilegio? Ratio
dubiundi eft, quia Pontifex pau!6poflexcludiiabhocPrivilegio omnes Sacerdotes;
unde vi- deturexdudereetiarahos Sacerdotes Militarcs: & exaliaparte
idemPontifexinduditinhocPrivilegioorones Militarea: at hi, quaro vis Sacerdotes
ex Ordioe Miliuri func . Re(p.CerunthacinreBardi , ccMendo, locisciutis, ckBar-
diquidemillosexdudit, quialuntSacerdntes ; Mendoautem in- cludit,
quiafuntMiliUres. Componamusnosbreviter litem,af- firmando utramque fententiam
efle probabilem,quia utraque expo- fitio probabilicercadit in verba Po ntifici
s . r t Subinquires iterum.Regulares Ordinum Miliuriura poflunt- neutihoceoderoPrivilegio?
Refp.pofle,docetMendo, afferens Bafilium,cc
Alphonfurote(tantem,talemeflePraxim. Ratio cft,
quiaPontifexinduditinhocPrivilegio omnes, qui funt Ordinia Miliuris.
IuetiamteneiGallegus, ci*uf. 6. iub. S. aicque , hane doclrinam praclicari in
Conventu Sancl* Maria: de Moote Ordiois MilitarisSancli Joannis in Dicecefi
Toletana. ix Subinquiresterti6. Quid,fiquisexOrdineMiliurifit Epi- (copus/
Refp. Utinon pofle hoc Privilegio, Undem conctudic Mcndod. 1 S.c . j . 6c
colligitur ex iis . quz dieemusf,. r . ex eo , nimi- rum, quodpracvalet
DignitasEpifcopalis. ld umcncum Gtur» praxis , »ide apud ciutum Mcado ■ 1?
Presbyteri ( inquiO quarenonexcludunturabhcc Indulco, Clerici
minores,Subdiaconi, Diaconi ,qui non funt Religiofi . 14
PortoquiaintenorcBulizdicitur (in Jcjuniis O^uadragefl. malibus )ide6,tum
dedidis Presbrteris,tura_de Prsrlatus , Regula- ribufquc bus no:i J ti , &
ipfi rrui uuiuiiiu, Refp. ConceditMendo,non (dumcum Bulla,fedetiamfine illa,
prscdiclos, imm6FidelesomnespofleutiLaaiciniisin Dominicis
praediQis.Quodpolleriusdiaum,hoceOfineBulla, quim falfum fitvoftendit
Dun.f.iojr.1 i^»/:46.prrfertim cx eo,q«od Sacr " ibus)ide6,tum
dediuisPresbrteris,turadePnrlatus, Regula- ilque l upradiit i 5 dubiubis, an in
diebus Quadragefimz , in qui- nonJejunatur,hocettinDominicis, potllat hicum
Bullalici- &iplifrui Ladliciniis. gregatioSandiOmcii, ccCong ut hacc opinio
deleretur i tioIndicisRomz mandavit » 11
At,quoadpriusdicium,ideftcumBulla,puto, illud eflc pro- babile , hoc eft cum
Bulla pofle przdidlos omnes diebus Dominid» Quadragelimz vefci LaQiciniis . Iu
fuflinetTrullench. Ludovicus iCr _ irucc,Gallegus,Villalobos,Diana,cc
Bardi^.x.//.} t.r.ft8.j.i„ aliofqueciuns. Putoumeneflealiquomodoetiamprobabile,
noa pofle.ut tenetHcnr. Rodriq.aliiqueipudeundem . 16 Ratiopriorisprobabiliutisefl,
quia, BullaLatinaGregorit Xlll.expreliedicit, poflecomedi Lafliciniacum
Bullainomnibus temporibus, ccjejuniis extra Quadragefimalia Jejunra tantum.
Sublumo, fedDominicznonfuntJejuniaQiiadragefimalia, tune ijejunatur, ergo» &c.
1 7 Ratio pofterioris efl , quia in Bulla Vulgari translauex L»ci- nodicitur,
przdiQos noo poflecumBullacomederc Lacticinia, quoad dies Quadragefimz :
fubfumo:led Dominicz przdiclz licct non fintiejuma , idefl, non fintdies»in
quibus Jejuiatur.funt tamea diesQuadragefimz. Ergo, &C iJTHuicaui
.._autemratio(il refpondere poteft Prior Senteotia, affe-
rens,magisftandumefleLatinzBullz orieinali, quimVulgari in noc caiu, ubi non
eft declaratio , fed difpofitio pertinens ad fubftan- tiam Conce(fioois,eiceden»r»teftatemCommiftarii.CHiareVulga-
risefteiplicandaiuiufenfum Latinz^tq.ide6perdiesQuadrage- -
intelleiiflcCommiflariumfolosdies Jeiuniorum, quifuntin die. Digitized by
Google Caput III. §.V. 327 dies Dominici funt ultri dles Quadragiatt , qui dies
propric Nifi ii fiat . l'£/ dt Tattit , mliifft *d ftjuaium Zttttfimiiitum . t
9 Przd&i , Epifcopi, Regularcs .PresbyreriqueSzcuSares ,fi fint
Sexageoarii, poflunt LaciiciniiifruicuraBulla. ScdioiuiresPrim6. Quinara
tuntSexagenarii? qui jam attige- TuntSexage'imum annum , ner dumcomplerunt , an
qui jamcom- gci 111 u 111 iddu ru , ncc u u 111 lumuici uul , in ^ui /«111
pleruntr* Breviter, aoausfexagefimusad huocefteitum, dcbetne efle completus ,
anfatisefi incompletus? Refp. Egoquamvisiciamex Ducioribus citatis aliquosrequire-
recompletum , aliiuoseflecontcntosincepto , puto tamen cum hispolierioribus,
fatiseflcinceptum, atqueade6luincere,.fiquis attigeritfcxageiimum. Non
memoventrationes, quzaffcruntur iprzdiclis; refpondcre
enimillisfacilequispoflet, fcdipfaver- baPontificis; non enim Pontifex in
noilraBullautiturilfomodo loquendi ( Ctmttdt bte friviltgium illit , qui
ftgmxiata maatihmbtat) qui modus loqucndi varicinutramquepartemexplicatipoflet,
fed» dicit, Ctmttda tm friviltgium illii , mui [unl ftxmgtamrii. At, qui attigitfexagintaaonos,
licet non compleverit , dicitur, & ell lc- jtagenarius, utetiam pari
mododicunturodogenarii, centenarii ettamii, qui oclogiota, centum attigeruot.
Sexagenarius enim propne, &Latinedicituiille, quiagit fexagrataaiinos, non
ve- r6qui jam egit , illofquecomplevit . Hzc eil mea ratio . Adde, cre-
dibilevaldeefle, Pontificera voluiflc Indulgere przdirJis , atque
hocPrivilegium concedcre, quandoex recepujam coniuetuJine
tionob!is.inturampliusad Je/unium Eccleliallicum; Sedjamuter- queSanchez, &
aliimuItiapudLeand.i»V/V«f.£«/.rr.y.d.ll.».i7.ex
probabiliflimaopinionehiluntilli, quif " rnum. Ergo, &c. ao
lnquiresSecund6, quinonobligantur ad Jejunium , . funtpuelli.puellzqueufqucad
vigefimura primuroannumcomple- tum,& Pauperes
inendici.quinonhabentcibumiuflicicntem.quo rcfcclioncmfemelfacerepofliot,
utetiamartificcs .quiartibusla- boriofis vacant, pulluntneiisdiebus, quibusnon
Jcjunant, come- dcrc legitimcLacticiniacura Bulla/ Refp pofle. Idquodfupra$.a
«4.univerlaliterdixifleme me- tnini. RatioautemcfteadcmiM.
dicta,quiaBulUabloluteidcon- ccdit, & non lub conditiooe Jejunandi. 11
Subinquires perhancoccafioncm. Pueri, qui noadura fe- ptimumattigeruotanoum,
iadigentoc Bulla ad cornedenda La- eticinia? Relp. CerTumetlnoniadigcre, ctiam
ad comedeadascaraes, finon Gntrationiscapaccs, (iveante, dve polt feptennium,
quia puerrationisimpoteiuvclnoncftfubdituslegibus , vclabiplisex- cufatur;
Ccrtumeftitera, indigerepoftlcptennium, fifintratio- niscapaces, quia
jamfuotfubditilegibus, utinobisdittum t it, » fu[t.Aittmm.t.m..§.x.aa 7.
Quzitioigiturlolumfupereflde rarocafu, quo puer ante le-
pteoniumGtcertdrationiscapax. De quodico cum multis apud
lo:Sanch.d.5X.a.tt.c< PifqAjtjan.4*ti{.$o.uum.i.& ;.&eflcpro-
babile, nonpoflefirieBullavefciiadticiiiiis, & item cfle probabi- le pofle
. Ratio quod
non poflit, elt ,quia omnis , qui ratione utitur, fubiicitur legibus . Qjod
vcr6 pollit,elt, quia Ecclefia, nili quid am- pliusexplicet ,
folumdirigereprzfumiturluas leges ad eos, qui communiterluntinzute, inqua
(oletefle plena difcrctio, idclt poftieptennium, nonvcr6procaiuraro, &
peraccidensantclep- teonium. aa Quid fidubiumfit, an ufu rationispuer polleat/
Refp. Tunc, cura multis ttfdtm , aotefeptennium ne illum obligesad
pizdic3aprzceptaEcclefiailicacultodienda,quia pollidet tunccuslnraotilis ,
quzliberaett, velexcufaturiPrzceptorum ligamine,
acproptereinoncftifupcivcnicntcdubioliganda. At, in ieptennio, vel poft
feptenniumillumobligat , quiatuncexcoro- -jnunitercontingentibus przfumitur,
ratiuneuti. Itauniverfaliter Caltr itm.i.dt Itg 1.^.24.$ ; »_}. Quz
fententiacumcertdlit , (al- limili tem.tutior, ellinobisamp Sinch
J.6Summ.c.i6.n 7. • $. V. D* Trrviltgh idtndt ImQitiaim ttaetffe mb Urtma»
Vllt. mlttiuibus 1 mineris autem Realem effe uruim tarenum monetx Siculz gra-
naquatuor , & eiufdemgrani partemquartam. Pro Epilcopis &c- & Abbatibus Reales a*.
ProdigniUti busCanonicalibus Ecciefiarura Cathedralium , vcl Collegiaurum
Reales 8. Proillis, quigaudent portionibus, vel portionam medieuti- bus, &
pro beneficiariis curam habentibus animarum, vel non habentibus , quorum
reditus annuus fit tcutorum trcccntorum Reales fex. Prohabentibusbeiicficium,
Capellaniam, vel portionem, quo- rumreditus annuus noo minus (it , qulm
(cutorum treccntorum, Reales quatuor. Pro Clericis, &
Presbyterislzcularibus Realcsduos. 4 Inquir«fecund6.
Virtutchujusbullz,quamquishicrccipit, utinepoteltlacriciniisexrra Regnum,
&c Refp. cum Galleg.r/*»/'.6.d. f\, oequaquam.nam hzcbullacuoi
fitextenlioprioris, ieucommuoisBullz, intelligiturcumeadem limiuriooe,
quaillaeit. j Ioquirestertid. Quandohlcexcipiturhcbdoraadamajor, ex- cipiturne
DominicaPalmaru Reip. Excipitur. Unde.ex vihujusparvzbullz non poflunt
przdictis lafticiniis vefci ea Dominica . Nam ciim quclibct Hebdo-
madaconllctfeptemdiebus, manifedumcft.Domiaicamincludiin Hebdoroada.
Dixi(exvibujusparv«bullz)nam , quia probabile efl, curabullacomrauni
licitcpofle comedi ladicinia i przdidis peTfonisexceptisDomioicisQuadrageGmz,
utfupradiximus§.4. - commuocm habct , poterit uC ex vi illius bullz eacomedere
tx frmttUlii t T TRbaousVIII Epifcopis, &Presbyteris fzcularibus, qui \J
iUtitexclufiabindultolaCticmiorumper Bullam commu- ncm illudconceflitiitdemCnon
ver6 Religiofis Jinhunctenorcm- Vtatrmkttmut Pmtrimrthn, Prtmmtiiui,
Arthitfifttfii, Efift»fu,& miiit laf.rinTikui frdmtit , ntcnta Prtibjttrii
fttalmrtbai damtmxmt, ft §lumdr*gt/im*li ttmptrt ( btbtUmmdm tmmta mmjtrt
txrtftm tvii fimtlittr, mr LaSittaits frt ttrum libitu, uti, &vtfei ,
iaiUUjtmai dmtm ttttmtfynm ftr ttmmtffmriam gtatrmltm tmxmmdm . i Porr6 circa
hanc Bullam ( quam vocare foleraus Bullam par- vam, vel Ballamladiciniorum
)raulueflentinquirenda, fedquia bzceftextenlioBullcCruciatz, ea,
quzfuperiusdiximus , hlc etiamdicraefleccniendum eft . Solumigitur aliqua
ipfius propria funthicproferenda , Quare, ^ |^Inquires prim6 . Quaota
eieemofyna eroganda eft pro hac Refp.
Commiflariusgeneralisfcquratemttxamcooftituit. Me- Tmmb. T.U. Dt " 6
loquiros quart6 . De quorum bonorum reditu intelligitur quando iuxtt,
Bonorumannuorum, fitmentio/ Refp. BonorumEcclcfiaiticorum, boc eft bonorum ,
quzquis habet ab EccleGa , lcu ratione beneEcii Eccleiiallici.deducjis operi-
bus, quzfortefintinillobenelicio. Quarefiquisnabeatbona pi- trimonialia,
velpropriaindultriaconquifittquaMumvispinguia, ii tamenidquodhabetrationcbeneficii,
portionis, penfionis . &c. non accedat ad reditumannuuminprzdicta uxa
dcfinitum eam majorem eleemofynamdare pro hac parva bulla non obligabitur. Iu
Qi\.ibjL$€..'TxMM.a.\%. 7 Inquiresquint6. SiEpilcopi, Abbates , utitem
digniutcsCi- nonicalcs,proquibus;ioo fitmentioquantitatisbonorum Ecclefia-
fticorum, pauca habcant, hoc eft habeantbona Eccleuaftica non per-
tinscntiaadaiinuumreditumfcutorumtrecentorum, obligaturne uxam 24. vel K.
Realium contt ibuere pro hac buila / Re(p.CumTrull.iit txftfit.hujut
bulUfmrv.a.i*. Obligantunqnia dumCommiflariusuxaviteleemofynamprohis» non
relpexit ad reditus, fed folumaddigniutem . Addit Gall.r/«»/,.6.d.57. hosob-
ligari , ad przdiclam laxam , etiamfi nihil habeant . 8 lnquircsfexr.6 .
Coadjutor v. g. Canonici, vel cujufcumque beneficiariivenitnenomineCanonici,
velbeneficiarii. ita ut de- beat dare cleemolynam conilitutamproillis, quorum
elt Coad- jutor/ Reip. Nequaqaam, quiaCoadjutor iioncft vereCanonicus, vel
bencficiarius,habetenim folum jusad rcm nonin rc,ut noutTroll. l.t.ajilt. legc
id latiusapud Gall.f».«\i 8. qui idconfirmatex Suario., docentc, CoaHjutorem,
viventepropricurio, non effc Canoni- cum, liccthabcatlocuminftallo, &
voccin io Capitulo abfcntc proprieurio. 9 lnquires(eptira6. Anqoi vultfruiindultohujusbullzlaclici-
niorum , dcbeat etiam lumcre bullam communem ; Refp. nequaquam ; cum Bard.f. 2.
rr.i.r.t. /".*.*». 1 ji. qaia idnon requinttenorBullz: &merii6,
hzceaimnondependetneceffa- ridabillacommuni,- (edeftnovadeclaratio, leu
potiusnova ex- tenfio , novumquc piivilegium. 10 Inquires oday6. Przlati
fuperiores , v.g. Epifcopi , u* fue- rintaflumptiad tpilcopatumex Religione,
gaudentne Privilegio lacliciniorumhujusparvzbullz 1 Ratiodubiundi eft,
quiaejuf- modi Eifcopus , qulEpifcopuscft, videtur gauderc hoc Privilc- gio, at
, quiRcligiofusnonvidetur; quz igitur qualitascx his przvalebit? Reip.
CumTrull./.ca.9. przvalerequaliutemEpifcopatus, at- queadc6fruihacbullapofle,
quiadigniusdebetad (e tiabeie mi- nusdignum. Confiimatui:quialicct,
quiaflumptuscftad Epifco- patumiflatu religiolo , fecumferat VotaPaupcrtatis,
Caftiutis, &Obedicntiz, quzluntdeeflentia flatus regularis , umennon
fertobligationesadczterasobfervantiasregulares, quia illz func proftatu,
quovivuntinreligione, utfignat^nonferrehasobliga- tioaes,
&ab(tincntiasregulzdocetSanch./.6.Sio».r.6ji.tr. Immo etiam fi religiofi S.
Francifci de Paula habcant pni votoabftincntiam a carnibus,. & lacliciniis
, qui umen ex illis aflumuntur ad Epifco- patum , ut etiam li quis ex iiidem
ejiciatur i rcligione per legiti mam ejeclionem, illovotooonobflringuntur, quia
illud votum tametfi. fitdceflentia hujusReligionis, c(tumenfol6mproftatu, qao
rbi vivunt . Itadilcuirit Bard .l.t.f. 1 o.«. 1 j 1. Quoniam igitur Epifcopus
extra teligionem vivit, nonteneturex vi Religionis abitinere ab illiscibis,
iquibusdcbetabftincreinReligiooc, & confequcnter bulla hzc patva ei proddlc
poteiit, &c. 1 1 Cardinalisautem noa Epifcopus, qui fit presbyter i
religione adCardiaalatumafrumptus, nonpotcrit hac Laciicintorum boila gaudetc,
quuexuaapartercJigiela nuliafit concefiioiobacbttlU; X 3 *«» Digitized by
Google 338 Tractatus de Bulla Ciuciat^c. flcex
alianulUineademfiteooeefr.oraerzdignitati Cardinalatus, ut patrt ex tenore
Bullz . Quodfi ejufmodi Cardinali? (it Epifcopus, tuncnonreirurn , pofle
gaudere , quia cuicunque Epifcopo harc parva Bullaconceditur . ti
DeniqueEpifcopi, fi ve re gulares, five faeculare<, ll fint mere. Titulares,
ouufcilicet renuociaverunt JurifdiQioni Epifcopali, gaudere poflunt hoc indulto
, quia adhuc retioent digniutem Epi- fcopalem . Atver6fiforcedegradaci, non
gaudebunc , quia per Aciualemdrgradationemamittunt omnia privilcgia .
Siquisautem renunciavittum Juriididioni, tumDigniuti, nec poflc gaudere putat
Bardi l.c. ftii.S.n. izS. quia tunc jam carec omni dignr.ate . Sed mihi
ditncilUeft hzc Decifio,quUcum in eo femper remaneat Cha- nCtei Epifcopalis ,
nuoquam potcrit fe Digniute Epifcopali fpo- lUre. i i Inquires nond.
Quaododicemusinfra, in couimuni Bulla dtberefcribi nomenejus quialiam fumit,
eamquedcbereapud fe retinere eo modo, quoibidem eiplicabicur , id ne etiam cft
necefla- riuminhacparvaBulla? Refp. non efle fimplicicer neceflarium ,
docrtTrulUr.iMi.S.quiaidinhacBulla, necabipfa, acc ab rjus CLAUSULA . Itrm
frtdiBi BMfUm fumtntn , mui iiehu Jtjunit nm fuffefitit , *d rmfltrnnium
Divinum Auxilium fn Hnient, & ViStrin frt- HSit , velunlarium Jtjumium ,
vtl jfi Jijun*rt imfcditi lifitimi futrint, *itud efui fimm , nrbitri* terum
Cenfifftrii , vtl Pmt— rhi, *Jfumfftrunt, & fimul frt Vnitnt, & ViHtriM
fr*diSit frt- ' itrint i tttitt ii ftcirim, diSt «■» dur*ntt , tjuiniitim ,,
& tttiitm nttmiruttnt it injunai, ti, , & nntmtitlmM dtkitit fanhintiii
miftruiriiitr in Dtmin* rtlnxtntur : & rtfibfmSy c$* fingnlii tjttt mtmktit
fiunt , fnrtieiftt Privilegium dequibufdam Indulgcntiis , & participa tione
bonorum opcrum . SUbpratdiciiiccrtditionibusduohicconcedunCur, puu Jndul-
gentizquzdampeculiarei, & partkipatio bonorum Opcrum 1. &utn*m
IndtelgintU hic i OOlebantoiiminEcclefia(narohodieinufunonfunt) imponi O
delinquentibusdiverfacpoenitentiae juxu diverfam culpa- rumgravitatem,
adarbitriumSacerdotis, v.g. Jejuoia, Flagella- rionei, Inclufwnes in
Monafteria, & Gmiles , ut habctur in multis SacrUCanonibus, quipoounturin
fineDecrcti poft tertiam ejui partem; <5c illzquidcm , quae imponebantur, ut
duraturae per Quadragiacidies, v.g. vocabaoturQuadragcoae , feu Quarante- nae,
v.g.perfeptemdiesappellabaoturfeptenx, &fic deczteris. Quando ergo ob
EccleGz benignicatem condonabatnr alicui Pcc ui- tipcenaipfiinjuDCia,
quzaliasdurare, utdidumeft, debebat J UU . , ^UdC ilHlUUIML , u»uiviuliii,|1 t
UvUulML perQuadraginta, v.g.dics, direbaturcirelaxariuoaQuadragena,-
quandoautemocloginudies, diccbancur eirelaxari duzQuadra- gmz, utetiam, £
perannumdunreoportebtc, velperduos an- nos, dicebatur ei remitti unius,
velduorumannorumPcenicen- tU i Hincfacilejam intelligis, quid concedat
Poncifex, dum in przfcnticlaufuladicit, accipienti Bullam , acjejunaoti cum
cir- cunftanciisineadefignacis, relaxariquindecimannos. & totidem Quadragenas
de Paenitentiis ei injuntiis . Concenit enim ipfi remifllonrm debiti agendi
poeniteiitiampcrquindeciraannos, & totidem Quadragenas, feu Quaraotenas
dierum i quz quidem Quarantenzafcendunt (nifiincompuutionefallor ) ad dies du-
ceotos, & nonaginu; fiveautem idexplices ; tunc remitti de poena Purgatorii
pcenamprzdi£lianni, przdiAorumquedierum, fivetuncremittidePurgatorii pcena,
quantatibi rereittcretur , fi per illud ternpus poenitcntiam in hac viu egiiles
, iemper magnum erit beneficium. Uterautrmex his modis fit probabilior, vide
apudScbolafticoS, przirrtim apud Suar. dt Pxn-r. rf.jo. fiff.j. pr*- firt.
num.}. ) Scitoautem, quandodicimus, per Indulgmtias remitti pre- rtam,
nosintelligere, remittiinForoDei; FalUeftenimillaopi- mo, quzdicit, per
Indulgeotias remitti folum pcenitentiam in Foro Ecclefic , legr Sua r / x
fc<3. i. ».i . qui cenfe t eflede Fide, pofle abEcclefiaconcedilndurgentiam,
ut pereameitraSacramentum Pcenitentiz remituturpcenaapud
Deum,cumChriftusDoreinut ablolutcdixrrit, ( qucmcunquelolvrris lupcr Tcrram ,
eritiolu- tus&inCcelis J 4 Quaodoautem dicimus in FertDii, iotelligimus
folum re- miiti ea* pcenas noftris prccatisdrbius, quibut pceois fatisucere
debemus in Foro Confcienciz . Quarc fi tu a tuo Przlato condcm- neruadaliquamprenam,
fiveSpiritualem, ut fit v.g. fufpenfut peranniun, fiveTemporalem, utfisv.g.
inclufut in Monafterio per fimilcmannum , ab hispasnU non liberantte hujufmodi
Indul- gentiz , idem dic de pcenitcnuii , quas Sutnmut Poajgifei , vel Pt>
nitentUria tibi imponit, quandoaliqnid difpeniat, prr bas eoim
PenitentiasiPontifice, vel Przuto impofitai : non Utisfacimui immrdiatc
Dcoobnoftratculpas, quarum fatisfacliones rrfpicit, ut diximus Indulgentia,
fedimmedictcEcciefiz. 5 Hitcognitis. Inquiretprimo, quandoPontiteiinooflraBu).
laCruciatzdicit, Jciunantiremirtidiciosannos. cxTQuadragenaa
deiojundlispeoiteotiU, intelligitne, remitti folumdeiojunciis, (eu impofitis,
anetUmdec«terisquomodocunqucaeb,tU ab.pfo jejunantef Refp. Licit Doclores , ut
videre cfl apud de Lugoi.nJ, Pmir. /#a.s.difcrepent, quando Pontifei limiute
dicit( de PrenitentiU injundiU.) Aliquiroimdicuotcomprehendituminjunciai, tum
aliomododebius, uttenetSuar./K^ir./^.^iunai.t. Aliqui ver6 foluminjunclas, ut
tenet de Lugo lecstt.nmm.r i. umen in noftra Bulla noo difcrepant,
feucertedilcreparenonpoiluot, certum enimeflremittide utrifque; quia fic ciarc
cunceditur io Bullz Noftrz tenore , ibi ( it injunai, , & nunmtitliitt
dtbita ?aau. . ir to Symbolo 6 I nqu i res fecu ndo . An poflint Indulgentie hu
jusclaufulc mul. itics acquiri, fi multoties fiaot , quz inilUimpoou ntur/
Refp. PofTe, fiquidemhocmanifeaefignificat illiad (tttitinut. titi.) Inquires
tertio . A n per obtentam, vel obtineodam I ndulgent iam polTitCefrftarius
nullam Penitentiam imponere Peniteoti, vel Ptr- nitentimpofiumomittere,
filndulgentiafuicPlenaria, vel illarn '■• fieapartialUfuiC, qua- plicabimus?
An,inquam, „ Indulgentiam pcenitenf fa- titfacitpcenzfibidebitz,
propterquamfolam fatisfaflionem im- poniturPcenitentiavindicativa,
dequafolumhicloquutioeiTepo- teft: namveramMedicinalrmfrmperefte neceftarid
ezibendam, nec i Pcenitence oreitti poOe , iam fcimus/ Refp. non pofleomitti,
(ed fempereueexhibendam docet Suar. communero Doclorum. Ego, quamvis videara,
hanc communem lententUm etTe ad mo- dumreipU probibiJem,dequaaliquid
indicavi»M*r.C«*/./.4-f.i.ji ■.6-quiatamenrafupponit , telucratumefle,
vellucraturum In- dulgentiam, id, quod ccrtc communuer noncarcc aliqua incerti-
tudineproptermulutconditiones, quz requirunturadlndulgen- tias certoacquirrndas
: Ide6inPraiifemperaCoofcflatioiojunga> turPcenicentiainConfeiiionc,
&iPeniicnteadimpleatur: utni- mirum fecuri Grouidcadlribiu fatisfaclione,
& iu no.ucBardi^.i. tr«a.*..tMf.t.fta.i. \ i T Ncerjnftotconftitutoi
inEcclefu fubuooapiteChriftoad. J_ eftecommunicationemoperum, quam " ibi .
S*nchrumCemmunmntm, deFidecertui ca confiftic/ Sa ne , non folum coofiftit in i
nfl ui u,quo Chriftus Dominus,Uo- quam caput in fua memhra gratias impertit ,
& in communicatione SacramentorumomnibusFidelibuscommunium; verum etiam in
eo, qu6d quilibet julluspoftitapplicarefuaopera, &de facto ap-
plicet,quandoeilibet; in fatisfaciionempenarum,quaialiidebent profuisculpii,
& itemut rxilTit prr fua boiu opcra impetrare, & decongruoobtinere
proaliisaliquod dooum fupernaturale, vel na- turale, nimirumauxilium gratiz ,
converfiooem i malo lUtu , Un« fli tatem , bona cemporalia , dScc. a Quoniam
autem hzc comraunicatio eft oranibut Fidrlibui communis, quid fuprahanc
concedit hic BullaCruciacae? Nihil, Refpondcc Lud. a Cru c J. r ,c . 8 J. r 4 »
. 1 r . & TrulL /. i.ia Bmll.fr. t. * n. 9. (ed eandem comreunicacionem
novo citulo acquirendam . \ VerumprobabiliuselTedebet ,
aliquidaliudconcedi,quando. quidemadc6fignateeamcoocedrrePontifexprofitecur,
<3c , uces contexcupacet, tanquamnovum Privilegium. Sed quudnam id aliquid
ell ? Refpon. Si priui meminerisoperacujufcunque jofti efle meri- torU,
impetratorU , ctr fatisfacioria . Etquidemperopera, utrrre. ritorU,
quzvocanCuriTbeologismericoriade condigno, (blum juQus tavet fibi operanti: Ac
peropera impetracoria , quz vo- cancur I Theologis merita decongruopofiunt
Fideles impetrare, &mercridecongruo, tumprote» turoproaliis, boc elt mereri
ei liberaliute conveoieoci Deo aliquod beoeficium , fibi , vei alteri. 4 Hit in
memoriam revocatii , Gcaliqui difcurrunt.quo ad ucif- uciionem ; Pecrus v.g.
juftus fi Jejunec v.g.per diem, (aoe fatisfacic pro al iqua parte penz , quam
fortaflead buc debebat pro fui s culpit, vel, fiillud
Jriuniureappiicetproaliis, v.g. pro Pauio , valebitfa- tisfadiotalit Jejunii
propcnisdebitisi Paulo. At verAfi Petruiio- veoiatur, five per alUGmilUopera,
fiveperacquifiumlndulgen- tiam Plenariam , nihil omninddeberepro fuisculpis,
& exalia par- teproalioipfenon applicet, vcl fi applicetproalio,bicaiius
fitincav- pax , puu,quiaeiiftit in moruii , vel eft in glor ia.vel efl in
Gehen- na, tunc ilU fatisfactionisquantitasPer.ro fuperabundans ex praedi- Cio
Jejunio,quz ipfi non eft neceflaria,quzquefoli Deocogniueft, refervatur in
Thefauro Ecdefiz, cu jus folus Pontifex eft drftribu- tor . Idem ergo Pontifex
per hoc Privilegium coramunicationU.de Digitized by Googlc qualoquimur,
concedithocbeneficium, utillafatisuclio fupera- bntkfjns, antequam
reponaturarnjd Ecelefie Thefaurum.participe- tur ( fecnndum unm, q uz i folo
rtem Deo elt przfcripta , & oou) jbco, qui Bullam habens
jejunatcumcircunftantiisexplicatis. Sa-
tisfaoioauremdi£tatquzparcicipabitur,erit i]la,quatfupcrabuodat incopuDClo,
quohabensBullammododido jejunat» vel forufle etiaro ( ut tenet Galleg.
rUuf.y.d.66. ) erunt illzfatisfacliones om- n« , quz erunr poftei faciendz ,
& non applicandzdunnte anno etufdem Bulle, quod certe, ucidem notttV*.d.
tjf- ell magnum bene- ficium.SimilequiddicipolTetdeimpetraiioflisfruclu, quod
ridere porerisapud Gall. Lt.Oc roeliusapud Caftr. dt Buii d.uu ,c, i .». 5 . .
HzcEiplicatio, quatn iffertBardi dc BttOmpjij r.t, .r.i.f. 1.». 7- fo- lumillud
habecboni, quodaliameliornonoccorrit, namczterura gncil videcurconficla.
Egoautem potius dicerem, dari quidem ejufmodicommunicationem perBullam, quandoquidem
Cc ex- prefse' conceditur i Pontifice, led quznam fi t, ignorari,dooec Deut i
igne t ur per aliquem , qui ipfi placucri t , declarare . $.111. Sui qmkmi
rtndttitmint prtdiBm rtnredtntur. 1 D Rimd,fubjejunio,veltenonvalentejeiunare,
fub opere tibi X commuuto i Confeflario, vel Parocho. Secund6, fub oratio-
nefundenda prounionePrincipumChriftianoruroconcnlnfiddes, 6c pro Vidoria contra
eofdem . Non pofle autem hzc opera fieri per aJiu m ad b u nc effeflum, videtur
man ifeft nm , nam ex modo loquen- di Pontificis irapoountur utPerfonalia. - *
Jamveroquoad Jejunium illuddebetelTe voluntirium , unde non valet ad
buoceffectumjejuoiumex Pcenitrntia cibi iConfeffa- * loimpofitt, ncc Jejun ium
ex pneccpto Ecclcfi*. Scio»Ludovicum iCrucefuftinereJejuoiumQuadragefimzlufKcere,
idqueexprz- fumpuvolunUCePoncificis, quinoneftccnfertdus toto illo Qua-
dragefjmatloneotcmpore, vclleFideles privarc his Indulgentiis; fcioinquam, hoc,
fedaffentirenoopoffum , quiaubi verbadifpo- nentis funt clara, non efl locus
prstfum ptioni ; at quid clari us, quim SbA , < di*h»,
jtj**i0n*,r>tpnfitit} ) 1 . 3 Majordifficuluseft, anfacisficjeiuniumei Voto,
Bardi/.s. tr.4rr.J./irfl.i.«.J.cumaliispuut» ooofufBcere, Galleg-autem/.».
fumcere, quiaPontifexexcluditJejuniuro, praeceptononluppofi- <um ; &
vult.ut fic volunttriuro,ac Jejuniumex Vocoooneft Mh nium ex przcepto , &
ell maxime volunurium , atque ex devotio- ■nevoveniit. Nonmihi
difplicechicdifcurfua. . 4 PraEterea.commucansprzdidum Jeruniumiis,quifuntimpc-
.diti, non poteft efle alius niG , vel Coofeflariusexplicatus fupra c.t.
§.1.».?. velParochus: &quiadkitPontifex(eorumarbitriq)arbi- trium autcm in
Jure lcmpcrdebeteflc ncionabile; Idedcoramuta- -tio debcbic fieri prudcnter
juxu aliquam proportionem ad Jeju» nium i pech ca qual iute Perlbnz. 5
PrscdiflusGalleg./.r^.oj. luftinet, Jejunium hoc nonpofle cora muuri ad hunc
effettum in oratiQnem , fed debere cotnmu tari
inaliudopusbonumpiumdiflinclumaboratione, aicque erraviffe .Rodriquetr,
cumdixic, pofleinoracionero, quu, inquic Galle- gus, Poncifex
vultduooperai&nonfolumorationem. Cerreego uto, idtuiiusfaltemefle, iednon
video; undeiftaopendno di- JincuexigatPonCifcx, utnoopoflit Jejuniumper
replicaum on- tionem compenfari. 6 III ud denique h lc concedo, quod concedit
Caft t.U. p. j m, x.nam fiquisexaliquacaulalnfirmiucis , laboris. vel aetatis i
Pranrepto excufaretur, poceric Jejunaread bunc cffeflum valide;quia jam illi
ejufmodi Jejuniuroeft volunurium , & lupcreroeationis . 7 5ecnod6t
quoadoratiobemfundcndam, ninil etleexplican- durn.cumintenoreBullae, qnatad
hanc pertinent, fintclara, nifi Rod.*><*dd.a«JLv.7.cumCaur^j«.).
fcrupulum qoemdam indu- yttct . D i x i t cni m, hanc oratiooem debere efle
exCernam feu voca- Jem, oec fufEcere folam menulem ; quia Pontifex ( inquic
Rodriq .) «tuandopraecipitoperafacisfaCloria; reouiriceiterna, &vifibilia.
Verumputo, (atisfuperqueeflementalem, quiaquandoPontifex vult vocalem oratiooem
, i llam explicat injungendo Rofarium v g. Scptem Pfalmos, Licanias,c1cc. Quod
aucem ailumic Rodriq.gncis .aflumic ; nosenira diciraus, quam vis oncio vocalis
fit magispropat- tioaauviGbiliEcclefiaE, noo umeo (empereamefleneceflariam, cum
Pontifex poflic concedere Indulgentiam , le conterenti v.g. &
faEpefoleteamcoocederedicenti, jESUS,incorde, fiorenonpo- teft. LegeSoarJ'^j»i^.i.tx./.5^i».5.
8 Scitodenique hlcduo. Primo, adlucnndarahanclndulgen- tiam,facis efle illam
Eleemofrnam , quae datur in acceptiooe Bullz, quiaaliara non requirit Claufula
hec,ut noutGalleg rUMf.j.d.60. . Secundd , (atisefle non valdc loogas precet,
fed iidittiociiiasdi- c»m moz c 1 o. 5 .1.«, 4. CLAUSULA. Ittm, pti, diRt «um
dmmu*% m fimgulis ditimt SttUttnum Almt . Vrttt quttmfttt Erclt/i*s , frm
Altmtut , ftu im Mtrum dtftHu, mtiu. mmt utmm Alitrt drvtti •vifituvrrimt ,
frtctffut md Drum fr* XMinu , dr Vt&rrU frUiOit fudtrmr, rmtui, &
fimuUtimUl- . imlUt Stutirmtm tutru , & txrra mmrrt prrdtfl* Uriit tmm prt
Caput X. §.I. 3*9 . t • Privilegium. DelnduleentiisStationum , quas concedit
Bufla . quas < t "1 J IGtantibusEcclefias Almz Urbis Romae conceduntur
va- V riselndulgentiae» quarumaliquz, quzconceduntur iis, quivifiuverinthanc,
vel illam defignaumiSummoPontifice Ec- clefiam, funtfolemniores,
vocanturqueproprio vocabulo, Sta- tiones, quiautlndulgentizexacquinntur, itur
ad ffandum ibi » cV ibidemorandum. HasergolndulgentiasSutionum,
nonautemalias,qaz aliis ci- tulisconcedunturinaliisEcclefiis, Concedit nunc in
Bulla Ponti- fex, fiilli. quiBullam accepernnt, fequentescoAditiones, quas
ftatim explicabimus, ponant. a Etquidemfingulisquibufcunquediebusanni,
efleRomxdU flas Sutiones , & »*. przter aliaaacquiri Indulgentiam Plenariam
t m>tziGd\jimmf.6J.10.ecC*(lr.drBmItf.lj,.9. f. I. Sttimtfut Erelrfimi , vtl
AltmrU vifittrvrrimt . 1 Omine Ecclefiz veniclocusDeodicacus, auchorince pu>
blicaEpifcopierediusadMiflam, divinaque oflicia branda. AltaritauCemnomine,
veniclocusille,leuillaroen(afir- mi, lapidea, vellignea, fuper qua
exhibeturlacriticium . Nam propterei AltariaquzdaminPlateis , vel
congregationibus 1 veL locisfirriilibus, ubifacrificareoonconceditur, i nomine
Alcaris hlc excluduncur. 2 RurfuslicetOratoriumPrivacum, inquo, ex
ceflionePoncificis Miflacelebncur indomoprivata,
adhunceffeclumcomprehcndaturfub nomine T X>ian.f.jjr.ta«/.i j.acTrulUi Jr
BullS.6J.it. ganteaMCemGalleg.f.8.i.7J- camen Alcjreficperomnes c
hendifubnomine Alurisquiafioeconcroverfiahabec omnia requi- E />» l^w t*
(ufrmrii, pre vfrm- Tmmi. T. IL Dr fiuad vcrumAlutc. % Jamverdcum Pontrfex
ejufmodi vifiutionem concedat fub disjunflione Ecclefiz, vel Altaris,
putocumTrulU.r.i.a. efle cer- tumte
lucrarihasl:idulgentias,fivilicesquinqueAluriauniusEc- tletei quamvis in
tuoOppidopluresadlintEcclefiB. 4 Proptereandemdisjunclionemputo cum
Ludov.iCruc.W r. t.iJ tx ».ijJiifqueteadlibitumr^iTevifiuretriav.g.Aluriauoiu»
Ecdefiz.&duoalterius, velcontra, quamvis in utroqucpluta extent Aluria. Sed
- j InquiresPrim6. Alure,inquoactu nonadcft illud ,quod vo- camusPortatile,
leuAlttretum, aptumeftad hunccffectum , de quoloquimurr Refp. Efle probabilicer
apcum, quia fatis eft , fi illud fit ex fe Alca- re,&ex
licenciaSuperioris^pcum ad Sacrifirium;fecusfi nonadlinc duz vel cres Tobalez,
neque fufficerc . Afferri pro hac refolutione poflet t\oc\r.m*dd..iU
Kuil.s."- n.i t.qiii •V-rct , fi in aliqua Etclelia
fitaliquodCanonicumlmpedimcntum, obquod ibi cclebrari lcgi-
timeneqoeatjcfleapum, utadhunccffi-ctum lucraodi Indulgcn- tiasBuilzvifitetur,
cumfufliciat locum efle Sacrum authoriure Epifcopi,
&deputatumadcelebnndasMiflas. 6 Quod fiponas, TiveAltareOratoruPrivati
jamefleredditum profanum , five Alure Ecclefizi Miniftris reddicum omnino incp-
tumadSacriliciumpcrpartialemv.g. vel toulcmdcftruftioncm ; nooeftmirum, ficunc
illudexcludaraus; quia ucfic non rccinec cflenciam, uciu loquar, Alttris. 7
Inquircs fecundd, fiforteinaliquoOppido non inveniantur quinqueEcclcfiz,
necunacum Aluribusquinquc , fedcum uno tancum Aluri, quidfaciendum/ Relp.
TuncproteCi6concedicSuramosPontifex, facis efte , fa vificeturunum
Alurequinqoics. • 8 Hinc, fialicubicxiftas: ubi folum fit Oratorium privatum
cumunoAlcari , poceris cumfruciu htijusPrivilcgii quinquiesvi- fiuredictum
Altare ; jameniroilludelt verum Alure, ut dictum eftmod6. 9 Quid
fialicubiexiftam,ubifuntquinqueEcclefiz,veiunacum quinque Aluribus( fufficiet,
fi uoum Alure quinquies vifitem> Refq. Nequaquam tufficere, quiaPri vilegium
vifitandi quinquies nnum Alcare,concedicurdumuxac,quandodcluncquinqucEccle-
fiz, velquinque Aluria. 10 EcnotacumHenr./.7.r.to.n.t. defedum quinque Altarium
non fatis efle,fi fint in ea Ecclefia,quam cu eligis vificandam , fed re-
quiritur , ut cjutmodi delcdius adtit in totoOppido. 11
InquiresTerti6.Siegohabens Bullamdetineoraliquolmpe- dimento.unde nequeam
vifjtare quinque Ecclefias,necquinque Al- taria,pocerouecumfruAu
viGurequinquiesunum Alcarc,adquc<t poffum f ortc me conferre? Ejulmod i certc
funt Monialcs, qup non nr6 unico gaudent AluriinluaEcclefk; ejufmodi in carcere
in- claG, ejufmodi infirrai , ejufmodi, qui gnve rtulum ab inimico V.G. timent,
fiobeantperEcclefias. 1» Refp. Si nrzdiclis fuppctat copia nntos Alttris, pofle
ii- lud cum fructu bujuslndulgentizquioquiesvifitare probabiiiter
docetBardi/<v.a.rr.4^«*.4./«d.4.«m».44. Et ntioquidem nequa- quameft, quia
oon debemus przfumere» Pontificem vclle ex- Digitized by Google 3 30
Tra&atus de Bulla Cruciatae. cludere abhislndulgentiisplures, quididisiaipedimeotislincfua
culpa detinemur, non eft , iuquam, hstc ratiu, quiaaoafacileprac- lumo.
extenfionem, qtiando nullum eft vcrbumin privilcgio, quod extcniioncminiinuet :
fed ratioeft , quiaintenorchujusPrmiegii funt ilja verba : f ln illorum defeclum
) quaecertc latis veriticari vi- denturoon jolumquandodefeuusett ex
parteEcclefiarum, vel Al- tiriu m ; verum etiam quandoeft ex parte habeatium
Bullam , fiqui» dem perfonis vere impcditis vere deficiunt illaquinque Altan i
. i) InquiresQyarto. Dumquis vilitatquiuque Aluriaineadere EccleGa,
latislacitnc, f\ ex codem loro lincmuutionc fiius ea vjli- tet? QuidSecuodo,
ufinediciamuutiooe vifitec quinquiesidem Akmi Relp. Dum viGtasquinque Altaria,
crrtefccuriuseft, fi dum lUodisprcces: faciasaliquemcorporismotum versusillud
Altarc, ad quoJ prcces porrigis i fecus,ca vifiutio oon vidcretureilc quin«
tuplcx, lcd u na . Dum i tem vilius unum Alure qu inquies ( quz eil
fecundaquarftio) fecuriusctiimerit, fiprima viliutione, hoceft,
priraaoratiottefinita, caput v.g.inclines, velfiesgenuflexus,fur- gas, &
iterumgenuflecus , oclicfaciasin fingulis, ut nimirum appareant, & qoidcm
fcnubiliter, eilc plurcs viuutiones. Iu Trull I. i .% . 6J.ut.rn, & Gdleg W.7 j cr 79.
14 Dixi ffecuriusj nam czterum protubileeftfufricerecorde moveri, hoc eft
mentediflinguereuoam vifiutiooemabalia. lu Dian f. 1 .t M f .r«/. 1 01.
plurefque alii ailati i Galleg. dtil . 4.1 9. ut Si , Bon. Aaor. Lud.i Cruc. V
1 II. tf InquiresQiiintd, SiquisinveniatEcdeuarapIeiumobraul- titudinem ad
illam confluentium ,fatisfaxitne ii quinque Aluria vi» fitet,
ftandoproforibusEccleGae? Quid Secund6. Si Ecclefu fit claufa . Relp. Si fit
claafa noo puto lufficere G ftans foris vifites»quia vere
illudnoneftvifiureAlure. Eflet torufle viliure Ecclefum (ed non, utdico,
viGureAlnre. Sicutnoofuflkienter tunc tu ef- fes raouliter pmlensMiflat,
qussinhujufmodi Aluriceiebrare- tur. 16 At lifintapertcfores, ck tu ob
multitudinem ingredi io Ecdcfuranonpoffei. certo fufficiet ibi orare , oonfolum
pro vi- fitandaEcclclia, verum etiam pro vifiundo eo Aluri , qui fit in
profpeau ; quiatuncte faciesunumcumtou multitudine , quae
toudic.turrooraliterpra!feiisi!liAltari, ficutietiamprselensit/ii; dicereris ,
ad fitisfaciendum Pneccpto de afliflendo facro die fcllivo. 17 QaudfiAltare,
feu Altariainprofpetlutuo non fint , non
fufficietindeorarefquicquiddicatcfleprobabile, quodfcilicctfuf- tinnt
Gallegi««.«r .a'**.;;., quiatuncnoncllcs Aluribus moraliter prarfent. ltj
TruiU.r. 18 Quodcerteidemeflet, fi vacuaEcclefiatu vifiures Aluria , 1. Gnt in
Cappellis jntro fiu , i. III. &Utcr7on D ovifitare,
quiaiisnonesrooraliterpre- _ fliftendumucroproobli|atiooepr*ccp- 4i.
Lege/.4*fff.O»«.x.5 l.«i«a>lt. Imrooidetndiceoduroeft, fi vacua magna
Ecclefia v. g. S.Petri I, tuoraresad Altarc, quodfitintuoprofpeciu, fed noU-
ionge diflanti . Quisenim tunc diceret hominem in janua di-
_cufeEcckf«confiftentcmcflcAltari moraiiter pracfeos ? Non iu fi elt
plenaFidelium orantium, quiatuncomoes faciuot , ut dicluroeft. $. 1 1. Deveti
VtfitMVeriut . Evote, ioquit, quarclicetiaaliisdifpoGtionibus, ubinoo
ponicurbarc vox ( Devote t vifitatio Aluris venialiterpec- caminola, v.g. cum
vanagloria , velex vaoagloriafufficeretadpo- ncndam vifiutionem requifitam
inillisdifpofitionibus, de quou- men eft controverfia ioter DoCtores , quse
legi apud Bellarm. r#.i. de indul.e. j.g.i. poteft , tamcn incaiii ooftro,
faltem longctutius , dcbetefle, lineullo peccato vifiure , vifitarc enim Alure
cura inanigloria, velcumimmodeftia, velconfabulando, vdadfinem aliquem ,
quamvis veoialiter oon bonum , devote certe vifiure nou elt . x Prctcrci,
quiaPoniifexdicit: Snmtatts B*ntMvifa*viriut%
ide6hKcvifiUtiononpotcaexhiberipcralium, eft enimopusin- junclum perionae. ? Et
duo quidem debet prxftare Fidelis in hac vifiutioae.Primo, habere intentionemtaltem
virtualiter vifiundi ob finem i Pootitice xequifitum • Set undddebet orare pro
rebus ab eodem prarceptis, a t- que prarlcriptis , ncmp£proUnione, clc
Vicloriaprfcdiclis, luffi- eeteautemuoretpeointentionePontiiicis, mihi certum
eft, id enimjamcftorarepropredidis. Satisitemeflc orationem menu- lem,
diximusinfimilifupri, «.$. licet addam ( utadvertitGaU. ImJ.Ii.) tutiuseflcid,
fiaddatoraliquavocalisoratio. 4 Sibrcvis, feuexiguafitoratio , te diminuum ,
& oratiooi proportionaumlndulgentiamlucrari, puutidemGall.n>.7.«).6i.
iilitnili, citatqueproleKugnum . Prote£l6 tutius erit, notabi-
lemorationemfundere, adm'uiutquioquePater,& Ave, verum
quireciurctunturtiinodoonumPater, tVAvc, non condcmoa- rem, quiajamponitquod
Pontifex pneicribit, puu vifitationem Akariscum precibus . Et
iuteoetCaftr^d»*«//^. jar.j, doectufuf- icereOratiasieni minimam. "*de
vtfitatUnti , f> fntti ? 1 poffefuftinetTru]|.fJ.6.w.dJ<.j.«.x.
&prebabilepuutGiIL JT i.t.i ii.ciutSAnt.Palud.Cord.Niv. quia qaandoPontilcx
abiolute, <Scfiacreltriclione lodulgentjamcoocedit tacienti opoa aiiquod,
poteiteatocicsacquiri, quoticsopusilludrepctitur. Ac- cedit,
Privilegiumlndulgentis, cum oon flt in ulliut prxjudi- ciutn,
amplcelicinterpretanditm. % Sedprofea6iplaFideliQmpraxis,qoafefnelfumpulndulges».
tia uni dici ad dicu , ii noo lolent eodem die iterom eaodem fumc- re,
ofteadit, ioteationcmPootirkisnoaefle, ejufmodi iteraum acquifitioacmconcedere.
Nooiu, fi Indulgentiaaddiclatcmpori
nequaquamfit,quales(uotlrjdulgentia!amxarfacrisouraifmatibus;
tuocenimipliiidemFidelcspluriesoperaiojuacia repetuat , quo
pluriesillaslnduigeotiasacquiraot, utiofimilibabencS.Thom.ia a44. msI i.f. «.*
%.a,t. 1 jdt\ . & Lud. i Cruce d. 1 . 4, fcsfe 8 J. 1 } .» ro. cum alus '
Racioautem dilpariutis efl illa,quia quandoaddicla uni cemporieftlodulgentu,
prounavicc, ineotcraporeconccfla vi- detur. atquaodooullitemporieit addicta,
non videturdetermi. naUad viecm unam. 3 Conrirmatur, quiahicoooKquiruatur nifi
Indulgeotie Su- tionuinRomae, quseiunt, duranteonottntumdieEcclefiafrico, idefl
i prjmis Velpens, ufquead Occafum diei iequentia. At ccf te
detcrminatiotemporisumbrt-visottcadit, ( ut ex Suarionouc
CaiL«U*«<y.>.j.)i.ii.)ioientioocmPootiliciselIe, ut Gngulis die- bus
unaviceacquiraotur , fivededie , Gve de nofle exhibeatur viiiutio, altero
nimirum daote locumalteriexmultis iltttc con- $. IV. An ht btdnjgntit StMtit*Bm
«MluMti vmUmju ft» DtfumAit ? r 'POiTehisSutioouralndulgeouasapplicaripro
Fiddibus D». 1 funflisex viBullae, airauettcertum, quUidnimis tnani-
fcfleconcediturintenorcBulJir, dummodoipfiiidemFidclesSta-
vifiteotexintentiodeprodefunais. emnooiatdli % HocautemnooinieHi«iitur, quaGtu,
qui Bullamfumis, fta- tioodquefeuEcdcGas, »e| Altaria viiitas , concedas
ipfelndul- gentiasDefundo, quu FidelisHomopoteftquidemfuum bonum
opusaltericoacedere, quoadfatisfaaionem, tc impetrationem ,
nullotamenmodolndulgenuas; Gquidem Indalgentia eftapplica- tioThelauri
Ecclefir. , cujus dittributio uni Summo Ponf ifici con- venit; fed intclligiwr
iple Suramus Pootifex, pofin, tanquam conditione, tuavoluoute, cum operibus
requiGtis, detuodo Indulgentiam. 3 Atquchinclequitur,
licetdumquiseftinflatupeccatirn lisnihilpoiutUtistaccre, vdimpetrareproaliis,
ficutinont fc, quiaeftDeiioimicus, vaJdeunu p.ia.quidenv rocatcomrounem
lententiaro, frucluoseapplicari Io- dulgentiainDelunciisabeo, quicllio ftatu
peccati morulis, ut etiamfatisfadioncmMilljr. Ratioautcm ducitur ex prardictisf
quianimirumHomodumtaxatponitconditioncsrequifius i Pon- litice,
ckiChriaoDomino, atPoocifex.oCChrillus Dominusefl deinde,
quiimpertitDefuncloIndulgeotiarum, ccSacrirkii fru- dum . Lege
D.Thom.ii*.4./«*jt7j?.io. Mrt yi.i.ft»i»*44.M4 1*. 1.iT+rt.}. 4
Atqueefiamindefit, utnifiPontirexdicat, fe Indulgentiam iuFidelibusconcedere,
ut pofliteaappJicariproDefunclis , non poteruntFiddesapplicare, quiacumille,
qui veredat Defuaclo loduLgentum, fit iplePontilex, tiisnoodicat,
conceflamlnduj- gentum, pofleproDcfundisapplicari; nihijquoadeam, condu- cetfoU
Fiddium applicatio. CLAUSULA XI. _ muU nmm , c> fi»guli frtdiBi putim m4
Dtum fttn tfum- 4trt , & rjfuMituj Divmum Muxilium imfUrMrt ftfittt,
tentt4U tur, ut ftffimt tltgtrt autmeumum frttbyttrum Sttulmrtm , vti RtguUrtm
tx sffretMtit *b OrdiuMrt» ,«>«*»* ftrrumemmutte feeeuterum , etUm
CtxfutMrum , etUm Stdi jtfe/ttiie* , & itt bul. U Cxut Deemmi refervMterum,
& nfervMl*rum , fhn*ri*m /*. dule,tnti*m, ry Rtmifumtm femel iu vttM, &
femti in urtieuU trurtit : ulterum vrre Sedi jlfe/lelit* mm r*ferv*terum , uut
refer- VMlMtmm tttitt . qmetiti eeufitiiuurur , jieftluttmem , cV Rttmiffitm
ntm , midUntt (Mtmtmti feemittntU, fituudmm emlfMrum ludirtu- tUm titthere ;
etummede, ubi nertjfmriM trit , ftr ipfet, vtl 4*1* imfttUmtnte , ftt Hertdtt,
mwt *itei , f*riif*che fitt . Nott, GregoriumXin.conceffiiK>
utPrivilegiisinhacdaufu- lacontentis poilit quisiternm cum fecunda Buila mii,
fed noo ter- u6 , utiniraditttDdiusexpJicabirous. PorroClaufula hsfcduo
confinet Privilegia, quas funt Quin- tum, cVSextum inOfdine,
dequibuifigillatimloa propriaCapr- CA- Digitized by Google I Caput XI. §. Sequenti.
C A P U T XI. Quintum Bullx PriWIegium circi Abfolutio- 331 9 Siquisquzrac.
Secundam fcntentiam feQ»ntes, cujus Epif- copiapprobationemrequirunt/ 3 Refp.
Varii varios. Vafq.aliiqueciutiiBoflio, dtJmM.ftit. j.«
».».a09.requiruntapprobacionemEpifcopiloci, in quoficconcef. fro,
Laym.aliiqueapud A ver.«.i 6.dtpiau.num. 19. Approbationetn -fcilic 1
/^UiBullaraCruciiczfumrrferic,poteft,duranteanm>,elige- VdLre Confeflarium
cx approbatisab Ordinario , pcr qtic-m ConfeJTariumabfolvipoflitpro Forolnterno
abomni- bus Cafibus, & Cenfuris , fatisfacla parte , & quidem , toties
, quo- iwsiretervatisEpifcopis, a refervatis autem Pontifici ( excepta fempcr
Hzrefi ) (emel in vin,& femel in periculo morcis',acqueab
iifdemPomificiisiterumfifecundamBulIamfumpferic: non vero lertio, fitertiam,
modd» quandodeliclafuncdeducla ad forum contentiofum ,
caucionesmoxdicendzQ.g.adhibeancur . HocPrivilegium,quodfan« magnumeft,
explicuiquidem /.». dt fan.t.g.^.a •.!!.& Tnill.W< Caf.Rtf. tl.fi 9. Sed
nunc in proprio loco per partes fuas fic explicamus , feu iterum recudimus .
$.1. ZxflieiumT UltU ex approbatis ab Ordinario. 1 Ol
inBullaaliqua,velRefcriptoquocumque)'utcertein Jubi^ «3 leofsrpevidimus,dkicur,
poftcFidelera» cuificconceftio, abfolvi,feudifpenfati aqaocunqueConfeflario, fedaddatur
( ap- prtkattahOrdinaritlati) non eflmihi dubium, requiri approbatio- nem
Epifeopi,feuOrdinariiilliusDicecefis,qiiamvisnoncuz, ubi
firconteflio,nififorcelimicetur, hoc, vel (imili modo( i tutOrdina- rit, vtl
aiordimarittmiltci ) tuncenim (ervandaeflec limitatio . » Dubiumergofolumeft,
quandoabfolucedicicur apprtbatto» Ordtmrtc , u t certe dicitur i n BullaCruc
iatae, de q ua oofter prelens eftfermo. Namcumfic nonappareat , 4 quoOrdinario procede- redebearapprobacio,
quatrendum eft i quifnam Ordinarius per hzc verba defignetur . 1 Pugnanc,
Toquendo de d icta Bulla,paribus annis utrinque Do- clores. Nonpauci ajunt
,(u(ncere,fiinSacerdoteadfitapprobaCio cujuicunqueordinarii , five loci, fi
veipTiusconfeflarii, fi ve peniten- tislegitimccollau, etiam fi didus Sacerdos
alid fuum domici- liumtransferat, &exlndiisv.g. hucaccedat,
moddipfiapproba. tionondumfpiraverit, nam fiipiravic, dicammox. Racio potil-
(ima hujuslententizefl, quianihil amplius requiruncilla Bullae Cruciacz
verna,E*^»r»*«/«^C>WnMr«*,dumaliud nonaddunt.
ItatenecHenriq.Valer.Thom.Hurt.Thom.Sanch.Diatu , aliique quosegocico / f
dtpan.<.c.fi.\.*n.\ \. Semperautem notctur illud { Uritimi ) in htc
fententi» , id quod explicaciiis intelliges ex fequenti Decilione.
Ordiniriusv.g. Meflanenfis poceftnc valide approbare Sacerdo- tem
fixecommorancem inalia Dicecefi v.g. Panormi , ad »oc , uc fit eligibilis per
Bullam CruciaCz a Ci vibus Panormiunis, uti etiam ,
utficeligibilisiquibulcunquealiUChriftiFidelibus? 4 Icanonnulliputanc,
quiahicjamericSacerdosapprobatus ab Ordinario,idquodfolumrequiricBulla,ettoille
, q inario,idquodfolumrequiricBulla,elcoiile > qiiiaporobac
nonfitOrdinariusIoci, noc Poenitentis, necConfeflarii. 5
Verumidnullaracionefuftinendumeft. NamTridencinum, &Bulla,cJcRefcri;>u,
quandorequiruncapprobationem Ordina. rii, loquunturdeapprobatione, quz
lcgicime,& fecundumjura conferacur . Ac fecundum quam legem Ordinarius
Meflanenfis po- telt Sacerdoci Diecclis al ie nx concedere approbatiooem ,
folum, ut (itabomnibus eligibilisperBullam/ Hoc verc nonefletapprobare
proConfefliooibus; feddaredicloSxcerdocifacultatem, ucpolTit per Bullaro eligi,
quod eft extra Epifcopi faculutem . Approbeter- tohujufrnodiEpilcopu» diUum
Sacerdotemadexcipiendas Con- lefliones ovium fuz Diccrefis Meflanenfis fquod
Jure potle ab ipfo fieri, noodubiamus.quiapoteftproluisOvibus undecunq; con-
v«careConfieflarios)fi quidemtunc ,quiaejufmodiSacerdos legi- tiroe erit
approbatus ad Confefliones . erit confequenter juxta haoc pri mam fententiaro
cligibili s ab omnibus per Bullam . 6 Jam vero plaref negant, fufficere unam
approbacionem » quamvislegitimamcujufcunque Ordinarii, ut quis per Bullam
eligiinQ>ofeflariumqueat. IcaSuar. Vafq.de Lugo, Laym. alii- que /t/..'.imccic.
Racio hujus iecundz lcncentiz potiflima hcc r i i,5u m m us Ponti-
fezinhacBullaCruciatz, dum poltulat Confeflanum approba. tum, profitetur,
vellefeconformare DiipofitioniConciliiTrid. SedTridentinumrequiritapprobationem
Epifcoporum in fingu- iit Dicecefibas , ut nos diximus L y<U panu.t $. ergo
etiam eandem rcquiritinBullaPoncifex . 7 Huic umen Racioni fic refpondere
potlec Prima feDtentia.PS- tifex in Buila Cruciatz d u pofta laC Conieflari um
approbatum , pro fitecur (ecoofornurecumdifpoficioneTrid.infubftantiaapproba-
tionis: utfcilicecC^ofeilariusficIegicimeapprobacus concedicur. lnaliis ,
tVprzlercimin multipliciapprobatione, negatur. Nequegratbid Degatur: Quandoentm
Pontifex in dandis fi- tnilibusPrivilegiis vult,in multipliciapprobacione fe
coafbrmem TedderedifpoficioniTridentini, id explicice facic apponendo il>
\uAalOrdimnrirltti, velquid fimile; ergo, cum in Bullanon fic feexplicet, certe
in approbatione illa multiplici cooformem fe reddere Trideat. non iatendit. 9
Hisitaexplieatis! tiamefleprobabilcm Epilcopi Pcenitentis, illiusicilicec,
quidebecabioluciooemreci- pere. SuarezcumdeLugot&Sanch./.).W««Mr'.
d.i6.».i. requi* runcapprohacionemEpilcopifacerdocis,pucaillius, qui excepctw
rus eft coofcfliooein ,acque abfolucionemcoltaturus . An (ufftctnt prt Eu!U
Apprtbiuitt aMAttffsvit} 10 AnConieflarius, cui legitimefpiravic, vel i quo
legicime revocacaeftapprobacio, poflic eligi per bullam? Idem quzritur
deParocho, iquo iorteabUtaelt Parocbia. 11
Relp.negacivecuinCaftrop^<B«//./.8.6.i.Mi.T.folum enim
efteligibilisproeotempore, quoduracapprobacio. Racioeft,quia privilegium bullz
concedic .eligi pofle facerdocemapprobacum ; & fcnfusvideCurefle! utfit auu
approbacus. Acqui is , cui illa cella- v i t , non dicitur ampliusattu
approbacus , ficuti excommunicatus , 3uieft jamabfolutus,nondicituramplius excorumunicatus.
Ad- c ioconveniens,quodmoxdicama.r. Illud ergo Apprtiaxni non eft parcicipium
preterici temporis qua. fi, qaifuicapprobacus, fedeftnomen concrecum» quod
requirit ibrmamapprobacionisaclu moralitcrelie, hoceft eam noo fuifle revocacam
. c a Aliquicum Acofta,& ex parCeRodrjpud Caftr.W «.& Mar- coScrio»*
Bull.Crue. wc, in BuliaCruciaczdicente idcfle proba- bile ,* conced unc ,
concenden tes fufficere fuifle femel approbacum ,
quamvisfuericprolimitatotemporeapprobatus , quoelapfo, non fuicex legitima cauU
reprobatus» quamfententiamreiert, &non reiicitCalir./xlllumlege:nam ,
ouiainpraximdeducerebancfen. tenciam>nec volo,nec audeo,fatis habeo,illam
cibi brc vibus innuifle. An fufficUt prt BulU Umittt* npprtkuit ? 1 1 Qui eft
approbatus limiucepro mulieribus non pro viris , pro rufticrt.noo
promercatoribus, &c.Poteftnccx privilegiobullz, velfimilis Refcriptieligiab
omnibusillimiuter' 14 Rdp.cumSuir J.iS.dt pan.icH j .n.l. kVttlque ,
quosegocito l.\.it ?*n.<.<.<)..yn.i9. nequaquam.fcd tblum proillis ,
pro quibus cft approbacus. Ratio eli , qulafupra diximus,eligibilem per bullam
dcberceflelegitimeapprobatum, athic re(pcclu illorum, i qui- busexcluditur,
approbacus legicimenoneft. cj SciononpaucoscumDiana, aliifquei me«*. ciutis
conce- dere, pofleabomnibusillimiute, quia veriticatur (ajunO illum
eiTealiquotandemmoio approbacum, neque enim bulla diftin- guit,
andebeatefleapprobatusillimitace, an limiucc; licuti ap-
probacusabEpiicopoprofuadicecefipoccftdici limiucc ap>roba- cus,
&tamenprimalence'nciamod6allau probabilicer fuftincc ,
poflehuncillimiuceeligi. 16 Videoargumencumurgere, fcd nonconvincere, etiam vi-
deo.Nam inconveniens, quod lequicur.oftendit, fencenciam hanc
oonefleprobabilem. SicenimSaccrdos-ittprobacusprouna fcemi- na,
velprounopueroelleceligibilisperbullamprocou Diceceii,
immoinprimalentenciaprococoorbe, ex quoinconvcnientecol-
]igimus,nonpofteprzfumi,SummumPontilicem id voluifle con- cedere.
(^odinconveniensnonapparetincafu d-Otn.tj. 17 Simueinconvenienseveniret in eo,
qui fuiflec approbatus per unum , vel per alterum diem , uc folet in
HcbdomadaSanclaali- quandoabEpifcopisfieri, pofletenim is pertotum.Tcrrarum or-
bem,&femper cligi.qaod aemodicereaudeblt. 18 Docioresnonnullicxproximecit.
nu.]. fullinent limiutcap- pro^tumpc^eabomnibusperbullameligi,fedfolumquandolimi.
tationoneft appofica ob detedum (cienciz, fi enim eftecpropcer
ejafmodidefeuumappoliu,nonpeflc (ajuntj abomnibuseligi . 19
Verumcumapprobacionooficfolumteftificacio tcientiz,fed fed pradentiz.fcd
decentiz,ut vidimus/n tr.dt paaitxtic Xjifiifi m» »* BmO» Crucitut ptftitu
tliti> »0 An Religiofus Sacerdos poflitaFidelibuseligiinConfeiTa-
riumvibullz? Refp. Cercumefl, SacerdocemReltgio(um pofle
eligiexviballziFidelibus, feddebereefleapprobatumab Ordi- nariomodo jam diclo;
nam ficetiam ipfe Religioius eric CoofefTa- rius legitimus refpcdtu Fidelium
Szcularium . Ac ver6anRegularisapprobatusioltimifuoPrzlaCo fit eligibi-
lisperbullam iSarculari, quzftioeflepoflet. Adquamrefpondeo
negative,quiaTrid./>/. x\x.i ^«iOf.femperproSzcularibus vult. utetiam Rel
igiofi approbcntur ab Epifcopis.Et ex alia parce femper prziumendum
cft,Pontificem vellcfe conformarc Trideocino in lubftantiaapprobacionis,ut».iJ/
$. II. Piftit Jtftivi m nfirvAtii Epifctp» tttitt fMffei f> i nfiruatit Papa
ftmtl , &r. t /^VUoad prius nihil eft, quod explicatione indigeat, clara
V^enim (unt bullz verba. Vide umen mox $. j. quod buc percinet. Digitized by
Google 332- Tra&atus de Bulla Cruciatae S ^uoadpofleriushzchabe.
Siicommiflo delicto rcfervaco Pontihci , v.g. per leflionera publicam Libri
Hxrecici de Rcligio- necrathncis, fuiftiperhullamjamabfoluCus, cY
dcirideineodera annoiocidas ,(iveinidem pectatuni legcndi publiceLibrumHerc-
Cici, fiveinaliudfpeciedtliiofium, occupandi v.g. publice bona naufragantium ,
oon potesex \ iejuUem bull* in vitaablolvi, nec i peccaco novo pubhce lcgend
i,nrc i peccatooccupandi.Ratio eft, quiabullanonconcedit, utpoflisin viuabfolvi
fcrnel 1 quolrbet pcccato Pontirki reiervato , conceditcnirofotam uoicam
Ablolu- Ciooemin viuipecratis Pontifici refervacis. Indigebis ergo-runc
fecuodabuUa , ea tamen lege, uc G tertib incidas; oon tibi profutu-
rafitcertia. IuBardi«M-'r.6.r.i./*r4,.i.cumaliis. Contra qucm pugnat Leand .
tr. di Ext»mmum.d. 1 7.<r. }.« .8 J. dicens,efle probabile perunicambulUm
concedi pofleabiolviabomnjbus , duminudb ab unoquuq; in Ipecie femet cantum
intra publicationis annum quis abfolvacur . Certe id efle probabile, negare non poflum ; quu hunc
fenfHmfacerecoromodcpoflunt verba bullar <i attencelcgantut . Diclumautemefl
(fuiliti) rura de Poncificiu occulcis dicam noi feparatim §. $.ca. 3 Exeo
autem, quod in noflra fenteotU bulla femel dicuni
Teterracorumabfolutionemconcedat, fit, utfiin ea confefTione «perias GnguU,
veiplunpeccau contracu ex pluribus aliis de- li&sdiverfu Pontibciis , puu
occupatione bonorum naufragan- tium, percuflioae Cardinalium, Lelione
Immunitatis Ecclefu- ftiez, cce. fit (inquaro) ut poffu ab oranibcu li m u I
abiul vi per u nam bullam, quUficunarorecipisabfolutioaera. lcem periecundam
bulUm, lednontercib, utdi£tumeft. $.111. !n Utrtit ArtuuU. i TI
quilil>etSacerdosiohocarticulopoteicabfolvere i refer- O vatn,
utdiflerimusUccinTradUtndePceniL quideroolu- mentiaffcrt hoc bullzprivilegium ?
2 Refp. Duncmolumenta . Alterum, qubdabfolutiohzcpo- teftconferriabeiccroex vibullz,
etiam prztenteproprio zgro tantisParochu, qubdcerteinlerviecproillis, qui,
utibidemvi- id non pofle quemlibec Sacerd>tem . incabfolvarisab
Excomrounic»tiuae re- v»w, i.DcrcrnJooncreceprselentandiSuperiori, quiaeledlus
perBullam, iaraeftiuus Superior delegatus i Pontifice, i quo onere,
Quandoabfolverisexuniverlalilaculute concella pro pe- riculomortu, dimus lufti
J Altcrum, quodli fcrvata, libereriwb $.1V. Ixttftm Htrtjt. i
^Uamvi*multimulcaafferanc,quibusprobent,Hserelimfor- V^malem externaro,mere
enim internam non efleOfum Re- . fervatum,/.x.ia Dtcal.t.i .p S.n.i. diximus,!
altem occul- tam, pofleperBulUmCruciacaeabfolviexilloprincipio, quodex
t.naparcepoteftasconceflaEpilcopis ablolvendiabilla, adhuc in ipfis,
exprobabiliflimaopiniuneremanct, etiam poft BullamCz- nx , & ex alia parte
, Bulla Cruciatz concedit, pofle abfolvi omoia quzpuffuncEpifropi,
nihilominuscumpropter eius graviutem Hxrefisabfolucionon veniacinconceflione
generali, ideb taltem iiodie, ubieiiTribunal SacrxInquifitionisHifpanise, non
pofTu- mushujulmodifenteiitizadhzrerc; idquodetiam«/<a«,puto,fal-
tcmconlulendum. Cztcrumquidcbac quzftione ratiooes Ute utrinque addudlas
cognofcereeupit, eaOegat ab aliis fuse agi- itas , przfcrtim iBardi,
Trull.Ludov.iCruceciutisiLeandro ' \.&i6.&a.\t & Jp. p^» Vide,
anprobabiliflimaopiniofit, uriafleriturinhocn-t. Epifcopis poceflacem remanere
abfolvendi abHzreGoc- culu pofl Prop.J • ex profcripcis ab Alex.VII. quae fic
habet .• Smttm- uus i . l.t.i.ts&*6.&*.l*&%9; bilil Epifcopis pocef
tupoitProp.J.exprot tii njfcrcnt, Bullttm Ctau ftlhm fnMcrt tiftlutuntm Hutfu ,
& mIU- rum criminMm , r, mmn» liiim quAmdtfnlrlum fiu*, & td mtm
dirtgmrt fmcmltMti Tri- dt tttultii crimimHmi ftrmt tft , «u 1 6 1 9. dit 1 8 .
Jm- , &ttU- umtfi. » Dixi aucem fignace 'Hzrefim forma lcm j idcft, cum
errore In- tellectus. Namquandolntellecluscrrornonintervenit, eatanto rigori
nonfubcfl .Q^arcSortilegium,Malrfkium,Sur>erflitio,rVIa- gia, Adoratio
drxmonum,SollicitatioioConferfione,BUfphemie; Hzreticales,
ctTomniaaliaCriroinacontenuioEdiciif Inauifito- rum , poflunc per bullam
abfolvi toties,quocies, fi (inc Epifcopalia acfemcl in viCa,& lemelin
morte.fi fint Pontificia, qualiseft,v.g.
letliopublicaLibriHzreticidrReligionetraclantu, & hoc ite-
rumcumlecundabulla. Sednontercio, &c. Ita I.cand. U .}. \ .7.
j]8.multo*reterens. \ Quzres per hanr occafionem.An per Bullam Cruciatz conce-
daturablolviPcenitentem, antcquamdenunciec aliquod crimen Inquifitori
exobligationedenunciandi? Relp. non pofle ( quid» quiddicacNavarrusapud Lei.id
.1 c difp.i 7.7.K 5.; quu in bull» hu- jufmodil §.V. A» tttits 1 2C Pfobabile
judico, perbullamabfolyi aboccultis Pon- ' JWL» cihciis eciamCenzDomini^c non
pofle,(excipeetiS H rcl,.n occult»m,dc qua modo ^.pmi. diclumefl) ficSatvch
Trul» lench, DUna cit. » Leandro s 4. Ratio, quod poflit, elt , quia pcr
bullampoceiiquisabfolvi ab Epifcopalibuj. Sed iaa cafus om- nes Poncificii
occulti fuotlrodie Epifcopisconceii i Tridentino
/V/.a^.f.b.rf^r^/.acq.adedfuntundcmaliquo modo Epifcopales , ergo, &C .
Nequc obtUc , idem d ici , propter haoc ratiooem poffcde Hzrefi occulu:non
oblut, inquam, quia propter etui enormiuten: , cVpropter fentum EccleGz,
quceamReguUriterezciperelolet^ nondebemusdeillaloqui, periodeacdecoeteru. a
Ratio, quod non poflic,e(l, quia hi calus Poncificiiocculti er eo , qubd
coocedancur Epi fcopis , non definunt efle Pontificii A d - deinbujla dici fine
limicatione, omnes Pontificios poflc foluai abfolvi femel, ergo excluditetiam
occultos. \ Sed huic Rationi refpoodet Prima Senteotia dkent ,occulcos delivifleefle
Poocificios, flatimacq;coocefiifueruntEpiicopisJu- reordinario, quod nobij
fatis ell , loquentibusde Privilegio bul- lz, quodeflUvorabile. Ad id, auod
additur , refpondct , li- miutionemilUmpubliciutis impliciteponi in bulU , dum
pcr eamconceditur, utEpifcopalesquales (unt Pontificii occultiab- folvi pofllot
toties quoties, non vero alii. Utraque ergo feoten-, tU| ucqjximus,
probabiliseil . if.VL Ai cmiibut Ccnjurit. t Ertum mihi , & Tho Sinch. / 6.
.vamm.,-. r 7.0.4 r . & 4 } , c jrrt Caltropalao dt BuiUf. n.Z. aliifq;
< A , per bullaro pofle ablolviExcommunKationem, Sutpeufionein, Interdiclum
perfo- nale, quandohzcpoftremaduvfuntproprieCenfurae. Nam ex-
communicatiolefflperCenluraell ( uc inpropriiitraclatibusUte explicatura eft i
nobis ; five hzrenfurz lint ikcuIcz , five publicae , cVdedudzad
forumconcenuuliim , fivefinti Jure.fi veabbomioe per fententiam
fpecialerocontra aliqueminparcicuUri fulmina- om, & five
przdicizfiniCenfurzdenunciacznomirutim,(ive fincexcommunicaciones contraCfz ex
percuflione publicaClerid* & quidcm cocies quoties , fi hz fint Epifcopales
i fed femel in vita , &femeliamorte, fi (intPoncificic, atqueiterum cum
fecuod» bulla, lednon cercib, excipimus autein propter fuperius dida
excoramunicacionem ex hzreli contractam . cVc. Ratio untz pocelUcis elt , quia
io bulU , quoad haec, nulla appo- nicurreftrictio.&exaliocapitebeneficium
Principislateeft inter- preundum . Vidc Leandrum*«f*r#iiMi ^.16.9.87^91. a
Quandoautemdictumeft, etiamdeductz ad forumconr tiofum .maxime advercere debes
.llud . Qu6d, quam vis per poflic nuis ablolviabexcommunicaciooe dcdutta ad
" tenciofum, pendencc umen lice , illicice concederetu nam fic
affcrreturprziudicium JudicioEcclefiaftico. 3 Inquouroenexcipe, quandojudex
vellongedillat.velmju- fle agic , vel nimis rigorose le gerendo negat
ab(olu< cbn- r enimfiPcenitensex pancfuaeltpromptusjuftoehu, qui
muoicationcmfulmjnavit, przceptoobedire, cQmceflec niuuii.aiiuiiciaiuiinpn«vii,
prjcicyiooucairc, cumcoici cooui- macia, potericpro fbro interno, & (emper
fatisfacta parte , ut dicemus, abfolviperBullam . 4 Idquoddixirousaut.a.
dicturo etiamficpro excommunicacit nominacim, quamvisesimper
bulUmpouJtabfolviproPorocoti- fcientiznominatiroejtcommunicatus, tamennonerit
paflim ah- folveodus, fed erit ad fuumPrxlacuraremiccendus, nei in conteroptura
Jus dicli prelati.Adhibe nkhiiomini Md.sraf(^.allatam. . 5 Certum item eft , vi
bullz abfolvi non pofle ceflationem i Di- vinis, nec Incerdiclum five Gencrale
, fi ve fpecUie locale , nec per- fonale generale , u t in tr. dt imtrdUit ,
diciiur, & nount hic Trull. c1cCaftrop.//.r<'.ncceasIrregalaritate<,
qusenon funt Cenfune , nccillas.quzfuntinduazobindeccntiam, quaquislaborans
re> pelliturabadminiftrandoAluri, qualiseft v.g. IrreguUritas ex Bigamia:
quia bullafolumcoaceditabfolutionem iCenfuris , er, qmbus non eft
IrreguUritascx indecentU. 6 Quzflioigiturfolumproponifoietdelrregulariute,
quzin- curriturinptxnamalicujusdclicli, v.g. ob miUmadminiftracio-
nemSacramentorumcum vioUtioneCenlurzcontraclzob Here- firo, ob ApoftafiamiFide,
obClerici percufiionem , an lcilicec poflicablolviperbullam . Refp.
AfhrmancLeander, d* irrtg. difp.ij.a.tf. aliiqueapud Dianam , f.t.trAt.rtf.xj.
(alcem unquam probabile, cxcipiunt umen iidetn , immb cV omnes , qum legi ,legi
autem non paucos , Irregulariutemexdeliclohomicidii, vcl mutilattonis, qui huic
Irregulariuti, velfemperettannexaindecentU. utaliqui philo- fophantur,
velutalii, quiafaltemiuufuipfo, &praxiin Eccle- fia propcer ejus deliOi
enormitatero, Cc fcandalofaracoodicionem , incroduclum legitimeeft. j
VcrumomniobputoefTeabfolutrdeomnibus negandumcum) Sutr. dtCtnf.diff.l-ftH.l
|.»<.Leand. /.< . Caltr. lc.n. J. aliifque .
Racioautcmcfl,quUeasCenfurastotlerepote{l bulU^C olim^idl fummum eas penas ,
quz impediunt receptionem Eucharifliz, vel Sacramenti P^niten iz,ut wwUe cit.
Suar. 6c figaiificaat ilU bulle verba ( am»fmrimi Imdmigtmtmm FidtUt
etmftgmamtmr , &c) non auterA alias,qux nooimpediuncejufroodi receptionem,
dequibusloqui- mur Adde,in bullis recentioribus,ut nout Leand. U. ablatiimefle
i 1 1 u d, ut faftit mkftlvi m~ fae»itt add e i cem ratiooero , quam affert
Hcn- riq. Lt. M ? -» -6 . quia inquic . in bulla , nt pacet ex ejus tenore
nulta> dacurpoceftasConfeflarioad difpeofandum , fed foluro ad abfol-
VCndum. Ailrregu!arita^,uleliam fu["pcnlio,fjue fit prjena,perdif-
penUUonemtolluntur, cwDperabfoluuoncuj» ergopQtcltasjj Scqucnti.
cefliprzdicroConfefurioadeisnon extenditur. Scio aliquando
Abldutioneslargefumiprodifpenfatione, ledhtcin Claurulahac bullx,
ubiagiturdeabfolutioneipeccatis,&irefervat», eiipfo bullxcootextu,
colligimus, oomenabfolutiomsproprieiumi. f. VII. SMtilfkB* fMTtt. i
/^vUamvisiliquandocontrahipoflitEicommunicatioCnel*. V^£Cone Partis : uteft
v.g.Excommunieatioobpeccatum Hss- reGs , undetunc nulia ent fatisfactio expofeenda
, (edfoium emen- ditiooispropofitum;tamennonraroadeftpartislxfio, utV.G. in
percuiTioneClerici. NomioeigiturfatijfaCtionisintelligitur refti- tutio
pecuniat, vel famr, vel honoris, qux parti lxfx debetur , ut
noMSu*Ttxd*ttafJ.sMfenit.e.ii.^^.m. i*. i meciutus. »
Hincfit,utpcenapecuniaria,fifortedebeatur Fifco, velNo- cario , non veniat in
hanc prcfentera conGderationem, quia prcdi- cli hic non funt parslcfa. }
Hincetiam, quamvispluresinpercnflione Religiofi partem
Ixfamjudicent.efieReligionem, fiveejosPrxlatum, tamenfatis probabiliter
multi,quoscitant,c*:fequunturVerricelli,cVLeand. ii<-m ,b.d ».14 i mrcitjti
, putant non efle, niC ipfum Religiofnm percuflum, cuifatisfaciendumfit,
idquein utroque foro, fi ipfe enim percuflusfuit, ipfeparslxfaeft.
Conrirmatur,quiaquandodicitur,r«w«ntV«S«r/«, non intelli- giturRefpublica,fed
perfona particularis . Confirmaturiterum ,
quiaCincafudicloExcommunicationisparslzfaeflet Publica po-
telUs,feuPrzlatus,certeefletEccleCa, velPontifex,qui Exrom- muoicatioBemcontraprstdiclampeKuffionemtulit:
atqui Ponti- tex , d um conced it , u t quis abfol vatur , jam ipie condonat .
4 Jamveroquoniamcertnmeft , te, antequamimpendasibfo- lutionem, fiveex vi
bullx, Gveex vi cujufcunquefaculutis, debere (ubmortaliexigereapcenitente,
utfatisuciat, vel reddendo a- blaium, velcompenfandoiniuriamfaclam.vel
remiflVonem 1 par- te Ixfa obtinendo , quxriturprirno, quidfaciendumin praxi,
fi eanullatenusexhiberi poflit, fiveobimpotentiampeenitefltis,five obdubium,
quodfortevertiturdequalitateiatisfacrionis, five ob obftirjationemlxlxperfonc,
qux non eil coatenu fatisfictione rationabiliipfioblata , Cveobquidfimile.
Refpondeo. Quandoimpotentianon folumeftprcfen*,fedmo- ratitercertoprxvidetur,
iempereflefurura, nihil reqairendum ipcenitente; nam res fruftranea
requireretur : Atvero quando potentiaprobabiliterfuturaGt;
Cloquamurproforoextemo, de- bet pcenitens, antequam abfolvatur, prxmittere
cautionem de {* tisfaciendo , idert , debet dare vel Pignu s , vel
Fidejufliooem , vel fieanonpoflit, debetjuramentum proferre, quo utisfaciet» ut
nim iru m certa fit promifla iatisfactio . 5 Atfi loquamurpro
ForoSacramenuli,feu Confdenticquam- v i i d c Lugo di famitj.xo.m.t 04. cnm
aliis moltis eandem cautionen. requirac, quia fine diftinctionc deea prxmittendaCanones
lo» q uu n i ur , nihilomiaus aliicum Trul lcnc.i» bulU. 1 .r .7 dab. 1 1 .il
ios citante, eam non efle oeceiTariam probabiliterdocenc . Excipe
deliclumdaodicaufamlnterdicto, quandoinpericulomofftiscon»
cediturdelinquentiSacramentumpcenitentic; de qua reiatrait. 4*tattrda8* .
Ratioautem.quod proForoSacramenuli non fitne- ceflarium Juramentum, ecc. fed
fufliciat feria promiflio inca- fibus prxdiclis, eft, quia ilU cautio , five
pigitoratitia , five fidejuflbria, Cve juratoria pro lolo foro externo
impofitaiSa- crisCanonibusefievidetur, fiquidem fimilet cautiones expofce- re ,
ut pluriraum, illi folent, quando de rebus ad exteriorem Ecclefiam
pertinentibus, difponunt. Sufficietergotuoc, fipos- nitens habeat propofitum
latiifaciendi, quando poterit , & fic tumvalide, tumliciteperbullam,
velGmilem faculutem abfol- tetur. 6
NotoautemexLudovkoiCruce>a<rai//.*i.r<*.4^«r.8.fi forte
isExcommunicationeabioIutusnonfervet promiflionera , fcilicet
nonfatisfaciat,cumpoterit,licetpeccet, nonumenreirjcklere in
ullamExcommunicationem, quia inullo Jureimponitur harcre- incidentiacontra non
fatiifacientem . 7 QucriturSecund6.Quid,fi prxmittipoteftfatisfactio,cV non
prxmi ttitur ? Relpondeo, certe tunc,per fe loquendo , 8c tu Con- feflarius
peeeas,cV pcenitens, ut habet Leand jt. 1 . i» Immmnm. d.
S7.^.i.f.oo.Tu,quiadebesmuneri tuo,imm6etiam,quiaaliquan- donocesparti,
cumpoftabfolutionem dimcilius exhiberi ioleat tatisfaclio . Pcenitens,quia
differt notabiliter, & OnecauU( ut hic fuppooimus ) reddere id, quod debet,
injufte retincns five rem , fi- vcf.mam, Cvehonoremalienum. 8
Dixi(perfeloquendoJnamuliseflepoflet pcenitens, talef- «roecircunftantix, ut
Confcflarius deberet effe contentus folo
propofitoreftituendi,feufatisfacie»di,etiamC antei fxpe neglexerit . Et Molinaquidemapud
Dicaftillum L ». d*rtjl. 333 , t00,cWur.«.0cr oim. an l.dte, iimdictumeft modd.
Relp. Utuniverlaliterdecidatur, an , non fatisfafU parte, va-
lideconferaturhxcabiolutio, quandoadeft parslxfa, dillinguen- dumeft.
NamficonferaturiSuperiore, validecoflfertur : Siqui- demfatisfadioaoneftpars
efientialis abfolutioois excominumca- tionis. Siverbronfcntur i Delegato ipGus,
erit lubdiftinguen- dum. Sienimeiufmodidelegatodcturabfoluufaculus abiolven-
diexcommunicationem, idemdic, quoddiclumdeSuperioreert. Verumfidelegatodetureiufmodifacultascum
przdicla daufula, f,t,if*{!*pMe, duplexeftfententia. . . 10 Primanegat,
vaUdecoaierrieiufraodi abfolutionem , qaU fitisfadioinhocmodo delegandi
exi|itur per modum conditio- nis: atconditionenonfervau, inirritum abit
cooceflio. Majw probaturexilla communi doclrina, quod Ablativus abfolatus ,
qualiscftilla(/*»uf4-J«ft*rw;refoIviturin conditionem, (lifrtt
/*,fA/«r1,)itatenentapudCafUop-^aV./i>».^|A6.&apoiDiaa. f.JJT.fJtf.tX. 1
s Secuoda ,quam fequitur Li ym ./. 1 n. -.». 1 .r . (,.rm. f . cura mul-
tis,arBrmat,conferrivalide; quia quoties in delegationeexpri- mitureafbrma,
quzi Jurecommuni requiritur» non aliter re- quiritor, quimrequiratipfumjus,
nifi alter in conceflione dele- gationisexprimatur. . Sediniurecotnmaniexigiturqoidemfatisfactio,
ut licite ejuf- modidelegatioexerceatur, atnonutvalide : in nulloenim jure
aliter, acdicimusinvenies, ergo&c. Utraque ex his fententiis probabiliseft,
ccitatandempronundatLudov.i Cruce, mhtdl. d. i.emf.^.dui. 6. quamvis addat,
priorem fententiam efle in praxifequendam. . 1» Dixi nij,
*littrtxpTim*tur)mmh\t\ conceflione delegitio- nisdicitur '> »«» ,''■«"
rfatiumfutrir , trritafititaftgu , hritmfit «*- MutH^mMlUymvaiid». )
Abfolutionem iovalidam fore, certura eft, quiaillaexpreffioindicataJiqaidplusreqoiri,
quiraifoloju- rerequiratur. ix Cum ergo io Bulla Cruciatz, ut etiam in
facututibus conceflis reguTaribus abfolvendi excommunicationem ponatur qutdem
illa daofula ( ftiifmSm fmrtt) fed fine allis verbis ex- prdseirriuntibus,
probabilefatis erit, validaro fore abfolutiaw $. VIII. & fwt 1 (~\ Uamvis
non pauci aflerant, abfolutionem excommunicatitv V^jiisex vibullzhabiumprodefle
etiam pro foro exterao , quia conccflio bul Iz efl abfoluta , nec reftricU ad
aliquem forum , IK tenetVega, Ganiatt&aliiapudCaftropal.mox ciundum; vera
Utnen fententia eft, non prodeflc, nifi pro foro i ntcroo • Excipe ea >
qucmoxdicami«.(.ItatenentSanch.Tolet.Suar.alitquecommu- niterapud Ci([r.
dttull.p.S.^.j.n.^. Ratio hujus verzfententizcft, quiainteotioPontificis
concedentis per bullam abfolotiooemCets- furarum,eft,
utcumpuraconfcicntiapoflintfidelesad Sacram EU-
CHARlSTIAMaccedere,cVindulgentiamacquirerevadquod cer- te fatis , lu perque eft
abfol ntio pro foro interao . x Confirmatur, quiaincredibileeft, Sumraum
Pontificean vo» luifleconcedere cuicunque Confeflario unum poteftatem, per
quameluderentur, &perturbareotur, imm6cVcooteranereatur Tribunalia
Ecclefiartica . x Confirmaturiterum, quiahodie exut BullaCrudatc con>-
ceflaabUrbano Vlll.ubideclaratur , bullc hoc privilegiom iuf- fragari in
foroconlcientic tantum,ntlatchabes mu.ltisdutis apud Dianams.i t jr.xrif.it. 4
Atinquires, qoidfit, feuquamutiliutemconferat haec ab- folu t io excommu
nicationis pro foro interno dumuxat ' Refp. Qui Cc eft abfolutuscoram Deo ,
& in rei veriute liber fie ab excommuoicatiooe , undepoteftiegerere,
ficutifegeruntcx- terifidelesnonexcommunicati; Sedha, ut qooadactionesexter-
nas,&prcfertim,quoadfobeundum judiciumjudicis Ecclefiaitici, fit perinde,
ac G abfolutusaullatenusfuiflet. r Quiigttureftexcommonicatus excommunicatione
occulu , &deindelegitimeabiolutusinioroconfcienticdumuxat, (e po-
teritgerere, utnonexcommttnicatns, ioomoibus actibus, tum publicis,
tumprivatis, lum excommonicatkme coram Deo ca- ret; 6c qoiaexcommuoicatioeratocculu,
nihileritiirandali co- ramhominibus. Atquandoexcommunicationoneft occulu, fed
deduclaadforumexrernum, tancfiabfolvarisiafbro tantum , Huuoonea acnmoma tuent
ibus, velfialic adfint circun- reipta rt illijufla
ftantixadidcredendumprzfertim, fiinjungatilli, ut nonprius «Utad EUCHARISTIAM
quiroreftituat, adhibe autem hlc nexceptionemdedantibus Cauiam Interdido, quam
mod6 Quzdu Utislefloribus fientmanifefta. 6 Primum Abfolutusin
foroconfcientiza.. aliitnoU, poteftfeimmifceretumhumanisttumdivinis, Cednots
cumaliorumfcandalo, ideftnoncoraroiis, quiexcommunicatio- nemfciunt,
nelciuntabfolutiooem . 7 Quid,fii»sdicam,ccprobem, me efreabiolutumperbullam
v.g_. ReTpondeo ,adhuc tepecrare,ficoram iifdem publice, & in>- d
ifferen ter te geras , quia fic videris contemnere EcclCiam , quz te
proexcomraunicatoinforoexterno habet: at fi cante, ck corara paucis,
quitucfintconfciiabfolutionis, teingeru, oonpeccas, qaia fic prcdkhtt
contemptus ooo interveoit , legeSuarium t. aM • Quid, an- r*UtJr.ioJ.3j.x.m.l6
Digitized by Google 334 TraSatus de Bulla Cruciatae. S Quid,
fideniquctuaexeearaunicatiofitaliquibuf cognita , fcd nonfuitdedudia
adforumexternumf Rcl?. runcfanepotes, etiam ceRererc.utnoncxcommunica-
tumcoramiis, quifciuntcuamablolutiooem, quia, etiam (unc uulluieilconteraptut.
9 Alterum,quodaddercmod6proraifi, illudeft. Quamvii in
foroconfcientizGiabfolutui, poteft nihilominui contra te Ju- dex P^cdete » U fi
abfotutus non fuifles , idque tum ob delidtum ; itmnicatiooem , turaobaflionei
externas prohibitas, quai forte poAdictamforiinterni abfolucionem cum
peccatogeflifti . Qua- zepoterit judexprocedcreid cedenunciandum, ut excommuni-
«tum, adfinem, ut viceris ab aliii, &fifortepublieecelebra- ItiMiflas,
velobcinuifti beneficium poft diuam ablolutionem , poteft tc declarare
irregularem , & privatura beoeficio . to Dixi fcumpeccato, Apublice)
mihienimcumSuar. l.t.m. 3,8. videtur probabile.ouod judex EccleCarticui, fi
ipii conftet ejuf- modiabfulutio, uticaioquar, privata, non poftitprocedere
coo- KaGcabfolutumobcommunieationcmcumfidelibas , Celebratio» jiemqueMiflarum,
vei impetrationcmbcneticii, Ghzcfaftafue- yunt cum moderationcdict. »«.4. &
j . ubi enira non eft deliclum , jionpoteftludexurgereadpcenam.lmmo, ( ut nout
ibidem Sua- rez) proaliisadionibuspeccaminoGs, poteritquidem illum pu- nirc,
iedmitiusquantumicilicetpizciseeftneceiurium, ad u- cisfactionem fcandali pcr
illum dati . Poteft tamcndkhii Judex proccdenscx ofticio ( nonumen, fi
contrainftetpars, quxlegirimecontradicat ) femitero przbere cum ejufmodi privatim
abiuluto, <|uando ipfi Judici moraliter conllatabiolutio. Potcftenim illum
excufare, poteft illum non denunciareexcommunicatum , poteft non
declarareirregularem , riecbenericioprivatum, poteft rrpellureaccuiationem
procurato- Tisfifcalucontrarcumforteinftantis, unoverbo, poteileflecon-
centusillaabfolutione. aliamque nequaquam requircre. Ita Co- ninch.aliiqueapud
Dianam f.sf.tr.z.rt(.6t. 11 Siroges, perquid Judici conftabit de dicla
abfolutione •' Reipondeo, velperteftiticationemBde dignorum, velperfche- dulam
conicflarii tcltantis , fe illum ablolvifle vigore bullz .
-Hancautcmfchedulamad folam peenitencis ioftantiamfaccrepo- teriteonfeflarius,
nefcilicctconfeflionis ligillum violet, <3c qui- demejulmodi lchedulamin
renortiafidemfacere, docet Suar. it ttnf.4 7./>c3. jj».i6.dcauamulta
habesapud Dianami.i i,ir.: ri/.<i, N 'Utautcm Filliur.fr 1 i.r.i i.n iv? ■
campollequidem i Con- ief)ar|odi*3o modo fcribi, (cdrar6> ot non nifi ex
rationabili /caufa. Quodpoileriusegointclligo, qu6J eft tiruor , feu peri-
sulum, ueeaabucacur poenitcns concemnendo , procurare ab-
ivlucionemproforoexrernu, fecus, curdandanoaut. $. IX. Trtt S*tmti*m*i »4
frtdiS* fmciimttl. J T T IcdeniTuetriafuntnotanda, Primo pofle abfolvi quem- .
11 piara virtutebullz^tiam fiinejuiconDdentiampeccaret, anon verdper eandem
poflc componi in male ablatis ex ejufdem confidcntu.Ratioefl,quiainbulla
compofitiooisexprefseprohibe- t ur , :niO'i noiiprohibetur in hac bulla. -
NotaodumSecundo, in Summariobullzponi formulam ab- folutionis, quauti poteft coofcflarius
, quando abiolvit virtute Lullzicafibus, vel excommunicationibus refervatit.
Sed con- iiulcodixi, ftrrf', nonenimefthujufmodi formula de fubltantia
abioIutionis,cum facis iic formulaabfolutionisordinaria cumin- teutione
abfolvcndi juxtatenorem, cVfacultttem bullz, ut ad- «ertitNunnuf allatus a
GalJr.'.. 4t huij. tU»(. 14. ani.tii. Imra6 , quoad excommunicationcm, ctiam
facii luot quzlibet vcrba il- Jam abfolutionem lignificastia . i Notandum
terti6 1 ceriurocfle, ut notat Sanchez, /.8. dt mmtr.d.%6. inili cum aliis ,
per le non efle neceflarium , aitis, qui abfolvenduseft ab excommuoicatione
confiteatur fua peccatt , cY limul i peccatis , & ab excommunicatione abfol
vatur. .Abfolutioenimexcommunicationis non cft Sacramentalii ; ta- jmcn , quia
. ut licite tu eam recipias , dcbcs habere propo- iicum parendi mandatis
Eccleiiz , ideft non committendi in poftcrumeam actioncni, cui tua
excommunicatio annexa cft : ISoc vcr6 propofitum, cV tlmilia requilita, unquam
difpoiitio- »cs ad recipiendam abfolutionem excommunicatioo ponuntur iu
Sacramentoipfo Paenitcntiz, idc6 illa jntri huc Sacramentum , fed ante
ablolutionem 1 fonfercnda erU, nec extra illud, nifmotabilicaufa fic dente.
Dixiautem, p*r ,■>, namfifacultas, quz fortaiseeft, abfolvendi excommunicationerareiervatam,cftcon-
<eflacumhacformula, mt^ftivas intr* iflnm Sacr»mtmt*m fmmh MMM, vellubhac,
;n fc; .s»rr-m<n/^'« , tunc ccrtt- 111 vallJc COO- ferresabfolutir nem
-xtra, utexfcpatec. 4 Sedeccedifticultaiincafunoftrie bullz. Qyaodoquidem in ipu
dici tur , ut conieflarius folum ablol vat pro foro i nterno , quz- zo, auhsrr
clauiula velit, abfolutionem excommunicationii vi
bullzdandamefleintraconfeflionem Sacramcntaiem iia xi6,
utextrainvalidcconfcratur? Cgnificat, abfolutk>nemvalere, quoadforumconlcientiz,&co-
ram Dco , non autem Cgnificat , debere abfolutionem dari ira foroSacramentali,
utlati videri poterit apud Stac.l.BjUmmtrJifh it.n.ii.O-i. jo.».x 1 . &
Suarez , f 0.4. dt rtiig. l.^.i.n.17. Dc fcxto Bullx Privilceio, hoc eft de
Indulgcn- tia , quz in hac ckuiula undccima conccditur • fcmd in vita, &
fcmel in mortc. I. Stmtl im vk*. 1 T1 UtiorPraxiiaccipiendz , Gveacquirendz
hujuslndulgeo- X tiz fquzfemelUntum,annobullzdurante,acquiritur,
fediterumeodemannocurafecundabulla, non ver6 tertio cum tertia) efl,
utconfeflarius ab aliquo ordiuano modo dicto ap- probatui,«leciusipcenitente
habentebullam,diequocunq; tuem ipfepenitens voluerit, confeflionem
penitentisaudiat, illu^ique ipeccacisabfolvac, dciodulgentiamhancipli immeditte
poft ab- folutionem applicet . Ica Mendo d.xn.d* B»ll.t.zA. 1 ». d irendo hpc,
vel Cmitia verba , Efrtibiapplitt Tn4*lttmti*m plnurUm , mmamtx BuiU tiki
ttnttiit Smmmn fttuiftx <• mtmU* t*trit , <V FilU , & $fi-
ritmtSmmiltAmia. PoCefteciam applicarc in ipU abfolutionc, hoc eftperipfaverbaabfolutionii
Sacraroentalis babens intentioncm abfolvendipcnitentemaculpis, &i pceois.
lu Suar./M-'* j.». d.io.fta.i.*.i. a Dixi (tmtitr)
namincollationehujusiodulgentizduofunt, dequibusDodoresnonconveniunt,
utmoxviddbis, at fubprz- diuapraxiconveniunt, omnes. Prim6igiturnonconveniunt,
an hzc applicatio requirat fieti inipfoSacramentopoenitentiz, anpoflitetiam
extra , hoc eft , quamviipceniceuinon conficeatur. Refp. Requiriatlualem
confefliooem, docccTrull. /. t. f.7.4.1 9.W4, quiforte ob piam interpreutionem
devoluntate Pontificis aliud przfumeretur : quandopcenitensinciditinphre- neCm,
velmorburo, qui ipC impediatufumrationis. Ratio au- tem,
quodrequiriturperfeconfeflio, eft, inquit, quia Pootifes
Ccomnin6diiponitcopulative. Vt ftjftt hskeni iulUm *lif*rtr**- ftjfmrimm, &
* «uo iniuirtaimm ebtimtmt . lu ctiam tenet Gal- \cg.ilnf.9-dM*.\09. dicens,
eflelevefuodamentum eorum, qui non requirunt. ; Atplures,
ioterquoseftSuar.&Filliuc. eofquecium Dia- na, f. 1 .t r. 1 1 .rvf.i or .
docent, facis efle contritionem. Imm6 addunt, fipcenitensnullomortaligravetur,
nullam requirituncconfeflio- nem, fedpofleineocafuconfeflariumfine alio
rcquiCto applica- relndulgentiam . Ratioefl, (ajunt) quia Pontifcx tunc
requiric confeflionem, quando danda neceflari6eft Gmul, <3c copulative.
abfolutiocumlndulgencia , quodevenit,quandopcnitensnon eft inflatugratiz, non
ver6quandodisjunc3ivefolaIndulgentia con-
cedendaeft,quodevenic,quandopcnitenspeccato lethaii caret , atquc adeo in
gratiz llatu vcrfatur . 4 Utraquefententiaeft probabilis,
quiautrumquefenfumbul- Iz verba habere poflunt : fed,
utliquetexfcpriorefttutior; un- deflc tutiuscrit,
posnitenteradeberecfleprsefentem: namfmoa eflec neceflariaaciualis confcisio,
profccad hzc lodulgencia, ( uc nouc Bardi d* bmll. f.i. /r.4. t.j. (*8.a. m.if.
) applicanab- fenti poflet. , j Secund6nonconveoiuntDoclores,
anconfeflariusdebeatel- feapprobatus ab Ordioario, anfatisfit, G Gt puru^
Sacerdos , Refpondeo. CerteC applicatio hzc debeat nereflari6 fieri lub
aClualiconfeGione, approbatioinconfcflario rcquiritur , ialtcm
quandopceiiitensdebetabfolviimortalibus, fccus, facis forufle
critpurusSaccrdos, quiubinulla, vel folum venialium confef- fioexhibendacft ,
non eft neceiiaria approbatio. 6 Scdjamvides, Gcuciindoclrina m.i.frut4.
requirence con- fefsioucm, priorfeutcntiatutiorfuit , iuckhic, ciletutiui, re-
quiriapprobationem. 7 Illudccrtenullomodoeftfuftioendum, puufufficcre qucm-
cunqucClericum, vclLaicum, velleipfum, CaliuddeCt, nul- loinquaramodo,
quiainhaclndulgentiaacquirendainvita ( natn •liaeritratiodeacquircndainmortc,
utmox $.(*». dicitur ) c ar«S Pontifex requirit confeflarium , vel laltem
Sacerdotem , & quidem , feualiumabip' (J. 11. ImdmlgtMlim ftmtl im mtrlt. 1
T)RaxisacquirendzhujusIndulgenciz, cfc quidem plenarie , 1 partimcftfimilis,
partimdifsimilisiprzcedente, quzac- IIIICIl IIIOIll, , IJillHM UllJMIIIll» <
JIIHUVII» , quintur in vitt . Nam aliud eft dicendum, G quis moriatur ex mor-
teoonrepentina, fcdcumfpatioalicujusulus rationis, aliud , U repentina,
Gneullofpacio. a Siprius, idcft, liquiiconftitutusinarticulo mortii, vel 1« »,
uic^irainvauacconreraturr cjuspericulo, ( idquodlateexplicui lih.t.dt fxmit.tr.
dtcmfibmtr*- Refp. NoniuefleintclligenJum. Quare valida erit abfolutio ftr.t.t
a.§.a-i».J7. quodquebrevitereftillud,quandoquisio magna iionit vi
bullarcollauextraSacramentum pceniten-
verlaturproxirocmortisprobabilitate.)Siqui3,iiiriuam,iuconfti- , quiaillud h
ftt* imtirm*, quod requirit bulU ,
tutusconfitc.ripotea^:onfitcatur>&tacc fimulqoeimpertiaturladulgeatiimfimiUkM
verbis, quibut uhu di fupra $.fr«U. m.\.m *im . E*o ubi applico , &c. t
Sipolteriut, idcft liarepentinamorteiavadatur , aec pofljt hibere coafeflarium
, fiveobablentiaroSacerdotura , uveobalutn cauUra i aec fucrit negligeut »d
agendam ptcnitentUm de iuii peccautobfiduciam bujuslndulgenti*, iple moribundus
, G fit contritus, velfinuliograveturmorulipeccato, exie, fioe ilte-
riusrainirterio, leuaiceriutapplicauone, clcfinealia ratiooe fiU
InduigentUoipleoariamapplicet, lcu acquircre iotendat , nam tuncillamconfcquetur.
4 Hoc privilegium noo eft in Ckufula bac Undecima,quam prz manibus babemui ,
fedinfra, bic Umenilludponirousobdouri- sc eon junct ionem . Verba PontificU
hzc fuot . ltem, ft diflo annodurancc, cootingat pcr repentinam mor- tero,
velConfeflariorum ablenriam fioe confeflione decedere , moddcontritideceflerint
{imttMi mtdi •» grti* dttiftrit .■ m»m 0um Bmrdi Lt. «.19. mtm f" hmbtmti
ftimm Vtmimli» ifui ijft d* Ut ttnfittri)
&priusfututotemporeconfelufuerint, nequeho- , us conceflionis fiducia negligentiores
fucrint , Pleaanam , u t fu- Pr j ln habm-- - Inquiresprim6.
SiquUfemelinpericulodicloac- SiGeritindulgentUm, potelinein aiio periculo
ciufdem aoai » vatUdiclUconditiooibus, iterumactiuirerer Reip. oonpofic,
quiajam bocprivilegium habuit fuum effe- clum, ergoredire
GnenovacoocefliooeDonpoteft; nam propte-
rcacumiecundaBullapoteAiteruuieodemanno, quuidde novo «onceflit Pontifex ,
licetnontertiocum tertia. 6 Inquireslecuodo, an, G fic applicetconrc-f!»rius ,
fimcrtem, timtidi tJM , ftm mpplit» hemt imdmlgtmtUm , fi m»m mtrmii , mtm
mppliti. Aniaquam, fi Pccnitens convaleicat, rcdeunte deinde perieulo alteriui
infirmitatis , veleadem recrudeiceote , poflit lucraridicUm tndulgentiamexeo,
quU privilegium non habuit erfedum tn illa przdiclapriorecoaditionauappucatioae/
Rcfp. pofle puut Diana p.i.tr.ti.rtf.to6. quem fequtrtut eft Gallcg .tltmf. 9.
difp.ioy. Innititur autem uterqueinqoodam tctti- monioCommiflarii ,
quodluperhacretehaberedicu . Sedoegat
Trull.i**W/./.i.5.7.f.i.i.i9.n.8.cumi]iis, & meritd. Nimcum hanc
Indulgentiz fufpenfiooem noo concedat Poatifex, non eft au- dader
proouociaoduro , ea te utipofle. Nec teflimoniura iilud Coramiflariiobftat, nam
Unu Commiflarii potclris nuliibi legi- tur , utnotat Bird 1 » .L/r.4 ,t . j.^r
.4.9.17. 7 Inquiresterti6. Si confeflarius accedensadproxiiriemorita-
rum,qaibullam(umpfit,iaveoitillumfenGbusdeflttucum, ha ut confiteri
nequeat,poteftneipfeconfe(Uriut , feuSacerdosapplica- reindulgentiamhanc, cum
tuoc noo profit conceflio Pontificis ditlaji.4.quUUm eftprzfenscoafeflariusr
Refp. Inooflra, &aliorum fententia, quot adducrtDUna/^. r#f.ro8.potcrit
tuuc Saccrdos abfolvcre huncfubconditione lllt , 3u*mexplicuimusi>i
.KietheicCinfeftunitt.l x.lo.n.t. & dcindc in- u Igent iam poterit
applicare modo d i tl 0 . lo feoteo tia item eorum qiii dic unt, hunc ,qui ooo
petnt confefiioncm , non debere abfolvi ; noteritetUmeiinaulgeatiaaDplicari a
diflo przfente Sacerdote laltem ex przfumpU Pontificit volunute, utin fimili
efleprobabi- lediximut $.rvar.*.i.r>4-Et quUforufleeritcontritus, feualiat
inflatugratiz, fruaumiDdulgentizIucraripoterit. Iu AcoOa , & Rodriq. cum
Dianal.r. 8 Ioquires^.occaGooeilliut, quod mododi&umeft, «.{.(fibi
indulgeotiam applicet, feu acquirereioteodatdcc. ) ioauires , in- quam,
anutindulgentiaquzlibet, adeoquehscexBulia CrucU- xV*cquiratur, aeceflariumfit,
utillaroquninteadat acquirere > •nfatisGt, utfaciat opus injunclum |
Pootifice, cumcircuoftan- tiitabeodemrequifitit, licetooointendat, imm6 oec
fciat, tt- lioperiefleaaoeiamiodulgeotiam, loquimurautem, utex(epa- tct,
quandoconcedentiodulgentiam, tcieotUmilUm, vcllntca- tiooem,
velGmilcquidooorequirit, fedtb ilUprzicindit? 9 Refp-
Duplexeflieateotia.Rodriq.Ai£ii//.$.ijk9.&Trul- \enc.t»
t>uli.l.t.^.6.dni Ln.y.ajunt, niG quit fcUt, intendatque fanenonlucrari
indulgentiam . Ratio hujus fcnteotiz efle po- teft, quUiodulgentiaeftper modum
privilegii, quod ignoranti Donicqutritur, fed requiritur fcieatU, &
volunurU privilegii accepotio. j - - ir. V.lmdulftmtim ,diceoi,fehanc
fragiimihjabaliaappliettit r.g. jcjuniifruQu», quemmihi ap. plicatmeusamicutpro
me >e;unaas, unmd & frudus Sacrificii Miilz, quemmibi
(clcbiceiiquidcincxupereoperato ) appiicat aliquisSaccrdos pro
mcMiflamce.cbrans,mihiapplicatur,umet(i nibiiegolciam, velintendaro. Ergo cur
non idem diceudum , li mihiiudulgenucfruCtumiplcPontiiexapplicet, meoihil
lcien- tc, vel intcudence ? CureoimCbnftilatisfadioapplicau per la-
crjriciumMili2prodeltmihinihilicienu, & prodefle non potctic eadom
iaustaciiopcrputeliatemPuniiDcitappiicau ? 1} Coudrmoegotcruo,
quiadefaCiuPonuiexaliquando folet conccdcre, ocinhac noiirabulU,
utvidimus*.4.conceditaiori- buado a fcaiibui dcftituto indul^eutUm Pleaariam ,
ic Uroeo tuoc ilieoibiladvcrut, mhilqucpoteitiatcudere. 1 4 Ad ratioacm
Rodriq.cc Trullenc. relpoadet de Lugo U. la- dulgcouamaoaeflePrivilegium, quod
debeatcxequuuoai man* daripcripfumprivilegUtum, fedpouuseflefolutioocmpro illo
, quzpoteiliieriperalium, aiaillcieotedebitore,ut liquUamicus
promeaibilfcieotefolvatceatumaurcos, quotegoroeo credito- ridebeo, Utisiactusericcreditor,
ncc cgo aliquid dcbcbo . Cujutreiulteriorratiocft, quUadhas* vei timilei
folutiooes feraper adcft inteouo impliciu dicla wi.ia quz fatU ia hujuimodi
ioiutioaibuteft. 1; HanciecundamfententUmprobabiliflimam judico, umea
ufuifideliummeritdferopercurat, tnteodereexprefse indulgen- tiu fibi acquirere;
tum quU id tutiut abfque dubiutioneelt» tumquUnoneflcertum, licetfitveroumile.
ut loquitur deLu- gocitatus, Pootitkem iu fe habere io omnibus iodulgeotiii
con- ccdendis, ficutifehabetincaiibuimoddawav.t. didis. Et cerle cumrequifiu,
adindulgentiasacquirendai, unt, utplurimum» varU, &lub
variUconditioaibuspooeada, ut hzc apponaotur , debcnt fciri, & confcqucnccr
regulariterfemperaderitacquiren- diintealio. 16 Illud ( aeerret^ adverte. Nam iadulgentiam
lucrari voiena ,uu pro Defuoclo , velfuaoperaapplicare pro ejufdem defuotti
atuiaclioae , debet habere neceftari6 iatentiooem determioauni lucraadi,
&latisfac»endiproeo. Ratioell, quUadeftquidemil-
Uint^uoiroplkiulucrandifibiperiuumbonumoput , quantum poteft,
nooautcmadcftlucrandi proalio, &iu docet idem de LuiotbU i
tjt.n.&dtto.i6.».xt. CLAUSULA fenteotiam accepifle 1 Ludovico Moliii
Jolcphus deAugufti- no, ajunt, etUmGquitaefciat, fedrequiGuumeoadiodulgen-
xUmponat, illamacquirere. Ratioeft finquit de Augullino ) quia, velulUfcientia,
utvultIofcph.de \u%.inlrrruinnttUtit, dc ,nd*tpmti» n.k!t. & inten tio non
eft neceftaru , Gquidem non po- niturintenorecooceolonii, ut(upponimua, vel 6
eft oeceflarla , (emperadetl implicita ioteotio, qua qailibet homo, dum bene
opcratur, vultacquireretotumfructam, quem poteft ei Ulo bo- no opere , cV ex e
ju s aooexii . 1 1 Coofi rmat priroo Portel la ex exeroplo fatisfadionit ex
opere eperaotU , licet enim qutt oefcUt, nec cipliciteiotendat per fuum opus
bonum v.g. per fuum jcjunium fatisfieri tKCnis , qunt debet ex fuU
peccatis,umen acquirit fititfaclionc.ri annexam uliopen.Br- |oeodemmodo,
elevato uli opercad majorera valorem fatisfa- ctionisexopereoperato,
quodfitiniodulgentiiiauihoriute Pon- tificit.qaihabeiadidpoteftatem,poteritquUab(queicientU
, & : intentioneobtineretotumejus fruclum . l Ktm f»mtmtib»i httSmm
ctmetditur , vet» immi» , mUrmmmrm» , Ctfiitmtu, & rilititmk ixctftit , im
»li*»U (mt/Uimm bmjiu ditittii f*V 1 De Septimo Bullac PrivUegio , hoc eft, de
muutionc Votorum. NOn loquimur hlc , an poteftatem haboatCommiflariasCni* cUtc
commucandi vou fiielium, iedde ea, quamiubct conreflarius electut I pcenitcnte
habente buliam . enim pocelUte noaeilhic agendi locui . f.L ot x
T"\IffertVoti commuutioldifpenlatiooe. Nam commutare \J eft transferre
vinculum , & obligationemexuna raaterin inaiUm,
utexjejunioinflageUatiouera. DifpenUre autem eft , vioculnm voti ommno rclnare,
quzdifpealatioaliquando eft in totum ,aliquandoexpariejuxugraviutemcauLz.
QuonUm vero perbulUmnullumtibi conceditur privilegium, quoad difpenia- tioaevi,
fedfolum, quoadcommuutiooem, dehac erit przci- poe ooiiralocutio. r
'Eaautemcriplexeflcpotefl, velenim votum commuuturin minus, ut jejunium in unum
Pater, & Ave ; vel in majus, ut Pater , &Avein)ejuoium; veliazquaie,
utinjejunlumdiei v.g.Veoe- rit-incraftioum diei v.g. Sabbati . Porr6 io
mioutoihilpoteflperBulUm, quia ilU potiuieftdi- fpeoUtio , quim mutatio . In
majut oon eft neceliarU bulU , quiaquUibet ex ie poteftGbicommuurcinmajut, ut
Utc »'.?.«• Dtcmlx r6.S.j.dixiraut. 3 Bullaergo lolum proderit , ut
tutusconfeflor per illam eleclus poilittuum votumiozqualecommuure. SedquU, uc
ibidLdixi» mut , eft probabilis opioio, pofle quemlibet ex lc fuum votum com-
muure m zqualeiquU Deus zque Utisfit per zquivalens,ade6 ,nC
perbullamaliquidampliuthabeatur, conccdimut, iatisIprobabiU- ter pofle per eam
comrouuri votum io aliauo aliquanto mioui , noa veto minus notibiliter . Hzc
ibidem tnclata Utiiu habet , & vtde- ri poilunt apud Caftro. w. 1 dt vttt p.
14. Suar. /. 6. di Vtti c. 1 1 ,ty 1 7 . Sanch. /.4. /»»«». ffJo.alioique.
Scioautem ,valdcoperolumefle,dignofcere hanezqualiuttm, velquafi
zqtuliuieminhUvotorumcommuutionibus, fed ego Traftatus de Bulla Crudatae,
tractavi. Illudnuncfciai , \Cthr.de BuIUdiif.un4>»na+n»mer.6.
Rqualitatcmhanctelinquitandemdeccrnendam i prudenti Con- fcflario, quicoipfo,
quddbona fide procedat, commutatu) effe- ttumhabebit. g»i Ctnfeffartntf 5
Hlslt.conftitutls. InquiresPrimA.OuinaroConfeflariusre.
quirituradrunccommutttioncmexpeclicndam/ Kcip. quem tu , rubensBullam,
volueris, dummodo lit approbatusabOrdioano modo fupradicto, . , „,. , ... ., 6
Primoigiturnon ertfatisquil.betSaeerdos, quia.dtaraample ■on roncedit bulla .
Secundo non eft nccefle , ut comrouutio fiat ■ ipttSiCramenuliconfcfr.one,
quuhzereftr.ct.o non habetur _m bulla. Tcrti6oonc(lneccfle, ut qu. comroutat, *
tuusConlef. farius, dummodocoofeirariusrnodod.clofit, qu.a Bull» rcquint
quideroconfcflarium, lednondicit, dcberccflctuum. Caufm% ix *»» traiiH* V»»
eemmxtari vmUamt, 7 inquiresfecund6.Quznamcaufarequiritur,utejufroodicon>
inutatiovalidcvirtutebuTlzperagatur? , . „ Refp.
Profctt6addifpenfationemvotimajor requ.ritur cauf», 3ulm ad commutationem .
Quoniam ver6 noltrumeft,loqui folum ccommutatione, dico univcrlaliter
rcquiricaufam leviorem ad illara, quiro ad difpentttionem , cV Lcflius de
Vatedxb. i r 1j.96.qui- dem afhrmat, in rommutacione voti a quoeunque
faciciida,!uflicere propenfioncm folam vovrntis, placet enim id Deo, ut (ic
magis hi- faritcrVotaFidehvobferveni. Atqueid,utdixi,univerfalitrrlo- qurndo A
t in nollra commutatione facienda ex v 1 Bullz aliam h»- bemus caufam ,quam
requirit Pontifex in ipfo Bullz tcnore . Nam przter -leemofynamillam ,q-zpro
tulla porrigitur,rcquiritaliud nimirumquod, qui vclitvibullzf.bivotum
commuttri, det ali- «juod luMdiumprobelliexpedifionccontralnfideles. 8 Srd
eccedifhculusadmodum a&iuu rater bullz eiplanatores. Ecquodnameft
h<<fubfidium,tempora!cnr, idcfl»liqu»»liaelec- jnolyn», »n fpiriiualc .
ideilaliqua v.g.oratio> Alpbonfus Deza , aliique,quoscitat, (ed
nonfequiturCaflrop^' h»nM(p.»».PH»a.9.n7. probabilc docent ,
fuflieerefpirituale, m»xi- rnc (i vovens fitpaupw, quiabulladicit/^yW»». At
fpirituale lullidiiim, fubfidium ell. \».9. ritua- fpirltnalc !,t:<eft. to
C.ailro, us vcr6 l.t alios aedueens , docetcfle omninft tem- poralc,
namexmodoloqucndi, & finebullae. quz concefla fuit conua Iufideles , aliud
fubfidiutn - ad congregandam pecuniarn intelligitur, nifi temporale. 1 1
Etomnin6Cartropalaumfequor,inquafententiamefirraavit Gallegrf/**/ 60. lscnim
poftquam (probansCaftropalai lenten- tlam)attuliflet Pctrum Ledcfmi^otum,
AloyGum Lopc£,aliofque citat Machadumlongamtradtttionero
hacdereitaconcludcntcm. ytriim hac ttmtl etffat tmnii de hac dubitatiem
centreverfim : fi- tyeidem Commtffariui Ceneralit Crutimta , eui dt jurt
ctmftlit dt- eUrtre dmbim% mua fe tferumt tirea Bullam Cruciata , exfrtfti de-
tlaravit , temmutatientm veterum cmnmo faeiendam vi buUa im fnhfidium ttmperalt
, U ,ue fracifit imnibutCinfeffariit fui feematx- timmuntcatiinii , tjuam
dularaltenem fublitavit anne 1651. Lege Gallc-gum, quiponitformatia verba
przdittzdeclarationis. r: Praxisautem, cuiinhocRegnoSicilizconfignanda fit hzc
pecun.aprocommutatioue Voti, daturin inftructione, quam pro Pizdicatoribus BullzcommiflariusGeneralis
huius eiufdem regni publicavithicPanorini, actypisimprclTiscvulgavitubin.4.
ficha- Dctur . £>4rr* t avverte , ehe i Penilenti 4» Ure fltjfi rifenxan»
nelU Caffa the [ari rifefia nella Chief«y » Chiefe m tale tffette , deve fara)
ftrttt* ( eaffa di CemfefixJene j tntta uuella femma , che 1 lt- r» Cenftfferi
avcranne erdtnate fagare , altrimente fatende , nen bannc temfitt ten febbiife
iere, ne fani cimmtiati i lirt Vlti . 1 ;
Nottautemaliameflcpraxim,liquanducxpediaturcompofi- tioabipfoCommiflarioinhismateriis,
quas iplc expedircpotclt, nam de hac compolitione ita habctur in przdicta
inflruClione . Si di nttixja a tutti i rtniunti , tht tjueWelemefina, tht li
fa- ra taffata dal Cemmiffarie Gtntralt dtila iant* CrueUta frr alcu- m» eimfefizituf,
e dnfenfa , fene Migati dttta tlemefina fafare al Teferiere Cenerale dtlU iantm
Crmciata, 0 m' fuei frimratert letiti- tmi im frefentm di dttle Cemmiffarii
Cemerale , * degli altri fmii Dt- legati, tht f.utfftri\ (1 nen U detta
cemfefiiiant , adiffenfa enuOa. 14 Rogas .
Quantamelccmolynamdcbetttiareconfcluriusad comrcutandummeurovoturo,
quamcgodeindcinprzdidamcau- laroinfeiredebcamf Rclp.tantamelletaxandam, quantam
juxta »iualitatemperfope,ejulquefacultates,acjuxtagraviutemvoti,om-
ribuscircunllautiisconfideratis,judirabitconfefl'arius,idquod cer- le non nili
eae jus prudentia, ac judicio, hic, & nunc dcccrni poteft. ■J yetm, mi $ua
ft extendit cemmutatie ftr bullam niaprztcr votumcaftitatis, iplyroitatiz.
Hzcautcm ntpcrbullam/ Rcfpondeo . Om- ionis, & peregrinatioms Hicro- in
aliquo dcficiunt, an poflinC trciamcornmutan, dicamroox/.x.Omnia.inquam, Civc
fint Pcr- lonalia, fivcrcalia, fivemixu.utitem, uve fuexintcmiilaante,
fivcpoftr (ifl' ^ fedUCb!ft,,I, rcducuntt^1'f,ui ' vo^jm J q.uod tu tccordariserai-
Sanch.i.4./«wm^54Ju..}4.quiaadhuceftvotum. Id umcn negat Suanus,
fiquidenjcomrautatio,ait,quzdei>etefleprudcni, non potcft fcrri in incognuum
. 17 Sedpro(cad,quandoquidemeftprobabilis opinio, f.voties oblitus,»d .Ilud non
obligari ,quia nelcis , quid operisfa£hiru< fis, tanquamei voto.parum utilis
cft hzcquarfiio, quoad praikn. Porr6 bic proprio in loco lunt quinque
exagitandz difficultaies . DIFPICULTAS. Dt veti nan ftttndi timmutatimem. it
"pRima, an confcflarius eleauspoflit commutare votum/ 1 quodquis eraifit
dcnon petendacommutatione fui voti , v.g. jejunii? Relpondeo validepofle, fnam
numlicite id pettt vovens dicant mox. )Ratioeft, quiahzcvoventis voluntas non
tollit a con- fcffarioele£Iopoteftatemcommutandi,- hocenim votum non cfl:
exexceptis, quarepoteritconfefltriuscommuttre prius hoc vo-
tumnonpctendicoromutationero, Sc deindc commutare poteric ipfumvotum. Idemdic,
fivovitli, nonpeterecommuutionem( niiiiPontificcimmediate: nara proptcr eandera
rationem adhuc perduplicemdiciamcommuutionem poierit confeffarius elcdus tibi
confulcre. 1 9 Vcrum inlurgit fecunda difEcultts.an fcilicet pcccet.qui pe-
titcommutationem voti,fi voverat,leillam nonpetiturura/ Reip.Gallegus^/.t). d.
144. putat hunc petcodo coramu- Utionem validi quidem commutationem recipere ,
fcd pecca- re, quia facit contra votum illam petendo, quam noo pctcrc promifit
Deo. 10 Verura ut huic dimculuti plene fatisfiat,rccolenda funt prius ea, quz
/.?.«, Dee.c.x 5.^.4 n.X, dixi,ubi fic habeo.Votum non peten-
difinecaufadi((>enfationem,velcommuutionem voti facti ,vel fa- ciendi
validum pronuncio, quiaad prudentiaro pertinet , nolle fine
caufaavotiobligationeeiimi. Atvotumnon petendi difpenfatio- nem,
velcommutationemabfolutenequaquam valere puto cum Sinch / 4 in Dral
t.g.num.n.quh impedit majus bonum przfens ,
nempelibertatempetendidifpenfationem , quzaliquaodoneccfla- ria, vel faltem
vaid£ utiliserit voventi . Haclenus ibid. 2: ExquibusconcludendumefUin cafu,quo
validuro fuit votum, teiane peccaturum graviter, vel leviter( juiugnviutem,vellevs-
Utem vot 1 ; (i contra illud agas , & comrauutionem petas fine caufa,
quiacontravotumagis.Atincafu pofteriore,quandovotumnon fuic validum,
nonpeccabis, idqueex przdiclocapitc, quia nimirum contranullum Votumfacis .
Imm6tunc comrautatione voti noa indigesi fiquidcmvotumnonhabet,
quiinvalidevovit. DIFFICULTAS. ai TErti6. Anpoflitcommutaripcena, quam fibiquis
incur- rendamimpoluit, (ivotum frangcrct. Eraifit v.g. quis votura nonludendi.
quod filuderct, libi in ptenam non fervati votiimpofuit, utnbligarctutaliquidpiuinfaccre,
putacleemofy- nampauperi, vel Ecclefiz tribuere, jejunium unius diei fervare,
&c. difficulus, inquam, eft, an hzcclecmotyna, vel jejuniutn poff.t per
bullam commutari . 2j Rcfp. poflc. Quiahzcpcn» efl debita propter relationcrn
quaueflcntialcm, quam dcbetad Votum . Concefla ergofacultate pcr bullamcirca
votum,coucefla intclligiturcircahancpeenam. Ita Sanch df matr.i.S.d. I y. 6»
infum. /.4./.! 1. aliique Contra Say r. imeU' vi'rr; t.i i.»».2.u. confirm.it
Trull./<». 1 .inbH;l.<$,i.c.\'.i.7.n.*,.<]\i\. vo- tumabfolutura ,
ccdireclumquodammodo videturmagisobligare ad materiam in
quamdircctccadit,v.g.ad omiffionem luai,quim ad pcenam,
inquamvideturvotumcadereindircctc- Si ergo potelt bulla inpriust quod cft majus
, mult6magirinpofterius , quodeft minus. *4 Hincergofit,
utficutiperbullampotcftcommutari in opus piumzquale, velquafi, juxtaluperius
dida, votura.quod quisabfo- lutccmittatdcclecmofynaalicui Pauperi , vcl
Ecclefiz danda,fal- tem quando EccleGa , vcl paupcr non acceptavit ( quod omnes
con- ccduntjquianoncft cxexceptis-.Ittpotert Votumalteriusmatenz, v.g. Votum
jejunii , quod quis emifit (ubdicu pcena dandi elemofy- nam,
atquehocuonfolumante, qulmvotumfregic.fcditempolk voti fr»cJioncm , feuctiam
poftmultas frafliones, & confcquen- terpoftquamcontraxitdebitumlolvendiillameleemofynarojquam-
vismagnam. »y Advertehictria. Prim6fipetis,&obtinescorarauUtionem voti
ptenal is, non prop terei ftat im i n tclligeris obti nere,comm utt- tionempcnz
jamcontraae.li fortcdidum votumfregifti;(cddebes petere,«
obtincrccxprelsdcommutationcmdiclz pcunz . Ratiocft, quiauooeoipfo,
qu6dbabescommuutioncm^uqius, Digitized by Google illuj I ^alorrius,
eenfeflariusenim dum n dirigiccommuucioiiem, quod tu eiplicuifti. iuSuar.San- '
Rodriq. Lud. i Cruce cum Truti.l*. d.tm.j. s6 AdvcrteSecundd.
Sifortequiemifitejufmodi votumpena- le ooo ludendi v.g. fub peena , (i luderet
, dandi v.g. decem pauperi- busfifortefinquara , lulitcuro
inculpabiliignorantU, vel inadver. tentiavoti, vel, quamvri fuerit culpatx
fuerit pcenae , oon ind igere commuucione pro afuiionteneturadpcBiiam,
excufance pouc, quando quiaproillocaj <ulpataoblivione>
quaevquipanturignorantiae. 17 Adverteterrid.
Commutationem,licetconvenientinimum fit: nonumeneftnecefle» utfiacinttvoremejus
Sanfli, vel Ec- ' 1, vej pauperis , cui factum eft votum . Item,non opu^eft ,
ut saleinaCtionemperfonalem,vel votum reale in realem ! poflunt hsec
enimaliundeperprudeas Confeflarii judiciumcompenlari, ut Ucil diflum 1
nobisefl, l^imd*t.**f. \6.f.*. s* Qu*rejcur».i4-a»c»unirood6efl ( faltem quando
EeeleGa , velPaupernonacceptavit? ) Refpondeo, quia votum reale de danda v.g.
eleemoiyna Eccleuz huic particulari , vel huicparrieu- UriPauperi,
noniacertumeft , an poflitperBullam cotnmuta- ri,
quandofuitaceeptatumarecloreEcclefix, velabillo paupe- re.Noneftio finquim )
eertum, (icuticertum efl comrnuttri , quandonon eft aecepucum, ideoaddidi illud
f faltem , io, &c.) Etnihilominus, qoamviscommunisdoctrina di- eat,
tuncnoopofle, quiaperacceputionem um juj Uli acquifi- ferunt, ut fuflinet Sayr.
i» eUvj^t.l.6a*f.i*. » . 1 }. Sanch. /4. fmm. ,Ap- 51. m num .70,
aliiquetamenadhuccommutaripofte, non im-
probabilejudicatTrull.i»i.tJ.«jM«ii».». quU votumfactum Deo , ■on acceptat
legicime bomo , fed Deus , cujus voluntatem Ponti- fett ^uidatbullam,
interpreutur. Vide, quseadhancfententiam coofirmandam ei Pagund. ego
lim.t,.imDmml****m.ij.$Ajmm.tj. dni, cui OUOC adde Joan. de LugO d.10. dt]ufl.
Mnm. 9 ; DIFFICULTAS. D* tn*m*t<ui**t vtti \mmti. f ffAUartd,
invocumjuntumMrbullamcommuttripoflit? Refpondeo, pofle, nonfolumG
junmencumaccedacail votumiamfaaum, ucuquitdtcat: Jmr*,mmf*rv*tmrmmjtj*mimm ,
*»»dm*ri vtvi. velGaccedat,cumfit,ucdicac: v*v**, & i*ri Jr- Verum etiam fi
folum adfit jurameocum, *tj*r* m*j*j» Caput XIII. IL 337 folumad ris, Religionis
, Peregrinationis Ultratnarine ( qua voce, quaO per Antonomafiam intelligitur
Peregrinatio Hierofolymittna ) emiiUDevorioniscauU. Idemdicde junraeotis,
quibus pnedi- «3» obfervanda jurantur , quando nirairum per ea iuramenu
confirmanturpromiffiorsesDeofaciae; funtenimetiam bsecrefer- vau,
quiatuncnoofunt, nilivou, utfupradictumcft : Promif- fiones , dico : nam
Gquisper jursraentumcoa6rmet durattxac , fic aflertive. Jmrtmt m*h*r*, vti
m*m*ijf* vlmmtmttm , ft* fr*f*fit*m t*a(*rv**d* v/. t*/iuMtu, ciWGc non
promictac, (ed eounciet , jurarDeotumeuairertoriumdepraeienti, vel przterito,
oonve- r 6 prora iflbriu ra atque adeo votum non eft . i Ditluroeftaucera
(vouabloiuu) utenim vouhaectria ex« cipUntur, eaintelligidebent, quc funt
abfolutedcperfecte ti- lia, nullaqueetpartedeficientia. Idpermaximenotaodum eft
a hoc mulu, quasvouexcepuefle prima facie apparent , efle, inveaieotur, ut jam
ex do, vwnmnonfornicaDdi, votum nonfepol- i nubendi , votum calliutiscoojugalis
, voturo virginiutispraecise, ideftcoofiftentis in abftinentia primi aclus
luxurisequatenus fcilicet virginius involvit corporis integrita- tem,
votumincegraecaftiutisi fedadtempus, ad quod rationa.
biliterpnefumaturzUshominis perventura; voulaquam, haec
quUluntcafliutisdiminutjEnonnuroerancur interexcepu, qua- re func per bullam
commuubilia. 4 Proptereivocumcaftiucisverecoodicionalehoc v.g. modo emiflum,
Vtvt* e*jHt*t*mfi t*m9*i*tr* , h*t *Bfim Dt* f*mit*t«m imp*tr*i*t
Utisprobabiliter , etiam uniuce obcenu, non eft er exceptk» quu dcricicapuro vococaftiucis,
quod illud io rigore eflulet &abfolute, quodpropterDricultomumplicicerfic
> at hocrefpicicmotivumutiliutispropris;. Cur autein didum ut ,
Vtrie*mditi*m*I* , moxincellige<«.ii. j
Idemuciseciamprobabiliterdicdevotopaenaliin huac mo- dum fado, Vru— v.r. **m
lmitrt^**dfil***m, i* potnmm v*v**t*fl i**.
*M»,velinhuQcaliummodura,nonvovendoomiflionemludi , Ced caftiutem in calu ludi
, fic , m*i*l*itr*t f**dfil*d*m , v*v**e*aitm* trm. Idem dic (im***m) quia haec
non func pura voca caftiutis,fed t*mm . Ratioefl, quianune (utfupponimus) tocum
hoc jura- mentumnihil aliud confirmat, nili prorniflionem fafnm Deo .
Quodfijuramencumeflechominipraefticumt tonc fanenonpofle perbullamcommutari ,
certumefl, quiabullanon refpicic , nifi quod promiflum e(l Deo.cujut
volunucis,utdiximusJnterpreseft Pontifex. CJpare,
cumincafibuspropofititillenonfincmodo nifi promifTfones Deo faflae , erunc vou
. qua; poflunt per BulUm coo> muuri. IuSuar.rr.d#rr/ 1.6 e.t * Voni.d*
m*trj.6j.it.m^. e> j. Caftr.r*jjr.iuU./.i*j.MerolU#.a.d.4.r.«j«.ii bul-
DIPPICULTAS. 1 _v^\Ulnto. C^andiuduntpoteflaseomisuundi vot» per V«^lam?
Relpondeo. Certumeft,dunreperannumbullsBt inquamquianoniui
quodfipenicensnullumfuamvocumaConfeflarioeonw fervaca, fedperbullamcofflmUUrit
useft muundumpetiicj certumitem cft , nonpoflecommuuri poflan reUcaadcuumludum.
Faciuntad hocea,qusdixilupra$.i -».»a. Denique votu m caftitacis per parces
emiflum , cui umen integro noluicvovens,fefubiicere> hucreducitur,
necenimeftex exce- ptis. Vovetquisv.g. hodie, nolleaflentiripnvis incerais
cogiu- cionibuscras. Vovet, (e non fornicaturum , perendi^ (e nollst
adlumimpudicumeiternepeccaminofum habere, dico hec fio- gulanoneflerefervau,
quiafuncvoudiminuczcafliuris , atque adeoefseperbullamcommuubilia, nifi unaen
vovens . volueric inultimovotofimulomniacolligere, illifqueefsefubjeuum, nam
cuac votum erit>erfe£t« , &incegnBcauiutis. Vrfm Rtlit to*u dimmurum. S
HincSecundA. VotumdeaflumendoOrdinem Sacrum , vo- tumdeferviendototovicaB
cempore Hofpitali, vel Monafterio , feu Religioni , nifificintelligas) riteln
ilU profiterit votum de ingrediendoin Religionem, fi iritelligas lolum
Sngrteflum , non veroperfeverantUm, feu profeflionem in ea (hocvide diftio.
Qius apod Dodores cicacos 1 Dianas. it tr. d» Eutl.cruc.rtf.79.- hsec inquamquianonfunc
vou perfecu rle Religione, nonfuot ro 7 Idemproouncia, GvotumReligionisfic vere
conditionale 1 vcl pcenalc \ propterntiooesmod6«*4.dilus4 mutanaum petnt,
certumuem eit , non poiiecommutan poltan- num, quiarx>CeflasnuacUro(pinvit.
Sed propria difficultas illa haeceft,
anGpecnitensaccedaCadCecooteflariumulCimov.g. die duntionis bullar , petatque
commuutionem voti , tu vero Gve ^uiaes ftegorioalkui intentui, fivequiavis
librost velte doctio- remconfulere, &c.an finquam)
poflisbreviterficpronunciare: Ig* tiii ttmtmmt» tx mmmt v*tmm tmmm Hhtd im
*lhtd *f*t, ***d f*a *li***t diti «r«, vil **id*m d*3*i dtfy***&> Relp.
Pofle; QuiarK>cmododicerepo(furaus,commuutioaem fadlam cflc teropore
durationis bullse, & folum defignationem fubrogationis fieri poflei . td quod
006 eft ut i jufifdictione poft tempus fpiratum Delegationis, fed efl esequi ,
qnod tempore habili commuutum eft. lu Sanch. mf*mm.lA^.t*f.r\.m*m.*. Suar-
It.cMf.ii. aliique, quibus adde Leand. ttm.t. tr.j . d.14. 4«.i)8. ft iu contra
Andream Mendo tenet Bard. dttmll.f.t, tr.j.ctp.X .*n.t,X. Dices,
poteflnealiquisdicere, perfoUm pfticionem commu- ucioniivocifiericaufamceptara,
cc rem rion efle incegnm (utio fimili(upradisimusdeconfeifioneincepu) undepofle
commutt- tionem nniripoftcUpfum delegationis? Refpondeo, Mendo d*
k*UA:i6.mnm.i6j. affiirnutfumcerefoUmejufmodipetitionem » ri. VoviftiV.g.
Peregririacioncm Hierofolymicanim pedeftreni , ifufficefe,mihidiN Vel
mendicandoinitinere, veifi 8 Hictertio, voUdeinvifendaSancliilimaVirgine
Laurettna» VelS. JacoboinComportella, velvotumPcregrinacionisad Limi- na
Apoftolorum , vel eriam Peregrinationii Hierofolymiunae non ob viGunda
locaSanCU , fed ob alium, cametfl honeflum , & ptum noem,
v.g.adfuapeccattibicum conieflario illtc force degence ronfitcnda, velad fuumparentem
ibisegrocancem adjuvandum ; Haecinquam VoUcum nonfinc ad locaH^erololymicana
SaaCU > non func refervau, unde fuot per bullaro commuttbilU. 9 Idemdic, G
votnm ejufdem Hierofolymittnse Peregrinatiook Ct vercconditionale, vel penale
propcer ncionesadduCusa^. Dm* N*t*ti*m*t fmeitmtn *d frmdiH* . to Duo tandem
diligenter notari velim. Primd» quaiitaces quafdamannexashisrefervacis votis
pofle per bulUtn commuta utpoviitdici caufacoepu. Sedcerceeamfolam ficile eft ,
ut d ifficile fuic (upra c +.§ .4.».6 . menm peticiooem coo> $.IL txflkmmtm
v*t* hfa». 1 ¥"NEcernamutnUnct quseoam vottneqneantperbullamcom* LJ
muttri? Dicocomroourinonpoflevott abtolutt Caftio* Sncruagoocoraitatur pottft
to feflariusper bulUmeleclus has circunftancUs cibi commuttre »
modoincerimperftetipIaPeregrinacioaUiuttflaotUt quU baw eft refervau,
nequaquamilbei it NotttSecundo. Cur quando dicimutvotnm conditiooale
commuttriperbulUmpofle, addimus illud ( viri tmditimtlt ) Ratioehimeftt
quUnoonro,quamvikinmodoloauendi adfit ia tuovotoilladi fi,
umennoflfcmperiigaificatcunditionein.ied, Digitized by Google 333 Traftatus de
Bulla Cruciatae. t»t 4 ftrtr mtntfli nufftrit , &e. fane dod fed abfoluta
pro prafixo tcmporc , nisfavore voU conditionata $. lll HM, * «»»»«# #/» ^«?»«
mMjw ttntrtvtrfi* , M »>»r buU Um ttmmmtari qu,**t > Vttm etnjntum. i
T)Rima controverfi» ert de voto r^rfeOz caftitatisemifloi 1 conjuge,
anfitrefervatum, ac 8 Quintacontxoverfia. Voricaftiutemabfolure, fedquiaob-
dnuiritcdilpeofatiooem i Pontifice, i* mihiimpofuit, ut loco 'empus,
atquerquivaletparticulz, ammmlt, voves v.g. li conva- omiflit jcjuniis,
elcgilti partem illam voti, quz erat caflitatit luens,
GPatertuusincolumisdomumredierit, fi tua foror ho- ( linenovo votoiplius,
utlemperfupponiraus ) aninquam, poflit ncftenupferit, voves, inquamire
Hicrololyraam, vel religioni per bullamprardia*caflitatisvotumcoromuuri?
ttaddieere, vcleartiutem perpctuam (artamtctlam cuftodire . 7 Re>P-
Efterelcrvatum , atquea Deocommutari perbullam Ajo,
Gfenlusfitvereconditionatusinhune modum. Vtvttyfihte
nonrKfota\c<tiSiach.l.t.dtmntrJ.o.a.tA&iH[um.Lij.AoM 41
frUtatmMttHttffTitDtm^ Rtlititntm, Ftrtgtinmtitnem , Qnfiitm. Ratiocft, quia,
inquit, fafla eledione illius, jam Deus, qui *»»»,
eruntejuiroodivoucommutabilia: atli reniuslithicalius • clectioncm vidit ,
illamacceptavic, crgojam remanetcfle a Deo Vtrott , qumndtrtt eenvmimtrt,
qnmndt mtn, fattr itditrit , auamdi acceptatum votum integrz caflitttis.
Noneflerefervatum, fuftinet, fiattentelegas,Siur l 6 dtv*- f»*',14-*-J-*Cartrop./».}^.i^.ii.fi.6.
Ratioert.- tnquiunt, quia illaeleclio oonell votum, fed mera voluntas , &
propofitum il- lampartemfervandi, ergovouimremaoet, uterat prius , putl
cumimperteflione, quarahabebat, ergo noo perfeflc ule . Hzc iententiaell
roihiprobabilior. Et qua fit , ut G pars altera non refervau fuerit rcddiu
impoflibi- lis.evadet v.g.prcdidtusvoveosimpoteojad jejuiundum, nonpro- pterei
voti illaparsaltcra,quzeftcartiutis,evadit rcfervau; quia iperbullam?
ilUimpotcntianonrouut votum, fcu voti imperlecWra, liib Rclpondeo. Ccrcumeft,
fi votum hoc fuit i conjuge emiflum quaemantea,&iUteneotSuar.
/.r.Saoch.ahiq;ap.Di>o.».i.»r.* aote initum matrimonium, cflc relervatum,
ctiam poft matri- bmil.rtf.74, snoniuroinitum, fiquidemex matrimonio naturam
non muut ; lfaum rtftrwtnm, ftd &ipfequidempeccavitmatrimoniumcontraheiido,
licet propter jusbonarideabalioconjugeacquidtum, polletdebitum reddere ,
arpeterequidemnon potcft; & quamvis juxu probabiliorem , lcntentiam poflit
Epifcopus , & forte Mcndicantei per tua pri vile- M iadifpenlarehunc,
adpetendumdcbitum, dumuxat dum con- jux vivit , tamcnnecadhoc, nccad totum
voturocommuiandum fcullaquidquampoteft, quia idcllet bullz potcftaiem extendere
ad vota pcrPontificemcxcepta. 2 Ar.filttfermode votocailitatis, quodforteeonjux
emitut » dumcrtinmatrimonio, quinquemodisemitriabipfopoflet . Pri- mo ab altcro
ablque licentia alterius Conjugis . Secundo, ab altcrocum licentiaalterius •
Tertio, abutroquefinemutualicen- tia. Quarto, abuiroquecum mutualicentia, non
per modum contractus, quoquifquecefleritjurifuopetendi. Et in his qua-
tuorpotcll bulla , quia live cum licentia, five abfque ea, cum alter,
quidcditliccntiam, non icprivaveritjureluo, ut in hii quatuormodislupponimus,
remanct, vorura non cflc pcrtcctz , &ablolutzcaflitatis. Verum Qjiinto
modo, fi votum caltiutis emittaturabutroquefcd mutua licentia, & pcr modum
contra- ilm, quoquilquejuri fuoccdit, cum tara fit votum pcrteclx ca- Ititatis,
relervatumerit, &commutabile. Ni't»t umcn Sanch./.9 Mmntr. d.\7.n.\ $.fi
dicliconjuges remit- tantlibi ,&accepte^itmutuamceflionerajuris pctendi ,
&rcdden> didebitum, poiie per bullam tunc ejulmodi votumcommuuri •
fiquidemquod retnaoct voturo integrum caftiutis non eft . Sed adverti, fic
remittendo , peccaregraviterconjuges; quia,utfup- ponimus, contra votum
operaotur . Vttum flriOiirit Riliptnis , & qu.-*d ttmptt: . a. Secunda
controverfia > an pcr bujlamcomrauuriqueat vo> tum religionis flridtioris
in laxiorcm, ut itcm, quoad tempus prarfixum i voventc, hoceftquoaddilationem
ingreflus? Refp. utrumquepofleperle, quia utfuprividiraus, circum- flantiz
extrinfecz non lunt relervatas . ■ 4 Dixi(per le)nam fi in laxiorc non vigeat
obfervantia Rcgularis &dilatiotemporisfitunta, ut vovenspcriculoexpooatur
votum non implendi.tunc in neutrocafu potcritaliquid bulla,ut nec Epif-
copus.quiaelletcommuurefubftantiara voti,&iu tenentSaacn.
t\\J.9jt.\9.&l^.[umm.t.tro.n.l(>. & Caftr. tt.\jr.i I jd+f.iL Vetum
RtUtitmit MiliUrit. j Tertiacontroverfia. An votumRetigionisOrdinum Militt-
riumpoflitcommutariperbullam? Rclpondco votum Rcliitionis
MiliurisSancliJoannisHierofolvniionircujusRcligiofi Mcliten- fes
vulgdappellantur)nonpoflc,qiiiahscccft inoinmum fentctia -verareiigio. Aliarum
ver6,puuS.Jacobi>Akantara;,Calatravac, &c. pofleprobabiliter; quia in
multorumfententiaprobabilihz nonfunt, laltcm hodie vcrzreligioues, quanivisin
aliorumpro- babili, &fortaifeprobabiliorcfententia, ctiam bodiefint. Lege
Sperellura p-i . iivr.a.alrofqucabeodem citatos. ExcipeRcgularesexhisOrdinibus.
Necmirumi quia hi lunt ^cri ReligioG , &c. ut Andreas Mendo»» nffjUkulMU.l
t Jt.x 1 8. rctlenotttcumaliis. Vttnm fui diijunilitt.t . 4
Quartacontrovcrfiaeflhujufmodi. Quamvisconvcniantpri- moDoclores, fi tu
voveaslubdisjuntfioneduovott refervata , v. g. voveas vclcaftitatem , vel
Rcligioncm, conveniant, inquara, tuncneutrum, pofle per bullamcommutari, quia
utrumqueeft refen-tum, &quamvisSccund6, convcniant, fi voveaslub di-
•jundtioncduo vou .quorumalterum fit relervaturo,alterum non, utfivoveas,
vclrcjunarepcraliquotannos , vel caftiutem, con- vennrt, inquam, utrumquc pollc
comrautariperbullam , quia tuncpropter ilhm liberutcm , quam habes eligendi
jeiunium, noo eflcaftiUspcrte>lte,&abrolutepromilfa; Controverfia tamen
cft interillos, anfatfaa tecieakme rcfcrvaU, qiuodo ftilicet , tu eaconccfsa;
atr«tcfta«commuundiiflniclius»uthoriuicpropria fuo- voti, jeiunaremlemeliu
Hebdomada, velquid fimile , an hoc jcjunium poflit per bullam mihi commuuri/
Relp. Nonpolle, quia ell refervatum , puuntraultiCanonillz apud Stoch.i.it.
dtmturJiff.^.n.to.ex ea ratione, quod fubrogatus fortiturnaturamejus,
cuilubrogatur. Pofle, quianoneftrefer» vatum,
putatSanch^uar.Lcfl.Trull.aliiqueapudBardi, f.x.tr.j. f.i.».79.quiamateria
relervaujam fuiti Pontificeinmateriam noa reiervaum translata . Ad
rationemCanoniftarum dic , fubrogatam oaturara cjus ,
cuilubrogaturfortiriinintrinfecis, &in honefta- teopcris, atque,
utrcslitproportionata, &a^qualis, velquali , non veroincxtrinfecis,
exquibus eft rclcrvatio, quz valdc per accidenscoojuogiturcumillamateria. Hzc
pofleriorfcntentiaclt probabilior. o Quid fi in
hoccafuegopermultumtempusomifijejunium , (fanecumpeccato; revivilcitnein me
votum caftiutisr Nam u nonrevivilcit, proderitbutla, utper illam diclum
jejuniuro in aliud opus mihi commuuri qucat . 10 Rdp. Rcdirclentil Roiriq.»* udi.udbull.
ij.9.».i i ?. fiqui* demvotum, ait, fuit commutatum fubconditiooe przftandi je-
junia, conditione, ergobac nequaquampofiu, votura caflitttis commuutum non
intelligitur . Non red ire , docetSanch. t.S.dt matr.d.^.n.i t . aliiquefcora
qui- busfentio^ quiafalfumeft, votum fuiflc i Pontifice commuu- tom
fubcaconditione; hujuseoimconditionisnullaiitmentio in difpenlationis ,
feucommuutionisrcfcripto : quarc votum illud fuitcxtinLlum, cjulque obtigatio
translata fuit io aliam mate- liam non refervatam . 11 Urges, fifuitcxtindum,
cur vovenspoteft,relic1adifpeo- fatione, velcommutatione, revertiadpriusvotum'
Refp. Hancdiflicultatemdi(solvi/.!l.r*Z)r<-4/./.}.r.i6./r.7.Mw>. 4-
acdixi, reverlioocmhancfolumcoocediex b^oigoiuteDei . Locum rclegc. Ctmmutui»
vtti rtftrvMti in nlimd rtftrvmtmm 0 v*l i» ii SexucontroverGa , Vovi
Peregrinationem Hierofolymita- nam v.g. Pote>lncCoofefsariusi meperbullara
eleclus ejulraodi votumrelervatum , velinopusaliquoJmelius , &przftantiu(
v. g. in Votumcaltiutis, vcl in fubfidium bclli contra infidcrcs •
mittendocentum v.g. horainespropriiscxpcnlis , & viginti millia aurcorum,
nis mo cltia velinopu _. ho atquelucolaborisproprii tolerandi ex peregrinatio-
, jeiunarequotidicperannum ; quz duo , nimirum caftius, vcl cjulmodi lubfidiumita
veftitum, funtopera fine du- bioprzllantiora, quim iplameia Peregrinatio ?
Relp. Pofse, puut Aragonius ,x.i.n 8!luirr.ia.quianondebet
impcdirimeliu»bonura, quod magis libcnter acccpuri i Dco przlumendumeft- Non
pofse docent Stnch.in DieaU.i^.jtJi.*,. ecSvAt.t.6.d,v«t.e i\jtu.i\.
quianullapotellasdataeft circa vota rcfervataiPontiricepcrbullam, neque
inaliaramateriam rcfer- vatam, quamvisutiliorem, & przftantiorcra : totam
enim po- tcflatem, feuiunldictionemcommutandi przdiQa tria voU re- fervavitPontifex.
Nequeficimpcditurperfcroajus booum , fed folumnon daturjurifdicxioade<
votacommutandi' E%<ol.\.Dtt*l.t.\6.$.i.H4. tuflinui (id enim hac occafione
fcire opcrz pretiumcrit)propriaauthoritatc non pofsequempiamcom- mutarc luum
votum relervatum in opus melius . Sed poft ea fcripu incidiinquzftione» Morales
VinccntiiTancrcdi_t.y./r. _.W#iii>v»/.
6.5j«ar<ii/#/.49i.quiuniverfaliterJocet efseprobabile , votura refervatum
polsepfopri^iutho^utecommutariinmelius^etiara non refervatum , quiamrli .isfemper
acccptaturi Deo. Neq.valet,ait,pariras,Nonputc-ft perbullam.vel perprivilegium
mendicantium^ crgo nec potcrit authoriute propria . Noo valet in-
quit,quiapoteftascummutandinerbulIam,& perprivilcgia funda- tur in
jurifdiaioneconcelsa i Poutifice, quz circa refervatt nondu fundatur
intcceptatione Dei. qui femper przfumirur melioris operis cflc contcn tus .
Hanc Tancrcdi fcntcntiam prubabilero elfe rj Septimacontroverfia. Scimus vou
perfonarum fubalterius poteftatc cxilkntium pofle in-itariab eo , inquopoielUs
ejufmodi refidetr.g. vota FiliiiPatre, uxorisi raarito, fervildomino ,
&c.eomodo, &cumillislimiUtionibus, quas diximus, (.]. /'» Dtc.
r.i6...}. cumde voti relaxatione tra-lavimus. Jam quxri- G filius v.g. impubes
vovit caftiutem abfolutam, potellne cjus commutationcm obtincrei (uo
confeflario per bullam ? Ratiodubitandieft » quiahoc votum, quamvis relervatum
, poteft irritariiPatre, utibidemdi-tum crt , ergovidetur deficc-
reaperfeclionevotirefervati, & confequenter videtur commu- ubile,
tumperbullam, tumab Epifcopo. Refp. Iupuutpropterdi-hmrationemGutticres,
btjMmJ*. f.i*.».49. Sedprofeclb perperim; namnec perbullam, nec ab
Epifcopocommuuripotel». Siquidem votailla ide6irriuntur i Patre&c. quUPatcr
habet dominativam poteftatcmin quam §. I. Sluintm gtMtU fer promuttMtiontm bu!U
[ufpendMtuur , i ~C Xcontextu tenoris bullx rc# c doctnrcs easindulgentias ,
S—j Uculutes, gratUfquefulpcndirolligunt, quxobllantex» peditiom hujus bullx C
ruciatx, hoc eft , qute illam aiiquo undem modoimpcdiunt, nonlufpcndi
rer6,qu;_ii. .luaquaroimpcdiunt. i Rurluseasfulpcndi, quxi lummo Pontifice,
vclcjus au- Qoriutcconceflx funt. i Deniqueeaslulpendi, quxfunt
conceflxEcclefiis, Hofpi- talibus , Piis Locis , Univerfitatibus , Confr-ter
nitatibus , fingula- ribusperfonisinregnis. locifquc, inquibus bulia
proinulgatur . 4 Hincergo fulpcnduntur privilegi- prxdidlis conrclla cele-
brandi antcauroram, vclpoftmeridiem, &timilia, quxconce- ditbulla,
quiaillaimpedirent bullx expcdirioncm ; nam fidcles
contentiillisfuisprivilegiis, noneflcnt valde facilesad recipien- damb ibulUm.
t Contra, nonfulpcndunturindulgentix, privilegia, & fa-
culutesincorporejuriscontenu, quia Cumraiflarius loliira fuf- penderevaletilla,
quxfpcciali au-toriute Po.uificis concedun- injurecontcnu, funt tur y hstc *
quandofibivotailla excepu refervat . Ati confeftario, vcl aliis demejufdcm
Pontificisfed publica, &veluti communi. Adde Prxlatis, idero
Pootifexaufert, vel limitat iurifdidionem, per
per.UufuUrogeneralemnoniu.pendiea, qux injurc cootinen- au.loritate qiri- rrcuiis,
iuciD.-omiic~au.cr., vci limiia. jurnaiuioncm , per
pcr.uuiuMn-senerjicinnoniuipciiuic*, ihiu.i.- -uuuubii-
quamdebcantillavoucommuuri, veldilpenfari, quaquidemli- tur,
nilieorumfiatmentio, utdocetBart.wfx/wv^r^ri/nr». V. C. r . L - 1 _!_ - t£ i *
• z ...- J. _../- 1 miutionefuppofiu, nihilpraedictipoteruntomnino'.
luSuar./.6. dt vtac .*6.«.4.Caftr./.}-»r. j.difp.iJ>una.i in.t i.aliiquc .
V*t» rtftrvMlM, querum difptnfuio tfi ntttffaria}. 14 O-Uvacontroverfia.
Inaliquibuscafibusurgentis necellita- tispoteft Epilcopusdi.penUreinhisrefervatis
votis, quando (ci- licetimminctgravealiquoddamnum, nidifpenfet; &adPontifi-
cemaditusnoneft; utfiquis ligatusvotorcligionis, Umcn , niii puellam,
quamdefloravit, fme moraducat inuxorem, timean- turgraviafcandala, &rixx/
nam tuncpoterit Epilcopus difpen- firc. Jamquxro, an tuncpoflit hoc votum
commuuriper bul- hm? Ra.ioidaflirmandie.., quia per bullam commuuri polfunt
«mnUvou, quxdifpenure poteft Epifcopus; curoigitur poflit
hocEpifcopusdifpenlare, potcrit&confcllarius pcrbulUm ele- flus commutare.
Rcfp. Itapropterdi-Umrat.onempuunt aliquiapud Dianam , f.6jr.6.rtf.%o. Sed
ncganduroomninOeftcumSanch. US.dtmatr.d. ifj».io.
Pontio/,9<<rOT4fr.f.io.j,.it. aliilque , ratiocll , quianon n*n*bjl*ntii.
communiterreccptus , &Caftr.^AaW./.i 1 -».4. alii- que.
Hanclententiamquodper bullamnon (ulpcndantur , quae injurecommunicontincntur,
lequiturDiana/.i./r.rf/*»W. rtf.lj. &multiapudGallegum, f.ia._l.t7j. qui
reccnfetaliquasfaculta- tesconceflas in ditlo communi jurc, quamvis fciam ,
Mendo *U 9. *n.io.&i*npp.i.c.x.n.%. contrariurolentire, (cdcontra illurola-
t_ agit BH-Lm MIj). 1 jr.t* Ji » 7-« *• 6 Nec itemfulpendunturfaeulutes
abfolvendi, difpenfandi , commuundi , quas habent Epifcopi , quU faculutes hx
non cdnceduntur, neclocis, necfingularibusperfonis, led digniuti Epifcopali. 7
Necdeniquefufpendunturindulgentitc, &gratia_,qu«ali:s concedunt
dicliEpiicopi, quia Commilhrius folum fulpendcir potcft , quatconceditPontifex.
8 Gratiz, quar funtomnind diflimilcsillis.quas concedit bul- h, qualiseft
v.g.facultastcllandi > Millas celebrandicuro altari porutili,
ingrediendiMonafteriaMoniahum, nonlulpenduntur, jjquidero hae non impcdiunt
expeditionem bullx . Quando ergo in hac dccima tertia claufula dicitur,
lufpendi gratias (imilcs, vcl -' ■ ' " wwnmamm^ mwwm. a\j.m.* *. _iiii(juc
, i«uu cit , ^uiaiiuii n_c act-iina iui li_ u.uiuii uniiui, iui^ciiui gi*.u.
uiiiii.., » v» cftverumconfeflarioelecloper bulUro concedipofle commutare
diflimiles, intclligitur dcdifliroilibus quoad moduro, (ic cnim .otaomnia, quae
potefl Epilcopus . Epifcopusenim habetpotcfta- impedireturbullzcxpeditio,
qualiseffct v.g.facultas celcbrandi ternordinariam, at confeflarius folum
defegatam, undenon efl duabushorispoftmeridiem, curabulIxCommiflariusfoIum per-
inirum, ficonfcflarius non poflit, quianullomodoin fuadelega-
f_.<isQualificatisconcedatper horam unam . Utidiximusfup.fr.
tioneperbullamconceduntur vourefervau, conccdunturautem {1.0. n.z.
HaEc(untferecerUexCaftr.rff»»i'Mt.brevitcrcolleili. EpifcopoinilUnecefliute,
proptcr quaudam Pontificis ucitam 9 Jamdubitari poteft 1. An lufpcndantur
indulgcntiz, quas liccntiam . I N hisclaulul pofsunt fideles acquirere,
exhibcntcs aliquod opuspium, dura habent numifmau facra, imagincs, coronas,
grana, &c. qui- bus aflixitSumrous Pontifex in Julgentias . 10 Refp.
SufpendidocentCallrop/f.11.7. ?ard./_r.».6.quiahae funt concefse fzcularibus
pcr.bniseas Imagines deferentibus: n.tn bullztenorait, (elulpcndcre
indulgentias (ingularibus pcrfonis concrfsas. Verum non tufpendi , undchasacquirifinebulla,
do- centTrull Rodriq.Ricciuiadducli iBardi/.f. quianon (inguhri- busperionis,
fed omnibusChriftmdclibus, fubillauroen condi- tione, fiiHasimagineshabcant,
eac indulgentiae conccduntur . Hxc pofterior fentcntia ell mihi probibilior .
ti Dubitaripotcfttcrtid, dcjubilxo, quod toti Reip. Chri- flianxfoletconcedii
Pontilice. Refp-Hoc nonfufpendi,certum fit, atq;ade6 nonefscopasB.IU
tdilliusindulgentias, &Privilegialucranda. Ratiocft,quiahoc
Donconcrditurdcterminatislocis, vcl perfonis, fcdoronibus 10- tiusorbisfidelibus.
IuGallcgusafferenspraxim, quaComroilsa- riusCruciatxnonimpedit Jubilxi
publicationem, necaddit, fe requirerebulhro , utinaliisindulgcutiisrcquirit .
11 Dubiuri potcft quartd de Altaribusprivilegiatis. Refp. Sufpendi docet dc
Lugo ie peen.i.i 7j».49.& Bardi p.). /r.4. r.4».t4.
quiahxcindulgentiacltconcclsa locopeculiari, aflcrtq; aliospro hac
ii_ntentia,inter quos num.-r.it Diin.pitrJttnH.rtf.86. Sed certe idem p .9
tr.i.rtf.iz. docet , non fufpendi , (icuti ib.rtf.z j. fuftinet, AltarcprivilegUtumnon
fufpendi perannum SanAuro . \\ Dicoigiturjefscprobabilcnonfufpendi,
ade6q:proalnri privilegiatonosindigcrcbulla. Itafurtinec, prxter diUumDUn.
concediturpotcrtatCommiflarioCruciatx fuf- Trulli/*«fl./.i.(f-9-f ? i"*-4-
Quinunad.»>»-^».rr.i._!«i*.t. Galleg. CLAUSULA Ittm frtiich Cmmifjtrio i*tur
{acuUm , *t fufptniert pr/pt , ii- H* mnnoiurantti omnet Jimilety snt
iijfimiltt indultentiMt, tjpfi** tuitMlttnb eifiem, Stit Afofielic»^ vettjut
dntUritMtt trnctf- foj auibufvii iccltliii , MonMfitriii^HaffitMlibuty
piitUtity Untverfi- talibuiy ConfrMlernitMlibui , & fint,uUnbut ptrfanit %
inRttnit, ln- fnlii, Ttrrii, Locii, & Dtminui frtfatn, tyc. Et Pauld poft.
ItMttt inttrimnaaut fublicnri, ntaut praditMri pajftnt, ntqut pu- blicMta.
cutvii hominum communittr, vtt drvifim fufiMgtntur . Zx- ttpiii tamtn tonctfti
Ordtaum UtndicMiuium Suftruribm , auead torum fratrti . Item iiSo Comm ffaria
csnceiimr etiam facultat , ut ipft fer fe, vtl fer Mlium , vtl altet ( quantum
, <$• quatiti fibi vtitbttur ) UdulgentUt , & aitat Qr*tUi ftr tum
fufptnfai in favortm i/la- nm , qui praftntium CrarUrum in hanc caujam fre
Retigionii dt- ftnfime conceffarum , fauicipet tfftcii fuerint , rrvaliiart ,
nbfqna *tto framU foffit. Dc fufpcnfione Indulgcntiarum, &c. pcndcndi omncs
alias indulgentias , & gratias ,qui de fa&o 1 uf- Pcndit, quando bullam
promulgat ( proillofcilicet promuigatio- °i>anno)
quamvisdeindeCommiflariusineadem promulgatione concedatBullarofuroentibus
revalidationem prxdi&arum indul- pntUrum« &3ratiarum. Quarcqui
bullacarct, nonacquiritil- Jas indulgentias > quiaproiplofufpenfxremancnt;
quiautembul- Urnaccipit, eas acquirit, quU pcr bullam accipicntibus revali-
danturea, quxCommiluriuspauldantc fufpenderat. Porr6plurahlc luntcUra, plurafub
controverfia , de quibus kreviter, &ligillatim. Tamb. Ttm.O. V* Sntram.
UticUu.i. dub.\l%. Ratioeft, quiaeft probabile, bullamiblunx
fufpendereindulgentiaspro vivis, non vcr6prodefun-iis. Confirroat Gallegus l.c
. quia bulla dicit, fefufpendere indul- gentiasconcefsaslocis, vclperfoiiis
lingularibus; at indulgentU alurisprivilegiatinonconccditiir
particularibusperfonis, led a- nimabusPurgatorii, animaautcm incommuni,
&humano mo- doloqueodi '. moraliter, inquit Gallegus, loquor, non Mcu-
phyfici) noneftperlcnaabfolutedi.U. Beneeft; Sedillud.mo-
raliternonMeuphyGci-loquor, noneftbene. Nara «UmMeU- phyfice loquendo , aniroa,
neceft, necdicipotertcomplete, & abloluteperfona
Cquamvisfuapartialifubfiftetitiaooncareat) Ie4 folum. Y 14 Du- Digitized by
Traaatus dc Bulla Cruciatae. .„>foit, c**nonnoTninealterius, nequitper
ratjfici- tionemdeindealter accepure; quaii fit facla nominefuo, nemo
enimpoteftraiumhabere, quodnomine fuononeft raflum, (ed rtoroine alterius. 18
Verumefto (refpondere poflit Villilobos) Eteemofyna il- hnoofitfalianomineillius
ilteriusamici, quuumenego nolui accepcarc, unquam faflam nominemeo, remanet
facii nullius oomine; crgo potcrit ille altcr amicus non quidera ratificare,
fed illamwfcptarenunc, tanquam profe fatlam. GiLf.V f4 ■d -r S.Dian ,r. i
o./r.? .«/.4. Aliofqueab ej£dcm ciutoi- Soluminvenio Andreara Mendo de
Buff.d.i\.».\. putantem, cr-
iamficulpabiliterquisamittatpoilefruiBuUzPrtvilcgiis , fednoa
ertpropternollrimratiooem audiendus. J. V. Dnsdifcrimin» nttsbilU inrtr b»U»m
ct>mmnnem, & BuUum »» DUBITATIO. De duAiMs k»llis, V"r'm tUrsqntflt
» t* MtetftStS. jg /~\ Uid diccndum, quandoacceflitacceputio f Cafusfigura- ri
in huncmodumpotefl . Commifiamico, utquounnis fumcrct PmormipromcBullam;
egoautcm mcmor hujus com- roiltionisaeccpi Bullam Syracofis animo utramque
acceptandi . Vcli Syracufis accepuvicam, qtnm ego fumpli, oblitus illius
commiflionis impoiitac mcoilliamico, namquia, etiam in hocob- livioniscafu
commiflioncm illamnunquam rcvocavi, &Bullam fumptamPanormiinmeoProcuratorc
mcacceptafle convincor , fmeetiam in hoccventuadcrit lcgitinu acccptatio.
Inquirojam, ctira relcivcro Bullam unam mihi fuffiecre, pof- furancaltcramexhis
alteti tcrtio acceptanticum fruflu ipplici- re , qui mihi clcemofynam a
mecollatam refarciat.» »0 Refp. HodiepollquamPontifexGrcgoriusXHI. ( ut mot
r.i4.vidcbimu«) conceflit, ut cum Iruclibus, inannocodcmpof- fit Bullalumi ,
puto< tenonpoflealteriapplicare. Probatur,quia Bullafemelalicuiapplicata,
&quidcmcumfruc}u, ncquitalteri applicari, utexfcpatct, lerus cnimpoflem
mcamprimam Bul- lam aheriapplicarc, quodnuilusdii.it. Scdru jamtibi applicafll
utramque, &quidemcurafrucluconccf.uiGrcgurioXIII.ergo , &c.
Minorprobatur, &c»plicatur: namquamquam fortatsctu non indigcbisfecundj
B.illa, tjmcnut ill.im eumfrucfu habcas , fatiseit, fiex illaacquiras (
utccrtcacquiris) potcllatcm iila u- tcndi. NequcenimprimaBulUfortalsetu
indigebis, caquefor- tafsc nunquamuteris, &tamennoi,indedice , te non
accepifle itUmeumfnrtlu, & pofle illim alteri a teapplicari, fruciusenim
veluti immediatuseft ipfapoteflas fruendi, &c. xi
AtuIoquamurantehanccoctceflioiicmGregorii, utitcmdc tertiabulfa, quxfructuola
tibinonrlf, tuvcrd illam, fire pcr l T"\ E BulIacommunidiQum hadlcnusefr ,
eam (eripto JL/ neaccipientis, debere, tumaccipi, tum confervari
Primoigjrarcontra hoc pollcriuspoflctquis inhuocmoduraar- gumcnuri.
BullamCompofitionis, dequainfra, nonobligamur confervare,(edlatisefl, illam
rccipere , ergo&BulIamcommu- ncm. Anrecedensprobaturex verbi> Bullsr
CumT.fi tionis, quam diftribuithocinRegnoCommiftarius, quzhsrc hodiefunt. kt
erdiniamifrectjMmente , thtrictviMlt isviiqneft» (MntnBtUM ,
tfftndeeiintffnfceitttilvtftrinome , ferchi ceit vuele , e ctmsnd* f»M S*ntttM
, tchtsittitntntt non ftdtMtt dtlU ctmfijizient , eht perejfs vi fteenttdf, Im
qusle Btlls trdinJsm», tht J/s ftamfMiM ttl neftra neme , e Jieillat* ttl
nofire JieitU . a Immoetiamantei fic fegebarurin Butla compofitionit anno t6tX.
& irdinUmtfrrcifMmentl , che rutviMttin vtiqutftM prrehtceu imeie, t
temMndsSusSMKtkit tehtsltri, dellM cem(ejix.iene , che frr efft vi Ji cencede ,
tye. \ Videsigiturtum hodkr, tum antea,nunquam in BullaCompo- fitionisapponi,
utiljaconfervetur, fedfolumutrecipiatur,ccc. Rclp. nuncad propofitamparitatem,
negandoconfcquentiara . Kollcnim cft primum nctabiledifcrimen interBullam commu»
nem, & Buliam compofitionis, requirinimirumcoDfervationem Bullaccommums,
Bullaecompolitionis conleTvationcm non re— quiri . Etratiomanifeltaeft ;
quiaPontifexpcr fuum Commifla- riumconiervationemmandavitinBullacommuni. ut
vidimus p. fr4/.nonverdinbullacumpofitionis, utmodd habuimus».x.O> J, 4-
Scdinquirctcuriolus, curid? Refp. retle Ba»,dij.}./r.J>r.s. fici.i.mo. quia
incominuniBulla multaadlunt Priritegia, qu« habcitttra£lumfucccflivum prototo
anno, undecongruum fuit mandare, uteaconlervaretur, nefciliceterraret
Privilrgiatut , quandoutiejusPrivilegiis voluerit. AtinBuIlaCompofitionisu*
nicacftgratia, qualcilicctBullam hanc recipiens liberatura re-
flituiiuneincertorum, quagratialcatel habiu, nihilrefert Bul- lam conlervare. $
Secundo, poteftquis itaargumentari contralnfcriptionem iciiKuuiia, tjua.
rruv.iuui* iiui iiuii rn , iu iciu Jii.ni, iitc |it j pwc»<iuis
1iai.15u1uc11t.11 t.uiiii.iiiic[ip.ioncm , ignbi^arttiarn ,
fiveobaliamcaufamtibiipplicafli, jmto, cflcpro- nominisin huncmodum. In Bulla
Compofitionis hodie necefle babtle, tepofle, altcri volenticamapplicare.
&abeodem clec- efl, utinlcribatur nomen accipicntJsfubpenaCompofitior.fs
gra- il^olyrrimitedarsimrecuperare. Ratioeft, quiacumillaapplica.
frofocYirexhibitaexcrrorecircalubftantiam, ideftcirca privile- Ji, &
fritclusuti.es bullae, vera, & valida app licaiio nonfuit , queadedirrita.
Nccr^olizctertiabullarrmaneat inapplicata ,
&neCotrmif(rariusdataeIcemolynaimmerit6 gaudeat; idcopro-
ptereiTide.t.doflrir«m, quae».i i.e>*.i S- ell aljata, poterit ||> tj.
IV. txtlitstur illud ( Sirtintrr. ) t Onfotum Bnllam accipcre, (cJ retinereapud
te, feu (ut HaLatini ) te habcre dcbes . |d tiimnunobtincndi, utapparet ex
verbis n.z. recitatis; ergo fic eritinbullacommuni, & tamenfupra^.x.
diximus, exBardiin hac communi bullaexpcdiens id non cfle oeceflanum . Rclp.
(irailimodo, quorclpondimusad pra-ccdens argumcn- tum, noneflcfcilicetidmirum,
quiain testuBul!* comrounii nonapparent.^iltemmaoifetleinillalententia P. Bardi
verbi , qucinnullentcooceflionem, fi non fcribatur ncraen, utibident
dicio6.j>..cgiiti. AtverdapparcntclarcinBulla Corapofitionis ,
utijamitemmoddlegiftiK.a. Atquchocclt lecundum noubiledi- tcrimeninterduas
Bullas. quod Curautemhoc? Rclp.mepuUre, Pontificilatisfaifle, ntio- lollro
nembonorisreciptentisbullimhabuiiTe, dumnoo requifivit, ut rffivioribirs verbis
fic praTCipitSumraarium Bullar , quod m nollro "««• I jrtegno diftribuirar
. hxcbullacon(er»aretur; nndeeidem non vilumeft neceflarram DichiMttMmt,
cheqnelli, chifrtliiTM»»i q«ifl* frtfenet Be!U, *b- conccdcrc, (eu pcrmittere,
neinfcribereturnomen. hitKtdMricrVtrl, tct»)rrv*rji quefte Scmmtrit , e VelU,
th e il*m- ftt* , JigHlsr* , r/rm*t*dinrfinnimt , f /!»'//», ferche d'*ltr» m*-
hiert mwm rttMdJpt*»e U dttts'tttil» , neltfr*z.ie diq»tll*. * Hoc
(RtttntreicueinferVMrr) nimis llritlc, nedicim,inepte explicmtnonnulli,
puuntcs, opusefle illamlecum fcrre; Im- rndincptiusaliqui, oportcreeam manu
tangerc, quando utuntur Ciusaliquoprivilegio, V. G. quando ablolvuntur
irefervatis . Dicoigttur, fatisefle, camdomituse retinere, quamvis io aliat Ci
vhate, immo fatis cfle , fervare eamapud amicum .etiamabfen- tem,
(fcdnonipudThefaurariumexdiciis$.f.*.4./ moralis c- nimretentioprsrcipitur,
nonphyfica, nam Pontifcx loquitur , jnxumorem, quololcnthominesrcsfuas
aflervare: & ita ptaxis ipfa timoratorum docct Relp.tecundd. Ritionem,
curhocdtfcrimen volueritPonti- fex, P.Birdiafferredebet, nomutemnos, qui
citato^.s.docui- mus, fcitbcndumeflenomen, etiaminBulu communi. C A P U T XVI.
Conccffio Grcgorii XIII. per quam bis Bulla Sumi poteft. Ea fic babetap.Gal.
intMl.lxlsMf.ti. & apad Trult. flkf. dk $.8. Ckrifti/Uttii, ntntMnthm
femel, fed ht, Jin. 1 Hincfolvitur caDubitatio, Anfi amittas butlam, amitus
tul* q**q»t snnt , fervsti tentrt, & ftrms frsdiait, qa#»s tedrm
ejusPrivilcgia, quindoquidemeimmeocifujamnon retinej? *a*e Uem Summsrium
fumt-ftrrnt , tMmfnfe, qnsm ftr midumfnf. Rcfp. cum ncccfliriaDillinciione. Si
incutpabiliter amittas , /"X", f" AnimMbusinPurtMiiri* detentit,
indnlgentiit, tineegitni. nonclt,undecadasiGratiis.NonenimobligariscxtenoreBulle,
hnt, GtMtitt, & indnitentiit frtdiitii»ti , &ftttri, &j>M»dert,
st ividimus, nifiad eamhumanomodocultodiendam. Cufto- MUcierum benerum
fpiritM*liump*rticifi fiiriv*Je*nt , i» Dtmmiin*. utum diftiau 1,
dummoralidiligentiaillamconfcrvafti, ciuamvisde- indefinetuaculpaeaamifla,
lacerau, vel combulla fucrit, &c. 4 Atfiennfultdillamamitus, proiicias,
taceres, &c. conci- dcsfanclPrivilegiis, non propter rationes, quasquidam
minus aptcaflcrunt, pr<rfcttiraillam, quiafic viderisite velleremove-
rebullae Privilegia; id enim verum nequaquam eft : (iquidemnon fequitur:
Proiiciobullam, feuejusfcriptum, ergo cjusPrivite- giaproiicio. Noninquam,
proptcrejufraodi ntioncs, fcd quia clare, dilertcexprcflisverbisfub hacconditrone,
utbullam hu- mxnomodoconfcrves, PontifextibiejusPrivilegia communicat.
tdeniranotanteaverbaCoramiltarii, cujusefl, mentem Poati- ,& $. Unicus. Dt
1 /^UmhzcbullafitmeraextenfioxdfoUmiterauni receptio- V> nem (ledcertenonad
tertiam ) ideo oranii iuntpro ilU fcrvanda, quardixtmus in przcedentibus,
namproptcrei funt repetenda. Nouodaunturamoddfuntduo.^ x- Prim6,hanc fecurtdam
bullara poflc fumi fimut cum prima,ve! pollei intri annum,quando
Iibuerit.l»Gallegusf/*«Ar/'*»i"'r. In- ficiscircabullamdcclarare:
jlUiMnidsruevrre, t cin!crv*rfi que fteSemmarte &c ferchrdi *itr* maniern
ntn eu* i*en*n* U Mnrs lervietiut illa, live pro totoinno.fi initioiccepifli,
fivepro lolo tf. ^.'/4, ni le VMue di quelU. Hjcccft dociriru communis apud
pore,quofumpfifti,ulq;adanmfirKm.Infcrviet,inquamprotribus Pn- . §. I. &
II. privilegiis. PuUprim6, utpoffisacquirere iteriim Indulgentiam
plcnananiinviu, &iterum inmorte, licet per primam bulUm eamacquifieris.
Secund6, utv*tiiieasiterumab(olucionemabii« refervatis, iquibusfemelfortc
abfolutus fuifti perpriroam bul- hm. Tertio, poterisiterum, feubis,
accipereeodemannobul- Umprodetundlis, de qua c.ftn. atqueade6bis applicare pro
ipfis Plenariam fndulgentum . J Nouodumlecuodd,
eleeroofynamprohacfecundareceptto- nebullse, conferridebere iprivatis, duoruro
realiura, ab infi- gnibus verdperfonisotlo; Hoeeft, praeter elecmofynam datam
proprima bulladebetaliafimilis pro hac fecunda porrigi, utdixi 343 rum,
ideopotefibisfumimedodiclor.ttfj».i. Debcticemaccipi, •cccpuri, acretineri,
feuconfervari, moJo, quo de bulU vi- vorum fupra decrevimut r.i}.$.i.:*,'f.j.
kQuid de infcriptione nominis? elp. propcercandemracionem, quu hseceftpars
bullsevivo- rum, idemdlc, quoddeinfcriptione didli nominis itximui ibid. 4
Certcpraxiseft, inillafcribinomen, tumejus, quibullam. accipit, tumcjus,
procujusaniraaaccipitur. Verbahujusbullac, quzin regnonoftrodiftribuicur,
funtfequentia. PtrquMnttv* , Pittrt INMH , dmfiivedut Rtmiidi fUtm, eiei di
mrrtni» , tViautU» , cbt fii tmfmtt , l dichimrml» ptrnti il Dcttm D. propri
*jA.7.m.itx Atquehspcde bullayivorum , feouiturdebuHapro tl^'i\i^CmmLft^ami^
dtiuTmZmCruTimim i "btntfieia Detuna.s, dequebulla Compofitionisbrcvis,
fedpro praxi, ad dtWAnimm diBtmmrd* Am*d**, t rktvtflh» in vti. quamiempcr
mtendimus, fufficiet explicatio. b»IU, Uh* c»nct(fm 1'ind-lgtnz* fefrmddtttm,
&c. laraverdpropriasdifficulutesad Bullan hanc XVII. fuboc£Umus. ftrm*- C A
P U T Dc BuIIa pro DcfunOis . I In Bulla Utina fic habetur. Itim, tmdtm
uuUiftntim < ntiant fUmtri») dumfufrmgii, ttimmmnimmbuidifuntlirum , fr»
amkui ,„ fubfidimm (ntmpibiUi eantrm infidtlri) frtfitifci, vtl Mitittt mitti
ttntigtrit, nmtfrtanibHin*» imntti, ntcmitttntts, tmmtn tittmtfy. nmmdebonii
fuu juxtntmxmm ferCtmmifmrinm, ftrftnmrum qumti- tmttmffta*, fmtitndmm, frt Rtligiinii
dtftnfitnt emtHltrint . $. I. ExfUetunr iUud : Ptr mtdum fufrmgii . 1
/~\UemadmodumG quuincareereefletdetentus obdebiu , V< quibuspremitur,
duplicipofletmodoliberari. Primo, fi Princcps illum ablolveret pcr fentcntiaro
, velaliolrgicimoraodo, abciufdemdebitis: Sccuodd, iiamicusaliquU
offerretcreditori- ouslolutionemdiciorum debitorum; quorum prior liberacio di-
ceturhaberiperabfolutionem, pofteriorpermodumauxitii,quod pcroblacionem
latistaclionis afferturab aroico; Itaanima, quse exiftitinPurgatoriopofletliberari,
primo, fiDeus, vel Delcga- tusabilloillamabfolveret. Sccund6 fi quis per fua
bona operape- naliaofferretproipfaunumutisfaftionem, quanu (umcitadde-
biudictseaniroaecompenUnda. Priorex hismodis voccturabfo- luta,
utitaloquarliberacio, (eucondonatio, feu Indulgentiaper tnodumabfolutionif.
Pofterior ver6 voccturliberatio, (eulndul- Ecntiapermodumluffragii, (iveauxilii
; itJeenim, quiafuaope- raproanima offert, auxiliumaffcrt animz. * Jam
ver6Suramus Pontifex, cuidiclumeft, Qutrunufut ftl- vtriifuftrttrrmm&c.
concedit vivis pcr poceflatemjiidiciariam , quavaletfuosfubdicosabiolvere;
concedit, inquam audtoriuti- vcliidulgentum, & libcrationemipcenis,
quasilli dcbent.nam exThdauroEcclefiacipfc, quieftc/usadminillrator,
&diftribu- torlacistaaionem untamautaoriuteiChrifto fibi communicau
exh.becDeo, quancamdebecFidelis, cuilnJulgcntiam confert Atver6,
quiaeidernPontiricinon (untfubdicse animatPurgaco- 111 li ^ P'° Tj"'
vcll.olvii,uaoriucivipofiunc, cumuroen pollit ldem per mod^im auxJJJi offerre
Deo proanima UnUm Uti». quodanir DIFFICULTAS. ifittftrttmt tfft in fimtu rrmtu,
i», & mfflicmti* fn UUf frtfit i Refp. valdeprobabileefle, non oportere
propter diaam«.ioj».j. fcdquiaalii fuftioent oportere, ide6 providum eft
confilium , ut proxime moriturus comraittat hxredi . ut fumat proipfo, quando
morietur, haoc bulUm, nam quando dcinde hseresiHamaccipiet, vel applicabit , id
facictnominealieno,noa proprio, undecert6 non requiretur in hairede ftatus
gratijE.Quem- adroodumfi roeo fervo peccatori jubeameleemofynampauperida- rc,
nihilmihi officitcjus peccatum, quianon agitnomine fuo , fedmeo. Aliud
fimilecouulium habebis intr.n.7. DIFFICULTAS. Anhu builm f»fit mfflicmri
frtmmltn dtfuaBii} 6 Refp. IupuutMendo<s'.j6*.«.i. quo padolndulgentue fru-
clusdivideturinillos plurespro rata. Sedillum audirenon pof- fum>
GquideroinbulUhac, quzdiftribuitur, exprefse ponitur ut raod6 vidifti ,( fr»
mnimmtmiiiftrftnm ) crgo folumpro unaappli- caripoteft ,
cuirationinimisfrigideipleMendorefpondet ,dum dicit, idponi, quu comrouniter
fidelcs pro una anima folent applicare . DIFPICULTAS. fadtioncm,
quancameaanimadebet, adhocenimnonrequiritur, fluodantmauc 1II1 lub.nta,
ide6tunc dicitur, quodper modum luttragn, (euauxilii eiufroodianimas Iibcret.
Undevides, non j \-tce 7 j 1 v-iuiwi.iii™s nucrct. unacvio.es, non
ditterrelndulgcntum Plenarumpro vivis ablndulgentiaPlenaria pro Defundiij
utraque enim animam libcrat.- lolum pro vivis Pontilcx, perlnduIgentumilUm,
remittitpcenam juxcaprjedi- ^la, utadmiuftracor, proDefundlisautem , ut
auxilians. Hxc sudi Minerva pro indoaioribus delibalTe fufficuc . 3 An autern
utraque haEcfatUUaio i Poncificeoblau Deoacce- ptecurabipfodecond.gno,
dcex/uftitu, uttenent ranquam pro- IttbiliusTruU.,» B-«j<-^J,.6Jilfiqueapud
Bard.f4. dt ButUrxs. *.fti.4. anpotiu<decongruoexliberalitate, &
milericordu, ut tanquaro probab.l.ustenentSotusw^.i^a^,.,. aliique.quo. SfeSJSS
,B4^d,, q^mqUe VAfdc ""««Mcni exillimat BclUi jtVW«/.r.i4j..4.utitem
, an Deusillamaccepcet infallibi- an ver6 UUibiliter, ut tenent ahi cum Soto,
funt Quaeftiones n"J, &«pudSuar.j.^.4.i.J4. $. II. Ttyufum fr* BuOa 1
jTXMiflis, quaepertinentad animasillorum, qui ad bellum , V
"""•«""^'«Proficilcuotur, veleorum, quiad idem
asellumMilitesdeftinant. noftruroerit, dehodiernauatummo- docoromuniPraxiloqui,
quafideles, data elcemofyna ( modo quofupradiximust.re.lMj,.».)
Indulgentumplenariam virtu- tebullaeapplicanc prodcfundo, hoc eftpro anima
exiftente in Purgatorio. Hocautemioitio neteprsBtereantduo. Prira6,hancInduUcn-
tiara, ^uaEperhancbullaroconfertur, efle diverfam abiUi In-
dulgentiisftationuroexplicatisin (uperioribtur.ia quae poflunt «Ura,
utrf.vidimus, prodefunaisapplicari. Serundd, ifiddi- huslolurodeGgnariAninum,
cuieftapplicandalndulgencia, ati Pontificeillamimpartiri, ut
latediximuscod.r.io.^ 4 » x % Quoniam aucera hsrc Defunflorum buUa efl pars
bullse vivo. QuhMnAtn fmcUiuU ifi Afflicmtioi 7 Refp. mododuplici,
Telnimirtunprimo, (iquiaccepitBul> lamdeterminetip(e, velaliusulem animam,
vd, fecundo, fi dkat, fcuintendat, fe velIeliberareilUmj",imsm- « minabit
Dcus . Ita docet Mendo l.e.d.i j jt. 1 4. Atquandonam Animaliberabitur,
quandoaccipitur BuUa, an quandoapplicatur/ Refp. fi Bullamrecipiens, erogau,
feupro- mifla, modolupradiclo, elecmofyna , fimul applicat , tunclibe- rabitur;
at (ipriusaccipiat, fed indead tcmpusapplicet, faneli- berabitur,
quandoapplicat. Ratioeft, quUultiroum requifitum eft applicatio . Unde, fitu,
dum Bullam accipis , nonfis ingra- tiseltatu, expcdietnenapplicare tunc, fed
quandoerisingratia, utnimirum (ecurius opereris, propter illam opinionem, nuae
rcquirit inFideli gratiscftatum, utis operetur utiliterproDe- fundo. Nota,
femel factaapplicationeproanima v.g. Petrl, tenon ha- berepoteftatem applicandi
alceri, quiafa£)a i te applicatione , jamfuum effecJum adsrquatc habuit tuabulla.
DIFFICULTAS. Anfnhmt BulU DtfmnBerum ruiuirniut tUri Elttmtfjnmmi t Refp.
Requiritur; iu enim explicuit, (eu taxavit Com- miflarius, cuidaucft taxandi
poteftas. Illud tamenncignorato, prohacbulla lufficereeandero quan-
tintemeleemotynK prooronibus, five privatis, five infignibus Perfonis,
&quidcminnoftro Regno duos Reales. Ratio eft ,
quiaprovivencibusdiftinvlionemappofuit Commiflarius interpri- vatas, cVinGgnes,
non autem proDefunclis: & merit6, cui» voluitillius(anclis animabusfaverc
liberalius. DIFFICULTAS. An htt Difunii»rum buiU ftfit fummi fr* txifitntt in
mli* Rtgn* ) 9 Refp. vcrbisLudoviriiCrucedeBull.inipfoProcemio.CM- etdit,
inquit, S.Pentiftx, ut aui hmne DtfunMtrum buUmm fumfft- rit, ftfit
cuicunautmnimt inPurgmttri» txifimti mfflicmrt , dnmmt- dtdutimrtintfim
(ubfUinm Bttti etntrm infiitllt fiivmt , &c. No- usillud cuitunautmmmm:
Vivusergo recipiens bullam, debetef- feinRegno, ubi Bulla prumulgatur , non
autcm neceflarid ille , cuiappUcatur, velapplicanda eftlndulgentia. DIPFICULTAS.
An hir Inlulnntta **/Ht Acaurri tluri,, *r« Jttumtt.i **m "** innmigtniim
fej/u mc^niri fimrits fTI utjunttef ippireat , ( iuldpoa'S.j.oo«yiullrabiinui.)
SecundaYuc hajc tuenntcx confidentia hujus killac . Dequa itent nulla
nosaddemus nonmult6poft f.y Dominus ccrtusi autojus conditionem pauld pofl f
boaaablatanonf conditione noanuiia nosaaaerous nonmuitopoit *.7.».4. } Proferunt&illam aliam
Regulam Doclores apud cundem Trui:.,W./.?. j- dcLugoi.6.i/v»/f.».i}4.
Quptiefcunque aliquaceduntPauperibus, irel LocisPns, hoc «tdeberent illi»
dillhbui, potertfieri compofitio. Signatcdiclumeft («aW ) non vcrodi<3um eft
iitbtnimr) id 10 Refp. Solum femel cum una bulla , & iterum cum alia , fed
«erti6cumtertia &c. , IUaautcmopinioTrull. puuntis, quotiescurouna
bultaappli- «turafidelj, quibulUrohanc acccpit, hatc lodulgentia, totiei
Indulgentjamacquiriproanima, mihi videtur opjoiooimis ficii- quoi fisexplicat
AndreasMendoaf.} j. d*b»ii.t.i. m.io. Si tia,
namcurrequiriturnovaconceilioPontificis, ut bishaecbul- tiofaciendafitEcclefiz
- lafumipoflit, qua iterumacquiratur|ndulgcntia? &cur fideles
nunquamhacPraxi, quodfciamus, ufi funt? 11 Illudoccafionehacfoletinquiri,
curbisinannopoceftutili- ter fumihsec Bulla; Irqmicur fructuofum eft, altero
&altero anno proeodem defundlo fubinde bullam fumere ? Ratio dubi diefl,
quia, fiperunicambullamfemel habitaIndulgentia,Deus , multb min Relp.Sanecum fruflu
plures Bullar fumuntur,quiapofluntcon icftopusaiiafecunda, liberatant Hia&c
; .SanccumfruQupluresBullzfumuntu currerecjrcunflantix , obquasper priores
bullasnon acquiracur Indulgentia: utuaccjdat, non efle caufam futficjentem , ad
illam |ndulgentiamconcedendam, G non ficingratia, quibullamfufci.. pit,
applicatque (namnooeft, nifi inopinione, quod inprzdi- £)ononrequiraturgratiaJ
deniqucfi Deusnonacceptct (citcnim jd fimiliopinione, an Deus infi|libilitcr
necne acceptet, ut §. frAc.n-i. indieavimus ) ^ddit Caftr.rff Buit.f.i
i.n.^.neminem fcirc pofle, anoperaadlndulgentiam requiutaipfeexcquatur, pro uc
Pontifcx intendit, & neceflarium eft ad Indulgcncjz valorem , &
rurfusncrainemfcire, anetiamteignorante, elcemofynaeroga- taprobullafitalicna,
vel, an Dcpofitarius, feu diftributor tibi dederit bullam alterius ; vcl , an
ipfe (it raptor, fimulator , vcl non legitimusMinifler. Przftabit jgiiur
icerata bullarumacceptio , nooprodefunftismodd, verumctiam proviventibus. Quod,
di- citurdebislndulgentiispcrbullam, dicuniverfaliter dealiisln- dulgentiis,
prudenter nimirumeas, plurics, &pluries fumi . Hadtenus it BttlU Dtfunderum
fatis . Pc Bulla Compofitionis, i T)ErhincBullamconceditPootifexFidelibusetiam
Religio- X f:s, u t vu 1 1 C > ll r.de Crue.f.uitim. iffe initte : liquidem
dtxi- mus iuf.t .1 n.! S.Religiofospollcoranibus BuKi Cruojlv l'n- «ilegiisfrui
■ przterufum ladbciniorum, &qux ad Sacrameo- tum Pcenicenciar pertincnt,
utfifortc habeant aliquidcx bonis maleablatis, vel rctcntis, fadla eleemofyna,
poGcitque condi- tionibusmoxexplicandis, poflint illa pmniafibituu confcieotia
rctinere . Hujusautemconceflionisjuftitia, &honeflas, utetiampote-
^asPoaUficisadillamexhibendam hicinobjs, auifolumad pra> xim intendimus,
tanquam ceru fupponitur , videnda fiplacct a- pndTruIl.Bardi.LudiCruc.
aIiolquchu;usbullzdiligentcs H« planatorcs. Porrp verba Pontificis hanc
compofjtioncm conce- Jlentishzc (uot, l V fefit Centmijftrim ttmftntrt [uptr
iUititi bmhitis, ntcnan [nptr mtiiittttt lrs*terum emnium , qut frtfttr mntinbUtn
fntU [nat, fi Lt£*t*riiftr*nnum in txmiiientnepjrtmei fnertr.t *( fufcr illi i
, qu* fmBnttunt ( ttt tfl , qut inv.nirntnr tjftj*m f*ii* ) <jr ]** iiSt
*nna durnntt fitnt , fi Leftnrii invtniri nen fttutrnnt, nttntm fuftr mali
*iUiis, & ftT»f»T»rUmfr*vitmtttn, munitttt mnii Acej*t/itiit fiin emnibui
ft*mtgit ctfiSHt rn.-crquim dici*Ann*!ii ntgl gtnti* ; ftrft- M,
quibutrtiliftie, ftn felutie f*tttndntfi (prtfiueptr rtfiitntertm Jurmmtntt
dtdiligtntU ptrtum f*ci* fre invtnitndt Let*t*rie, ftm CrtiittH, & mimimi
imvtnt» ) mem reftri*mtur\ fejfit, inquAm ; CemmifArmitemftmtrt, &itm
itbitittitibttAri, Et Paul6 potl Itmttitm datur fimbtu tiiemCemmiJfArit
temfentnii tum tit fui mi rtptmtiennn fruiiuum tx tmjpemi ktrmrmm Cnn*»itMrmm
ttmit tnr\ itnut qunmitAitemf " IW| qu*rum , vtlqmerum
fr**ittr»mtiitt*ttim i premtdittattEttttJi*, vti mtiitle- ither*! fridtci*!
rtcitart dtbtnt , r> bujui mtfeiiiietur. $. L ExflicAturC*fut ilbti
Primitmfttemftntndi, iitfi Tupcr illi- citehabitis, &fupermaleablatis,
autalitcrmalc acquifitis. quz quamvis ftnepeccato , ; Ecclefiz I ait j ex eo,
qudd fraus aliqua in illam pa- rraucl), nonpoteftdebuorcorapooiperBuUas,
quiaaPontifice, &Commiflariononconceditur rompofitio debonis, quae certo
Dominodcbentur, uthjccertuseftDominus, nempe deterrai. nau Ecdefia. Nec
conccdjcur de oranibusbonis pertineotibus adpiaooera,
quorumPontifexeftadminiftrator, feddehis,quz nonfuntablauabipfls piisopcribus,
& umen reftitutioeffet ei facienda, velquiaDominusooneftcertus,
vclquiabonaturpiter acquifiufunt, &proprioDomino non funt reddenda. Hinc G
quisabftulilletbonapertinentiaadEcclefiz fibricam, non poflet perbullamcompooi,
led dcberet ipfi fabrkzreflituere, &c, Przdiaarum Regularum ratio
iflaeft.quia dc his Pontifex Sum- mus, utadminiltratorrerumetiamtemporalium,
quandoadbo- numanimarumfaciunt, modoaDocxoribuslatius explicato, po* tcft d
ifponere , atque adc6 de illis compofitionem conccdere. Jamver6,
utquzfuntintitulohujus5.exp!icarentur, appofuit Commiflarius
Cruciatzmultoscafus in ipfo Summario vulgari , quodcompofitioncm poftulantibus
diftribuit, qui breviter funt fequentes. Dt ncquifitii cum ftttntt , 4
Etquidemquoadmaleablau, quzexinjufla receptinne , vel aamnificationcdcbcntur.
PotcilPrim6Compofitioexpediri,(ait Coramiflarius^ fijudices, fiAdvocati,
fueftes, uNourii,tifi- 'milesOtiicialesaliquidinjuftcrcccpcrint i iuut
fecundumregu- las rcftituiiouis reflituere inceruc perfonz obligentur;
latisfacio rcmperillo^cuidamnumfortafleabipfisillatumcft. NoU aliquos
T[jli.l.c.e*f.).Hciu.tx p.l.j.c.i j.i-4. DD.compoiitionenhanc ju-
dicibusconcedcrefolum lupcracceptaob adinimttracioncm Julti-
ticincaufistemporalibus. SedCaltr. dt BuU.pu».»Ji.§ »».9. con- ceditetiam
infpiritualibus. lllum lcgc. 5 Sccund6, fiquisinjufl^ aliquid receperit, ut
intercederet pro injulla fcntcnt la , rcilituto fempcr damno parti Izfz . 6
Tertid, Ginludopcrfrauderaaliquidjnjufteqiais acquiuerit abeoquem nunc invcnire
nonpoteft . Nota, fituforteluleriscumBeneliciarig, vicorifqueillampar- tem
fuperlluain , quamvisceneaturdtltribuercPaupcribus,doce>
riitdcLug./^.diiitampartemdeberipauperibus, atque adeopaf- fe, tedccacoinponi j
atdoccril Wixd.f.\,tr.i.dtc.i.fn.\. paupe* ribus nou deberi, nequecomponi
tcpoflc. Ratiohu^us polterio- ristentcntiz, quamljbentius (equor, elt, quia,
cum nt hodie probabilisopinio Beneficiarium efle Dominum , etiam jilorura bo-
oorum, quzipfifuntluperflua, jamite fcitur Dominus, puti bcnchciarius,
crgoilli, non ver6pauperibus reftituere dcbcs , fi pcrfuudcm vicitfi. Qu6d fi
viciftiflnefraude, illa tibi reriaere , potcsquiacababuiftiaDominofuzrei,
eftobenefjciarius pecca- vcrit, ficiudendo, &forufleetiam, tufi
Icieoscooperatus cs cumillius peccato. 7 Quart6, fiobfidtampaupertatem,
velfimilem ficlionemali. quidreccpifli, quod rcflitucre obligeris. 8 Quint6,
fiquiddebeasobdamnum, quodvenando, pifcan- do, palceodo,
velaliomodoaltcuiintuliiti, femper incertoco, cuidamnumillatum eit. 9 Sexto,
tihoneflamulier ( oon publica merctrii ) aliquidab turpetnufum habucrit. 10
Septim6 fiquidhabuerisperiojuflamvenditionem, velem- ptioncmvini, vel aliarum
rerum > Uvefrausfucrit iomcnfura , fivcinalio&C. Di Acqutfitii fint
ftccAti, ubi i* mvtmtil , 1 1 Quoad rera accepum : Poteft, primo , fieri
compofitio, fi quii habeatpecuniam, velaliudincertiDominiapud ledepoGtum. 1»
Secund6, (iexcontraClu, vclquocuoquealioeapttealiquid quis
incertzperfonzdebeat. 1} Terti6, liquisaliquid habeat.quodcafu inveoerit,
necfci- ripoflitDominus.- Hsec autemalicubi eflea Rege, cclub prst- cepto,
vclexcominunicationea" PontihceapplicauOrdinibusSao- dtzMarizdeMercede,
velSanclillimz Triniutis ad rediman- dosCaptivos, undcnonpofledeilliscomponi,
conccnditLud. a imur alios Dodiores Mend. Mol.&Caftr.td les, cumquibus,
Catu Inventa, fipoftdebiumdiligentiamin- veniriDonjinusnonpoteft,
probabiliflimumefle, pofle eafibiaf- X propterbonainfidem, velob
jultumcontractum, velob a- Cruce dibulU.\.d.\ j. Vcrumnosl
liudhabitaolirafueriot, tuoumen tcmpore reftitutanonlunt . i*buil.i.l\x.XA.\*.
cicantcmNav Malever6ablaufuntilla, quzcum pcccato, & injuflitiafurrep-
tafuere, necDominoreddiu, quodpofteriusmagismagifq.-eno- dare volens Pontifcx
addit, &ftrmfmr*rUmfT»vit*itm, *nt uiittr i Prohisigiturformat
gcneralemhancRegulamTrul. UEx- fef.BuHcemfef.t.t.c.19. Corapolitio ,
dequaloquimurigeneralitcr fieripoteftinomoieventu, in quoconftat,
Rellitutionemfacieo- dam efle ratiune rei maleacceptz, vel injuftz rctencionis
, duabus conditionibusconcurrentibus, Prima,utfaaadebiudiligeoiia ,
(ervariablnveotore cuui intentione ea comparuerit. Ratiocfl, quianec cx Jure
pofitivoprobari pottftoppolicum, Inventor . Id fuse probac Mendo. t.c n.i 7.
Additidcm4//>.i4.r.i7ja«.i8a. idemefle debonis lium,eoipfoeniraqu6di
Digitized by Goo rqncbona invenra , & exeommunicatio in Bulla Ccenx foUtm
lo- quicur, cognico, velcomparence Domino. 15 DicoSecundd raaMmdoAAfi.]].
necullamefleincon- fcientia obligationem reddendi bona incerta inventa
fivcanimau , Gveinanimau,Cruciatx, autprxdictis Ordinibus. Ratio elt ,
quiafilnventorealicitejuxtahanc opinionem retinet, noncadct
iaipfuranecprxceptum, necexcommunicatio, quxfolumfunt Uta ;u x ta aliam
oppofitam , quar cerre probabilis e(l . i>Meodo**.iV/>.it..».xa,.
docetpofitaprxfcriptionefque Caput XVIII. $. II. III. & IV. 345 $. IH.
Exflieuas Cafut itotd Tertium . Ac luperillis legacis, &c. tuxBullz,
quxquidemlegautu, utpote hxreslegamis.folvere legatariisadaflemceneris,
GtamendiCJi lcgatarii, adhibita mo- r«u.^rpoflcertumtempusilegedefinitum, dequa
paflim]uril- confulti ) nonobligari inventorem redderc rem invenam Domino
comparenti, quiaper przfcriptionem legitimamisacquifivit ret Dominiumablolutum;
Gcconcedentibus legibusPrxfcriptionis. 17 SeddimcilismihiefthxcDecifio, ad
lcgitimam enimprx- fcriptionemrequiritur, ut resl poflidcnte tcneatur tanquam
fua abfolutc, &nonnominealterius; athiclnventor nomineDomi- nipoflidet, dum
eam retinet fub conditione, doncc Dominuj coraparuerit, non verdabfolute,
&nominefuo. Sed redeamus ad noftra. 18 Exdiclispatet, tenon
indigerecompofitione proprzdidlis invenris in noftraopinione, indigereautcm in
aliaprobabtli>quara bicfequitur Commiftarius. 19
Hiluntprardiclicafusinfummario collecli, inquibus fcm- perintellige,
quandofacla debita diligentia, ignotusefl Domi- nus, utitemferoperintellige,
quandois, quieahabet, reflitue- reobligatur. Quodadvertitur, quia Commiflarius
inmultis ex przdictiscafibus enuroeratisfecutus eft opinionemprobabikm , quod
illabonareftituendafint, utv.g. in muliere dante ufumfui corporij,
&inrebusra(uinventis, utmododhftumeft &c. Nam ca-terum quando adelt
opinio probabilis, quod reflituenda non fint , potefl quilibet hanc lequi ,
& fic decompofitione non efllefot- licitus. EtquidemTrull. Bardi,
&Mendo latiusin expofitione hujusBuilz (utiliterquidem) aguntdecafibus,
quando przdi- eliobligaoturreftituerc. quando non item .• fedquiaideftdigredi
ad alias matcrias, idco ab his raihi abftinendum hicomnino fuit . f. II.
Exflieatur Ultid fteundmm Cafut: Super raedietate. 1 "C
Xfigurationccafusidfaciliusdoceberit. Titius in fine vitas -t_j cognofcens,
feudubiunsapudfeeflelummam centumv. g.aureorumexmalcablatis (utexoneretfuainconicientiam)
le- gat EcclefizS.Petri» velPaulo pauperi fummam illam. Accidit autem,
utillaEcclefia, (euejusRector, &pauper ille, fuerint ivcgligentesper annum
ncquaquam exigentes i Titii hxredibus ciufmodi legatum . Ajo, hosTitii
hxrcdespoflefuper roedietate hujuslcgati, hoceftfupraquroquaginuaureis
fecomponcrc per hancBullam, dauumenaiiamedicutc iliiEcclefiz, velPaupe- ri,
legauriis. 2. Notaautem hic Primd , inhoccafu nonrequiri incertitudi-
nertiDominit narainaliisrequiritur ( utfupradictumeit ) Do- minumefleignotum.
Sicutietiaro, non requiri dicetur 6.4. ino- mittentehorasCanonicas. Quodautem
etiamfi notusfit Domi- nus, poflit hanc compofitionem concedere Pontifcx non
lolum pro legatis faciendis in illoanno polt promulgationem Bullx,quod
conceduotomnes, vcrum etiara pro legatisjam fadisante Bullz promulgationem,
quodoegatdeLugo,legeapudBardietiam hoc pofterius concedcntem. } Notalecundo,
debereinterccflifTenegligentiara Legaurii ; nndefiejufmodi legati notitiam
finefuaculpa nequaquam is ha- bttit. «oncurritadversusillum prxdidusannus, niDi
dienoti- t:ae iegati. 4 Noutertii, malcablau, proquibusconftituu diximushcc
legau: nondebereeflcfacuobconfidentiam Bullx, tunceairo , utditlumeft,
compoGtionulla conceditur. 5 NouQuartAid , quodadverump-.7.».r. 6 Notadiinto.
Silumma medieutis legatiexcedit fumraam centummilleMaravedisHifpanicorum, feu
unciarumSicularum iag.ur.io. &gr.tf. (idquodmox explicabimusclarius*.6. )
de «xcefludebere compofitionem immediatecum Coromiflario, G nonexcedit,
fumipofletocBullas $.eodemdefiniemus. 7 Porro, cumcertum (icapud omncs,
hzredem, ne fuppri- matremalterius, debere admonere lcgaurium delegatoipfi i
defunclorelido ( Galiunde isnoofciverit ) uti dicnotitix, ut eimus,
curratprxdiclusannus, lnquires, quemnam admone- , filegatumfaCtumeltPauperibus,
velpiolocoincommuoi? Rcfp.Adinoneat Procuratorem paupcrum vcl Redtoremloci S,
vel Epifcopum , vel breviter illum , quicuram habetde iis atariis,
quibusdefuodus voluitprodefie. IuMedji.j4./r*<.4. *mb.;6. Inquiresiterum.
Sididi Procuratores fint negligentes; unde poftannumamitutlocaspius v.g.
medieutem lcgaticxco, quod hzreslccompofuit, adquidProcuratores obli/ybuncur?
Refp. finedubio ad rcftituendam uliloco illaro medieutem araiflam, fi per
culpam ipforum gravem eaamifla eft . Semper fup- pono, hos efleProcuratoresexofficio,
&flipendio, velquiamu- neriuweftanneiaprociiratio, natn fieara ex chariute
gcrant » quam vis peccarint 1 U turPauperibus, atque adco (unt compofitionis
capacia. hiccafusipraecedenteinduobus, namin Dominus . Et legatum fatlum erat
adexoocrandam conlcicntiam, quzduononfuntincafuprxfenti. z Notaautem hicPrimo,
fifumraaexceditdecem milleMara- vedisHifpanosmoxexplicandos^.6. debere fieri
compofitioncm pcr Commiflarium ; fi non cxcedic , pofle per tot Bullas . quot
mox eodem§.6. dicemus. Et fubadverte, quando compoutio fit per Commiflarium,
deberecjufmodihzrcdem jurarefc diligentiam moralemadhibuiflead invenicndos
legaurios modo univerlaliter explicandoCj.rjS*», quod juumentum non requiritur,
cumpei Bullas &c. I NotaTertio. Quoddiciturdelcgatisprxdiaisinccrtis, dic
defideicommiflisincertis, namlcgau, &fidcicommilIafaltemin hocxquiparantur,
utrectdVilU.ao.».*». Mendon".j4 e4.rn.sh aliique. 4 NotaQiiart6id, quod
infradicam$.7- ».r. t NouQyintd, fiCajusv.g.determinatxperfonx Titio verbi
gracialegetaliquamfummam, quam iTitio furatus fuerat, vel
quomodocunqueabillohabucrat, nonpulfeprzdictos Caii hcrc- desutiCompoGtione,
quiatunc certuseft creditor, &legatum illud potius eft reflitutioquim
verelegatum . Si Dcfuntlus habeatbona, fuper quzpoteratconiponi, an de
iifdempoflitcomponi hzres, dicammox $.44.11. §. IV. Explie*at illui Q»artum
Coput: Etliiperfrnflibus debitis exomiflioneHorarum Canonicarum, &
fruclibus cx rediti. busEcclefiafticismale perceptis. 1
OlquisEccleGallicusBeneficiariusnon recitavitHorasCano- O nicas, vclbeneficium
habuit finetitulo, velaliud nonCa- noniceobtinuit, & tamen (ruclus
Bcneficii percepit, cuminjuftc perceperit, dcbeteosreflituere, fed
utvultMendoi.j4^.]. po- teftuti haccompolitione, dequaloquimur; quantura dcbcat
re- ftituere; quiomittitHorasCaoonicas , videCaftr./.ii»»jrW/.Bardi
f.l.tr.s-d.1. Idem, fiexcoromunicatus, veKufpcnfus, vel irregularis eos
fruclusperceperit, idera, inquara, dicinfententia eorum, & incafibusillis,
inquibus przdidti non faciunc fruttusfuos, de quibus
videTrull./.J.rf«ii»//r«/:i.Mendorf.j4^.ij».a8. aliofque ■ Idemquoddicitur
deBeneficiario non recitante Horas, dic de penlionario, (proptereandemrationcm)
nonrecitante officium B.MarizVirginis. a Hicautemettquxdam conditio obfrrvanda
> ut ultra duos Reales , quos eiu(modi beneficiarius dcbec erogare pro una
Buila, quxremittitipumille MaravedisHilpanos, mox explicxndos$-
6.dcbeacdarealiosduosRcalcsEcclelix, inquaeftbeneficium ,
proquocompofitioexpcditur, &ficproaliis fingulisBullis, qui- busindigcbitBencficiarius.
Quod fi fumraa iBeneficiario raale perceptaexccditdccemmille Maravedis etdtm$.
moxexplican- dos, undedebeatcompofitioimmediatefiericum Coramiflario ,
fommacompofitionisdebetdividi , cujusaltcrapars mediadetur infubfidiumbclli,
alteratribucnda eflpari modo Ecdcfiz, ubi cft Beneficium . Huncfenfumfaciunt
illa verbafummarii vulga- ris, quodinnoftroregno diltribuiturpro
haccompofitione . Cbt MiA i» d*rt mM dut RtuU uUu fubhieu dtlU Cbitf» dtl Btnt-
ficit &e. t -vtltndtfi etmftutrt di fib, itfervi l' trdmt dithiurutt di
ftfi* j Hisdeclaratis, Notaprimo, fuper diftributiones quotidia- nas,
fiquandoquiscumnoninterfueritChoro, illas tamenacce- pit,
nonpofleutvoluntHenr.Rod.Lud.iCr.cum TrulL/.j.Mf.J. n.f.
aliiquefiericompofitiqncm. Racioclt manifefta, quia hxc
accrefcuntintereflcntibus, ergo cum Dominus fitcertus, non
eftlocuscompofitioni. 4 Idemproptereandemratioacmdicde fruclibusBcncficiicu-
jufcunque, quandoexlpecialiftatuto, velconfuctudinclegitima aliisfintattributi.
LegcAndreamMcndo, quitandcrnconcludit, idefle, faltemtanquaratuciusampleilendum
. j NoufecundA,nccitempofse, utvultTrull.cumaliis»>. fieri
compofitionemfuperredditus, quosforte perccperunt Parochi , vel Epifcopi non
relidentes ultra tempus ipfifi Trid. ftf.i j^.r.a. dt R#/.concefsum. Ratioeft,
quia ibi Concilium prohibet, nede iisfiatcompofitio; &exaliapartenon
apparctinBulla hacrevo- cari hujufmodiprohibitionem . 6 Id c refle docet Lud.
iCruc. de fruct ibus non rite perceptis ex
Bcneficiisincompatibilibus,quiaexTrid.ciucononrefidentesnoa pofsunt, ut modo
didum eft,componi: at ille, qui habet duo Bcncfi- cia incompatibilia non potuit
in utroq;re(idere,& ita tcflaturdictus Lud.refpondifse Cornmifsariura
Cruciate de bac re interrogatum; Y 4 lcd Digitized by Google 346 Traclatus de Bulla
Cruciatae. ferlbcnenoUtMend..tj4.M.».,4- poflecorapooidefrufl.busBe- nefieii,
ubiforcdreiediC, quia , quoadboc, non repugnatTrid. 7 Notaqumd,
quiddefruaibu*Bcr»cfic..v»canti5? Refp. dehisfutcioqueiirera legipofle Trull.
/.r.qui deniquc tit, fruflustempore verx vteationis proveoientet, intententia
roultorumdeberifuceefloribui , velconvertendoteile in Ecclefie utiliutcm,
atqueadeo ciimCccerti Cnt creditores, non habet (utaliquiccofentj wcum
compofiiio. 8 Dixi (utaliquicenfeat) naroczterum ipfeidemTrull. U. eui addc Mendo-i.}4^
J-»-4»- puut , etiam iuper frua.bui veras vacationi<prodefle eoanpoficionem
, cainetG luccefloribus debe- lentur (dcqua camen re, baceft, cuidebeantur
tales Iruflut , eftfolcmnisquarAio, & taudcmSuar.i* M itiig.e.st n.ia.dixit
. «onfuetudioem legitimam cujulcumque loci efle (ervandam. ) Ratio.
propterquamfupcr hiscompofmo poffit expediri, eft ,
quiaadhucantequamfucceflorillosfumat, fibique vindicet , funt indirpolltionc
Pontincis, quiCommiflariodelegavit poteftatem fu- perilliscompofitionem concedcndi.
• NouQuinco, nonpofle, telleLudiCru.*'//'.J.«t.ig.Trull./. %,t*f.*li A«m,
expemricoropofitiouem fuper ftipendiitpro Miffis celebrandismaleperceptb:
namconftat» eaiMiflaseflecelebran- dasproiisdeterminate fivevivis,
fivcDefunflis , pro quibus ii intenderunt, quiftipendia,
leueleemofynamtribuerunt; quare etiamfituillorum non recorderis ,
nequeilkxlcias : perlonaein- certarnequaquamlunt» cumiDeo, adquempercinctearum
tra- flumcoocedere, latis fupcrquenofcantur. 10 NotaSexto.
QuiddeBencficiariocumdiflraflionevolunu- riahorasCanonicatrecttanie/
Supponendoeamfentcntiam, que cocetreciuntemcura voluotaria dillraflione noo
latistacere in conlcicntiaobligatiodi , quam inducic, vel ipuratio orationis ,
velEcclefiaigrave prarceptum? Refp. Aliquihuncnegantcompolitione indigerc;
aliqui affir- ttiant. Ratioarnrmantiumert, quuad orationetncuin attentione
faciendam obligaturBeneiiciarius, atqueaded, cuib orct, nec ponat, quod ab
ipforationcBcneficil requiritur, coatra juftitiam operatur,
undecumoblif.cturfrufluificpcrceptosrellituere» in- digcbit compoiitione,
vcleui Ecciciix rcftituat. Ratio negan- tiumeft»
quuefloispcececcontraReligiooem, non umen con- trajuftitiam,
jamcnimexteriicrccitat, ad quod foltim vi Benefi- cii tcneri videtur.
Ucraqucicnccntiaeft probabilis, lege Bardi/a
xjdii.B*u.Crf.iJT.i.d>tp.i.c.i..itci.i- &abeodcmciutum , cVuoo
inomnibusapprobatum Andream Mendo. ti HucrcdueiturillaQuarftiuncula. Anofficium
hodieomif- fam ifirailitotBencticiariis, ficras abeodem fuppleatur, reci-
tandoofficiuroduplicatum, fatitfaciatquoad juftitiam, etiampro bodtcrnodie,
& ficnooindigcaicompofitionepro ejus omiflione? Rcfp. lu puutSuar itk 4
.dtHtrC*H.c.x$M.t i. cumnonnullit aliisi fed certum oppoficum ell ,
uchabecBard./.r.omoin6cenen- dum, quiaofficiumeftaddiflumabEcclefuhuicdiei,
quoelapfo, nulliterquoaddiemhuncfupplctur. Ncqueobftat alcerodiefup-
pierialiquaadopofleMiflam, quamhodiecelebraredebebatBene- ticiarius, oonobftat»
inquam, quiaMifla regulariter noneflad- oiflaidaotibusproeaelccmofynamhuicdiei;
quiaab ipfisiolurn fpeflari folct utilius , & fruflus Miflar , quse
regularitcr arque ha- bcnturalterodie. Atofficiumaddiciumcft huicdiciabEcclelia
, qute refpexit ad hunc prarcisc diem , ne icilicct dies ullus prsrtcri-
retfinereligiorocultu peromcium. 11 NouSeptimo. AnH*rcsdciunfli Beneficurn
poflitutili- ter fe componerede fruflibus, malcab ipfo Beneficiarioperceptii,
&nuncjami difloharredealiaslegitime pofleffitf Refp.
nonpofleexiftimatdeLugo^7>.ii. 4tjuft.im.ti6. quit
compofitioprodebitiicertisnon vidctur effe concefla , nifi illi ,
quieadcbittperfonalitcr cootraxit, athacc dcbiucootraxit Be- neficiirius,
nonharret. Vcrum tox&\f.\.tr.}.dijf.x.t:.(ea.i. con- , pofle,
dooecaliudnondcclaret Comni.llariutCruciataE , onapparet jnbulla. compofitiooem
pro debicis ccrtis cfle ...eiconccflam, auiiila immediatccontraxic. ij Atque,
hvpoiiudecifione, muUomagisicquicurjuniver-
faliterhxrcdcmpoflelecomponerciupcroinnibui iliisbonit, fi- vemalereceptit,
five malc retentis, fuperquibuspoceracfecoro- poaveredefuoflut, dum inter vivos
cxillebat, oamad hacrcdei proveniuntbonadefunflorumiifdem quaUutibusaffefla,
quibus invcnitur ouian tSfin f, V. l*H««mMm4> fifafli dili*enti»r crcditor •
I T) Racter illuddemediettteLegatorumexnetligentiaLegata- 1 rii,
&pr«terdifladefruflibuireceptisinomifliooehora- rumCanonicaruro,
fcmperinaliisrequiritur, ficutfupradiflum cfl, utconftctcreditorem,
efleinccrtum, leu ignotum. ldaai- . wn conftare debet per d iligeotiam morali
modo faflam, hoc cft, ut adhibiufiteadiligentia, quamvirbonus, & timoratus
in fimiii cabi, confideratis, quantiutc, & qualiuterei, apponeretin re fua
;oonenimeademdiligentiafufficiet ad quacrendum Doroioum pretiofi Adamantii ;
quKadDoroinumuniui, velalteriusaurei . Etquidemdehacluflicientidiligentia
exhibiu. debeti debitore fieri Juraraentuo), qiundo h t compoficio immcdiace
cucn Coraxn d- bullarum, fatiiefi , ut ip- (ario, quanioautemBtper
fedebicoriitccrtii», " gnatcTrull./.i^«/.a. » Nouhicprimo.
Andiceodusfumetle certui, «nincertut , fifcumrem, quamcgobabco, eflealicujuscx
duobui, »elcnbu«, velquacuor, ncfcum verdcujuiin particulari? Refp. cumlienr.
LjJmd r.fij».i. te dkendmneflecertum , quare tunc rcs efl di videnda inccr
illos pro rau dubii . ? Quid, fidubiumvcrfeturinterdecem, quindjecia.viginti,
centum? Refp. cumhaecretdebeatmorali, &human*modo penfari , dcbct prudenti
judicio ; fpcflau qualiuce perlbnarum , reiq.quan- tiute, deceroi,
anficuacumdubium,utreiiilaadcertitudinem potiut, quimadiiKertitudinem vergac. 4
NouSecundd. Quid, ficreditorcertutfitabfeni/ Refp. Tuocfaoe (utrefleadvertitSotus/.4..t#T«jf.f.7^
f. ) iieritperfeloquendo, certui; ablentiaenim Docmm ejuicerti-
tudinemaootollit. Dixi (pcrtcloqueodo)naraidlimicacHei>r. l.e.& Ludu
CrJiff. t.4.6. nili rcs ellecad Dominum mictenda ma- joributexpenfis, quimipla
valcat, tunc enira atquiparatur rei incerti Domini. Sedadverte, hoctuoc locum
habere, nonlperacur, foreopporcunumtempuseam reftituendil & quando dcbitor
noa cenecur ilUt expentas facere . Quodu!timuroideodicicur, quuquandoreteft
illictceite ae- quiiuadtborcgularitertuisexpenlu ffi habcasunde)
Dominumjuxualibiimcdifla, &. turcibicompobcio. 5 Notatertio. Quid
fi(ubdubiodebeamaliquam SummamTi- tiov.g.Creditoriminifaciscognito, fub dubio,
inquam, anilli dcbcam dcccm , anquindecim, anviginti, anoihil? Rclp. Puut
Hrnr.l-JeinJ.c.i < (i. f. dcbcre dari Titio aliquid juxuprudencisjudicium,
fpeflacodubio, &fpeflacarei quanci» tate, dereliquoautempoflecompoiii.
Cujuidecifioniiillam r«- tionemreddcrero, quiadeeo, quod cft rcliquum , vere
nefckur Dominus. 6 lnquiretquartd. Siquisvendentv.g.vinum,fciat, fedecem aureot
perfraudcslurripuiflein hocoppido, vel vicinia, ignorct umenperfonaspeculiarci,
quihusdamnum illatumfuit, utinc, acfruicompoficionepocell?
Sicnimcasnofccndilpeselucec, de- bcc, diligcnciaroapponcre» illifque
invcncisrcddere, oec tunc liccbit, uttoticsdikimus, adcompofitionemconfugere. 7
Rclp. Vill./r.ay.j» 56 putat . nooefletunc cnaipofitioni lo- cum , fed obligari
vendentem reiticucre iummam furrepumcocn» muniuci , vel veodere viliiisin
illoeodem loco. AdditCaftr 4*t*U.fjiit.§.i.m.t t.hanc fencentiam fequent racio»
nem illam, quia cunccommunicuelt lae(a,quaccum fciacur , ipfieft
refticuciofacicnda, quoiiclarfii, quancumfieripocelt facitfiat. 8
Verumdiftinguenduniomnin6clt. Sidamnum iliatum fuit communiuti,
accipiendoabillit v.g. Thef. velabaliqaorumcu* mulo,
quiacomrauniUseitlcfa,ip(iTbefauroleucuniulofacien- da eft rcftitutio ,
utquidamnum paffifunt, reurciantur. Atfifurcumfiiitfaflumexbonisvariorura
Civium, quicogno fcinonpoflunt, tuiicceneparslcfaeft inceru,nara (utrefled* Lugo</>/>.6.«V/«/r.<i.i){.notai)
mhilretcrt, fcire, efle alicujuc exaiiaCivitatc, ieucoramuniute, fieaimid
Utiieflet, ufurarn &furisdebiunoncflentiocerta, quialicet, quinam
fiotabipfii* laell > ignorencur, fcicurtamcnex quaCivicacefioc; vide, quar»
egt)/.8.i«i>«.*'M.r.i.$ jjn.19. ct dcbacredixi. 9 Deniquefaflaimelegicim*
Compofitione, fiforte appareat dominut, adquid meobligabit? Relp. Nonpauci,
utRodriq. Vill. Lud.iCr quosciut, fed fTruT • nonlequiturTrullJ.|.4t.4.«.8.
iriirmant, obligarite, euamance fententiam, ad rcfticuendumcomparcnti Dominoid,
inquo fa- fluscsditior. Ratioell, inquiunc, quia Puntitcx per compoft-
tioncmnecintenilic, necintendere potefl juri alieno prarjudica- rc,
quireillamconcrdi-ut, conceditlubcooditioae» fi, feudo- — 1 Dominut non apparrc
. 10 Contra. Nonpauei.utHcnr.Banoez, Acofl.Trull.eotci- Unsaffirmant, tead
niliilobligiri in foro contcientir, fiquidem ejufmodicompofitiofafla eil i
Poncifice , quicumfic adminiflra- tor bonorum teroporalium tideiium , quando
hax conccrmmt bo- numfpirituale, pocciidilpoiiercde rebus, &o &re
ipfadifpo- nicfineullacondicionc, quzcercegratrs afferitur, cum inBulla
oevcftigiumquidemilliusappareat. Ecquidem fiid potelt Prio-
ceptfsecularisperrelcripiionem, cur noa pofficper compofitio- nemPontifex? itemficucifidiflribuiffestotumPauperibut,
nihil ludebereipofteiDoroinocompareoti, utomoct concedunt : Ita fi
percompoiitiooem lcjiitimctibi, &fubCdiocontra infideletau- floriute
Pontiticiadivilifti. Haec fententia cflinobu promptiu. aropleflcnda. 11 Dixi
(inforocoofcientiaj. ) Nana, quia bulUCruciatae , quaucaefl, ioltim
relpicitforuni internum, pofle te condemnari ijudice, teuetTrulU^. utremreddat
Domioocompareiiti, & nuicpoflfencenuara< nonrerd ancei, debebu juftas
lcntectiat parcre, acreddere. 1» Scdnihilorainuivalereetiamproextcrnoforo,
dooccAco- fta«.9f. CuiaflentiturdeLugoi^. dtiujt.m lot. quia compofitio
eftcxpcditaabfolutcaufloricate Pontificit pocentislibcrara, atc;
fineullareftriflioneliberancis debicorem . 1 5 Prudeutcrautcmaddit Birdi,vaicre
quidemconpoiitionem Digitized by Google ia fbroexteroo.fed quia i« foro eodf m
debec conftare ,eam!egici, mefuifleexpeditam, conftajeautemdimcile eft, idi-d
regulintcr ilU aoo proderit , nifi in foi* iiuerno , (empercnim crcditor
dicett) potericcompofitionem nonfuitle M*m fuper ftjocrcdito, noa
fuiffepraOTi&mfebiumdiliicntUai, <3tc. • 0 *. VI. Mxflitotmr *h*vuu*i,
it*u* fitut»mf*mi v*l*m* . 1 l -pxUxfunt viar, perquas incedcr« pote* «d
compofitioaem \_J acquirendara. Alteraeftperlumptionemtot Bulurura , alterapercompofitiooem
jinracdiaje facicndam cum ipfp Cgjn- Caput XVII. §. VI. & Scq. 347 fcrio,
&confequ*ncer, tcfteTrull. / i.aM.-.liberari i rcfticutio- Sifiat
priorevia, quantitas, luperqua fieri poteft compofitio prounaBulla,
fuutduomilleMaravedis, quz inmoneta Sicula (unt unciar duar, urcnidccem, &
(eptem cumgnnis quatuor , feu funtfcutafei, tareniquinque& granaquatuor :
fieriquepof- fuot(untptU>ne<totBullarumufqueadquantiutem ceotum mille
Maravedis, noc eft ufquead uncias centum vigintiocto. tarenos viginti,
&granaiex, feuufque ad lcuta trecenuvigintiunum, ttrcnosoCia,
&granafex. Quarclumendo, vclfimul, vel iuc- cefliveintraanoum
publicacioais, quinquagintt Bullas, invenies ( fiirfleratioaemiaibis ;
extiuxifle didttai quantiutem ceotum milleMaravedis. Nou, prrurum, fcu per
fingulas Bullas folvi debereCommif- ftriofeu Diftributori Bullarum duos Reales
i quocunque ,fi veper- fonafitprivata, fiveinfignu: hsrcenim diftindioeftpro
fumen- daBullacommuni, nonverdpro CompoGtiouis Bulla. Iu Bardi f, j. rr.j.
iif.i . c.%. m.j. a QuoafiSumma, proqua fieri poftuUtur compoficio , exeedk
didumSummaraceotura mille Maravedis , tunceritrecunendum ad pofteriorem vitm
,ldcft,erit coavenieadus Commifltrius , ut ipfe nxam fuoarbitrio (nam non efl
definiu pro omnibus) deCgnet juxa Perfonarum qaaliutem,
&quaotitatembooorum. Noutumen Henriq. /7. im i. 4. j j.a.i .
foteredefigaari deeem , quc i dcbitore in iubfidium belli erogentur , pro
fiogutU eentenariia. j Inqaireiinhuncmodum. Egoex reftitutioneincertommdo-
beomiliauaciasaureas, velleraautetn perprioretnviam fumere
Buliatquinquaginuproextinliiooe uociarum Sicularum centum vigintiotlo, urenorum
viginti, &graaorum fex , qusettne eft mihiutiliorvU, &proreliquisper
viam pofteriorem compooere mecumCoimmfhrrio; pofliimne? Re(».valide,&licici;potTe.
IttTrull. i. i. ?. i. }. ».s t"-t.Quia &id HgruteameeditipfaBulU
compofitionis, &iuprasU hal ianixaineo, quodCommiflarionoaeft
limiuuquantitu* compooeread prawliclum fuum arbitrium poflit 4 SubioquireJ.
VcllcmprotouSui urtum. Re(p.confugito, utlibet, propter eandem fatiooem , &
iu •TVub^ui^^^^dacenu, «adu Siculu. raihi provideodctot Bullisquot fufficiunt
ad extinguendas centum , deindealiquotpoftdiebusfumototidem Bullaaproaliis
centum , Ritimenemegero? neBonorum, dequibuscomponitur. t Secundaconditio,utinfcribaturnomen
: Id.quodper occa- fionernclarcdiximusfup^.t t.S-4-Non requiriturautem , utvult
lAtnioiiif.it. €.$. ».j», utconlervciur, quodejiampercamdem
occafioacmdictumibtdemell . Lfga» ficft ocium Mendo,&Bar- di,^.4uicaoxM ho«
poaoruis affcruni , & lotvuut objeflionem quamdam nobis non admodum
neceflariam . \ Tertia,utOM*lienafurrtpiatquis inconfidentiam hujuscom-
politionis .Nouautemcompufitionemnegarifurripientiex confi- dentia ,non»uiem
neearifurripienticum confidcntia. Expticoid aiferfiido vetba Menr. ^j* t*i*lf*.
«v«A/,intju4t,C«i»>fi!/Ir» ]i inju<i* ku bom* auii tecufMVtrit
tMHqu*mtx'immtH*tamttrvo , MUt jin* ftiutifMli . At non ftehibttnr Cemftfitit ,
fi um itertVf.tr fur- im f*etrt , *ut t* iuitim ttttiMt . Hzcille,cu;us
fenfuseft , non prohiberi compofi tionem , fi fpes butlae in venia t jafn vol
unutem fu- randi,nonautem illam moveatadfurandum. EUeetiam confidentUm ,
putonu* Mtudtiilf.% j. 1.4?. fi qui* qiiidfureturabaliquofperans,fore,ucUlum,
quemnunr; cogno- uit, iitfluxuumporis ignoraturus. 4
Huctacitfequensquarfliuncula . Si Petrus v.g.fpecompofitio-
nUfaciendaeretineatboaahaecinceru,oec reftituat, fedncc di- ftribuat pauperibus
peccac, aecoe? Retp. Si tonga eft mora, q ua reciaet, peccat morulicer,quia
untlf- quilqueobligatur ftacim reflituere , dumpoteft. Advertoumen, quod
Gdeindeexpcdiaclegitime compofitionem, valetcompoutio. In Acofta in ixfl.
BaU.^x.XMi.M CrwtM BmllJ. \.i»b.
j.quia Poati- fexnegatcompolitionemfurripienti inconfidcncUm Bullat , non ? ero
lurrepu retiaenti . 5 Adverteumen, qu6dfihzres, fpe hujus compofitionis reti-
Detlegau, dc quibusdiilum cfl «J.z. Sc j. nonpoteft uticompofi- tione,
quiahocinhaeredenoaeftlolumretinere, (edia ndice , cftfurari;
idemdicdeiimilibus. 6 HU ittlatU ,fuperque declautU,inquires prim6circa prienam
condicionem : An hzc Butlacompofitionis proficFuielibus defun- clis 'Retp.
udefufldlus, anCequam animam eftlaveric, mandavit (uo haercdi , velalteri ; ut
fumeret ejufmodi Bullas , vel , ut facerec compelicionemcumCommitsario, ucitU
cibulU,feti compofitio erit.luTrulL/.s.d^.s.Lege Andr.Mend^i.j j.
f.l.mifo.mfentm inaliquo contraTrull.id quod ritefolet (ieri , auaodo ,dum quis
cft: mortiproximus,dubitat,ana!iquidex mate ablatU habcat , unde mindat hxredi
, uc habicaconfu!McionecutnTheologis,(iipfede- beat,hseresfumattocBulUs,
&c. Qu6d ti is nil maodavit . uciliser BalU noa erit , quia Bullaaccipi
dcbet nomine illius , cui ca profu- ~t; atnonpoteftrierinomincdefuniii
,idquoddefuoi~:usnc- anwadavit. . Qaidfacietigitur haeres, fifortecum
haeredicate ipft italiquadefunaibona, queeipfi cooflat , efsealieni, d;j.
lueiovenirinonpofse? Refp. Quairat iple nomioc proprio 1« velcompofitionem,
utdixi{j.4.».4. 7 InqturesSecund6. Circaconditioaemtertiara. Qi{S9fuerunc
abUuexcaattdentU hujusbullx, &dominus ignontar, G non luntcajwciacompoficionis,
cuinam reftituidcbcnt/ Refp. Pauperibus , vellocis piis , ioter q uos pauperes
recle nomi- : Animje Purgacprii , quz Cefte iWi^}4M« 19. maximd v T) Rima eft ,
ut juxtt dictt pro Bulla communi i fideli baptjzato 1 (ooneflnecefle, utexiftatiaftatu
gntiae, utnotttMendo i. ) 4 . e. j ji. x 8. ) rccipiacur Summari um hujus BulUe
1 manibus legi- timiMiniftri, dau eleemofy na^uam diximus (}.»rar. a.t. fine,
& quidcmimprelTum, & fignatum oomiae , & StgiUo CommifUrii .
DebetautemU,qui vuttcompoficionem^xiftereinRegno,ubiBul. b promulgacur , vel ad
illud perfonalicer declinare , juxu dictt fu- DeriusdeBullacommuni. Quarc
Ncapolittnus f . g. fncolit, velobiteretiamperpaucashorai " i, «li mx
Purgatorn , quz tefle McdJijf. i*J+Jt. indigenc Miflis. & iuffragiis; ut
etiam ipfa Monafteria, & ipG ttem , (ecundumeundcmJ.if-.j j.r.to.n.66.
Rcligiofi in pamcuUri . Ilin enim funt loca pia, hi fuat vece Pauperei voto
paupertatis adftricli , fiilludricefcrvent. Pauperibus, inquam, vel tocis piis
deberenc ex feea reftitui , ut difpofuit Alexander Pootifex /.8. m i*sjr+jt.i.
H. m.i». i me add uflus . Dico, txft, namquiainhaeBulladifponitPontifeXtUtabla-
ttexdida conhdentU applicentur intotum ad hujusbelli fubfi- diura,
ide6iudeberefubpeccatomoruli applkari, &ooo dari pauperibus, vel piU
locUdocetTrull./ rj».ij». ubi ttraea vigetcan- fuetudoGc applicandi, ubi enim
ea confuecudo non eiset, abro- gau judicareturhzcdifipoGtio. Verum tancum
rigorem peccati morulis ncgat Bardi , quU in BuUa non eft vexbura inducensobli-
gationem (ub morttli | &exalia pane muure unumopus pium iaalhaditero pium,
ideft, quod deberet dari expedicioni huic coatraiofideles, dare Pauperibus,
oooeft ( nifialiud addatur ) .ucplurimum. Acqueh«c.debulU 1N. Digitized by Google 348 I N D E
X RERUM.ET VERBORUM, Quac continentur in hoc Voluminc . VVTIMVS NVMERVS PAGINAM
IN<Z>ICAT. Blutio , materia proxima Bapt. V. Bsptifmus . Abfentium
matrimonioquis Parochus debetafiiftere? l.8.tr.6.c.i._.5.in.H. pag.160 , i...
•jZ ibid. ibid. ibid. ibid. ibid. ibidL 54 ibid. ibid.
Abfolverequisvaleatirefervatis tr.decafib.ref.c.8 $.t. Is, cui referratur .
Superior. lntcrior, cui delegatur. Anfuramus Pcenitentiarius, An Vicarius
Epilcopi. AnVicarius Prsrlatorum Refi. An Minifter in Societate. Abfolvereirefovatisquispoflit
juredelegationij,ib.c.9...i Variteformulzdictzdelegationis . Quomodo
intelligantur. Ablolvendi potefhtem i refervatis, An ,&quando obligeturdare
Ordinarius. l.j.tr.decaGb.ref.c.8. _.i. ibid. Abiolvendiirefporclraiemfibi
daumignorans, anvalide abfol- vat, ib.c9._M.n1 8. ff AbfolverciPapalib. caGb.
& «comm. an Epifcopus valeat. V. Epifcopus. AriPrzlati regulares. V.
Superiores Reg. AnquilibetSacerdos inarticulomortis . ib.c.ti.g.t. 6i
Aninimpedimentopcrpetuo. ib.t.i. 7f Aninalia nccclliutc,puUpericuloinfamiz,&cib.§...
6$ Abfolviquxvaleantex vi BulUrCruciatz, V.BullaCruciatx . AbUvian
polCntpeccaucommifla incon6dentiam conceflioois Poteflatis eaabfolvcndi.
ib.c9._r.». ff Quiddecommiflispoll przdichmconceflionemdaum, ib.$.j.ib. Ablo)
vi an poflit quis aliquando ab inferiore , relicto Superiore . Lf.
tr.dccal.ref.c.t i . per totum . ti
AblolviquitpoteflperbullamirefervatisEpifcopototies quoties, fed ,i
refervatisPontiiici publicisiemel in viu,& femel in mor- te.iterumqueab
iifdem.li primam bullam (umpferit , noo ver6 tertio, (i tertiam ( excepta
hzrefi; claufula 1 1 . c.t i .n.i i } t Abfolvi neroo potefl per bullamab
bxrefi formaliexterna, licetoc- cul ta . lecus G non fit formalis , ut verum
fortilcgium , merum ^^SdS^S^^^S^ Inquifitori^ ibid.n.t. ibid. Abfolvianpoflit
quisper bullamaboccultis Pontificiis etiam in Cena
Dominiroties,quotiei,cn.$.j.n.t.&feq. ibid. An i
fufpenfione.excommunicatione,ioterdidh> perfonali &c <i- ve he cenfu
rc fint occultcfi ve publ ice,fi ve i jure,fi ve ab bomi- ne,fi ve ad forum
contentiofum deducte.five non, ib.$.6.n.t . ib. Non
poteftabexcommunicationecontrauaab hzrefi . ibid.
Abfolvinondebetexcommunkatusnominatim, fed eritadfuum
Przururaremittendusiib.n.*. ibid. Excipe, quando judcx vd longe d iftat , vel
injuftcagit , vel rigo- rose te gerendo negat abfolutionem, ib.n.|. ibid.
Abfolvinonpoteilpcrbullamceflatioidivinis, nec interdiccum , fivegenerale,
fivefpeciale locale, necperfonaie generale , ib.n.f. ibid. Nec irregularius
contradaex iodecentia, qualiseflet ex bi- gamia. ibid. An irregularitas quz
incurritur in pcenam alicujusdehui . Item an contnua e x hom ic id io , vel m
uti latione , i b . n . 6 . Abfolviquisnonpoteftperbullamiccnfuris, nifi
fatisfaua parte lxfac.ii.§.7.pertotum. 31) ParslzfanondiciturFitcus,
velNotarius, cui drbetur prxna pecuniaria, ib.n.a. ex vi bullz, etiim prxfente
proprio acgrountis Parocho, c.ii$._.n.i. iix, Abfolutioab
excommunicationededuuaadforumcontentiofum , pendente lite ,
illiciteconcederetur, c.t i.tf.6.ci. ib. Excipe calum , qui habetur in numero
tertio lcq. ib. Abfolutiohabitaex vibullzabexcommunicatione,non prodefl ,
nifipro fbrointerno,c.ri.$.8.n.i.&feq. Abfolutio ab excoinmunicatione,
etiam cxvibullx, poteftvalide conferri extra confeflionem pecratorum: nec efl
neccfle, ut » b- 'folveodusconfiteaturluapeccau,ni{i ablolutiofitadnexa Sa-
cramcnto pceniteotiz , ib §.9. o \ . & 4. ib. Anliciteibio. Abiolutio ab
excommunicatione requiritiu homine ab(olvends> propofitum non reincidendi in
eandem , ib. n.t. Abfolutionis formula ab excomrounicatione, & refervatis
poGta in Summaxio bullz non e(l de fubftan tia ; fed f atis efl formulaor-
dinariacumintentionefolveodi juxta faculutembullz. ib. Abfolutus femcl per
bullara i refervatis Pontifici publicis nequit ira viu per eandem bullarn iterum
abfol viab alio novo , nec fitnili»
necfpeciediverfopeccatoc.ii.^.a.n.t.&feq. _w Anfententia, quddpoflit, fi
probabiiis. ibtd. Abfblutusabcxcommunicatione, fipofleicumpoflit, nonfervac
promiffionemdelatisfaciendoparti,licet peccet, nontamen reiocidit in ullam excommunicationem
, c. .n 6 . $ _ ;
Abfolutusproforoiaternoacenfurisex vibullz, quomodofe de- beatgerere,
quoadaciionesexternas,cii.Q.8.n.j.&feq. ib. Poteft Jud ex contra eu m
procedere i n foro ex terno , ib 41.7. i b. Abfolutuspcrbullami cenfuris pro
foro interm>etiamu dtcat. & probetiis, qui fciunt excommunicationem ,
feefle abfolu- tumper bullam : adhuc peccat coram eifdem publice, <Sc
indifferenterfegereodo, fecus ficaute, &corampaucisec iifdem, ib. n.6.
Etquid, (iexcommunicatiofitaliquibus nou, (ed non dedu-
dafuittnforumcontcntiofura, ib.n.7. Abfolutusab
excorarauoiationercfervauironfcrTarioeleao pec bullam, eftliberabonere
fep«e(enundifuperiori,c.xi.i.j. num.J. )}> Acceputio bullz necefraria eft,
nec fufficitfola ejusfumptio , (eureceptio; ficutnecacceputlofine fumptiooe,
feu rece- ptione, lrcet proea eleemofynaro largitus fis, &bullarurn
diftributorearatibiapplicet, ac luzdomi fervet, cap.t j.i. 5.num.a. 341-
Acceputio proroillionismatrimonii, quzrequiritur, utpromit>
tensuxormtusfubeatimpedimentum dirimcns, lib.8.tracl.i. c.6. 5.?. 11.7. 97
Acceptatiopeccaminofa litterarumfinelicentia eftcafusreferva-
tusioSocietatc,1.5.tr.deca(.re(x.7.i.8.n,i4. , jk Acceptare quis pro alio
valeat .L9.tr.9. c.7.57- »J » Acceputioan requiraturadfirmandam promiflioncm ,
1.9.tr.9.c. 7.^.i.&feq. 14» .1.8.tr- i.8.traa.i.c 9S Ner religioni ,fed
religtofoparticulari lzfodebetfatisfierin.J. ibullz, etiarafiin cjus
confidentiam pec ret , c 1 1.5.9. Abfolviquis poteft vi ecca- Abfolutio
peccatorum conferri an poflit abfcnti, Lf, c.i. |.t. num.i. 24 Abfolutio in
forointernoquidimportet, l.f.tr.decal.reCc.ia.fi. f.num.^f. 07
Al.ro!utopcenitente, quioblituseftpeccati re(ervati,antalepec-
ca:umrrrnaneatrefervatum, ib.c. 9.^.4. 56 In confefiione vilida. ibid. In
invali<la. ibid. Quidde eacomm.oblitis. 57 Ablolutioirefcrvatis
poteftinarticulo mortisconfcrri abclcclo Anadremiflionemdebiti,
velceflationisjuris. ib.M> Acceflusad Moniales ■ V.Moniales.
Accolluioooerum, V.Onerumaccollatio. Accol ytatus quid fit , quz ejus furma,quz
materia . 1 . 7 .c. i . $ . j. 7 1 Quz ejus rauneri . ib.n.4. Acquifitio
jurifdiclioois V. jurifdidio . Atlus, quinonvaleteomodo, quofit, talet,
5.C.5.S.5.0.18. Adam, d refurgeret, an fjLt.m»t.
AdjudicatioconfueufieriinSiciliaan jufta,l.9.tr.a.c.6.C3.8. ito Admonitio Proprieurii
facicnda abalienantc rem Erophytcuti- cam, l.9.tr.6.cj. a»8 Adoptio,
l.8.tr.}.cj.§.j. 9f Adulterium, quodefl impedimentum matrimonii lib.8. trarXi.
cap.6.§.r. 97 Qualc. ib./f.i.n.6. Quandodatcaufamdivortii; V.Divortium. AduTtus
baptizandus ,qua difpofitioncqua At myfterioruro fidei indiget ,l.i.ci.$.t. 1 *
yEgrotofamuloan ftipendium debeatur, L9.tr .4X.7.$.). 114 /tgrotus in
periculomortis non valensadire fuperiorern pro abfo> lutione refervatorum
non tenetur Bullam accipere , fed poteft i fimplici Sacerdoteab illis abfolvi
,c.t ;.p.i.n.a. 340 v£qualiusinconfcrendo quznarnfitin contrauuSocieutis, 1.9-
tr.8.c.4. _ *l* Digitized by Gbogle Index Rerum , & Verborum. 349 yf[.ti»
excedeo», V.CaufzdiipeoUndi. /£tas Ordinandorum . V. Ordinandus cuius ztatis .
Affinitascftirapediracnturamatrimonii )UtLLLl».J.l- MO Quznarn fit . ib.
Quamdiu durat. ib. Quantum nuncex tcnditur ex copuli ! icita , & fcquela
lici ta ? jb. Quintumexilliciu. ib. Affinitas fuperveniens matrimonio quid
operetur . ib. ^j. 101 Afhoiutemquzoam eopula parUt . ib. $.4. ib.
Alienatioreruro,fiveinfraudem, five non in fraudemcreditorum. anabUfurariofieri
noflit;L9.tr.i.c.8.$.z.&: i. 180 Allodialia bonaquznam tint . V.
BonaAllodialia. Aluris nomine venit locus ille ,aut menfa firma feu lapidea ,
(eu ! i- gnea,fuperquant lacrificium,nonautem Aluriainplateu,vel
congregaiionibus,ubi non fiunt Sacriftcia .c.irj-n.i, j l
AlurisinOratorioesPontifidslicentiacooceflio indomo privata vemt nomine Altaris
in bulla requirentc viGutionera Alta- rium prolucraodit iodulgcntiis, ib.o.a.
De Altaris viGutiooe» videplura, verbo ViGutio . Altare privilcgiatum an
jntelligatur futpenfum a Commifiaric Cruciausinpublicatione. c.14.
f.t.culi&feq. »» Amcntesan, & quibus Pri vilcgiis bullae gaudcant, fi
quis illam proipfisfuraat . c». j.i. tL-LQ. & feq. _ Amcntia fupervcniens
an impediat contraclum matrimonii . l.S.M. C4.$.l.n. 1X5 Anguflia loci.
V.Caufaedifpenfaodi. Aoima defundt i in Purgatorio exillens , pro cujus
liberatione acci- piturbulla defundtorum, liberatur a Dco, quando bulU a
fumcnteapplicatur,c.i7.$.J.n.7. Mj A nnus Privilcgiorum bullziocipit ab hora
promulgationis iadtz jneaCiviute, nbifumitur bulla, non autcm faclc in alia
eiufdem diaeceGs, quamvisbatc GtMetropolis, c.4.<i».n.'. & feq. »*'
Aonus naturalisqui(rumfit,&quifnam Ecclefiafticus.c.4.§.}.n. ib.
Annus,quodurantPrivilegubullar, andebeatelle naturahs, vel Eccldiiihcus .
lb.in.i. Suppofita lcntcntia, quod Pri vilegia bullz dureot per annuro Ec-
clefiallicum ^ideftidiepromulgationu ufquead novam aliarn promulgationem,
litamenoonlcquaturoova promulgatio , tuocdurant peraonum oaturalem, ib.
AnnnsbuuaeincipitabborapromulgationisUdlz in raCivititc , in quaaccipilur bulla
, & luppoGtafcntentia praedidh , durat uf- qucad navam promulgationemfidiam
ineademmetcivtttte , etUmfi,furaptabulUiaccedasadaliam,ubi veltradiur, vclci-
tior fiat nova prom ulgatio, i b.$ , t.n.t.& lcq. ib. AnnusutilU,
velinutilisqui? V- Dies utiles. Approbatio quz requiriiuradablolvendura a
peccatis , ]. 5.C. v §. 1 . ja Approbatio difla an valida,G extorta fuerit ex
metu. Ll c. 5.^.1. ib. Approb.uionem utquisobtineat.debetexarainari,!. 1 c.
5.^.4. a, S Approbatiodebetefleceru , ib.§4.a 11.41. 12 Quid, (iilUmraihi
conccflit Epifcopus, fedegoeam nelciam . ib.nj-t. ib. Quamdiu durat. ibidem. ib.
Approbatioois revocatioquaodonam valida , ib.n.47. ib. Approbatiogratis nondataan
valeat,ib.f • )S AquaroUcea,& Gmilesan Got materU Baptifmi. Lixj ,fj. r .o.
8. 6. An niiflain panem extrahat illum a materia Euchariftiz. L±. c.l.§i.n.t9.
zo Arrhz in fponfalibus . V. Sponfalia quid Gnt. Artkulus, vcl periculum
raortis quando adGt. ad etTec)um,ut poflit quis abfol vi i Rcler vatis . Ute
Lfc tr. de caf.ref. c. 1 a.$.i . 6L.cicfeq. Aflecu ratio dat mutuum ei lucro . V. Lucrutn ei mutuo . Aflecuratiocapitalis
incambio,! 9 tr.j.c; j. 7.0.7. ZIJ AlTccuratioquid Gt, & quatcnus . 1.9
tr.fx.i, &l"eq. ai* AJTccuratiuincontradijSocietatis. V.Socicutis
cootradlus. BAuamumanrequiraturin raateriaconfirroationu, l.j.cap.i. $iMt. _ 15
Bsptifmus andetnativitttem i>roOrdinibu»» 1-7-C.7. §.»• nu.il,. & leq.
&i Baptizandus quam difpofitiooem habcre dcbet. V.AdultusBa» ptizandus.
Benedidliones, feuVelationes inmatrimooio, 1.8.traa.6\cap.* JK JU — u> Quis
bcnedicit. Quis benedicitur. ib. Quo tempore. 'b. Beneficium EcclefiaiticuradatNativiuteraproOrdioibm,I.7.
C Bc-nchciarius, vel Penfionarius poteft per bullamfe componere
(uperfrudibusabiplodebitis ea omilfionc Horarum Cano- nicarura , c.iS.a.4. n^L
_ %tf Item fuper frudlibus male perceptis cx rcditibus Ecclefia- IticU, vel auU
beneficium Canonici, aut cum titulonon habuit , vei quia aliundc non debcbat
exjurc uccrc fru- flus luos. 'b. Beneficiarius ultraduos reales, quosdebet
erogarepro qualibet bullacompofitionU fumeoda, debetetiam pro qualibetdare
alios reales Ecdefiz , ubi eft bcncficium , pro quobtcompo- fitio, i'J n.4.
Bencficiarius non poteft fe componere fuper frudibm , quos percipit non
rcfidens ultra tempus a Tridentino pcrraif- ium, ibn.f. Quid luperfruaibus
perceptis ex beneficiisincompatibilibus, num.o. Quid, Ghoras Canonicas, ad quas
tcnebatur , non omiGt , led voluntarii diftradtus rccitavit, in opinione
docente , fiantibus volunuriisdiltradionibus oon fatisfieri obligatio- ni, ib.
.1.1 , 14^ Quid , fioraciumhodieomittit, crasverdiiludfuppleat, rcci-
taodoOfliciumduplicatura, ib.ujr.
fieneficiumPrincipislicctaliquaiidoconfundaturcumPrivilegio , differt
tamenabillo, &quomodo,c.i. §-'.n.t. LLZ Latillimci-it interpretandum,
quandononclt 111 przjudicium tertii, ib.<S. t.ii.i. ib.
Bimcftrisquan'ioconce(lus coojugibus ad dclibcrandumdc Reli-
giong,1.8tr.t.c.6.§.j. If4 Bifcocluman lit materiaEuchariftiae.l 4.c.i.$.i jj»
»0 Bona fidc matriraoniumcum impedimento contradium an Epifco- pusdilpenfet,
l.<.tr.i.c.4,$.j. lfiS Bona matrimoniitria Bonum Sacramenti . Bonum prolis .
Bonum Fidei , l.l.tr^.c.a.»|. 140 Bonorura , fivecorpqris, GveanimaE ,
GveFortuoarum muutio, andiflolvatfponlalia. V. Muutio notabilU Bonorum
EccieGafticorum invaGoeitcafusrefervatus Panorm:,l u tr.de caCref.c.tf.f.}.n,
10. 44 Bonaillicitchahifa, fcu retcnU dicuntur, quae ( lic^t Goc pccca- to)
proptcr bonam fidem, velobjultum contradtum , velob aliud habitaolim fuerunt ,
fuotaraen tempore vero Doraino reftitutanontunt,c.f 8.§.i.n.i 17. ta^
BonacafutnvenU, Gveaniman, fivc ioaniraau » velitem, bona naufragantiura , u
poltdebitaradiliKentiaratnveniri Dominus nequit, pofle libi abioveotore
auerrari cumioteotiooe ea Dominoreddendi, fi is coraparucrit , probabiliflimum
efl , ib. n.14. Ettanc nemini tenetur inconfcientUinventoreareflituere in
hacopintone, ib ruj. Coraparente tamen Domiooreftitui eidebcnt, oecfuper ipGj
prodeftpraefcriptio,ikji.LALdci7. . 44 f Bonaallodialiaqugoam Gnt, L9.tr.
TX.i.n.7. m BonafidesanfacUt, utpoflisexi^ere penbonem excontraclu in-
validocenl'us,1.9.tr.z c.6.j.{.n.iy. yj Bonaulurariian lint hypothecata pro
uturis, V. Ufurarij booa . Bona, quzoppignorari poflunt, V-Pignus. Bonorum
intediio . Vidcinfcdiiobonoruro, Bonorum omnium donatioinvalida, L9.tr.
loxj^.c.i ■ ijj Bullz Pontificum procreatione ceniuum , Martini «Callifti
,Nico- Ui, Pii, Gregorii , La- tr.z.c.f.ig^. & Cn. BullxCruciaUE vi , an li
t Parochus ab omnihus ciigibilis ,1.4. c.j. An mHceri poflk oleo infirraorum
>L<.c.i.<r.t.n.|. BaptilraimaterU, forma, Lixj j_.&leq. Quas
coniundiorequiratur interejusmateriam, ~'c,i.§.i, Quz mutatio
verborumipGobftec, ib. n.io.ib. Quo loco conferendus Baptifinus. QuiMinifter,
l.i.c.i. Cumquaobligatione. Quandoreiterandus. Cur 65 6. & formam^ ib. 10
ib. 1 1 ib. Quid* , ifu jrn qua folcranitate. Baptifraus datus moribundo infanti
per projeclionem in putcura , anvalidus, vellicitus. ib.c i.<m. 2 Baptifmum
telufcepifTe, undccolligcs, ib.fj.7. 5 Baptilraianfit aptumlubjcdtum Amcns,
Intans, filii infidelium , HkCMOj, ta Baptifmusquafnamcognationcspariat.cx:
quomodo, ib. cap.4. i {.i.tt.&feq. Vidc. V.Patrious. 1 amifit Parochiam ,
ib. n.S. A quoOrdinario debet approbari, qui cligendus eft vi bullz, ib.64.nJ
t. , ■ , ib. An luthciat una unius Epifcopi approbatio. ib. An quae ceflavit.
g>. An limiau. ib. An ReligioGvi bullz rwtunteligi in confefTarios,l t.c.t.§.a.
num.u- 17 An cligere. ib.§.4-n.s7. fc. BulU Cruciatae quam potclUtem tribuat
confeflariis» lib.x- c. iz.<.t. fi£ Explicatur prima cUufula. Ex approbatU
ab Ordiaario , ib. num. ib. il. Et iterumcurafecundabuUa, ib. III. Iarnortis
articuio, ■>& IV. ExcepuHzrefi, dJ, V. Totiesquories, *^»-ia- VL
AbommbuscenfurU, noi. VII. ib. ib. ib. ib. ib. Sa- xJ by Google 35o Index
Rerum> *3c Verbbrum. VII. Satisfacla parte, v.ll. ©7 VIII. Inforo interno,
n.jr. jb. BullseCruciitaeCommifLiriusquid poffit. V.Commiflariusbullas Cruciitz
. Bulla Cruciatxquid fit,&quareiUvocetur,ci.<f.».n.i.& $ ij Validc
fumitur 1 fideli baptizato , etiamab externo, qui non dc- fccndit inCiviutera,
ubipromulgatur, fed folumdeclinac adportum, feualiumfimilerafinumejufdem
civiutis, unde mifitamicum jdcamiumendam, quamvis poftei illucdifce- dat ,
c.*,.$.».n.l. t ib. Et quid ,Tiex marivicino extrl portum , feu Cnum , ib.n.t.
Prodeft etum eis , qui Grxco ritu vivunt , ib.n.4. |ia Inutiliterrecipitur,
etiam cum ordinaria eleemofyna ab Vli- quo, quiiplambullamfuratusfitdepofitario,
fcudiftributori 112 bullartim,c.^.fc4.| Et li pereamablolutusbonafide fueris i
refervatis,teneris po- fteiredetetla abiifdcmrefervatis abfolutioncm i legitimo
coiifellariopetere. ib. Validefumiturcredira, &non numeratapecunia,
fihabeatur animuseamtradendi, &fruiturquis ejus Privilegiis, etiam
protempore, quopccuniamadhucnontradit, fecusver6,fi lumitur fineeoanimo.Cs.
fl.tf.n.a. ib. Quid, fiquisinitiohabeat animum non tradcndi , & poft fex
menfesanimummutet, velecontra. ib. Quid, fi bonandepromiliiliclecmofynam,
&poftcievadis in- culpabilitcr impoteos , ad eam (olvendam, iitjLA. Sumpu
ab amico fuis pecuniis pro me an valeat mihi , fi egoeam acceptem,ib.n.j. ib.
Aninaliquoprolit finitoanno,C4 fl a.n.l. ,if Bullacommunis non ell neceflaria
Prxlato , vel Sacerdoti adnoc ut fumat bullam latiiciniorum , c.8.6. r,n.4. \i6
Bullacommunisut profit,dcbetneccllario&recipi,&aceeptar£&~ fimul
retineriimprefla,autlcripu,acfigillo,norainequeCorn- miflarn Generali». firmata,c.t
r.jr.i.n.i. no Non prodeft, fi folum recipiatur , feu fumatur , fed deoct etiam
aeceflarid acccptari, iiececontrafuffjcitacccptatiofi- nefumptione. etiamuproea
eleemolynam fueris elargitus > &diftributorbullarum eam tibiapplicet ,
ac domi fervet , c.ii,;.u.i. t J40 Multo minusbfolatn intentioncm accipiendi
habucris. iK Poftquamaclu rccepu fuit, nequit retineri , feu confervari
apuddiftributorem, (cuThefaurarium fub pcena excommu- nicationis, ib.n.4- 241
Poteftfunii protc ab alio exillente in eadem Civitate, fiad te illam ferat»
vcltede aeceptkmc moneat , tuque acce- ptes , ib.n.;. ih. Imm6
&indivemcivitate, ledineodem regno, ubipromul- gaturbulla, fiadmonitus de
bullz reccptionc protefatu, eamacccpufti, &amicus , feu procurator pro te
eleemo- fynam dedit, tuumque nomcn iniila iafcripfit, &pro te iervet. . ib.
Quid , fi tu exiftens in Regno Sicilix v. g. ubi bulla promulgatur ,
lumasbullam proCajo exiftente in Hifpania , proderitneCajo , poftquam
isacceptavit,fed non dillributor,iblnJL ib. Nonprodeft, fialiusinregno, ubi bulla
promuliiatur , futnat buliamproteexiftenteinalioRegno, ubinon promulgatur,
etiamfi tu eflesnativusillius Regni , ubi buliafolct promulga- ri , tb.n.Q.
Nonprodeftmihi, antequamfim admonitusdeacccptione pro 1 fnefaclaabamico,
fcuconfanguineo, fiveineadem, five in diverlaejuldcmRegpiCiviute cxiftamus,
etiamfiilliid cgo commiferim , & lciameumcflediligentiflimuminexequen-
dismdsnegotiis, vclquolibet anno lolttum cflceadcm die butlara proraefumcre,
ih.n.lt. AmefumpuproCajo,cuiusnomenineaiofcripll,fiCajus non accrptet , an
poflit cum fruci a , vel a mc , Telabiploalteri ap- plicari ,qui det
eleeiiiol'y nam , &cdcletoque Caii nomiae,al- teriusnomeninfcribi, ib.n.i
i. Ut profit, non eft neccfle , ut eam quis (ecum ferat, vel manu tao-
gat,quando vultaliquoejus privilegio uti,fed fatiseft eam do- niuMR retinere
,quamvis in aliaciviute , immoapud amicum etiamabfentem.ct r.Q.^-n.s. 441
NoniutemapudThefaurarium, veldiftributorem,ib. Si amitutur incutpabiliter ,
potcft ad buc qui amifit , ejus pri vile- giisuti, fecusficoolulto amitutur,
proiiciatur,vel laccre- tur, ibjL^ Bulla communis potcft tum a privatis, tum
abinfignibus pcrfo- tris, quandolibueritbisfumi» datautraque viceelccmolyna
taxau; Etfecunda bulla prodeft, ut iterum Indulgentiam plenariamin viu,
&iteruminmorte habeas, licet per pri- mamacquilieris. Rurlusut iterum
poflisabfolvi a relervatis. Tcrt>6, poterisiterumeodem annoacciperebullampro
de- funclis, c t^.^-1.- J4I Bullam habenspotcftinprivatoOratorioad divinura
cultum de- putato, & deiiguato, &c. ce!ehrare, vel celebrari facere
Miflas, c.t.^ r.n.i. 114
Bullasduisiiaccepuverim,unamamefurapum,v.g.Panormi,a)te- ramprome
SyncufisimeoProcuratorc , anpoflimummcx hU alteri tertio accepunti cum fruclu
applicarc , qui mih i elee- molynimamed-um rclarciat 3.0.19. 34» Bulla
ladicioiorum pro Prarlatis , & Saccrdotibuslaccularlbui noH prodeft extra
regnura , c. 8. Cf. n.4. 2x7 Bullaprodefunclis poteft quoquebts iurui.
Itemdebet acceptart, & confervari iicut bulla vi vorura , c 1 7. §.a. n.t.
Dtprofit dcfunclo, anrcrquint, utquieam accipit, fitinfutu gratig, ib.n.r.
Potcftiumi nomine defunclt, fiis, dumerac proxime mori- turus, commifit
hxrcdiluo, uc iumerec proiplo, quando morietur. jb. Ncquitapplicarinili
prounaanima tantiim , ib. ni. A pplicatur , fi accipiens bullam dcterm i net
ipfe , vel al ius, ulern aniraara,vel fidicas,feuintendastevellcliberareillam
ani- mam, quamdcterminabitDeus,ib.n-sL Semelapplicau proanima Petri v.g.nequit
applicarialteri, ib. num.7. _ ib. Rcquirit neceflari6cleeraofynam i
CommiiUriotaxaUm, ib- num.8. ib. Poteftfumietiam proanimadefundli, quidum
vivcbat, exifte- bat in alio quocumque Regno,dummodo fumens fit in Regno, ubi
bulla promulgatur, ib. O.J. Bullaproliberationcanimaecjufdemdcfuncli
curpoteftcuro fruw clubiseodemannolumi, immo & (mgulisannis, ib.n.t r.
Bullacompofitionisell,qua Pontifexconcedit, utquifbrce habet aliquid ex male
ablatis, vel illiciteretentis ■ fadacteemofynx &c. pofitifquealiquibus
conditionibus , polTit eabona tuu con- lVientiaretinere, ctLinprinc. 444. Protieft
etiam Religiofis . ib. Requirit Prim6, utfadadcbiu diligentia Dominus certus ,
authzres eius nonappareat, (ecund6utbooaablau non fue- rintex
coobdentiahujusbullae , lb.S.t.n.x. Habctctiamlocum, quoticsmalaablau ccdunt,
fcu deberenC diftribui pauperibus, locispiis, ib.n.1. Pro mali ablatis,
feuacquifitis cum peccato, quibus perfo- nis, quasobcauias &in quibus
caubus conccdatur , ib. i n.4-&feq. Pro acquifitisfine peccato, quorumumen
reditutiofaciendx cfl, ledDominus eft incertus, quibus perfonisconcedatur,
&quare, ib-i 11^1 1. ib. An fit nccelTaria, fi agatur debonis,Gveanimatis
,five inanimatis caluinventis, & dc bonis naufragantium quorum Domtnus,
facla debiu diligentia , fciri nequit , ib.a n-i r.& (eq. 44 g Competit
hzrcdibus proraedieutclcgatorum reliclorum toco pio, vel pauperi,G perannum
Ecclefia, vcl paupcr legaurius fuit negligens in legato
exis;endo.p.iK.ir.».n.i.ar feq. ib. Etiamfi lcgatum reperiatur
fadtumantepromulgationcmbul- lx , ib.num.i. Non coinpetitci,quicumdebcret,non
intcrfuitchoro,&umen diftributioncs quotidianasaccepit , ^fc n. j . ib. Nec
fuper reditus , quos fortcperceperunt Parochi , vel Kpif- copi non refidcntcs
ultntempus iptas i Trideotino permif- fum , ib- n um. r . An poflit haberi fuper frudlibus
perceptis ex bcncficio vacan- te, ib. num.7. Nequitexpcdiri fuper ftipendiis
pro Miflis cclcbrandis mald perceptis, ib. n.y. Nonprodcllnififacladiligcntia,
quam virbonus, &timoratns infimilicafu faceretinrefua, n.0. j. no. ^46
Quzque bulla compolitionis cxtinguit debitum duorum millium maravedis , quod in
moncu Sicula imporut fcuu fex , taren os quinquc&granaquatuor ,c.t
iL^.fi.n^L *,47 Pro qualibetbullacompofitionisfolvidebeotcommiilario , (eu
diftributori bullarum duoreales i quacunquc pcrfona five privaU, fiveinfigni.
ib. Utprofit, debctrecipi i manibus legitimi mintllri .Jataelee- mofyoa taxau ,
cc debet eiTc fignau noraine , & figillo Commiftarii, ib.n.i.
Noneftnecefle, utifumenteconfcrvctur, &quare, c.tf.S.1. num.t.&feq. I40
Prodeftfidclibusdefunclis, fidcfundusante mortem mandavit fuohxredi, velalteri,
utejusnomineeamfumeret, fivero nihilmodo diQomaodavtt» utilis ei ooa erit,
cap.it. 6.7. DcBullacompofitionisvidcaliqua verbo, Debitor. Bcnencu- rius.
Corapofitio. v • * CiG.re'moniaE folemnes Baptifmi an repctendae in Baptifmo
conditionato, l.i.c 1.^.7.0. a. 101 Qiiid, quando pratccdens Baptifmus
rcpcritur nullus,ib.c.a. fi.JJLl., Cambiumquidfit, 1.9. tr.^.C.i. Quotuplex ,
ib. cap.2- Cambiura minutum, ib. cap.;. Cambium perlitteras, ib.c.4. Hlc
recipiens , &alibi foivcns , vclcontra,ib.l$.r,&i Cambiuraad Nundinas,
l.y.tM.c.i.SJ Eius juftitia. Tituli . Conditiones. r 1 ■2 ib. io8Afeq. ib. -
ib. Cam- Google iicumrecambio, fcureeurlu» ibid. An fitlicitum, §.3.
Quaconditiooe, feumodofolvidebct, §.f, fc,us prazis, ib.G.j. Cambiipacu, ib.§.6
Qmbieodi ufus per alios , ib.§.?. »09 } CtMAtsfolutio,
propricttsEmphytcuGs.quidGt, eiufqueexpli- catio, l.o.tr^.c^. 227
C»pituiumfedevacantcquandodatdirainbriasJ.7x.8ir.2.o.|. 84 An datz durent poll
fcdcm plcnam , ib.$.?.n.z. Capitulumandifpenietinimpedimcncis matrimonii,
U.tr.a.e.j. num.4. 110 Anejus Vicarius,ibx.t2.$.i.n.ti. 110 Cardinales 4 quo
abfol vuntur i peccatis, L tc. j.§.ajj. 1 1 . 3 3 Cardinalis, qui
ooneflTPrzlatus , vcl Religiofus non excluditur i
PrivilegiobullzcircaufumUciiciniorura,c.8. $.4.11.7. 116 Sifuerit aflumptusez
Religionealiqua, nonpotcrituti bullaLa- cticiniorum , nifi tamen Gt fimul
Epiicopus, ib./. j.n.i 1, Ciftitatis votum quodnam cft Matrimonii iropedimcntum
; V. Im» pedimenttmatrimonii. Cafus refervati qui Gnt 1. j. tr, decaGbus refcr va tis
c. 1 . 40 ibid. ib. i. ib. £ ib. ib. ib. ib. ib. ib. » ib. 43 Indcx Rerum>
& Vcrborum, 35« CognitiooaturatU. V.GndaJCoofanguimtttis.
Cognatiofuperveniensmatrimooioquidoperetur. 1.8.tt.i.cap.f. An Cafus
refervarequispoflit, clcquatenui, rb.c». Cafibus relcrvatisquinam
lubj»ceant,ib.c.j. An operans ezconfcicntUcrronea . An operaos ez roetu . An
Monialcs. An Novitii. Cafus refervati an fieri poftmt peccata venialii , ib.
C4. Anmortaliaaliisabfoluta. An dubia. An intcrna. An non coinpleta. Cafuum relervatorwn Pontifici , &
Epifcopis Cafus relervati Pontifici qoi , ib. $.a. Epifcopisqui, c.6.$.t. 44
Cafus, qoosfervarefibipotelt Epifcopus,ib.$.2. jo Cafus hoiic rciervati
Archiepifcopo Panormitano, dceonnn ex- plicatio,$.j. ib. Cafus rclervati in
(ocietate , eorumque explicatio , c.7.$.j. JO Cafus,quos(ervareGbi poftint
Prarlati regulares,ib c.7. DcctetumcircahosClcmentisVlH. cVejus explicatio,ib.
$.2. 48 Cafusrelervatiquandopoflint abfolvi i fimpuciSjccrdotc, V.Sa- cerdos
fimplex . Calusrefervatojanpotlitquis fateri Superiori , dcnonrcfcrvitas
inferiori, velcontra,l.j.tr.decafib.re(x.o.§.7. jj Cafuum refcrvatorum
abfolutio . V . Abfoiverc a refervatis . Catbecumeims non gaudet Pri vilegiis
bultz Cruciatae , c. 3. $.t.o.8. & feq. 318 Caufz diilblvemesfponulU , V.
Sponfalia , quz caufa . ifz difpcnfandi in iropedimentis matrimonii,1.8.trax.7.
c.io. vitiat difpenfationem, 1.8. tr. «velle. G»u fa vera , fed verifieau
falfis teftibus , quid (atiooe,ib.c.i2.§.j.n.t2. Cenfus quid fit , & quotuplez
, l.o.tr.a.c. t . Cenfuumprzdiclorum juftitia,ib.c*. Cenfuum pretium quod , ib-
c. J. Cenfusfuper pluribusbonis. Cenfus plures fuper untcum bonum, ib. c£.g.\.
Canfusluperrefeudali, vclGmili, ib.n.lj. Cenfus quo pretio in Sicilia , ib. §.
t. Ceofum redimcrc fingens ,quid peccet , V.Fingen Certitudo, quae
mortiscodjugis requiriturad aliud 1 ULtf.t£.ia Certitndo, quaeAdulteriiaddi
vortium , I. tf.tr. 7 .c. \ . § . j. Certiiudini$defufceptobapti(mo,quaefigna,
l.i.c. 1.6.7. Ceflioquid juris (aciat, utejus vi Adjudii qneat , 1 .9.tra
.c.6.§.7. An fitlicita, ib.in.4. Quid dc ccflione in favorem cenfuarii , ib.i
n.1 j. Clandeftina, ancflequeantfponfalia,l.l. tr.j.c.2.§.i.
Clandeftinuronutrimoniuro, fivepubcrum , fiveimpubcrum, an pariatfponfalu,ib.n.
j. ;0 ClaufulxrercriptidHpenfationum. V.refcripticlaufulat. Clericam non
fcrcntes Ordioati, an peccent, V.Ordinati, an peccent.
aericifurtivapromotiocftcafusreIcrvatusPaiiormi,l.j.tr.deca.
fib.referv.c.6.§.}.n.46. 47 Clcricus, quiinitioanniaccepiiBulUm datisduobus
realibus, fi dei nde i n decurfu aoni alceod it ad Saeerdoti um , nequitdein-
cepsutiprivilegiocoraedendiUaicinia,c.j.$.p.n.o. 320
Ctericiezc.Almamater,poflunttemporeInterdi3i nonfolum in ccemeterio, fed ct iam
in Ecclefia fepeliri , c.7.n.a. 3 14 Cognatio, impedimcntum matrimonii.
V.Impedimentt matri- Cognatio^fpiritualis ex Baptifroo. V.Baptifmus ouis,
&V.p£ trinus . Cohabitatioconjogum. V.Obligationes conjugum. Commiflarius
BulIaECruciuzinquibusimpedimentis matrimooii poteftdilbenUre,
1.8.tr.a.c.j.in.6. 110
An poflit aliis fuam hanc potcftatem dclegare , ib.n.t . ib. An dclegati ab
ipfofubdclegare polKot , ib.n.o. An ad hanc dilpenUtioncm rcquiratur
cleeroofyna, ib.n.ij. 111. Commiflarius Gcneralis Cruciatar ,qui reGdet in
Hilpaniis, poteft etiamoonhabentibusbullamconcederc licentiamUltero no-
bilibus, utpoflint inOratorioprivato ab Epifcopo ad divi- num cultum
deGgnatocelcbrare, vel celebrari UcereMiflas , c.t.§.j.pcrtoturn. ja*
Dummodoiliquacleemofynadetur,ib.n.7. jb. fianc faculutera habet aliunde , quim
ez vi B u ' lar , i b. -i . 4 . ib. Praididtam facultatem non habcnt
Comroiflarii Provinciales , & multo minusparticulares , ib.n.8. ib.
CommiflariusGeneralispotcft.nobilibus tamen, autjuxtt ipfius
arbitriumpcrlonisqualificatisconcederc, utperhoram ante- quam ilkicclcat dios,
cV per horam poft meridiem Miflx,& alia Divina ofScia iocipi polliot
,ib.$.6.n.2. Et hac (acultate gaudent etiaro commiflarii Provinciales . ib.
Intellige, inclu^isetiaraduabus horis, per quaspoteftde jort communi ante Solis
Ortum M ifla celebrari , ideoque hac facul- tatehabitt icommiflirio ,
potcftincipiMifla tribus plusmi- nus, horisante dicluro orturo, ib. n 3 .
CororoiftariusBullzcruciatzpoteftduranteannofufpendere om- oesaliasfimiles, Bc
diflimiles indulgentias, & faculutes , 118 difpen- 121 18« & feq.
i8a.&feq. ^fb4 »97 » 98 169 9-cV 10 intentari 198 ib. 199 IJO
leugratiasconceflas, exceptis taroen gratiis cooceflis ordi-
nuraMendicantiuroiuperioribwqucadeoruro fratres,c.t4- pertotum. 339 Sufpcnfus
taraen potefl quantum , & quoties Gbi videbitur , vel perfe,
velperaliumabfque prceroio revalidare pro bullam fumeutibus . 1 b. Videverbo, SufpenGo.
Commiflaria Lcx quid Gt , & quatenus obliget pacium de ca . L9.tr.
2X.6.$.2. 194 Coromiflum , feu caderc in coramiflum , jb. c.4. 0. f . 1 90
Commodatum quid Gt , cV quatenus , 1.9.tr.7.c.6v Communicandi ptum
Communicarejejui reinPafchate. V. ib. Comraunicatiobonorum operum quid fit in
Ecdeua, C.9. p.:. nura.t. 328 Eftomnibus fidclibuscomrounis, ib. n.a.
Quidaliudfpecialc concedat Pontifez in BttlU cruciatae , eam conccdendo,
ib.in.3.&feo. Commutatio voti d ifficrt i d ifpenUtiooe , c. 1 3 .n. 1 , 3
\ ; Goncediturhabentibus bullamcircaoronU vott realia.five perlo» nalia,
fivemixu,fiveemiflaante,five poft promuigaciooem bullae,c.l
j.pertoturo,&$.i.n.i j. ,b. Excipe votura caftitatis, U Itramari nu m,
& Religionis,de quibus vidc verbo, Votum . Pofluntcommutaricircunftantiae
prasdiclis tribus refervatis an- nexx.Ut,G vovifli peregrinationem
Hierofolymitanam pe- deftrem , vel mendicandoin itinere,vel Gnemagnocomitttu,
pollunt hx circunftantizi confeftario per bulUm clccio cora- routari ,
remanente fublUntia ipGuspcregrirJationis, ib. §.'2. num.io. 3}7 Commutaiio voti eft triplez in minus
, ia majus, in aequale , ib.§.i. num 3. 33J Poteftfieriperbullam
inaliudopdsarquale, vet aliquantd mi- nus , non ver6 in minui notabiliter, ib.n
Eaaequalitas, vel minoritts non notabilis remittiturarbitriopru-
dentisconfeflarii,ib.n~4. perbulLamfierifolum poteft icon- feflario approbato,
licet non fit tuus conteiurius , ib. nu. 6. 33« Commutatiovotireqmrtt minorero,
vellevioremciuUro, quira di(penUtio,ib. n.7. Faciendaez vi bulUe ,
requiritetiam pratter eleemofynam ilUm, qute pro bulla porrigi tur, aliqood
etiaro fubGdium <f ezpeditione contra Infideles . Quodnam, & quantum
debeat SubGdium. ComrontatioVotiperbulUm non eftnecefle, utfiat in favorem ejus
Sancl i , vel EccleGz , vel pauperis , cui fa£him eft votum ,
licetidconvetiiensfit, ib. n.17. 137 Non eft oeccfte > ut voturo perfonalein
aliud perfonale . vel reale - in aliudrealecomrautetur. ib. Comrautari poteft
perbullam pcena, quam quiiirapofuit , Q votum frangeret,c.i3.n.22. 33$
Commutatiovotipcenalisperbullaraobtenta, nonideo intelligi- turcommutata etUm
poena , fe4 debesbanc potere expref»*, ib.num.2j. lS. Vide pluraV.Votum. Com-
Digitized by Google 35* Indcx Rerum* & Verborum.
Componiqoisnonpoteftexvibullzin maleablatis, ficafiant ex PuIUeconfidentia.c.t
t.g ^n.t.^o^ &c.ig.^.T.n^. 347 Componi, uiquc ad quam fummam pollitdebitor
fupcr malc abla- tis, vel iUtcite retentis , c.i 8. 6-f »p-f • ib« Compolitio
fuper roaleablatts , vcl illici te retentis , fifumma non exceditcentum mille
maravedisHifpanos, ideftuncias cen- tu m viginti octo , urenos viginti , cV
grana fex monctz Siculz, potcrt heri per fumptionem tot bullarum ,C verd excedit
, de- betfieriimmediatecumCororniflario, ande foloexccfiu , an de tota fumma ;
ib. n.i. Taxam verbdefignat fuoarbitrio CommifTarius juxuqualiu-
tem,C€quantitatcmbonururn,licctfer£ loleatdefignarc de- cem pro (1 nj)u 1 i s
ccn tenari is , ib. Si fumma exccdit centum millemaravedis, nonpoflumearo, nec
totam fimul, nec paulatim extinguereperfumptionem totbullarum fuccefTive , ce
pluribus vicibus lactam ,ib.u.__ Compofitiofa&a immediatecum Commiflario
bullz fupcr male ablatis, vclillicitcretentis, nonprodcftfidelibusdefunclis »
nifiquando defunttus ante mortem hzredifuo» vel alteri mandaverit, ut eam
compofitionem faceret , cap.iL S-7. n.6. ib. Videplura verbo»
Bullacompofitionis . Conceflioabfolvendilargc, anftritteinterpreunda, l.r.
tr.de caf. reCcj2.fi.!. t jf ConciliiTrid.difpofitiones variac. Quoad Patrinos
inBapt. lib.x. C4.§1. QuoaJconfirmationem futcipiendam ab Ordinato, 1.}. c.j.6.
4. num.4- l2 Quoad patrimim in eadem confirmatione , ib.c.4. ib. Quoad
jurifdiclionem neceflariamad abfolvcndum i peccatis ,L j\C4.1'.l. aJL&leq.
Quoad approbationcm. ib.cr. 3*. &feq. Quoad poteftatem Epifcopiad
abfolvcndum, CC difpcnlandum occulta 1 1. 1. tr. de caf. tt£xJL 47 Et late,
ib.c.io. f 7. & feq- Qgotj zutem Ordioatorum, 1.7.07. S.*- 7_4
Q^ioadtitUlUmcorundew, ib. fl.y Qnuad ordinandum fuum familiarcm , ibid. cap.7.
6.1. num.s'. 8» Quoaddimifibrias, ih.c.g. Sj. & feq. Quoad examen
Ordinatorum , ib.c.9. Xj^&fcq. Quoad intcrllitia , ib.ci l SSJ&feq.
Quoad posnas male ordinati , ib. c.ta. Sz Quoad impedimentummatrirnonii
obpublicam honeftatem, L ^Ltr.u.c.xt. ^ 21 Quoad impedimentum affiniutis,
ib.r.11. 100 Quoadimpedimcnufolumimpedientia,ib-Ci6_. too Quoad
przfentiamParochi , 1.8. tr.6. c.a.j.i. »___ Quoad matrirnoniaprzlu,nipta,ib.
<S.i. n.4. 1 5_6 Quoad denunciationes przmittendaT matrimonio, ib. cap.J. 1
160. Quoadbenedi*iones» feu vclationes.ib.c.4.S.4. lfii Quoad
tradutlionemSponfzindornumSponfi, ib.y . l6\ Conditionc tresrcquifitz, ut quis
urgentc necefiitateabfolvatur , ■ kv.cjra.s.4. 64 Promifiiodecomparcndo . _ id.
Sundi mandatis Ecclcfiz , fatisfattio. 65 Conditionesrequifitzinfponulibus,
1.8.fr.t,.c.l. 12X Conditiones in matrimonioappofitz quid operentur , LL
tr.4.c__ $J. I4J Przlens, velprxteriu, ib.5,1. ib. Faturaoeceflarta, ib.S.1.
ib. Futuracontingens,~jblU. ib. ■ Futurairopoflibilisphyfice, ib.§. j. 14?
Impofllbilispuuupoflibi.is. ib. • Valde difficili*. ib. Turpif , ib.6.6'. ih.
Qyz ineft conrraftui matrimonil , ib.g.y. 146 Quz fitcontrariaeidemj ib.3.8.
ib. Poiitiva, velnegativa,
ib.cj-9. ib. Conditioneadveniente, atutcrum renovandus confenfus in ma-
trimonio, 1.8.tr^4.c.t.S:4- . ^ J__l Conditio, quzperfonzcrt impcdimcntum
matrtmonti. V. Im- pedimenta matrimonii. Condttio, fiPapadilpenlaverit,
anrirmetfponfalia, lXii^c.j. 6^.n.i4j i4_t Conditiones cenfuum cx Pio V.
V.Bullz Pontificum ex Nicolao V. ib.& litel.q.tr.a.c.6,^.^ &(eq. 104
ConditioncscamUii . V.cambium. Conditionescontradlus Socieutis. V^ocietatis
contraQus. Condudio, cVlocatio, _MU. 114 Condu£)oris oblieationcs, ib.ct.S.i.
-t< ^rT>-q Conducior, quando, &'iuateuuscxpelliirecondu£la poflit,
ib. c.6. axt Cond uflor is Succeflbr . V. Succeflbr Locantis . Confellarius
quilibet dicitur Medicus Spiritualis, c8.S-i.nu,;. ?»J Poteltdare confilium
illud comedendi carnes, qnod requirit bulla, etiam cxtraronfcflionem. jb.
Quotiesinbulla, feualiDrelcriptoPontificiodicitur, qaodde- beatefle
approbatusabordinarioloci, requiritar approbatio
EpHcopifeuOrdinariiilliusdieeceGs, quamvis non tuz, ubi fitconfeflio, nrf
HodBUitm Ordimmi*, vtl miOrdinmi» ttii Laei, c.U.fl.i.n.i. 4}I Eligcndusa
pccnitentc pcr Buliam Cruciatz dcbct cflc legittme approbatus, iLa n.t. A q
uonara ordinario debet efleapprobarus an loci, five pceni- tentis,
fiveconfcflarii , ancujufque, ib.ia-tL Cuilegitimefpiravit,- veliquo
legitimerevocaueft approba- tio, anpofiiteltgiperbullam : ib.in.to. An
fufficiat , lifit limitateapprobatui pro viris v.g. non promu* lieribus,
proruflicis, nonpro mercatoribus, ccc.ib.iiu i 5. ibidem. Tenetur confeflarius
fubmortali nonabfolvere per bullam i ccnluris cVc. nili cxigat a pcnitence , ut
fatisfaciat parti lztz » vcl reddendoablatum, vel compenfando injuriam facum *
vel remiflionem i partc Izfa obtinendo.c.i 1 .6.7 7. ili
ParslzfanondiciturFilcus, vel Notarius, cui dcbeturpana pecuniaria, ib.n 1.
Sicut» nonReligioni, fedReligiofo Izfoin particulari dvnda efltatisfaCtio,
ib.n.j. Aapoflitabfolvere, quando fatisfadio nonpotefl ipcenitente exhiberii
vel ob impotentiam, vel propter obflinatjonem perfonzlziz, noo contcutz
utisuctione rationabili, ipfi oblata, velexaliocapite, ib.i __r & leq.
Nonpoteiljudexabfolvere, fi fatistactio probabtliter exhiberi potefli
pcenitente, nifiprzlliui prenitentecautione defa- tisfaciendo, veldandopignus,
vcl lidejuflionem , vel fihec nonpoflit, przflito Juramcnto; Quidproforo
Sacramcnu- li_ ib.n.t Poteft confeflarius eleclusabfolvereex vi bullzicenfuris,
ftc. quandocircunflantizlunt tales» utdebeateflc contentusfo- lopropofito
penitentis de fatisfaciendo parti lzta, etiamfit poenitcnslzpeantca juflus
fatisfacere, nrglexerit, ib.nu.8. Quid, fipcenitcns dedericcaulaminterdiclo,
n.?.& 8- An validepenitentemex vibullz abfolvati centurisantc fatis-
faciiouem partis , & quid , fi ulisconfeflarius non fit fuperior,
fedhabeatpoteflatemdelegaum, ib.n.9 & io.cum feq. ib. Potefl perfchedulara
teftari (e abfotville per bullain Titiumy.g. abcxcommunicacione , dummodo tamen
idfaciat adiolanx pcenitentis inflantiam » & non nifi rar6 » flc ex
rationabili cau- fa, ib.6.8.n.it. _i_k Confeflarii Approbatio. V.Approbatio,
& V. Jurifdiflio. Quafcieiitiadebetpollere, Lt.c.7.S.i. 19 Quaprobiute,
l.i.cz.j.x. J Conicllariusproapcriendislittcrispcenitentiarizqualis, 1.8.tr,x.
CAj .6.1. 11« Confcflio bonafidc, icvalidcapud confeflarium perbullam ele-
clurainfraannura ejufdembullz capu, fiinfra eundem ob legitimamcauumfinirinon
potuit, expleri poteflpolt fini- tum annum % & tuncan pcenttens i peccatis
ettam rcicrracis perbuUamabfblviqueatj c.4.§.*.n.^.ccfeq. >aa>
Idemdicdeconteflionefacta infra clies Jubilzi. ~ib. Secus vero fi id fia t in
fraudem , &. quomod 0 hzc fraus commini poflit. Quid, liconfcflarius,
apudquem ccepifti confeflionem, mo- riatur, velaiiomododefit,
anpoflisaliumconfeflarium eli- gcre, quiteabiolvatabillispeccatis, finito
temporcbullz , vcljubilzi, ih.ii.io. Item, qaid, fi poft abfolutionem
hancpcenitcns rcrordcturali- cujusmortalisrefervaticommifliantedictam
abfolutionem * poteritneiterum ablblutionemreciperei dictoconfcflkrio , qui
lolum habebat poteflatem abfolvendi vibullz, vel Jubi- tzi, ib.n. Coojux fi
ante initum Matrimonium voverat perfetlara cafliutem, peccavit ineundo
matrimoniam , nec potefl debitum petere « licetpoflitrcddere, c.ia.6.} n.i. Jj*
Poteft uroen diipeniart ab r.pitcopo, adillud pctendura, coo- jugedumuxat
vivente. ConfeflioSacramentalisan pofltt fieri per fcripturam, l.t.ca.fj.i. 24 L6
■i ib. ib. ib. ConfirmationisSacramentiMateria, Forma, l.ix.i.g.*-
Epilcopintanueft expedienda, ib.jr.x. Sacraconfirmationis Unclio. Qui
Epilcopus. A n poflit Saccrdos fimplex . Sub quibus obligationibus . Circaquos, Infantes,
Amentes» Occ. Confirmationem non fufcipientesan pecrcnt, jb.c.t.^.».
ConfirmationisPatrinus. V.Patrinus incontirmat. Confirmationcm itcrantis pcena
, l.ix.T. 19 Conjugumcohabitatio. V.Obligatiouesconjugum.
Conjugesanmutareftaturapoflint. V.Mutatio flatus. Conjugum obligationes . V.obligationes
conjugum . Comparatioocciftonis, quzcft imped. matrimooii. V. fmpedi- menu
matrimonii . Confenfusnovusanrequiratur poftdifpenlationem ad fponulia ,
iniaancedifpenfationera, l.8.tr.jx.).$.a.n.io. i)a- Coafattltl
mutuusdiflotvitfponfatia, L8.tr. t_CvL_Lf- z]f Conlcnlusmatrimoniiqualis,
1.8.tr.4.ca. LIS Con- d by Google I Index Rerum> & Verborum. 353
Confenfus, noncognitoirapedimento, aniufficiat, ib.p.i. ibid. Circaquod
verfandebet, ib.6.*,. 11° Externus, ib.c.j. ib. CoDfenfiis tonditionatusin matrimonioquid operetur, V.
Con- ditiones in matrimonio. Confenfus ez dolo, metu, efrore, quando invalidat
matrimo- nium, l.i.tr.4X.6. I47-& feq. Conlenfusquando
eltrenovandusiconjugibus i ib.cap.7-S.i.&2. 148.&feq.
Confpiratiooccifionis, quandonamcft impedimentum matrimo- nii,
V.Impedimcntamatrim. Conftitutiones PontificumcircaCcnfus V. Bulla; Poutificum
. Con ventionalisporna . V. Pcena Con ventionalis . _ Corretliomutuaconiugum.
V.Obligationcs conjugum. Converforum matrimonium . V. Inndelium matr. ContnGuum
trium in Cambiu praxis, L9_.tra£t. J.cap. f.f. 7_. nu- mcr.ia. 114
Contrafluumtriuminfocietatepraxis, l.o.tr.7X.«.M» Crimcn , i mpedtmentum matr.
V. Impedimerita matr. Cuflos pecuniae an aliqaiid lucrari poflit ex cuftodia,
1.9-tratl.^.c;. i8r DAmnumemergensquidfit, 1.9.tr.i.c.yj.r. Damnum incontractu
Societatiscujus eft, l.g.tr. 8. Debitor, qui vultfecompooerede male abtatis,
feu iliicitc re- tentis, debcteamdiiigentianvin quzreadovero Domino ap- poncre,
quam quilibet vir timoratusin re fua adhibcret, Cl8.§.l R.l. 3^8
Sicornpolhiofiatimmediatccum comminario, debet praeftare iuramentutndepnedifla
diligentia adhibita, quando autem ntperacceptionembullarum, fufficit,
utipfedebitorfitcer- tus , illamfecifle. ih. Diciturquiseflecertus decreditore,
itaut nequeat fe compo- nere per bullam, quando fcit rem efle alicujut ex duo-
bus. vel tribus, vel qnatuor, licet nefciat cu/usfitinpar- ticulari. ;b.n,;-
Quid, fi dubium verfeturinterdecem, viginti, aut centum; &c ibigj|. A n
poflit fe componere , quando creditor certus fit abfens , ib.n.4- Quid ,
fifciatlcdcbcreTitioeerto creditori, nefciat veroan debeatdecem, anquindecim,
autviginti. ih.n. v Anpoflitfecompoueredcbitor, quivendeodo vinum v.g. lcit
fedecemaureosfurripuiflcpcr Iraudcm in hoc oppido, vel iubuthio, &c.
ignoret tamen perionas particulares» quibus damnum illatumfuit, ihjLxL&feq.
Si poft faftam legitimam compofitionem apparet verus Domi- nus ,an obligetur in
foro interno, vel ezternoad rellituendam totamfummam, ib.atL9,&ieq. 404.
Volensfecomponere, vcl per lumptionem Bullarura, vel im-
mediatccumcommiflariodebetexiftere in Regno, ubi pro- mulgatur Bulla , vel ad
illud pertboaliter declinare , lket obi- ter, & perpaucashorasibimaneat,
c.i 8.5.7.11.1. ^47 Debet inlcrihcrc fuum nomcn in bulla compolitionis , quam
fuixtit, non tamen eft nccefle, eam retinere, & confervare , ib. num.a>.
Nequitlecomponere, fialienafurripuitin fpem, & confiden- ttara hujus Bullar
, ib.} Potelt tamen , fi fpes Buflae folum comitetur , non ver6 mo veat
voluntatemfurandi. j|>, Si nonfurripuit inCoofidentiam Bullac, fed furrepta
retineat fpe coropoutioni» faciendz , lilonga eft mora, licet mortaliter
pcccet, valct Umm pofteicompofitio, ib.nu.4. DecretumClem. VHI.decalibus
refervatisregul.l. J. tr.de caf. referv.c.7.^1. Delegatio Juritdittionis
abfolvendi 1 quoemanat, l.j.c.^.g. j\ 12 Quandiii durat , ib.1r.10. jl
Dcli-satioconccflipcrbullamCruccirca Abfotutionem . V.Bui* )a Cruc.
ConretlaEpifcopisprocafihusref.V. Epifcopus ablolvere . Concefla RcguL V.
Religiofi quo privilegro . ConcellaaliquandoljmpliciSacerdoti. V.SaCerdoj
fimplex. Concefla ReligioGsSoc. V.Soc.JefuReligioG . DelegatusPrincipisad
Univerfitatem cautarum quomodo poflit lubdelegare, 18,tr.*.c.7.ir.a.in.l4. »io
Denunciationcs prsemi ttcndar in matrinnonio , I.f .tr.tf.c. j. i£q
Quisinipfisdifpentet. i£i Obquascaufas, ib. ih* Earumpraxis, ib.§.a.
AquoParoeho. ib. Depolitum quid, quis potefl deponerei qufc bona, L9-tr.7.e.t.
zj, t_ DctracliotamxeUcafusrefervatusinSoc. I.t.tr.decat. relerv. c. j. 5lJ»<*". 11
Videetiam n^to. ib. Diaconatu» quidat, cjusMateria, Forma, Officiura, L7.cap^.
/.t.&z. 77 Quam obligationemluhitreciundiNoilurnum, & celebrandi
n1iflas,quandopromoveturadSacerdotium, ib.c 4. ib. Diaconoan I iceat deferre Pyxidera,in qua iint Sacrz
iormul* > ib. c^^t.n,?. ib. Anfitejusmunutprsedicaie, ibn.6. ib.
Diesterminiquandononcompuuturin terminum , l^j. tracl. dc Cii.C.9.$.I.O.}. i£
Diesutiles, vcl inutilesqui, l.q.tr.^.ci.n.y. >r7 Dilatio,
quaeirritatfponfalia, LS ir.j c.j.^.i. 171 Dimifloriaslitteras,
&comrtieudituus quis coocedere potell , l.T-ej.&x. 8j A n Capitulum Sed
e Vacs 84 AnVkarius. Ib* AnPrxelatiRegulares. ib. Quamdiudurant, ib.$.a. ib. An datx Sede Vac.
durentin plena. ib. Dimilloriasanindigeat, qui ordinatur exBrevi Pontificio,
1.7 -C a.g.i.n.to. 84 Videetiam, cj t.C.z.n.i 9. 99
Difcordiarumlcmioatiocftcafusreferv.inSocl.^.tr.dccafib.ref.c. •j.f.j.nai. ci
Videetiam, tlzJL jii Difpcnfandi poteftas delegau quando expirat , L
8,tr.2.cap,i4.§.4. 1*4. Anacquiraturfincaccept.ib.tj.i. izj Difpenfare
impcdimentamatr.qurnam Pontifex potcll , LLtr.z. cap.i. lof QuatEpifcopus, C.4.
% ib.
Animpedicntia,"&dirimentia. ib. An quando bona fide contracTum fuit
matrimonium * $. 3« ibid. An in neceflitate. i b . Aninocculto, publko,
dubio> fivepoftcontraclum fiveante contract um matr. ib. Difpenfare hzc
impediraenta an poflint alii a Summo Pontifice , vel Epitcopo, ib.cr. 110
AnVicariusEpifcopi. ib. AnCapitulumSedeVac. ib. An Regularis . ib. Aocommifl.
BuIlseCruc ib. Difpentarequispoflitadpetendumdebitum ei, qut vovit cafliu- tem{
velcontrazit Affiniutem cum (ua conjugeez copula fornicaria, 1.8.tr.i.c.6. 11»
Difpenfarequispoflitadordinesineztritempora, & interftitiis* 1.7 c.iox^ii.
82 Difpenfatio quid fit , & quatenus , &C lib. 8L tra£ti.cap. U
Ipfal?rifle, poteftasipliuslargeeflinterpretanda, ib.num.i. & cap.i. ib.
Difpcnlatioquandocftfubrepiitia , 1 8 tr.i.c.8. 114 Repultaaliasdata, ib.
Difpenfatioaliisconcefla, §jl hj Plurafubcflcimpedimenu, g.%. ib.
Anquandoucetur, matrimon. fuiffe contraflumcum impedi- mento . tl6
Qualiutesextrinfecz, §j. ib. Individualesgradus, § 0. ib. Gradusproxtmior, fcj.
117 Copula inceftuofa , $.t. Quandooboxprellionemfalfi, CI6. llS
Unumimpedimentumproalio, Sj. * ib. Unusgradusconiunclionisproalio» ib.
UnicacaufaUlfa, ib. Quandoexponitur, inter plurescaufas aliqua falfa, puagr. 4.
i}6 Unacaufafalfaprounadifpcnfatione, altenvera prd difpenfa- tionealia ib.
Difpenfationemanvitiet Error» fivein nomine fupplicantium ,
fiveinnominedieecefis, ib.ff.6 & 7. ib. itj Pjfrw-nfatiodubiaquid operetur,
l.g.cr.i.c.ii. iao Difpen'*t'onem magniscxpenlis procurare ciuandonam quis de-
bct» l.S.tr.tx.t.#.7.h7. 117 Difprpiatusnerbullam ad comedi-ndac carnes, an
poflit plurTes eodemdiecarnescomedere, c.8.iM.n.io. 3x7 D i fpenfationes Conc
Trid. V. Conc. Tr i d . Difpofitionemquam debet Miniftcr Sacratnentorum habcre
, V. Miniftri Sacramcntorum . Diflcnfuspervenientiiad Pubcrutem, quomodo
fponfalia antei iniudiflolvit, 1.8 tr t.crir.i,n.tj. ijj
Diftraclusvolununeinadminiftrati- neSjcramcntorum. V. Vt> lunuriadiflraflio.
Divifio i capite eft cafus refervatus in Socl.f. tr.de caGb.refx.7.5.3. num.zo.
jt Divortiumquidfit, "uplett I.y.tr7.c.i. ilS CaufzHzreGs, foliciutioad
prccandum, Ixvitia. 170 Divortiiexadulterioeffectustres, ib $.8. 171 Exhzrefi»
ib f.9. Ex lolicitationei vclfrviria» rj.lo. ib. Domicilium,
quodquishabcredebet, utpoflitordinari ab Epif- COPOi Vt&£JL& t| Quid,
utWolvaturipeccatis, V. Jurifdiaioadabfolvendum . Dominium ulurarum,an u iu ra
rius acqwrati I.3.tt,I.C7. I?l Donatioquid fit, l.g.tr ic.c.1. xj* Quantum obliget,
ib.J.i. Qu.o- d by Google 354 Quotuplex fit, ib.a.». 8.1, Doturequis poflit,
&quantura^ ib.C.». Index Reruma & Verborum» ib.&feq. Rcges ,
Principes , RccioresCi viututn , Parentcs , Prxlati.Be- nebciarii , Novitii
,Tutor« ,Curatores . fj6 Donatio omnium Bonorum inva|ida , l.o.tr.to.c^.fl. t .
a jj Aliquandovalida,ib.§.a. l9l Donatioquz , & quando indiget inCuuatjonc,
ib.c y tji.Sc feq. Donatioquandooamrevocaripotett. *ro.c^6, Do:i;.tionis
inomciotz rcvocatio , ib.fl.t.. 260 PfimtiQneslibcralesintcrconjuKcsan validx,
1.8,traQ.7.ca.$.a, Qjjid per iponfalitUro Urgiutera , Vide Largitaa fponfali,
tU. DosanreOituenda, ufloDivortio,i.g: tr-7. c.3.$.8,n,t4, 17» DubUdifpenfatio.
V.DifpenUtiodubia. Dubium impediroentura matrim. an F.pifcopus di fpeolct , LL tr.s.
C4.S-4.naa. tio puces, Comites, Marchioncsquid fplvcre debeant pro bulla , Vide
Verbo cleemofy na , Dup cenfusan iroponi poflint fgper unare,
l9.tr.»,c.6.§.^.n.i j. DuratioDjfpenfationis, vel Poteftatis difpcnfandi, 1.8.
tr.a.c.i^. 114 An
ceflet fine acceptatione, S,r. jb, An c% rcnunciatione, ib.$.z, ib. An cx non
ufu. ib. An ex revocatione, §.$. ib» Durationes tempqris jg cond uQicne,gug,
& quatenus, I. q.tr.4.c.6 , Ml "C Cclcfiaanobligeturrevenderece J-J va
jurium , 1.9.tr i.c.6 6 4. a 11.1 Eccletiar nomine venitlocusDeodica cenfumcum
ccffionetransUti- uij, |97 icatnsauQoriute publicaEpTP
copieretlusadMiflam,divinaquc officUcelebranda, cap.to. §,»,num..l. iiZ An
veniat Oratorium in domo privitt , V. Verbo Orato- rium . Ecdcliaiticorumbonorumlnvauoeftcaf.
ref. Paoormi, :.4. tr. de caCrcf.C-6.Jj.na2; 44 Effc-£tus DivoriiiTv. Divortium
. jEjcemofynadaodaproBullaCruciatcquantadebeatcfle pro pcrlo-
nlsprivatjt,c.t.if.t.BLl>&feq.&§7.n.t: }»o Quii prolndis , «
Hilpanis 111 Luiu Jrsi-niihus , ib. QuidproCardiiulibus.Primatibus Patriarchis,
Abbatibu j, In- quilitoribus , &cltem pro Ducibus , Marchionibus , Comiti-
bus, Commendatoribus majoribus, Proregibus .Capitaneis Generalibus ,
aliifqueofficiatibu» S.C. Majeltatis , & Dominis i Vaflallorum ,
diclorumque uxoribus . ib. Dandaetlex bonispropriis, c.i. /M.n.i. <»9 An,
<5c quandodari poflit exbonis, ieu pecuniii furtivis, veT ufurariu , ib. pcr
totum . An ex pecunia ex turpi lucro habi ta , ib. & ML I. Anexbonis
creditis, velabatiodatis , ib. j 6_n.i. Pro Vicccomitibus Bjrunibui ,
Prxtoribus Urbium, Senatori- bus Ci vitatum , Filcalibu, Inquifitorum , &
Piliis Ducutn, &c finulloaliotitulo, aotdomioiogaudeant, debctefle duorum
realium; fivcro funtDomioi Valullorum» debeot folvere oflo rcalcs , cj. $7. Jio
ProDucibus, ComTtTbus, Marchionibus, &c.quinon habcnt Vaflallos,
nequeullamalUmdigmtatem, jurifdictionem» ac przro^ativam, nili merumtitulum,
debecefle duorum rea- lium, ahasoCto, ib. num.4.
QuidileEpilcopismeretitularibus, &iis, qui Epifcopatui re- nuociaverunt ,
ih. n.6. Etiamfi multiplicenturtituli, &dignitates, noneft folvenda nifi
clcemolynauCiurealium tib.n.c. Solvendaa
loeminisquibufcunquenabentibusverumtitulum,& dominiuin VatU.iorum, elt octo
realium , ib.n.7. Solvenda iViduis Ducum,Marchiooum cVclioullotitulogau-
deant,cVc. eitduorum realium: li verAremaneantufufruclua- riz Ducatus , March
ionatus &c. ocio , ihjiJL Tanta efl fol venda ab uxoribus , quanta a vii
isfuis, ib.n.y. 5ol v cnda i Regibu - ex teris in Regnum , ubi Bulla
promulgatur, accedentibus , elt ot\o realium , ib. $.7. n.}. Dandaeadem eft pro
tecunda BulU ,acpro prima , ctiam ab infi- gnibu>pcrtonis, 1b.11.10. Quid ,
li duo habeant dominium ejuldem oppidi pro parte, vel pro indivifo , rfebentne
finguli dare oc3o realcs , ibjLi t. Quid, liSenatusPanormitanus v.g. qui
conftatexfexPatribus contcriptis, fitaliquotituloioGgnitus, putaDucatusalicujus
oppidi jSinguIincSenatoresdebentdarcodoreales. ib. Danda proBulla
Lacticiniorumfumenda aPrzlatis, vclSaccr- dotibus quanta debcat cfle ,c X. §.
t. a u-j_. & feq. IA1 Ubideomnibusdignitatibus (i^illaiim . Danda ell de
bonis EccIefialticis,ideoquefi id,quod habes,ratione bencticii, portionis
&cnon excedat ad annuum reditumin taxadcbnitum, eam majoremeleemofynam darc
non tcncrh) dc pHrimouUlibuj,ib.iLsi. In Epifcopis , Abbattbus , &Canooicis
non (t men tio qutntitatis bonorum anouorum , ib. a.7. Solveoda
iCoadjutoreBenehciarii, vel Canonid , an debeat cfic tanta , quan tam foivere
tencrctur ipfe benrficUrius , &c jb. num.8. ProBulla dciunAomm eflduorutnresliuni
um proprivatU , quim proinlignibus perfonis, &c. cl7.<j.».nJ. ut
iderodicproBulIa compofitionisjC.tSjiiL. jjj Emptio, & Venditiocumlzfione.
V. Laefio. Kmptio, & venditioviniaquamixti . V.vinum.
Erophytcufis^&Emphyteutaquidfint, quzcorum conditiones, qiic obl igat ioocs
, fj. tr.<. c 1 . & feq. . x j& Enorrois, velenormillima lsefio . V.
Laefio. Epilcopatns an lit Ordo diverfus i Saccrd. I.v. c.t . <.t . n.T.
Epifcopus, utabfolvaturapeccatis>anindigeat confeflore appro- igeat _ » n.7.
ioncm a J abfolvendum vel batoaconl"efl«riiOrdiiiario,l 5.C r {i.i.n.7: x
Epifcopus quoad conccdcndam /urildidti approb. V. Jurifd.& Approb.
Epifcopus, quoscafusfibircfcrvarepoteft, 1 5tr.decaf.ref. cap. 44 Quutnamhodie
fibirctcrvat Archic^.Panormitanus, ib.$J.ib. ocleq. Epifcopusfuaaovesabfolvitaboccultis,
l.i, tracl. decafib.referv. cap.10, ^ Qj|i$» Iquibusoccultis, quos, ubi, proquo
foro, anfcmpcr perleib&feq. Epifcopus ao , &quateous difpenfet in
ioterflitiU , V. Inter- (btU. Epilcopusquoad Ordiiicsconfrrcndos. V.Ordinis
Miniftcr . Epilcopus quid poteft in lege fupyrioris ,1.8. tr.x. c.4. loJI An
poflit revalidaredifpenfationem fubreptitiamdataraa Ponti- Hcc, ib. 1^.4. 11.2
r. IIO Anpoflitimpcd. matrimonii 1 ib. c.j. ib. Quandopoteit
cxpedircdifpenfat.iSummoPontil.cecommifl-s, ib.c.ia.<.i. tao Epifcopus
foliim electus , & nundumconfirmatus nonexctuditur i privilcgio Bullx circa
ufum ladiciniorum in jejnniis quadra- gefimz , c.g. ^ 4. r>. y. ^26 Secui
vcrd li fit confirmatus,licet nondum confecratus, ib.n.6. Quid, fi lit
Epifeopus ex ordine militari , cJL §4. 041. »0.
Alluroptusexreligioneangaudeatprivilegio Ufliciniorum par- var bullz tc8.
it.n.iq ib. Epifcopus meretitularisgaudetprivilegiolacticinioruniBullzpar- vz ,
fi ve fit SzcuUris , five reguiaris , ib.tLta. QuiJ , fi lit dcgradatus. ib. A
n poflit difpenfare in votis PontiGci refervatis in cafu urgcntis neceflitatis
,c.i V^n.l^. xaa Per Ep:itolam poceftcontrahi matrimonium , IX tr.^.c.^.ji. IA1
Equites S. Jacobi , Aleantarx, Calatravz, & fimilcs Ordinum mi- litarium
,ctiam equites Melitenfes , feii Religionis Hieroloty-
rnitanzangaudeantPrivilegioBuilecircauluroUcticiniorum
d.tbjsquaitr.ii',efimz,c8. $4.n.q. ji& Error, impc-diinentum matrnnonii .
V^Impedimenta matrimonii. Errorquid operetur ia tnonlalibas , 1.8. tr.j. c>.
Error q ii obltat valori Sacramcntnrum ,l.i.c.i./.i.n.^ .1 .
Errorcomrnunisconferc Jurildiilionem , l.y.c. 1.^.7. & fcq. 10 Error in
nomine , velinDioecefi, quando vitiatditpenUt. V.DiN penUt. an vitiet . Errorem
committens Executor difpeofaodo quid faciet ,1,8. tracl. a.c.ai. a.i. lao
Expenlasinre locau quis fotvat , l.q.traQ.4.c.i.inu.llAS.*.i num.ia. jjfl
ExpenfasincontractuSocieUtisquisfolvat, l.9.tr.8.c.8. X4» Euchariltiz Materia ,
Forma ,l^..c.t. 19 Saudiflimi corporismatcrU. ib. Ccrtd apu. ib. Ccrto ioepu.
zo Djbia, ibid. ib. SS. SanguinU materia, ^t. ib. Certo inepta . ib. Dubia. ib.
Eucharifliz forroa, 1.4.0. zslii Dcbeteflefupra materiam prxfentem . ib.
Dcterminaum. ib. Bcncprolau. ib. Quam ditpofitionem requirit in fufcipiente
illam.ib.c.4. 2» Aomajorem gratiam confcrat pluresiormulas fufcipienti , ib.
ibidem. Eucharifliz fumendz przceptum , U.c. xe An fub fpeciebus SS. Sanguinis,
ib.r.i. An poflitconccdidilpenlatio noncommunicandi inPafchate * ib.§.a. 15
Quod przceptum fortius, communicare jejune, an coramu. nicare in Pafchate ,
ih.in .4. itw Eunuchus anmatrimonium inire queat, LA. trafl.i.cap.i j. $.1.
num.6. ioa> ExamenOrdinandorum,1.7.c.9. Excommunicationcj refcrvatz
quandonam pofTuntabfolviifim- pliciSacerdotc, V. Saccrdos timplex . Ea> Et
Verborum. 355 t, l.g.tr.7 ci.$.i.num.t4 164 Excommunicatusanpoffitordinari ,
l.7.c.6.jf.t .n.t J 79 ExcommunicatusvalidHumit BullimCruciatz, cap.f
jr.i.num.t J18 Exculationes roiniflrantis Sacramenta in mortali , l.r.cap.j. 1
num.10 ; Eiorcirtatus Materia, Forma, Munera, L7.ct.ir. 4 7}
Expenfasmagnasanquisaliquando obligetur facere obirapetran- damdifpenfauonem,
U.tr.»c., $.7.n.7 I}7 Externuscoofenfusiamatrimooiicontrachonc. V.Confenfus qui
cxteraus. Extra tempora . V.Ordinesquo tempore. 68 ExtremaUnflioquidfit,
I.6.C.1 Materia, Forma. ibid. Prnpinquius inter ha». 69 Solemnitas . 70 Ordo
Unctionum. ib. Subjectum , ib.c.i ib. An reiterari potfit, ib.ci.jr. 6 71 Quo
tempore miniflratur, ib.c.4 7» MiniAerquis, ib.c.j.yi ib. Sub qua obligatione,
ib.f.% ib. Auditox Miniftraotis ejuis , ib.§ 4 ib. 'AIGficatiotittcrarum, ac
Sigilli ArchiepifeopalUCurie eft ca Graadum unum eognationis ,fi
delegatusdifpenfare poteft.non po- tcfti llfitcxdupliciftipite, 1.8.tr.i.c .1
n. 107 Gridusindividualesconfanguinitatis, vel AffinitatUexplicandi in
pctitionedilpcnfationis, ].8.ir.2.c.9 $.6. 116
Gradusproximiorquando,<Scquatenuscxplicaridebet, ibid.tf.7. "7
Gradu<unus,fiproaliocxponatur,anreddaturdifpenfatiofubre- ptitia, ib.cio$.i.
118 GrzcorituviveotesgaudeotetiamomaibusBulizPrivilcgiis.c.}. $.1.0.4. J'9
Gratiaquandooam.anabamotioneomai.velimorteconcedentis. I.8.tr.i.ci4 $.4.0.14
n< GntUutGtvilida,anrequiratScripturam, V.I 5' fus ref Pan. I. j.tr.dec»
f.ref. c.6. $.j.n. J r
PainficatiorigilliO(ricialiumelicafrd.inSoc.ib.C.7.#.).n.^4 Falfum
teftirooniur» eftcafus ref. inSocictate,ib.o.ii
Falfitatcaufzquandoirritatdifpenfationem. V.caufa falfa . Fatnuli quas
obligatione* fubeant , I.9. tr.4. c.7. 111. & leq. Qui (crviunt, ib.f. t
Qui non ferviunt, cum pofllnt, ib.$.i Qumonfcrviunt, cumnonpoflint , ib./r.J
Famulorumftipcndiumaiiprzfcribi poffit . ib.c.7.$.i.n.j Famulorum receflus ,
compenfatio , expulfio. Famulus non diligentcr iamulus quandooam tcn mna, 1 9.
tr. S. c. 7.11.1 j Famulus, an acceptare pofllt ftipendium inda Domini, 1 9
tr.4. r.?.'-. i.n j< Fcemina an ordinariqucat, I.7. c.6.§.r n.i
Fcflusdiesquiloamproinitiandii, lj.c.io.n.n Feudumquifit, I.9tr.6.c8 Quotuplex
, ib.ir.i Quzillius conditiones, ib./.xt QjsrconditioocsFeudi, ib.§4 Caufjc
amittendiFeudum, ib. <r. f Ficlapromiffioquidopereturiolponfalibus , I 8
tr.i.c.r /.4 Fiut j.ifl io quid fit, & quateous , l.fttr.^.C.I . Sc leq.
207. & feq. Filii lufcepti port Donationem funt caufa , undeilla revocari
queat. L9.tr. IO.C.6.IM j6o FiliusPrincipisquisefl, ut IiceatipficooferreBaptifmumiaOra-
torioprivato, l.i c.i.ir.J.n.7 % Finisquatisefl intendendus in contradione
matrimonii, 1.8.tr-4 ci./.j.n.j 140 Fingen» velle redimerecenfum quid pcccct ,
1.9tr.i. c.6.$.9 »01 ForodumtaxatintcrnodauAbfolutio quantum prodeft, l.j.c.ij
iry.in. }r 77 Fornkatioutriufque, velalteriusSponG,anirritetfponulU, 1.8.
tr.j.cj./.6 ij6 Fratrum Religioforum nomine, veniuntomnes perfonz Religio- f«,
fiveiolacris, fivenon, fiveClerici, (iveconverfi, fcu Uici, GveetUmmooialei,
AtNovitii, ckNovitise in favo- rabilibus, d4.$.i.num.J J| p FruAificationes,
quae; "confideranturia locatiooe Przdii Ecdefiaftici, L9.tr.4 c » n.tt
117 Fructus Suffragii v.gr. Jejunii, velfructusfacrificiiMifrzibalio
raihiapplicatusacquiriturime, etiamfi oildeco (ciam , aut intendara, c.u.jn.n
Hj Fruflus Pigooriscujus funt, l.a.tr.tx.6./.t 1 8 }
Fruclusagricondutticu|usfunt, l.9.tr.4.c.J.i n.j 118 Fructus Pignoriscujusfunt
. V. Pignus. Furti va promotio
Clerici ad ordioes cft cifus refer. Pan.l.j.traa.de c*r.re£ctf.$.j.n.46 47
nisgratiz. GravamendatlucruminMutuo, &quatenus,l.9.tr.i.cap.?.$.i. 178
GrogoniXUI.Bull»dccenfur.l.9.tr.».c6.S.». 191 H/Eres, qui debet fol vere legatumcerte
EccleGz , vel pauperl adexonerandamconfcicntiam iteftatorereliQum, fi infra
annumdicu Ecclefia, velPauper lcgatariusfuentnegligens in eo exigendo , potell
fe componere per Bullain fuper medic- UteipGuslegati, ct8.jr.i.n.i. !k Etiam Ci
legatum repcriatur faclum antr promulgatiooem Builzi ib.num.i.
Dcbctadmonerelegaurium, rcuejusprocuratorem de lcgato faclo, Gisnonfciveritaliunde,
ad hocut idienotitizcurre- _ reeiincipiatannusprzdiclus, ib.n.i. ib. Si legatum
tuit uitum Pauperibus, locoPioincommuni,debet admonereRecloremlociPii,
velEpifcopum,velcum , qut curamhabet, <5cc. ib.
PoteftfecompooereperBulIamfupertotum legitum , quando
lee»tarii,tictadebitadiligentU,nequeuntioveoiri,ibid. fi.\. rrUm.t. 40J
Sifutnmalegatiexceditdecem millc marav?disHifpanos ,debcc in exccflu
fecomponereimmedutccumCommi(1ario,fi vcrft nonexcedit, poteftfumeretotBullai,
&c ibid.iM.n.6. & . $.;.n.x. ib. Quuidu fc componit immediate cum
Commidario.dabet jurare, le moralcm diligcntiam adhibuiflc ad iovenieudos
legaurios , ib.^. }.n.i Potcrt ooolblumfuperlegatis , fed etiara fuper fidei
commiffit mododiclofe compooere, il>, n.}. Nequi t fc componere. quando
legatum fuit factum cred itori, feii Domino, iquotcflatoreamlum
modocunqueeidebcat, ib.n.r. Poteli univerfalitcrlecompooerefuper
iisboois,fivemalcrcce- ptis, Gve ill icue reteotis , (uper quibus potcrat
Defunclus ib. 6.4.n.t}. }J« Si IpecompoGtionis faciendz retioet legata , 000
potefl uti cora- pofitiooe, ci8./r.7.o.r. J47*
HacresdciuncliBcnericiariianpoflitutilitarfecomponere de fru-
clibusmaleiBeneGciarioperccptis, & ouoc abipfohzrede pofltrffis,
c.i8.(r.4.n.ii. HzrefisformalisexternactiamocculuocquitperBullaraCrucia-
tzabfolvi, c.t i.<r.4.n.i. . })xt Secus vcr6 fi ooo Gt forraalis,ut nerura
fortilegium,raera fuper- ftitio, meraraagia&c ib. Hzrefisiquonamablolvitur,
l.j.cit.^.t.in.ii. »8 Quidoeflocculta,qua rationeab Epifcopo,ibx.io.$.un.n.t
J.ib. Anper BulUmCruciatz, ib.r.r }.p\ f.o.8. 66 Hzrefisfupcrveoiens
fpoafatibus,an illafolvat, l.8.tr.}.c.;.$.;.n.6. J16 Andetcaulamdivortii,
1.8.tr.7.c.J.§.7- »7^ QuiddeHaereticocmendato, ib.n 6. ib.
EffeclusdivortiiexHzreG, ib. $.9. 17* HzrcticusextemusGve publicus,
fiveoccultusnon gaudet Privi- legiisBullz, c.j $.t.n.i. Ji* Gaudct umen G iplum
poflea pcnitueritcommifli delicti , ib n. J.
Hzre/icusinternusaniisPrivilegiisgaudeat, ib.n^.&feq. Hermaphroditus, ao
ordioari queat, L7.C.6.5. t.n. J. Ao matriraooioconjuogi, I.S.tr.i.c.t
J.$.i.n.if. ioj HypothecaquidGt."uptex, t.9.tr.7.c^. , *J4
HypothccatainioremquidJurUlubcatCrcditor,ibc.j.e.j. ijj ui,
1.8.tr.i.c.y./.t.n.io InTnwfi ^tranfve 108 s 91 fpirituali , ib. fi. ». n.| .
«»•»• JlEjuniumimplerur,quoadfatisfaaioncm,abeo,quiexPrivilcgio Bullz cum
confilio utriufque medici comedit carnes , dummo-
dofervcturinreliquisformajejuoii, c.8.6.1.0.1. jij Jejuoium
requiGtumadcoofcquendam Indulgentiam quiodecim ' tm quadragjenarum i Bulla
cooceflara, de- it Jejuniumexprzcepto Ec- i, C.9 / J. J*9 innorura,&
totidem quidrai bct eflc voluntarium , nec fu Ztmb. ttm.U. it deGjc , vel pro
Pcnitetitia i ib.D.J. Digitized by Google 356 Index Rerum E e t E ib. ib. £ IOO
IOI lOf ib. ib. Poceft imp^iriieommutiri in a! iud opusbonurn pium a folo U.
mcnconfeflario, & Parocho ib. num.4- Ao poffit tunccommuuri io orationem?
ib. n. r. Jejuturc volunuriedicitur, quoadefTedumlucrandilnduIgentias Bullz,
qui oon tenetur ex aliqua jufta caufa, i qua excuktur. c q. parapr. j. nurn-tL
ib. Ifnorans caiumeflerefervacumanilliimincurrat: Li.tr deca£ rgf.c.i.o.». 40
Ignurans CbidatamcfTelicentiamabfolvendiirefer. anvalide ab- folvac; ib.
c.9.parag.i.in_t8. * jv Ignorantia quid operetur in fponfalibus j
l.8.U.i,c.i,parag.T. lil Ignoratzqualiutespotlei cognitz , an irritent fponf!
ib. cap.f.j.o. I_l IgnorantiaincontraQioneMatr. V. Error. lll uft ri$ tamilite
confervatio . V- Caufz difpeofaodi . ImpedimenunuttimoniumdirimentU, lib.
j.tr.i ,c,i. Error. ibid.cs. Conditio* c__ VotumfolemneCaftitatif, c.4- Cognatioi
C__ NaturalU ■ Spiritualis. LegalU. Crimen. cJL Confpiratiocum occiflone.
AdulteriumeumoeeifioneCneconfpiratione. Adulcerium cum promiflione matrim.
Adulterium cum promiflionematiimooioattentato . Culcusdifparitas, cj. Vis. cJL
OrdoSaccr, cj. Ligaraen, c.io. Publicahoneftas» CII. Afrinitas, Cl».
Impotcntia, CI). Quid, fi hzc fuperveniat matrimon io . ib. J. j. Raptus, C.14.
Abfentia Parochi , &Teftium, cj j. ImpedimenumattimociiifolumirapedientU,
lihXtratXi.cap.i6. ibid. Sacntumtemptu. ib. Vetirur». ib. SponfalU. «b. Votum.
_ l©3 Imp-edimenumatrimoniiquisdifpenfat, V. Diipenfare. Impedimenu
macrimoniianirritentfponfalia , lib.8.tracl.t,.cap._. $• *• . ,1lt
Impedimentumexcludensi Soc. tacuifle , eft cafus ref. in ipfa, l.J. tr.
dccaf.ref.c.7.S.i-n.6 1 . 11 Impedimentum (uperve_iens,andifolvat tponfalia,
L_.traft.?.c. ^ ___. «12 Irnpcditus ca& r ah cre raatr. an fi metu cogatur
, contrahat validc , ▼el licitT» !._.». ix.i 7. i___ Quid
deputanteieefleimpeditum , Cum non Gt , 6__. io_Z ImpcditusficoDtrahat, quam
pnrnamincurrit, ib. 4.4, in7 lmpetratoriquoabfolvitur, l.t.c. f.n.ti. J 37
lmpofitiomanus, an fitdeformaSacerdotii.' V. Saccrdotium . Impotentia.
Impedim.mair. V.Impedim. matr. Iropubcsan matrim contrahcrc queat ,
lib.S.craQ.i.cap.i D.16. ib. Anfponfalia, ib. n.24. ib.
Impuberummatrim.clandeft.quid , 1.8.tr._.c.i..L4.n.f. II» Inceflus cum
conjuganda , an explicandusin pctitionedirpenfatio- nit, l.K.tr.i.c-9;$.4.n.i.
116 Inceftus .an litex le impedimencum, 1.8.tr.t.e.l6. IQf
lndillolubiliusroatrimoniiinndelium, __j___r__-.c.f. 1 to Fidelium Ratum, f 14}
Fideli um conlummatum * cj, 1 1 j Indulgentiz quznamper Bullam conccdantiir ,
c,9§ ,i. per totum 39 6- & c____ per totum j 97. cVc.ii.per totum ?i8.
Indulgentiaquindecimannorum , &totidemquadrajtenarumper
BuUamconC('flarequiric,vel jcjunium.vel aliud opus pium ar- bitrio confeflarii,
vcl Parochi , & fimul precesao Deum fu_- dendas pro unione Principum
Chrillianorum, & victoria contra Infideles , c,9 .fi.i.n.t. & feq.
jjj._- feq. Nequeunc camen eaoperaficripcralium, ibid. l_dulgentiz,quoad
remifsionem penz.intelligunrurfolum quoad forum Dei , quod (cilicet remituntur
penz propecca tU debi- tzinforoconfcieotiz, CJM.IJL}. ib. Iiidulgentia.qua
remittuntur per Bullam jejunantiquindecim anni cctotidcmquadragenz
depcnitentjis injun_tis,&quomod_- libctdcbitis, quomodointelligacur,
ib.num.r. Po cflealndulgentiainfra annum acquiri toties quoties (junt
operaperBullamrequifita, ib.uutiLtl.
InduUcntizquznamconcedanturpcrBullamvifitantibus aluria, &c.c.io.pcrtotum .
31.9 Indulg :ntizafrix?Sacrisnumifmatibus pluries acquiruntur, fico- demdie
pluriesrepetituropusinjunclum , non tamen quando luiitaddictzunidicita*ui;n,
cujufmodiefl Indulgcntia pcr Bullamconeeflavifluntibusaltaria, &c.
c.io.^?.r>.i jjo IndulgencizftationumaBullaconceli<Eviliuntibus £cclcflas
, vel altaria, poflunt applicari pru dciunciis , C.IO. jT-4-Jl.ib. Quomudo id
intelligitur, num.aJb. ;S6 Frucluosttapplicanturdefunclis, etiamabeo, qui eft
in flatu peccati mortalis, ib.num j; Indulgentia quzlibet nequit applicari
prodcfunclif , nifi id Pon- tifexexprels^dicat, ib num.4 Indul^entiacx vi
Bullae icmel in viu , quomododcbeat aConfcfla- no applicari, cn./.i.num.i
Anpoditapplicari, etiam exua Sacramencum Pcenitenciz , ib. oum.a Iteoi,
anpoflitapplicarilpuroSaccrdote, quinonficConfeflariui approbatus, ib.num.
Certumeft, nonpofleiClerico, vellaico, nec i fe ipfoappli- cari , ib.num.7
lodulgcntiaDlenaria viBullzfemel in mortis periculo coocefla,
quomodofitapplicanda , c.tz. j, nuiri.i.&feq. ib. An fit neceflaria
ConfeflioSacramentalis. ib. Si repentinumeft mortispericulum,necpoteft
habericonfeflor, pocerit ipfe moribundus , fi fit contrituj ex le fioe altertus
mi- nifterioautapplicatione, autfinealiaoratiooe,eamfibiappli« care, ib.num.i
5» Applicau femelinpertculomortis, nonpoteft inalio firoiiipe- riculo cjuldcm
anniiterOmapplicari, ib. num.j Applicau i Confeftario fub conditione , fi
mtriirh mfflit» , fi penitens reconvalefcat, aapoflitJcindein periculo alterius
infirmiutis , vel , eadcm recrudefcence , acquiri ibidera MHM Anpoflicapplicari
proxirocnjoriturofenCbusdcftituto.quiBLiU Um lumpfit, ib.num.7
Indulgentiaquzlibetex viBullz, utacquiratur, non requirit ne- ceflario
intentionem explicitam acquircndi, licet tutior fit eam, habcrc, ib, i num.8.
& fcq. Siveioappliceturprodefundlis , requiriturca determinau In- tentio ,
ih niim j; 9t Indulgentiz quznam fufpcndantur i Commiflario Cruciatz in
publicatione Bulle . Vide Verbo fufpenfio . Indulgcntiaplenaria concefta i
Pontifice pro vivis non diffcrt i concefla pro Dcfundii , nifilolumquod
Pontirex per Indul- gentiam Vivorumrcmittit pcenaro au<ltoritative , feu ut
Ju- dex ; prodefunQU veroper modum furTragii, feu ut auxi- liani , c.t7.
f.i.n.i.& 1 <4t An autem fatisfadio i Pontifice oblau Deo, five authonca-
tive» five per modum fuffragii acceptctur i Deo de condi- gno, vcldccougruo,
& ex libcraliute: itetoanuifallibili- tcr , |b.n.i 401 Indulgentia, quz
conferturpcr BuIIam Defundorum eft diverfa ab iis Indulgentiis OatioDnm , quac
confcruntur per Bullam comtnunem, licethzpoflint, etuunprodefunclis applicari»
c 1 7 (, ,!.n:im. 1 ib. IndulgeatUinBullaproDefuoclispoteftfolumacquiri femel
cum uoa, &iterumcumaIiaBulh, led non tertio & tertU, ib. num.iO U4
Infamiz periculum . V.Caulzdifpenfandi. InfantemTurcarum captumiChriftianU an
liceat ad fuosremit- tere, fa.c <.§.i.n.i6 ia> Infantes Iofidcliuro , vel
Hzreticorum quando baptizandi, 1* c.l.^.a Hk Infantesan,
&quomodogaudeancPrivilcgiisBulUe, C quis eam proipfislumat, c.l.
jr_1.num.10 3 '8 lafeflio bonorum quid fit, & a n 1 i c i ca ,
i.9.tr.a.cap.6.$.^.i nj. 194 Rcmedium, quo ea vicecur, ib, num.9
InhdeliummatrimoniumanlitSacramentum, LLtr.T.c^ iji An diflolubile,
&quando, ib.c.5 Infidelium mitrimoo. anfubjaceat impediment. 1.8 uiQ.t.c j.
97 lufirmus , quando extreme uogeoduf . V. Extremz Undionia fubjeftura.
Ingratitudocflcaufa, unde pofllt rcvocari Donacio, 1. 9- tc.ro. c.6 t.i i_ta
Ingravaure, verbumSiculum, an fuflicUt in forrna Bapcifmi , L» cap.i.fr.j.iium
ta 9 Inobcdientiaexprella eft ca(us rcfcrvatus in Socicute, tracl. decalib.
reierv,cap.7,§.,.num.i7 jt Vide etiara, ib. a num.jo j__ Et ibid. i num. ji
lnofHciofa donatio, quando, & quatenus revocarida* l__.tr.iO cap.6.^.^ z6a
Inquilitio veritatis facienda ab Executore difpenUtionis , verbo veriucem
inquirere. jjj Infinuatio quid fit, & quando przftaoda , ib.cap.r Inteotio
Miniftri Sacramentorura. V. Minifter Sacramentorum Euchariftiz, l.^.c.a 11
Intentio fola accipiendiBullam fine fumptione , receptione aifluali
nonfutBcitadhoc, utquisejus gratias acquirat, etUmfi iam proeafucriteteemofynam
clargitus , & Bullarum diftribu- toraliquamilliapplicet,&domi
(ervet,c.if.§-<n.i.& l 140 Itcm , etuun fi nomeu fufcepturi Bullam
fcribatur in libro dcpo» iuain, ieu diltributori» , ib. num.j Inter- 1 d by
Google Et Verborum. 35-7 IntadiflumEccleGartieunjquidfit, "nplex,
cj.S.i.inu.t &feq. 1*1 Interdidum perfonale non comprehenditur in
Privilegiis Bullc pro temporeinterdicli, fed fofumlocale, ib.n.7 Interd ifl 1
tempore habens Bullara Cruciatzpoteft io Oratorio pri- vato» dummodo fit
approbatum , & deputatum ad divinum cultum, divinacelebrare, vclperipfum,
fi Presbyter fue- rit, velperaliumcelebrarifacere, &divius intercfle, ibid.
jf.». num.».& I ib. E xtende ad alias EccleGas , dummodo pri vatim
Gatofficium, ib. Nec foluro unam , led etiam plures MifltseodeYn dic . ib.
Aninfuatanturo , &fuorum przfentia, ib. n.4 Interdicli tempore babens
Bullam an diebus feftis teneatur de prar- ceptointerefTefacro, ib.n.6
lnterdictitemporeobliganturClericiMiniflriEcclefiz, & Rcli- giofi privatimMiflzintereflediebus
feftis, ib.n.8 t^* Inttrdidti tempore Bullafn habens poteft recipere
Euchariftiam, aliaqueSacramentaiquocumqueSacerdote, cV quando pla- cuerit,,
dummodoid fiat/anuisclauGs , &privatim, c.6.n.i &* j"»4
QuidindiePafchatis, quoquis ex obligatione in propria Paro- chia Euchariftiam
fumersdebet, ib. Potes ipfodie Palchatis dummodo ante, vel poflei Parocbiz (atisfacias , ib.
InterticlitemporeanpoffintexPrivilegioBullz corpora mortuo- rum,
etiaroLaicorum, qui viventesBullamfumpferunt, Ec- cleGaQic£, & cum moderau
pompa fepelrri , c. 7.11.1 51+ Quomodoiotelligatur hzepompz moderatio, ib.n.)
UterdiGocaufamdantes, vefii, per quos ftat , ne amoveatur, '
nongaudentprivilegiisBullzteraporeinterdkli, c.j.$.i.n.i 3J9.&C.6.n.I.
J91.CVC.7 n.r ib. Interruptio verborumquxinvalidatSacramentum, Ltoxap.t.jr.i
num.i » Interftitia quid fint, l.7.c.n.n.i 86 Eorumdem difpenfatio i quo , ib.
$.a Irregularitasan dilpeniari queat per Bullam CruciatZ , lib.j.tr.de
caf.ref.c.ta./.4 7$ Irrcgularitatem anincurratbaptiaunsinfirmum, unde is
moriatur, l.a.c.i./.4-an 7 7 Iteragentes Religiofi 1 quoabfolvuntur , l.j.c.
j.jr.a.n.fff Videetiam libro eodem, tit.de caf.refx.n.#.i.i n.a Iter 104 , quem
fcit , aliifque ragentesRcligioG, GGntConfeflarii, an poffintalioaabfolvere
finenovaApprobatiooe, l./.c. j.»r.6.n.» J9 Judexquarationcfegeret,
fidubiautPotentiaconjuguro, 1.8.tr.t ti).j.4 Quandoconjugesconfentinnt, ib.n.4
Quandottiilentiunt, ib.ourn.9 Judex EcdeGafticusan poffit procedere
fuifleperBulltmabfoluturo ab exc eenfurisproforoioterno, &anpoffit illum
ipunire,' & 'quo- inodofedebeatgerereineopuniendo, Gaccufetur, c.n. $.8
D.to 334 Przdicum notitiam deabfolutione poteft habere vel perteftifica- rJonem
fide dignorum, velper fchedulamConfellarii id te- ilaotis ad inllantiam
pcenitentis, ib.num.11 JurameotumdcfervandaCaftitate, vel de Peregrinatione
ultra- marina, leuHieroloIvmiuna, vel de iogrediendo Religio-
'>c.ij.jr.*.nuro.i 1J7 , Lo.tr.o.e.7.jr.j »jo , Aneam va- ■a ib. » Lj.c4.jM
Juramentum additum 1 lidamredJat, LfMlOA+M Jurifdiclioad ablol vendum i
pcccatis quseo Quis illara babeat. Qjisillamalteri concedat, ib.fr. t
Quamdiuconcefladurat, jb.&feq. Circaquosexerceripoflit, ib. Ancircaadvenas
, Peregrinos, &cib. Jurifdicliocollaupermetum, veifraudcmanvaleat, l.j.c.4.jf.j
num.a.&4 »7 Anrequiraturexratihabitione, §.6 ajj Anexerrorecommuoi. &
titulocolorato, fi.j 19 Ancxopiniooeprobabiri, jr.8 xo An ex fubdelegatiooe,
$.0 JurildiaionemiquodctcantnabereReligwfi,utabfolvant,l.j.cj y».in.i6 3] LAbor
dat lucrum ex Mutuo . VWe Lucrum ex Mutuo. Labor an deducendus in lucro
ceflante, l.o. trad.j. c. j. §.4. nuro.7 179 Ladiciniorum , & ovorum ufus
ex Privilegio Bullae exerceri poteft pro temporibus Jejuniorum totius anni ,
etiam Quadra- geumalium, cS.jr.a.oum.i j»j An injejuniis, quzimplerequisdebetexprzcepto,
velex pce- nitentiaSacramentali, velex Jubilxo, ib.n.g a»6 Ad i minore viginti
unoaono, qui non tenetur Jejunue , Ladticinioromnominenonvenitfanguis, medulla,
laridum, af- fungia, nec pinguedoquarcumque , licct in Regoo Sicilix prooabilius
veniat fagimen poreinum , ib.J. J.n.i Non venitumenfagimenliquera&umex
adipe almrum aniraa- liuni) utGallinarum , anlerum , cervorum , &c. _ ib.
LaQicinia licite comedere non potefl die vetito is 1 qui foltira habet
intentionera accipiendi Bullam , & noo adhuc eam actu recepit, ci
j.jr.).num.».&feq. J4° Lzfioeoormis , vci enorrniflima , quae, &
quatenus dat caulam Adjudicandi, l-9.tr.». c.6.$.8 199 Quidin Venditionc, &
Emptione. ib.inum.8 ib. Lacljo in penGone quid operetur in conduflione , L»
tr.4,cap4. g. 1 »18 Lapfusarnis voluntarius eft cafus refervatus in Societ.
lib. j. trafl. decaf.ref.c.7.$.jn.i j 41 Larga eleemofyna. V.Caufzdifpcnfandi.
LargiusfpoofalitiaquidGt, l.8.tr.j.c.i. $.).n.6 Quatenus valida,
lib.S.tr.7.cap.».$.» Quando eft pura. Quando non pura . Laudemiumquidfit ,
&quaodofulvendum , l.o. tr.6.cap.j Laus P. Francifci Scorfi , l.».c.i.§. j.
num. j J LausP. Petri Mufticz, l.rci».§.».num.i Etlibro8. traQ.i.c.ii.$.a.num.7
Lectoratuiquid fit, Forma, Materia,Munera, l.7xap.».$.) j\ Legaliscognatio.
V.ImpedimenuMatrim. Legata non denunciantes. V Notarii.
LegemSuperiorisanpoffitdifpenlare aliquaado infcrior, Lttr.» c.4.jr.a _ 10S
Lexcommiflbriaquz, 1.9.tr.i.c.6,jr.s 184 LibellumquidGt, I 9.tr, 6.^7 Licentiam
excipiendi Confcffiones datReligiofis, l.j.cap.j.s.i.n.tj Licentia dau an
expiret morte i»4 &feq 1*7 166 ib. ib. »»8 i 99 »19
t,L8.tr.a.ct4.a9.< r, Lj.c^.$.6. i n.n Ligamen Imped. Matr.
V.ImpedJvIatr. Litium fedatio. V.Caufzdifpenfandi. Litterzconceffionis gratiz,
an Gnt neceflariz ad ufumejus, lib.8.tr.a.ci4.jr.j Locatio, &conduflio,
1.9.tr.4 Locatorisobligationcs, c.l.jr.i Locariqucrespoffint, ibx.i.inum.i
Locarequis nonpoflit, ib.inum.j Locantis fucceflores. V.Succeflbr. Lucrum ex
mutuo, I.o.tr.i. cap.j. $.1. & feq. Quiadillud tituli. Lucrum in
MontibusPicutisanGtlicitum, ibid.$.9 Lucruniccflansquidfit, ib-M
Lucrumexpecuniafineufura, ib.c.tt Lucrumexcuftodiapecuniz, l.^.tr.j.cap.j.S.J
Lucrum ex Cambio. V.Cambium. ,& »4. lib4 »17 ib.&fcq. 17» ib.&(eq.
181 ;s *o4 Ale ablata dicunrur, quz cum peccato.injuftitiafurrepu fuere,
necDominoreddita, e.tl.f.r.p.1 144 Malc ablau ex fpc, &confidcntia Bullz ,
fi Dominus ignoratur,& caoonfunt capacia compoGtionis, cuinam reftitui, feu
ap- plicaridebeant, ib.jr.7-n.7 J47 Anpoffiotdillribuipauperibus, vel locis
piis, vel monafteriis Religioforum,- itcm an pro Miffis, & fuffragiis
defuufto- rura. ib. Andebeanttubpcccatomortaliintotura applicari in fubfidium
BcHicontrainfideles, utiBulladi(ponit. ib. Vidc VerboCompofitio . Mancipiuman
neccet, G matrimonium contrahat , repugnante Domino, 1.8.tr.t.cap.j.fr.i.num.7
9» Matrimonii Imped. V. Iraped. matr. Matrimonium Ratum paritlmpedimentum
publicz honeftatis.U tr.tx.ii.jr.t 99 Matrimonii inftitutio, Forma, Materia,
Minifler, l.S.tr.j.ct ijo M Matrimonium an inlri poffit folumadr tr.i.cn.jr»
Ancumaliocoi , lib.8 contraaum(olvatfpon(alia, lib.8. traa.jxap.ji°i ua
ib.num.4 T.IL Dt Matrimoniinominequid propri* venit, l.8.tr.4X.t.§.t Matrimonil
ratificatlo. V. Ratificatio matrim. Indiflolubilitas. V. Indiflolubilius
matrira. Matrimonium Infid. V. Infidelium matrim. Eunuchi. V.Eunuchus.
Matrimoniumanconlumraeturpercopulam antecedentem illud, 1.8.tr. jx.6.$.j.num.S
rjj MatrimoniaprzfumpuablataiTrid. lib.8.rr.«S.cap.a.fi.x.n.4 1 j6 Medicorum
przceptum circa Conicffiouem zgrountium , I. f ca.S.» »f
MedicuSfCtiamDottoratuslaureainfignitusjG Umenconftat, efle inexpcrtum , non
luf&cit , ut poflit dare confilium circa c Z a Digitized by Google 33«
Index Reruai Aionem rarnium ei priyilcgio Bullz concefiam die vetito» c ii.j.i
num.4 t Ja_£ Medici nomine, quantumad prardiclum confilium dandum, in«
tc'ligiturnonlolumdoctor, fedetiamquilibet vir,etiammu- lier,
fitamenfiiuinmedicandoargrotoeiperti. ib. Med icinat an lociri jpoflint . V.
Pharmacopolae . Melioraraenuquis foi vit in re locata , Lo.tracL4.cap.r.|M. 1
nu.i 2 Usl Mendicantium Fratrum nomine, intelligunturquatuorOrdines,
Carmelitarum t S.AuguiIini, S.Dominici, & S. Francifci .
ltemFratrcsS.Franrilt:ttcPaula, & alii MMM Religiofi, qui commuoicant in
Privilegjis Meodicaatium , cap.i4-*a num.a, 112 Metumiocutieof ad fponfaliaad
quid obligetur , 1.8.tr.}.cap.i.§.i. qujilS 1 *9 Metu eitortacnpulaan rati6cct
matrim. ULtr-4.c.7.$.4 ijo Mctusati invalidctmatr.l j tr.i ■ f. 1 7- V? LQ£
Vidc ct ia m t r.4. c.6.$.x 147 Aninvaitdctlponlalu, l.8.tM.ca.jr.a iao.
Anpeccet, qui firrnntrahit, 1.8 tr.l .c.l J. 0.1.0.4. LoS Metusdolufus,
aninvalidct matrimonium : Vel profeffionera Rc- ligiofam ,
l.8.rr.4.c.6.$.a.num.i j 147 M'li'r«oHi"i""M'l'iari'imi
guoibfolvii pcccatis pofliiit, libTr c.j./.a.num.ao ?.?
MinillerioSocictateaopoflitabfolvereircfervatif, lj.tr. decaL ref.cap
K.fi.a.nuDi.ij. JJ Eidem diccrc Ntlt fnrtn , efl caf.rcl.in Soc.ib.c.7.jj.i. j
n.5 1 ib. MiniflerSacramentorum; quam intentionem, quamqueprojbita- tcm
habcredebct, l.i.c.a » MraiflerBapt.Coofirmationis, & csrterorum
Sacramentorum . Vide in fuis propriis vocibui . Minores viginti unoanno. licet
non teneantur Jejunare , poUunt ta- menlatticinucomederccumbulla, cJ.S.4.
num.it U7 Mifla|>oteliincipiduabusplus, minufquehorisante loln ortum, &
ante mcrid iem , vel in ipfo meridie > licet abiolvatur poflea, c
y.$.6.num.l J*4 EtaddiUAlia horaei PrivilegioBulla*, &cooceflioneCoramif-
fariifaflaperfonisnobilibus, poteiltribuf , plusminus , ho- rit,
antelolisortum, &unanorapoftmeridiem-, ib.n.j MifljolitterarumpecaminolaCnelicentia
eft cafus refervatiu ia Socictate, j.r.trdccaf.rel c.7 jr.5Mn1m.a4.C1C 19 %%
Monialcsiquoabkilvuntur, l_j^tr.dccal.rd.cy.§.*,n.i8 JJ Quidderclervatis, iM.i
num.j, 41 Monialibus turpiter colloqui ell Cafut rcf.Pan. lib.y.tr.decafib.
rcl.c .6.$. i.num.ai 4* Quid deacccllu ad cafdem , ib.inum.a» ib. Monitioad
Parocbot , ne recipiaatconfenfum ad matrimonium fub cond itione , I 8.tr.4-
c.yYio 14< MontcsPieUtis licitl lunt , S quatenus, l.o.tr.ix.}./ 9 iSi
Montes vacabiles , vel nonvacabiles, guid itnt, l.o.tr.a.cj rox
Mortaliapcccaualiasabfoluta non rcfcrvautur , Ly.tr.decauh.tel. c.4-num.} 4* Ncc dubia , num^ ib. Nec mere interna,
num.tl ib. Mortedelegantisancefletdifpcnfandi poteflas data dclcgato, Li
tri.C.I4.r.4 1*4. Mulier parienicum vitse, vel prolif periculo, an matrimoaium
contrahet, &c. l.B.tr.i.cia.. jr.a.n.n 10» MuncraSarerdo:is,Diaconi,
cxterorumquc Miniftrorum. Vide io propriis vocibus . Mu flacioli an
Euchariftiae ma tcria , I.4X. t . jr.i .n.i 6. *o MutationotabilisanlolvatSponfalia,
1 g.tr.i.e.t.rr S lXj Muutionem ftatus fufciperc an valcant conjugcs, libJL
tra7T7 cap-4 »74 An Profedioncm Religiofam, ib.^r.i "iK An Ordines Sacros,
ib.$.» ib. An votum fimplicis Caftiutis, ib. 174 Muutio verborum, quzobltatSacramentorumConfeclioiii,Xi
c.idL» » Mutuum quid fit, 1.9 tr.i.c.i.?.! 171 Quantum rellitucndum. ib.
Q^ando, ib. ib.&fc<j. Sub O.uo valore ■ ib. Mutuumdareanfttinpnccpto,
tk/f.l 136 Mutuumquandonam ufuram certoponcontinet, ib.cap.^.&feg^ I2Z Cuandocert6ufuramcontinet,
ibx.4 181 Quaodolubcontroverfia» ib. i_8j Mutui lucrum, V.Lucrumeimutuo.
MutuumquomododirTcrataPrccario, l.s.trj.cj.n.o »16 NEceflltas ,quzdat
poteftatem Epifcopo difpcafandi in imped. roair.H.tr.a.c.4 a ■»■& feq. 108
Quar dai potellatcra comroill.Crucaddifpcnfaodum, ib.cap.y QUDXfi 11° Quar dat
poteftatctn Cmplici Saccrd. ad abfolvcodum , Lj, tr.de caLrei.cap.ii 6l
Negotiatio debct efle honefla ia contraOu Societatis , L£.tr.f cap.j aj»
NicolaiV.BuUadeceoGbus. L9.tr.a.c.7.f.t t«{ Nomen fumcntisan fit oecefle , ut
icribatur in bulla la£iiciniorum« c.8./T.y.num.i j jzi ln bul.acommuntfaltem ut
tutiusprocedatur, debet fcribi , c r j (.a.iuum.i.&feq. ^40 Sumcittamen,
utfcribatura qualibct perfona, ib.n.7 Item (ufficit nomen appellativum, ut Dui
taiis , Prioceot talia &c. mod6 fingularis&detcrminauperfona
fignincetur, ibid. nunx4 In bulla prodefundis, przteroomen fumeatis, foletetiam
ec praii infcribinomenejjus, procujusaaimaaccipitur, cap.17 f.t.a.1 4«J Nourn
legau non denunciantes inciduot in caf.refPan. l^.tracTde caCrcl.c.6.t t o^a
4< Novitiatusingrellusaairritetfponfalia, LXir.y.t.> i}4
AnfolvatMatr.ratum , I 8.tr y t.i.a.i 15» Novitiiiquoabfolvi poflunt,
lj!cj.§.}.n,» j» Quid i refervatis in Relig.ib.c.t. nura.y 41
QuidirclervatisPap.T. lIi^Ii ^.t.num.J j^f Novitii, &
Novitiggatidentprniic.^ioBuIlie circa ufum laflici- niorum, c.S.g.^.n.S jx6
Veoiuntnominc Fratrumin iavorabilibus, CI4. j.a.n.t 140 Novitiutquid ,
&quatenusdonarcpotclt , 1.9 U.io.c.j.5^ ay^ Nuptiuquibenedicit.
V.Beacdidionc^quas. OBligationes conjugum , l.8.tr.7.c.t Cohabitatio, ib.t.jT
Prxllatio alimentorum, ib./r.i Educatio filiorum. Correclio, ib.p.7 Debitum
conjugale, ib.<r.j Obltgationes Locatoris, l.9.tr.4.c.i.j.t Obligationes
Condudorii, ib.^.T Obligationcs Famulorum, ib. c.7 Oblij;atio promillionis
quandonara ceflat , 1.9.tf.0.c,0 Obfletricisbaptizatus, anrebaptizaodut ,
L^x-I./.7.n.7 ib. ib. Vi 116 ita LfJ to EjufdemObftetricisobligatio circa
fcientum modi baptizandi, ib.nura.io Occifio , quae eft impcd i mentum matr. V.
ImpedimenU matrimoo. Verbocrimeo. Occulu peccau Pootif. refcrr. potefl Epifc.
abfolvcre, L& tr. decaOef.c.io./.ua. Occultum imped. matr. quando Epifc.
difpcnfat , 1.8.tr.i.eap.«.5. | & feq. 10S Oleum non bencdiclum quatcnus
potcft addi non bcncdidlo , 1.6c.i iKi.tuim.i 6j OleumeioleaJlroanpoflit
cfleraateriaConfirmatiooil, LjAtJM num.a 1« Onerum Accollatioquidfit ,
&quid jurit afferat, L«.tr.a. cjLS * i num.ap 101. Opinioprobab.anconferat
Jurifdictioncm, Lt.ci j.8 %a Orationct faciendas adconlequendas Bullx
indulgcntias, aa de- beantomninoeflevocales, vei fufficiant menulet ,
cap.o-$.i; num.7 jaoj Oratiuncs prxJitlz quantac debeant efle . Vtde Verbo Pre-
cet . Slbrevit, feucxiguafitoratioandiminuum , & orationi pro- port ionatam
Indulgentiam lucrerif , c. 1 o. /.a. nj. j]o Oratoriumprivatum, mquo celebratur
, an poffir erigi virtute Bull* linealia Pontifirts licentia , c.
f.jf.4,pcrtot. jaj In Jomoprivata i Poiititicc ConceflumOraturium an veniat 00—
mine Fcclcliar , lcu Al taris . quantum ad cffeduro ViGutionis iaordinead
lucrandaslndulgenuai ftationum a Bulla conccf- fas, c.io./.i.nuin.a ;ij
Ordinarius v.g.M^il^ncn;isnequitapprobare Sacerdotemcommo- rantem in DioECeC
Panormiuaaioiuroad hoc, utfiteligibilis per Bullara Crucia tar i Ci vibus
Panormiunit t c.n.<.i.in.{ &leq. JJf Ordinarii nomine « quantum ad
probationem Confeflarii per Bullam chgibilis , an vcniat Ordinarius Pcenitentts
, vcl Confeflarii, vel quicumquc. Vidc Verbum Confeflariuf . Ordinatio, quando
reiteratur , quid fcrvaodum, lib.7xap. ;,*>.? n.i i z* Ordoquidfit,
"uplei, LZiCL£J Tt An omnes fint Sacramentum, ib. n.a jbT Materia,
& Forma Pr.Toof. ib.&i 7f Oftiarius, ib.a Leiloratus, ib.it. X ibj
Exorcillatus, ilLA4 ib. Acolyutut, ib.jr y m. Materia, &forma, &c. Subdiaconatus, ib.cj./.t
74 Diaconatut. Videinfuispropriit vocibus Sacerdotii . Ordiois fubjccium,
1.6.c.6.jr.t jt^ An fcemina, num.a> An Hermaphroditut, nura.j An Pucr,
num.ll ib. ib. d by Google Et Vcrborum. 359 Ae e*communicjtu' i part. num.fi). MiniAer. Ordmum conferendi
tempu<, vel dius , I 7.c1p.10 Eura tempora . A n quocumquedie fcft. ib.n.i l
A n hoc Privileg. gxudeant Relig.nuro. 1 6 Ordioaodorumartas, l.j.e 6 §.* .
Ordinandorumtitulus. V.TituJusOrdinandorura, Corumdem Dimifloriae. V.
Commendatitiae Litterae. F-tamen, l.7c*p,9 ib. ib. It ib. *. 79 Quibui
ioterflitiis. V.lnterftitia. irdini »4 «7 »7* OrdTne« maleiufcipientium pcenar,
I.7 c.ii.jf.i OrdoSacer.Imped.matr. V. Imped. roatr. AndilTolvatmatr.Jnfid.
I8.tr. j.c.f.$.) Ordjnes fufcipiens an obligetur £ucharifliarn fumcre , 1.7. c.
t /j i.num.r 7) Eofdem fufcipiens fpe Beneficji an peceet. ib. inaro.il. ik.
Ordinatus in Minoribus m peccet ducendo urorem, ibidem i num.14 74 Ordinandi
anpecoentnon ferendoClericam, velToofuram, vel habitum, ib.lnum.16 ib.t
OrdoSacerandiflblvatmatr.Ratura, I J.tr, r.c.«3.$.x. 1 jj
OrdinesSacrosanfufciperepoflit conjux pofl matrimonium Ra- tum.
V.Impoulbiliusmatrim. Eofdem fufciptre anpoffitcopjuxtacioDivortio. V. nem
flatus . OvorumcoroeflioexPrivilegioBullaB. V. Verbo Ufus , Ovorum oomine,
quantum ad Privilegium Bullae attinet, ov» vulg6dicla *»*mm veniunt,
nontamenracemusUlecarneus, andecapendent, c.8.$.).num.) )x& Veniunt etiam
ovicula ilU inftar acini diclo racemo affi xa . ib. «I» 198 XIX xxo *4) PAcIj
quss fufeipsre pofliot Sponfalix, LS.tr. i.exp.4 Pafla
quximponipofluntincenfibai, L«.tr.x.cap.4 Qjae in Reg. Siciliae , ib.c.6\a-.6
QuxinCambiii, ocRecambiis, l9.tT.jX.S f .6 Qux io locatione, LaVCMXsJM Q;iK
incontradlu Societatis , l.j.tr.8x.O PaaumRedemptionisante, velpoftcerruin
tempus, anlicitum, I.9 tr.i.c. 4.5.1 151 Quid dc PaUo redimendi abfoluto ex
pxrte utriufque , ib.j\» QuiddcPatlofolvendipenfionempereuntere, ib.$.) ib.
QuiddcPaClocxdendiincommiflum, U( ib. QjiddePittofcindendicontracium, ib.i.5
»9* QuiddePacloredimendicumeadem moneu, ib.*.7. Paganarum mullerum abulus calux
ref. Pan. Lt.tr.decafib.ref. c.6 tr.t.num '9 4f Panisquieitmat.Euch.l.4.ci.$.r
xo Parentes quantum donare poflunt . V. Donare qai s pofltt . PxrtitioFiliorum,
mortuoPatre, l.9.tr.8.c.ix 181 Parochus approtwus co «pfo efl ad abfolveodum,
Lj.cap.r.it.) An poflttalteri fuam Jurifd.conferre , ib. n.6* Ex « Bullxan
femperpofliteligi, & ubique n 7 Parochusquoad afliflentiam Matr.
V-SoJemnitates matr. ParticulaspluresEuchxr.recipere, I4.C.4.0.X t% 1
Patrimon.neceflariumOrdinandis, I.7.C.6.5.4 80 Quid, I fit ficlum. ib. Qiiid ,
fi cum permiflioneillud retrodonandi . ib. •■ Quid , fi fit fufficiens , fed
aon xrbitrio Epifcopi. ib. An aJienari queat, ib.o.to ib.
'Patrimoniumamittensan Ordinari , vel Ordines exercere poflit, l.7.c.6.§,4.oum.xS
g, -PatrimooiumcertoexpeclansanOrdinariquext, ib.n.)) ib. An vir litterii,
& virtuteinfignis , n.)t ib. PatriqusinBaptifmodebetefterationiicompos,
lib.x.cap.4. $■* Baptizatus, ib.num.} ■ Noo fiaereticus , ib.num.tf Unus,
velunui, &una, ib.num.9 14 Defignatus, ib.nom.it ib. • NonPater, velMater,
ib.num.16 ib. - Non Religiolus, ib.num.xo ib. AnFrmter, velSoror, ib.
Patrinusutfias, qua ij Patrinu» anfiai.fi nefciai , qux fufcipii ,
lib.».tncl.i.cap.r $.x.num.) oj J>itrinusinconfirmat.qoij, &qxutenus,
Lj.c^. 18 Paupetesdebcotdareordinxriameleemofynam pro bulla, c.?.§.7 num.tx jzo
Qui ob fumtnam paupertatem nequeuntacciperebullam > an xc-
quirantaliaslndulgentias cxtra Bullam , quas lufpendit,
durxnteannopromulgationii 1 ib. Paupertai. V.Caufxdifpenfandi. Pcccaumortalia.
V.Mortaliapeccaai. Ttmk. T.U. ©» Veaialix. V.Veaialiapeceatx.' Refervxta.
V.Cafuirelervati. Peccati qua fpecie peccat , qui cam vel copulam habet,
l.S.tr. 1 .c. 1 7 Imped. raatr. contrahit, 106 Penfio in Cenlibus. V.Cenfus quo
pretio. Pcnfioquando, ubi , ckquateauilolvendalcoodjia. 1.9-tr-4-c.i #.x.num.)
xi 6* Peofiooxriuspoteftfecomponere, fuper penfiooe male pcrceptx, puti, quia
non recitavit Officium B-Mxrise, &c. c.18. /.4 ■ nam.i. V. Verbo
Beneficiarini . >J4S Periculum mortisquandoeft . V. Articalus mortis .
P«juriuracafuirtfervatuiin Societate, l.x.tr.decafibuiref.c.7 jr.).num.i) 51
Periculum xmineodi fortem dat lucrum ex mutuo , lUvS.tr.i cap.).$,j 180
Petensaduliirxmquandonampeccat, l.9 tr.i.c.9 187 Pharmacopola aB poffit locare
Medicioai , 1. o.traci.4-c. } . a nam.1 .» iaferiui. xt8 Pigaus, quando,
&quatenuipoteftaccipi ia fecuritatem Mutui , 1 9.tr.i.cap.6 18) Pignoris
fruclus. V. Fruduipignorii. Pignui, quando, &quomodopariatpinguevalent,
lib.o.tr.x .c.5 jj-H.nura.t6 XOO Pignuiincambioanlicitum, L9.tr.
).c.Mr.7.num.io xi); Pignusquidfit .^uispoflitoppignorare, quaebooa, ejut
fruclus L9.W.7.C.J X)» Pceox conventionalii quid fit, l.o.tr.ix.).$.j
Anapponipoflitinr' ' » • cap.x.^ t, I.3.C.4 19 ^iimaleordinesconfert,
velfulcipit, 1.7.c.ix.5.i 87 Pcenainfponfalibusquidoperetur. V.SponfNjuidfint.
tiaeSacram. aliquando validum , & informe, Lix.3.jr.* II . s »4
EjusMatoria, &Formx, Ly.c.i VideV.Confeflio, & V.Abfolutio. Ejufdem
Minifler, Ly.c.) Cum Jurilditlione. V. Jurifdiciio . Cum Approbatione. V.
Approbatio. Vide etiam V.Coofefiariui . PracceptumdehocSacrxm.fufcipiendo,
ib.c* , lib.7.cap.8.$j.n.if) cap.8.$.i.num.) 5) nitentia quz danda ab executore
dilpenfat, 1.8.traa.x.c.ix; §■) ix» Pcenit. non finita , xnpofTrtdari
Difpenf.ib.n 7 PcenitentiaSacramenuIisvindicativaan poflitperobtenUm , vel
obtinendam i pcenitente Indulgentiam non imponi a confefta- rio, vel
impolitaomitti ipcenitente, vel diminui juxta pro- portionemlndulgentix ,
c.9.<j.i.num.(S )i8 Sifitroedicinalis, certumeft, nonpofleomitti, ib.
Praeceptum datara roedicii citca confelTionem iEgroti, l.j.c»
Praelatiordinariian, &quandoobligantur darepoteftatem abfol- vendi, Lr.tr.
decal.ref.c.8.$a Przlati Regulares an fuis J 84 A n difpenfent in extra temp.
L7.ci0.num. 16 8 c An in Interftitiis, I.7.C.1 i.^.j.n.n Praelati omnes
excluduntur a privilegio Bullse ordinarii circa u(um ladiciniorumin
diebusQuadragefimalibus,nonautem in ferii* fcxtis, Sabbato, &diebui
Vigiliarum,& quatuor Temporum, quaeuon iocidunt inQuadragefimam, c.8.^.4 num.4
& ! 526 An exclndantur 1 Privilegio comedendi carnes , V. Verbo
Privilegium. AnindiebusDominicisQuadragefimzgau^eantprivUes^olaCli-
ciniorumexBulla, ib.n.14 ib. Gxudentumeneoprivilegio, G funt fexagenarii ,
ib.n.19 )X7 Prxelxti nomine , quoad exclufionem a privilegio lacticiniorum per
bullam , veniunt Patriarchas , Primates , Archiepi- fcopi, Epilcopi, Abbatei,
Generales Religionuro , Pro- vinciales, & Superiores locales ordinarii ,
cap.8.§.4.num.4 X91 An veniat Epilcopus folum eleflus , & oondum confirtna-
tui, & xn confirmatu!, nondum coofecratus . V. Verbo Epucopus. Przlati
omnes, fi fumant aliam Bullamparticularem ab Urbano VIII. conceflam,
pofluntlaCticiniacomedere, etiam dtebus Quadragefimar , c xccpta umen Hebdomada
uncu inciafive 1 Dominica Palmarum, c.8.pertotnm. 3x7 Prselati EpUcopi aflumpti
ex Religione an gaudeant privilcgio laclicinioruffl parvas bullae ab Urbano
VIII. conceftae , ib. num.io }i7 Pratfcriptio flipendii Famulorum,
I.9.tr^.c.7jr.i **» Z i Digitrzed by Google $6o Index Rcrura Prasfentia qas
pornitentis requiritur in Sarramento pceniten- tiss, Lr.c.i.§.i.a num.iO. »f
Prxlumpti vdluntas quid opcretur in commuUodo depofito , l.o.tr.7.cap.r.$.4.
»2» Pragmatica Regis Philippi de creandis CenGbus ad rationem quinqutf pro
centumi lib.9.tr.ax.6'.*M.n.4.& i. Prajmatica Rc^is Alphonli de infeciionc
bonorum ex CeriTuT ib. (j.a.num.il. >at Praxis cxpedk-udicambU ,
Lc.tr.S.c.j./.y. :ii Pnxis cambiendi per alios, ib. §'7. atj Praxis trium
contrafluum in cambiis ■ ib.aara.ts. 11« PnxU trium contractuum in cootridu
Socieutis , Lj. tncLa cap.fc Preearium qnid Ct» l.p. tr-7,cap.7.
Precesfundendarabeo, qui vult utt Privilegio Bullx celebrandj antehoram, in
privitoOratorio, vel in quibuslibetreliquU privilegjis tempore interdidli,
lufficiant, fi fiantperunum Pater, & Ave , num.to. j>9 Eorum omiflio eft
vcnialis. io7 Fundendaein vifitatiooealurium funtomnindneceflariat; fuffi- cit
umcn etiam unum Patcr , &Ave. c.io.tf,*.num.4. >b. Pretium, quodnam
incenfibusconftitucndis, 1-9-tr i.cap.t. 189 Quodnaminjimconflitutorum
venditionc, ib.j.i.num.9- 1 9° Quid in locadone. V.Penfio quat, quando- Quid in
Cambio minuto, l.g.tr.i.c.}. 104 Quid in Cambio per litteras, c.4.p.i.num.<.
ior Privatus (i accipiat Bullim initioanni, ditis duobus Reilibus , &
deindeindecurfuevadatDux, velMirchio, vel Epifcopus, &c. non
indigetproilloannoaliaBulla cum pinguiore elee- mofrna, nectcncturad
fupplcmenium oflo realium, cap.j §.7.nutn.9. ^ 1*0
Privilcgiumlicetaliquandoconfuridaturcum beneficio, differtu- men ab illo»
& quomodo , c.i ,§.t.num.i . Jt 7 Aliudreale, aliud pcrfonilc, aliuii
mixtum , lkjL*. & (eq. Perfonale» vcleflconceiTumunitantumperfoiur, &
dicitur ab- foluteperfonale, velcommuniuti, feupluribus , &dicitur
eorporaic, ib.nuin.r. Corporale vel conceditur plurrbus , nt pluribus, feu ut
fa- ■ cientibus communiutem, & tunc diciturpure corporale, vel pluribusut
fingulis, & tuncdiciturcorponle perfona- le , ib- numA Privilegium contra
juscommunecfl ftridle interpreundum , e.i jf x .iium. 1 . ' ib. In tavorcm
lidci , & Religionis, ctiam ficxorbitet 1 Jurecom- muni, etl ample
interpretandum , ficuti& conceftum com- munitatibus Religionura in
perpetuura, ib.n.6. & 7. Privilegium Bullse circa abfolutiunem i refervatis
non fuffraga- tur , elapfoannopromulgationis Bullz, ei, quiiniridicliim annum
non eft ofua pnvilegio, aifi iumat novam BulJam, c.4-tf.i.num.». J*i
Privilcgium Butlx ut poffit quis comedere carnes diebus veti- • tis
deconfilioutriuiqucmedici, quidnam operetur, c.j.ff.i nu«n.i.& leq. J»J
Privilegium BuIIjt circa efum carnium prodeft omnibus etiam Pnelatis;
ItcmRegularibusomnibus, & Sacerdotibus quo- que laecularibus , cap.8. p.t
.num.j. ib. Valetabtoluteprodiebus totiuianni, etiim diebus Jejuoii , &c.
& feria ti. & Sabbato , ib.n.9. Privilegiaoinnu ti.il.srluntablolutcpcrfonalia,
c.i.g.a.n.l. 317 DuranteconcelTionisanno, profuntetiamextra locum promul-
gationis, (jtamcnbuliamaccepifli in locopromulgationis, G- veubi
permanenterexiftebas, uvetraoieunteretiam perunam horam commorando, ib.num.i.
ExcipePrivilegiumlailiciniorum. ib.n.4. &r.^.jr.».n.t. J7* Privilegia
Bullte largeoe» an ilriac fintintcrpretanda , ct jT.J pcr totum ■ 570
PrivilegiiBullaequibus per(oniiconcedintur,c.ii n.i &feq. JlT Privilct.ia
Bullar iociriunt iuffraRan Iblumabhora , qua ipfa Bulla fumiturufqueadfinemconlequentiumrpcofium
ejuldem an- ni. c.4.6.i.mtm a. »,»» PrivilegiaBullxan durent perannumnaturalem,
vel EcclefiaiTP cum , idetl adiepromulgationisufque adaliam promulgatio- nem,
V. Verbo Annus. Nonipiraot,fciinfraannummoriatur Pontiicx,
velCommiirariusGcneralis, c.t f i.n.f. ib. PriviletiaBullat
ten-poreliiterdi>5i. V- Vcrbolnterdiflum . Privilegium
Buiia-circaeUimCarnium, &Lac]icinioruredie ve- tito, nonprodefteuntiextra
Regnum, leuRegm, nbinon habeturBuli^promul^atio, cap^l.inprioc. |S{
PrivilegiaReligioforum. V. Rejigiofi. Socicutis. V.SocietatisReiigioi.
Privile>jiumooerolum,vellibcralequidflt, l.l.tr.*.c.«4./.i. 1x4
Principi«filiusquifnamfit, utpoftitbaptizari in Oratorio prirato,
y.FiluisPrincipis. Procurator qualisciledebet adcontnhendum matrimoaium, L_8
tr.4c.4-y1. . . I4J Procurator lulcipientis In Baptilmo ancontrahat
cognationem, |.i.c.4.<r-4-num.6. IJ Procurator loci pii , vei pauperum ,
quibus relicium eft legatum, » ipfraannum idieootitiae currentem fuerit
negligens in eo eiigeodoabhcredc» tenctur ccum ad reftitutioneiB mcdio-
atisle{ati, fuperquaforti bcres fecompotuit et privileglo bullz, c.i 8.
f.i.aum.T. jaj Prolis iuffocitio eft calus ref. Panormi, lib.f. decafibus
relerv. c.6.jy.i.iuim.i j. 41 Promiflio rle comparendo eft condi tio requifiu ;
utquis inneceliit Uteabfblvaiurabescomm.ref. L t.tr. dg caf. ref.4. cap. 1 a
/.4 num.a. ^ Standi mandatis EccleJte, ib.num-9. 6± 5itisUciendi , jb.n.ii. ib.
Promiiiio ficli in fponfalibus, 1.8.tr.|.c.i .^^4 i»r PromifTio matrimonii ,
qua: eli Impedirrrentum matrimooii , l£L5 L8.tr.i.cap.tf.j-.j. 07 i?9
ProraiHioquid lit, &quatenus, &c. l 9.tr.9.pertot. zj± *7J Jnterm,
externa, liberi, Rei pollibijis , &licitx, dau, ac- cepuu, QuiddeDubia,
dejurau, dee;usquantitatc,otc. jb.ic.l, *4f.ib.&lcq. Promillio mutuandi an
det lucrum ex Mutuo, v.Lucrum ex Mutuo. PromiflioneifolvendaEinCambiis, I sj.tr
j.c.;. yAsaA *I» PromotiofurtivaClericiadOrdincielicalusrclcr.Pan.l r.tr.deca-
fibusrej.cip 6./T. j.num.46. 42 PromulgitioBuIlx, quzht m unaciviute, non
fufTragatur pro alia, c.+.fl.t.num.». - jir Sufficienter dicitur fidta
perfolamproceflionem folemnem in Bulla, necrequiritureitentialiterfequenscoocio
, adhocut quis jncjpiat uti pri vile^iis Bull.r , ib. nom.6.
Itemlumcienrerdicituriatliperpublicationcm inTemplo-ma- ximo,
quamrUnoofiatinaliis Parochjis cjufderaCiritatis, ib.num.8. ib.
ProrincialisSocieutisandifpcnfarepofTit ineztra tempora, lib-2 C.ti.^.i.num.i^.
^2 An in inflertiriis . ib. Puberum, rel impub. matr. l.g.tr.^.c.i.y.a. ijo
Sponlalia , jb.C.J. num. 1 . ib. Publica impcdimenta matr. quandonam poteft
Epifcopus difpen- fare , 1.8.tr.i.c.4. $.4. i num.i 1. 10»
Publicahoneltisimpcdimentum matr. V.Imped.Matrim. Puer, qui
nondumattigitfeptimumannum: nonindigct Bulla ad comedendascarnet ,
velladicinia, cJLj4.nun1.il. t*7 lodigettamenpoftfeptenniusn,
fieftrationiscapax. ibT Quid, fiaateleptennium litcertdrationiscapax, ib. • Quid , fi poft feptennium
dubium fit > an ufu rationis pol- leat » ibidem num.a». QUadragene In
BulUCruciaue » rel alUconcedente Ini ulgen. tias, quid fignificent, c.y.p.
i.num.t . }if Quale debet efle Ad ul tcri um , ut Gt Irqpedimentu rn roat ri
monii , l.S.tr.i c.6 (f.i.num.6.
Qualisdcbctelleconlenlusinmatrimooiicoqtraflione, Lil.trafl.4
Qualiutiserrorquandoinralidat matrimonium , L8. tracl.i. cap.* i num- LL 9J
Qnaliutesextrinfecse quandodcbent explicari iopetitionedirpen- fationis,
l.g.tr.i.c.y.jr. ti< Quimdiu durat dilpcnlaiio, vel difpcofandi poteflas ,
L_8^ tr.i cap.14 t*J Quantitas, qu*obligatfubmort.inpromiflione, tr.9.c.7.#.t
num.a*. tp QuantiiasHonitionis infinuandzquse , L9.tr. IQ.c. 5*. *r.t.n.*fL~
Quantum, &quidreftituendumin mutuo : V.Mutuuinquid fit- Quandolucrari potes
in Cambio , l.yttr.i.c.f.§, 7.q.6. *t| •^5 Vidc V-Cambium. Quantum
donarepofluntReges, Reclores, Parentes , Prxlati ■ &fimiles:
V.Donarequispoffit. Quantum hodie extcndatur affinius ex copula , L8.tr.
i.cip.i» jr.i . num.ioo. 1 Quimdii durat, ib.num.7. ib. Quitacet, coofentirf
videtur uxorato» promittentj matrim, Lj tr.i.c.6. Vj.num.7. 97 Quodtibinon
nocet, & alii prodeft faciendum , 1.9.tr.i.cap.6.}4 num.7. »17
Quomodofupplendumpretiumcenfus, quando injuflum fuit , Li tr.i.c.}. jf.i num.o.
ija Qiintnplex fit Cambium . QuotupIexCenfus . Quotupjex Socie- tas. Quotuple*
Ufura . Vide Cimbium , Cenfus, Socieu- tis cootradus » Ufura .
RAtincatiomatr.rariefitexTariiscaufit, LJL tr.4.c.7 »f* Ritihabjtiodeprxfenti,
vel prxterito , rel futuro , «n af- fericjurildiclioncm, |.c.c.4.«,.o lA Ao
Approbationem, ib.lnum.ic Videenam: V. licentia pra-fumpta .
Ratummatrimoniuman, &quatenuidilTolvipoteft, lib.8.trafl.f cap.6 tt{
RaptusVjrginUeftcafusjref.Pan.l.;.tr.dcca(.ref.c.6.^.4-n-" 4* Rcba- Googl
Et Verborum. 361 Rebaptifmui,quando,&quomodoGtconcedendus, l.i.c.i.j 3. *
Ec latius, li.e.i. fi.y.&i. 10 Recambium. V.Cambiura. Retlores Univerfiutum quanturo donare
poflunt . V. Donare quit poflit. Redemptiocenfus, l.9.tr.ix.6.iT.4. »9*
Redemptioejufdemanimofacieodifrutiusfuos, ib. n 5. ib. Regesquantum, & quz
donare poflunt . V.Donarequispoflit. Regularei, liid babeantexfuitprivilegiis,
abfolvere poffuntfz- cularero, qui Bullacaret. irelervatis, dtMMA H°
Temporelnterdiclipotlunt finc bulla fuis privilegiis uti, qu*
proillotemporehabent, ib.num.8. ib. RcJigioii,
velRcligiofzanfruipQflincBullzprivilegiii, c. i.g.i. num.t». 3*i An
indigeatconfenfu fuiSuperioris, ib.oum.13. QuiddcReligiofijSocietatisJefu. ib.
Rcligiofiomnes, vel Religiofz , etiamconverfse, etiam fchola. res ex
votisbienniiSoc. JrfuexcludunturiPrivilegio Bullz circa ufum laflic iniorum
diebus Quadragcfimse , c. S. g. 4 . 11 . 8 . N1I1 fint fexagenarii, ib.num.19.
327 Quid, GfintRegularesOrdinummilitarium, ib.num.it. 310 Itcm, quidiodiebas
DominicisQuadragefimz, ib. auracr.14. ib.&feq. Rdigiofus ao validc BuHam
fumat ex pecuniis Gbi ab amico donatis, c. 5.5.6.11.4. 3x0 Religiofus G Gt
approbatus ab Ordioarlo, potefl eligi per bul- lamCruciatz in coofeflarium ,
c.t r.s.r.num.19. Non poteft • fi folum Gt approbatus i fuo Przlato . ib.
Rcligiofi Societatis. V.SocieutisReligiofi. Religiofiireragentetiquoabfolvuntur,
l.j.c.j.jr.x.num.t6. 33 Quospoflunttuncabfolvere, ib. $ 6. nura.i. 39
vldeetiam, ib. intracldecaf. ref.cii.jT.i.nura.ij. 60
Religiofiquamlicentiamhaberodebent, ut ablolvant fzculares, Lj.cf.jr.x. 31 A
quo approbandi , ut eligantur ex vi BullzCruciatz, ibi- dcmMnum.it. 34 An
ipfipoffintefigcreconfeflariumexvi Bullz, ib.oum.37. ib»
Anfemetapprobatipoflintreprobari, ib.n.49. 38 Religiofi,
quandonampoflintabfolviabEpifcopo, Lj. tr.de cafib. reLc.io.f.i.num.7. 58
ReligioGanpoffintextremeungere, 1.6.c.5.^.J. 7»
Relisiofianquipoflintiodilpeouodis iropedim. nutrimonii, IX tri.cj.n.j. 110
Anad pcteodumdebitum ob fupervenientcm conjugibusaffini- tatem, velob
votumcafliutis, ib.c.6. 11» Religionisiogreflusdiflolvitfpoofalia, l.S.tr.j.c.
j.$.i. 134 Reraedium, quoviteturinfccliobonorumexceolu, I.9. tr.x.c.6.
S-3num.9- 194 Renovari , quando , & quateout debet confenfut , fi invalide
conjugescontraxeruot, 1.8.tr.4x.7./M.x.& 3. tj9.&feq. Rcounciatio d
ifpcnfat ionis , vel poteflaiis difpenlandi quid opere- tur, 1.8.u.x.c.i4./.a..
t»3 Repecitio quz fyllabarum obftet fbrmis Sacrameotorum , lib.i.
c.i.§.i.num.i6. % Rcfcripticlaufulzprodifpenlatiooeforiexternideclarantur, 1.8.
tr.xx.i». i*o.&feq. Protorointerno, ib.c.13. ib. ReilitutioUlurarura,
quando, & quatenus , & i quibus przflan- d», L9.tM.c9. i88.&feq.
Revivifcuotoealiquaodofpoofalia, l.8.tr.j.c.f.$ j.num.$. 114 Rcvocatio
conlenfus quid operetur in concraaionc roacrimoniis, l.S.tr.4.c4.§.i.nuiii.r.
14. Revocatio difpenUtionis, vel potellatis difpenundi quid opera- tur,
I.8.tr.aci4.$.j. 114 Rcvocatioinjunaapprobatioois, vel jurifdictionisdaue
anvaleat, l.j.cj.^.4.num.48. 38 RevocariobquascauUtDonatiopoflit, I.9.U.1OX.6.
319 Ob ingratitudinem, ib.$.i. Ob fufcepum prolem, ib.f*. 260 Si fit
ioofficiola, &c. ib. $.5. Rei a quo ablbJvi poteft a peccatit,
l.j.c.j.§.i.num.ii. 53 S SAcerdos , fi deficiit 000 prolatis omnibus verbis
confecra- cionis SS.Saoguinit, ao repeteoda tou forma, 1.4. c. 2.^.3. num.ij. u
Sacerdos Gmplex potefl abfol vere i veoialibus , & morulibut aliis abfolutit,
l.r.C4.$.l.num.I. 26 Quid in articulomortit, ib.tr. decaGb. refer. in
impedimento perpetuo, cu.tj.i. 61 In alia nceeffitate, $.1. «j.&feq.
Sacerdos io fui Ordioatiooe ao obligetur reciure NoO. &cele- brare Miflas,
1. 7. 0.3.5.4. 77 Sacerdotis rauoera, ib.c.j.$.x. 78 Sacerdot quilibet, etiam
nooapprobarut ab Ordioario poteft da- re coofilium cirea ufum caroiaraex
Privilegio Buiizcon- ccfliun, c.8.$.i.oum.J. 2ir Sacerdot quilibex poteft in
articulo mortit conflitutum i refer. vatis ablolvere, c.it.$.3.num.i. 33»
Sacerdoces Ordinum Miliurium giudent Privilegio Bullzde fa- Cticiniis
comedendls, &c. c.K.^.num-ii. 316 Saeerdotesomnesetiamfzculares,
excludunturi privilegioBul- Izcirca ulum laclicioiurum diebus QuadrageGmalibus
, niG fint fc-xagenarii , r.M 4. num.i ?.ib.« n.19. 317
QuidindiebusDominicisQuadragefimz, ib.n.14. ib. , InCellgeper Bullamordinanam,
natn fi fumant aliam Bullatn particularem Urb.VllI. pofluut laclicinia comedere
, excepu lolum Hcbdomada majore, iDoroinicaPalraarum inclufive, $.i.num.i.&feq.
ib. Sacerdotiumquidfit,ejutForma, Matcria, Ritasilludconieren- di, &c.
I.7.C.J. 77 SacramenUomniaconflantmateria, &fbrma, l.i.c.t. 1 ■ Qua ratione
hz fe habere debeot. ib. Sacramencum validum, & informe, an detur,
lib.i.cap.^.^.s. i num. 8. f Sacramentumquarationerepetitur, quandoadeftdubium
deeo, Lix.t.$.a.&3. >% Sacramentoabuteotct, qua ratiooe eft cafus ref.
Pan. Lj. tr.de caf. rcf.c.6.§.?.num.?i. 4$ Sacramentumfufcipicns, fiveadultut ,
five Infans, five Amens quadilpoGcioneindiget, \.t.c.%.fi.t. 4
Sacramenturaaofitmatr.interablentes, 1.8.tr.j.cap.t. rji Sacratura tempus eft
impedimentura irapediens matr. 1 1 b.9. t raQ . 1 . cif.num.i. iqj7 Sacrilicium
Miflz potefl Cathecuraeno applicari , eique prodefle exopereoperato,
quoadfatisfaclioaem > & irapetratiaoera , c.3.^.ijium.8.&feq. 318
SacrilegiumaflGccontraherematr.cum impediro. 1.8.tr.a.c.i 7.^.1. num.7. 106
SzcularitBullacarentpoteftabfolvideRelervatit ab iis Religio- fis,
quiperfuaPTivilegiahabeotfacuIutemabfolvendi i rc- fervatis, ci4.$.i.num.6. 340
Satisfactioeftconditio.neceflaria, utquis abfolvatur, L4-cap.11. J4.num.il. 6$
QuoraodorequiraturinBulIaCruciatz, ib.§.j.num.i7. 67 Schii niaticus non gaudet
Privilegiis Bullz Cruciatz , c.3.$.i. num.6.&7. 318 Scriptura U requiratur
ad validitatcm gratiz 1 Vide Littcrz Gratiz. Secunda fponfaliaanaliquando
valeant, V. Sponf. eumalia . Scdacioinimicitiz, &litis. V.CaufzdifpenUodi.
ScdicioinSupcrioremeftcafusrefervatusinSoc. l.j.tr. decaf.ref. c.7$.3.num.io.
ji Senex decrepitut an valeat inire matrim. lib.8. tiacLi.cap.13. /.i.num.7. .
toa. Separatioquz verborum invalidat Sacramenu,l. tx.r ./.i.aio. »
Servitusquzellimped.matr. 1.8.tr.i.c.i. 106 Servitusnondebetimpedire
cohabiutionem conjugura , LS.tr. 7- ci.$-i.num.i j. 18S Sexagenariidicunturii,
qui fexagefiraum annumattigeruot, licet illumadhucooocomplevcrint,
c.8.j.4.num.i9. 317 Servorumobligationes, &aliaadipfo$pertioentu. V.Famul.
Signa ccrtitudinis fulcepti Bapt.L1.c1 4.7. 10 Signa,
quibusutiquisdcbetincontraaionematrim. L8.tM.cap ? num.6. 141 Pro fponlalibus ,
1.8. tr.?.c.i./. J. 119 Simulcasquzrequiriturinconfenfuviri, & mulieris,
cura coo- trahuntmarr. I.8.tr.4.c.3.n.7. 141 In Sacramentis aliis . V.
Sacramcnu omnia . Socicutis Jelu ReligioG . V. Religiofi .
SocietatisJefuReligionquoprivilegiogaudent excipiendi confef- fionesaliorum,
dumfuntinitinere. Ljcj.$.6.num.i. 39 Religioli iidem a quopofluntablblvi
,durafuntin itinere, lib. j. tr.dccaf.ref.c.ir.§.i.in.ar. 60 Iidern
analiquadopoflintabfolvii refervatitperconfeflarium in- feriorem, ib.c.ia.§.t.in.io.
64 SocieUtis fuperiorcti.quibusabfolvuntur, quoad refervau, ib. cu.f.i. j8
Iidemnonomnia, quzpofluntproaliis, pofliint pro fe, quo- adrefervatorum
Ablolutionem, ib.cii.<5.i.num.t9. J9 Socieutispeccaureferrauquz.
V.Cafusref.inSocieute. Socieutiscontraclusquid
Gt,&quatenus,&cl.9.tr.8.pertot. 180 Ejufdemofloconditiones, ib.ici.
X76.&feq. Societasin Animalibus, ibx.n. i8a>
Sodomiaeftcafusref.Pan.Lj.u.decatrcCc6./.3.n.i j. 47 Solemoitates
raatr.l.8.tr.6x.t. , j-jg PrzfentiaParochi, &Tcftium, ib.j.a. ib.
Denunciationes , ib.c.?.$.i. i8j Velationet, leuBenedicliones, ib.c^.S.t. 186
Soliciutioad peccandum eft caufa Divoru V.Divort.
Solidusantiquuscujuseftvaloris, L9.tr.1acj. M<&4> >99 Solutio
Laudemii. V.Lauderoium. Sortilcgium ellcalus ref.Pan.l.j. tr.de caf ref.c.6.
1)4 ,n.}i. 46 Spiritualis cognatio . V.lrapedimenu matr. Spoofalia,
quandoinducunt Impedimcntum raatrimonii , L3.tr. r. c.ii-S-i. 99 An iacn
diflolutt. Sb. 24
An Digitized by Google 362 Index Rcrum An feeunda. ib. Ao coudicioniu. ib.
Sponfalia. Iropedimentum impeJien», ib,c.i6'.nnro<. ioj Sponialia quid fint,
quomodo, & quantam promifs. obligatio- oemcontinent, LLtr.j.c,!.
eVdcinceps. u£ Sponlaliaficia, exerrore, exdcceptione, metu, LLtr.j.c.s.ck
deinceps. tx^.&feq. Etiatn qur fuot eoDCofla immediate fabditu ntione relf.
gionis , fed fufpenduntur , quz coocella fuerunt ratione perlonz partieularis,
ib.num.r. * n , *c uOa per claufalara geoe. i VI* in corpore Juriscoo- ■•*.
aum.j. unii , irn luipenauiuur , quz co perfonz partieularis, ib.oum.r. SufpenfioGratiarum,
facultatum, OCC fa< ralem, non intelligitur faifladeiis, qn tinentur ,
uifiearumfiatmeotio, 0.14 ft 'S. ib. ib. % ib. Sponlalia certo figno exprefla
efle debent, ib.j.t. A n poflint elTe clandeftina .
Sponfaliaquipoflmtcontrahere, l-g.tr.t.c.}. Pubea. Impubes .
Sponlaliaanirritenturabimpcdimentisdirimentibui, t** Aoindigeantnovaconfenfu
poft Difpcnutioaero, n.ro. Quz paUalicireadmitunt, ib.64.
SponTaliaquzcaufadiflolvat, tr.J^cj. Mutuusconfcnfus. Religiooii iogreflui, ib.
a.t. Quid de ejufdem Voto- OrdoSacer, ib.tf.}. 114 Quidde VotoejuTdem. il».
Votum fimplex Caftitatis , fui. ib. Sponfalucumalmcootnclaaacnflolvantpriora,
I.8.tr»fl.t.c.f,$.{. An revivifcant , ih. ib. Aaprzferaotur, qu«funtcumcopula.
ib. Spoafaii tia largius . V. Largitas f ponfalitia . Sutum alium an conjugex
fufcipere valeaot . V. Muutiooem flatus. StipendiumFamulorura. V.FamuIorum
flipendium. Subdiaconatus quid fi t , I. j*. EjufdcmMateria , ccForma. ibT
Tresobligationes, ideft fervaodiCafliutem, boras reeiundi, alimenupoflidendi,
p.i. 76.clr.leq. An reciundiNoclurnum in fua Ordinationc , ib.^.a,. ?j_
Subdelegatus, an poflitconcedere aheri Juriidiclionem, 1.7.C-4. 30
Sublocatoradquidtenetur, 1 o.tr.a.c.H.t.n.ii. atj Subreptitiaquandonameft
Difpenfatio . V. Difpentatio , quando efl fubreptitia.
SubrepcitiamDifpenfationemPontifexanvaleat revalidare Epifc Ljjt.tr.i.c^.n.ig.
HO Subfidium pro belli expeditione contra Infideles przftandum ab co , qui vult
fibi i Confeflario votum commuuri ex vi Bullar , debetefiepecunianum, non verofptrituale»
tcu aliqua ora- tio,c.i}.S.i.num.7. jj6 QuziumpraxisiervandainCoprzftaodo, ib
n.11. "IbT QuantumdebcaticonfeiTariottJuri, ib.n.M. SucccflorLocantis, vel
Conducentisad quid obligetur, l.o. tr.4. 111 Suffocatio prolis eft cafus
referv. Pan.
Lt.tr.decafib.refery.c.6.».^. niimj J. 4» Superiorcs Regulares. V.Przlati.
SuperioresReguI quarationefegereredebent ia refervandis caf. L y.tr.de caCrel .
c .7 t , 48 Superiores, hoceft Przfati Regularium, an poffintabfolvexefuos
abomnibusrefervatis, l.j.tr .decaCreferv. c.i 1 Aj . ;j} Quid de Novitiis. ^
Quiddcproxirneingrcfluris, ib. QuiddeciclittispubTicii. ib, QuiddeHzrefi. ib.
Superioreiipfiiquoabfblviuiturl ref.ib. 6a Suipenfionemanincurrat, quiordiaatur
GaeTitulo, L7.C.6.S.4. Vo Sufpenfiolndulgentiamm, faculutum, <Jc gratiarum ,
quz fit per CommiflariamBullzCruciatz intrllijitur faflafblumdeiis, quzobllaot
expeditioai ipfius Bullz, c.nj.f.t.n.i. »9 Itemdeiis, quz a Summo Pontifice ,
vel ejus aucioriute con- cefla fuerunt, ib.num.a. - Itemdeiij, quzfuntconcefla
Ecclefiisi Monafteriis 1 Hofpi- talibus, Locis piis, Univerfitatibus ,
Confrateroiutibus , fiogularibus pcrionis in Regnis , in quibus Bulla
promulgatur, jb ,,uin. Item de Priviletjiis celebrandi ante Auroram, vel poft
meri. dicm, ib.num-4. Non umen lulpendunturfaculutes, i Privilegia contenta in
corpore Juris, iLnum.f. Nec faculutei abfolvendi , difpenfandi , commuundi ,
quas habcntF.pifcopi, ib.num.6. Neclndulgentiae, cltQratiaE , quas aliis ipfi
Epifcopi conce- dunt, ib.num.7. NecgratizdirTimilesiis, quseeonceduntur
inBuila, ut V.G. facultatesteftaadi, Miflasceiebrand,cumaluriporutili, in-
grediendiMonafteriaMonialium&c. ib.num.it. Nec probabilitcr fulpenduntur
Indulgeotiz l.crorom numif- matum, <3clmaginum, Coroiurum , granorum&c.
tb.au. 9. Nec Jubilzum, 1b.num.t1. Necalureprivik-gutum, utprobabileeft, ib.n
i».&i». Uo Nec privi egiaintroduaaexlegitimaconfuetudine, ib.numjf77
Necpmuegu, &Indulgenti»ReIigi(>iorum,ib.^.iMi«a.u TEmpus, qno
verificanda eft caufa difpenfationls . l.g.tr.i. cii.fl.i.num-a. ij,!
Tempusquoa poteft intercedere interconfeafum viri, ft mulie- ris, quando ineunt
matrimooiura , l.S.tr.^.c. 3. num.ro. i6a Tempus facratum , impedimentum
Impedicns . V. Sacratum tempus . Tempus reftituendi Mutuum . V. Mutuom qaid
fic. Tempus, quod in conduflione, 1 j,n Tenninus appofitus, vel oon appofitus
ad coiitrahendummatri- monium, quid operetur , l.8.tr.|.c.f.tf.t. m Tertiarii,
vel Tertiaric , vulgo Me>Jubt dt c»f» gaudenr privile»
gioBulIzdelacticiniiscomedendis, c.ll. f .4 numJL aatf NonveniuntnorrdaePratram,
nequein favorabihbus , cap.14. $ i.num.}. |jg Tcftesincontradtione matr . V.
Solemnitates matrim. Teftes, quiccrtitudinernfaciuntde morteconjugis,
LJ.tr.r.c.ia, nicktl. 2J Tjtuluscoloratus.quandonamdet jurifdiclionem,
l.r.c.4.^.7. 15 TitulusOrdinandorum , L7x.tf.jr t. 70. & feq. Patrimonium.
» Beneficium, ib.Arfeq. PaupertasReligiofa. Tonfura. V.Ordo.
TraduclioSponfzindomumSponfi, quando, cVquatenusfacien. da, 1.8.tr.6.c^4-tfj.
16» Tranfgrellioquqrundam Votorum eft cafus referv.io Socictate,T^ tracl.de cal
rcl.c.7.j.j.nurn.i5. Trieanium in locationc, quale , tr^.l.9.ci. num.7. VAcabiles , vel noa
vacabiles Montes . V. Montet vacabi- les. Valori Sacramentorum quznam
interruptioverborum, vel mu« Utio obftet. V. Verboruminterruptio. Fjdem quinan
error obftet . V.Errorqui. Velationes in matrimonio. V. Solernnitatesmatr.
VenditioCenfus V.Cenfus. Et V. Prctiura Onios. Veoditio,
&EmptK>cumenoTmi, vel enormilTima larfone . V. Lzfio.
Venialiapeccatanonrefervantur, L5.tr.decafref.c4-n. \. 4*. Verba non
beneprolataqua ratione impediantConlecrationem,1.4. c.i. aiLj6. x* Vcrba ,
quzrequiruntur incontraclionc matrim. ULtr.5.c.^.nu.6. Verboru,m mutatio, vcl
interruptio qu« obftct Sacnmcntorum Confeclioni, l.ix-i.jr.i.cV: i. t.&»
Verhacerti, vel non certo conftituentia fponulia, I.8.tr.}.cap.a #4- tjo Verba,
quibusdebetutiProcuratorincontractionematr. I.8.tr.4- * t ■ T Vcriutem
mquireredebet Executor DifpenfationLs pro foro ex- terno, I g.tr 1 c ix.f.\.
iat Quid proioterno, ib.c.i } 1»» Vetitum eft irapcdimentum Impediens matr.
I.7.tr.t.cap.i6.aum j Vc tula dccrepiu ao valeat i ni re rrutr. I.f.tr.i.ct J.
/.»,n.io. I0t> VicariusPrzlatiRegul.anpoflitabfolvereircfervatis, Li- tracl.
de caCreLc.y.sf .1 . tj VicariusGeneralisEpifcopi, velCapitulian habeat iurifdidlioneni
ordinariamadabfolveodumi peccatis, l.j.c.4 .jr.i.n.i6, ib. Anaboccultii,
ckabhzreG, 1.5.tr.dccar.rcf.c.io,iru"n,n.9. &6 Etib.num.tJ. Videetiam
ib.c.ti.^.t.num.^q. . £; Anpoflitdare dnnillorias, L7. c.S.g.i. num.tt. 84
AnpoflitaliquidinlmpedimentisnMtrimonii, LLld,C.5.nu.i. t{6 Vic. Gen. quandonam
poteft exequi difpcnfationes matrimoniales , l.S.trj.c.ifcgj. II0> An
reliclo ofncTo. tao An Vicarius fuccedens. tt* An Capituli. ib. An poflit
fubdelegare > ib. ib. ViduamefJe, debetnpticariinperiiioaedifpeniatioois »
Ll'tr.*. c.9.$.5. num.j. ! fS Vinum mutum aqua an aliquando vendi pretio
currenti liceat ,l-9- tr.c. (f unicus. t*4 Vis, impedim.roatrim. V.Impedimenta
matriraonfi. VifiurequinqueaJtariaurMusEccieliaElulTicitinordioe ad iacran- du
Googl Verborum. <JuIndulgentiisf.ttioiiumper Bullim conceflti , licet intuo
opptdoplure* adfintEcelefic, e.to._>.i.n. J. iio Vifitarefufficit,
inordineaddidumetTetlum, triaakarUuniut , &duotlteriusEcclefiz,velccontra,
licet, in utraqueplu- raextentaluria. ib. n.4. VifittreanfufficUt altarc,
ubiatiutriooB cA illud, quod vulgo vocuurportatile, ieualtcratum, ib.n.j. Quid,
fifitomniodineptum, ib.n.i. Vifiurcunumalurequioquiesiufficitioloco, ubi
nnnfuntquin- queEcclefiz, necunacumquinquealuribui, ib.n.7. )86
Immoalureiaprivitooratorio, Galicubiexiftas, ubi ioliirafic Oratoriumprivatum,
ib.n.8. Siver6alicubiexiftas, ubifuntquinqueEcclefiz, veluna cum
quinquealuribus, nonfufficitunicum viGure, ib. 9 Uec iitUeA detcdhnquinque
alurium efle folum in ea EccleGa , quam tu eligis vifiundam , fed requiritur ,
ut ulisdefeflus fit intotooppido, ib.n.ro. ViCurequinquietunum altare fufficic,
fi legitime impcdiris vi- fitarequinque, utfunt aliquz monUles non habeares ,
nifi unumalure, ibo.ts. ))«_. VifiUrequinquealuriaejufdemEcclefizandicaturis,
quiex eo- demlocofineficus, & corporis muutione, & motione vi- fiut,
easvifitttioncsloUmente diflinguens, ibid. num.ij. & 14.
Vifitttioprzditlapcteftneriftindo pro foribuiEcclefiz, fi hze forte reperutur
pleoa ob multitudinem ad eam confluen- tium, lb.n.i j. Noavalet, fi
JanuaEcclefizfitclaufa, ib.n.16. ViGutiononvalet, fialtarU, quzvifitas, non
fiot in profpetla tuo, necGtunottbiliterdiftaresabalttri, ib.n.ty.
VifiticioprzdidU, utGtcurafruCtu indulgentUrum , an debeat fieri devote,
ideftGneulUetiaro culpa veniaJi, ideoque ut nonfiatcum vttugloria, vel
iromodefle, velconfabulando, ib.$.s.n.i. Vifiutio alurium , ad efteQum lucrandi
indulgentias ftationum viBullz, nonpotefteihiberiperalium. ib.n.i.
Debctfiericumintentione, faltem virtuali, vifitandi obfinem 1 Pootifice
requifitum, & cum orationibus 1 Bulla przfcriptis, nempe pro unione
principum ChriftUnorum , & vifloriacon- trainfideles, ib.o.). Sufficit
tamen orare ad intentionem PontificU. ib. Vifitatioalurium fi
plurieseodemdiefimulcumoratlenibus rc- quifitisrepeutur, anpluriet acquirantur
indulgentiz con- ceffx, c.io.$.).n.i.&feq. ib.
UltramonunifiordinenturfineTitulo fufpenduntur, 1.7.06.5.4. num if . 80 Item fi
une djmifioriU recognitis , ibidem cap. 8. $. 1. nu- mcr.4. 8) VolunurUdetrtntertefponulia,
I. JI.tr. ).ca.$.l. 119 " , l.i.cip.a.5.i. 36? umatrimonii. V.ibid. , an
liceatconjugi faflo Di- i6).&(eq. I9.tr. ix.i.a.j. Votum *d£*gfj
OrdinisSacri, Votumfolemne in ~ l.8.tr.j.c.5./.».n.io. Vou Bicnii SocieutUan
diflblvant cip.t.n.to. Votumfolemne Cafliutis _ vortio, 1.8.tr.7x.4-5.t.
Quiddefimplici, ib.$.i. Vouquatnaro, &quomodopoflintpcrBulUm
CrtlcUczcoromu- uri, V. Verbocommutatio. Commuuripofluntfolum,
dunnceannoipfiusbullz, c.i). §. 1. n.jo. Vn poflit ultimodieanni commuuri votum
in aliud opus pium de- f •indirm umen poft annum , vel ab eodcm confeflario ,
velabalioviro docJo, prout confcflarius decrevit , ibidem num.o.
VoUabfoiuucaftiutis, Religionis , & peregrinationis Ultra- , feu
Hierofolymiunte emifla devotionU caufa , ex vi Buliat commutari, np.ij.
$.i.num.t.ibi- Votum calliutisdiminutum , miU non fornicandi , non fepolli di ,
non nubcndi , votum Caftitatis conjugalis , votum virgini- tacUprzcifz,
ideflconfiflentUinabDinentia, primiaduslu- xuriz, quatcnusfcilicctvotum
Virgimutisinvolvitcorporis integxiutem, votumintegrxCalliutU,fedadtempus, pof-
funtperbulUmcommuUri, c.i).$.a.n.). ib. Item vocumaftiutisverecondiuooale,
v.g.voveocaftitatem , ficonvaluero, ib.n.4. ItemVotumcaftiUtispenile v.g. voveo
non ludere, & filu- dam, inptenamvoveocaftiutem, velnololudere, &fi lu-
veatfenonconcenfurum, perendJe, fcnolle habere aJum externumimpudkum, cVc.
ibn.j. NiftumcnvolueritomnUfimul in ultimo voto colligere, iUifi
qaeellefubjetlum. ib. Vocum ReligionUdiminucumpoteilperBuliam corocnuuri, ul de
affuroendo ordinem Sacrum , de ierviendo toto vitz tempore Hofpitali , vel
Monaftcrio , vot ItemVot'umReligionis vere condicionaie, velpetnale , ibid.
num.7. Votura peregrinacionis ultramarinumdiminutum, &Votumde inviienda
SS-VirgioeLaurettna, velSancloJacoboin Com- poflelU. Quid de voto
peregrinationisadlimina Apoflolo- rum , vel voto peregrinationis
Hierololymitanz , non ob viGttnda loca Santii, fedobaiium honcflum, & pium
6- nem, ib.n.8. Item votum ultramarinum verecondicionale, velpenale , ib.
num.j. &10. Nequeunt uraen commuttritrUvottprzdicucaftitttisultro- marinz,
&Religionis; finonfant vereconditionalU, pu- ucumparticulaiff,
quzfignificacidem, ac qu*ni<>, vg.vo- veocaflicatem, uconvaluero,
iuutfenfus]Gt , quandocon- valuero, ib.n.ti. VotumperfeclzciftiutU i
conjngecmiflumaate initum matri- monium, nequit pcr buIUmcomroutari, &
peccat conjux matrirooniumcontnhendo, nec potcil petcredebicum , lir
cetDofGtreddere, c.t ?.$._.n.i. ))8 Emifluro vero pofl inituuro roatrimonium
potefl commuuri , ni- (ietoitttturabucroque coojuge mutua licentU, & permo-
dumconcra&ut, ib.n.i. Potefttamencommutari, fidicticonjugesremittantfibi,
&ac- ceptentceflionerojuritpetendi, &reddendidcbitum , licet
ficremittendo, peccentcontravotum, ib.n.i. Votum (VricliorU Religionis poteft
per fe commuttri vi bul- Ub in Uxiorem, & item quoad diUuonem ingreflus ,
ib. num.). ib. Excipe, quando in Uxiorenon vigetobfervantU , & quando
diUtiotemporisfittanta, ut vovens pcriculo exponatur vo- tumnonimplendi,
ib.n.4. Votum Religionis Hierololymitanz, feu Melitenfis non poteft.
perbullamcommuuri, licet probabiliterpoflitvotumfufci-
piendialiosordinetmilitares, ut Sandijacobi, Alcaaurz, CaUtravz , &c.
ib.n.;. ib. Excipe votum fufi. ipiendi Religionem ex hUordinibus. ib.
Votumlubdisjuncliorje , Gutruroquefitrefervitum, nequitper buliamcomrouuri,
fecus verd fl alterum non Gt referva- tum, utvoveoveicaftiutem, vel jejunium
per aliquotan- nos, ib.n.6. Si poftei elegifti ciftitatem , omiflo jejunio , an
fadla ele.lione poflitCommuttri . ib.n.7. Quidfievafiftiimpotensad jejunium, an
acisperbulUmcommutari, ib.n.7. Votum refervatum, feddifpcnfatumiPoncince,
quilocoi vacifubrogavitaliud non refervatum, verb. grat. " lococaftiutU
probabilluscft, QiVfi in hoc cafu per multum tempus omififti }ejunare . atl re-
vivifcatinrevotumcafliuos, iuut fiat incommuttbile per Votum refervatuiri an
poflit per bulUm in aliud etiam relervatum commuuri, ib.n.ia. An in aliud
melius , & przflantiut Gve i confefiario , fine proprU ipfum
voventisauttoriute. ib. Votum perfonzlubalterius poteflace exiflentis, quando
potefc irritariabeo , qui talcm poteflatcm habet , cap.).$. j.num. 1 1. Votum
abfolutz caflltatis i filio impubere emiflum nequit per bul- lamcommutari,
necabejuscoofeflario,necabEpifcopo, li- cetpoflitaPatreirriuri. ib.
VotametiamiuratumpotcftperbullamCommutari, fi nonfitre- iervaturo, CttA.t.a.AA
... W Votumreilededanda v.g eleemofynahuicdeterminatz Eccle- fiz, velpauperiin
poflit per buIUro commuuri , fi fuit ac- ceptatum, ib.n.18. ib. Quid,
Gfitvotum, v.g. jeiunii, fcd fubpenadandi eleemofy- naracertopauperi,
vclEcclcfiz, ib.n.X4 ))( VotumPontificirefervitum , licct poffit in aliquocafu
urgentif- GmzneceiliutU, & alicujus gravis damni imminentis ab Epifcopo
difpenfari , non tamcn potefl tunc i confeflario pcr bullamcommuuri, c.i).§.j.n.i4.
, , ))9 Votum, quod tu recordaris emififle , fedoblituses tnateriam ut &
quUhodie to. poteftperbulUmcommutari, c i..n.:6 Votum non petendiabfolute
dilpenUtionem, vel nemanGtinvalidum, ib.n.10. Quid fi fiatde nonpeteoda
difpenfatione , vel (inecaufa, ib.n.18. Veruman&quandotuncpecces, ib.n.if.
Vorens v.g. non ludere fub ptei M i filufit Digitized by Google 364 cum
.ncuipabili imd vrrtentn rati > rel pe n x 000 teaetur ad penam, c.i
}.$.t.n.a6. 1)7 Ufuraquidfit, quotuplea, quaratione prohibiu, l.o.tr.i.cap.z.
num.176. VfuraioMutuo; quandocerto oonadefl, l.oir.i.c j. ib. Qulndoidt.)cert6
, ib.cap.4. 181 QuandofubciubiOf ib.cap.r. 18}
UluririuiqiuodooiuiacquiritDorniDiuxrirerura per ufurar scce- pututn, Lo.tr.l
c.7.^.1. 184 Ufurariibotiaaorinthrpothwataproafuris, ib./.s. 185 Ufurjnus,
9uaodo(kqgawnusoplrgaiuradreilitutioneoj, cap.$. Index Rerum> &
Verborum, Quando, &quatfeiiusejwhxredes1rellegaurii, ib.fl.f. 1J7 Ufuracur
Gtlucrumextempore, oonrcroex Locp, Lj.tr. J.c.4. 5 . a0j Ufuscambiendiperalios»
L7.tr. j.c, 5.^.7. ZI> Uiusfru^usinlacaiione, l.o.tr.^.c.j. Utilius
tumCamploris» cuoi Campurij , fetti hentium, quandoadefl. cujulaaiijeritu.
$.1.0.307, Uioricidiura quod , efl impedimeatumdiriiBeas VJtppciinWPWKiBKmVabot
Cnroen, j .c.4 . i. • « • 1. \ t. / , Digitized by Google I • R, P* T H O M JE
T. E SOCIETATE JESU OPUSCULA TRI Av De Confefiione. De Communione. De
Sacrificio Miflae, INDEX Capitum, & Paragraphorum METHODl C0NTESS10N1S. 3*7
LIBE RI. De dolore cordis. De dolor. <iuoad
QQjidfitContrio,.&Attritio. •j^ E
peccatis contra fi^5?j' eorum, quiousc«iJ«uspr Affi^^Sr^uV • " -
AnAflusamoris FoSxConttitionis, &Attritionis ■b. J". ' U
DeigBonntiarerumnclci i Depeccantecurofpe veniar, &rel X.
DeomiWcntehorasCanonicM. t Deluperftitiooe, &uro»l.bus. ib.
. De fj. E dolore , quod non doleas . i JL/ Deimentiooe, &qualitttedolorij.
j. Andolorprocederedebeatex 4. Quandodolorexhibenduseft. 5 " IIL De ib. ib. ib. ib. $.1 a. ib. ib. ib. »87
5.1. T>E wialiumdolore virtualh * jL/
DedoloreuniuspeccativeniaIis,oCnonalteritti. 1. Dedolorevenuliumadfrequentiam
4. 5- si'. ib. ib. J7« 4- I: t If. De
oris Gonfeflione. Quardam de peceatorum Confefliooe in uniferfum. Ct
eiplicanduminConfeffione, peccatum efle ,«1 nonefleconfeflum. J7* ».
InConfeiTionegeneraliaxiomniaroortalualil$ conielu apenre teneareur. 3.
Anpeccacadubia fint neceflarioclatibusfubiicienda. De peccatisconfeflis ut
dubiis. De 2
3 i bu s internis interruptis . De aQibus exterais interruptis . Depeccatorehabituali. VidedeMeretrice. De
uniute morali unius peccati . Ubi de unitate Biafpberoiarum . PercutTionum .
luramentorum, &Totorura Contumeliarum. Detra<3iooum. Adminiflrationis
Fornicationum . Depluraliute individuali malitise in eodeniaflu . Ubi,
depluraliuteoccifionismultorum. Dcfideriioccifionis multorum . Detradlionis
muitorum . Furti 1 multis . Demediis, qiucaflumunturad peccatum.
Definepeccaminofo, Telnonpeccaminofo. An peccatum continens muJtasipecie
tnalitias , dividi in Cop- feflionepoflit. 3°* Anpcmtumcompleclentplurcj aumero
militias» dividi in Confeluonepoflit. }°- Depeccatisexignorantia. >u. 15.
Depeccatistxconfcientiaerronea. »>• 16. Depeccatocontraprseuprumluperioris.
Ki 17. Delcandalo. » 18. Dccircunftantiijagsravantibus. ?«* Circa fecundum c.i.
-TNE blafpbemia. 1 \J DeToto.&juramento. 3. DeConfuetudineinJujejurando,
aaluspeccatii. Circa Tertium Docalogi prasceptura. DE auditioneMiflas. ^**^
Circa Quartum Decalogi prxceptum . 6.1. T"\E injuriainfliaaParentibus, Filiis, Uxori.
». IJ De injuria Ulata Fratrl , SororM abtf . Circa Quintum Decalogt przceptum.
C.t. T-\Equibufdamfpeciebushomicidii. z. \J Deoccifioneincaula. JDe malis
alicui Tolitis . . uemausu*. c A p tj T VII. Circa Sextum, & nonum Decalogi prssceptum. |
"T\E deletutioneturpi folum interna, feu, ut vocanJ , U morofa. De
locutioneturpium. Deiacunti», &deconGlio. De prima luxuri* fcecie» idefl de
umpbci forniatione . DeSacrilegio. DeAdulterio. Delnceflu. DeStupro. DeRaptu.
De peccato contra naturam . Ubide Mollitie. Sodomia. Sod om ia i m perfccta . .
a. 3- 4- I: t % 10.. iT.I Circa Septimum» &Decimum Decalogi prxeeptura. DE
furtocomrouni, Rapina» daraoodato. 301 Defurtofacrilego. ». redu- Cirta OilaTum
Decalogi prxceptum DE Contumacia, Dctraflione, Judiciotemerano. ib. An
inConfefsione manifeiiarifociuspeccati pofsit. lb. De Teriute, quam cum
Cunfcflario agendum eft. TAcerilicitealiquodj poteft. a, Quandofcilicetadeft,
vel impotentuphyuc*» cimusnecefsiutemMoribundi. u>. Velimpotentiamoralis.
J*f VelerrorinvinciLilis. IJ* 3. DeMendacioinConfefsione. *• 4.
QuandonameftobligatiorepctendiCones&ionera, vel genera- Teminftituendi. »
De Abfolurione. L jp Orma orairuria A
Wolutionis . FormaAbfolutioDisiaoeceljittte» &inbftTn»ttl Con- C A- '
Digitized by Google 36S Indes Capitum, Paragraph, & Titulor, I L Qua
ratione Confcflor rjeccato/um meminirfc debet C A f ? T De dilatione
abTolutiohif f - DeProxii fL De
pcenitentia folvenda 1 ib. ib. id fit occafi* remota , De OccaGone Remou ,
bxima. 4. DcRecidivo. r. DepublicoPeccatore. 1». De djlatione ablbl u 1 1 on j
s propter utile pcenitentnT lol ib. ib. ib. *E A N
P°enitenjten"tu''»cceparep«nitentiam, xx tamquefolvere. *.
r^ndo^c^rpoenitentiamadimplcrepceniteos. 3. AnpofTitimpleri poenitentiaperalium
. 4- Adquidobligeturpcenitens, Gpoenitentiatoblivifcatur. ib. . Pe «Ificio
Confcfforis ijuoad inftniendum fWnitentem s - abfolvat. . difpofitioneir,
Confeffor advertere debet in pcenu tentt, antequam aUolvat. C-T- r\E
aflufideinecefiario.antequamquisabfolvatur. 400 ». D? dilpofitione pornitcntis
, quoad dolorem , ante- quamabfolvatur. jh. ».
Quaenamdilpofitiorequiraturbeonfeffore , dum abfolutio- flemimpendit. jD> De
9.1. A N pcenitenslroicoc frX feffario injuntUm . An aliusConfeflariuspolIit -
tis , aliifque obligationibut eipofcendis ab eo, qui abfolvitur in cafu
ncceflitatis. De Jurifdiclione Saccrdotii ad abfolveiidam <j.t. T"^E
Saeerdote nonapprobato. . JL/ Deeonfcflorcapprobato. 5.
DeConfeflarioelecloperbullam, .4. DcConfeffbreprivilegiato . BulleCcenzfumma.
Sex cafus Pontifici refcrvati , A P P E N D I Dc Sigillo ConfeiTionis. c A p u
T 1. Quid
fit, & ex qua Confeflione orutur QuanU fit obligatio S/gilli. Quaeoam
cadant fub Sigillum? 40S A N peccau, laus, Confeffio* posnitentiaimpoGu. 409
ib. **" P«ccauingenereutaudiu;cic quid,utaudiuintali Joro. Quid faciet
Confeffor, fi crr»Terit ia abfolvendo; TJRoponitur quse-ftio, ?■ X
Deerrorecircatertitdamnum, i Deerrorecumdamnotertii. 4. De errore cum
invalidiute Sacramcnti , Aliqua pertine»tia ad Confeffarium, aatequam abiolvat,
<•»• "px quaopinioneConfeflariuspeenitentcmabfolvat. ib. 1 A n
Conteflarius fcions penitentcm non fateri peccatum, quodct.mmifit, poflit illum
abfblvere . }. QuaratioiicConft rogaredebeat. 4. Analiquando a
Coofeflariofitfubeundum quemablolvit. Peccata publica. Complices,
obiettapeccati, icc. Peccatumcommittendum . 8u* per errorem ut neccflaria quis
fatctur . efeclusnaturales. -■ ... Dicere, eumnonabfolvi. Tcflimonium
deConfeflione. Defbclus qui vidcrur in ipuConfeu>«n<. Quinam teneatur ad
Sigillum. 4oj ib. ntis , ib. De SarisfadrJone. De Pcenitentia 406 f.»i A N
ConfefforpoffitnulUmlnjungere. »• *> DeauaoriuteConfefforis, in injungenda
poenitentia ib. (ubprsrxepto. j. Quintaimponipeenitentiadebcat. 4-
CuiusgencrispcenitentiamdebcatConfefforinjunEere 407 j.
Qmndopoenitentijimponidebet, velpotcft. i». taliJoco. ib. ib. t ib. ib. fc
4<t COafeffor, Pcnitcns, Interpresf aliiqueaudientes . ib. Is,
iquopctiturlicemtiaderelervato. ib. Is, iquopetiturconGIium. ib. Ipfc
Confeflarius i penitente ante Confeffionem coofultus . Ib.
LaicusConfeffionemfonecxcipiens. ib. ScripupeccauleKent. 4n De Sigillo
Confefsionis refpecta ejufdem penitentis . An Confeffor pofsit uti cognitione
habiu in confefsione. $.1. A N idpofsit, Gvelalii, velromplicespeccatiid adver-
l \ Unt. ib. s. An utiConfeffariusdi&acognitionepofsit, quando folus po>
tcnsadvenit. ib. 3. Expediunturquxdamcirca ufum prxdiclxnotitiae. 41S An
pofiitquis limulatum Confcflbrem rKlpuere. ib. Depenitenteimpvmtenti. 414.
DefcienteinCooiefcioneEcclefiam eflepolluum. ib. V I L Cujubum fufpicioois periculum contra
pfnitentem ex vi Sigilli prohibetur? De cujpa, & p^u frangentis Sigillum.
-: INDEX Capitum, & Paragraphorum. Libcr de Communione expedite peragenda. 369
Operii, * difpofitio. I. fpirituali
neceflaria ad 4»f ••»• T"\E ftatugTatirrequifito. ibid. ». JL/
AnfitgiaviuipeccacumaceedereadEucrarifttara cuin graviortbuspeccatis,
quimcumminusgravibus. ib. ). Anaddancnovumpeccatum, qui commuoicaot cucn
peccato mortali, quandoprohibeturiCommunioneexpraecepto hu- maoo . i b. 4.
DeaccedenteadCommunionemcurapeccatoveniali. ib. 5.
DeaaualidevotioneinfumenteSacramEucharifturo. 41« €. DeConfefsione prarmittenda
Communioni, nbi explicantur Tridentini verb» : M*Cb m» dtfa ttfm Cmftfftru ,
mjtmtt mtttf. faatt: mamfHmkmtmttmHm. «b. MtdtmindtfitttfUCtmftfhrit. ib.J*
Vrttnttmtttfitmtt. 4»7J? SjumfrimSuttttn/tttMtitr. ib.4 r. 7.
Quandodebeteliciaduscoatritjonisabeofive Laico, fivc Sa- cerdote , qui urgente
nece&itate , fine Confefsiooe ad Eucha- rifliamaccedit. - 4' 9 t. Deeo,
quianteCommunionetn recordatur peccati indireae abfoluti. 410 9. An
peccatanegatjvedubia Gnt ante Communionera Sacerdo- tiaperienda. ib. 10. An fit
cafus^n quocotnmunicarequis fine Confefstone,ck item finecontritione,
awueadedinpeccatomortalipo&it. ib. 11. AnlkeatlaicoquotidianaCommuoio. 4»»
De dilpofitione CO requifita ante (.1. J^E_ ! ::mJ ; Deiii, qucad $.1. A N
flatim iCommuoioaeeomedereliceat £\ AnflatimabaccepaCommunioneeTpuerel Anaromab
ruminareadevocandum phlegma liceat flatim i 3 Communione. liceat. 41« ib.
n>ere. 5. Atfit novum, velmjjus munioniscommittitur. 6. An poftperr7*
accedere. ib. evo- ib. 1D , quodip&dieCoro fm ad I V. Pafchalii. ib. m ib. TC
XplicaturprimaclaufulaCanonii, OmaU mtyutfamt (txut J-J ridtlit: Ubi:
QjiddenonbatHizatis,enexguj2ieniiifto- lidis, DeEnergumeni». DeFacuii,
Stoltdis, Surdii, Mutii. a. Explicatur fecunda claululaejufdem Canonis j
imidiftrtiUmuftrvtmtrit: ubi, Animpuberes bus, <3c penislacisabhomine. An
pueri fubpceaoclegibuihumaaiiquoadculpam . An fubjaceanc iifdem quoad penai .
}. Explicaturtertiaclaufula: Stmtlmamnt przceito aonuae Confeftionii . Quos
obliget hoc praeceptum . Detempore hujusobligacionii . Caufss excufanCes ab
annua Confefsione . ibid. ib.$ 4*7-4 '?: & ib.19 ib.zi 419x9 4.
Explicaturquarudaufula : SmftipUnjrtvtrtntnmdmUjmtUttmf. tim
SntnmrifiUSmtrmmtntmm : Ubi , De obligatione pracvenleo-
di,cfctolIeudiimpedimeata,delocoCorarauaionis, de tem- pore 1 dequeminiftrii,
praetertimRcligiouj. ib. Depraevidenceimpedimentum.
ib.)7 De obligatione tollendi impedimentura . i h . 4 o
UbicommunicanduminPafchate. 4)0.4» 5. Explicaturquintaclaufula: Ntfiftrtt it
frtfriiSmttrdttii nnfdU m rmtUm tHltm ttuftm , adttmputy mi huiufmtdi ftr-
tiftittttditMtrit mifiimtmdumy Ubiquishanc; icaiibiquam in Parochia,
communkandi licentiam concedere valeat .' An Epifcopus, Archipresbyter ,
Vicarius Generalis, Parochi Moncis Regalenfil . 47 1 6.
Explicaturfextaclaufula: Alimmi&vivtmi mb lctltfi* inptfn EttUfimfiUm tmrtmt
ftfnUmn . ib. De pnecepto Communionis inftante mortU periculo. N hoc ptum omnes in eo
perieulo obliget . ib. %. *. ' WJf Demundiciecorporisexterna. ib. §.
Defuperfluomulierumornatu. ib. 4. Deveflibuiexternii.. ubi, anSacerdos
Gneflolai&equescurn gladiodecentercommuniceiit. ib. 9. Ancorporislanitai
requiiatur ab accedente ad Communio- nera. 4za C.
DeJe/unionaturalirequifitoanteCornmunionem . ib. 5Qazpertinentadcibum. ib.rr
Quaeadpotum. ib.za u ar ad naturam comeflionii , vel potationts . ib.a |
nfomnui,velcu^usdigeftusrequincuranteCommunionejTJ, ib.»7.
Pecempoce.quovioUtjirjeruniamoaturale. . 4»).** 9. Dedubitante,
an(olveritjejuniumnaturale, ubi, DediverG- tatehorologiorum. ib. 9.
Quindontuiiejunolicetcommunicare. ib. 9. DeCommuniooeinaxymo, &ferraentato.
aa4 AnSacerdoscelebraredebeatinazymo, vel fermenuto . ib.* An laicus Grascus in
aay rao , & Latinui in in fermcntato Iicite 4*JI» E funt. 3. Anobligeteum,
quicommuoicavitiaPafchate. 4. An hoc praeceptum obliget petere Eucharilliam ab
Harro- tico, Excommunicato, &Umilibui, fi alius Sacerdo* non adfit. ib.
Anineademinflantiimortiinecefiicate pofsit quilibet Sacer- dos,
etiamReligiofus, miniftrare Euchariftiam . > ib. 6. Anquimane,
exdevotionecommuntcavit, & delndeincidiC inpericulumraortisi pofsit,
eademdie, pro Viaricocom- munkare. ib. 7. Delumence Viatkum in mortali , deque raortaliter
peccante , poft illud . 41) I. AnpuericomraunicandtfuntproViatico. • ib. 9.
Aoameutitemporaiteo, acphreneticodandumfitlacrumVia- ticum . ib. 10.
Quandolicetdare infirmo non jejunoCommunionem . ib. II. Anquifemel
Viaticorefeclusfuit, pofsttiocraeandem segri- tudinem faepius non
jejunuscommunicare. ib. it An, eademdie , quaquisoccideoduseft,
pofsitcommunica- re, acquiddeinfideli, quieodem, qaobaptizatur, die eft
fufpcndendus. 4JJ 4J4 De Miniftro Communionis. (j, /^Uo habitu,qua \J daEucharillia. *. AamtniftrariEucbarul PrimaRrgula.
SecundaRegula. TertiaReguta. QuaruRegula. De peccatore cognito in Confefsiooe .
Quocupliciterpeccat, qui communicat De miniftrante hofliam confecracam . 3.
Qj^mdebeatpcnitenciamexhiberefivepublicui, Gve peccator,
utadCommunionemadmittipofsit. ib. 4. Anlaicus, aninferiorDiaconominiflrare
uoquam polsit Eu- charifliam. _ _ ib. 7. Ao extra Sacrificium pofsit fe ipfum
Sacerdos comraunicare. ib. 6. AnSacerdospouitcoramuoicaturo
miniftrarepaiterafuaeHo- fliae. ib. 7. AnKmpwInWoUaigejic^aJiiiw 4IJ ib.ia>
ib.i?. ib.17. 4)6.1 S ib.lO. ib.ir ib.j» INDEX Librorum , Capitum » &
Paragraphorum • OpufcuU de Sacrificio Mff* . Dt iis , quA ad Saceraotcm
pertinent C A * U T L De vafi» ttcrU. §>t. T\E Calice, cVPatena, *, XJ
DeConlecrationeCalicU, &Paten«. PrivilegiumpriinuraconfecrandiCalice».
Privilcgium alterum conlccrandi Calices . PrivilegiumTertiumconfccrandiCalices.
S. Depcnacelebrantis inCalice nonconfecrato. 4. AnCalix, adde&vertes,
aliaquefimiliarems . tt fcu bencdida , fi in illis non facrisfortequU lacnfieet
Calilj &Patcna. Corporalc, Pixis, *c VcfletSacerdottlef, aliaqueornamentt.
Ecclefiaviolata, Ecclefia, 6c Alcarenonconfecratt, feunonbenediaa. J.
QuandoCalix.&Pateiuamittantcoole . De iis vafis in lacro Minifterio
adhiberi QuicultusfacrishisvaGs> 4.T. (~> OntaCtusfacrorum. *.
Lotiolacrorum. J. Ufusfacrorumadprafana. Quarilioincidcns de eandelU , ck
ramispalmarum 44M . 4. Ufusprophunorumadttcra. < antequam Mifam celebret: .
ib.i ib. 9 ib.j ib.c ib.8 ib. 440 44« 44» ib. 4.1. QUib dll! Uibiis, •
ib" I I L De
veftibusSacerdotalibus. ScquotveftibusindigctSacerdos ad De facultatc
Epifcoporum benedicendi facras vefles . Duo privilegia Mendicantium,Sacras
veftes benedio 3 . Qyandonam veftes facrjearaittant bcncdiflionem . Quzdam
propria dc cingulo . ipropriade " ib. ib. ib.» 0---«„F,0ia.adeftola,
vclcafula. *v»idjuris, quandounaveftismuuturjnaluun. DelocoSacrificii. §.1.
/^VUifnamilleGt. *. \J DeEpifcopipoteftatecircalocumSacrificii.
Anfcpifcopuspofsitconcedcrcfaculutem celcbrandi per mo- dumacxusinloco
prophano,fed decente,extradomumfuam. ipfoabfente. ib.6 An id oofsi t in
quocunq; loco domus fuz , vel in domo prophana aiiorumcoramfe. ib.8 An poflit
dcputarc Oratorium in domo fua , ut ibi iodifferenter , permodumhabitus,
celebretur.. ib.t* 5. DeRtfligioforumPrivilegiiscircalocumSacrificii . 446.48
Primumprivilegium, quanJaverfanturinmiftionibus. ib.J.
Secundumprivilcgiuminquocunqueloco. ib.7 Tertiumprivilegium,
deputandiOratorium. ib.14 4. DeOratoriisindomibusdelicentUSummiPontificii. ib.
Tibi Ditcefii ttnnmilvu. 447.I £ui ut afiru. fW.j Vt in frivut. UU jtd h*c
ieetnttr. ibii.l Ttr Oriinmrium Uti, ibii.ll M d* itfius Qriinmtiiy &t.
ibii.l*, Vmtm Mifftm. 448.19 ZmmmoUo ih ttdtm. ibid.iO Ptr qurme.nque
Smcrrdtttm, &e. MU] Sint ttmen <rutruneunnutt &t. ibid.14, F»[eb»t„.
itfmrMmit, &e. ibii.^7 tn ftW, & f*mili*t &t. ibii.xS tfee ntn in
Hefrihum, &e. 449 ?* Velnmui mutttn, «uti fnmilimrtt. tbid.%4
DeprivilegioCruciatccircaprzdicta. ib.J7 DeviolationeEcclefiz,
feulociSacrificii, e/ufquercconcilia- ~1 • Remifjive. 4J° De Alttn, euifque
ornatu. !>(• V\E Alttri, ib. AraexduobuslapidibtU. U Arafinereliquiis. Ara,
quandoamittitcsafecrationcoi. *. DeMappis. }. Decorporali, PalU, Purificatorio.
4. Delumine. [. DeMillali. 6. DcCruce, «liifquerequifiiUcircaAloxe. De
0UodiccefcbrariP0&U, ubi, . V/ £tae. 4,a. a. AnobligeturSacerdosaliquando
Parochorum obligatiocelebrandi. Capellani, &
Bcneficiatiobligatiocelebrandi. Obligatiocelebrandi quoad Ecclefias collegiitis
. Obligatio celebrandi Miflam de feria pri vilegiata . 3. Quando licct plures
Miflas eodem diecelebrare. 4- Quahoracelebraripofsit. Quuad Auroram .
PnvilcgiaMendia QupadMeridiem. v PrivikgtumMi C A P U T VII. facilioM ,
pertinentia ad antequam cclebrct. ib.o ib.TS ib. 4£ ib. ib. Ik ib. ib.l ib.J
iL* ib.6 ib. ib.s ib.S 4f4-i9 %*' P^ecc?,ntc-Mi,I*m- Calcei. 4 Pileolus. ib.
ib. 6. Sanitascorporis. */b. 7. Mund ities corporU , 4 lotio manaum .' ib
LIBERII. Dc his, qia ad Sacerdotem pcrtinent, duni ar2u celebrat. c A p u t t
De intentione SacerdotU in celebrando. H. -T\E fine, quempoteft, vel debet
iotendere Sacerdo» ia i-/ factendoSacro. 4J? a. Dc intcntione,quam Sacerdoi
habere dcbetconfecrandi, ante, vel dum operatur . j£ IntentioAaualis,
cVVirtuali„pprobaturincafu noflro , non verOHabituahs, & interprctativa.
4;S 6 Praxis przdictz intencionis confecraadi. ib. J.
Surerquammateriamcadatintentioconfecrandi. ib. Primuscafus, departiculanon
cognitaSacerdoti. ib." Secunduscafus, deHoftiisnumeiatis, quznonomnes
conlei crari intendantur : j l, ^ Tertiuscalus, deHoftiisnon confccr^tis,
forteconfufis cuim coilecratU. 419 10 Quartuscafus.deHoftiis, fuperAltare, non
ver&fuperararn conlecratampofiris. j]j,r Quinttis cafus , de Guttii vini in
Calicedifcootinuis. ib.a J Ubi, defenditurConinch.contraLayman. jb. An guttz in
Calice fcparatz dcbeant abftcrgi antc confecratio- nem. 46019
Quidpoftconfecrationem. ib.}» C A- Digitized by Google Index Capitum, Paragraph. & Titulor. An
intcrrumpi Mifla aliquando poflit De Applicitione Miflz . $ I
T)R*mittunturquzdamncccflariidcoft'erentibusMifum, A ejufque valore. ib. s
AnapplicaripoflitMiiTaproInfideli. $6t 3, AnproCathecumtnis. ib. _.
AnproExcommunicatis. ib. DeSacerdoteut privata
pcrfonaproTolerati$,&nonToieratis- ib.j Decodemutpublicaquoad nonTolcratos.
46* DeeoderautpublicaquoadToleratos. 1__3 < An Miffa applicari poflit pro
JuiUs . 4 6 ** fe Anpropcccatoribus. ib. 2
AnprovivisappIicaripoflitMiflaprodefunfljs. 46 8 Deapplicatione
Miflzanticipataquoad (atisfattionem . Anfitaliquandolicita, falteminCapeltano,
di&a anticipatio . ib.S DeapplicationeMiflzanticipauquoad intcrprctationem.
ib. 2 DeapplicationeMiflaecontravoluntatem Superioris. 464
AnpeccetSacerdosnonapplicans Sacrum juxtaPrzlati volun- tatem. ib. Cuiprofit
miflaapplicaucontravoluntatem Prxlati, vel contra juftitiam. . ib. 10
Detcmpore, quo intentio applicandi alicui frufium Miflx eliciendaeft. 46 y »1
CuiproGt fruclus Miflx , quandoSaocrdoscum SacrumappTi- cafletuni,
deindeapplicatalteri. ib. i__ DeSacerdotenonapplicantefruclumMiflae fuse. 466
i_ DeSacerdotealiqueincxcludenteifruttufuxMiflz. ib. i_t Cui magisprodeft
Mifla, ei, quiillam audit, anei, cui Sa- cerdoseandemapplicat. ib. Rurfus,
quidmelius, Miflz fimul didar , anfucceflive. ib._ Dcniquo Miflzante,
anpoftmortem celebratz. ib.4 i__ Quid valeat magis pro DefunQis , Mifla
applicata , an Bulla Cruciatz. ib. i_G AnParochusteneaturaliquamMiflam
applicareprofuis Ovi- $1 T)RzmittunturaIiquacerudeinterruptiooeMiflz . ±76 a JL
Primacaulaintcrrumpe;idiMiflammctumortis,velgra- vismali. ib» 3 Secundacaufa.
Superveniensmemoriaimpedimenti exciboaf- fumpto,expeccato,excen!ura,
extemporeindebito. ib. ± TcrtiacauU. Superveniensexcommunicatus toleratus. ib.
5 Quarucaufa. Superveniens violatioEccleliz, vel Altaris. 577 6 Quintacaufa.
Supervenienscorporalisneceflitas. ib. 2Sextacaufa. AdventusPrincipis, Prxlati,
Populi. ib. it Septimacaufa. Concio, Ordinatio,Coramunio Pupuii , Publi- catio
cdiclorum . ib. U T #VIIL bus. ik 1 lis. x NequidomitUturinMifla.
Deomifljonealiquorum, quzrccitandafunt inMifla. De omiflioncflgnorum
(uperparticulas confecratas. De omiflionc rirus proprij . Omiflaaa,
cVqoaratione (upplcri debeant. A n propter impotentiam omitti aliquid poflit
inMifla. 3 NcquidaddaturinMifla. Nihil addendurn in orationibus • Nihiladdendum
inCanone. 471 Nihiladdenduraininflrumentisfacris, ubide duplicaU ptui. . ib.io
Quales Miflasl Capellano, vel Sacerdote Gnt reciundz . 5 1
/^VUalcsexdevotionereciureliceat. ib. VJ Quid peccct, qui votivam, velaliam
Acurrentc (ine cauUcelebrat. _b. Quzfitcaulajurtadicendi Miflasaliasi currcnte
. 47*.$ a QualesMillzexreceptoftipendiocclebrandz. ib. i DeMirtiscum juramento
homini promiftis. ib. 4. DeMiflisfoliDeopervotum, vel juramentum promiflis .
4z. ■ ^__> U.fli* __.«* k _r nm __i M ■ __. f~ - XI • _ 47* ib.a ib.J ib.
ib. 11 1 DeMiflisexprxcepto aSuperioreinjunctis. Ex Pcenitentia. In Ordinatione. 6. DcMillisDefunclorum
promiflisin Alrari privilegiato . 7 DeMiflisSancliGrcgorii promifllf. 4_
DeMilTisSandliBeatificatinondumCanonizati promiflis. Ubi , analii a privilegiatis
poflint eas Miflks cclebrare . C A P QuarationeoccurrendumdefeclibusMiflx . Q
quandoSacerdosdeficit, dum facrificaC. ib. fequentidie prxdictum facrificium
poflit . De Attcntione Sacerdotis dum celebrat . De Materia, & Forraa
coniecrationis . <_ 1 f\UanuaquafitCaliciiramifcenda. ±<_I x Vj£_Anaqua,
dcvinuminfundcnda inCaliccm, poflintni- ve przinfrigidari. Quid peccet, qui
aliquid omittit in Mifla . t I P Raemittiturobligatio, quam inducunt Rubrtcz
Mifla- 469 ib. ib.j ih.1 1 ib.jj ib. ib. Uidfiet, Anperhci 47<< , , ..
Ubi vindicatur Emminucl Si. ib. An perfici przdiflum facrificium ab
eicommunicato ,(ufpe nlo, vel irregulari poflit . ib._t Ubi,
nonapprobaturEmmanuclSa. ib.10 a QuandoSacerdosmeminitinMilsafeefseiomorUli,
nonjeju- num, excommunicatum . ib. _ QuandoCalix, velHoftiai veneno, velfimili
inficitur. i Quandoquis advcrtit,
aquamfeCalici non impofuifse. ib. _ Quaodoquisadvertit, aquam,
velacetumconlecraue. ib. Quid, fi dubitetur deaceto , vel non ioveniatur vinum.
ib. £ Qjidfiet, fiquidinadvenentcromitutcelebrans . <3cQuid,fi
nolliafranginonpoftit. ib. 1 Q_id,fi
SandliflimusSanguiscffundaturvelHoftiadifpareat. ib. H
DcnonnultisaliisdeiecIibusoccurrentibusinMifsa. ib. QuandoSacraHoftia, vel cjus
fragmeuu decidunt . 48q.& Quid, GSacramentumenormicontingat. [ST
QuandoHofliaeftconfracla, &quando ejufdem particula re- manetin
fundoCalicis. jb^ QuandoSanguis, vcl vinum congelatur . _L_i Quidfiet, (1
facrificatufi» dcfitHofliagrandior, fuppetant ta- raen particulae . t4i.t6
Ancelebrans pofllt alsumere parvam formulam, Oc grandio- rem refervare . iK 1 2
Ancelebrans poflitelevareHoftiam i fe non confecraUm. ib.10 Quandodifparet
Hofliia conlccrata , nccaliaconfccranda habe- ripoflit, quidmelius, abirc
lincCommunionc corporis. art afsumerc przconlecraum Dc eiterna recitationc
Milsz. $ 1 T>Edicendiselauvocc. a JL/ Delecretis vocefubraifsa dicendis. 3
Privilcgium Religioforum circa przdicla . ib.:* ib. T*mb. Ttm. IL Dt S*crtm. Dc
iis, quae ad Sacerdotem pertincntpoft Miflam. De ftipendio Mifsz. i TTiRzmittuntur
quzdamdcftipcndio, dequefruflu Mifsz. A ibld- ... . _ • »_t
DecretaSacreCongregationisdccelebrationeMii8arum.48?.7 Declarationcs ejuldem. •
_ ,r lb. 'y Superillud ( DifiriOe frehHtt , &r. ) Ubl , VCUtur Epilcopu ,
nereducantoneraMilsarum. 4°* QuzoneraMiisarum reduciprohibcntur, clcanetiam
pztcrt= u . , it-J De oneribus Mifsarum anteTridentinum . 4 8 f De oneribus
Mifsarum nondum acceptatis . 'b-9 DeiuftiscauGsreducendi. BMt Super illud (
Dtinit , &r. ) Ubi, przcipitur, ut tot Mifsz celebrentur, quotrequiritquantiuseleemofynie.
*S6 Unica Mifsa an pluribus obligationibus ex juftitia fatisfiat . IbT
UnicaMifsain pluribus obligationibus, qtiarum unahtcx ra- ftitia, altera
ncquaquam, vel quarura utraque fitnon jufti- tiz, Utisfiat. jbS. Propter
paupenatem an excedi valeat commune (lioendium Mifsz:
&obiteranftipendiumMif$aepoflit remitti. ib.f Pro ofticiatura, &
intcntione, an duplei llipcndium accipi poflit . . *•»*)
Uodeconucitur,quddp:tcnsMifsam,ilteramei his_an utram- Aa que Jd by Google I
372 Index Capitum, Paragraph. & Titulor. que velit. >
Dubiuminculensdehebdomaaanis Ecdefi* CathednfisNea- politanz. , itWg
Atiquotquzftionescirca voluntatesfundantium Mifias. ibT8 An
rationedieifcftialiquod plus recipipofliiproMifia. ib.JI Analiquidultnfolitum
ftipendiumaccipipoflir profruQu ex opere operantis. , » H 39
Anproimrjctrationcunuro, pro UtisfaUionc alccrum ftipen- diumaccipivaleat. #
489-4s Anmajordevotioincelcbrando, velorationes alizcxtr» iviif- fam,
jusadMajusMiflzftipendiumconferant. tb-40 AnprounaMiflapluraipluribus cxigua
(lipcnduufqueacT~Ju"= ftamracrcedcmaccipipoflint. ib.io Examinaturdoclrina
Suarii, de proinitcente minori ftipendio Miflas. ^ 7 AnfrudumMiflxfpecJaliUimum
poflitSacerdos, habiu mer- ccde, alteri concederc . ib/7 QuandocontraHzredes
agipoflitpro flipendio MiflTarum, dc quibusTcftatordifpofuit. 491.7* Anhzres
pro Miflis legatis debeat flipendium, quod currit temporedifpofitionis,
antemporecxccutionis. ib. Quid netdcdecurGsoonfoJatuanteaproMiflls, (ed
nuncrcd- ditis. 491.86 Quidfiet, ficenfusreliclusproMiflispereat. ibJi.» Quid,
finonpereat, iedminuatur cenfus, &nonpoflit adiri Pontifex. ib.90 Quidfiet,
CaugeaturUxaftipcndiiMiflz. ib.95 Quid, fiuxaftipendiicrefcat, ubi , An
Religiofus flarc deSeat uxzfa&zabEpifcopo. ib.97 AnCapeUanusterteaturpecuniatnexpendere
adornacum Alta- ris. 49VIOO An compenfare ftipendium Miflz fibi non folutum
aliquispollit. ib.io» 4: Supcrillud ( Idvrrtmt dtiiutpiy &t. ) Ubi,
revocanturprivi- legia Religioforum . ib. QuxnamprivilegU hicrevocentur. ib 1
AnprxditUprivdegialegitimeconceflerit Summus Pontifcx . ib.8
Duoprivilegiaconceflapoil hzcdecreta decelcbntioneMifla- rum. 4.94.1 4 J
Supcrillud {Ae fimilirer, &'■ ) Ubi, prohibetur neSacc-rdos
retentapartcclecroofynxMiflam, alteri ceiebnndamcom- mitut. ib. AnaliiprxterRecloresEcclefizpofuncrecincre
expenfas pro vino, cera, icc. ibj AnCapellanus, vel Lcgaurius pinguis poiTic
retincrcpartem ftipendii. ib.10 AnquilibetaliuspoflitaltericommittercMiilain,
retenta par- teftipcndii. 49T»> 6. Supcrillud, (frsttrti i» Etrltfiii,
&t.) Ubi, prccipicur, ut mobilia rcliwa , pro Miflis perpetuis ,
quaraprimura inveftian - tur inbonis immobilibus frudiferis . ib. Andecretum
hocloquaturdenonacceputis. ibvl Quodnammobile inveftiendumeft. ib.2
QuandonamurgctonuscelebrandiMiflas inhoccafu. ib.4 Inquonam bono Immobili debet
ejufmodi mobile inveftiri . Quancumexcendatur illud ( quamfrimlim iavtftitndi .
) 497 ■» ! Quantumextendaturillud ( fi*tim fttnnUdtftntunr ) oc quid
(ignificetillud ( Adtm !tur*m. ) n.t»d. Quid intelligatur pcr illud IfrtMtJfii ftrtttuii.
) iLl£ 2 Superillud (Adhtt fm»Cmptgfuk% &e.) Ubiprzcipitur.ne fufcipiantur
onera perpetua finclicentia . ib. Adquofnamdirigatur probibitiofufcipiendi
onera perpctua fi- nc licentia . ib.t. An penz hic latx requirant fententUm
declaratorUm . ib.t Quispoflitabfolvereaprzdiclis. 497.9 An licentia hzc valida
fit fine fcriptura. ib.t o An fit valida , fi non fit gratis concefla . iki 1
An validefulcipiatonusperpctuumMiflaodi, qui finelicentia fufcipit. ib.ij
Anpecccturmortalicerabeo, qui finc liccntia tale onusadmit- tit. tb.17 2
Occailoneprzdiflzclaufulzquzrirous, quando lex Ecclefia- fticaimponitpcenam,
anobligetctiamad culpara. ib. Pcena fpiritualis. ib.s Pccna temporalis. 498.10
Exdiflisdcducicur, AnpeccetmoruliterSacerdos,accepuns fine licentia onus
perpetuum Miflir . ib. 1 ft 2 Superillud, (Eltrmef)n*i vtrv mnnmttlti) Ubi
przcipitur, ne Sacerdotes elecmotynas pro Miflis recipiant , nifi pro ancea
promiflisiatisfcccrint. ib. Quantumimporutillud ( mtdimmrrmfui . ) 499 4 An
Millacelebranda proexcommunicato viundo diftcrri poTIic . ib,i Depccnis
Mifsasintra modicum tempas non Utisfacientium . ib.6 Quandonam obligatur
quisMifsas celebrare, fidifferturfolu- tio ftipcndii. ib.12
Deobligationcpromittcntisacccptoftipendio, Miliaj, &norj fatisfacientis.
roo.tr Deobligatiooepromittcnt s Mifsamfinefltpendio, finon flet promifso.
tb.tS 10 Superillud (Caf{uUi**ftT*mti &r.) Ubi przcipitur, ut ab Ecclcfiis
aufenntur Captulzcum infcriptionc, Elttmefynt frt hl'!jit. ib. 11 Superillud (
Epifetfnt vrri , &e.) Ubicavrtur, neSuperiores prxdiclamlicenciamconccdant,
nifiipfis conllet, onerafu- fcepu, &fufcipiendacorrefpondere reditibus. jot
11 Quidpeccet, quiprzdidadecreunon oblervat. iE. Adquidteneaturfucctfsor,
quandoprccefsorfuit ncgligens Dc obligationibus Capellani, vel Sacerdotis in
celcbrandis Miflis . I T"\E1ocoubicelcbrareis tenetur. 1 J Quoad peccatum.
Saoad reiTitutionem. onapprobaturDiana, necBonacina. Comparatio
Alurisprivilegiati, &calculi bcnedidli. De djfpenUtionealibi celeorandi. J01 ib-t ib-5 toi.8 ib.u ib. De temporc
obligationis celebrandi. N obligatuscelebrare quotidic, poflic quandoque
vacare. JOl • Vacarc quoad Applicationcm num poflTit Capellanus in dic
Coromcmorationisdcfundlorum. ioj 2 Dedie, quoconccditurCapcllano vacatio :
oxobicerJc vaca- tionediei JovisSanfli, & Sabbati tequentis . ib. j
Ancelebransatiis, quamdcfigrutis dicbus, fatisfacUt.. ib. ± De hora ,
quaCapellanuscelebrare tenetur. fO± Ubi. DeCanonkocelebrante hora Officii. ib.»
I Proouofitprius celebrandum, quandopro multis Cmul quU debet. ib. 6. De
difpenfatione quoad tempus . ib. C A P U T IV. De Capellano cclebrante per alium. VJ^ Quando nandu
fundatt ib. luis poteft celcbrare peralium . CapellaniapoflitnonSacerdoti
conferri. ib. Qtiando lundator przfumitur velle, ut CapellanU Sacerdoti acluali
conferatur. ■
JOf.y 2 Obligatusper fciplum, peraliumcelebrans, anpccccc, <3can obfigetur
ad reft itutioncm . ib. DeSacerdote, quicommittitalceriMifsas, quashic noncelc-
bret. uVi C A P U T V. Deobligatione Capellani , quando adfunt impedimeoU ce- lebrandi
, quz ipfe removcre non potefl . $ 1 T^VEimpedimentisexpaneSacerdotis. ib. av
xJ Deimpediroentoexparceloci. 40^ j Deimpedimentocx partetemporis, &aliarum
circonftantia- rum. jb. Dc
obligationeCapellani» adremovcnda, velnonapponenda impedimenta, quandoea non
apponere, vel removere poteft. 1 I T) R zmittuntur aliqua nccetsaria pro
rcfolutione quzftjo- X ois . ib. 2 Rcfolvitur, quandonam Capellanusobligetur,
dcc. ib. } AnCapellanusimpcdimcntum violationis Ecclcliz tollere te- neatur.
UbinonnttlU devioUtione loci facri, ejufdemque reconciliatione De legitima
przfcriptione quoad Miflas. $ 1 /^UandonamSacerdos,
velEccleuaconcraonusMilTarum \J przfcribat. ^ jor 2 Quandonam onus
Mitlzprzfcribatur conCra Sacerdotera, veT Eccleflam. ib. C A P U T VIIL An
flatim , peracia Mifla, comedere, &c. liceat An nontm, vel majus peccatum
fit illud , quod committitur in die,quoquis ceiebravit. & deniq.de
precibus, dcq. lotionema- nuumante, &poflSacrificium. Rcmiflive. De vino
aflumendo 1 Saccrdote poft afsumpcum SaaAiilimum Sanguincm. ME- M I E T H O D
EXPEDIT^ CONFESSIONIS INTENTIO ET DIVISIO OPERIS. ONFESSIONIS Sacramentalis
prxceptum arduum fane eft, atque diffkultatibus per le obfitum: veriim additis
tot Reccntiorum Doctorum animadvtjrfionibus, molc- ftiarum, ac perplexitatum
accefsio tanta fa&a cft, ut nonnullos terreatmagis, quam ut par cft,
invitet, alliciatque. At enim vcro nequaquam fub tantis, talibufque fpi- narum
aculcis, quot, qUalcfquc acutiora Theologorum ingenia ; vel extra difcrctio-
nis menfuram timoratorum confcicntix repetere, tamneceflarium, quotidianum,
uti- le, naturxquc humanx fragilitati, utfaserat, accommodatum , Dominus nofter
, ac bcaignilsi- mus Ecclcfix Parcns conftituifsc credendus cft. In gratiam
ergo Confeflariorum , ac Pccnitentium, operx me pretium fa&urum puto , fi
cx infinitis propemodum, hac de re tota , opinionibus, cas diligcntcr feligam,
qux viam faciliorem , ( faltcm cx probabili fcntcntia, quam tuto icqui valca-
mus ) ad cxcipicndas, exhibendalque Confcflioncs cxpcdiam. Id quod brcviter, Methodoque
ad praxim, ut mea eft mcns, non vero adTheologicas fpeculationes , idonea, tunc
profcclo profpere confcquar, cum afpirabit facilis Deus , cui omnia mea ex
animo dicata cfle profiteor. 2 Qucmadmodum autem quatuor integrc conftat
partibus Pcenitentix Sacramcntum ( exConc.Trid. fefs.14.c3.) Dolorc cordis,
Oris Confefsione , atqucSatisfadione, tanquampartibus matcrialibus, at
Abfolutione tanquam forma; ita & quatuor hxc Inftructio partes complcftetur
: Addito hbro quinto de figillo Confcflionis ( quem fub titulo Appendicis ad
hbrum quartum olim cvulgavimus ) in fingulis enim facilitas eft invcftiganda,
ut facrarum Confclsionum Arbitris tanti Sacramcnti ad- mimftratio non
difficilis ; ejufdemquc fufceptio Pccnitcntibus plana, & optanda potius,
quam ti- mcnda proponatur. LIBER PRIMUS^ De Dolore CorcUs . CAPUT PRIMUM.
Dolore quoad fubftantiam , prsefcrtim circa mortalia < §. I. Quid fit
C**triti*t & Attritit. [OLOR ad Poenitentiz Sacramcntum rcquifitus ,
vcleflcContritiopotcft, vel Attritiocx Conc.Trid. /#14^.4. etiamutuliscoeniu.
SicSuar. <///>. zo.rf* . fct*[td.ij>.\o.
EtPrarpoGtu$quidcm^/>M.rf«i.j.*. 26. dicitidefle moralitcr certutn, <Sc
contrarum opinioncm nullam habere probabiliutcm . z Contritioautemeftdetcrtatio
pcccati propter Deum iumme «Jileclumcumpropofitononpeccandi decxtero, exConc.
Trid. /f/.i4.f.4- Attritiocrtdeteftatioejuldempeccati, faitem propter
aliquodexhistribusmotivit, ideft vcl proptcr turpitudincm ip- lampeccatianimam
commacuiantis , iktd. j Dixi (faltcm) namdequodamquarto motivodicetur infra
6.4. Heccft doloris natura: Cacterum pro noftro expcdiendac ConfelUonis
inftituto notcntur fequcnti» . $. II. Ast fit sttctffuri» fingulerum ftccnttrum
mtmori», vtl quiius ifi Dists frtfmtsUus} 4 "^T On efle ncceflariam
fingulorum rccordationcm peccato- 1N rum, eft communisdoclrina. IuLaym.
/.fjr.6.<\4.».4. Satiicuigitur, utin univerfum dctefteris: nara ungulorum
ex- prcflioinorisConfeflionerequiritur, nonincordis dolorc. T*mi. Ttm.lt. i*
Siurtm. 5 Undcqtiandoadvertlsprrnitentemtuum valde alicuierimini additlum,
ncinculccsdiloris adJumcirci illud peculiare pecca- tum, periculum enim
tubrrit, neillu icx animodctellctur,dum ejuslpecialis mcmoriaretricatur, quod
in univcrium, Oc limul cumaliis, dctelundi dilhcultatem, vcl nullam fcntiet,
vclcxi- guam. 6 Proptercandcmfcre rationemnon eftneccflc, immdin in-
firmioribusconfcicntiis cfletpcriculofatis obnoxium adparticu- laria,
fingulaquedefcendere, quac Deifuntamoripoftponenda : v.g. nonoporcetlicdicerc:
Suftrdivittts, [ufervitum, fuftr ht- ntrtm Dtumdilitt: fatisenimcldicere: Suftr
tmai* Dtum ditigt , frtfttr qntm imni* ftccut» dttcfior , tytxtcrtr. $. 111. Dt
frtftfitt ncn ftccMndi . 7 T) Ropofitumcxplicitum dccitero non pcccandi,
licctlau- 1 dabilitcraddatur, &infententiamultorumneceflario, le-
geBellar^r.j./.tj/#^«^.6.6,7. contra Vegam : atinprobabili a» liorum opinione
iatis eft implici tum,hoceft illud quod involvitur in ipfoadudeteftationis,
ieudilplicentie. Vega »» TriV/. /.tj. W.Ji. eanJemleiu. Rcgin./.t./
t.iecintrtt. aitelTeprobabilem , &idcm Bonac. dtftnJiff.ya.yfta.iMu^.
Namquiex cordsdicit: Mibi ftcctum diffltctt impliciteinvolvit, lcnollc
ampliusillud com- mittere. Ncmoenim vultcommittcre, quod iplidifplicct. 8
Advcrte, quando doloreft Attritiocxmotivo turpitudinis
pcculiarisalicujuspeccati, v.g. Luxuria:,non (atis cflc propofitum
implicituminejulmodidolorcconccptoex ulipeculiarimotivo , ieddolorituncaddi
propolitum cxplicitum decxtcro non pec- candi. SicdcLugo^fa»»/.i/.i 4.
(ttl.t.num. ji. Ratioeft, quiain A a a di , Digitized by Google 374 Methodi Confeflionis
Lib. II. <?i, atindoloreeoneeptoetmoiivo particulari oon inyolvktir ,
nejmplicitequidem, propoiituro non committendi aliapeccaU , ioquibustale
motivum particulare nonreiidct : ergo merilo tum debet vel fuperaddi explicitum
, vel uteliciatur aliusadlus doloris exmotivpuniverlali, quale ctt timor
£ebcnnat> amor glorjae , 9 Rurfusadvertepofiecontingere, utquis abfolute
proponat fedecaeteronoQpeccaturum : timeaiverd, immd certo iibi per- fuadeat,
lepropterfragiliutetn jterumjapfurum, &umen hic fufficientipropoGto
adSacraraenUim accedit. Namut SylvcQer y.Cmftf» retlenoUvjt, VtUt, mc prtpeHtu
*A V" Immtattt'. exiihmartauttm [trtUpfmrmm, tft*3ut inteiitHus. 10
Deniqueadvertenonclfeiati.5propoiitum folumline expli- citodolorc, ficuti
diximus fufficew folum dolorem lineexplkito propofito. DiHerentiarratioefl.
quiain propofico defuturo non inrluditurodiumprarteriti: poflet enimquisfic
fentire: H»U i» fmtmrmm eccsdeu , amfUtei tamtn (emel aecidifl i id quod non
pft in rerodolore . Ju idero de Lugo ibid*. i©", 0. IV. Amtimtr
m*dit*mf*r*iii feffst t> TNtermotjviAttritioois, dequibusn.4.4iximus,
licetali- JL quinonadmituntajiud quartum , iddttimorcmmalitcm- poralis,
atqueadeoquopeccauexecrarecur proptertimorem in- sami*, carceris, segritudinis,
&fisnilium, quaepropterpecca- fajncurrilolent ; legitimum dolprem
proSacramento Confeffio- nis, perhosDoflore*, nonafterrei, quiahujufmodi
dolornatu- raliseft fajunt) nonautero fupernaturaJis, & prout oportet ad
Kratiamfuperruturaleroobtinendam. Tamenjn fententia proba- fciliflimaeuam boc
motivum eft lufficiens , fi hujulmodi roala tem- ponliatimeantur, utiDen
inflidla, feuinfligenda : fic Rcgin. t.\.l lAtetmtritj, *,. utficenim
fupernaturajem dolorem parerc poterunt: coocipiautemhujufmodi timorin hunc fere
roodum poteft, Dtttfttr ptccue* , auer*m c*u(a mt Dtai mtrite ftbri , r«rr«-
ri, m»l,fque fimiltbmi temf*r*»iii *ffiittt | c**l*rttq*i. Notanter
«rnimConc.Trid./ViT.t^-'^ curaextirooreconcipi pofle Attritio- nem docuit ; non
dixit preciie ex tiroore folum gehennae , velajte- riusptrnxfpiritualis,
feusrternse, fedadditiouniverlum exti- morepcenarum, ficenimhabet: AtiritU, *m*
vtl ** tmrpiimdi- 0ii ftccati t*mfid*r*tUmt , vtl tx f*h*»»*, f> ftmarmm
mtt* «#• *»*nit*j (*»eifitmr} &e. $. V. A» *Hm, *m*rii D*i fit fufitkmj difftfai* ft*
S*(r*. Pc Codcm dolore quoad quafdam drcunftamiaj . 9. JL D* deiert aueti nam
deUai . S ~C Stnefufficicnsdifpofitioad hocSacramentum,dolor,queni JLJ
quishabet, quodnondoleatdepeccatis? Concedunt Syl- yeft.N avarr. Si; ciuti i
Laym.mox citando. Sed TheoJogi coro- munuer cuin Ijym !.<.tr.6.c.t.i:.$.8c
PixpoCnodefcentiub.l.*.^o. rnerjtdnegant, quiadolordebetefledepeccatis,
nondenegatio. pedolorjs. Addotaroen, propraxi, in timoratis conlcientiii ,
fluacquenujlum adluiJemaffecrum adpeccatum lubent, optareie dolerc, veldolere
quod nondoleaat, iatit efle, affeduseftfignum veridoloris. luidemLaynun. $• II.
D* laJtntiene , f> a**lit*tl dfiUril. * TNquoUbetgradueuam remifliflimoutis
efldolor: nec re- JL quiriturqnzdamteocritudocordis,ve!lacryinse: iuLaym. l.$.tt.6j.*,ji.i.
SuuezitfoMAift.*/. (<d.\.n 9. Suificitenim folus Appretiauvus, hoceft,
utitafithomoatteuus, ut fecundurare- flara ra tionem i plc dctellct ur , feu
recedati diflo, Siciidcm, & " urecedatipeccato, modofupra- 9.JB* 3
QUamvisbene eliciaturdolor ex intentione ad Confeflio- _ .
iduroenneceflarjumnequaquaroeritvg.fic, &*i* v»U cenfiteri , delte: feu ,
quodidemeft: ^uandtauidtm *d C.tn- ftffumii S*tr*mt*t*m *tc*de>f *H*m**Urii
tltttr* v*U, & dt f*Bt tlitU; id, inquaroneceflariuroooneft, aicLugo dtf**.4tff.i4.
feil.»,. curofatis abundefit, fiquis doleat, etiam fine memoria Confeffionis ,
nam poftei poterit riteiJlo utidoloread Prenitenti * Sacramenuirofuicipiendum,
v.g.fic <%***A*a*idtm delte, & mi f*ec*t*r*m ftnittf, VtUcemftttri: feu
, Qued hec m*ni , V.g. d»Ui dt pttteuii, ntc h**cd*Urtmntr*a*vi\ nunc veU
cemfttri: & U- f» A CtusamorisDeilolusfincformalidolorepecatorum b- J\
citinprobabilifententialitfatisadjuftificandum pecca- tnreroextra Sacramenturo:
at ex conimiiniflima Theologorum fcntentia non eft lufficicns difpofitioad
Sacramentum Peenitentiat , quiabicexConc.Trid. requiritur, utpars aflus
pcenitentix, ul efl, doJor, acdeteflatio: qux fimpliciter prolau intelliguntur
de afluformali, nondexquivalenti, qualisefl actusamons. Iu - Bonac. .._us ejuf-
..c Icrupulosc iit de Con- leflionumnulliutefollicitus. Cumenim
fietimoraliternon pof- (it, utis, quifuorumeftmemor peccatorum, dumaroat Deum
i, nonaveruturperdetellationem ipeccaus, jarofa- . neceflariuradolorem erit
pradliceiudicandum . IuCo- .».*.; \J&(**. Vide, ir.)./.i. Ctmtritumit,
& AtlritUuit . 5uarez d» fet*Jtff.io.(icl+».i . Coturx AiffAJmt.j. ** i
diff.lA* S*cr.*.Vf. *J»-6. Taroen fi quis in luisConieflion modi aclum fol ius
dileclionis exhibuerit, nc fcrupulose t $. IV. Sl***d* deler J , quod dolor
antecedat Confeffio- l, fatiseft» fiantecedatAbfolutionera. IuSuarex, tC Vafq.
Bonac. 14. /#<!l.x.. S Quoniaraver6corarouniter foletprsBcedcreConieinonem ,
quantotemporeprsecedere potefl? Dico, quanto moraliter po- teflccnferiunumacluroimperariabalio,
&facere unummorali- tercumillo . Ha;ceftdoclrinaTheologorumcommunis:fedquo-
adpraximdifficulus eft, quantumfit tempus, quoid rnoraliter
cenfeaturinrenoftra/ Refp. qui manidolet , tc atiu nonrevo- cato, poft tres vel
quatuor noras confitetur fine novodoloris aclu , noneftdubium, quod bene
fatisfaciat. luPrarpofitusf.x. dit Brevius, & Faciliut. m - 9*m*m *' t tr*f
**m\M imttmii Atr *m*rit tttrrr*\t tt ttTMtitiw T^srmmM MidtM (** midelit*, -
ilUllCliUUUiUlll| UUU UVIITJ 14 l I 5 .4. V id L . fiSAmb.i 41.JO.
Rurfusfiquisvefpcriexaminansconfeientiarn cli- citaaumdoloris,
proponensfequentidieconfiteri, abund* ell . Itaidero**«.
Idemputofinoofolumpraecedenti veO»eri, fed et- iamprarcedentedieidfecerit
actufemper, utdixi, non revoca- to. ColligiturexdeLugo^.i4J»«*W*a.4.»*/»«» * l^
■&"»">* num.47. Longiorem ceroporis excenfionem nondum
inveniapud Theologos. Siquislnvcniat. vel longiorem fatis efleauturoet ,
hicoro, fubfcribat. Illudadlolamentirooratorumucerenonde- beo:
SiinhocSacraroentounum quid moraliter Ucit: Confeffio nunc v.g. exhibiu cum
fatisfaclione , quz rbrte hinc ad plures d ies,
&a!iquandoMenfescxhibebitur: imm6 H cllctcertusConfcflor, quod Pcenitens,
quemabhincquatuordicbus v.g. audivit, bcne efletdifpofitus; illum
nuncliceretabfolvere, &fic illaConfeffio
cumpraefeniiabfolutioneunummoraliter facerepoflet: &meri- t6,
quiafimilispropinquius fatis,fuperqueeftad judicia propba- naconflituenda, ad
quorum normatn hoc Ecclefia; judicium i ChriftoDominoeftinftiturum: fihsec,
inqutm, iu fe habcnt , curetiamnonpoterit dolorabhinc quatuor, velquinque
diebus tj Difplitttmibi f*cc*fi, tfmi* ftticcmtr* ttt Dtmt mtmt btmi ,
*l»t»t»ttrdt *m». Ex " mmm, *xdeLugod*fm»Ailf.s.ft8.i. &aliis. 16
AclusAttritionisefthujufmodi, exFagundez»r4f»jr.£rf/#/*. » / i.c.}.n.l*.
Fmmittt mtdt mtii fttttuit, **i* ftr iil* Dtmt mt ktmtitmdint frivau ftttft ,
vei mmitii malit itmftreUibmt , vtltt *fflttir*: vtlamis ftrilUAmim* mt* ttram
Dti acutii ' & frefamaimumeUtUmtm im futmrmm. »7 Mihidi/flittt
fttuftfnfttrmmU, fSM Dtmi mihi immittm , mnlb»***mun,*n frrvmrt ftttft.
Exdo<2rinad*U*».7. animoconceptus, necrevocatus, ununjquidrooralitercumpra'.
fenti Confcflione conftituere> . Etquiderapofthsecicripta, iromi &in
prionbus editiombus impreflainveniLeandruroTheologum^S-Krxi^r.j^^.*.;. lane
perdoclura, quiciunsHurtadum, & Candidura, ablofutA do- cet,
fufficereadvalidaracfficiendam Confeflionem, eum ctiam dolorem,
quiperquodcumquetemporis longi fpatium praicedit Confeffionero: modd
ubifenelefl habitus, nec exprefse, nec impliciteretractatus fuerit. 6
Actusautemdolorisrevocaturvelperactam contrarium, id eft,
percomplaccntiampe^ti,d^quodoluifti^veJ_perquodUbrt §. V. D* **v* tUUri i* mev*
pttCAttrum abfelmttrmm Ct*ftjfU»t . I f\ Uiiterumconfiteturpeccata
aliisabfoluU, indigetne nc- vo dolorttaflu, an rcrd fufficict Ulc dolor -
Digitized by Google Cap. III. De Dolore Venialium. 375 utique non ntfltbtm »
quiconjungaturnunccum hacnovaCon- fcffiooe? Rctp. Quamvis Jo. UCrur , &
Ledefma apudDianam t.ijr.msif.i 16. abtolute fatl» illum efledolorem oon retratUtum
concedaot, tamen ut probabilis harc feoteotia fiat, addenda eft hxc limitatio,
exdeLugo»<»-»4».W</.i4.j>«».J.».tf. utantiquus il- ledolor, nonGt
itatempore dniuncius ab har Conieilione , uC moraliter uoum quid cum bac nicere
oon cenfcarur . LegeJanuariumS.t.rv/.a.o. quidocet, eum, qui peccau aliis
ritcConfefla, cVabfolutaconfitetur, non teneriiterum eiicere altum dolorif , fi
prior habitualiter , vel virtualiter perfeveret ; nec teoeri elicereacium
doloriseum, qui coofitetur peccatum oblituroinpriiruConfeflione, fideillocum
aliisfub motivo gc- neralidoioremhabuit, ( femper intellig e > fiejufmodi
dolor mo- dodicioper(everet) quzdouriiucoafirmat, quac moxdicentur ».9. &
quar modddicla (unt n.J. t Exquoduocolliguntur. Primd quia fupra diximus
dolorcm antecedentif diei non retractatum faeere unum quid poflecum Coofefuooe
dieifequentit, ideoeonfequentejprobabileerit do- lorem Confefliooit antecedenti
die habitum pofle extendi ad Con- fefTionem eorundem peccatorum abfolutorum ,
quar fiat io (equeo- (ufhcit, ita& hic tidie. Sicuti eoim ibi ad. eritad
eamdetn fatif . 9 Secundo, fipoftcollatam riceabfolutioncm pcenitentrccor-
detur, afferatquealiquid, quodconfiterioblituf fuerit, veletiam aliquid,
dequodubitef , quod fitcertamateriaahfblutiooif , un- deillum jubeas aliquid
certum repetere expeccatisjamjamexhi- bitif, nooeftnecefle» utiterumdoleat.
luHenriq. I.*,. de p*n.e. 10.5.7. Ratioeft, quiafioovahaeeabfolutiocadac
inpeccatajam abfoluta: proderit, juxn mododitU, dolor prarcedentit Con-
feflionit, qui certc non longe diftat : Siverocadat inpeccatum , denovoalutum,
proderitilleidempraecedentif Confeflionii do- lor: q^uia nimirum is
extendebatur exrootivo, utfuppono, uni- verfali, quofuitclicitus proomoibuf
peccatif ipceniteote cora- miiiis. ioterquarorthoc peccatumnunc direcce
abfolvendum , quodde novoclavibusfubditur . 10 Atque haecdotlrinaeft ooUndapro
hif frequentibut eventi- buf , quando poenitent pofl collattmabfolutiooem alia
peccau ma- nifcltat, ouaememoria excideraot: poflcollaum, ioquam, five
imraediaw, utdiflumeft, fiveetiampoftaliquaf horas, five et- iam poft diera
modo d icto S.prv. Dc Dolore Venialium. §. I. D* vtnimimm daUrt vntmdi . I J~ I < " priuf Pcenitentit .
1 Hanc feotentiam Pncpobtusdi(p.*.J*t*ntrJ*i.j. »«.71. i„ non probabilem ,
citttqueproeaSuarabfja.W/^.ta. f*8.t . m*m.o. quamvif alibi fibi contrariam :
additque idem Prcpofitut, quod haocfententiamaiiifequuntur: Jnxtmmnmm fi mnii
[* diritmt, n*n ftttmhit & ftrt) tinftnnttnr Smtrmmtnti tftSum . Ha nc
eandcm fen- teouamlequiturRofclla, y.C*nftjf*x.<i.t. acSylveft. tr.c«#f
tjf.xt. quiciutScot. fedimmeritd, aitdeLugJfVfa». difpnt. 14. f*8.tjutm.x.
&verameflemihidixit P.Francifcuf Chiros noftrae Socieutit Jefu ,
ioTheologiamoraii nooparumverfatut: Favent Ledefma, Vega, Almaiout, tc
Bernardut deGaoacocitati ab eodemdeLugo, quateous dicuot,
doloremquidemefleparcem , fcd integralem , noo efleotialem Sacrameoti , ataue
adeo fine quatota eflentiaSacramenti confiflat: quostamenlicetcumopi- aione
communi Theologorum apud eundem de Lugo reiicia- rnus, nibilominut
pradiOaefententiae ttvere inficiarinon pof- lumui. 3 Petes: inCoofefljooe
morulium poflumufne fequi opinio- nem affirmantem fatit efle fimilem
dctcftatiooem virtualem inclu- Um in volunute fufcipieodi hoc& Tnmk. Ttm.lL
D* Smcrnm, turaConfeftionis non requiratur formalit deteftatio, ted
fufiiciatvirtuaLis-, Umen fi ea iubiiciat Confeflioni, communif
fententiaThcologoruradocet, deteflatiooem formalemefle ad- hibendam : ideft non
fatit efle dolorem implicitum , leu ioclufum in aliquoalioadlu , fed neceflarium
efleacium explicitum doloris : quiaexTrid./»/i4.^5. tuocdoloreftpart
efleotialisSacrameoti , «.uodarquefuit eflcntialibuf cooftare dcbet partibut,
Gve exhi- beaoturveoiaiia, fivemorulia. Ita Vaiq Mp*» .q.^.mn.i.dut.i.n. zSuxr
JtftnJ.tt. (ta.i.&difp.xo.fta.e&ooic.difr.sMptn.q.t.fta. Ifl.
Niailominutprobabileefi, etiam fumceredolorem virtua- leminCoofefliooe
vcnialiura; in Confeffiooeenim mortalium , dequafolumagere videturConcil.
M&t.t.fim, quando rcquirit dolorem formalem, neceflariuf omnino efl formalit.
Quarc fi quit accedatadconfiteoda veniaiia lineacluali complaccnTiapec- cati
venialif , cum defiderio recipiendi Sacrameotura, ejuique effccium , cum in hoc
defiderio fumcienter deteftationem virtua- lemhabeat, beneeritdifpofitut . Nam
propterei Conciiium ;<;[. i+j.+jn fint dicitad Sacramentum hoc requiriunquam
partem proprium motum pcenitencit: tuncenim videturloquide Con-
tcflioneinuniverfum, idquod verificatur in Confeflione lium , nam certe
voluntas f ufcipiei fineadtualicomplaceatiapeccati? Refp. indoceot Petrus
iSoto, Sylvefter, Gabriel, Roltlla, aliiquecitatipartimaSuar. d*p*n.
iv.yi.nrr.i ditb.x . rejcctique . Scd Valqu. Itt.eit. feoteotiam hanc non
requirentem ioConfeflio«ie formalem dolorcm , pojt Trid. appellat erroocam ,
Suar. tmt.tit. temerariam, quxcenfurz fo- lumintelligidebentde
Coofeffioaemonalium. Quif igitur vclit eam feoteotiam , cuiuotiviri tamacrem
ootam muruot, pru- deoter fequi ? 4 Deoique quod non Gt mortaie, fed veniale
coofiteri ve- nialia (ine dolore, oec formali, nec virtuali, quia folum eflec
fruftrarc Sacramentum io re levi , quae fuit opioio cujufdam Theologi
receotiorif, *puddcLu%t>d* fmnJifp.fj.fia.t. videtur orooioofalfum:
quianonvtdetur leve irrium cadere abfolutio- nem. ItxiiU. §. IL De dchrt uniut
pittmJi vtnMii , & n*n mltirim . % O Atiseft adConfeftiooera vcnialium, fi
conritcaris unum v.g. «3 vel alterum peccatum veniale, dcque co habeas debium
difplicentiam , uceasautemaliavenialia, dequibut oecdolorem babef,
oecpropofitumeadeclioaodi. luLxym.l.fJr.jJtpmmx.^. n. 1 9. Suarez d*
pactutJifp. I O.ful.b. Fagu nd .!. 1 ,Lc c Uf. pr*e*ptitmp. t . nnm.l t. 6
Idemdic, fi hzc veniaiia , dequibus nccdolet , oec propo- nif, nonraccas,
fcddicas ineademConfefliooe , in qua illudu- num,
velalterumcumverodolorecoofiterif . Sic idcm itid. Ra- tioutriufqueeft,
quiamaJitiapeccativenialit , cum oooconfiftac in averfione a Deo , eft
divifibiiit , unde unum veoiale remicti G- oealiopotefi,
cVcoofequeoterdifpofitjoaduDiut deletiooem po- teft efle fioedifpofitionead
deletionem alteriut . 7 Proptereandero rationero, ciimquif roulta peccauvenialu
fatetur, dequibutnihil, oe virtualiterquidem, dolerefuppone- remus:
(ubditumenfimuipeccatum aliquod morule, Cve atils abfolutum,
fivenuncprimoConfeflori manifeflatum, dequori- tedolet, valida, cclicitaeflSacramentifufceptio.
Sicidemi*ii. quiaabfolotiocaditinmorulisremiflionem, quzeft divifibilis A
remiflionevenialium. NonGc, G mulu fatearif mortaIia,dequo- rumaiiquibutdoleaf
, «Scdeuno v.g. nequaquam . NamtuncCoo- ieflio, oecliciueft, necvalida: quia
ooo poteft uoum mortale » quodeftabfoluteaverfio iDeo, reraitti fioeremifliooe
omoiura aiiorura, quaefuotfimiliter avcrfio. 8 Eodempaclo,
fifortequisfatcreturvcoialia, & morulia : doleretautemdeveoialibus,
&oondcroorulibuf ; iovalide, & illicitefegereret: quia
venialenondimittiturei , qui cft propter mortale Dci ini micus &. ab eodem
a verfm . 9 Quoddiclumeft»./.c>6. intelligeetiam, fifermo fitde ve-
nialibu.ejufdemfpeciei: v.g. potcftquithaberc (umcieotempro Coofeflioae dolorem
de uoo roendacio abfque dolore abaliit men- daciif»
ccabfquepropofitoviundiomiicmendacium. ludeLug. dtpmnJifp.t trft&.l S.\.
Ratioeft, quiapotcftinvcnirialiquainx- quaiiut inipfifindividualibuspeccatis
vcnialibut, ratione cujus movfaturquiiaddolorempotiusuoius, quim alteriut »• v.g.
po- tiusdolebitquisde meodaciodeliberatoper perfeclam adverten- tum,
velprolatofinecaufa, fine ulla utiliute, velcum damno
majoriproximiiotralatituJioem venialis, &C. quimdemeoda- }. III. D* 10
QUfficitetiaro ad Confeffiooem Sacramenulem O dolordemultitudine,
&frequentiaeorum, propoGtum- queillam frequentiam, multitudinemque vitaodi
. Ita de Lugo deptnJ.j* ijj. Potelt enimdan promateria Sacramenti
aliquapartialif malitia, qualit eftmultitudoipfa, & frequentia , feu,
utdariut loquar, peccau venialia, utfrequeotiafuot, oon autefflutfeorfimfumpta,
v. g. fihomo foleat multuro excedere comedendointemperaater intraterminos
venialet , fatiteflet fi doleretdeilloexceflu, illumqueconfiteretur, etiamfi
eideGce- retvoluout, ccpropofitum obtcrvandi perfecliregulas tempe- notiae.
Iuetiamfitateretur, doleretque defrequentia raenda- ciorum,
quamvitcareretdolorede viundisaliquibut, fedfolum corrigerevelletvium fuam,
viundo frequentiam illam. Ratio autemefteadem, quamfupraactulimitt ,
quiafcilicet hocjamt" habere voiunutem diminuendi peccatum veniale, 1
diipoGtio. ■c $. IV. a> Ertum efl , dolorem de mortali revocari vel per
acxum cootrarium , vel per novum Upfum in quodcumque morule , quia Gc jam homo
avertitur i Deo . Unde euro , qui doluitdemortaiibus, <5c anteabfolutionem
iterum peccatraoru- licer : non efleper illum doloram fufltcienter difpoGtum ad
Sacra- mentum, dixirous * a.fT.4. ccdocec deLugo difp.t*t.d*pmn.(*8.%. «H47.
QjJ^iuoigUurfouiraeft, quaadoetiaro venialiautemur . Aa | St Digitized by
Google V 376 5ipceoiteosverb.grat. iui velitfateripeccatum worule, &iteuj
vcnialecum dolore conceptoex motivouoiveruli cadcnte (uper utrumque,
quiafcilicetftnt offenuDei; (eddeindeante abfo- Jutionem incidat in aliquod
veniale vanxgloria-, mendacii, vel ejufmodi generif , eritnehic finenovodolorjsat^fuificienicrdU
fpoCtus? Videtarfpeculaiive difpofitus ncquaquam fore : fiqui- dem per peccatum
novum vcniale dolorillc ex uoivcrlali moti- vovidetur etiam quoad mortali*
revocatus; unde operz pre- tium erit; ajuntaliqui, utdoleat quisex motivo
proprio mor- talium, ne icilicet per commiflionem veojalis poflei revocari
queat. it Nihilominusprafticequto, validum cfsetaleSacramentum» ftlicitum, nec
ejuimodi fcrupulum, etiam illacautcla nequa- quamadhibita, eise confcientiis
jniiciendum. lta idem itidtm Hnm.l+f. i) Itaetiamin illoalio eventu, quando
quis carens mortali- bus, uceriintendatmultadiverfigenerisvenialiacumfimili
uni- verfali dcteftatione, incidatquc poltei antc abfolutionem in unum veniale,
ajo,valrde\licitequchuneabfoluiionem fuicipere . Ra- tiohujus,
przcedentilquedccifionisell, quia dolor, ftpropou- tumferunturquidem inomnia
peccau; ied inarqualiterpro eo- rumgravjute, vclleviute; nooigiturllatim
atqueinunum cx ipGsvenialibusquislabitur, revocataliadiverf* fpcciei, velali»
graviora, velomnia. Mcthodi Confeflionis Lib. II. §. V. JDi frtftfiu vttmJ;
unkbM . 14 VlunJi venialia propoficumaon cftocceisc, utfititailri- cl uni , Sc
effica x, ficutj ribnd i mortalia . lu Lay m. tr.b *. fce» . < .4-"-4 C
■ ' n ■ nc .de p jn.it i(f. i J. i 4 . Explico atFereiido duas d iffe-
rcntrisinicr propofitura mortalw m, tc propolitum venialium.Pri. indenimad
vitaada mortaliacvuiiuodi propolitum coociperede- beu, ut co concepto, movear
ad Jccliaandaj omrtes mortaliter pec- candiproximasulceraoccafioaei: dequare
mfra/. t.r $. dilicrc- mus.Atad vitapda venialuoonoportet
meaddeclioandasuniver- fasoccauonesetiamproximasurgcri: curaeoim
occaGonesproxi- mxad yenialiumlaplum Gntfreoueotiflimz:Gabillis oinnibuscf-
fetoobisdeclioaoJura,*jr»«r«Mu»4», u ait Apoftalus,<artr<4«««R. mtt.
Atq;hir»c confequiturfaciliusabiolvieum.quilrequeotiuica- dicin cadcm
vcnialia,quimqui in mortalia.- rum offendereio vcnia. libus 000 efl cam
rationabile fignQ,quod caruerit quisveropropoli. to( ficuti eit in morulibus; )
fed ett indicium tuilsefrequentiifimas occafiones 1 i quibus oon eil
unUobligatiofeleparaodi . Ita iidetn . ■j Secuod6 propofitum vitaodi morulia
ieexteoderead om- niaomoio6debcccollecliv6. Ad vicandi venialia,
fatiseltdisjun. Ctive adaliqua. Siciidem. Ratio efl, quiaex una partc omnia
prorfus vitarcnonpolsumui, &cx.iliaunumfinealio remittipo. tefl.
Aliadifcriminavel nonfaciunc ad uollrum inrtitutum, vel ad duo przdicli fjcile
rcducuntur . LIBER SECUNDUS. ^Dc Oris Confcfftom. C A P U T PRIMUM, Qusedam dc
pcccatoram Confeflione in uoivcrfum. «. I. A» fit txflksndiem in Ctnfe$tnt ftcctumm tfft ,
vd ntn y . ' tff. »Uit ctnfeffnm ? , *V-TOnoi»ortetidexplicare:
iuSuar.rf#*r».*7r> 11. />*.«. »• |V| i.infint. Sanch i*Dtt.l.i.
c.io.n.71. Coninch. dtftcn. JL^I diff.17Atb.in (,9. quiapeccatumcftidem
fiveconfef- fum, fivenon coofelfum, temponiquc, quo crimen patratum eft,
circanftaotianonfehabctexpartepeccati, fcdmere expar- te preoitentiJ. x
Undequigeneraliterconfitctur, poteftfinealia explicatione jdmikere nor»
cumantiquis- ctiam fiidde induftria adtcgcn- dumtempui, quopeccatumcommifit,
neConlefsano idinnote- lcat, ftciat: quia utitur jurcfuo, &c.
IuHeoriqJU.»V>«./.ti. 4.*.mGltffMlit.D. , „ 5 Advertonmen aliquando efse
necefse ex aliqua peculianra- tioneidexplicare: idqueinduobuscvcntibus,
exdeLugo*»*». diiy.i6.fta.x.^.\M.^T. Prim6, quandopeccatumeft refervatum 1 v.g.
peccatumcommifsumiReligiofotemporercligionis foruf?e eritrefervatum, quod
commifsum iniseculononerat : debctigi- turidexplicari, utvideatur,
anConfefiarius, cui nunc isReli- giolusconfitetur, Jurifdidtioncm habeat
abfolvcndi . Secund6 , 3uandopcenitenseltin proxima occalione peccandi: tunc
enim cbet explicari tempus poeieiis , ut frilicet Confefsarius vel illum
obligetadcamrcmovcndam, vel fi rtnuat, ibeneficio abfolutio- nisexcludat.
Aliqui tertiAaddunt, ti pcciiitcnslaboretconfuetu- dineprarfentipeccandi»
dcbere illamexplicare: fed probabilius eftnonobligariaddicendamcx lepeccandi
cuniuetudincm, nifii Confcisariointerrogetur, utdiceturinfra hteetdtmt.i.Q.}. 4
Petcsquoad primumcafum. Quid, ii ille Religiofusconfi-
teaturcumhabentcpoteflatem?v.R.cumPrxUt.>?Reip.tunccum
illudpeccatumrefervatum refpcttu ulis CoiunUrii nequaquam fit;
uceretempuspcenitensprofecl6potcft. Ita dcLugoiA/at. $ Petesiterumquoad
iecundum calum: Quid, fiquishabeat occafionemproximam > fedvelnon
teneatuream tollere, modo infraexplicando, vcl fiteneatur, ipfemet eamtollac,
fcucffica- citcrtollere proponat? Refp.tunc nec obligari ad aperiendum tcmpui.
Ivtttid. Siquidemratio, quaroobrem obligabatur, jam deficit. . 6
Uludapprbbarcnonvaleo, quodaliquianirrnant, pofle fcili-
cetfinepcccatograviprenitcntcm» (iveexfc, ilve ioterrogatum
iConfcfliiriopofitivedicere illudpcccatum, quoddcjacto nunc Commifit,
cflepcccatumantiquum : quianimirum (ajunt) ideft mendaciumderelevi, ciimnon
iitdere neccflaria adConfeilio- nem . id,innuam, nonapprobo,
nonlolumexcocapite,quiate- nemur intcrdum verum relpondcrc; quandoaConfcilario
dcali- quibusinterrogamur, quzquamvis non eiientinobis necciTari6 dicenda,
conducunturumenadnolrramutilitatem, incdicinam* que: qualeeflet, allquando,
peccatum eflc recidivum , clle et conruetudine, Ac. dequibus interrogati
vcradicere omnin6te- nemurexde Luf.o4.(p.i +Jt fam.ircl .10. utetiamnos
dicemusiW ■ ttitm t.\Q.,,xjt.\ 8. led prarcipueillud non approboex alio capite,
quia nimirumquandoncgativefequisgerit, & nihildicitdetem.
porecommillidclicli,( idquod fieripoife conccdimus Jcert. . ^ n-
miflumiuumprziensdeliaumconfitetur, quiain ipfaConfclliu. neilludinvolvit:
quareefto Confeilarius apprehendat illud elle pcccatumaliotcmporefaclum, non
tameniddicitpcenitens: fed Confcflariusipicperleficapprehendit. Exaliaparte,
quiaCoo- feflarius, quando abiolvit, habet intentioncm abfolvendi illud
peccatum, quodpoteft, ccipenitentediaumelt, non elt peri- culumfruftrandiSacramcntum.
At ver6quandopofitive quisdi- citefle pcccatum antiquum, cum fit reccns.-
nonexplicat, ne implicitcquidem, fuum prxfens dclidtum , fcdaliudantiquum ,
quod non fecit : idquodefletnonfateri omnia fuapcccau, quod efl (acrilcgium.
Scdhocpofleriusinfirmaripoflet exfententia, quam defcndit ContradeLugo Arrh^
dtftnitM^.fta»tt ubi probarecontcndit efle (quantumexhoccapite) validam
Confciiioncm, fiquis fa- tcaturfev.g.occidiflePetrum, cumumcnocri icritPaulum,
et- iamfiidcoi>fult6faciet,quiaid (ait) Iol6meflctmentiri levitet
ji>renonpertinciitcnecel1ari6 ad Confeflionem , fempcr fuppo-
ncndodebiumadcflc materiam, debitumque dolorcm. Ex hac crgodoitrina < (1
vera eflet ) poilctctiam, quis dcfcnderc, quod ntericfte pcccatum antiquum vcl
novum non pcrtingcrct nili incndaciuraleve, «Scinrc non necellaria ad
Conlcflioncin 1 ied ejufmodi fententix fide* (itapudauf3orem . §. II. Jn
Ctnfeffitni itntr/tli na nltM ctnftff» 7 "l^T Ontenemur:
atqueade6polTumusomittere aliquapecca- XN uetiam morulia, fed aliisritemaniteftau,quaceltcom-
munis, ckccruTheulogurumopinio. Iti Hrnriq. m. de f.n.c 1 1. §.z.inClnff»iie.D.
<Sc alii paflim . Qu6d fiConfcllariusdecipiatur ,
putanshuncpceoitcntemeafola habere peccau , quai! dicit; ipfe
uinenpcenitensnonmcntitur , cumioluinproponat aliqua, ali- quanooitem,
ioquonuilumcitmcodarium. Qjid, fi pcenitcns aixcrit,
ievellegeoeralitercoofiteri, ftdcinde nonomnia pro* ponat? Rclp. ncc
tunc~mcntiri, quia communis fenfus efl ipfi Cotifcf<ario maximc notus , qu6d
inConfcfliooe generali nou omoiaaliasriteconfcf&aapcriantur: imra6etiam(i
mentirctur , peccarctfolumvenialiter, eisctenim inre levi, Sc mlnimc ad Conf
cilionem necefsaria . Aliahucpertincotiavideinfra, eumdtMtndseit mCtnftffiun ,
Urcbtcu. io.$.i. 6. III. An ptcctttn dnbi* fint ntctffnri» rUvihttt [nbdtndn? 8
T"\ Ubiumaliudcll pofitivum, aliud negativum. Pofuivura jLJ efl,
quandoquisaliquashabctrationes, vel motivapro- babilia ad creJcnduin • v.g.
(cpeccatum aliquod commifiise, 8t habctaliasrationes, feu motiva probibiliaad
credendum le illud noncommifilse. Hoc, quod vocavimusdubium pofitivum, im-
propricvocaturdubium: vercenimappellatur ftjudicium pro- babilc. Negativumcfl,
quandoquisnon habetrationes» vel ovo- tiva, faltcm probabiliaadcredendum
(epeccalse: (edncc ratio- ncsfimileshabetadcredendumfenon pcccafse: (icuti
nonhabet quis rationes probabiles adjudicandum arenz maris grana paria efsc,
necad judicaodumefse imparia. Hoc cnim vcr6 propric vocatur dubium .
Hispoiitis. 9 Ccr- Digitized by Google Cap o Certuminhacrenoflracftprimd» cum,
quidubius eflpofi- tivedefuopeccato.- hoccfl, hauetratiuncsprobJl>ile<,
qu6d noti peccaveritmoruliter, &liinilcs, immoprobabilioris rationes i qu6d
peccaverit, oonteneriadillu^canfitendum. htSuu-dtfae- nu.diff.xi.fia.^.n.6.
aliique. Ratioeft, quiafeconformacjudicio probabili, quodfaciseft,
utinrebusmoralibusjuxuretlamratio- nemqutsprudenteragat, etiam rclitto
probabiliori judicio. lu SaiK ll.).n Drr./.I.f.9.»J.s.5:IviuS tnaddll.t.f
q,6.*rt.ml. i-.qumr:tur )• contra Figund. frtttft. Zcrt.iJ.\ c.+.u.y. 10 Certum
eft (ecund6 : quiprobabiliter, imm6cert6fcit, fe jnoruliterdeliquifte,
habcttaraenrationesprobabilcs , imm6 & probabiliores, feillud
noocfteconfcflum, cVprobabiles itemha- bet lcconfefluroefle :
necteneriadilludconfitendum. Itaidem , tdiique : quidquidincontraxiumdicatConinch.if^aWi/^.Wwi.S.
».6X.apud Dian.f.J .tr.^.tcf.i. Ratiocfl, quiaadhuc fequitur judi- cium
probabile. 11 Certumeft tcrti6. Quirationesprobabileshabetfenonpec- cafle: vel
fcitquidcm fepeccafle, fed habet probabiliutem jam feeileconfcflum, fi nullai
habet rationei credendi contrarium ; non reneri ad Confcflionem .
Ratioeftcademditla, imm6,utpa- tet, inajor. Inprarcedentibuinorantaliquirette,
inmortii articulodcbere de praediclis haberi aflum Contritionis, vel faltem
prarccftifle Confeffionemfacnroenulero . Ratioeft; quia fi coram Deotunc
Fidelii fit in mortali , dicutChariusergafeipfum, utponaturin I. Dcpcccar.
Confefc. in univerfum. 377 Thcologishancpofteriorem fententiam
fiiifleprobabiliutis mu- nercdooatani . Nameam iiovifLrrfcamplcflicur
Hicr.Fc.".<f>/fo*d>. tyCerrjrmt.d 1.0.77.» 4.9. c<
inlurcrintcrcartcrasprobaiioiicsad- ducitjudirium, quodDociiflimi Patrestres
CollcgiiRomaniSo- cict.Jeiu prohac lcntcntia, rcmaturcperpenlaproculcrunt. Cnm
tnim ( inquit ) tx Previnci» Auflnt Prefefitientt mliqum m'fjm *j)'M Remmm,
mdncflrum mdmettum R. P. Ctntrmlem , ipftut jujjutxmmi- nmndmi * Pmtrtbui
&evijeribui , querum munut tfl , iilttei dtltgmter txfendtrt; mmtqumm
imprimmntur , tmiijuditium qued nsex fubii- timm 1 tultrunt unmmmci tittnnenmm
fttititnemfmanm . Norta pe- titioharcerat. Ptctutudubiu fivtfefiiivi,
fivtntgmtiv: untumdu- bim Ji.it, tenfitiri non ttntmur . Relpondcruntita,
J>t ftecmtit duhiii fefitivi ntn tfldubium ptr- mittifefft, citm fit
efinieCemmuntt De&erum . Dt ftttmtii dubiii nt- gmtive, ciremquadefl mmjer
diffitultmt, juditmvimmi elimnen dtbtre permilti jtcundiim nefitmt rtgultu ,
thmvixrtftriutur unui Seripier, quttUmm mptrli tutrttur . Nunevtretum
jmmttftrti, t$> tx preftffe in fnit ftriftit tutantur ftttr eHgidium <
:emntn.dt $ mcr.pn n.d.f. dub S. Petrus Marchant. N* trtb.Smcr.tr. m.tit. 6.
Caram.m i heei. Mer.l. j. d -i »• '" 1 4" 8- Jofcph dt ) mnumnert fel
jner jim.l.refel ao. ptrtetmm . P.Jo: Marlinon tem.j, d.tQ.fcct.&.num.?'.
t$-aliinuttiStrifttrts iHmm judtttnt prebmbilem, ttnftmut Uffe jnmim
(theliiSetittmtit fermitti. HadlenusFerranti- nus. VideDianam f.ti. rtf.x. qui
excribic verba aliquorum ex hisScriptoribus, oY.alibiftf.rr.i&rr/^o.
ubiciutRoflium. Meta- firatia
velindiretteperConfeflionem, veldirette peraclumCoa- meo juvatamcafententia
nonrecedere, proqua initiohujus nu. tritionis. 17. dixi. ix Certum r(lquart6.
Sicontra, habeas rationes probabilei 18 DcniqueDoflorcsapudSuar^.81
.dtfanit.fta.i. n.tu hic itepeccafle, fed nullamratioiiemprobabilem habcasju-
lcconfeflum, (quodeft dubiurenegative deconfef- remoneri,
utaddataliquodpeccattimccrturaaliasconfcflum, ue
{cilicetperkulumfubutfruftrandiSacramcntum, fiforteillud ve- rum peccatum non
Ct , atqueade6nonfir^materia Saramenti Poc- nitentiae. Qu6dfihoccertumhaberi
non poflit: tunc prudentis arbitriojuxumateriaEnecefliutem,
dubiiqueprobabiliutem, & deniquefalutisproximipericulum abfolvipoterit
pcenitens, lub conditionefaltcm menteconccpu : id quod in pucris , quandofunt
inconfinioacquirendirationisufum ufuvcnirclblet, quicx Vil- lalobosapudDiaaM
rf/.53- ^ubdiCticondjtioneabfolvidcbcnt . Imm6 audi Merollam 1. 1 A. \ .t.
\.dub. 1 .». \ s 9. univerlaliter loqucn- :as rationes probabilet t8
r>cniqueDofloresaj>udSuar.<ii/>.8t.^j>irs/>./>t1.i.«.ti. fednullamrationemprobabilem
habcasju- advcrtunt, CquiiinConfcflioncarTcratfola pcccata dubia , debe-
dicanoiteeiicconteiium, (quodeil dubiurenegative deconfef- remoneri,
utaddataliquodpeccattiraccrturaaliasconfcflurn, fione) teneriteadConfcflionera.
IudcLugo<i#/af»i>.Wi^.i6./rf. lcilicetperkulumfubutfruftrandiSacramcntum,
fiforteillud *.*t.f g. Ratiocft, quiatunc poflcflio prxceptiConfefiioniieftcon-
trate, conftatenimdepeccato, dequeobligationeconfitendi : dc
Confeflionever6fa£u, non conftat. SicertusCs, tepeccafle, feddubius, anillud
peccatum fucris confeflus, diceturraox ff. fcqu. infine. M
Difficulusigiturfolumfupereftdedubio negativo. & qui- demcircaculpam
morulem. Anfcilicctquinegativc dubiut, fe pcccatumcommifiilc, vtlquodcommiut,
fuille morule uuui, miiic nwruic , icire«- immu auui i»iciuaam 1. ■ m. i .c
i.mue. i .n. < jy. univcnamcr turcjufmodipeccatumdubiumconfiteri. Dubito
v.g. fedoullam tem, Qunmviiefttmumtcnjilium fit, uttenfittmmmttrimm ,
habensrationcm probabilcm inccxcufantem, an occiderim homi- mdjungmt mUquedttrtum
mtimitenfejjum , tmmen tenfilium ide/}, ntc VtdetHr ftutftnm , qmttfttetft» nen
funt fmtili multiflicmndm fint tegtnlt fundmmtnte, nuliibi tmm tmlt f
rmttptuminvtnitur impejitum. S'en quidtm fejittvum , ut elmri pmtit , nteiue
nmturmle , n-iilm tmm in- jurim fkSturmmtnit, imftndtndetunr mJtfelutitntm fub
eenditient , quimnenvtri txftniturftrituleirtitulitmi, nen tnim fermn jibft'
Sacramcntum. Intelligo ( Sacumenium nlia, quandononluntclarafecundum Archid.
utde kis, dcqui- ia quocertioresiurausabfolvi indirecle peccataob- bas
funtopiniones, vcl ptruitensnctcitexprimere mentemfuam circaaflcnfum, vel moram
peccati , teneturautemdeterminarc, declaris. HxcSylvcflcr, quiibidem etiamillud
notat: nc Sa- cetdos (ubipcenttenscltdubhis dcaliquo) ne, inquam, aflerac illud
cflc morule fi non eft cerins . Sed circa I vidcre, quoddicara/.j.r.^. $. IV.
D* ftttAtit Ctnftfu ut dubtit. riem, vclpofitoquddocciddrim, dubitoancumdebita
advertcn- tia occiderim , obftringoruc talc homicidium inConfeflione de- duatti
14 Priorfentcntianegarepoflct, cui favetHcnr. i.i. dtZiuhx.
^tn.\.inGltff.lit.P. ciunsPalud. Anton. Tabknaro; acquidcra validuralionibus.
Pnecipuaillacfl, quiainhoc cafumclior pof- titniiabfelutitumt fufrmmmtmmm
fugtcienum, ftd tmntum tenditit- feflioeflpropanitente : nonenimdebetquitcerto
condemnari , nmUttr, fimdeflmmttrim -. cendtie muttmnimt ftnit in ejfe. Aidt ,
autcogipatifententiamcertamConfeflionis, untumque onusfu- qutdttntrttur quu
fluritt Utm fttcmtum eeujutri , quednulle jnre bire, quantumeftnaturathominumfragiliipuConfeflioprodeli-
frebtur. Haec Merolla. clo dubio. lllud hucfacit, anConfcflariusteneaturde
omnibuspeccatis . HancfententiamnoviflimearaplcClitur Jantur. if.rtf.10. mcri-
quaeauditio Confeflionc judicarc, anfintniorulia, anvcnialia t t6addcns, lolumioarticulomortisobligariexcharitate
Cbidcbi- Rcfpondethuicqusrftioni licSylvcft.n./*r»rjf. nonteneturSacer- U,
incalu, quopoftilluddubium, vclnooclkuitContritioncm, dos
defingulisauditisdeterminarc , utnlm fint vcnialia, inmor> vel non lumplit
aliud ' Coniieflionis ) iu quoce liu, & bona fidcconfefla. ij
Potleriortamenfententiaeft communisapud Theologos , ouiobligantFidelesad
Confcflionemulium peccatorumin prae- «iiclodubio.
IuSuar^#/«»»>^.ai./«r.9.».i.s4rKh. LiJnDtt*. lojtum.bb. alioslaterctcrentci.
Ratio hujus lententise potiu* cft extrinleca, quimintrintcca: nain Laym i.i
tr.t.emp.t. s.t.nu.^. poftquamprioremfcntentiam, ut fibi probabilcm
propoluillct ; in finc addit finihitbtudtrivtlit flmtntrt. Jo:Prxpoiitusf.f.
dtintt- griiMiCtmfiffienu, iub.\. ».107. fimiljtcr docet priorem eandem
lententiamcflclpeculativcprobabilem, lithnm fiti» fruxi ptflt- riererectitndum.
DwMf.\jr^.re;.6o. videctiam f.m,.trmii.\.rtj.t. poflquamattulit exciuto Layman
ratioues pro lentcntia priori concludit: idtetntegita, nmm ege mbfeluti
mffiemmtrvmm ( hoceft , pollcriorem 1 nobis mod6 addutlam ) fententimm ttme.
DeLugo dtftrnit.diff.i6.fea.ijt.6,. ubieruditefolvkomnesrationes , quas
laciuntpropofteriore, quam, utdidumeft, Thcologi commu-
x)iter(equuntur,undemabeodemcommuni noneflereccdciulum Aatuit,
nixuseofundamento: quianiniirumtaliscftu(us,ci(pra- »is communis totius
Ecclcfiae, cujus praxii cum ini tium non agno- icatur» nfirmmvi ftttfl (ait)
itmChriftum Deminum tnflituifft, ut ftUUtt ttimm prccmtm dubiu Fidtltittnfittri
ttntnntur . . 16 inhacgravi difticulute, Dico prim6 priorem fententiam interdum
rationc fubjecli non (olum pract icc probabilem, fcd ccr- tiflimamcfle: ncmpe
proconfcientiis timoratis fcrupuloGs. Ita Si , Suar.Grarudus , Becanus ,
aliique relati Jo: Saochj» ftitaisdiff. 4tj»i8. acCaftr^.z^.4^*C«»/>.
ftrufmltfuf.i.m+ Ratio eft , quiaindubiodebentprzluminonpeccallcmorulitcr:
quare&in eodubioinquoaliieflentobligandi.- ipfifuntomoin6 cxiraendi . ij
Dkolecund6abfolute, exrationeobjcclipofteriorcm fen- tentiarniapraxirecipiendaffleflc.
Carterumanprior practiceex- cipipoflit,
utccrt6decernereuntiilliDocloresaufinoafunt, iu necaufimego.
Scdjampoftharclmeinpracdiaummodum fcripu, iramo in prioribusimpreflionibusediu,
inveaio, adoc3is>&prudentibu5 Immb. Ttm. IL Dt Smermm. 19 Qlpccnitcns
bona fide confeflus eft peccatum dubium ut O certum, v. g. fefuratumefle aureos
centura, vel con- fenfum przbuifleturpi cogitationi, feddcinde incipit dubiurc
deulifurto, vel de dato confenfu, non obligatur iterum illa contlteriutdubia.
IudeLuKorf#f«»i>j»'//J>.i8./f<?.a.»»i»».77. Ra- tioclt, quia fiquis
obtinet fententiam , abfotviturque i dclicto ccrto; cen(eturmult6magis
abincerto ab(clu:t<i futflc: quique Conieflori fatetur peccatum utcertuui ;
fatk moralitcr cenfetur faflusefse idem utdubium . Idem viderctur
efsedicendumdc nu> mero: utftquisdixit leci-rcopejerafsequinquies, ccdcinde
du- biutleplus, vcldubitat fcpejeraiserainus. Et quidem quando dubium
(uperyeniiquod minus/ reieftceru, ideft, non obltga- ri: quiaincujori numero
abfolutus eftminor.- at quandofuper- venitdubiumquodplui; res non vidctur codem
modo deciden- da, fedefleprocedendumlicuti diximusj.5. dcconfitendo pcc-
catodubio. yerumexalterapofsetquisdicere, inhoccafu, jam moraliter
fuitscabfolutum nuroerodubiumin abfolutione numeri certi praeabfoluu : fed
certc id non fatisfacit .- quod aliis difcutien- dura rclinquo. ao
Qu6dfinonincipiatfolum dubiure , fedcert6compcrit,le vcl non pejerafse v.g.
velnuraerumefseroinorem, quamdixerit: exemplicaufacumiuerir
iafsusfepejerafscquinquiei cert6com-> peritfefemel,
vclbispcjerafsc,necobligabituriterumconfiteri , ka idem dc Lugo ibid.d. \j.\.
dub.ij,. \ j j. Aa 4 Ra- Digitized by Google 373 Ratioeft,
tumquiaiiinumrrcmajuriiocluditurmiiior: tumquia JinuUumcomperitfuifsefuum
peccatum, quidcoflfit^birur? 11 Difficultas igiturbjYfolumefl. Prjmo, quua.l
(ubftantianj aflus: AouquistalsuseUlx>nafidepe«atumuidiibi.im, & de-
jndeadvcrtitelsc ccnum: an, inguam, obligetur itcrum tan- quamccrtumconfiterir'
Stcund6, quoadnuroerum : An fcilicet (1 bona fide quis
aperoitConfcfsorifepeccalsedeeies, plusmiuus, Jed deinde benc rccordatu r le
cectd decies , vel duodecies , vel no- vicspeccafse, aninquam, obligetur
huocnumerum certumpoG daumabfolutiooem inventum, iterum aperire/ Namfiante re-
(Cordatusfuifscsdeterminatinumeriillumexplicaredebuilseslut certum cft e* de
Lugo de fan.difp.t i.ftfl.x jt.^j.inftnt ,>KCC potuif- fesdiceredeeies plus
minus; quiapeccau debent aperiri Con- lcisori, proutfunt inconfeiouia
prenitentis. Jam fingillatimde utraque diffieultatedifscreiidum ,
initiumquefumo apofleriore. i» Quoadoumcruroergodico, quandooon eft magnus
exeef- fus, nonobligaripcjjnitcntemiterumaperire. Ita Valq.Suar.Cc~
ninrh.SialiiqucapuddcLugo^.i*. d*pam.f*a.x.*j.*iM.tf. Ra- tioeft,
(ScriJcIiumcommunispraxis, cVca, quam moXM.4. di- cam.
Quodfifuitmagnusexccfsus; debet pqenitens tllumaperi- reinlequentiConfcflione.
EltcommunisdocJrioa/ quidquiddi- catVivald.apudDianain;.j./r^.r#/.04. *ratio,
quemox unge- fur, pcrfuadet. 1 1 Petes, quantum , flt ad quod (e extenduntur illa
verba ( plus minufve) nefitmagnusexceisus/ Refp. non pofse id perccrtam
regulamdefiniri* lcdprudentis/udiciucft deceriicndum. ItaFa-
lu>idezl.l.d*pr*crpt.conftfx.s*,9. Solumadverte 1 qu6 major eft rramerus,
quiaffertur; majorem eiiara fore numerum, qui fub jllisverbis ( plusminulve)
fubincelligitur; vg. lidicas, feecnvi dtciti, mi*»fyi, vcrificabiturfi
peccalliotlo, vel duodecim vici- kus. Quodlidicas, pttenvi ctmtits plm mnmfvt :
verificabitur, li peccafli oonaginu quinque non autero verificabitur, llpcccafti
OCtoginUvjcibus, vel vicjbuscentum <5c viginti. Quarenon elt contiderandum ,
pifiid, quod humano, cVmorali loquendi mo- doiinporuntjlla verba, pfus
minufquc; quod , utdixi, judicio prudcotiscftdecernendum. Sempcrattendeudout
numeruspcc- catorum moraliter vcrus Ccmlcfluri patefiat, Illud (plus, roioulrct
joipururediroidiumlupraquantitatem r xpreflam , v.g. centurp plus , minus ,
imporure , ccntum , & quin- c,yjginta, puut Verrjcclli/r.i.f.nwr.j. Icd
noneAaudicndus. 24 QMoadfubflantiamacJus,jnquo'.'flmajor controverfu, ad-
fcucdjcoprobabiliflimumctiam efle prenitentem non obligari ad jteratam
Confejrionem ; iudeLugo<<»,(>.i6. feB.z.i».St. Quam- ebrcm
fiquisfubdubiobonafidedixjt, fepcjerafle, v.g,2cdeinde comptrric le pejerafle
cert6 : non teitebituriteruin illud pcrjurium Unquameertumconfiteri ■ Ratioell,
quiatalepeccatum jamfuit rJireclc ablolutum jn prima Confcflione: ergonova
ablolutione tton indiget. Antecedensprobatur : quiaidc6tuilludfafluses,cc
jde6Confeflbrprofert circaillud fuam fententiam, utniinirutn jllud abfolvat ;
ergononnitidircclc: licetlubconiitioneimpiici* ta.ficfuitpeccatumcoramDeo.
Sanefijudex fatcularis reum de criminrnon pleneprobato, i.'u dubioi per
fenteotiaradefiniti- varoablolvcret ; nonpofletitcrumidcrimenjureinjudicium de-
duci; iic Covar /. 1 .wum.) n 8. riutus a Sanch. i.iJemur.difp. ?4.».<r7.
ergoeflfigQum, quoddirectc fuit abfolutum . Non ita
profccJ6quandoquisablolvitur»binflantia, feu obfervatione ju- dicii, idquodfit
perfententiam interlocutoriam : nam tunc ex novisindiciis ,
novifnueprobationibus potelliterum injudicium deduci:
atincafunoflrofententiaConfelliriiefldefinitiva, utcx Jeconflat:
ergodirecteiliud peccatum ablolvit, ij Confirrrutur. Siquis dubius de
excommunicatione, fuf- penlionc, irregulariutccx dc L\i},<jdrpi*n.;tJifpitt.i6
/>d.2.M.8). voto etiara reiervato , cxSanch. i.4.1* 0«^.<4 axw.io. pctat
ad cautelamabfolutionem, vcl dilpenlitioncm, ccpofl camobten- tamcomperiat
vincula illa fuifle ceru; non propterci indiget novaabfolutione,
feudifpenfatione.- certcnon proptcr aliamra- mem,
niliquiaabfolutiofuitabfolutedatafubconditioiicquod Muthodi Confcflionis Lib.
II. £tcturpfccatum, quuduroiple, quamConfeflariuf, v-lalteru- terdubiunt,
aniitmorule, an vcnialc : lipoft abloli vinculaillaadeflent: fed jamaderant:
ergofue difloluta; itaincafu noflro, ckc. HaiK lentcntiam explicium i j..t4.
probatTb.Hurt.<r.».w«r.f.i>iu».8. cVnimis exreditin eju» ceniura, Verum,
fi optashancnoflrarafentcntiam pluribuscon- jirmaum, legeP.HicronymumFer.
dtfctndth, &tn.d.i.a-]t. n.n. noftr«Sor.<!»iinopere nuperimpreflo
affertinter cattera RefponfioncmPatrumRonuniCollegiidaumProvincixAuftrie,
inprsrdiftijF (cntcnti* confirroationem : eaautem procuriofis, hzc eft. ....
§l»t*d (ttnndnmpMTttm, ***d fcilutt ptctatnan* »Unn*n4* fnk dnbitttnftfi fnmnt,
ptjimodnm vtrhcrrtn n*i;: $**t% cenfiteri »*u ttntmm , ctnftmut, p*fftp*tmttti
, enrnn*» tnrtnt fc-hdu fnndnmt». tii, &iO*mi» f»iili*riid*ftn*U»t
Ct*ndtrdt Sner.t.1 tt.s.d.f. am.17.
MarcusVidal./«fr^^*»tf.47^»?>MartinusdeJofcph./.iXi./. $Jtp*»f.».9.Cit»m.l.i.d4.
c< MartinusBre(lerus»J#C»«/f./.4.f.i8. f»m niih j»diee»t ilUm pr*h*hiUm .
HacJcnusPatresexFerrantino, cuigratiatexanimoaKo, quod hoc lococitans meuro
priroum Opufculum Methodi Confeflionis , Aureumilludappcllaverit. TamAlchimica
r fasitaloqui ) fuic «jusurbanius, utmeuro olumbum potuerit inaurum artificiota
humaniuteconvertere. Dignusinterimipfe, utpotiori jureaoa jaro \ frrro fed
pretiofum fibi ducat nomen ab auro. 19 Tmhicdeniquc*dvwte. " gnolcat certA
gxavcm attingere culpam , non fore opus nova Confeflionc.
IuSanch./.i.»«/>f.f.io.«^o. Ratioefl.quiaexuna Krte integreapertum fuit
peccatiiin eomodo quofuit commiU m: &exaltcraad valoremSacraraenti
noncllneccftequoJ pc- Jiitenti, vclConfcirarioinnoiefcat jlludeHe morule, quod
ab- jolvitor. »7 Sccund6idem diceodum cumSl, w^f«»r#/*rvj».5. Hurt
Jilp.lt.d,f.s.d*fce»„P0Ttcll.m*iM,.ttS.ys*f»inf»TV^
xonfiteturpeccaturorefervaiumfivejure, fivedefaclo dubium . Dejureeflct,
ut(idubiurcturaiipecratum, v.g.abortus, fitre- icrvaturo: defaCtoeftct, utcumconlla/ct
pcccaturoabortus efle relcrratum, dubiurexurumejian fztusfuiflet aoimatus,
atque ^de6 an parni tcns abortumcoromififlct . 28 Ratiocrgo hujuslecundi
dictieft, quiacumrefervatio Gt odiofa, eft rellringenda ,
neccaditnillinpeccataceru. Siceniam dubiaHzrcfisnon fubjacet refervationi, et
Merolla, & Tho- ma Delbene apud eundem Verricelli/r.t)^jw«r. 14. Sic dubium
vo- turoCaltiutisperpetuaenon fubjacet relrrvationi, cxSanch. & Pontioapud
eundem Verr. Sic dubia Cenlura non oblifuad v iun- dumFidelcs, exDiana apud eundcm:
Sicfiliusexpofitus, quia eftdubium, an fit illegitimus, legitimus talnen
reputaiur, ct jsodcm Verr.innumerosciunte, & neccflariam limiutionempo-
nente ».i. 19 Tcrti6, ruftici, imiliereula», pueriquc, quibonafidcfua»
ConfcflioncscoramCarocho, etiamindoilo, groffiore raodo ex- hibuerunt,
licctperitiores, velgrandioreseffefli videantin mul- tis fe dcfccille , unde ,
& multa dubia pro certis , Cc contra , unum-
quenumerumproalioledixiflcanimadverunt; non funtcogendi repetereConfclliones.
SicFagund.s./T«f.£rf/.i.t^.r.a.iodcLugo dtpat».difp.i6.fttt.iA*j».sS. Ratioell,
quiafatis fupcrquc faltern incoofulo, Confcilariuscorum peccata percepit ,
ccdirecte ab- fol vit: &cxaliocapitcpraxisfideliumefthalce Confcfliones nun
repetere: adquodljfidelesobligarentur, omnia fcrupulis cflVnt obnoxia.
Hi^itadifputatis, inquirct quis. Ancertus, fe coni- miliflemorule, dubiusver6,
numilludfuerit confcllus, an in- quam, obligeturadillud iterum confitendtiro?
Refp. tribusdi- ctis . Dicopriro6, (crupulofum nonobligari. Dico fecundouon
fcrupulofum nec itemobligari , fidiuturnum tempus interccllit intere/us
Confelfionem , quambonalidc, inorali przccdente e- xamine, (olebatexhibere,
&inter<fubiutiouem, quae nuncilli fuboritur. Dicotcrti6.
Huncnonlcrupulofumobligari ad illud conficendum fitparvum tcmpusintcrceflit.
Ratio primi d idi eft eadem , quam dixi Cap prxcedente ».1 6. RatioSecundieft,
quitm*rniittr (funt verba }o: Prsepoliti ) Jo: Prar. dtinttr.tonf.a.t.fHb
j.n.B.nj, apud Fcrrantinum fupra ciutumaaun.66. imp»jftbil* tft p*ft dtktntnnny
ttmput ptfitivi reeor- d*ri emwnm , a*t anii e*»fefm tft , M proindt *»»t
i»toitr*btlr iftt fi nnat eblirtwriur etnjutti t» , dt <tnib*t dnbittu ,
»»»»1» fit »ti*,n»nd* cenfrjjnt. RatiotertiidiCiicft, quiaexuna parte pr*erptum
cert6 obli- Sancadcoofitendapeccau, cenum eftin pofseflione obligandi ,
cexalia, nonade.icxculatioduLta exfcrupuli«, vdex tempo- riselapfi diuturniutc
. vel ex aliocapite, quoii hiccertenon ap- paret; ergo&c.
Ataliqiiispulsctcontrarium concludere, cxeo quodindubiomciiurfit ronditioliberutis,
quar non eil rclinn- gendaabobligationcdubiaconfitendi, qu.Tiuperveniat.
Refpon- deo. Certefatemur, prim6fuifselibertatemexpeditam,(cdde- indea
certopcccato commifso jamfuit ejufmodi libertas certd ligaUad
obligatiunemconfitcndi , fuperveniens ergo dubiutio , an
peccatumfueritconfefsumnoniovenitlibrrtaiem expeditam, quamdcbeat relinqucreio
fuoflatu, fed invcnit jam lifutamab obli^ationeronfitcndi,
ergoligatamrclinqucredebebic. Vimhu- jusrationiscUriusintclli^es, (icalegeri*,
qux nosdicemuscura deConfcientiadubia/.i.»»D//.r.j. pizlenim $.6.6^7. $. V. Dr
p T^Xempluro. Aliquisodiohabet graviter inimicum fuura JLj
malaeigravioradclidcrando, velinferre volendo, atq; pcraliquod tempusin his
interioribus acJibus verfatur, nempe peraliquothoras, velmenles, vslannos,
aliquisturpiterconcu- pifcitpuellam pcr mulros menfes, ccc. Quzrimus qua
rationc hic Confeflioiiero fuamexpediat , pofito quod multoties illosacius
oegotiis, lomno, aliifveboniscogiutionibusinterrupit. . Ji Ccrtumclt, li
interrupit csncraria volunutc, & deinde rcnovavit; dcbcre ejulmodi
renovationcs , quantum recorda- tur, juxuaccarteranovanumero peccau, quas
confiteri tene- rourexplicari. Ratioettquia pcrillam peenitentiamevaduntilli
actus, Axingenere phyfico, ccingeneremorali numerodisjan. cti,
disjunclioacfacta perintermedium illumacJumcontrarium : numejum aucem oportere
expiicari, quando innotcfcit: <5c eft dociriiuConc.Trident.
ftf.ti^.s.&tMf.j. cJcipfafideliuroprajti* prubat - ) 1 Dif&culus
igitur, & quidem gravis efl, abfl rahendoab ioter- ruptione per contrarium
actum. Dico ergo,
quamvi 5 fit (peculati v6 pli- Digitized by Google Caput X De pcccat. ConfeflC
in univerfum. j ptxiiQoitQiu, unde&debere, fi metnoria «e- neaotur,
aperiri; umen contrariaopinio, quzdocetminimede- ♦jere, eftetiam probabilis.
Jia Canus»» rtUa.difmn. /M.Jo:De UCrax, PetrusPay, Homobon. Diana , &ex
parieSalai, quos citat, ctcfcquiturdeLugoHi/)..i6. /W*\i4. *»«»..j6<S. Ratio
eft , quia in genere niorii omncs illi atius cenlentur unum pecca- tum, etiamG
materialiter , & phyfice multiplicentur. Satiseft igitur,
fiexpiiceturtempus, quandoeftnoubile ( fieoimfkbrc- ve, dequodicam infra if.il.
wwo.47.cV48- oec tempus eflet ne- «efle declarare) &ficfatis eil,
lidicatur, Ix1v4.fr n**md»m ' b*bt»i Pttr*m , iiii maim trmvin imfrttmi fnm ;
ftr uftvi futlUm , &e. intelligitur enim , ideft tales adua per varias
humanas aciioncs fuifle interruptos. J5 Quidfiquisnr6interrupitturpem
illamcogiutionem, vei ilius fzpiflime .propter urgentia fua negotia? Sane
Coninchji,//>.7. dtfmm. iab.T. ipflquefavet Salas ».*.*».i.*M }. iijf.t
.[**.* a3a. de Lugoi»^r^4«i>.t6./#fl.i4r.cy».T76. jfi» aithancextnordinariam
rat ionem , vel frequentiam eflc explicandam (\ ntellige in confufo , dicendo
(efrequentiflime, velrariflime cogitafle, quodcerteia- ccre eft optimum
confiliumj quiaidexceditroodum humanum communem, atqueade6noubilicer commutatur
judicium Cun- feflarii, Canus,Jo.DelaCrux,Fay .Homobon.Diaoa ciuti».»*.
indiftinacloquuotur.&dumindiftincie docentomncsillos actus fcfle u num in
genere moris , non videntur niti eo fundamento , quafi
exilloordinariomodoageodihumano ( niGexcedatur)poflit plus tninufveiConfeflario
percipiactuumnumerus:fedfuadantur in perfiftentia, fcupermanentiahabituali
malse cogitatioois, i qua permanentiadefumuntunitatemomnesilli interniacrusfive
mul- ti, Gvepauci: &ratiooecujusaoimusillius peccatorisfempereft
affectus,&proinptusadcogitatiooesillssmalas. Quare.oe fcru-
fuliilocusdetur,putoiUam Conioch. obligatiooem non efle ex neceflitate
fidelibus imponendam; cum praefertim teoeamus non omne, quod
judiciumCoofeftarii immutarepotefl, efleoecefla. tidapericndum, utexiis,
quzdecircunftantiisaggravancibusdi- cemus $.18. cognofci poterit . 34 Excipe,
(iquando tanta eft interruptio, utnon judicdtur adefle difla perfiileotia: v.g.
vult qais occidere ioimicuna : iu tit per menfem contiouet Tuoc voluntatem modo
ditto : po- ftei vel perannum infirmetur, vel dilcedat ab arbe, vel ipfo laplu
temporis, rerumqucmuutionibus frigefcat, immo evanc- fcat vcluti natura
fuaillaprava voluous: ii deiodepoft annura fanus effectus, vel rediens io urbem
, &e. voluoutem occidcn- di refumat, lan^hzc voluouscum illapriori tacere
uoumnoo videtur: quiamoralimodo non cenfetur illaum diflans volua- tas
itahabitu*literpermaacre, utcum hacad conflandom unum peccaturacoojuogatur.
JjUperhocforuflediuc przdictz ieoten- tizconciliabuotur. .. 4. VL D* *8ib»t
«murnit inttrmftit . §t A Ctumexternnmisexbibet, quipraeter ioteroam pnvam J\
cogiutionem, addit aliquam exteriorem dcmonftntio. nem, idquodduplici contingerepoteft
raodo. Primd in ordioe «dunumnumero aclum, feufioem: utfiquis, nemortem cftj-
giat fuus inimicus , pcr unum annum v.g. paret iili iofidias , przpa-
retgladium,equumconfcendat, &c.luetiamfiquisanuos puel-
iamperdudsannosv.g.femperquzntmodum, quoillapotiatur : in.Imexrmplisjiinumeft
homicidium numero , unanumero for- nicatio,adquseordioantur relpeciiveilliacius
externi. Secundo inordineaddiverfosacius, utcumquisexerceat habitualiteroffi-
cium ex fe muitis nuraero, velfpeciepeccatisimplicitum. Talis eft meretrix ,
ufurarins , grailator viarum . HJc de prioie » in feq.$- de polteriore agemus .
16 Quosdpriusergodicendumeftidem, quod in frutUnti $. dittum cl> , de
LugoJ.t6. ftrt 4. n.;6j. propter pariutem rationis : omncsenim
hiaclusexternifumunt uniutemab illoaciu fioali , adquemordinantar:
Adicribeumenexceptionera poGum n ?4- Quare probabile eft fatis eflead
Sacnmcatura pceaiteotizGdi- Cat quis , ftr ttt iitt frtemrmvi ktmkMnm m*i
inimiei , ijnfiem fntiU ttmjrtffum, &c. 17 Illudoou, Graediaotealia perfonafioem
iocentam acqai- rerecarafti , vel puellam tentalli reoitentem , debere id
explicari : quiaeftinductio proximiad peccatum ,atqueade6novam ipeciem
peccatifcandalicommififti: Dixi freoitentem) nam de coofen-
ticotediceturiofraf.7. $.8. 38 Petes, liquisfioemobtiouitfuzpravzcogitationisjutis
: neeftfateridiaumfinemdumuxjt,fev.g.puellam cognovillc: fe . deLugo*.t66.ait,
quiahoceft pecca- seft necefle ut is dicatquoties habuit decre- tumprocurandi;
cumfufliciatconfiteriilludunquamunum pec- catum confummatum . Sed profeaddebereexplicare
faltem fe per Untum tempui procurafle , modo jam explieato$./**««»Wi,
noneftdubiura, ut fcilicet innotcfcat, an«" cati babitaalisi 379
&Dian.raox ciund. qo6d fimiles peccatores habituales deb(ant
lpeciatimnumeram,fpeciemque neccatecum explicare , fil ni- mis ievera,
illatamen Navacri in f*mm* enp.j. m*m. iy. quz docet lufficcre, G iolumdicatur
teinpuspeccati, eftniraislaxa; mediaergoviaeft procedendaro cum Fagundez
fttttft. 1. hW. im.j.tmf^.nnm.n.fint, aliifqueapud Dianam fnrt.A. ernH.4. rtf.
$. VH. D* 89. QuareaMereUice v.g. non folum malilutus: ledetiam priocipali
moria retioet; lofcilicet ipfapeccaveritcamSacerdotibus.cuin alesipccies
peccatorum, quas me .»A»r§.dec|a- apudfjg. propinquis, cumconiugatis,
&c&ultem in cooiufo muicitu- do numerica: v.g. toties
piusminuspermeoies, velperhehdo- madas, &c.Sienim aliquarecordatnr fe in
frequenti civiute , izpiflimeetiam indi^peccafle; alia umen in parvarufticorum
vil- la; vixferael inhebdoroada; quaratiooe idexplicaodum nuncf- ietcenfendus? 40
AdditrefliVafq. 4* fmm#.nm.9i.mi.l.inh.l.nnm.%.(a.ulo& &eaquz $.*.&
6. diximusconiirmat ) circa numerum aduuni internorum
noneftehoshabitualespeccatores cogendosad expli- candum frequentiam,
&numerumper hebdomadas, aut.dies : ficutt dicinuscogi deberecirca
frequentiamipforumacluclm ex- teroorum, v.e. foroicationero : utfciiicet
dicaot, G recordco- tur, qttotiesplusmious peccavtriotperdies, perhebdomadas *
&c.Rarioeft, quiaiohis aclibusinteroisvideturimpoflibile, eos
adaliquemnumerumGoemagnierroris periculo, Gvepcr excef- (ura, fiveperdefecKum
reducere: quod periculum comrouoiter oon eftinexternis . ■4!
Quoddiclumeftexempli gratia haflenus deMeretrice;dic cum
Valq.<»(4.jiM».4.defurehabituali, de ufurario, de Groili- bus ; latis eoim
eft explicare confufo modo frequeotiam furti gravis, feu iojufti locri; *.%x.fi
fnr, vel mfmmrimtftritetmnm. wn, inntntr, ie\quinanitt flntmtnn, fnrnndt
inmtnft y vd httit- m*i* mttritm grnvtm. 4> Idem dic cum Vafq. iiii. de eo ,
qui paflim concupifcit Jtxmioas Gbi obvias, dicatenim 1 ftr inu mmtt tnvimt
etme*fi~ «i; addatque fpecies principaies , ao frequeoter cogoaus , an facras,
an conjugatas, &c. De deledatioaibu* morofis dicarn iofrar.7.f.t. 43
IdemdicocumHenr. /.j.r.j. n*m 9. &Faguod. i.frutft. Ittl.l.\.t4.nnm.\\.
dehabentedomiConcubinam: fatisenim (i dicat , fnelUm nt mxtrtm btini ftr trts
m*net , addatque , ftmtl in iit flnt minnt illnm ttgaevi. Qtjidenitn fl
Cognoviflet (olum (emel in roeofe? debet igicur faltcmin confufo frequentiade-
clarari . 44 Idem denique cum de Lugo d. ». 1 6 M fmn .ftB. \ .4 Mtm. 375.10
colloquentibus frequenter de rebus turpibus cum pcccato moruli :
quaodoennnadeft difticaiusexplicaodi nutnerum, utcerte fzpc accidit,
tnaiemoracisadolelcentibus;fuflicic explicarecoofuetu- dioem , tempus, & fpecies
priocipalci, tusj inter loquendum coo- cupiere , proportiooaliter Gcut dict um
cft de Meretrice . 45 Illuddeoiqueblcadvertocum Vttq.o ot.it
famj&t.x.dub.e. «.J.querofequitur deLugocitaiu»«f<
fcenJii}.\6.ftli.t^.nnm.sSs. qa6dille,quipropterioveceraumcoufuecudinem
oonpoeeft ou- mcrum peccatorum diftindeexplicare , dc ideodicittempus, at ie
Meretrice , & prsediciis diciuro cft , non cenetur poftea iteruro coa-
fiteri peccau particularia , qurubiiam^moriam. occurrunc , licet
poflitearoagisdifliocl^aperire. Ratioett, inquit, quia jaro io illa
confufanarratiooecompreheola, &dircile abfoluufuerc: juxt»'
quzdiximuslupra* 14. (. Dt mnitmtt
mtrnlt *m*i fteenti , 46 TTNumioboc, & przcedencibus paragraphis fuperellex»
yj phcandum. Diximus, quando aclus tenduntio unum finem,
atqueade6unusdependetabalio, tacereunumin gencre moris . Jam , quando
unusadlusabalio non dependet , (cd fuot dif> panti : v. g. coacupivit nunc
auis puellam ; & hincad honm con- cupilci t eandero , fed independencer i
primo aciu , ut ufu folet eve- nire (zpiflime : quid requireturad hoc, ut Gt
unus , & ut unum,ooo autem ut duo pec ata fint aperieoda ? 47 Refp. Regula
nnl verialis eft hujufmodi . Si iotermediet mul- tumtemporis intcraclus;
&exalia parteaclus pofterior concu» pifceotizv.g. oonhabcaturexvi prioris ,
judicabitur diftiodus actus, diflioclumquenumeropeccatum. Atfibreve tempus in-
teriiciatur: ceolebitur facereuoura curapriore: Gcuti qui per- cutitproximum
uoaperculliooe, &deiodein eedemcalore ite- ruropercutit;
uoumiageueremorisacSuro, uoumque peccatum commififlerepuutur. 4!
Atditncultasfubnafcitur, ecquodaam eft hoc modicum tern*
put/Refp.cumdeLugoWr/)»ji«»a».36./(d.i6. nn.j6o. decernen- durn. id efle
prudentis viri judicio , ut videatur ao , veluti eodem iro- petueoncupifcentiz,
v.g.redeatquispoft interruptionem,an alio potiuscaloreagiutusconcupifcat :
Gprius,unumpeccatum rooru- Iiter:GpofteTius,duo:numerufqueoiGobUviooe, aut alia
caulo exculctur , explicandus omoia6 erit . 49^t^uc h^ceadem regula ufai eritad
illud afnoedubium eno- dandum. Anfcilicctdebeasexplicare teinuno
actuconcupifcen- tiz pueUz v.g.vel deGderiigraviter Izdendi inimicum, duraflb
per tot.veltot horas?Dico crgoxumioaliquoexhisaaibusunocalore '
,uooqueimpecuineadem coeiutiooe perfillis.fe- Digitized by Google 380 Qiionum
vcrAquando huj ufmodi acUis , v.g. per lcx , vd pcr d<
iu*asperlevcrant,impoflibilemoralitcreft, utiduno, eodcn , impctu
fiat;ide6neceflarium tuoc .dcfumcienserit dicerc, pctftx /*r«,
veiptritctmcencupivi , cYc. Sic enim vel cxplicabuntur in- terruptiooeyiuehumanomodoiolentintercidere.utdidlumellfu-
pcriusi velfatisapericturpeccatumveluti habitualc unuro , per-
duransperillashora*. jo Exhis mulu inferuntur, quat maxime ad expediendam
Mcthodi Confeffienis Lib, II. . j, aoidfueritunoinjpetii,atque*deA exprrdidra
do- oa, leinclraor*liter,aoverefuerjt indivcrfis v.g.diebus, at- ade6 vcrc ,
& ph y Gce decies ? Ju vat eniroid frire ad expcdien-
aamConleffioncm.clcneobliKrturCoofeflbr ad talcre ioterrqga- tionero .Id quzri
poteil in occiliojjc iim ul multorum, jn dciHcnii
ejulderarcieodemealwerepetiti*, indetratliooe moraJiter una deeodemcootinuau,
juxu «rwx diccoda§.9.*a>.6i.I ' Bltftbtmi* , •
Prim&quiuooblafphemizirapetublafphenut, fieodem calore licet poft aliquam
interruptionem blalpheroiam iteret bii, tcr , plurics ;
utiieftexMolinar#«».4.d«/*/f.<T.}.A/>.4t.dicere,*/«A fhtmmvi: quia unum
moraliter paccatum commifit . An om ncs blaf- phemizejufdemfintfpcciej,
diceturinfrar.i.S.i. fncufitmtt. fi flecuooo Gquitaliquemunoirz impetu ter, vcl
quater , vefplurespercutit, velvulnerar, unumnumero peccatum com- mittit: cV
Clcricus G fit , quipercutitur, inunamtantumexcom-
municatiooemficpercutiensincidit: fatifque erit fic fateri: b*. mimtm,
vtltUricnm grmvutr ptrcujj!, wj vbm*vi. ItiAzor.r». l./.4.r.J.5.|. j» Quifimiliunicoimpetu
de eademreBejerat.iurtmentoaf- (ertorio, atqueiterum, eodem calore, jurejurando
confirmat ; (emelpeccat ,fatifquec(l lidic*t ,/»<•« v/ /*/<*. lu de Lugo
mox cit. difp.to. ».j6t.P*rimodo quieandem rem Deo, vel homini pro- tnittit,
eamconformantiteratovoto, veljuramento promilTurio , Sc dcinde (emel non
obfervat ; feroel peccat , ex dc Lug M fmaJ. 1 6. ft fl 4. n 1 4 6. cum
repetitio illaejuldem voti , & juramcnti non mu- tetfpeciem, nec
multiplieet pcccau. Anptnnia juratneDU fiot », dicaminirir.j.J.*, mias ,
luramcnU, cc firoilu efle raultiplicia nuraero pcr roultiplicea
«CJuiquaroviiunocalore, feuunacootinuau fucceOiooe iaclot ;
quaretuncConfcilariuipoteriihuicieopinioai cooformare. Ex- plico. Probabilecitblalpberaantemuno iropetudrcies,
coromic- tere decem numero mortalia . probabile item eft committere unura. J*m.
fipoeoitens. qui uno impetu deciea blafphemavit , fateaturleeroifilledecero
blafphemiat, verumdkit juxtt prioreto, opmiooem; illaro «rgo icquendo
Confeflariui, prudenterfege- ret. QuodiialiuspceniteniinCmili unoimpetu decem
blafphe- miaruro fatcuturfe femel blafphcmafle, quiaopioio polteriorcft etiam
probabilis, vcrum iterodicet, & juxu illam abfolvendo, prudenteretiaro fc
gerct Confcflariui , qui ( pcrindeac quihbet a lius) poteft fequi roodo unaro
probabilero opioionem , modq aliam, quaodooooeflprzjudiciuro tertii, utelt
ferecouynunis Dodorum icntentia, anubis fneerretur) explirau/.7.« Dte.c,
i.*.f.LeecdeLugo#V£*f*,d.if./*fl,».ij»4y.Cxflr. r#.r. d.i. i* cenf.p.i. alios
ciuntem . Dices; Pacillum,quifatetur fcdecieiblafpherqifle, vere de.
eemindiveriocalore, feudiverGtdiebus, blafphemiaseraififle ;
CerteConfaflariuszquebuncablolvet,atqueillum, quiuno irn- petu decies
blafphemavit , decieiqueiebufphcimffeconfclluseiV, « umen ille magis , ieu pluries
vere peceavit quim hic . Refp. nc- gando tnillafentcntia probabili illum magis,
feupluriespeccalle» - enim in illa opioiooe utrobique ouroeraotc ipfas phyiico»
j t Qui unico veluti cobtextu rontinuat graviter dc altero detra- here,
Ticetoccafionedata aliquantulum detraclionem interrum- )>at; <3clicet
aliasiliverfasdeeodcmdetncJionismateriaJ ungat : unummonliterpcccatumcommittity
fatilquccrit fi ficfateaturt Jtmttgrtwttritqutdam dttraxi. lta idcm Hid.ftH.l6.
n n 9 Andc- beatcxplicarevelnumeruincircunllantiarum, vel nomcrum eo» rum,
dequibusdetrahit, diceturinfra#.9.$.i. ?4 Quiparimodo iojuria»,
contumeliafqueaddit, fupcraddit- queunicoirsefervore, lic^tinterponat
aliquaalia verba ad inju- rias minimepertinentia; fcmel injuria proximuro
affecifle rcn- febitur. Quare lufficit , fi dixerit , /njurtvi pnxinmm. ludeLu-
go *m«v|il. jr QuiSacerdosfuccefliveauditin peccato moruli plurei Coo-
felfiones unam poftaliam, in fentcntia probabili non committit
pluranumerodiftindla pcccau. Idemdic , fi ConfelTariQS idera modice"
deflexeritadalios fermonesminim^facientesad ejufmo- diminifterium; unde fatis
erit fi dicat , Atthv, un* •vutplurtsCtm- frfunts abftlutitmtm ia ft*t» mm*lit
miniitrmU» . Iu idem Ajui, JSi.&fB.i».tlj. 56
Contri;quiuna,eademquenoCtev.g.plurescopnlai habet cumeadem.
mult6magisquiplures copulascum pluribuseadem nocteinit,
ficutietiamquipluresiuccelflveoccidit; dcbet nume-
rumexplicarecopularuro,cVoccifionum. Itaidem it.m.jjj.&m. jjS. Ratioeft
,quia hi funtdiverfiomninoaftusconlummati, nec unusfacit moralcm
unitatemcumalio; in przcedentibut vcroil- liaclus, v.g-detratiionum exfefaciunt
uniutcra rooralem , fic eniromodo humano scftimari folet. 57 Harcexempligratiat
tigiflefuflirit; ccetera, quzhucface.- repoflent,
fuisquzqueinmateriisexplirabuntur. Soliimanimad- vertc,contingereinterdumpofle
, ut (licet fine interruptipne) tranfeatumcnquisadaliamfpeciempeccati, tunceam
cxplican- damomninoefle,nequaquameflambigendum, v g.czpifti percu- tere, &
deindevoluiftiocciderc, acoccidifti; caepifti clam de- trahere,& deinde
inter detrahrndum fupervenit dctraflus, te mi- nimcidetradiionc defiftcnte.
Dicotum occifionem, tumetiam dctraclionemcoramdetradto exhibium, hoccft ,
contomcliam , przter vetber* ,detrauioncm ipfam efle Confeflbri aperiendaro,ut
defepatct. Jta de Lugo <*. ». f j9.fi**. j, 5. IX. OtflMflittt imdividnmU j8
~C Gimos.quarationemultiphyficeactuiunumconflarepol- JLw fintpeccatum: nunc
quomodo unusaclus fcu pcccatum multascontinerepoilitmalitias,eritcon(equenter
declarandum . Eft graviscontrovcrfia ; An ficuti ( utcertum eft ) potell cfle
in co- demadumultiplex malitiaipccie,uteftinaclu lurpi, v.g. contra
votumCafliutii,inquoduplex fcdetfpeciemalitia, altcra cootra
Caftitatem,altcra,coatraReiigioncm,utraque neccflarioConfed fori aperienda;
iuetiam in eodem uno numcro adiu poflit relidere multiplex malitia numero .
Exempli gratia; An aclu* unus,quo quis unicoiclu occidit decem homines,
habeatdccem numero malitias, & corrfequenter omnes neceflarid in
Confelfione dcclarandas ? Hi- bcredecem docet Vafq. dtfxn. 40.91 .mrt.i. dtA.*.
noo habere con- xendit efle probabiliui. Suar. dtftemJifp.tt.frfi.^i »..14. fed
roe juvat abhac fpeculativaqexllioneprorfus abftinere;& exalioprincipio
decerncre ,an hasmalitiascollocatasin uno, eodemque actu liv* numcrodiftiattj»
, cumVafq. fivenequaquam cum Suar.apcrirc Sacerdoticompell.^mur. , {9 Dico cum
de Lugo it pcem.4ifp.\6.[t&.\. inu.i \\. ncquaquam Fidelesad id
eflecompcllcu Jos . Ratio abllrahensab 1 II* quzfliooe (peculativa duceod*eftex
Tridentino. Nam ex illofoliiro habemus przcepturo coofitcndi fingulasfpecies
,<3c fingulanumeropeccau, nuoquam ver6app*retprzceptumexplicandi fmgulas
numcro ma- litias,quzfortelint in ungulispeccatis. AflerimusergoipenitOi»
tibusfolum, explicandasipeciesmultiplicatas joeoderoauu, Oc item omnia
individua peccatorum , & quidem merit6 , ut nimirutq
ficomniapeccauclavibusfubdantur. At omnesnumcro- malitiat forte inclufas in unu
eodemqoe pccc*to nece(lari6 cxplicarc , quiav fcrupulisid,CtC
perplciiutibusfatis erat obnoxium , cumnon judi- caveritbcoignuiDominusprzcipersfub
przrcpto (utex verbif Concilii Tridentinicolligitur)nosad id obllringercPidelcs
nequa- auam poflumus.LegcLeandrumapud Di*n^.9.rr.9.r»/.J J.qui idcm docetdeeo,
quiunicoactu volunutis vuitad deccmv-g.mulierej eiuidemconditionisaccederc^uteandera
vultacccdereplurics;ia- tiseft enim,iidic*t; Volui*cccdercpluries A Iblutam
fcuadcon- jugatas, lins neceflitateexprim«ndinumerumobiccluin talisuniczi
volitioms . Qjaniara ncceirariam expiicationem habet »61. 60 Exhacdocirina
aiiquacolligemus,quzillam & clariorern reddant ,& ad praxirodcducaot
.exquibusali* fimili*inferre qui- libct non difticultcr poterit, clc nos infr»
,cum de fingulisDecilogi przceptisaBemu5,aliaforu(<cfupcraddemus. Occifit
mutttmm. 61 Sifimulunicav.g.explofionebombardz ©ccidiidecem, vi-
ginti,pluresbomincs,fatis ellexdeLugoa.i4'- fidicas,"»» '8» tttiiimuttti .
Non I iifficit autem dicere, una iQm tcciii htmimtm , feu ftei htmitidium :qui»
licConfe(lariusintelligeret,teunumtantum occidifle,atque adc6 non fateris t uum
pcccatum ,quooccidi(li plu- resat dicendo cum illa generaliute (
»r«i<«»ai/f«>intelligit ,quan- turafatiiell.peccatum ,quod
dcfatOocommifilii. Propter
eandem rationem mod6 n. J9.all*um d icit Leander illum , de quoibi eft fer-
mo,deberedicere . Vtluipiutitsatctdtt : rurafidiceret •Jtiui+cctit*
rr,DoncxpliWetiuumpcccatum,cVc. ^ 1 Digitized by Google Caput I. de peccat
ConfeC in univerfum. 381 68 Quoadilla.aurfccundifum» Meris , necefle
eftomninocx Defiitrmm tctt/imi/ multertm , & t*p»U t»m multit. ConinchTibid
ejufmodi media deetararc: fiquidem habcnt mali- tiamdivcriamlpecie,
oovuraquefpecie peccaturo commiuitur . «i Quiunicoactudefideratoccideredecem,
viginti , p!ure< ,ex Quarationeharcmedia.fepantimne, auconjunclimcumfine
lint deLug.i*».iii../&*, quiqueunicoitemvoluntJtis athiconcupi-
ncceflari6explicanda, dicam infntS**. fcitcopularacumtribus,cumdecem,
cumpluribuifeminii ejuf- 69 Hucreducoli fortiquiimedium adhibcat , aliquem
indu- dem rat ionis ; fatis propter eandem rationem eft , fi in Coofertiooe
cendo ut ab ipfo adju vctu r ad peccaodum , v.g. ad occidcnd um, cer- dicat,
S*m*lttftitr*vi*tttitrtpl»ut,& ftmtl pmrtt f*tmi**t /<*#-
tetuncidefleexplicandumunqiiamdirethm indudionem proii- WfiMflrttw. Iuitt4.».i
jt.fi»*. miadpcccatumnonefldubium.excodemibid.juxuea.quainfM dicenturir.7.d/
fc**d*U . Dttr*ai* mult*r»m. 70 Quid , fi multorum operaufuiet / dcbelne
explicare horura numerum, velconditionem? Refp.cumdcLug.W.io.i«^cn./<d. 65
Quiunicoafludctraclioniimultosfimullrrit,propter eam. »t.n.47°
utiseflefidicaturinconfufo,ty«//i«B,(V#f,a m»U*rumU demrationemnoneftnecefle,
ut numerum perfonarumlaefarura
t»U^ttMtiem,V4.Md0tti4m4Mmmt»mi»imitmmy(ineaccc(fituentt-
aperiat.Itaidemi*.».rif.v.g.liquiidetrahatfamiliae, vcldomui , mcrandiperfoius,
veleiplicandi perfooarum couditiones. Exci-
velR.eligioni,fivcnumerofafit,fivemodica,fatis,abundequeeft, peunumcafumin
cooditiooe, &alterum innuroero. fidicat, D*tr*xic»i4*mf*miU*,cYc.
AncipJicanda, vcl matcria , 7' Inconditiooe, quando ratione adionis talii
perfonse indu- velconditioperfonacinfamatai.velnuroerusperfonarum, coram Aac,
pcccatum, adquodinducii.differretfpecie. : v.g.ufuieiope-
quibuieihibeturdetnclio, infridicetur fuolocor. 9.5.1. ranliiadoccidendum
Patremtuuroinimicum; duofpccic peccau commififti, utraque coofitcnda, alterum
eft horaicidium , alte- Se*»4*l»m pl»rib»t 4*t»m. rumeftparricidiam, ad quod
direde ioduxifti filium. In nurae- ro: quandorationedilUntiz temporis, jutta
iuperiui dicu §.r. «4 Quifuounicoidu peccaminofo fcandalum eft aliquibus ,
»*m.*. raultiplicaunumcrofucrunt tuapeccata; v.g. fiinduxifli feuoccalio
pcccandi; nefitiollicitui explicare aumerum aftao- nuncPetruminitioanni, &
Paulum in fineeiuldem anni adocci- tium : utisenim
hat^ebitexdeLugoia.itf.fidicat, F»i(*m*tm»l. dendum, tuncfuntduoafluspeccamiooli
numerodiftinfli diftin- tii*ee*fit p*tt**4im**m*U*xtmpU. Ratioelteadem .
Caetera de ctim aperiendi 1 atfi induxiftiGmulineoderaadtu plurcs, vel fe-
fcandaloaffcraminfra$.i7. paratim, fcd unumdependenterabalio,
iuutjuxtalupradifla 0. j. & 6. noo judicentur plures numero adlus tn genere
moris, tunc , rmtMm * muitit. cum fitunum moralitcrpeccatum ,fatis cft,ut,dixi,
dicere, ?«<•- r*ti»4»xi**ic**a», &c ■ 6t
Quiunicoaaubonamu]torumlaedit,v.g.furaturbonacom- 7*
Jaraquoadmediatertiigenerii,efl diftinguendum; fi enim
muniutis,velhacreditatisplurium;uti$eft, fidicat, Fm*t»t (»m principalis aflu»
vel oon eft lubfecutui vcl intentio fuit fiftere in miemm»Hit*ti,vt\*hhtri4i(mt
: necefle follicitus debet explicare «H's i funtfpeciatimexplicandi:
v.g.aliquis turpitercolloquitur , vcl ouotnamperfonxinillacommuniutenumerantur.
immd hac in ofculaturfineanimofornicandi, velficumanimo, ccrte nonlub-
iepraxiscommumseftexeod.tf.«.i36.(olumdicere, F»r*t»t f*m fequuUeftforaicatio,
debetillacolloquia, illaque olculacum co r/m«<>rMM,nihilaliudaddendo:&merit6,
quiaille rclpccJusad animoexhibitafateri. Ratiocftquia fuiitexfepeccau,nec
nifiea perfonasinhac materia, videturfe magii materialiter habere ,
ioparticulariaperiendoexplicaripoflunt. Siver6principalis aftui
quiminaliismateriis: potiusenim hicconfidentur quid injufte
intendatur,feiuaturque:utiieftipfumictumfateri: v.g. fi quii
contreQafti,quimiquoabftulifti.Contrafententiam i»S9- *H»-
quampiamturpitcrtang«.o'culeturqueantciptumadjracopu!r, tam obiicit in huncfer^
modum Diana p.9Jr.^.rtf.'s.Ex hoc princi- imm6 & poft copulam profcquatur
olcula , uciui, &c. fine ordinc piovideturinferri.Religiufobibenti remcum
Religiofa,fuflice- adaliamfecundamcopulam. Dicofatiiefte.exprobabilifententU,
re.ficinConfeffionefeaccufare. Coromifi fornicatiooem facrile-
fidicat,SW>r»iV«r»//iM». IuNav.aliiqueciutiidcLugo 4.i6.
gam,Gneneceffitatecxplicandi,votumcflc,turaexparteviri,tum fta.i6.im.ssi- &
Merollar.i.*1.» «\9.«**.i.«.4».Ratioeft :quiain expartefteminar.-tamen,
ficutiomnesdocemus, iviro uxorato ipfoprincipaliadlufatisexplicantureapraiccdcntia^velconfequen-
peccantecumfeminaalteri nuptadebere explicari matrimonium
tia,quseaclumcomitariconlueverunt, quaequeactumipluni non utriufque nec (atis
cfle dicere , adulterium commifi, ita in cafu Re- extrahuntad aliam ipeciem :
nam bacc ad fummum aggravant iotri
ligiofipcccantiscumReligiofa,parimodoomnesdocemus,debere eandem, quae
nonfuntneceflarideiplicanda, ut paul6poft dice-
utriufquevotumexplicari.Quodautemex doflrina datafequere- tar
§.il.dttirt»»fi*»tiii»tir*v**tik»t. Dixi, fine ordine ad aliam
tur,nonadefleneceifmtemutriufquevotum,de utriufquematrt- fccundamcopulam.-
tuncenimcert6eflent explicaoda: quia jam rnonium explicandi
.patet,quiaejufmudipeccaufuntunu$nume- committisaliud nuroeropeccatum. roaclus,eo
modo,quo eft unus aclut, ve*.1e per unam volitiooem oc-
cidereplures,velunoicliireipfamultosoccidere,&c. §. XL Dt fi»t ptcctmiiuft
, v-l ncn fttc*mi*tft . Refp. negando,eflceodem modo. Afftrmoeuim,imm6doceo ,
io diflis Adulterio,ccSicrilegiodebereutriufqueMatrimonium, dC 7) T*\
Iximusderaediis, dicamutnunc define, exemplumque Votumdeclarari.fed
negoincafibus, dequibushadenus habitut U claritatiigratiafitejufmodi.
Sit,quiomitutMiflam die «ftfcrmo. Intcrcurritenim cerudifparitas.
Namejufmodiadul- feftoadfinemfurandi, velftudeodi;dcbetne manifeflariulis finis
terduofacit (przterpeccatumcontraCaftttatem) & injuriuieft
inConfcflione^idemfolctquacriinquocumqueaQucommiflionii,
fuzuxorit&coopcratur cumftuprau illaadhoc, ut ipfafit in- utfiquisfureturpropteradulterium,
vel propter ftudium ; debet- juriafuoConjugi. Nec diffimili modofehabet ille
Religiolui , neftudiuni&adulteriumexplicarc? nam &violat fuum votum,
&item coopentur cum Religiofa 74
Dico,fifiniifitei(epravus;debetexplicari:fi ver6nonfitexfe fuum votum
pariterfrangente , &licetfitperunicum actumillai
pnvus,nequaquamdebct.ItaSuar.Wr^o«.W.az./irA-4.a.8.aliiquepaf- rrulitias ,
complctientcm ,undcex hoccapitenonvidcatur necef- fim
.Ratioeft,quiainpriorecafu duplexadeft (peciemalitia, in po- faria
nujorexplicatio,taroennoaiueft,quiaex feviolare,&coo-
flerioredumuxatuna.Qiureincafibuipropofitii, fi Milfam relin- perariad
violationem faciendam abalio, fi 000 funt malitiaediverfae quai , vel ut
furerit vel utitudeas .iatii cll , li dicai ; teSacro oon in- Ipecie monli ,
certe diverGflimsc (unt ,quoad conceptionem homi- terfuifle, vel cfle funtum :
fi ver6 ut adulterium patrarc<; tum fur-
num,hoccft,utcognitauna,nonftatimcognofcatur,leu intclligatur tum,vel
Mifla,turaadulterium tibieft omnin6explicandum. alia.Narnindefit,ut
nifipcenitenifemagisexplicet, dicatqueutri- 7? Atquandoutrumquccftaperiendura,
poteltneid fcparatim ufquc matrirooniuro , & votum , non fateatur
fuumpeccatum , led fieri,in hunc modum,Fwr«r«(/»«>, & infuper ,H*h»i
*»im»m*d»lte- aliud,utinfimilidiximui».6r.Coni^Uriuienim>dGfolum»udit;
rMd</Refp.induobuseventibuipraccderehocdubiumpoflet.Pri- adulteriumcommifi,
Votumfrcgi, exvihorum vcrborum adul- moincafu, quopriraa viceeaduopcecau
coniitcaris. Infecundo teriumtuum, &fnttionem votitui intelligit, noo vcr6coopen-
cafu, quoprimaviccunumexhiifalTuses, oblitus ioculpabiliter
tionemadadulterium.velfraclionemalterius. NonGcincauino- aiteriui;
veliipoftcaillud, quod oblituifuiftitConfiteri . tlraedodrinae: dicendoenimv.g.
Voluiunico actu occidere, vel 76 Inpriorccafu.Dicononpofsc feparatimaperiri. Iu
deLug. occidi raultos ejufdem geoeris v.g.Sarculares , exvi horumverbo-
»Ufm»Jl.i9.»6si-CO0tT*Su*t-d*pe*».d.ii.(t8.*.».9. Ratioeit,quu rum explicofatis
fuperque mcum pcccaturo,ejufque Ipecificara ma- non explicarci peccatum,quod
fecifti,fcd fignificarei te duo peccau litiam, quamegocomraifi. patrafse,quod
noneft vcrura;Sacerdosenirodumaudittefuntura efse,
&deindetevoluifseadulteriuro;extuo modoloquendiduo §. X. D*m*diit,
*»**f»MM*t»T »4 f*tt*t»m. numero peccata coocipitcomraififie, cumuraentuunuio
nurae- ro, cumduplici illa malitia, comraiferil. €6
•^RiplidigeneriielTeponuntmedia. Prim6indifferentia, 77
Incafuporteriore.Dicoaperiripofscfepantim:&Gc,quiain X ut ambulare ,
confcendereequom ,&c.ad occidendum . prima Confcflione jam dixi rae v.g.
furatum cflc : fatii habuero , fi io Sccund6mala,
feddivcrfa:fpecieiipcccato,quodultimointeodi-
fecundaConfefllonedicara,H^«»\wMi^/»«^*y/#r^ tur , ut funriad finem occidendi ,
Magos confulere ad adultenn- *• Deetix. 1 1.*.»4. »Ui«»*plMr*i apud
bonic.4tfp.sA*S*tr. «. j./VS.ai. dum. Terti6mala, fedejufdcmfpeciei:
utturpitercolloqui,of- ^.Q s.dif. t.H.9. Ratioe(t,quiajamlubdidi clavibui
primam roali- culari , ungeread fornicanduro . tiam : fatii igi turerit , G
poitci explicem iccundam . Elt autein adhi- 67 Quoad raediaprimi generii non
eft neceflcexplicare,qua> bendalimiutioquzdam,quammoxaffenm«.8t. nam media
fuerint aflumpu ad peccandum . Unde
in praedi- 7> Dicet. Acficfignificabo,meduopeccaucommififlc, Gcuri clo
exeraplo utii eft dicere . Conatus fum inimicum occide- mod6Ggnificabam
inprimaConfeflione. Refpondeo non iu efie: ■ re. Praepanvi mediaad illura
occidendum . IuCooinch.aV»*- namquaodoiila feparatiofitin eadem Confeffione;
egoex raodo aw.4.7. d*b.7. ioqueodi figniico me duo peccau commifi&c : at
quando id facio ia lccuo- Digitized by Google 382 Methodi ConfeflGonis, Ub. JL
f ecunda Confeftione ', nen fignifico me commiufse duo peccat» , Cei przfcindo:
poflumcnimfecuoda vicecoafiteri idem peccatum , quud iliisfum conlcflus,
atqueideo dum dico me adulterium volunls MnfignificomeaduUcriumfolum voluiflc,
ut C» mo* doloiucndiOgnificab»mi.»primaQiofcfrione. fi. XI|, A» ftttsimm
tmtintut multrn ffmit mmlitimt divtdi iiCw/^ni f*ft} 79 T7
Xproxlmedi&UfolvUurcelebrisiUa, &uaiverfalisdubi- ■ i tatio, anmalitUe,
feucircunftantiae, quse neceflarid in ConfefTione funtexplicandas , aperiri
queant feparatin : v. g.qui bav bet
votumeiflitatis,peecatquecontraipfum,utrumpoflitdividen-
dopeceatum,fiefeaccu(are: r*ttmvit*mtrm tsftitmtrm* &infuper
futa»tit*»n»v*t»m»m*imif»m:iavei6 obligetur ficunititn lo- qu i , yttitaftttmtu
i tmt tmifirtmi , ttntrm iffmm itlimmi . 80 Dicofimiliratione,
ut$.»f«.diiimus,pollenoshlcdubic*- r. Primoincafuprimst Confeflionis. Secuodo
incafu fecuods Confeflionis, quandoforteinprimaalicujusneceiTarisecircunltan.
(isr funrit inculpabiliter oblitus . Et Gmili quidem refponfione, Di- Ratione»
funt eo in priore cafu non pofle , pofle ver6 in i «Xdem, **d*m fuftrimi e i
ntibis allata: . 81 Supponimus lamentumibi, tum hicmalitiam nonexplica- tam in
primi.poflc (olameiplieari fumcienter in fecunda : v.g.inra- fu voti prsadiclo
, pocefi : quia dicendo in fecund» Confeffionr,»«r™- vi ttmtrm v.tum\ tota
malitia in priroa Conteflione omifla der Uratur. At in peccato v.g. violentias
non poteft. Si enim quUexcmpli caula,
*iolenwrpuellimCogoovit,&inprimaConfeffionedixit tf*ttg»*. <vif,pu*Umm
:Ginfecundadicat, fi vMauum i» muumUam f fmfT, ; non fu ffieienter explicat
peccatum ia ultima fpecie i I iniflum: violcntumenimeflccontra aliquem, f.
XIII. Am }t»i pimra dividi im C*»fift*m* p*fu ? Si Q Ei jaro fuboritur al ia
dubitatio . Di ximus de fcparatione ma- •3 litiarumfpeciediilinlurum :
quiddedivifionenumcrica > Aliquisv.g.
unicoicluduoshominesintcrerait.-potrftnefeaccufare in hunc modum lOetidt
uaumhtmiatm , & deinde , OttUitliumk*- mimim.
Sicctumfifortceripueritquiscentum aureos, licetneGc fatcri > Fmtmtmt
fummuinmuafiatty &m*x alia auin^uagint» . 8 t, Dico in prima,eadcmque
Confl-ffione non I icere. Iu Vafquez m 9 1 d, t xn mrt. i . ub j, . ; u i »
juxta fupra d idta non cxplicaretur pec- catumcoromiflun ; fed duo p rcata,
quas commifli oon funt . Supe- reft crgololumdccxrnere de fecundaConfefliane,
quando fort* quisin primainculpate, &finedolofafl*u» eftfuum peccatum fub
nnamalitia, fed deinderecordatus vult aliam confiteri: poteftne banc Ibl»m
roaniteftare? Dico itidemrumdc Lo%o drpmm. diff.ti. f-»..i6.
r.66o.juxufuperiusdic)apofle , fedfub limiutiooeallau ■.St.ideftquandoin
fecundaConfefllone explicari poteft malitia omifl», Gne mentione , leu
ftoecoafortloalterius jara manifeftatae. Ratio efl eadem ac ibid. d idh . 84
Hinccollige,qui»inhomicidioduorumunoic"iuperpetrato, «iolatumeftduplex
jusduorumhominum; licebit tibi in lecunda Confeflione dicere tantum,
Ottidib*mim*m: quiafatis explicabjs malitiam nondum clavibus fubditam . Iu
etiam in unico furto>quod gravitcrlaefitduos :proptcreandemratiooem.
Atinfurtocentum aureorum v.g. quo laefifti jus fortunarum unius tanriim hominis
: fi in primaConfeflionedixifli, ti furmtum ifi faaaMkfJ imtm , &deinde in
icCunJa>/r«/M muimaumgimtm tftfur*tum;non (atisexplicarcs pec- catum
tuum:quiaexplicares iteviolatumefle jus fortunarum in quinquaginu, quod
nunquamfuit : necefleigitur tunceritaperi- xeiterumpeccatumtuum, ideft
furmtumtffittmtummunn. Expe- ditiustegeflifles, fiinprimaConfeflionedixifses,
t* fmmttm tf* mmtirimmpmvmm: namad »liud deinde uon obligareris. Seddchac
rcdiceturinfrac.8. §.1. 5- XIV. Dt ftttmtit tx igmmmmtim. Ir f~\ Uicx
ignorantia .vincibili, «Sc mortaliter culpabili delio- v/_quit, ejufdemfpccieipcccatumcommittit,
atque, isqui fcientcr. IuS»nch./.r. i»D*t. t.iy.m.ii.Suit.difmm.dift.ii. f*8.
4. n.r 4. Vafquez 1. i.dift.t r.qui limitat in infideliute. Ratioefl ,
cnjiafimilitermalitiain utroquecafuex eodem objeflo fumitur : exemplisremclariusproponamus.Dicimuseiufdem
fpeciei homi- cidium fecifseeum, quioccidit, quem fciebit cfse hominem ,
&quioccidit, quemexnegligentia mortaliter culpabili non co-
gnovitefsehominem, fedpuuvitv.g.efsefer»m. Eodem modo 2uiS»croiotere(se
diefeftivonegligit, fiveid exconGlio faciat ; vefaciatignoranter,
cumumenadverut grave debitum inqui- rendi, necvelit, cum poflitinquirere;
inidemfpeciepeccatum iocidit. Quareinutroque, clcGmiliquocunque cafu fufficit
hoc xnodofereum inConfeflio mm intrrfui dit fiftt, tcc. 86 Advertcumeninduobuscafibusefse
_ dam.Primdquandoignorantiaexcufitabincurreodavcniun, fubindeiroponiturviolanti
fcienter,& temcrealiquod dcm ibid.qt ex eod quandoob ignorantiam aliquis
foeminz , quam quis cugnofcir : tunc t itim feex. (erii,y«lficrilcgH, fiojtpta,
«el Deo-ficra tTt . 87 Pete$,ignorantiaanwuta,quaquisconfult6vultl<borare,
ut ; I iberw» peccet , v.g. vultignonre tuinc eiVe diem fcft t»m ,u r fa n c
rc- morfu negligat Sacrum, vel opera ferviliaeserceat : eAoce/ufmodi
affedusinConfcflioncaperieodusr Refp.nooiu: quiaid nec rau- tatfpeckm,imm6nec
noubiliteraggnvit. dijf.ld.ft8 i. %.7.a.lii.CmoUiSiachCZ. «j. XV. D*
ftttstii^wx Ctmftimtt* II (~\ Ui item peccat ex confcientia erronea rcguUrrter
non V/ obligaturid expIicareiuSanc./.t.«'*£rr/.^r^.t ij.y. t.g. puutquishodie
efsediem feftum , &umennoti intereftSacro : Utit eft Sacerdoti fi dicat
/> m*»i»ttrfmiftSmtr*di*f*ftrv* . Si proje- citinflumeu plumbum,
credensefseaurum alienum, fatisefifi (ateatur f* fnjttiftmfitmum
««riwn.intelligeoscordeaurura puu- tivum, <Xc. fi fibi perfuadens hodie eise
jejuoium exprxcepto, cum umeo noo je/unet ; fufficit d icere , vimUvi j*f»»U
prurftttm , tYficdefimilibus. Ratiohorumcfl, quia hzcin objeuo habeot eandem
Ipeciemalitiam. 89 Dixi (regulariter) quuinterdum ill» confcientU erronea efl
expiicanda,exdeI^god>7>.i6.d«fanr.f«04.jB.ro4.proptercen. funm,
velpropterrefervitioneropeccatoforte conocxaro. Nam neccenfura, neccoofequenter
refervatio peccati incurritur er peccatocontraconfcienti»merrone»m perpetutt» ;
v. g. pircutit quUPetrumcredensefseClericuin, cumumenClericus nonfic;
verenoniiKurritexcoromunicationemCanonis, ttfm» fmmd*nt* . quis peccato v. g.
perjurii putans pcrjurium in fua dice- ,cumumcndefaclononfit;verenon commit- .
Idemefset.fiqoU, putansfunriunum obolumdsepeccatummorule, cVrefervatum,
(quiafortcinill« diceceG furtum mortaleeftcafus refervatus) obolum fitretur ;
idera.inquam.rfset: naralicetexconfcientia erroneahicmorta- literpeccaret;
tamennoa iocurreret inpeccatum refervatum s quiarefemtioeftodiofa, undecadcretolusn
debetfupra furtunj ex fe, & ex objetlo roorule : Adde ex ratiooe Beri
faltem dubium , antalepeccatumfitrefervatum: ergoiure refervatumnon erit , quU
nonniGpeccau certadcfaclo refervantur . Iu Suarez , dm C*»f.diff *t>
(,a6.».s.&t*.i.d*tXilixMJt.i.»,tsHatui. difem. dtff. 1 1 .dub.o. Si V.
trnfm rtfirvmti , ». j . Sanchez , /. I J» Dms.tOj1.74.
utnid.deLuiodifam.difp.i9. fi3.i.».lt. 90 Ruriuscoofcientiaerron.aeltinterdum
explicaoda ad co- gootcendum ipfum peccatum . IudeLugod/f«».da^.i6. ft3.tx. n.»04.Sienim
puer v. j. Uteretur fe non jejunafse die Vigilisr, & nihilaliudiddat;
Confefsor judicabithuncooo peccalse: di- catergo puer f* mdidift f»ift
«tlamtmm. 91 Deniqueexpedit hanccircunftantUro fxpifllmeexpUcari k prznitente,
utnimirum inftruaturde veriute i Contefsario . 9*
Petes:Siquiscalaboretcon(cientUerrooea,utoefcUtaoid» quodcommittit,
fitpeccarumroorule,in veniale;obligaturoe * hujufmodicoofcientiampalim
faccreSacerdoti? Refp. iddepen- dere exeaquarftione,
quauniverf»literquaeritur,anqu»ndoquis aliquid facit contr» confcientiam
dictantem aliquid efjepecca» tumconfuse, noodeterminando anfit morule, vel
veniale,pec- cet moruliter , anfolum venialiterr Quoniam ergo Valentia /«. 1 Jr
>.i. 7.14.;.*. Navarrtis n» hm*um/i, frmiuji*, 9. n»m .9. pro-
babiliterdocenr, tuncfolumpcccari vcnialitcr, quia tuncfuluna pccratur
fecundumcommunem malitise rationem peccatovepU- fi, ccmortali;
quzcumabftr»h»tab utroque, imperfecueritia generemoris,
&comequenternonmorulis, idconon critobli- gatioid confitendi. 9) Scio Vafq.
«• 1 . tJiff. 1 9^. | . «». t o. Sanc h . iuDtc.l l.c.n.n.J. aliotque,
tenerctuncpccc»rimorta)icer . Prtmd, quiacum fine alioexamine tuacpcccet,
exponitfe periculopeccandi mortali- ter. Secundd,
quuvirtualitervultillud»gerc,qualecumquefue- rit, etiam mortile . Sed
licethocfit probabilitcr diclum; uraen his rationibus refponderi poflct . Ad
prirnam , dicendoeura pecca- turumquidem mortaliter, fiuroentale periculum
adverteret , vel adverteret fepolle, acfub pcen» roorulis peccati, fedebe- re
meliusexameoadhiberc : vcrdm iu non eflemusin calu, in quo iolumquxrimusid,
quodiupraxicommuoitcr folet contingere, quando fcilicet con(cicntise operanti
non offertur niG ratio illsi communii peccati line acccflu alterius
obligatioois . Adfecun- damergovirtualitercumvellequ»lecumquectUmmort»le : Scd
aiopotius velleimoruliabflrahere: nam folum vult id , quod abftrahitabutroque,
atque ided culpam imperfeciam in genere culpx; quxnon poteftcfle, nifi
imperfecle gravis, atque adeo nongravis. TriaexempUhlcnonnemoponit. Vcrric.
tr.t. m jmtr. 7.quxfiprobarentur idochs, Fidelibus valdi faverent. Prirno
fiRuflicusfciateflepcccatum, jurare falfum in m»teri» jocof» ,
fednunquamdubiuvit, morulene, anveniale. Secund6 OtHtU iu generice dicat;
Potius volopeccare, quim tnori. TertiO (i quisiucupiat, volofurariillumlibrura,
nec cogitat, quantiille libervaleat. Hienimtres [jmmuii) pccunt veoialiter,quU
noa |. XVI. Digitized by Google Capu I. De pcccat. ConfefiC in univerfum. 383 f
XVI. D* «4 ^Oneftfpcciediverfum, atqueade6aecfpecialiter expli- J/N candum
pcccatum * quo quis violat prxceptum unius Superioris, abeo peccato, quoquis
violat pracccptumalteriui : v.g. liRex, Pontifex, vel Epifcopus, feu, fi
lexHumana.vei Dtvinaidemprzdpiant. IraSanch. L9.de m*ir. difp.xj. m.6. Salas
tJt.im 1 1 irtd 1 ^ Jt;,\ \.ftB.X. Vafq.l jt.X. m i .1. difp. 98. £.1 . Ritio
«ft.quiafiexeodem motivovirtutisprxcipiunt , materialiter fe
bbetdiverfitasSuperiorum. Siexdiverfo motivo;jamaderitdi- «erlitas fpecifica ,
ut modo dicam , noo quidem lumpta a di vcrfita- teSuperiorutp.,
quxdiverfiusetiamhlchabebitfc materialiter , fed araotivorumdiverfiute. 95
Quidigitur, fidiverfiSuperiores, veletiamuDus, &idem diverfis virtutum
motivisaliquid prxcipiaat ? Relpondeo tum fo-
rediverfasfpecies»ade6queConfeflori patefaciendas . Iuiidem v.
JdiverGSuperiores prxcipiant Miflam audiri obvirti vrl c Rcligionis , at
Jejunium fraecipiant ob virtutem Tempe- at, JaoeviofatioPrzceptideMifla, &
violatio prxceoti de rantix . Jejunio fpecierooraJidiffercnt. 96 Verumuode
colligam, Supcriorcs fub diverfo virtutum, »el fubeodcm motivo prxcipere?
Refpoodeo ex duobus capi- tibus. qux firecle perpcodantur, ad eiipfoadu,
quipraecipuur: Superiort,. cm afljmvirtutis, feroperintenduot hooeftatcm talis
vir- ndeLug.odi(>.i6.d*pie*.r»a.i.f*. mtm.tjj. v.g. Pooti- s jubctaudiri
M.lsamulidie. " Potes: QqiddemuUioIicatioDeCeofurarumex diverGutepre-
ejpientiumTubcenlura? Prohibent v. gr. Summus Poitifex,& Epifcopus eundem
aclum V.G. inceftnrafub excommunicatio- ae latxlententiz, duplicemne excommunicationem
utramque confitendam incurrit, qui committit ioeeflum? Refp.
fubDCceflariadiftinaioaeSuar.Cooioc.aliique, quos (e- quitur,
ciutqueBofuc.dtCtmf.i»C»mm.d.M.p. d.j. im.II. Una incumturexcommunicatio (
idemdicinaliisceofuris,po»ilque) fi fupenoresfuntinatqualispoteflatis, Summus
Pontifexv. g. & Epiicopus, quioonintcndant condere oovum jus, fed alterius
conhrmare. Unaitem, CidemSuperior, v.g.Summus Pontifex bis » ter,
pliiriesrepeteret . Una item, 11 fintSuperiores ejufdcm, feu acqualis Jn «
niutc poteflatis, v. g. Epifcopus prxceflbr , &Epifcopus fuccef- for, etiam
finovum jus conftituereprofitcrcntur. Ratiohorum eft, quia in his cafibus una,
eademque ccnfura firmatur , feu repctitur . Atveto, fiSuperiores fiot inxqualis
poteftatis, v.g.Summus Pootifex, &Epilcopus, ceofuramque alicuiactui
adnedlant,& novum juscoodere, exverbis leeis colligatur , plurcs cenfurx
ooes Conieftori propalandz, etiamfi illi uno, eodemque motivo. Ratio eft.quia
tuncfubditus ddinquens contumaxeftcootraplures poteftates , illis 000 obedieodo,
cuiinobedientiaE fuaquaef ' catio efladncxa. fex Summus ji eftaflus
virtutisReligionis ; ejufdem virtutis Religionis , & ex motivo ipGus ulem
aflum prx- cipere. Parimodo fiprzcipiat Jejuniunrin QuadrageGraa, vel Vigitia :
quiaaflus jejunandieftaflus VirtuusTcrnperantiae ;ceo- fenduseftexeodem
motivoTcmperantixprincipaliterprxcipere: ert6 etiamex alio fine mious
priocipaliter, v. g. ad colendam Chrifti Paftloocm . velad Sandti alicujus
reverentiam , id quod ad virtutem Religionis fpecut , movcatur . Quia umca
finis minus principalis, quoadillud, dequoagimus, nifi exprefseju- beatur, in
confideratiooem non venit; ideofpeciem peceati noa attribuu. luidemibtd. 97
Secuodd ex ipfa materia , in qua Superioris prxceptum verlatur. Ut in iifdem
exemplis, quiaauditioMiGx eftinma- teria pertinentc ad Religionem , Jejunium in
materia pcrti. nentc ad Temperantiam ; Miisaexmotivo Religionis , Jejunium ex
motivo Temperantiz praecipitur . Sic idem de Lugo tiiid. Cr rutm.l jj. 9S
Exdidtiscollige, cur quando idem Superior eandem rem plurics, feuperplura
numero prxcepuprxcipit, fi non parca- tur, unumpeccatumcommittitur, oooplura:
ratioeaimefl ex Sanchez , tit. i.9. dt mmn.difp. 1 x. »6. quia ex uno codemque
moti vo procedit. HincfiquisnooaudiatSacrumdieOominico ,in quem forteinciditFeftumSandti
Aportoli, unum peccatum committit . Si quis non jejunet die Vigilix, inqua
concurritdies Quatuor Temporum, femelitcmdelioquit. Ratioeftfupradidta,quiatunc
Superiorex uno untum motivo, Miflara» &ex uno.Jejunium prxcepiile cenfenduseft.
99 Illud hic diligenter nota cum de Luge ciuto dt ptemit. difp.i6.(tB.$. mm.
tjj. maximum efle difcrimen inter viotatio- nem przceptorura prardidhm,
&violationem Voti. Nam ma- teria przcepu in tranfgrediente prxceptum debet
in Confef- fione explicari, quia ex roateri»cognoicitur, ut mod6 dicluin efl,
in qua fpecie fit adus prxceptus: v.e. noo (atiseft dice- re- Niw»
»ttmptr»vi£ccUfit. prtetftt ; dicendum enim eft : Nt* tittmptrMvi EttUfi»
prtttpitmti Miftm, vtljtjmmimm : nam prlus eft pcccatum contra Religionero,
contra Temperantiam pofte- rius. At verocum omnia vota folum concipiantur ,
& obligent propter morivum colendi Deum , atqueade6 Rcligionis ; iati* eft
dicere. Nt» ftrvmvi vttmm im u grmvi', fioenecefliute ma- teriam explicandi,
nifi aliud forte peccatum in voti fr»aiooe iocludatur , ut fi ille , qui vovit
audire Miftam die Doraioi- co, nonaudtflct: tuoc enim & votum , &
prxceptum Ecclc- fix violansduo peccaucoramitut, contra duas ultimas fpecies
Religionis, nempe contra obligationam ex voto, & obligatio- nem ex
prxcepto, ut omnes fateotur , & nos dicerau* infira $.s.».ao. Dt
UmltipiUtitni Ctmfkr, Quid, fiplures Superio hacoccafione fcire
operxpretiumerit, ut . gnofci, cujufnam Superioris licentia requiratur ad illud
abfol- vendum. Refp.nooabfimilidiftindione. SienimSupcrioresinx- qualis
poteftatis novum jusnoncoodant, vel, fi idemSuperior pluries repeut
refervationemillam, vel fi Superiorum xaualis poteftatis quilibet, hoc eft
Succcflor, & Prxdeceflbr relervat idem peccatum, etiam coudendo novum jus,
una eft referva- tio, qua reflringitur jurifdiflio Coofeflarii, ncc eftcaput,
uo- de refervatio duplcxappareat: uodelequitur, quod quolibetex his
Superioribus refervationem aufereote, jam calus non rema- AtfiSuperiores
fintinxqualis; qui(que,atque adeo novara refervationem, id quod pari modo ex
verbis iegiscolligi debet, ut quando uousiodependentorab alio refervat id
peccatum, plures erunt refcrvatioaes . Ratio eft quia tuoc jurifdictJo
Coofeflarii reftriogitur , & velutt li- gatur aduabus poteftatibus legitimis,
utfuppooimus, qux fci- licet reflringere legitimepoflunt; nampropterciuterque
ex his ., fecus , altero noo auferente, alterarefervatio, icu ligamen
infolutura rema- neat, necefleeft. Illud item hlcconfcqucntcrdeprxdiaisdiverfis
refcrvationi- busuoiveruliterfcireoportct. Namfi inferior, Epifcopus v. g.
concederet, te pofleabfolvcre 1 fuis reliervatis , toileretur re- flrictio
fadtaab Epifcopo, fed adhuc remaneret illa {aclaiSum^ mo Pontifice, ut ex l'e
conftat. Sed quid, fi contra, G Sum- ffliu nimirum Pootifex idem concederet?
Refp. tunc eilediii- ecnter diftinguendum. Si enim Summus Pontifex fic v. g.
ti- bi Sacerdoti coocedat: Do faculutcm abfolvendi omnescafus, quos ego abfol
vere poflum , tollitur ouxcumque refcrvatio Epifco- pi , quiaSummus Pontifexomnes
calus poteft abfolvere. Siver6, fecund6,fic concedat: Do tibi faculutem
abfolvendi cafus refcrvatos Pontifici Summo, hoceft cafusquoshictibire-
fervavit. Puto eflefubdiftinguendum. Namfieft idemcafus, v. g.
inccftumeundemrefervavitfibiSummusPontifex, &eunden> inceflum refervavit
Epilcopus novum juscondendo,tolJiturom- nis refervatio, & itepoterit
abfolvi. Ratioeft, quia, fi Sum- mus Pontifex tibi concedit talem inceftum
tepolieablolvcre , oequit Epifcopus, qui cfl infcrior, rertringereeam
jurifdictio- nem, quamtibiSummusPontifex ample concedit. At Gfintdi- verfi
cafus; v. gr.Summus Pontifex refervat fibiinceftum , at Epifcopus refervat
adulteriura , tunc cenfeo te non pofle abfol- vereab adulterio,
fineEpifcopifaculute. Ratioeftinpromptu. In hocenimfecundomodocoaceflionisSuramusPontifcxtibi
non conceditniQcafus, quosipfeSumus Pontifex fibi refervavit :at hoc
adulteriumnoneftPontifacirefervatum, ergoilludnequaquamti- biconcedit.Qu6d
fiPapaconcedatlequenti tertiomodo. Conce- dotibi, utpollisabfolvereomnes
cafusPontifirios, dubiumerit, •nconcenjofitprimo, anfecundomodocx diclis.
Qjidcrgo erit flatuendum? Refp. (alva mcliore {eatentia , flatnendum efle
,conceflionera ef- feampIam,&inftarprimimodi,atqueade6 toliiomncm referva-
tiooem . Ratio eft,quia hoc eft Privilcgiu m , quod in nu diciumvergit,eftquc
animabus favorabilc, &eftde poteftatis , quare amplecrit interpreundum .
ExhacDoCirina lequitur, quod quando per Bullamconceffit Pontifex Mendicantibus
, ut abfolverent ab omnibus cafibus Pontificiis , conccfTit etiam ut poflent ab
iis , quos fibi forte Epitcopi refervant. Nam ejufmodiampla conceflio
facitfeniura prirao modo diclum, nifi tamen fuerint i Clemente VIII. & ab
Urbaao item VIlL reilridti , dc qua re non efl hic difpu- /. XVII. Dt ScmuUU. looi^\Uaodoqatsdirecte
iatenditpeccatumproxirai» five er V/, defiderioruinxfpiritualis ipfiusproximi,
quod rarura eflioHominibas, in diabolis cotnmuoe: fi ob fuam commodi- tatem.
aliumvefioera, quodfrequentiflimumeftapudHoraines; diciturScandalum diredtura.
Etiinedubio per omnes Dodxores apud de Lugodtpmm.dilp.i6.fi8.+.§.x.m*.i jtj.id
Ipeccatum eft fpe- ciediverfumabaliis, &debet(pecialiterinConfeflione
pallmhe- ti , dcbctque fpecies peccati , ad quod inducitur , proximus , expli-
can. Digitized by Googl 3* 4- Methodi Confeflionis Db. II. cari . Itaidem
ikid.uim.tsi. Si quis ergo loquatur v.e.turpia , «itfocius
jncidatinea$turpitudine$, oportctexplicareadquztur- pia jnductre tcntabat , ad
adulterium ne ,an ad ftuprum, &c.Ratio cft, quianonfolumpeccatum
ulisScandalieft contracharitatem debiumproximo, fcd etiam contra vjrtutem
oppoflum , eadem enim Caftitatis virtus, quz obligat medircciead Caftiutcm in
mea perfqoa cuftodicndam ; obligatindirccle, oecx induftriaprocurem prpxim u m
i Caft itati s v irtutc dciicere . ?oi Quandoautemquisnecintendit ruinam
proximi fpiritua- lem , ncc ejus lapfum , nec cofine aliquod malum ,feu fpeciem
mali habens patrat , quamvis przvidcat.fore ut ex fuo facioalii decidant;
dicitur Scandaium indiretium , Sc non direcie volitum . Oixi ( ma- Jura ,fcu
Ipeciem mali habens : ) nam fl bonura, feu non malum,nee ipecicmraaliexle
habensfacias , exquoalii caufara peccandifu- inant,
quamvi$taroenidprzvideas,nonpeccas;cura ipfis tunc»
ipiorumquemalitizimputetur,fipeccent. Jamergodehoc indi- aecto Scandalo in
controverflam cadunt duo . Prim6an fit peccatum fpeciediftinclumabaliis,
apcricndumque InCoofeffione. Sccun- d6 quomodo,
c3cquibu$circunttantiisutaperiendum. ioi QuoadPrimumfatemuromncs,
cumdeLugoiM.iw.aTj. cflepeccatumfpecie diflinflum. Ratioeft. quiaperhoc Scanda-
lum,quamvisindiretium,jame$caufainjultadamni, feu peccati proximi, a qua ex
obligatione virtutisChariutis, nefcilicet laba- turproximus, debcsabftincrc.
10} Solilmduoadverte. Primbquod merit6 nonnullicum Sa- \}$te.t,in p.i.tr*8. t
)Ji;'p. ?. ftcl. t j.i», i ,' : .;.■<• i {j.doccntituiiclolum contrahii
nobis malitiam talisScandali, quandonoitrofacto, aut
-vcrboproximumconiicimusiii gravemdimculutem, oxtenutio- Item^cuidimcillime
nollitis relillcre.- id quod ,-rote'i6, frequcn. tcruluvenirc, difrtcilecft.
Serun.i6, quod jure aliqui itc mcum Sanch. l.t.in Dttil c.6. n 7.
doccnt,rnultosexcuiari iprzditiopec- catuScind.il i, atqucaJe64uli
circunftantia fatenda: quiavclip- 41 tampravifunt, uteorummaluir.exemplum parum
noceat, vel quiinducuntur, tamfacilesfunt , proclivefquead peccandum ;ut c-ji
fuoexemploocca(ioncm:]lisobtulit, noo ccnfcatur cos mora- Jiter iuducere. 104
Quoadlecundum,ide!lpoGto, qu6dquisvere talcmmali- tiam
indire<tilcandalicuntraxit,quaraiione(egerereinConfcflio- i;:- dcbcat;trla
funt deccrncnda. Primo an fint tunc explicandz fpe- tf ics peccatorum >
adquasproximusinducitur. Secund6an nume- Tus perfooarum inductarum exeodem
iatio. Tcrti6 anconditio perfonarum: utfiinduciiofitadturpia, an explicandum Gt
iodu- 2lum fuilleSacerdotcm, conjugatum, folutum, &c. 105
Prira6igiturquzrimusaninScandalo, quando noninten- diur;
licctprzvidcaturpeccatumproximi > f:t ueccflari6 patcta- ciendafpecies
peccati , ad quam proximus inducitur? Refporvdent l\i<]\ltaonc(\'c .Itidt
Lugodifp-lt. dtpatn. fecl.+. 0.».« Jp. Con- tra Sarxhez, Vafquez, otConinchum.
Siigitur loquereturquis iivedcadulterioi Gvedchomicidio, exqua locutione
moveatur focius, per hocScandalum indirccium, ad peccandura, fatiserit i
quanturnett exhoccapite) dicere fi fniffe ptt Seundmlnm c*u~ i*m ptccmti
ntteriut. Ratioeftquiatunc ejufraodi Scandalum fo- JumeftcontraChariutemdebitam
proximo, quarion dcbet quis illicflcocrauopeccati, nonautemcontraaliai virtutes
particula- rc<, quznosnon obligant, faltem graviter, ut vitia contraria jn aliis
impediamus, fcdfolum, utillis pofitive ejufmodi vitia non luadeamus,
velmandemus. Dixi ( quautumeft ex boccapite, idefl Scandalo,) quiacer- tum cft,
explicandaseflefpecies fui peccati» quando quis dum defuoadulterio, velftupro,
velhomicidio, velGmilibus fcrmo- neramilcetilla, velilloruraaliqua concupifcit,
utinfri fuoloco r.7.$.i.dicemu$. 106
Secund6quzrimus,anquandoeodcmfac(o,veliifdem vcr- bis eseaula ruinac multoi um
pcr przdidlum fcandalura , dcbcas nu- xaerum ipforum cxplicare / Refp. non
debcre . Ita idem ibid. fed. \. *.ijy. fiquidemfatiserit, fic teaccufare,
Tmiampt% mtstnrpili. tntiuu v.gr. tu multi rmtttnt in pecctnm. Hanc dod rinam ,
ejuldem- «>ue rationcm dedimus fupra § 9. cum de plurali tate individuali
ma- litisfineodemaitudilpuuvimus. Nonautera retlediccres ttfieift ttut(»my*t
nmitmrutTct , fi raultosinduxifti : nonrecic,inquam ,
4-uiatuncnonfatcrerispeccatura, quodcommifilli, ut iHJ.fup.n*.
j6.infimiliexplicuimus. 107 Terti6deniquequzrimus, anineodera indiredoScanda-
Jo oporteatex plicari cond itionem perfonz , v.g.i nduflum ad turpia
fuiflefolutum,conjugatum,Ocofacrum, cttc. Refpondent etiam ad
hocaliquinonoportere.ItadeLugO^.16. f-f/.4.«i.i67.co.-,tra Sanchcz, Ronacinam,
Fill aliofque, fatisenim fuperqueeritdU cerc: SttnJJ, fmi mm!t„t &c. Ratio
eft quia peccatum, quod tunecommittituriuliinduccnte, folumeft contraChariutem
, utmodAw.toj^diximus, quareconditioperfonz induciz nihilad- dit
refprciuioducentis . Deinduccnte,feufolliciUotefceminamv.g.cumqui$pcccavit ,
andebeatexplitarcfifuitprimusad inducendum.quodhucfpecia- re
vidctur.dkemusinfradefimplici fornicationer .7.S 4- »-*4- §. XVIII. Dt
Cittunff*ntitt m^tnvnntibut . 108 A
Ddunrurinterdumhumani$aciionibu$aliquccircunftan- f» tiz, quzdi&asacliones
inaliamoralifpecieabea,quam eifcrubcot,«ooftituunt.a\ijquaadoumcniuadduntur ,
utula* aggraventquideinfecundum homimim prudeBtumexiftinutionem vei
dirainuant.fed non eurahantad aliam fpeciem .ftaCallrop. C0.
nioch.dcLugomoxciUndi , aliiquepaflim.Exemplapriorisfunc. Habctremquis
cumpuelia: eftfimplcx ibrnicatiocontraCaflita- tem:uvcrO(iaddatur, talemnoaelle
liberam. fedconjugaum ; przterfpeciem fimplicisfornicationis,
habebituliscongreflus aU teramfpeciem, ideft adultenicontra jumtiam. Quod (1
addatur , efle confanguineam , velvirginem, invium, velprofeflam; eric
anluperinceftus, velftupruni, vel facrilegium. Similimodo fu- rariremalienam,
eH peccatum iwuftitiz: qu6d fircsfit tacra : crit
intuper&peccatumSacrilegii. 109
Exemplapofteriorisfunt.Pureturfiquisdecemaureos^om- mitut peccatum con tra juftitiam
: at fi addatur major quanti Us,q uz auferatur , v.g.ii furetur viginti,
aggravabiturquidempraedicium furtum, fcdafpeciefurtinonextrahetur. Sicnti
ctiamfiquis fu- returquinque aureos*, diminuetur peccatum, fed intri eandem
furti fpeciem . Eodem pariterrnodo occidere cum intenlb odio pluribus, vel
paucioribus vulncribus, indieFefto, velFeriato , continet quidemcircunftantias
aggravantes, vel miuuentes, fed intriunam, eandcraquefpeciem. ito
Regulamautemaddifcerncndum, quznam circunftantiz mutentfpcciem, quzver6lolum
aggravent, minuantve, diffici- leeftexConinch. difp.f.n,*. (cumfimusin
fpeciebusmoralibus ) exatiedare : variique Dodiores varie philofophantur.
Illavidetur brevis,cccxpediu,quantum nunc pro noltro inftituto lufficit, quam
P. Joleph AuguftinuSM Bttvi N*t;ti», n.\\.At SucTfKn.oon it,q u i cir-
cunllantiam inuuntemipeciemexeocognofcit, quod pertineatad aliam virtutem , vel
vitium : non rauuntera ver6fpeciem , exeo qu6d non transfcrat illam materiamad
aliam virtutera.Quz vero in particularitransferant, colligendumeftex ipfis
matcriis, idefl cr tratlationibus materiarum virtutum, & vitiorum. Addc ,
itcm pnxim , & ufum , ex quo plurafenlim doceberis . Jam ver6hi$ucii$,
quzftiocclebriseft, anules circunftantiaB nonlolQmmuuntesipeciem, quod certumeli,fedetiam
non mu- untes, faltemnoubiliteraggravantes, diminuentefveapeririSa-
cerdotiexprzcepti neceffiute debeant/ IU Dico, quamvisprobabiliflimum
fitcumThomaSanchez , Suarez, Fagundez, aliifqueapuddeLugorooxcitandum;quibu*
addcConinch. dicl* diffj. dub.^. circunllantia'; noubiliter aggra- vantes,
quiamutantnoubiliter judiciumContetlarii contra Poc- oitentem,
efleinConfelfioneaperienda$; tamen probabile etiarn efle cum D.Thom. Valentia ,
Vafquez , aliifque,quos ciut,& fequi- turdeLugo di pcen.dij}. 16. fict.y Fidclibus
hanc ncceflitatem mini- m^iroponendam. Ratioeft, quianoneft imponendumonus tani
gravc, nificonltctdc Lege illud imponente: at non conftat efle aperiendas
nilifpecies, & numerum peccatorum , exConc.Trid. (<!]. 14. (.(. non ver6
omnia, quz quocunque modo Confeflarii judiciumcommuurequeant: Alias rationei
vide apudDoclorc» niodo ciutos . nx Exhacdocirina, ut item ex hadienus
dictisplura, &vaU de utiliainferuntur ad Confcfliones expediendas.
Quare& cain fequentibus (igillatimfunt proponenda, otutfacilior Methodus
evadat, perfingulaDecalogi przcepu, proiis, quzadnoftrum inftitutumfaciunt,
dilcurrcndum . De Confeflione Pcccatorum circa primum Dccalogi praeccptum. L D* PtttMtil Fiiem. I ^Uppono,
tanquamindignum controverfia, debere inCon- «3 fcllionecxplicari:
AnpeccatumcontraFidemfuerit folum cxternum, anetiamintcrnum cumcrrore
intcllecius : v.g. qui adoutldolumablquccrrorc, quodcredatibiadcflc
Divinitatem» eft Idololatraextcrnus : atcumejufmodi errore, eftitera Hzreti-
cus, ItaSanch.»)iD*f./.*.f«;.47.«» xi.Dumigiturperillum er-
roremaddaturpeccatumfpecie divcrfum; ubedubioPcroitcnti* tribunalierit
lubiiciendum. * Jam ver6Ioqucodo dc ip(o H*refis crimine: Triplici rao-
dopofletquisiaerrore5contrandcm incidere. Prira6 negando , vcl dclibcrate
dubitando de articulis Fidei . Atque hic fuffi- quoad hancprzcifara negationcm
funtejufdemlpcciei,cum 1 niaopponanturobligationi credendiob/ccia per.Fidem
fufficicn- ter propoliu . ? Secund6pofletquiserrarecontraFidem nonfolura
neeando, fedctiamaddeudoaliquid, quodaliam fpccicm peccati adjungac
fupraHairefim, hoceft blafphcmiam contraDci honorem. Utfi quis negat, a
Pilatocondcmnatum fuifle Chriftum Dominura . efttolumHzreticus,
atfincgetDcametlebonum, velcirciillud ipfum dePilatodicat jufteabeo Chriftum
Dominum fuiflc con- demnatum ; non folumcllHzrcticus, led Blafphemus. Idigitur
efleexprefse Confcflbriapcriendum , non eft ambigendum . Iu Caftroj). t.t .
tr.4. difp. i.p. 1. n.6. 4 Teni6 poflct quis erxare , candein Fidem non foliim
^xndo, Digitized by Google Caput III. Circa II. Dccalog. Praeceptum. 385 &
blafphemando ; fed infuper volendo aecepurealiquam Settam Fidci oppofiram ,
v.g.Judailmum, Paganifmum , dfcc.Ec tunc id debereexplicari,
falcemproiplapraxi, certum judico. Ita idem U Ratio elt , quia fingulz hz ScUz
commuoiter fupperaddunt Hz- refi,(eu ncgationi Fidci aliquaaliapeccna fpecie
diverfa ab ipta Hzred -Qui v.g.amplcdi vulc Judaifmum,eligitcircumcidi »quz efl
fpecies fuperttitionis . Qy i Paganitmum ; vult Idola colcrc, quae cil fpecies
1 feu peccatum Idololatriz , Scc. r Porro unum fuperelt deccrnendum. An
teneatur Apoftau | Pide, ApoltafiaminConteflione declarare/ Explico. Quifufce-
pit Baptifmum , fifortecadac in Hzrcfrm, dcbctnc dicere fe in Hzrcfim
efleprolapfumpolt fufcepcum Baptifmum, anfatiserit dicerc dumuxacteinHzreGm
incidille: guod eitquzrere, An iofidclius ditfcrat? iCleint-lxreum incidille:
quoct Bapcifmum, <3c pottBaptiimum concepta , fpecie 6 DicocumdeLugo«iV
pctnit.iifp.io.ftH.i. nn.ig4.cootnSvar. Sanchcz, aliofque abeodem ciutos,
probabile eficnondifferre, quare fatis cfle fateri fiinHtrtfim f*ifft preUpfum
. Ratio elt , quia non apparet, unde fpccirica differeotia furai rationabilitcr
poflit. Velenim (umitur exco qu6d fe quis fubtrahit ab obe- dientiaFidei;
velquod commitut fpecialem irreverentiam con- traeandcmFidem, femelinBaptifmo
fufcepUm. Priiis non af- fcrt novam fpeciem, quiaprobabilius elt ez Suarez/4.
inDtt*l. t.\.m.ult. in Baptifmonullum fieriVotum, auc promiflionem de
obcdiencia Fidei: ctcxaltcra parteilla negatio univerialis fubje- CtionisadDeum,
quam continet inlidclius,fati$explicatur,cum quis fatecur ft ntluifft Fiiim .
Nec polterius , quia illa irreveren- tia eodem modoexplieacur, dum dicitur ipfe
lapfus in Hzre- lim. Adde, cumquisfubiicit clavibus peccatum Hzrclis , tla-
timConfcflor intelligicejufmodi peccacum commiflum poft Ba- ptifmum,
quucomroillumante Baptifmurnnoneft matcriaSacra- menti Pcenicenciz; Ergo
jamintelligitomnemmalitiam,quasab ipfo abfolvenda elt . /■ II. Di ign*r*nlU
rtrum Fiiti . 7 VI On funt plurafpecieneccau, fedunicum, ignorare cul-
pabilicer articulo$Fideidiverfos;quosnonignorare quis deb-jt, v.g.Trinicatem,
Incarnationcm , «Scc.IuSuar. it Fidt frrJ.t. num.-j. Ratioelt, quialicet
objccia materialiterfpe- ciedilfw-rant; femperUmcoeadem elt obligatioomneseas
veriu- tes cognofccndi . 8 Quid,fiquisnegecarticulumFidci,quiailIum exculpa
mor- talitergravi fcire noluit : peccatne eodem fpecie peccato , quo pec - Cat
, cumquisdeliberatciiegaearticuluro, quemprooefcit? Re(-
pondeo,puCoCumSanch./.4.»i»i>*r.r.7.».i4.contra Vafquez 1.2.
abeodemciutum.peccarecodcmlpecie peccato; Quare abunde isconfitcbicurfiatTcrat
ftneg* ft Fiiti articulmn. Ratio e(l, quia talis malitiademum refolvitur in
illud , qu6d parvipendacur autto- riusDivina: hancenimzqucinordine ad
Confeflionem ( quid- quid firinordincadaliud, dco.wdcL\igoiifp.iipan.i6.
ftH.*..i *.!9}.)parvipendit, quifcienter negac, acquequi, cum debcat fcire,
ncgligic, unde<5c negat. QuidnolledebeacdeFidciArciculisillei qui
abfolvendu» ett , dicaminfra/.7- t.t. m.t. §. III. Dt Fttcuntt t*m fft «isjfe,
& nfifitnit 10*1* 9 Clquis dumdelinquie.fpemconcipicquodaDeoOptimoUle *3
peccatumipfiriteconficendumremmittetur, vel(quod in lit) proponicilludpcccatum,
quodaclu commictit, fe Saxerdociricemanifcttaturum, cumnoacommitutpeccacum fpe-
cicdivcrfumabeo, quiideropitrat,fineulianimo» nonobligabi- tur
talemfpcm,feuulemanimuroconfiteri .Iraradejufmodiani- circunftanciamdiminucntem
pcccaci gravita- tcm, quimaggravantem.docentDoclores. Lege PaulumComi- tol u m
in nfp. mtr. L*.a.'l. 10 Idemdicde pcccatore concra vehemcneiftimara
infpiratio- nem nc peccet ; id eni m cfto aggravet ; nihilomi nus cum non mueet
fpecicm.fatis entinConienioneexplicare:/»?»^*, fine ncccfli-
cateaddendiidpeecatumfuiflepatratum, interna infpirationeve- hementer
concradicente. ItadeLugorfi/>.i6./ra.ia.*.ji4. 1 1 Idem dic propwr pariutem
rationis ,de pcccante conera pro- mnonpeccaodijfedcitraVotum, veiju- »
utexfcpatet. $. IV. Dt tmitttntt t% /^VUicum fitobligaciu, defadloomittie
Officium Divinurn V/j totum unius diei, probabilitcr, unum peccaeumcom-
rnittit. SicNavarrus, & aliiapuddeLugoi/?*.. 16. /ia.4. 547. undefufficic,
fiPcenieens dicac, fumifijft offitmm DMmm ftmtl , ft* gr*vittr itlifuifi in
nciundt Offiei* Divin» . At qui defaaooroitcieeotoanno, v.g.plura pcccaucommittit,
quotni- rnirum funtdiesanni, «cotnnia conficeri debet. Sic idem ihii. Raeweft,
quia ficuti una unius diei recitatio non ordinaturad aliaro; tuuria omitTio
reciutionis, quoadunura diem, nonor- dinatur adaliam,
atqueadedomiflionesmultorumdierumnonfa- At in Officio unius dieiJuM
horaordinatur ad aliam > conflancque omnes unutn Divinum Otlicium Diurnum.
1} Sed quid de volente omiccere? Retp. qui vuleperunicum aclum omiccere
Officium unius diei,' unum numero peccacum commictic: ccicemquivult perunicum
fimilem aclum omictere Officium v.g. uniusanni , unum item numero peccaCum
facic, laeif- quefatebicurfidicat, vtiui»mitttnOffieUmnni*t*nni, non autem
(atisettdicere. Vtl*i tmitrtrtoffitium , quiaficSacerdosintelligeret
Officiumuniusdiei, utfupraintlmilidictumeft,r4t>.i.jr.o. fi. V. Dt
fnptrfiitumt, & fimihtut. 14 QUperfticio, quantumfacitadnos, duplexcft,
exSancher. O l.i.inDtc*j.t.i9. n.11. alia, inquacftpaclum expreflum cum dzmone,
aliainqua, ucicum: Atqueutriufque varizfunt (pecies, quashtc tranfcribcre eflet
profecld (upeTtluum . Illud. enim nobis non ignorare fufficic, omnes eas
fpecies, quaravis maceria, inquaexercentur, fpccieditfcrant, umcn noneo ipfo
diffcrre in ratione morali, & in ordine ad Confeflionem. Iu Sanch.
1kW.num.14. ij Putoigiturfolum efleaperiendum in ConfetTione: Anfut- rit paOum
txflititum , *n hnpttcitum i*mt*x*t . Ita ikidim '. vidcdiC Suariumr«w.r.if
Rtlig.l.x.dt SuptrfHtitntt*p.$.& ro.quale implt- citumfolet etle
inAftrologia Judicjariadc eventibusliberis , in Chiromantia,& in Auguriis.quando
juxufuas regulasad rnorca- leperciogunt. Vide Martinum DKlrio,<»tV.4.
D:yi-:fit. hi^. r.)-f. 1. Valentiam ,Ttm.l.iifp.64.ii.p.%.To\.lib.*t.t.ii.
Racioclt ,qui» cxteramaterialiterfehabenc: adefle veropaitum exprcftum,uci«
tumve, licetuntum afferatdifcrimen explicitiab implicito, in-
complctiicompleto; undeexhocnon videaturprimoafpedtupro-
pricditfcrentiamfpecificam inferri, uttenet Suarez, ibid,tamen quiapadtum
explicitumaddit promiflionem fadam dzmoni , Cc commcTciumadualecum illo,id quod
noninvenitur inimplicito; ideo ver6 infcrtur ditferencia cffencialis,
acqueideo.qu.r lit in Confetfionepatefacicnda . CzcerumanSuperlticio,vcl
Divinacio, vel quid fimile quod fic pcr fomnia, pcr Carmina , per Imagines,iK:r
Aves, per Stcllas; noneft necellario Sacerdoti dcclarandum quia, utdiclumett,
hzciehabentmaterialiter. 16 EodemmodofieadcmSuperftitio, vel Veneficium, vel
fi- mileaddaealiudpeccatnm,quod,nonnifi, veldeciaratione mate- riaf ,
velexaliacircunftanciaexplicaripoflic;eritutique neceflari6 talismateria, velcircunftantiaexprimenda.
Utfimifcuifti facra Srophani$;eritetiampeccaeum concraculcumdcbitumrebusfacris:
perMaleficium intendifti mortcm , vcl rcmalicujus,erit homici- dium. velfurtum:
fiprzter commerctum adorafti dzmonem , eritldololatria: &ficdefimilibu$;
utcx fcpatct.Legc in fimili Sanch. l.i.m DtttU. c. } S. * n.66. Circa Sccundum
Dccalogi Præcptum; tj. I. Dt BUfphtmU. 17 f\ Uamvis probabilius fit cum Suare?.
Ttm. t . dtRtl. tr.%i.ijt. 6.».i8. f9.Sanch. m Dtc*U.i..c.\l . nu.^o.
blafphemiaS ContraDcum, contra Beatiflimam Virginem, & contra Sandto»
ditferre (pecie: camencum probabile ficexAzor. apudDianam( p.i. TruS.it
Cirtunfinntiit »tgr*v*ntitut rtf.to. nondiircrre, facis erit,
(iinConfeflioneaperiaturnumcrus blafphcmiaruro,necex-> plicareopus erit,
fuille contra Deuro, vel Bcacifli.nam Virgi- nero, velcontra SanCtos.
Ratioautem , quod non diffcrant.ett, quia cum ornncs coromuniter
honorencSandtos , non ob przcifam , propriamqueipforumexcellenciam, fedqula
adDeumipfi Sancti referuncur; idednecinjuriaeos perBlafpheroiaroafficiunt ,
niti quatemisadDeumreferuntur: abunoergo, eodemqueDoo om- nes blafphemiz
fpecificaneur. 18 Atfiquandoforteblafphcmia fitHzreticalis; tuncpropter
fuperaddium fpccicm Hzrefis, id efleexplicandumex fupradidtis conftat.
VidedeLugo iifp.16. fta.3. u.179. Quarationequi unoimpetuplures blalpl' pcccet,
diiii"uprac.i.$.8 u.jo. $. II. Dt Vtt», & •Jurumtfit. 19 YDem» &
mult6probabiliust diciaVoto,& Turamento : X inquacumquecnimmateria
exSanchez, //£.4. mDtc*l. t. It.n.i?. livevoveasSanceis, CveBeaeiflimz Virgtni,
fiveimme- diaeeDeo; vel, fivejures peraliquemex his, fiveperquodcun- quealiud,
in quo veri luramenti ratio apparet: eodem Ipecie Votovoves,
eodemquefpeciejuramentojurasjlu Suar.r«.x. it Rtlig.M.i.iiJuramintt, r.xr.».to.
Leflius» lH.z.t^o.iui.i.n.6. Fagundex, trtttpttEttltf.t.i.t.f.n.i. Ratioeft,
quia communi- terintentio jurantiscftipfumDeuro,quiinSanc2is, rebulque illis
relucct, tdaucereintcflcm, &inVoti$, ipfuto Digitized by Google 386 colcre.
QytrefitiseftioConfeflioiii fic proferre, Vttttm ■ tbfrrwvi , f*l,i jnrtvi,
&c.linefollicitudine explicandi, cuivo- veris, velquid iuraveris. »o
Sedquid .fiquis Votumconfirmarit Juramento? Refpondeo c um Sanch. /7. rf«
Aivur. _»//>.t 7. ». 1 6 . utrumque , ideft , Votum , & Juramentum fore
explicandum. Ratioeficlara, quia tunc emer- git duplex fpecie malitii , fi
contra illadclinquas ( altera contra Re- ligionem, icutidemdatam perVotura,
altew contra obligatio- nem non adducendi Deum in teftem in re falfa. Eodem
modo li re*, fupraquamcaditVotum, ac Juramentum, eflet ex Przcepto ;
etiamhocexplicarideberct.utfiquis voviflet, jurafletqueMiflam audireindieFefto.
Necmirum, quianova, fpecut malitia adef- fet,
quafcilicetquisEcclefizPrzceptonon litisfacit . Ouararjo. ne» &quandoVota,
vel Juramenurepetitauuum, vcl pTurapec- cauconiiituant, dixirous
fuprar.i.§,»r</.T>«-i».ii, $. ni. Dt Cmfimuimt i* j»rm»i> , & m*k
fittuu. *i (~\ Uicxinvctcrata confuetudineadvertenter jurat falso , Vc.
fatifnefic eft dicere, ftmtl jnrmvi /_/»i, an potius ne- cefleeritetUmaddere,
idfuiflecx malaconluetudine? Refpon- deo, noneflenecede. ItaSuarez, Vafquer.,
Reginaldus, Bona- cina apud Dianam t.f. tr. de Citt»nfi»ntiii , rtf. t J. &
JJ.Ratioefl , quia peccau prsrteri ta non addunt przfenti pcccatoeircuoltantiam
novam, multdminuslpociediverfam. »_ Idcmdic, utidfemel hac occafione dicam, de
inveterata confuetudincfornicandi , blatphcmandi , &c. czterorum Gmilium:
parenimeftratio. _} Quiveroexinveterataconfuetudineinadvertenterjuratfal- fum,
licet vidcaturobligari adconfuetudincm confuendam, ta- mencommuniterexculatur.
Quodvideatur obligari,ratioeftex Sinch. l.i.inDtt.t. j.n.iy (y 1 4. quiatunc
inadvertenter jurare falfum, licetnonfitin fcpeccatum formaliter : eft
tamenpecca- tummaterialiter, quiaeft adhuc perjurium , quamvis inadver- tenter,
commiflum: ergo illa confuetudo , quz eflcaufa talis roali materialis , finon
curatur amoveri , eft formaliter pecca- tum, utpotccaufamali : quarc debebit
ipfa inCoofeflione ape- r.ri, fi, utdictumeft, illamextirpare procuratumnonfit.
Idem dircndum videturinczteris peccatisblalpheroandi, occidendi , yulneraudi,
&c. Si forte quis exinveterau confuetudine haec inadvertcnter committeret.
14 Jamqu6dcommuniterexcu(etur, ratioeft.quiacommuni- ternemo
advertitadobligationem, quam habct illamconfuetudi- nem proptercam
rationemextirpandi, nelcilicetfuaconfuetudo fltcaufaproximaprzdicti
materialismali.&confequentercumex- cufctur a pcccato , exculabitur
iConfefiione . Facit in fimili de Lu- £0 iiff. li.it fet». (eci.A,. § . 7. n. 1
o 3 . sj Unumnou, aliquandoadtus cjufmodi inad vertenter fadto*
nonretinerenemalitiamquidem materialem, feuquam vocant , objeclivam,
&tuncnec ipfe aclus , nec coniucnido eft pecca- tum, ade6que nec
Confeflioni fubdendum. Talis communiter rcpuuturcontumeliainebrieute alicui
faduabebrio: ficidem , ib.n 107.0-212. c-menimcontumelia abebrio, hoc eft ab
exper- te rationis fadu , non fit ne nuterialiter quidem contumelia , (
debetenlmcontumelia eflentialiter eflepcr verbautentisratio- nc, nonautem ficut
i pfituco ) in fe non erit peccatum, & nequeincauU: quianunquam ulis caufa,
ideft ebrietas,cauf-bit vcrbautentisratione: undene
materialiterquidemcontumeliam caufabit . Eodem mododicendum efle docent aliqui
cum lo. Sanch. in ftitiiis , fusiiiff.io. i».j. de Rlafphemia, Hzrcfi, oc fupradi-
cio Juraraento, quodfcilicet eflentialiterrequiranteileabutente ratione,
&confequentereainadvertcntcr faUa nequeinfc, ne- que incaufa elTepeccau,
ide6quencccflari6 confitenda. Scd hoc fufiusprofequi adnosnequaquam ipecut,
ciim fatis nobis fit i peccato, oc, Confcflione rcgulariter ea exculare propter
illud Methodi ConfelTionis, Lib. IL colloquitur: adhucenimparticipatcumaliisin
peccato,cau(aquc eilcoopcraruad iUorumfpiritualem ruiaaro, quarequaiuloaliquif
aliumjamparatumioviut (noo Umencoapellir ) ioliim videtor* gravius»
fcdcontraeandemfpeciempcccare. Idem diceodum efle injliismatcriisfiiBilibus,
docebimusioffKuoloco,c.7.^.awi4. /. n. Dt rtjumU. 4 /^VUando jejanandumeft ex
duplici prascepto, qua V^unumpeccatumcomaittitur, dtximusi-.x.$.t6.
Praeterea,quandoeit jejunandura ex voto,&exprse- cepto , ii non jejunetur ,
duplex cotnmitti fpecie peccatum , imm6 fiex juramento, triplex,
colligipoteftexdiclijrj. $.*.». aae>f.i.«.99- 6 Nuncergofuojamlocoquzrimus,
Anfi qutscarnesdiejeju* niicomedat, explicareinConfeflione, quotiescomedit,
debeat? Relp. bene efle d ifl inguendum . Vel enim pri m 6 loquimur de jeju-
nioexprarccptoEcclefise , velfecund6de jejunio exvoto,fcu ex pcenitentia
Sacramenuli . Sideprimo,eftexplicandumtotiesauo- ties; Sidefccundo: regulariter
non eft explicandum, fedlomm prima vice. ItaSanc. /.4.«»
Dfr.r.it.^a.Ratiododtrinz^&dif- pariutiseft, quiainpriorecaiu, toties
peccatur, quoties come- diturcaro: in pofteriore, folumprima vice peccatur. Et
hujus ratioulterioreft, quiainprzceptoEcclelizde jejunio,includun-
turduodiftinCiaprzcepu, alterumnecomedantur carnes, alte- rum , ut femel
comedantur > quorum przceptorum diftinclio patet, namadolefcens infri
vigefimum primum annum comedcndocarnes indie jejuniicontraprimumprzceptumfacit:
noncontra (ecun. dum, dcc.Cumigiturauipluriescomeditcarnesindie jejunii de
przcepto, pluriesilludpriusprzceptumnonob(ervet;plurie3 Oc confequenter,
totiesquotiespeccabit. Atinpolleriorecafuregu!- lariterqui vovet, velcui
imponitur jejunium; folumdirecle uni przcepto fubjacet: quiailliiolumimponitur
obligatio jejunandi , acceflbrieimponiturabflinentiaicarnibus, fineauajeiunii
Eccle- iiaflicieflentjaconftarenonpotell: qoare, fcmelfradlo jejunio , non
remanetobligatioad ulem abftinentiam . 7 Uude obitervides,
poflecootingere,'utindie jejuniiexvo- to, coroedas etiam prima vicecarnes
finepeccato: quando fcili- cetpluriesinprzdicio diecomedifti legaha, atque ade6
fregifti cumpeccato eflentiam jejunii : namfipoftei carnesmanducave- ris,
nonpeceabis, utexdidlispatet. t Prztereiquiinunica comeftionc corrredit in
vigilia v.g.car- nes, noncommittitaliudpeccatum, fi iterum&iterumcomedat
cibos legales , &confequenter, necclavibusfubiiciendura . Col- ligiturex
eodem Sanch.iaui.Ratioeft, quiacontranullura prz- ccptumoperatur. Noncontraeflentiam
jejunii , hzc enim jana fradaeftex vi priorispeccati , quocarnes comedit. Non
contra przceptum illud de non comedendo carnes .• jam enim loquimur do
comefliooelegali : ergo, &c. 9 Contra, iiquisinmeridiecomederst ladticinia
( etiam fup- ponendoqu6dfitmorulehisvefciinquocunquedie jejunii, J ied i terii
m i n d ie Jegal ia comederet przter feroti numjenucuium, pec- caretcomedendo
przdidtalegalia, idque inConfeflione deberet patefacere. SicSanch. inCtn/iliis,
l.j.c.t.ini.tS.a.9, Ratio cll » quiainprimaillacomcftione
lacliciniorumpeccavit, ut iupponi- mus, contra przceptum abftinendi i
prohibitis, fednon fregit eflentiam jejunii Ecdefiaftici, hoc enim cum
lacliciniis confi- fterepoteft: quarecumiecundavicecomedic liciu; tunc fregic
jejuniuro, peccavitquecumooereilludpeccatumconfitendi, non vero tertia vice,
vel quaru fimili: quia hzc jejunium jam fratturo,
&quafideraortuuminveniunt. Circa quartum decalogi praeceptum – H. P. Grice
– THE CONVERSATIONAL DECALOGUE – and the 10 comms --. Circa tertium Dccalogi
Praeccptum. $. I. Dt tmditittu Mif* . kUandocaufa omiflionisMiftzdieFeftivo
noneftexfe ma- la; non neceflari6eflcinConieflione explicandam, dixi-
^"mus r«>.ia.§.it. '» RursusquandoquisMiflzex dupIiciPrzceptointerefle
te- netur, nec umen paret ; quarationeunumpeccatumcoromitut, diximus««>i
r.i.f.i6.a.98. 2 Supereftigiturhic (olumquzrere, anquando quis inMifta
dePrzcepto ita colloquitur, & confabulatur cumaliis, ut eos przveniat»
autprovocet. duopeccau commitut, alterumMif- iam ritenon audiendo,alterumalios
adidempeccatuminducen- do? Refp. committerefolum unum peccatum , quare fatis
efl: Confcflario dicere , ft im Mijf* frtlixtu tnfs^uUtmus hatuift . Ratioeft,
quiaillamalitia, licct non tam gravis, adeft etiam, aliosnonprzvenit, fed folum
ad $. L Dti*j*ri*inJ!ia» filiis, r U Egulahujufmodi eflepoterit. Omnis injuria
gravisfacla JV Parentibus (quonoroine venit etiam Avus,&Proavus ) r . m •
ii' 11 _A -t ■ — ST— ■ 1
quzadverfaturamori ,& pietari illidebitz, eftdiverfzf. injuriis
cuicunquealteriproximoillatis: quareeritapudS temaffcrenda. Vide
Azor.f.i./.a.f^.a.^.i.Bonac.W#»_»»_»/f.r.f. f ,.s -. : : n 1 1 * Hinc
percullio, occifio , contumeliz , detraclio gravis , gravit infanutio tmHtm
Parentibus,funt in Confeflione fpecialiter explican- dz . Contra ver6 , funum
factum eifdem , non femper efl exphcan- dum , nifiquandountum iiliusfuraretur,
ut Pater depauperaretur. Ratioell.quiaquodlibetfurtumeftquidcm contra
juftitiam, fed noncontrapieutem,nificafudicio,vel fimili. 5 Quod diclum eft
deoccifione, percuflione , &c. dic in peccatu odii , quo fcilicet ejufmodi.
vel fimilia mala Parenti contra pieuten» opus, quia adhuc ule defiderium debito
amorierga Parentes oppo- fervarietiam nitur. IuMoI.m.1 . itjuftit.
diffj.citctftntm . 4 Eadem regula fervandainfiliisergaParentes, debetex de Lugo
it famit. iiif.i6.ftB.6.i m». joj. in Pa AvifqueergaFilios, Nepotefque, atque
inConjuge erga aiiuoi Digitized by Google alnimConjugem:
nam&itdebentubijovicem peculiarem, fpe- cieque morali di verfum amorem .
Illud Umen obfervandutn , faci- lius 61ium peccarecontra Patrem , quiro hunc
contra fil ium : Si qui- dem percu flio v.g. vel contumelU , q uae facla i
Patre in filium , pro- pceraudoriuteropaternameQlcvis; graviserit,
illauiftliocon- tra patrem . 5 Hisdtdiis, confurgit diffjcultas : AthzcomniapeccaU
con- trapictatem cjufdemfintfpeciei , atqueade6anfatisfitdicere:££« pavittr
firtufft M , cmirtvtrtmtimm ixfittmti ithimm; anpotiusdi- cendum , ftrtuffi
Pmsrtm , vcl F tlium, vcl Vxtrtm ; namvidetur prius fatis cflc , omnia enim
funt contra dcbitam Unguinis conjun- fiionem . , 6 Nihiloroinus
egoputoeamoraliterin fpecie ultiroa differre: appreheodoenim
multuminterefleinterpercuffionero, qua Patcr quimvis injullc , fedumen
pollensautforiutepaterna, filiurhper- cutit : tuncenim lolum
delinquitcontrafaoguinisconjunclionem, quim qua filius Patrcm : namtuncfilius
non folum peccat contra przdictam conjunOionem, fed etiam maxiraecontra
rcverentiam Patridcbium: Patriscrgo, Avique > Proaviqueinjurizcomrafi- lium
,aepotemveconftituuntunam (pecicm,atinjuria horumcon- traitlo5,atiam.
Rursusinjuriaprsedidlorum eQ diverfa (pecie ab injuria Uxoriscontra Virum :
quiaindiverfa, utex feconftat, ra- dice fundatur debitus inter hos amor.
Atinjuriam inrlicUmViro abUxore, tel Uxorii Virononputofpeciedifferre •• efto
injuria Uxoriscontra Virum, utpotecootraraajorem, fit aliquantogra- vior, quim
injuria ViricontraUxorcm : Ratioeli, quia non adeft
ilUdiffcrcnti»mod6tradiU/j««n.^r«<J. ncc aliam fpecificationem inducens ■ Ex
quibuscollige V.G. uxoricidium • & viricidium non diftcrreipccie,
quarenecoeceflari6inConfeflionedeclaranda: fi- cuticontra, parricidium,
&filicidium > & uxoricidiumdifferrc fpecic,
atqucade6fpecialiterexplicanda. Haecprobabiliterfintdida, namczterumvide,
qusedicamin- fra hcc teiim iMh. t.J.^.J. intinen.^i. §. II. Dt injurim mUmtm
Frmtriy Sertri , mliis. 7 T NjuriamillatamFratri,
velSororijudicofpcciemoralidiffer- X reab iniuria facla parcntibus , vclfiliis.
Ratioeft, quiafacis diverUdcformiusapparetinilla, quitninhac. Undemi.»». C Jt
bis, nnifmrtmtts, vtl lihtrts tetiitrumt , & «$.8. Alutittnitltxin- fiis.it
fnbluisiniuiii . Leges,quz parricidii pccna muldlant filium, SuiocciditAvum,
velProavum, vclquemlibetalcendentemean-
empcerumparricidiicxtcndcruntcontraPatrem, qui occiditfi- lium, velnepotcm,
velquemlibetdefccndentem : &rursuscx- t im Itg.t.f ni ligtm Ptmf
itfnrricii. eandem parricidii pe- aoccidentem propriam Uxorcm , vel proprium
Virum : extendifleadoccidentem Fratrcm,velSororera unquam invenio.
LegcMo\jem.^.itjnfl.t.yi.i6j,.f. X SeddubitantDoclores, aninjuriainflicuFratri,
vel Sorori, ficutidifferiabinjuriainflitlaparentihus, iudiffcratab injuriaal-
lauextcrnis? Dicodifferre, atqueade6 neceflari6explicaridam in Confeflione cflc
injuriam fuifle fadhm Fratri, vel Sorori. Sic de Lu - go itff. 1 6Jtftn. ftii.6jt.ioj.
Ratio efl , quia fonge di verfa obligatio refidctinfratrerefpectufratris, quim
refpedualiorum, ut cx fe patet. Undevidcsfratricidiumdilcriminari
lpecie(femperintel- lige, fpeciemoralij tumab homicidio, tumi parricidio, tumab
uxoricidio: abfororicidio ver6nonputodifferre, ficutinec iniu- a-ia,
fcupercufliofaaaifratrecontralororem; ditferti percuflio- jie lorons contra f
ratrem, propter zqualeru inter eos obligationcm. Scd vider.7-5 7- infintn
nt.meietit. 9 IninjuriiscontraaliospropinquiUtisgradus;prctcrdic>osnon
habetur nova fpccics, quarc ncc ulcs rcmotiorcs grad it in Confef-
fioncaperiendi. SicBoniciJifp.s.ti f.fea.i.f i.f.i.irfn.i.nxm.i. ldemque diccum
de Lug iJtff.t6.ftd 1 6.n.\ 10. contra Bonacinam, inpeccatis ' abftrahcndoi
pcrcuffione ,&c. ) fadliscontraSaccdo- tem. Ratioutriufquecfl,
quialicctaliquandogravioresfintejuf- jxiodiinjuriz nontamen videncurincommuni
prudenrum arfli- xnationead diverfitatem (pecificam pertingcre. Dixi f
abflrahendo^ cVc.namquandoClcricus, velReligioiuspercuterctur, vclneca-
retur,tunceflcid exprimendum proptcr Canonem, 5» aut. 3 nnd rt,
annexamqueExcommunicationcm ,&c. 10 InjurizfactzPrincipi, feuSupcnori
nonfemper conferunt novamfpecicm, ex Lugo/&.».303.fedfolumquandoefiulis
inju- rta, utgravitercontraobfervantiz virtutem fiat.- ad quod ccrtd
requiritur, nooquzcunqucgravisculpa, fed illa,quzfintcontra Superiorem,
utSuperiorefl, vel quz redundat in detrimentum corum, quzSupcrioricompetunt: ut
fiillcoccideretur, vcl ut Superiorcontemneretur, &c. n Deniqueinjurizcootra
infignem tuum bencfadlorem , vel twndifferunt Ipecieiczteris, vclfidifferunt,
cumfolum (intcon- tra gratitudinem , quz virtuscxfefola non affcrc
communiterob- ligationemnifiliberam, nooapparetundchzc fola affcrrc debeat
aiverfiutemfpeci6cam,quzfitex obligationegravifubdcndaCon- fcfla ri is . Sic
puto contra de Lugo ib. n. J 1 1 . Cap. VI. Circa m. DecaL Praecept. 3^7 C A P
U T VI. Grci quintum Dccalogi Przccptum . $. I. Di nuHufism ffttuhnt htmUiiii.
i T~\Eunica adtione, feu iclu, quoquisfimulpluresoccidit, ±J dixirous fupr.
r.l.t.}. ubi etiamactum eft de unica volunta- te, qua quis vult occidere fimul
plures . Egiinus etiam<«p^»j^.de differentiaparricidii,
&fimiliumifiraplici homicidio, &c. % Solumhic, antequamad ulteriora
pru^rediamur, advertef fiquisaliquemoccidit,
&poileidifccrpatcadaverismembra, ex- trahatvejecur, cor, velfimilia:
coromittere malitiam Ipecic di- verfamimalitiacommunis homicidii. Ita
itlMHfliilf.i6.il fttn, ft&.i x. ».597. nequeenim folum tunc feparat Animam
* corpore, fcd membrum i membro : quz in hominum zftimatione videtur fpccialis
turpitudo, proprio appcllau nomine , Feritas ; Multo magis G id in
vivoattentetur . JamdeHomicidio, illudnuncfupereftexplicandum: Anlocus facer,
ubifurtefithomicidium, debcat explicari unquam indu- cens diflincfam fpecie
malitiam . ? Dicoefleexplicandumtuminhomicidio, tum in percuflionc gravi cum
cffufionc fanguinis . iu Fiti,.l.^.Prttef.Etcl.xx.^JKt^.il\i- que paflim .
Racioefl , quiatunc violatur Ecclclia , unde contrahi- turmalitia (peciatis . 4
Dubiuturdepercuffionegravi , (ineeffufioite fanguinis : Ut (iquisacricer
verbcrarecfuum Ininaicum in Ecclcfia, ncc vulnus faceret ;
contraherctncprzdicliSacrilegiimalitiam inConfefuone explirandam.'
Etnoncontrahereprobabilius exiftimocum deLu- goit PcenJiff.t 7.ftH.io.num.4ot.
contra przdiclum Fagund./«r./i>.
quiaEcclefizprohibitiololummcminitdchomicidio, & dc per- cuflioneeum
effufionefanguinis. Ergoad percuflionera, fine faa- guinis effufione »
cxtendenda nonclf . Quid autem hic intclliijatur noraine loci facri , dicam/ft.7.
f. 5. num. 40. $. II. Z>t in ctutf* . Ttuni. T.I f. D* Sncrnm. 1 \ 7
Ulneravitquis v.jv vel venenura , confiliumve dedit ten- V densad mortcm
alicujus 1 (atilnc eft in Confeflionecaufam mortis durataxat proponcrc, hoc cft
vulnus, vcnenum, conG- lium » an infuper eric neci flc addere ipfum effeclum
fequutum, id- eft mortem in lili^cauiis derivatam ? 6 Profcd6 cerutur utrinque
probabiliter : fed vcro proba- bililfimum cft , non cflc in rigore obligacionem
effeclum fecu- ttim conlicendi . Ita Valquez , Granadus , aliique , quod ci- Ut
, & lequitur bonicin.iiTttttuis uilfutAt.i ttufsA.fnnti.^.nu- mtr.j. &
10. Sanch. in ftltii.is/fur.io.mHmer.e. Racioeft, quia ille effeclus , qui
confequitur, noneft pcccatum: undc eveni- refubinde potcft,utquandi) ponitur
morsex vcncno V.G. propi- nato, ioveniatur Juflul pcrcontritionem ille, qui
venenum de- dit. Cumigiturtcncmir OOoGtCti folapcccata quztantum funt illa ,
quz Smdlus Auguftinufcomprehendit (ub iis verbis, F*- iium , Dscbtm ,
Ctncufitum ctntrn Ltgtm JEtermmm ) non autem tcieamurfatcricffcdKis
abiisronfecutos, eff-ctum illura mortis fateri minimc tcnebimur. Satis erit
igiturdicere: Vmintrnvi U. thnlittr , Prtfinnvi lethjit vtntnum , Cenfilmm itii
tffitnx i» mertt , &c. 7 Idemdicfutfcmclhicobiteridnonprzterrnitum) in
fexto prarccptodecomedentev.g.calida, utfequaturpollutionodiurna,
&infimiiibuscafibus, in quibusapponiturcaufa, utaliquis efte- cfus
tandemcvcniat, &c. luiidcm. 8 Dixi f inrigorc) nam rette
advertuntnonnnllicum Vaf« fnr.i te z.iity.o^.cnf.i. Regulariter expedire
explicareejufmod cffecluscon(cquutos, cum itaroeliusmalitiaaausprzccdcntisex
plicctar, meliulque intciligtturpeccatoris ftatus, & infuper a aliquam
contraxcrit obligationem reftituendi, velinr cafumve re(ervatum incidcrit .
$.111. Dt iUlis mlicui vtiilts. 1 iOErturaefl, quandovis, feudefideras inferre
malumpt«> V-« ximo, dcberetepalimSacerdocifacere, ecquodnam ge- nus( non
ver6 individuationem^ raali inferreconcupiveris, an fci- licetmortem,
aninfamiam, aareifaroiliarisdetrimentum . Ra- tioed , quia ficuti ipfaobjecu
volita (unt fpeciediverfa ,diver(um- quejusinproximopariunt, itaipfiadfus
volunutisdefiderantisiU lainferre, cumdiverfajuraviolent,diverfaro, fpecie
ultima, ma- litiamcontrahaot, neceflceft. Dixi fnonver6individuationem; quia
non efl neeefTe dicere tr.g. Vtisti fmrmri pecunUm , tntuum, vtjhm, &c.
Ratioeft, quia hzc individualius non affert novum ordiaem ad recum ratio-
Dificul"tasigiwrfcJumrenunet,quado^ Bb de- Digitized by Google I 388
Methodi Confeffionis . Lib.II. derio, finevoluntateinfercndiuleroajum,
v.g.quandoex odio defiderat qujs , atftiuiproximusoccidatur, velpauperute
affli- dcturi velinfamia, an fufficiat fic dicexe : Dtfidtravi frtxim* mm-
lumpmytr Rc p lufficerc . Ratioeit, quia ilta omoia , quando ilititurjnea
voluotatc incfficaci, luntcontraCruricarcm , veluti ingenerc, quia non dcbemui
vellc ma!um proximo ; nonvero lc- ditur , nec lzdi defideratur jus particulare
. ia Idem proptereandem ratioDCm fcntiendum de gaudio , fi quisenim
V.G.gauderetdemorte, de inopia , de dedecore fui •dverfarii,
fatiiciietfidiceret, tftfttttiti dt pmvi freximi m*- h dtltBatmm . Petes,
fiquisdelecleturdemaloproximi, v.g.decjusgraviin- faroia, &deii>de
cidemdifpUceatbonumgraveejufdemv.gr. bo- sor, &famabooa, &c.
duonepercatalpcciediverfacommittit, utraque fpecialiter palam facienda
Confcflario : an f atis erit dicere: *" P" mMm vtlnntattm rircm h*na
vel mai» ijnfdtm frtximi Charitatrm Itfi / Refp.Credofatisefle , quiailla
duononafferuntfpeciemmora- literdiveriam, cumzquepecceturcontra eandemCharitatis
vir- tutcm, &quia unumex his imbibicur in alio: dum enim gaudeo demalo,
noloilI;bonum, feudifplicetmihiiltiutbonumi&dum difplicctmihideilliusbono,
utiqueplacet contrariura , &c. Circa sextum et nonum decalogi præceptum .
/. I. D* Diltitatient tutfi ftliim inttnut , feu , ut di- Vifq.i.pjtm.x .4t(p.
i r i. cmf.i.num. 10. quia fides Matrimoaii oblW gatoonloliimcorpus, led ctiam
mentemin aliud objeclum turpe oon coilocare : ncgat Hurt. dt fuijtH. fttt.
diff.a, dif. i o. his verbis . Detet Vaftjuer. ttnjngatum , qui ventret
deJeHatnr de feemiemtimm tum ntn fua ntn tantitm ftcc*rt ftccat* Inxurii
eteirra Cajiitm- ttm , ftd ttiam ftccate aJmittrii centra fidtm Alatrimtnii :
id tm. men difficilt 1/1,0* nulle fnndjmtnte freeatum , e/nta diffiiUt tfi ,
& akfqn* fnffitienti fundamento , in Matrimeni* , frtftari fiiim eenjugi
m*m reiletandi mtnttm in alitna . Hzc Hurtadus , Une probabiliter.
Cuinquofentiunralii,& nout nonnemo, tr.*.a mm.e.n.i.. idera
efl'eintactibusex(choneiiis, v.g. ofculo morc patrio, iied inho> nelto tan
tiim c x nulo affecTu > j
Delocutiooeturpifillwiteiofolalocutionisdelcaatione, dU cam jr./irf. De unico aclu defiderii
verfantis circa mttka objecla , dixi taf. l. p.i. §. II. D* Letmiani tnrfium :
uhi , rtmifivr dt ifcn- lit , & taHikm imfmditii . 6 1 I 1
Riahicinciduntcxpendenda. Primo, inqui tur M. peccatomortalicollocutuseti,
debeat explicaren t TN hoc differt defiderium & confcnfus incopulam
v.g.illici. JL tam ( idemdicenduminaliismatcris) a delettationc ipia, quamquis
habet dccadeincopula; deliderium eft actusexfc effi- cax, & conlummatur,
ieuconlummari intenditur in ipio ope- rcextcrno fornicationis:
dcleclatiovcrbeflacius ex ie inefficax, &confummaturinterius; non
enimtranfit ad volcndum exequi rpia cum materiam confabnfationis, netnpe
(efermonem milcuiffede adulcerio, liu- pro, ibdomia, &c. Secundb an numerum
perfonarum. coram quibus habitaiuntcolloquia. Terti6ancooditionesearundemper-
fonarum, utrumfcilicetfintSacerdotes , nupti? De his duobus P'j!!remislamdilputjvimusfupr.r.
I./.I7. dtfcandal». Supereiler- gohic ageredumtaxatde primo . 7 Circaquod, fi
dumdeturpibusconfabularis, eadem concu- pifcas : certumefi , materiam, ieu
obje&um omnino deciarao» (ium; Ut txfncrdcnte f. conllarc poted . A t h ic
propr ia d itric ul tat cll: An
filoquarisdeprzdiclisfolumdcleclandocedehisloquutio- nibus, fed (inedefiderio,
idem dicendumfiti' Rdp. Sifolumdeipianarrationeturpideleclaris, probabiieeft
fatistibieffedicere, Turfittr bMM fum , d*ltHand*mtdtipfarur- fium narratt*n* .
Sed quid fi delecierisde ipfis rebus , feu objettii repnefentatis per
locutionem, Gne defiderioumen, ut diclum id, de quoquisdclcdlatur; nam
propterei dicituretiam delecfa- eft? Refp.eiTeicemprobabile; non necellari6
explicanda iplaob- tiomorofa; quiapcccans, dum moraturinipia delcctationc, nec
jecta, an fcilicct fuerint adulteria , llupra, facrilegia ; &c. nifi
■dopusconluinmandumproccdcreintendit, ineadcm veluticon-
fortedelecterisdehisutulesfunt . Ratioefteruenda ex dictis g. quicfcit. Cumautemcertumfit
in dcfiderio & conicniu, imn>6 fraetdtntt, efi enim fere eadem . &
in gaudio de re illicita jam habita dcberecoram Confeflario
Quatcnuslocutioeftfcandalumfociiscolloquentibut ,
aperiricondilioneniperfbnzhocmodo, Dtfidtrmvi menialtm , nn- fra ^.4. n*m.it.
ftam, &c, & inhomicidio, Dtfidcravi tccidere Patrrm, velfr4- De
otculis, & taflibus impud , &C. feu jc*vr/ii» l»m cimmifift ftccatum
cum mtniaii, vel napta, &C. gavtfut fnm ttciiift tatrtm, Fratrtm, &C.
quit U- les voluptatisadtus fupponunturcflccontradiverfas virtutes, un-
de&finedubioiumuntluamfpccincitionematalibusobjectis ipe-
ciemoralidiverfis: cum, inquam, certum id omnin6 fit; cele-
brijcontrovertiturquattiodedclecJationemorofa: An fcuicttfi
quisfolumdeletlecurficdnondelidcraret) de copula, quam co- muptaV.G. velcum
moniali : debeat idexplicare? An "at dicere, Tttiu vtntrti dt ttfula
ittkk» dtltiiatmt iicis , fatisfintea, qucii a
Etutpronoltraconfuetudinefcholaflicasquzfliones przter-
eaf.i.g.io.nnm.jz.&i.frvtdjeim.A.jin*, &dicimus /.;.mm.j7. & J 8.
& §.6. nnm.i, j. & S-7 « .47. §. III. Dt Jailantia , & 8 TTIc de
his diflerendum putavimus , quii JTX funt ejufmodi peccata in materia fexti
przcepti , funt nihilominusad alias materiasextendenda . Quzrimusergo primd*
anquileja£tat, feulaudatmortaliterdepeccaco: nam fi ie jattet , mitumus:
Dico,probabilemefieiententiamdocentemfui1iccrc, glorieturvededexterrute,
fortitudmc , vel fimili, quz fuit io fineobligationedeclarandi perionas ,
circaquas ejuiinodi morofa aciione peccaminofa, finepcriculo peccaminolz
complacentif- deledatio verfau eft. ItaVi Caflr.r«B».i.
\'ti<\.f.i.diff.iti.&tii. rr«d.(x^i/>.a.(.to.§.4.aliiquenonpauci.
Ratioeft, quia delecia- tioncsejuimodinon vananturfpecieex
varieuteconditionumilla- rumperfonarum. Non varianturautem, quiafatis luperque
, & adzquatc fumunt, contrahuntqueiuamomnes curpitudinem ex
oppolitionecumvirtuteTcinperantiz, quz nunc lola violatur:
ncquecoimilleanimusficfiftensin fola ea voluptate procedit ad clarare>
velicandali,- noneftmortaleexSanch./.i.xJii>«<.tj».ixJ qui in-
quami'edepeccatov.g.contra caftitatem jaclat ; debetnc in me-
diumConfelliooisaffcrrefpeciempeccatiluxuriz, adultcrium vi- delicet, (iuprum,
facrilcgium, dequofejadavit/ iu etiam , fi fe jadavit de homicidio, furto,
blafphemia, obligabiturne, an homicidiumfueritSacerdotis,
anfurtumfueritreilacrz.&c.de- violandum,
ledaddefideriumviolandijusfpecialeconjugatz, fo- lutz, lacrz, &c.
ergoiatiscxplicaturpertolamoppoCtionemad virtutcmCaflitatis. I Nonfic,
fiquisdelcdareturde concubituconjugatzformali- ter ut conjugata eft , feu ut
nupu elt , leu utfacracft, ( idquoi «.•rterariffimumerit)tunccnimeflet neceffe
idexplicare, ut ex lepatet-- namproptcreifiquis liemoro<ddelectaretde
concubitu iodomitico, nonlacisefletfidiccret : DeUQatmfumdtctfulaittiti- ta\
fcddebethancfpccialiutcmexplicarc, quia tunc ibrmaliter deleclatio verdtur in
ulem copulam , ut diveriam a naturali congreflu . 4 Qupd diximus de deledatione
morofa , videtur etiam , fecundum hanc fcntentiam , dicendum de alpeclibus ,
quando quis relpicit muiieres affecfu venereo , fine progreflu ad eas
concupiicentias : quia tunc videtur fimiliter, interius delecfatio
totaconfummari : Atfieafdem venereomoruli affccfu cangerct; quia exterius aclio
confummatur, ellet perfonz coaditiodecla- raoda. An verd ficuti certum eil ,
qu6dqui vovitCaflitatem, fi moro- •edclcclcturdeobjectoturpi, v.g.
deFornkatione, debetexplica- re fuumvotum, quiaficadversusCafiiutem, &
advrr<us Reli. gionemdelinquit: iuconjugatusfirimilitermorosedeIecietur,OD-
Uringatur inConlcllione csplicarc le cilc conjugatum^ Afiirmac 9
Supponoautemfemperfolumadeffepeccatumiacla ver6intcrmiiceridefiderium,
velgaudium, vel delecutionetn : fi enim hzcaccedant : ; fervanda erit doctrina
allata lup.^.r . 10 Dicononiblumprzdicfas fpecies non necellari6 declaran. das,
iedprobabileefrecumCaftr/#m.i^r.a.Wi/>.».p.ii.ai««-6. fuf- Bccrefidicas,
teue- j*n* vi me dt ftecatt mertali , leu d* «*j*fl« nmmr- taiiterfeccamintft.
Ratioeft, quiatota raalitiaquanU, quanta eft jadlantia, confiltitineo,
quodoffenfaDeieligatur ut mediumad capundamgloriamapud homines, quzmagnaeft Dei
irrevcren- tia, idquodzqueinomnibusmortalibusinvenitur; velfiquidag-
gravatpcccatum, nonvideturejufmodimalitiaroinalum fpecien transferre . 11
Advcrtehktria . Prim6fitcjaciescorim multis ,tuum Pa- tremv. g. itefuifle
verberatum. vel tecopulam habuiflecumfce- minabonz famz, quodPatrieidemtuo,
&filiof<£minzelTecno- bilcdcdecus: debesid expiicare, non
rationemerzjadantix.fed quia in tali ja&antia intermilcetur tui Patris ,
vel illius fizmi nae in- iamatio. Adeundemmoduminfimilibus. ix
Secund6fivepeccau,dequibusperperamgloriaris,commife- ris,five noncommiferii,non
eit explicandum,ex Sanc./.i in Dtc.c.%. m.f. quia zque aflumis utrobique
offenfam Dei pro medio gloriz. 1} Tertibquiddicendum, finontcipfum.fedaliumdepeccato
budes ? Rcfpondeo . Si id fiat i n cjus abfentia, nec efl intcrmi x tum
Digitrzed by Google Cap.lII. Circa IV. & IX. Decal. Praecept. 309 sliquod
pcceaium , utmodd»«».i 1. dixi, necadeftcomplacentia, necadllantium fcandalum ,
qui forte illa laudc ad peccandum exci- tentur, &c.
probabileeftaoneflenovam lpeciem pcccatorum in ConfcfTionedeclarandam 1
idquepropterparitatem rationis ditlz ■.10. Atfiidinprzfentiacjus, quipeccavit,
cveniat; declarariin CoJiieflioneoportetlpeciempeccati, dequolausprzceflit.
Ratio eft, quiatuncillumexciusadcomplacendum, «Cgaudendum de patratofacinore,
Imrooetiam foruflead iterum ejufmodi pccca- cum committendum. 14 Sed
jamquzrimusdeConGlio. Dico, idemdeipfo fentien- dumeftc:
fienimalicuiconfiliumdesdealiquopeccato; debesex- plicarcejutdemfpeciem.
Ratioeft, quiatunc non loliim peccas contrachariutcmproximi, cuiconfilium
derutna Ipirituali prz- bes , fed etiam contra virtutem , cui tale peccatum
opponitur / ftn- gulz enim virtutcs non obliganr, tum, nc contra illasagamus,
tum, ne direclc procuremus , quod alii illas violent , ut di ximus c.i .$. 1 7.
dtfc*nd*lt. Nam propterci li
Perroconfiiium dedifti de furto : Petro nonreflituente, tureflitoerctenerii.
SicidemSanch.i*.».o. t I V. Dt prim* bumh fpecit , Utft dt fimpliei
Icgibuscontra hoc peccatum conftitutz oftendunt quidem graviu- tcm, lcd
nondiverfitatcrolpcciticara: licutipceoz conftitutz in homicidiumqualiiicatum,
v.s.proditorium , nonoftcnduntdiffcr- relpecicaoonqualificato . Sed hzc
latiscontratioltram brevitatis feciandzconluetudinera. Nota infuper cum huuc $.
tum fcquen- tesdetpeciebus luxun.r ine repcterei.7./* Dcc. *ci. multisaddt-
tionibusillasillultrando. z* Quid de Sodomiacumlnfidcli/ Refp. idcra vidcri
diccn- dum, nempcabundeeflefifateaturquis etmmif*mi fe fut(fcSadc~ II
T)Ercurrimusuniverfasluxurizfpecies , utquid in fingulis 1
explicandumneceflari6fitcogno(camus, initium fumen- tesafiraplicifornicatione,
quz eft prima luxuriz Ipecies. Huc tamen muluaggerimus,quiabicfrequentiora:
namczterumnon rard in aliis luxurizfpecicbus, quas mox fubiiciemus , eadem e
ve- niunt. 16 Qui committit per illiciumcopulam fornicationem, icis explicat
dicendo ft f oportct, fe eepuUm b*buif) lacis explicat dicendo fe ptccafft
ctntr* C*ftu*ttm , fed addere :epui*m baeuifft . UideL\lgodifpnt.l6. ;s. quia
fecu» non expllcatur malitia propria copule .dtpcen. ftH.t. fornicartz, quz eft
diveru 1 malitia quacunque contra Cafti tatcm . . 17
Quicommittittriar.er.peccjucumtribusfneminisejufJem rationisnon teneturdcdarare
fmft trct facmmai , cumutis tlt di- cere, ttr fernuarui fum. Sic Bonac.
desarram.difp.t.q.c.p.i fc-i.x. jr. 1.44^.3. fr«f.a.« 14.. Ratioeft, quia
eademeft malitia fivecum tribus, fivetercum cadem , nifi forte aliquando id
inrerroget Confeflarius, utoccafioproximatollatur, quz ex illa frequentia cum
eadem timeri poteil , dcqua re dixi r.r.s.i .». y. C16. 1 S Peccatum cum filia
Confcfloris nec ex fe eft lacrilegium , nec inceftus, led fimplex fornicatio.
Sic Fill. /.1 jr. jo.r.jjin.ioj.alii- -que. Quarequi idcommilitfatiseltfateri,
ft ftrnieatum tffi . Pre- icindimusautemi loliciutioneConfeflocis. Nara
folicitatioejui- rnodi cft fpecialitertonfitenda, cumfitcootra
reverentiamSacra- xnentodebium . Przfcindimus itemquando, eftcConfeflarium,
aflurneretur utmedium ad peccandum , vel quid fimile.tunceoim adeflet nova
malitia vel contra revcrentiam Sacrarocnti, vcl con- trafimilem virtutem. 19
Virgo, fivevir, ex Filliuc/iw.r ./r.30./.}.»««».7 t.five puel- ] a ex Sa iich.
dt M*tr.hb.iJifp.\.nnm.%. Coninch. diS*cr*m. dijput.J. dn<>..\. num.19. 1,
u 1 primavice, voluourie frangit virginitatem , non peccat peccato diverfo i
fimplici fornicatione , fccundum opinionem aliquorum : quare fufticiet
iMiifernicatienem , nec ©Dligaturvirf»»<7«/r«inanifeftare. Idemdic,
iilepolluat, fi mo- rosedclecletur, fi virdefiderctvirginemline volunute vim
infe- rendi ; in his enim non additur cx qualiute adjeitt virginiutis, no-
vaipcciesmalitiz. »0 Fidelispeccanscuminfideli, quancumeflex hoccapite, non
pecrat nifi Groplici loroicatione, ex opinionc probabili . Azor.M-
ie*.i.cap.i9.°H.i. licetetiameflecontraReligionem, idetl contri
reverentiamSacramentiBapcilmi, nonnegemcfleprobabile cum Stncb. l.b.l.di
i.UtrjLS.nnm.n. dc Lugo*/>w«/.i6. dcpxn.feJ.6. ««wrr. J?9. i Confirrao
priorem probabiliUtem : quta principalis ratio, cur dicendum foret hoc eflc
pcccatum fpecialc, eft, quiaEc. clefia dumprohibetconiugium fidcliscum infidcli
, prohibetctiara ^uaracunque corijuntlioncm, cum fit idemmotivum, ideft , ut
prorevcrentianoflrzRcligionis vitetur illa conjunctio, quz eft «Jatanofatumipfifideli,
tumproli zducandz. Quzefl ratioSan- c h . iiid. allau , & approbau a de
Lugo Aid. Sed hzc ratio non mul- Cura urgere videtur : ergo&c. minor
probatur: nam prim6 ubi «inumprohibeturnonintelligiturprohibitum & aliud,
quantum- «tsfimile, uteft notuminjure, multoplusquiafecundo interve-
nitnonparvadifpariusi naminMatrimonio eftlonge major con- iunclio,
quamincopulafurtiva. Tcrtioquia eciam fic inccllige- rentur
fpccialiterprohibitacivile coramerciura, collocutio, fa- tniliarius,
immd&lcrvitiuminfideliura, exquibus oriri majus periculum lane poteft .
Fatcor efle peccatum , quando quis cum in-
fidclibus(exiftenteeverfiooispericulo, vcl lcandalo ) familiariter degit : led
hoc non eft illud , de quoaglmus , fed qutd commune ad omnes acTiones periculo
peccandi expofitas. Quarcdcumtoum hancmalitiamfpecialemducantadverfarii
aprohibitione Ecclefiz prohibentis Matnmonium fidcliscum infideli : fequitur
faltem re- gularjter, noneflenovum formaliterpcccatum : quia communi-
tertalisprohibitiomculpabiliter, nefciturimm6 probabilitcr, ut patetexdiftis,
judicaturnonadefle. "* T*mb. T.ll D* Sncrnm. mUmy fiquidera,
utexdi<2iiconflat , nonapparet, undcnecef- faribdcriveturlpecifica
divcrfius. 23 Quandoquis, cum litfhgidus, velEunuchus, cum aliqua peccat, deoetfateri/</if<i/«/r)n.
ItaSanch.;.9_Jr suirJ.19.num 6. Ratiocfl. quiatunc, non folumadefl malitia
fornicacionis , fed etiammalitiacontranaturam: cumadfitfruftratio finis
naturalis, idelt, finisgcnerationis, atqueiuutilicercumluum, tum fcemi- neumfemen
iuli frigidoprovocetur. 14 Quandopofitiveinviusalios, toliciufqucv.g.puclUm,
curn quadeindepsccas; aliqui lentiunt dcberetecfle lolicitum expli- care
tifuifftprimnmadnUicitndumi Sic Jo:Sanch.«»/»<'/ifr.ir{.i.».i4.»» fint ,
dcLugodtpan.difp.i6.fia.i.n.i4,i. exlcntentia Vafquez.Sed eft contraTh.Sanch.
in Dtcmi.l. 1 .c.6.num. 1 4. & contra Bonac. dt fitfa
eYAmJijf.s.ri.s.p.z.f.i.Jifj.HHm.io.eidem enim malitia , licct nont
tamgravis,ettquando, uoninviuns, cum illa peccas.adhucenim
particepsesejuspcccati. ldemdiximus/«/r. /.4.0 i ».J. deconfa-
bulantiousioMifla. ldemqucdicdeturpi collocutione, Sc Cmi- libus,
nequcenimproptercandcmrationemte obligoadexplicao- dum »n primut futrn . Quod
fi quis foliciUvit , fcd veldcindc notl proccflumeftatfopus, vel certemult6
poft ; dcbcbitlancSaccrdo- tiidlubiicere, utpotepeccatura foliciutionu
diltindum ab ipfo opcrc patrato . * j Quandoquisincopula nonfervatdebitummodum
, fcd vel alatcre, vel fedendo, vel przpoflerc, vel viro fuccurabente , modd
fcrvetur vasnaturale, nec fit pcriculum effundendi femen extra vas( id quod
umen rar6efle folet 1 quia matrix falcem partem majoremleminisattrahit;^
noneftcircunftantia neceflaria confi- tenda.
SicSancb^t«A<4/ri.<>^<)?>.i<i.».i.qiiiaidaccidentale eft co-
pulz,&inconjugatis, vcleft vcniale , u ob voluputcm : velpcc- catum nuilum,
11 in neccfliutc . 26 Quiincipit,-necabfolvitcopulam, debct explicare: quia*
iicet, tuncfittbrnicatioe^aifeciu, nooumenettrc ipfa fornica- tio,
ledaclusHupudicus. SicSanch./iii^<7^.i9j».}. Qui itemean- demcopulamincipit,
&deindercfilit, (emenque ditpergit; dc- betid cxplicare: quiaadeft tunc
duplex maliti.», ideft fornicatioois exaffedu, &molli:ici, qua re ipla
lemendilpcrgitur , ut ex le coollat. 17 Quandoquiscarnaliter,
velalioquocunquepeccatopcccat, noneftneccfleexplicare, ft txpifuifft
pericnUptccMndi, ingnditnda dtmumv.g.pntUt, & dtindt ptccgjft . Sic de
Lugodifp.l6.dtpanit. /frr.ii.n.ji 1 . quandoenim hzcduo , ideft, te exponerc
penculo peccandi, &pcccarefiinulconcurrunt, necinter iplaUnU mora
intercedit, quantancccflariaeftaddiftingucodum unum numero peccatum ab alio:
unum pcccatummoraliter funt . Nec potett obiicieftequidemunura numero, lcd
indudcreduasfpecie mali- tias, nec.inquam, hocpoteftobiici,
quialcexponereulipericu» lopeccandi , & eodcm peccatopeccare,ejuldemfuntfpeciei:qu6d
fi interccdit przdiclaraora, noncft rairum debereexplicari, quia
cunctuntduonumerodiftinCtapeccau. Qui mediacxfc liciu vet ex feilliciuadhibet,
utfornicctur, qua racionefaceridebeat, di- ximusfupra/.a.jr.io. a8 Deeo,
quiexconfuetudincinveteraufomicatur, diximus item luprar. j.^.j. Dc
recidivodicemus /.3.^.4- Eum, qui cura raagnacontcotiooepeccat,
cummagnavolupute, curaunucon- tinua duratione , quta folum addit circunftan
tiam aggravantem ex- plicare eas ci rcunftantias non neceflari6 debere , di x
imus ci . 1 If. de circunftnnttit *ttrnv*nlii>ut . f. V. Dt Sturiltfit. f
PErgimusad facrilegium , quod duplex in hac matcria efl ( nam de homicidio ,
& furto facrilcgis luo loroj altcrum, quod con- trahiturexperfonalacra,
altcrum exlocofacro. 29 Quoadprimum, quodeft, quandoaliquis, qui Deopervo» tura
Caltiutis feconfecravit , adhuc turpia quzcunque v.gr. raolli- tiem,
fornicatiooem , &c. non verecur admittere, certuracft,uc
exfupradiclisf.i./.^r«/»r/»»»B.j». conftat, non oportereexplica- re, anfemel,
an pluries Caftitatem voveris,quiaid nonadditdif- fcrentiam Ipecialem. 30
Quzftio igiturfupereft, anquiviolatvotumfolemne Cafti- Catis idexplicarc
tcncatur, an fit Jatis (ic fateri : ViaUtti Vttnm C*ftit*tit : quod efl
quzrcrean votum limplex , & folemne , quod ouidem lolemne habent
tumprofefli, tum Sacerdotes, differant fpeciei* 31 DicoclTeprobabiliflimum,
tutumquein praxi» non differ- re fpecie, atque ide6 (olemniutem illam voti non
efle ncccflari6 declarandam . Ita Suir.j'. 7 Je MmrJ.ij.nn.iy. &!,*..'»
Dtc*lx*p.6. a.i4.Ratioefl, quiautrumquc votumeandcmReligionis virtutem ■--r—- ,
. I, Bb » Hinc
Digitized by Google 390 Methodi ConfejTionis . Lib. II. HincSacerdos non
obligatur in peccatiscontraCartiutem expa- CireSacerdotium , fed fatis efl fi
dicac f* vtirtum C*fiit*t*m vi*Uf. f* . Sic Sanch JHB* di/>.i7
».Jo.Fa(;ui»d. U.fr*etpt.Ecci.x^. \jt*m,*. HincEpifcopui,
&GeneralisOrdinisReljgiofi, hoc ex capite , (namfiadcfrrtalionimfcandalum»
luxufupradicla , d* tahk apcriendum eflct j in fornicatione v. g. non obligatur
maniteitare f* tur includatque ex Sanch .1.9. d, MstrJ.itJt.1 }. & 4 » ■
non foluta .fiiro ipfam Capellafque fuas, fedeuamSamftiam, Mona. ftt-num,
&c. at ad cffettum conftituendi facrilegium, tum in homicidio, tuminfurto,
tum hic incelligicurexSanch .,i,d.*d,a. *H. lolaEcclcfia, & folum
casmecerium , hocefl Ecclefia cum fuisCapcllisconfecrau, aut faltem ab Epifcopo
benedicla , facris t) intorniCailOOC V. s.iwuto^iui iuuiikuuc /.
igi>«jniujmiiicvi.M, iuiiiuuudUL|>i tffeEpifcetum. (t tftCtn*r*ltm
,&c. fatiserit I votumuntummo» ofhciis, auc fcpulturzfideliumdepuuu.
iieftec- SieSancbu»\W'/».*7.».Ji. quidquid dicat Fagund \M. 40 Dcniquc,
advcrteduo. PrimoeideLugoi.y^.i6.W#»«».
iui.t-.2j».».HincReligiofusnonellob)igatusexplicare, fcvclRe- /#a.ix.*5ij.onnadderenovamiacrilegii
fpcciem circunftanttatn -~ 1, fcdutueftfiexplicctur temporisucri,
fiveigiturdiefeflivo,ITvedieVcoerisSanai< reverentiaaliqua ooubilis
irrogaretur : Gc /». *. fi*. ut fi quis v. gr. ludospublicos, velcotnasdias,
& ludicra fficclicula exhibere ia dieVencrisSanfli v.g.vellet,
idenimeilecoatra Dei irreveren- tiam, nemodubiure ' 4Z Quid, fiSacerdos v.
gr.poruns facram Euchariftiam , vel , *ei Secundo infamaret , fe domanilcftet.
SicSancb^/y».*?*}?; quid 4jl*A 3». Hinc Religiofus non eftobligatus
l&oiumefleprofeftum, vcl Sacerdotem , fcd latiaeftfiexplicctur
temporisucri, fiveigiturdiefeflivo.fivedieVeiwrisSaniaicotn- votum . Hinc
fcemina foluta v.g. peccanscum Sacerdote, Diacono, miflum fuerit peccatum, oon
eQ necefle ejuOnod 1 temporis in Coo- Subdiacono, veJ profeflb , vel
habentevoubienniiSocieutis)efu, fcflione mcminifle .
NififorreexaJincapiceDeo.cjuiquecultuiiV- &c. iufficit fi dicat f* eum » ,
*ui v*t**bnc,xi*, *r*t , ftcfff, . Ratio borumefteadem, quz ».»r*r»irf,diaaeft.
3» Sed jam exoritur alia difficulus, An,qui habens votum Cafli- tatis,
eiicaulainducensalio» ad turpiterpeccandum.debeatfuurn ulevotumexplieare,
v.gr.PetrusSacerdos, velRcligiofusconfi- liumdat, vclinducttPaulum, &
Antoniamnullovoto obftri£tos gd illieitum congreflum , debctne Sacerdos ille ,
cum eara induflio- nem fatetur , explicare fe eile Sacerdotcm * Refp.
cumSanch./.j.w»X>«^.6 «.io »»/i»»/7», nondcbere.Ratio eft, quia votum non
videtur (e extendere nifi ad obligandm tem, neipfeinfuaperfoi *er6, nealiosadeaidemiouucat,
utem promifit, nonalienam. 33 Hicdeniquenou, Novitium» qui nondum ul non obl
igari patefacere f* tjf* Ntvitium , fi forte peccec itiutem: quia,
donecvoverit, novam fpeciem peccai inittit. DepeccatoeumfiliaConfeflorisan fit
faerilegium Confeflarjo, dixi lupra §.frtc,dt/implicif*r*ic*tient . ^4 Jam ver6
quoad alterum gcnus in hac materia, quod eft, . do in locoucroe^ufmodi turpia
perpetrantur ; fciendum eft per vo- funnriampol|utionem,feufeminis
effufionem,quandonotoriaeft, polluiEcclefiam, cVreconciliationeindigere. Certum
autemeft copulamillicium, &quamcQhqneillicinmfeminiseffuGonem in
locofacrohabium» fi fitnotoria, (uperaddere peccato ratioocni facrilegii
inConfeflionepatefaciendam. 31 SedquidPrisn6, quandocopulaeftocculu/ Relpoo.
LiceC rommunior, cVprobabilior fententiafitcum Suar./»«.r. d* Rtht. 41 Secundo
exFill je,lsr.\Oj:.jj,.l l6.»pud Dita4.lJr.Jstf.lt.
necexlefupenddicurfimilisfacrilegiinulitia, ex eo qudd qau?
peccecgeftandoucrasReliquiaj. Ratioeft, quianon videturun gravisirrevcrentla. 4Z
Quid, fiSactnwsT Primdcopulam carnaletnL , feuquidfimilepeccatumpatraret? Refp.
luprimocj- irreverentiamagnofco , unde&gravefpeciaie(acrile-
cootraReligionemcommitlum , atqueadeoSacerdotilub- . In (ecundd nm gnvem
irreverentiam non video . Nec novum cft non omoia
peccauxqualemturpitudinemconcinere: nam propter eandem ntionem , eum , qui
valde impudica ance Alure exerceret , mod6 «u»a».i8. 1 facrilegio non libenvin
Azor. t*m.i. tMf.17. 9«. ij. alia | §. VL D* J.yt.JJi.4. Si n c h 9. d*
MMtdiff. t f.a. 1 1, Bonac. *U MAtr.q. t.funiX leftcum ulr.n.-j. etiam tunc
eflc (acrilecium ; tamen probabile etiam Va(q r 1 f.t n> ; 96 c.%.h.6. Bali i . Pont . dr MstrJ.\o.H.\ f. non
efle>at- j)ueade6inConteflioneminimeexplicandum. Ratio eft, quia in Untum
eft lacrilegium , in quantum polluitur Ecclefia 1 at non pol- luitur pcrocculum
copulam , ergo &c. Quandoautem fuit occul- tacopula, (eddeindepoftaliquotdics,
v.g.facla eft notoria, pol- Juitur quidemEcclefiainforoexterno, indigetque
reconciliatio- ne: atcopulaprarcedensnonfuitinforo interno, facrilega , nec
abilla, quiaocculu, fuit Ecclefia violau . Idemunivcrfaliterdo- cet Alcaniuj
Tambur.r.i. dtjun AM.d.114. 1 1. mM. his verbis . E*. tltfi* , & tmmtttri*
*ce*lti ftUut», autmdi* ft&ui* Urtr , ne* 4} f>Ertumeft, conjugarum
turpiter peccantem cum foluU« V-i velcontra,
debcrecxplicaref»»i7»<-*»;»r«r»«*»- nuia tuoc
adeftnovafpecics,nempeadulterium. Sedquxitioeft, Anquan-
njuEatuscumconjugataC&idem quacritur quando profeflus protefla) peccat,
explicandus fit ftatusutriufque, An fatis indrttnt Ttttucilintitnt ^nt *jH**d*
incipit puhlk*ri%& manifrfinri : ideft conjugalis? Rcfp. de qua vide
Sanch./ii. 9 .d* var.alii 36 Quid Secund 6 , fi copula fit liciu
Siadfitncceflitas, noneflefacrilegium: %J MntrJtA y num.w. 37 QuidTerti6deofculis,
taclibus, & locutionibus turpibus
(ineerTulioneleminisinEccleGapublicefaclis / Refp.non eue ex ISoc capi te
facrilega , u nde nec (pecial iter i n eoru m Confeflione Sa-
cerlocutaperiendus. Sicit.Ratioeft, quiahocfacrilegium com- tnittiturexeoqu6d
violacurEccleGa, (quas quidem violatio per lacros Canones inducla fuit) at per
folos tactus quomodocunque im- pudicos, quamviscum pollutionis pericu!o( mod6
pollucio non fe- quatur ) non violatur EccleGa : ergo, &c. 38 Notanter dixi
(ex hoccapite) nonenim cft negandumcum d e I -u go di;'! ur*i. 1 6 . <t;i. 1
c . numtr 467. Si quis harc , vel Gmilia cxerceat inlocofacro, cum magna
EccIeGae irreverentia , ut fi merecricempubliccance Alureimpudicequis Ungerct,
fi iu fa- crotcmplolafcivascomzdiasrepracfcntet, &c. non cft, inquam
negandum , ab hoc facrilegii fcclus in fua propria fpecie committi ,
ctiamfeclulaomni humanaprohibitione. SicBonac.ri>r«^ria»J><-
{Mlcx.prtcrfr.<f.6.num.i4 & alii paflim . Ratioeft, quiacflet gnvis
irreverentia divini culcus atque ade6 ipfius fummi Dei noUbi- lis injuria.
Turpiterconcupifcere mulierem, dum quisreciut ofiScium,
nonencmorulemirreverentiam, unde nec ncceftari6 (peciatim Confeflario
aperiendam , judlcat contn Sylvium Dian. fttrt.i. tr*B*t.T.ttfel.\6. quem lege,
naminde, & ex mod6 amediclis poterisftatuere, quid, fiillamconcupilcas, dum
Sacrum facis? Quid, dumconfecras, & confummasSacrificium? Quid , dum
lersfacramhoftiamad infirmos? Quid, dumminiftns alteri ean- demEuchariftiam?
Quid, dum quilibet aclu comraunicat , vel itnmediatepoft,
hoccildumfacnjfpeciesinfebabct, &Gmilia? nam id
hiscafibusinquibusadvertisgnvem,&auidem peculiarem irreverentiam Summi Dci
, erit morule Sacrilegium in propria fpecic, (ecus non item . jo
Petes,quidintelligitur, adhunceftectum^nominelocifacry Relp. quatavU ad effcaum
refugii utius loci ficri t fit dicere cmmifi *dtUjirutm, f*tril*ti*my &C.
44 Dico non efle facii, fedadulteriura , vel (acrilcgium cx parte utriulque
efle perpetratum fore necelTari6 explicandum . Racioeft,
exLugodiffut.tt.d*fc*».f*3.f**m.iiS. quiatuncfunc commilTa duo peccau, alterum,
quo quis peccat in fua perfo- na, alterum quo cooperaturcumalia, ut illa in
propria perfo- na pcccet. 4j Sodomiacumconjuge etiam fua eft adulterium : &
denique bcftialius, Sodomia, & fimiliadelicuuxorati, etiamcum (olu- tis,
funtadulteria, ut item Mollities, atque adcb explicanda: idemdicdeofculis,
&uclibusimpudicis, &c. Ratio ex SancL lii.Q.d*
M*tr.d.ti.**m4.AzoTJ*m.j.L4t.ii. quia in his (emper . UcAbbas,Na. iojuria fit conjugi .
De deleclatione Morofa conjugati vide fupra t*f.7.0.t.**.4. 46 Superefthic,
Unquaminfuoloco, quserere, an qui fpon- fam habet de futuro , id explicare
debeat , fi contra Caftitatem pec- cet? Refp.probabililTimumeflenondebere.
SicBaiiliu! Pont. d* n»«rrXii.«.8.aliique. Ratioeft, quiapcrfponfalianontraditurjus
incorpus, quarenon peccaturcontrajuftitiam . Etficutqui vovic Religionetn,
fifornicetur, nonobligaturexplicare ule votum» quandoforoicationemfatetur,
quiaper promiflioncm Religionis nondura contnxit obligationem voti Caftiutis :
ita ille pcr procnif- (ionem Macrimonii nondumcontraxit obligationem juftitiae
. $. VII. D* 47 '^JOneftdubiumince(himefle(peciemlaxurieexplicandara xN
inConfeflione,quacumconunguineis,velaffinibus,con- tnCaftiutem, fivepercopulam,
fiveetiamperofcula,uclufque impudicos,&c. peccatur t nam propterea ita
communiter definitur: Efi fttttumm luxuri*t qutd ctmmittitm rum
ptrf***ct*ju*tl» . Sed qucft 10 cil an inceftuscum confanguineis differatab
inceftu cura af> ttnibus: &rurius, aninceftuscumalterutrisexprxdiclis
inuno gradu ufquead quartumf nam in aliisiquartoeft firoplex fornica-
tio)differatfpecieabinceftuiiialio; v^.peccaucumraatre , cunx filia, cumforore,
cumnepte, cum confobrina, ftve coniangui- neis,fiveamnibus,
differuntneinterfefpecie, iuutinConferTio- netalisgndusfitex
ncccfliutcdeclarandusr an verbfiquii, cura aliquaexdiclispeccavic,
etiamfifuifletmater, iatisleexplicetdi- cendo, inctflumctmmifi r Quid
depeccantecum conjunctis (piri- tualiter, ideftexBaptifmo, velConfirtnatione,
& dcconjunclis lcgalicer, ideftct adoptione>* Tribusdiclishsc,
(atisconfufapropter opinionum varieuteni apudauclores iunt, breviter,
diftiaaeque, extneoinftituto,ex- pedientur. 4J Dico, probabileeft,
necconfanguiniutemabaflinitate, ex S.Tb, ».». '.Ujm.s. &CajeC»r#d.ncc unumgradutnexbisdiffer-
re Digitized by Google Cap.VII. Circa VI & IX. DecaLPrxcept 391 r? fpecie
ab aliis . Sic Fill.r e z . tr. jo.f .y^.97. dicens cflc opiaionem S.Thoraz,
Cajet. Soti , &fer£Thomiftarum: Gxiptias imtr.dte»- fbtu referv.e.i.n.t.
Megala in t .p.l. t.r.i 1.11.9. uterque apud Dian.»- 1 . tr.Tstf.i 1 .Unde
licet line dubio gravius fit contra unum gradum de- linquere,
v.g.contraprimumcummatre, quimcontraaliura, v. g. cum confobrina ; tamen quia
non mutatur fpccics , puto non efle ea fpeciatimex neceflitate patefacicnda .
Ratioeft, quia in omnibus hisuna fpeciedeformiuseft (licet moddlcvior , mod6
gravior ) oempc contra rcverentiam debitam conjundJis. Quod autem id
oriaturinterdumex ipla natura,ut in primoconfanguinitatisgradu, & per alios
etiam in fecundo , interdum vero ex przcepto Ecc leGe, utin czteris, &
maxime in gradibus aflini tatts ; nihillpecicdiver- fumex
hocneceflaridinfertur.' nam przceptum (uperioris, cum aliquid przcipit,
ponitmateriamprzceptaminea fpecie virtutis, rationecu/us illud przcipit: nuncautcm
Ecclcfiaabftincri ab illis congreflibus przcipit , proptereandem
reverentiamconjundlis de- bitam . Quod dcindegradus ipfi non mutcnt Ipcciem
inde probatur, quiahi nihil aliud infcrunt, nifi mar»rem,velminoremconjundiio-
nem magisautem, &minusnon variancfpeciem, etiam in hac xe noftra morali ;
niC aliundc probetur efle contra particularem vir- tutem, vel particulariter
contradiverlum recfae rationis didtamen . Idquod hic, quamvis
rouhiprobaUilitcrinvenireutagant.nihilo-' rni nus alii, probabiliter itero, non
in veniri poflc contendunt . Dicesaflerimus hic ».48. ex probabiliflima plurium
fententia tur- petneonjundtionem cum comanguineis non afFerrc diverftutem
fpecificam neceflarid inConfeflione explicandam at diverfam ab alia con
jundtioae ftridriorisconlanguinei ; quia licet gravius Gt con- tra unum gradum
v.gr. contraprirouracummatre, quam coutra alium v.g. cum coafobrina delinquere,
tamen magis, & minus fpe- cieminceftusdiverlamnonconftituit, Ergo idem
aflereredebui- mus fupra I ib. hoc 1. r. 1 .r> 1. in injuriis illatis contra
confangui- neos, velafnnes, atque ideodicendumfuit, injuriamillaamPa- tri,
velFratrinoneMcdiverfzfpecieiab injuriis eontortiscontra czteros minus
propinquos ,quiapariter magis, & minus indebito, quod confanguinei
contrahunt non fcconviciandi , non affcruntdi- verfiutem (pecificam. Refp.
Ccrteurgetoonimprobabiliterparitas, unde probabili- tercon(equitur,tum in
hacmateriadeinceftu, tuminillamaterit deinjttriacontraconfanguineos,
velafliocsinflicJa.non eflenccef- farid ex pl icandam eju fmod i d i verfitatem
, fed fumcere , C d icatur . Ego mthucniunflcs temmmttiii uftei . 4 9 Dico
fecundd , Inceftum curo con ju ndlis conjandHone legali,
ideJtcoDjundtioneottaexadoptionealicujusmfilium(quecftinter adoptantem,
ccadoptatum/ ioteradoptatum, &filios legitimos adopuntis,
quiinejusfuntpoteftatc: iotcruxorcm adoptati , & ipfumadoputum:
&deniqueinieruxoremadopuntis,&adopta- tum,) Dicoinquamhuncineeftumnon
cflc explicandum, ut di- ilin£lumabaliisince(Hbusdiclis«>>mn».^rW.c1cnec
neccllaridex- plicandas diverfitates illasdidUs in proximaparenthefi .
Ratioprlo- xispartishujusdidtieftea, qu»m numtr» prtttdtHtt diximus , quia
nimirumEcclefia, propter idcmmotivum reverentizconjundis debitz,
prohibetejufmodicongreflus. SicdeLut,odifp.i6.dtpez. n'u.ftS.6 .n. \ 1 8. Ratio
pofterioris eft (imilitereadcm » quam ibid. dU ximus.-
quiadivcrfitasgradusiclumindicatmagis, &minusinea- dem (pccie. jo
Dicotertio, Inceftumcumconjundiisconjundlionefpiritua- li, idel»,
ortacxBaptiimo, &Conhrmatione( quzcft interbap- tizantem, & baptizatum,
interPatrinum vel Matrinamcumipfo baptizato, interparcntesbaptizati cum
baptizantc , & denique inter coidem parenres baptizati, & Patrinum ,
vcl Matrinam: quod idemeft relpedf ive in Confirmatione, ) Dico inquam cura
San- chez libr.i- dr sittrimtn. dtftut.t. num.9. inceftumhunc eflecxpli-
candum, utdiftindfumabutroqueinceftucarnali, &legali,pi dicio in num.*S.
©"49. fednoncfte neceflarium explicare an Baptilmo, an
exConfirmationcfueritoruconjundtio: item I efle necefle explicare an Verb.
grat. baptizans , vel confirmans, peccaverit cum baptizata, an cum matre
ejuldem, &c. Ratio primz partis hujus didlicft, quia inceftus fpiritualis
addit cir- cunftantiam Sacramenti, rationecujus reducitur ad genus quod- dam
(acnlegii . Ratio fecundz, & tertiz partiseft , auia fem- per in przdidtis
committitur peccatum cum eadem fpecie de- formittte: e(lo, graviorc vel leviore
1 quia femper cft contra eandem reverentiam debitam perfonis , ex intuitu
Sacraraenti, conoexis . , 51 Hiaccomraod^redacerepoflumusduo, quz fuperfunt ex-
plicanda. Pnmurocirca impedimentum publicz honeftatis . Se- Cundum circa
inceftum fodomiticum . Quoad primum , fciendum eft,
impedimentumpubliczhoneftatiselleillud, quod oritur ex iponfalibusdefuturo,
validetamen initis/ nam, hisiuinitis,ori- tur ex Sanch./,*.7.rf, Mntrlm. d.6S.
&ftm Impedimentum dirimens Matrimoniuminterfponlatn, &
confanguineosfponfz in priroo gradu, dkcontra, idcft non pou-!f valide contrahi
Matrimonium ifpoDloveliponfacumdidisconlanguineis. Idcm etiam iropcd"- roentumoriturexMatriroonio
rato non confummato, cum hoc additoexSanchez^;*.ut(itdirimensctiam
ufqueadquartum gra- dum, cCetiamfiMatrimoniumfueritirritura, ex quocunque ca-
pite, przterqttam ex defedtu confenfus • sz jamfiquiscognofceretfororemv.gr.
vcl matrem, filiamvc luz fponlz defuturo; rarfus, fi co?no(ceret fororem,
aliam- ve conungumeam fuz conjugis per vcrba de przfenti , fed *Mrtt» //. De
Ssernnt. nondum confummato Matriraonio ; debcretne in Coni.iTiontf explicare
non (olum ipfumpeccatum, fcd etiam ejus qualiutems nerapc fuifle inceftum cu m
tnatre , cum for«re , cum confanguinca fponfzj&c. Refp.
cumdcLugoit/>.i6.i#^r»r>./"«3.6.n.««».iji. certumefle
talepeccatumhabcremaiitiaminccftus carnalis : >;ui»
eflprohibiutaliscopulaperEcclefiam, ponentetn :n ea impcdi- rnentumdirimens,
propterrcvcrentiamconjunflisdebium: qua- reeritutulisexplicandus . Quoniam
verofupradiximus non cfl* ex probabili opinione in czteris incellis necellari6
explic^ndos gradus : iuhlc, ubi inceftus oritur ex inchoato Macrimoniot confequenter
, proptereandeminibiallatamrationcin, dicendum erit. (I Qtroad fecundum, ideft,
quoad Sodomiam , quzrimus , an u quis fodomitic^ cognofceret conlanguincam ,
velaffincm, vel conjundium conjundtione legali , vel fpirituali ; dcbcac ex-
plicareconjundtionem, itautnonfatisfitdicere ft S»i»mi*tn com- tnifijft , (ed
neceflario addendum , ft Stdomititum inetfium tom- tni/ift ? Rclp.cjm
FilI./i?n».z./rj3.}o.f4f. j .num.xod. neccflari& fic ad- dcndura.
Ratioeftquiaobreverentiam naturalem propinquis de- bium, ejufmodi pcccatum ,
ultra malitiam fod habct & malitiam inceftus . Quamvis enim per hunc
inceftum fodomiticura non impediatur Matnmonium ; quiautimpediat,
debeteflcfemi- natioin valenaturali; nequepcreundem incurranturpcenzcon- tra
inceftum latz, quia poenz fulminanturcontra inccllum proprid diclum, ideft
enatum ex copula oaturali: umen quiafitcontra, przdidum reverentiaro, non
poteft propriara ioceftus roalitiaro non participarc. 54 Major difllculus ,
utrum explicandi gradus , v. gr. fic : Cemmifi inetfium ftdemitieum eum frurrt
, tmm putr* , tum etnft- hrine: An fatisfit dicere : cemmifi inttffum
fedemitieumt Refpon. In noftraleotentia probabili non efle neceflari6 expli-
candos. Ratioelt, quiaomnesfuntejufdemfpeciei, &folum(e- cunduroroagis,
&minusineademfpcciedifferunt; id quod , ut
diximiu*«j».48.notatquidemmajorem, minoremve graviutcro, fed nequaquam fpecie
dif 9. VIII. Dt Stnpre. tmth non eflc necefle in Confeflioneexplicare, virgine
confentien- te ; qucm, illa repugnaote, explicare oportebic. 56 Pari ratione
fodomitica copula cum eadero confentiente eft mera fodomia, unde nec ibi ftmtms
vtrgimirstit eft declaran- dus. 57 Cum (e virgo polluit, veldeledtatur, &c.
non facit nifi peccatummollitiei, cfequodiximus(upr.^.4.».i9. oampropterei fu*m
utrtitutmttm explicarenonobligabitur. 58 Ad expediendara Confcflionem facit,
fcire obligationem, quamcontrahitftuprator. Dicoergo. Cum virgodefloratur, ip-
ia con(cntiente, nihil ei, nec pareotibus debet deflorator. Ita
\je&vx%l&.z.c*p.\ojUb.i. At d vl, vel fraude, vel promiflione
virginemquisdefloravit, (anctenetur veldoure, velduccre.ac folvere , quod
proraifit . Sic
ibid. f. IX. Dt Rmpttt , * J9TN duobus differt Raptus i ftupro. Primo ,
quiaftupram X fcmpeVeftcum virgine, atRaptuseft de quacumque ma* liere ; immd
etiam puero : qui fane raptus eft omnium turpiflimus . 60 Secundd,
ftuprumfolumdicitviolentiam, veladfummum fraudem; atRaptus, przter violentiam ,
additabdudionem . Iu Fill.ww.a^r.jo^.6. eftenim Raptuspeccatum luxuriz, quo
per- ("onaaliquaabduciturcumviolentiaad turpemadtumcumea exer- cendum.
Additigiturmalitiaracontrajuftitiam, atque adeo fpe- cialitcr confitendam. 61
Abductio(pon(zdefuiuro; ut itcra fponfz de przfenti, ideft conjugis per duos
mcnfes ante confummationem Matri- monii, ad quodconfummandumprzdidfum
tempusconceditur: abdudtio , inquam , e/ufmodi fponfarum , (i ell ad finem rite
complendi Matrimonium , non eft raptus : quia etiam repn- gnantibus Parentibus
, non eft ex Filliuc. ibid. abdudtio ad id, quod eft prohibitum .- fed (i eft
ad illicitum fincm , - fcilicet libidinis , crit §. X. Dt fuetu* 6z f~\ UAtttor
(ant fperies, &quidemdiftindtz, aperiendzex W Fill.rr.jo.<.8.».i4t. quia
habent turpitudinem , (i non phyfice divcrfam, quia orones prodigunt
femcnfincfpegener- tionis ; certc, ex redla hominutnzftitnatlonc. diverfam mor
Bb 1 liter.- Digitized by Google | 39^ Methodi Confeffionis . Lib.II. llfet :
Mollities, SodomUperfecla, Sodomiaimperfecu, Befiia- Jiu», ad quas reducitur
eongreflus cum doerione. Dc fingulis aliquid breviter delibabiraus , Efl
pollutio voluntariaGncconjuRc}ionecorporum;feu,utdefi- DitS.1 h.i.i-nH.^z.^r/.i
i.cW/W.Cajet. eft peccatum contra natu- nm, pcrquod
voluntariapollutioprocuratur, extracoocubitum, CTufacxplcndaedclccutionis
vcnereae. Siquiscamendum fe pol- luitconlcnciat, velcogttet
moroscinaliquamaliam fpeciem , v.g.in adulterium , inceflum ,
&c.cootrahiteandem roali tiam , quam co- gitat, adcoqueconfitendam .
ItaFill.rr.jar.8ai. 54. 6} Inanimatum inftrumentum,quo quis fc polluat, non
iacic mu- tationcmrpeciei,utfupr.r.i.$.to.demediisquzairumunturad pec- caodum ,
uni vcrialiter diximus . Dixi f
inanimato) nara fi anitnato; utfimanibusalteriu», &c fiat , jam nunc lubdo
. 64 Si quis ic pollueret intcr brachia ,coxendices } eVc. frtminx , velviri,
cumid rcgulariterprocedatexaifecluperlbnc, feu con- cubituscumilla;
rftunedubiofpcciaJiterexplicandum: quianon eft merapollutio, fed copula
inchoata . Non tamen credo neceilari6 efleexplicandaspeculUrespartcscorporis (
niG Gtaffccrusaliquis particnuris, v.g. ad partes przpofteras , ob Sodomiam ,
unde & ex- plicandum)materialiterenimtehabent, exFill.»*.««.i jr. &
illa majordelccurio, quarinunaexpartibusquaericur, nontranlccn-
ditlpcciemraalitiz, quaeeflin alia. 6r Petes: quandoquishabetinchoatam
praedicum copuura,ne- ceflitatem habet exprimerc in Confcflione fe ferainalle
excra,vel in- travas/ Refp.Iu; quUextradifpergituriemen : At intra vas na-
taralefccminae, nonitem. ^uulinmafculis,dicamraox<i»«.77. & addam
utiliiTimam praxim pro hac re. * 6 Si qui u- polluant mambus alcerius viri, vel
faeminar , vel fuis alium quis polluat ; dcbct id cxplicare , propter
coopcrationera cum alterius peccato . Imm6fttutuismanibus polluas uxor.itum,
vel Sacerdotcm,&c. dcbcs id cxplicare;quia cooperarisad adultenum , vcl
facrilegium, juxta ea que dixir.i .$.»7. dtfcnndmUn.ion. At G te
fuismanibusaliuspolluat: parumrelert, cxcoderaFill./M. pro tuo pcccatocontra
Calliutem, quod ille fucrit vir , vel foeraina, vel Sacerdos; tuncenim(
Galiudnonaddicur)ichabcntillaemanusuc merum inflrumentum, &folumadeftcooperatiocumalterius
te pollueotis peccato : ut diclum eft ci.f XO n.69. De hoc vidc vindi- cationcm
mcam /.71» o«.r.7.§.r.«i».s.vel incalceoperis. De incipientecopulam,
&rcfiliente, lcmenque dilpergente, dixi >f \ n 16 DeMollitie vicginis ,
dixi f.i. m. $7. DeMo!litieuxorati$.7.*.4J. DeMollitiefacrilega/f.j.B.{4. De
comcdeotecalida.ui polluatur in fomno , dixi m.6. f.i.m. 7. De fe fxpius polluentean
lit ftatin» abfolvcndus, <" fim i nferiil* cum Recid i vo /. } t. j . f
.4. 6 7 Sodomia,& quidera perfect a, efl concubitus ad fexum non de- bitum
, ut vireum viro,lo*mitucum foemina», IuS.Th.».a.$»*.5*- mr.ii.&H. Cajet.
nam concubitus viri cum foemina in vafe prarpo. flero,
cftfodomUimpcrfecu.dequamox. Coocubitusautemcft copulacarnalisconiummata :
naturalis, fifitio valcdcbito: inna- turalis, Gfitinloco, ieu valenondebito. 68
Scdhiceilqusrftio, quandonam mutuaprocuratio pollutio- nisintermares,
velinterfceminasdebeatdici mollitics , quando ioJomiar Rdp.cumCajct. tbii.
qnandocxaffcctu adperfonamadcftcon- cubitus, fifitinterindebitum iexum,
hoccllinter virum, &vi- rum; foeminara , ccfoeminam ; tunccftfodomia .
Quando ver6 eftmutuapollutio,ablqueconcubitu, ledlolumadexplendam li- bidinem,
eft mollities. 69 HincfiduoMarcscommifceantcorpora, & moveantur ad procurandam
pollutioncra , vel quomodocunque fe tangaut impu- dice,exaffec)uindcbitifcxus,
itauteffufiofeminix vel ucintravas praepoftcruro.veletiatncxtra,-
putoeflefodomiam : ItaPatcr An- tonius MarGlius leclorcafuum in Collegio
Roraanoia mmmnfcrift.in £>«.'r.ii.*.8.<,.t.Silitintravas,eftccrtum : fi
ver6 lit extra , pro- batar : quia quamvis tunc non fit copuU, tamcn per illum
concubi- tumcliaffecrusvenereusadindebitumicxum , qui propricconlli-
tuitlodomiam: namcaeterumfiveiemeneffundaturintra, fivecx- tra; femperaequeinlocononluodifpergitur:
locusenim praepo- fterus videtur materialiter ie
habcreinfodomiajfcdformaliierejus eflentia fumitur ex moti vo ,(cilicct ex
coocubitu cum affectu ad in- debitum fexum. Confirmo, quiafoeminacum foemioa
non alio modocomraiiceturnifiperdictum concubitum cum clfulione fc- minis,
&nonintra vasprarpofterum . Interillasenim non potcil
eflecopulapropricjiedGipfxfoeminxcommifceantcorporacxaf-
fechiiolurnfepolluendi, idcftexplendaelibidinis;eft raollities : G ex
arTccluadindebitumfexum, ell fodomia. 70
ScioGraphiumc9».ii.exNav^.i}.a.t49.fcntirc,adcopu-
Umfodomiticamrequiricffufionemfeminis intra vas innaturale.
SedmihihaecfcntciitUnonplacct. Prim6quU,utdicebam, ficin- terfcminam, &
feminamnon eilet fodoraia . Secundd quia talis concubitusexaffcctuindcbitifexus,
cum effuGone fcminis extra vas , non eft mollities : quia h jbc eft pollu tio
ex afcclu expleniae li- bidinis, utfupradiximus: ergoelllodomia. 71 Solum
igiturfcntentiaGrapbiieft vera,quoad pcnas,& refcr- vationera, G quando
iodomia eftpcccatum reiervatum: Paenae enim,&refervatio> ciimGtodiofa;
rcftrioguntur ad fodomiam principalcm, & maximc noum , & undcquaque
certam . 72 Exhiscrgocollige» cum vircum viro,vel focminacumfce-
minapeccantperdiclumconcubitum : latiscftein Coofeflione di- cere /<
txtremjft Sodemum; Gne ncccftitatedicendian iemen in- tra, anextra
vasemiferint. Quiddicendum, quando virprarpo- flercfcminamcognolcit,
&icmcncxtra vasdilpcrgit,dicam raox, cumdeSodomiaimperfccla. 7]
Unumdeniquehicadverte, inSodomianoaiatisefledicerea SodtmiMm Ctmmifi ;
ledexplicandum inluper , au »ni futrii Agtmt t mnTAtttnt. Itade
Lugoi<//>.i6. 5.1.14}. Ratiocil; quiaAgen» coramittitpollutionem;
quampatieosnon eo iplo, qu6d patiens eft • comraittit. DcSodomiacumarane, vidc
5-9- « DeSodomiauxorati. videjT.cd.4f. DeSodomiacumlnbdeli. videir^.a.ix.
DeSodoroiacuin Virgine, vide$.8.a.tc>. Stdtmi* imftrftEl». ^74
Sodomiairaperfecla,quaraalii vocantintuturalem concum- ,
eftpcccatumcontranaturam,perquod vircumfe- mioa concumbit extra vas naturale .
Eft fpeciesdiftincta i fodomia pertccta, adeoque
IpeciatiminConfeflioncexprimenda.' perfccla cnimproceditexaffcctiuad indebitum
fexum : haec vcr6procedit» noncxaffcciuadindebitumfexum, fed, licctaddebitum,
tamen ad partem innaturalem. 71 Sed quid diccndum , G quis fe polluat inter
czteraspartes fc- miiif,coxendices,brachia,&c.
Relp.dehacredictumlupra/,.64» UludhicGverecolc,Gveadde. Siprim6, fitconcubitus
cxaffc£lu ad perionam ipfaro, lcxumquc fcmmeura ,eft copulafornicaria, five
adulterina, Gveinccftuo(a,juxucoiiditioncmperfonx,atque idei cll aperiendus .
Si lccundd, lit concubitus ex affecluad praepoflera» partcs,
eftfodomiaimpcrJcQa, dequaagi.mus, ac fimiliter ape- riendus . Si
terti6denique, Gt Unc concubitu , fcd merc ad explen- darolibidincra;
eftmollities, exfeexplicanda. 76 Siquisumeniatcaturabloluteconcubuiflc lie cum
femina: reguUriter iotclligiturfuiflecxaffcduadperfonam primo modo, non
ver6lecundo, vcltertio, nifialiud exprefse fareatur. Ratio eft , quia
intelligitur illum concubitum faclum cflc moreordinario: mosauteraordioariusclt
,ut vircumfcminacommilceanturexaf- feituad lexum ffmineum. Undc vidcsmultum
dilfcrre hunc con- cubitumviricumfcmina, abcoconcubituviricum viro, vel fre-
roin.Tcumfcmina, illecnimeftlodomiticus, quianonpotcft efle exartcctuadcopulamiuturalcm
: hic non cft (odoiniticus , quU quandovircumfcminamilcctur,-
lerapcrrcgularitereftad copu- lam nacuralera. 77 Hicuniverfaliterproomnibus
peccatis luxuriae vclim dili- genter pernotcs : Haec i nobis diciaefiuad
dandara veram harum reruiueflcotkm; CzteruminpraxiConfcflariocxpediet tot mi-
nequaquamincerrogare . AudiFilliucium, in rnftmB. brtvi frt cenfi'f.c.l . ctrca
mtttum : i*r««W,inquit, tft Ctnfiffmriui Aebttim txtjmirtndittMUi dltimOmmik
fexli frtctfei, friftrvwrut md metttm , mvdit minmtu ntnntctffnriiiy nt ft, vel
ffniltnttm txtitel nd miicjitjun ttntttiontm .
A\ldiCott'MC.diff.7.dtSntrnm.dub.j. ».56. Prtfttu nliaitmndtSnttTdtttm minni
ferfecle feccatnm ffnitentil inteUiterti mmamvti illi, vti fiiinliifHjtndt
)cantU!umnenrt , <y tjft nimirum. Audi Angelum y.Jnierrtfntitnei m.1.
Cen/ilitiir, inquit, multiT cfutd fnit cttmta txtrm vm dtbitum : nen nutrmt
fefitn Confejjn- rmi inntulett, vti nuomtdo, & bujnfmtdi Jitnt 1
fntimntauidnm^nmi fttiui fnmt ttntnminnterti , nummCtnftfforit . ViJe Fagun
J./rt, cpt. £«/»/./.4^.iJ».II.Homobonumi»«x«/».£«/.f.i.rr.4.f^.l*.3«.ii.de Lugo
d,ff. i6Mffn.ftU.i^.n.i9J. 78
Beltia'.itaseftconcubituscumreanimaU,nonerufdemfpcciei cumhomine.
Hucreduciturconcubicu» cum dcnjone; quia ad-
hucillenonefteiufdemcumhominefpeciei, eciamfi aflumat for- mamhominis,
exS.Th.i.x.^.ja^rM r. Inhoccriminenoncflne- ceflaridexplicanduragenusanimalis,
GveGtequus, GveGc equa, liveovis, Gvegallina:
fempercftenimeaderainipeciemoralisde- formius. IuFill./r.io.r.8.*.i6i.
AtGiitconcubituscumDcmo- ne,debet id cxplicari , Gc idem ibid.m.i 6t. quia
fupcr additur pccca- tumcontraRcligionem, ideft commerciura cum Dei , noftrum-
queomnium oequiflimoinimico. No ainfuperexprimiinConfcflloneoportere, an Dcroon
fue- rit, fubformafcminae, vcl viri, vellubformatalisconjugaciivel talis
monialis, profeflz, &c. Iu ib. Ratio eft , quiatuuc,r" Beltuliutcm,
addituraffeaus adulcm. CA- Digitized by Google Caput IX. De Vetitate
Confefllonis. Circa septimum et decimum decalogi præceptum . ctz cuntra
parcntes, confanguineos, aliofque infer fedirleran1- Cactera igitur , quzpro
nollro inilituto fuperfunt in przfenti, fuo in loco fic habe. s Quarovis
detrafiio in una materia graviori inferat majus nocumcntum, quimin alia minus
gravi.- qui exceflus explicari in Confefliooe tjon poflet , nifiexplicando
materiam detractionis, &conditionemperlonz, cuidetrahitur : ao v.g.Proximus
infa- matusfuituthzrcticus, anutfur, an utfodomita: rurfus an in- faroatus fuit
Rex, an Epifcopus, an Saccrdos ; imm6 nili cxplicetur etiamccnumeruseorum, curamquibusdetrahitur;
acritls enim offcnditurproximus, fi coram decem , quamlicoram duobus de
illodetrahas : umencum, &fimilia culpam aggravcnt quidem,
fedintraeandcmlpeciem.' nonfuotnecellarid in Confeflione de- claranda,
neciConfeflariointerroganda. ItadcLugo4r/>arJi.<i//>.
I b.fett.l.n. I I a. Mul t,m. \.d* J tr.+.djff. I 9nUm.\. A zor. t». J. L t
J.r. j. dui.i .aliique ; latifque erit li dicatur in hunc modum;f r*-
vittrinfmmMvi, dtttaxi, t**vici*t*ntuli, ttrt vtl^««r/r,cVc.(ine necerrnateexplicandiaoin,injuria,inconvicio,indetraclione,
di- xcrimproximumeflehzreticum, feuhumicidam, feufurcm:vet explicandi,
affuifleprzlentesduos, veldecem; vel dcnique C- gnificaodicontraquemegi,
fuifleRcgem, vel SacerJotem ; ex- cipe, nili fuiflet Parens , vel alius ex dictis
d.t. j.$.i.f> a. Vid* ttUm fufrm t.T.f.-j.imfin. Mm.48. J
Dejudiciotcmerario, idempropter eandem rationcm (en- tieodumerit,
namquiabonaexiflimatio , quz pcr judicium te- merariummaculatur, iemper efl
eadcm in gcncre raoris; fati* eritdicere, ttia i» r* pmvi ttmtri judievi , icc.
4 Diximus 1'upr.f . 1 . 0. j J . eum , qui unica continuatione locutio* nis
mulus detradliones decodemexhibet, unice peccare- Jim quid,
fiunicafimilicontinuationclocutionis , detrahat quis mul- tis,
v.&tribusperfonis , Petro, Paulo, Antonio? Rcip.rum dc Lugo tb.nnm.i Jj.
< unica locutiooe , hocefl.uni- cumrecenfendofacTum, tres Wosoffendat; fuis
cft dicerc. D* flnrHmi ftmil dttrsxi : fiveiiT; plurcs fucrinttres, five
quatuor, fivedecem. Atfiineademconfabulatione, nunc Petro detrahas^
moxadinfamandumPaulum lerroonem convertas, <Scc. diverfa mala de C ngulis
proferens ; credo debere c x pri m i tres de tjxct iones
figilUtim.ficltenimcontinuauonatconubulationis; nihilominus
numerodifferuntejuimodi detractiones , ficuti differrc numero ieflioneexplicari
, vel propterceniuramforteannexam, vel pro- diximus trescopulascumeadcm ,
veldivcrfa fcemina, continua- ptcrrefervationem , velCmilequid .
Ideracumeademlimiutione tim, eadcm nociehabius. *. L D* Furt* ttmmmni , Rmpimm,
& t OEcundo probabilem opinionero, docentem circunflantias O ineadcm
ipccieaggravantes non neceffari6 exprimendas
DicocumdeLugoi//?i(/.t6.^»(ta/r./i<:f.J.»iiai.iai. fatisefle, fi
furturofateridebeas, ficdicerc,- Fnrtuminmntrrimgrmvittmmifi:
atnonpotesdiceretefuratum v.g.decem , cumfuerisfuratus.vcl octo, vel quindecim
: quiaficnonexplicaresfurtum , quodcom- mififti, fedaliud, quod non comroififti
. Quod fi te de przcila getConfeflarius, advidenduro forteadquid te-
:ftitutionem, velquoadaiiam obligationem ; il- s exprimere : Sic itid. nmm,n j
. quia is babet jus ad inter- rogandumPoeniteotemdeoionibus, quzad iuss falutem
animsB conducerepoffunt, utdiximusr«^i.$.i.JW»^6.&diccmusM».io.
f.l,««s«.)et x Siquis publicumMagiftratumgerens furetur, v.gr. Judex,
Gubernator, ckc. dcbetne explicarc lc eflculem, quando fur- tumillud affert
Confeflario/ Refpondeo cumdeLugodi/^«f«.d# fan1t.16.ftii.4j1um.1lS.
probabiliter oon debere •• quiamuuus,quo fungitur , rationecujusimpcdire
tenetur iurta in Civiute; uon videturinrehac novam fpeciem fuperaddere . Nani
fic etiam , fi Sacerdos v. gr.aliquempercutiat; nonobligatur explicarele,cum
efletSaccrdos.homincmpcrcuffifleilicetenimindecensmagisfiti te, cumfisSacerdos,
aJiquem percuti , umen nova Ipecies non additur. $ Rapina fpeciei Furto
differt: IttHwttW /W.Q.aw.tfr. quarecc inCanfeflionepromenda.fpecie, inquam,
morali. Ka- pinaenimeftquidemreialiense contre*9aiio , Gcuti furtum 1 fed addit
violcntiatn : atqueadcdadditurvis , & contumelia contra dominum. 4
Damnomdatumfivehoc, veljlloroodo, fivehoc, vel ille inltrumento, femper eft
ejufdem fpeciei : nifialiuddebeat inCon- dicinfurto,
Gvefiatperdolofumcootradtum, Cve per ufuram , five alio modo. De furto
faflopluribus , vide f.a. /.9. m.6 j. ff. 1 1. D* furt* S*tril*t* . j
T7Urtumcommunei facrilegofpeciediffcrt.- adeoquefpecia- X tim apud Confeflarium
deponendum : quoties nimirum aliquis per furtum violatrcs lacras. Id quod tribus untiim modis
CvenirepoteflexFagund.£ff<«/.*r4ff*.a./.4^.54HM>.8. Vidc etiam Bonac.
thei primum fr*ciptmm diff.}.<j.6jutm.ll . Sc de Lugo d* pan.
0liff.16.ftti.io.mnmm.46Q. Primo, liquisi locofacro, ideftabEc-
clefiafureturremEcclelic, fiveiacraumutCalicem; fiveEccIe- li* propriam, utejus
pccuniam. Vcl veftemetiamexiftentemextra Ecclefiam, quia Utis ell, ut fit
Ecclefise propria ; nam ficdicitur,au- ferriiDominioEcclefiae, atqueadedi
locoucro • lu colligitur ab audtoribus ciutis . Sccundo, fi quis furctur rem ,
prophanamquidem, fedquar^ita cuftodiz tradiufitEcclefiz, vel eidem Ecdefiz
accommodata, ut iplaEcclefiadeillareteneatur. Terti6, fiquisremucrarov.gr.
prardiAum Calicem confccra- tum, iquocunqueloco, etiamnoniacro, furetur.
Ratiohorum eft, quiain hisuntumcafibus, loco facro, reique facrse injuria
yarticularis irrogatur. Prsrterhosigiturcafusnoninveniturratiofurtifacrilegi .
Qua- re fi q ui s f ^retur crumenam d i vitis in Ecclefia , vcl fellam , ejuid
cm i n Ecclefia pofitam , ad cjufdem divitis commodiutem , vcl tapetia
profanaexiftentiaiotriEccleCam : velgladium v.g.Parochi,quem Farochus,
nominefuo, nonverdnomineEcclefiaspoftidet: non committitfacrilegium, &
confequentcrnon debctillud, nifi ut vulgarefurtumconfiteri. Ita Bonac. it>U.
Circi Odavum Decalogi Pneccptum. 5. I. D* CimtumtlU , Dttr*iii«nt , Jmditi*
ttmtrmri*. c "pAlsoteflaricootraaliquem, non folum qui foletin judicio, i
fed etiamextra : ac propterei huc reducimus peccau con- ♦iciandi, infamandi,
detrahendi, cVc Sed jarnpcr occafionemnonnulla tetieimusdecontumeliis, de-
quedetrac|lonibusf.i.#.y.».,j.f>f4. Quirationefcilicet quiuni- co contextu
contumehu varias , variaique detradiones contra cumdemcommittit,
unopeccatopeccct.- & }.<) n»m.(>$. qua ra-
tionequiunicadetraclionemultosfimul lcfit, unico item peccct peccato;
crf.i.lt.crs.quaratioaeuijuxis, coauuneliaequc ja- Tmmi. T. //. D* Smtrmm. j
Petes, differtnelpecie faifum dcliflum proximo imponere: & vcrum, fcd
occultum propalarc? Refp. cum Molina,f«m. j. diff.i6.nmm 8. probabilccfle non
diffcrre, atque ideo ri6inConfeflionedeclarandum, quia utrumque unam , que
bonam laedit exillimationero . 6 Adverte hlc denique duo. Primo,
polsedetractionemper accidensefsecontnaliasvirtutes, cVtunc Gnedubio ideiseCon-
fefsoribusaperiendum; v.g. fi prxvidescxtuadetractione proxi- mum
iocurlurumdaronum in viu, honorc, bonis: tunc dctra- ctio, cum non folum fit
proximifamamcomimculans, icd tale dctriroentuminfupcrafferens,- illamnovam
malitiz fpccicm in- ducat necefsc eft . Quid, C prsrvidcas, quoddumdctrahis
dePetro coram Pau- lo, Paulusgaudebitdeilliusgravimalo/ Rcfpondeo tunc etiam
tepeccarecortracharitatem, cui fcandaluro fpccialc pra:bcs ,
quemodoexplicandum, quodiximus, cum dc fcandalo egii f^.t.»-.t7. 7 Secund6
advcrtc diffcrrc Dctraclorem i Sulurrone : fu- furro enim cft, qui dctrahcndo,
pacem, Jc concordiara inter- turbat, cum detrador ab hoc abftrahat .
Sufurroergocum ac- cumulet fupra Isefioncm famz difcordiarum feminationcm; ad-
dit aliam fpeciem culpar contra chariutcm, quz fubiiciomni- n6 clavibus dcbeat.
ludeLugoWf juft.&jurinm.i.diff.x^.fia.r,. num.*o, Quoad reftitutionem famae
lacfae ; non e(t noftrum hlc dif- puure : ficuti nec diipuuvimus de
reftitutione bonorum in furto .* nec de aliis , quse nequaquam proximc faciunt
ad ex- pediendam Confcflionem : quzque ab Authoribus funt fuis io locis
expofcenda . §.l\.An im Ctmftfum* mmmiftjlmri fitimt ftttmti fefa} g TTOc
quidemnodrumeftmunusbreviterexcutcre, cx quo XX tumPcenitcns,
tumConfeffariialiquain trahcnt faciliu- tem cxpedit? Confeflionis. Prim6,
ergodubiutur, andebeatquisaperireConfeflariocom- plicemfuipeccati,
cumiofamiaejurdemcoroplicis; v.g. peccavk curo matre, andebeatexplicareinceflum,atqueconfanguiniutefn
Confellario, quinovitpornitcntemaliamconfanguineam , velafli- nem non habere,
niii matrem/ Refp.Si commodcquis poteftadire, vel expeclare Confeflarium , qui
matrem przdidtam non agnolcat , ad idobligabitur: nifaxtt,
peccabitcumoncrereititutionis famz apudConfeftarium: quia neroo licitepoteft
infamari fine ulla ne- ccflitate. laSvaT.d*fenJ.j4.fia.i. Vafq.W«»a«/r4.6i.
Cooincb. diffn.d.TjM.o. plurefque aiii abipGs ciuti. At fi commodd noti poteft,
puto obligari ad declaraodumcomplicem > quamvis fe- qtutut ejufdem complicu
infamia apud ConfeiTariuro . Ratio Bb 4 elt Digitized by Google 39* Methodi
Confeflionis. Lib,II. eft dueenda ex iisflitutione i Chrino hujus Sacramcoti ,
quara ego fic eiplico. 9 Mxjus ego jus habcoad meamfanumtuendam, quamalter
habetadhoc , ut ego conlervero ejus famam : fed ;us, quod ego habeoadfamammcam,
non me excufat , ae aperiam Confeflor» fceleramea, licct cummcz
famxdiminutione: crgo neque ai- terius jus rr.e cxcufabit, ne aperiamejufdemMera,
licet cun» diminutione ejus faroz . Minoreftccrta: Major. przterquan» quod
admittitur coromunitcrab omnibus , Probatur, nam pro- , famam tuendaro, alium
infamare -autcm apparet , cligi potcrit , ut ex fupra diflis conilat - Iu de
J-ugo dt »<raw. dtff. 16.7,0.7.
««»».411. DE VERITATE, de qua coram confessario agendum eft . pterci pofTum ad
mearo famam tuendaro, alium infamare vera ejusoccultacrimjnamanifeftando. JJndeReuslicite
infirmat te- i A Blol.itisprzdiflisfupcrfuntquzdam, quzadfaciterored-
tlimooiaaliorumeontraGr, revelando eorumocculta fcelera , ut XaV
dendamorisConfcflionem funtinprzLentiapercurrenda.
Lefliusr.M^.i.docet&alii: Fateudumcrgo itaChriitum Do- Qijoniam
vcroaliquaiunt, quztaceripolsunt: aliqualunt, qusc roinum voluilk
inflituerehocpcenitentizSacramentum, ut noa omoin6fecundum
veriutemdeponidcbeni; idc6nonnullaad nut babercturrationecramarpropriaE,
nec(quando id neceflcfuerit) pertincotia dc fingulis excerperaus. to Atde
jurenaturz cft, non infamareproxii Jta fane, fcd quando infamf re non elt
neceflarium .• naro quando eft neceflarium, * cx aliapartc adeft veritas
delifli , quod cft exprimendum : negoeflede jurenaturznoninfamare. Ciim iet-
tur occultum pcccaturo proxiroi aperire fit aliquando necefla- rium, utomni
roeliori roodoquo potefl Rco illi, ejulque vitap corporali coofulatur:
cVinnoflrocafu , dcquoagimus, litnecef- farium ut peenitcoti, ejufquclpiritaali
commodo profpiciatur j tnirum non erit , fi in ulibus cafibus proxiro' '
poflit, i» Petes: quantum temporjs obligabitur quitexpeflareCon- fclsarium, qui
coinplicero non cogoofcat in cafu diflo numer.S?
Refp.communitcrnonplusquamuouro, vel duos dies .- Sic dc
»^»«»«/.i</)'.l6./<fl.7.<M<*»^i6.quiamagnumeflctincommo« 6.1.
£u*»dt tnttri iititi *h feffivu * DRopter tria capitaaliquemctcufaripofse, fi
peccatum ali- X quod mortale, oam veniajctaceri poiie, nuilus ignorat , lugo
tale, oamveniaJctaceni Uceat, fatcnturomnes: propter impotentiam phyficam ,
proxiroi fama poftbabcn impotentiammoralcm, propteriuviocibilcrahorroretn .
busjam Ggillatim. I Prznotandumefltamen, tumhlc, tum in confequentibus , ab
omuibus iemper umquam ccrtum fupponi , tranfaflaexcufatio- ne , debcre pcccau
mortalia nondum raanifeftata manifcftari Con- fefsario, & abrodemabiolvi ■-
Confelsario, inquam, fedcerte, , cum, quianimampcccatoinfeflamhabct
diutiusexpeflare nonexneceflitate? cidemquipriuste, quando adfuit excufatio ,
rercmediuro divinzrccoi^ciliationis, quod aiiis per Contri- abfojvit;
potesenimctalterutrumcligere, dummodo fivealter a tionero obuncre difficile cft
. ix Petes lecundd : fiquispropterfolamconfolationcm, quam fentitabaroico,
veldofloConfcflario,nolletaliumcxpeflare, vel quzrere, pofTctne,
citrialiamcaufam , coropliccro cidcro Con- fcftariodeclarare/ i} Rcfpondco,
probabileeflepofle. Ratio efl , Primd , quia nondefuntAuflorcs,
quidefeflumproximiuni, vel duobus vi- risprudentibusmanifellare , docentnon
eflc laltcro morulc : Sic RcginaldusrefcrensCajeUnum&Navarrum lib i^.nnmjf.
Incli- iut»-eftius/i>.a.r«».ii.MM».70. Nec rcprobat Azor.Ttm.i.lih.s. f*p ?
i.aitcnimcontrariam fentcntiam Gbi magis placere , crgo & hrc placet : dc
probabilem docet efle Tannerus a. a. 4i{p*. .«.8. imb.j-Hum.xii.
multbmagiser^o, fi roanifeflcs propter confola-
tioncmfpiritualemuniConfeflario. Sccundo, quia video paflim hdeles, etiain
timoratos , noneflcfolicitosdecomplicibustacen- disConfeflario; Undcpuundum eft
omncs fideles in idconfen- fiveidem, fitritcapprobatus. ItaSuarez, Si.aliiqueapudLayin.
l&4.tr.6s.tj,«m.9. Ratiohujuseft, quiaeftpracccpum fubdendi clavibus,
atqueadcdConfelloricuique legitimo, omnia moculia, ut ab ipfo
dircflcabfolvantur. Lcec Dicailillum defm.d.6.J.i j.inum. ?.S. qui quamvis
doceac, quaodo peccata in neceihute przdifla ablol vuntur, abfol vidirefle,
uraen nout dcbcrc lcropcr fpcciatim dcindc cla vibus fubdi . ImptttntU Piyfit*
: ubi dt & AbftlM. Am primumcaputexcufationis eftphyfica impotentia. Pri- J
moerg^o, quandoquisobvicinammortemphyficeloquinon nvwHwvi vmvwhhmwiw*» ii-im im
>ww vjlct, datoligno, quomoricnspetatConfefliouem,velaliquo, fi tire,
luarque famar, ( quandoveleft ncccflariuni, vel paenitcn- potcft, diflopcccato,
fattem in eenere , potcllablolvibrevi ablo- tialiquauodcmrationecommodum)
cedere voluifle . Egoprofc- lut.oneinfraponenda/<».t..r4».i.$.i. idquc ctiam
fine injunflionc fl6cum, oui booa fide, etiamcumcororoodcpotcftaliumCon-
pcenitentiar : quia hxcin neceflitatcoraitti poteft, cura fit lulum
ieflariutnadire , umennonadit; nifi aliud damnum non coofe- quatur, nifi
dcnigratio famz proximi, condemnare de peccato oonpoflcm,
neceundemadreltituendam famara apud Confefla- riuRSobligarem.
SxcVipxnA.x.Ztdtf.fTutft.lib.s.t.i. ummA. do- censfolumefleconfilium hac in re
quarrere alium Confeflariura jgnotura. Terti6,quiafimaritumcumuxoreprudenti,
quzpru- dentercrcditurnoo oblocutura, dealteriusoccultogravidcicflu
confabulantem i moruliexculat; cur non filiamcum PatreSpiri- tuali , ob fuam
confolationemconritentem ? Sic Reginald-modo ciutus . C^uarto, quia complcx,
quaodo peccat, videtur cedcre juri fuofcit enimdumcum focio peccat,
talcpeccatumi (bcioinCon- ieflione fore apcricndum . Quint6, quiaqui
Sacerdoticonfitctur; nonbomini , fed Deocunflacognofccnti, dcieflusproximienar-
rat. Videoaliquacx htsargumentisvcl non efle valida , vel nimis probare»
probantenimficrictiamfineullaprorfusoecefliute, vel commodiutepofse; bocinquam
video; fcdtamcnex illis omni- busdoflrinamnoflramprobabilemBeri , ctiam video. Non
infi- cior tamen , contrariam lententiara i multis DD. in praxt tutiorera
judicari. 14 Dubitatur fecund6 de objeflo peccati pcenitentis i v.gr. hliusdat
venenum matri gravidx ex adulterio; An filius pollit fateri ejulmodi
peccatumcum fuis circunftaotiisConfeftori , qui matremnovit , quique ex tali
confeflione de ejufdem adulterio cognitionero habrl.it ; quocafu, ut vides,
matcr non efl com- plcx peccati filii , fcdfolum materia , lcu objcflum.
Refpondeo cum Cannich.diftut.y.dkb.+ .nurn.Qi. IuIj iiUU-m limitationibus pof*
fe, quibusdiflurocftn)od6dcComplice. Ratiocft cadem , qux ibidemdifla. if
Dubitatur terti6 , de peccato veniali ( & propter eam- dero rationem) dc
raortali confeftb. Anfcilicet fi quis confiteri velit peccatum fuum venialc,
vel mortalcaliisritcablolutum, Dndegraviterfitinfamanduscomplex; poflitid
facerc apud Con- fefsariumcomplicemcognofcentem, v.gr. foror, quamfolamno-
taroConfclsarioquishabet, fratrem folicitat ; anfrater, qui ve-
nialemnegligentiaminrefii.endoadhibuit, poflit fororem prode- re, utfuum tale
vcnialcfatcatur' Rcfpondeo, cuinnonfit prz- ccptum veoialiaconfitendi: ide6fi
non apparet aliqua peculiaris ratio confolationis fpiritualis , vcl confilii ,
&c. charius diflat non ef«c cligcndumCoaki^arium cogoolccntero coroplicem ,
fl pcenitentiar : quiahzcint pars intcgralis. s Sccund6idemdic,
fiobvicinumnaufragium, feuprzliurn, vclquid fimile, none (itempusomniapecc.au
dcponendi . Imm6 quandoimmincnspericuluroaliud non permittcrct; poflentmulti
fimuldolorem oflcndere , ccaiiquapeccatacountcri, Scftc (imul abfolvi.
SicConioch. dtS4tr*mtiui,dif}.7 jtuwB.76.de Lugo<fc/ic«. diff.J.iftil.t. 6
Tertio. fiquisfurdus, velmutus: dicat enimquaotum mo- raliterpotell , &c.
S\cL*ym.ib.sjr.6s.Sjuim.9. 7 Sed circiprimumcalumderooribundofuntaliquanonparum
neceflarianobisaddenda. Inhocenimcertumfit. Prirr.6,d.uofi- gnoiPoenitentc,
iplo Sacerdote prziente , poflcillumabcoJern abfolvi. Addit Riucius i»fi»t.c*f.
H r.cx ]o:S*nch.in fed.d.^».^ j.quni. viseveniatpluriesinfirmumconfcflura
fuiflc pcccata fua, uihilo- minus, fanuraforeconliliuro, iterum , atqucitcrum,
illum ab- folvcreprzftitis folitis doloris lignis. 8 RurfuscertumGt, datofigoo,
non przfenteSaccrdotc , fed przfcntealio,quialiuscoram inlirinoteftificctur
ipliSacerdoti jam facioprzfenti, devoluntatcmoribundi: pofle, imm6 & dcbcre
abfolvi , utdutleprobilCa-.unch.dtS-UTtment.diffnt.J.dmb.iO. ld quod intclligo,
etiamnullainabfolvcndoadhibiuconditione. Ra- tiocil cx d.- I m?,o d<-;an ,i;
f. i t :! 1J1.4 ».91 . qnia , licct quando quisopcraturexafleoludubio,
utfiSaccrdotdubitet, an figna ab infirmoexhibita, fuerintex verodolore;
velanquandodixit infir- musfe velleconhteri ; fueritfuicuropos, licet
inquamtuncfitap- poncnda , laltem mcntc conccpta cond it io ( idell tfitt rtile
dtff»fit»it icu fi ti ctpAx, tt *b[olv» , cVc. ) umen quando operamurexalTcnlu
proDibili, utincalu, dequoloquimur, operaripoflumusabfolu- te,cV
fioeconditioDc:quiaafreofusprzcedensablolutuseIt,quam- vis Gtprobabilis. 9
Apudcundem Coninch.invcnics hanc doflrinam ooneflecon- trailluddecretumClementisVIU.quodammvit
hanc propofitio- ncm : Littt ftr litttrju , »ut inttrnnnctum G4»feff*rit
nbftnti ftccnt* S*cr*mtnt*litcr cenfireri, cV *b ttdem abfenie tbftlut itnttn
tbtintrt. Etreflc: nam nollercaluscftlongedivcrfus, ut patebit przdifl» Dccreti
vcrbaconfideranti : Hc extat cx eodcmConinch. teflimo- iuroejuldcmClcmentis
datum Bellarmtao , ic non daciiturc doflrinatn mod6 uadium. 10 Re- Dipitized by Google
Caput X. De Veritate Confeflionis. 10 Reftantigiturduoquzrenda.
Prim6,quandonulluro pror- lus lignumdat moribundus . Sccundo , quando dat
fignum ,fed a!>- lente Saccrdure ; & teftis certiorem quidcm facit de
dato figno Sa- cerdotem i atproculabinfirmo : anConfefiiriuspoflit mhilomi-
nus, abfentc tclle , quafiabfenteinterprete, abfolvere/ Quoadprimum, dico in
rigoreTheologico, talem moribun- dum, qui nutum nullum dedit
pctitionisConfeflionis , ncqua- quamabfolvipofle. Ratiocft, quianullatuncadefl
matcria pro- jima, nempeConfefliopenitentisextcrior, &(enfibilis, necge-
neraliter , nec confusc «uidem . Lcge Coninch. dift.S.deSmcr. m.iS. & de
Lo%odtt<xmit.di(t.n.ftcl.t. Qu6d fi citenturaliquiCanones, ftatuentesabfolvi
395 noftro Opufculo de Communione tmp.i. $.6. Peiesiterumbacoccafionc, annon
folumtncafu ncccuuau, , fedextraillam, atqueadedperfeloquendo, Confcfliopeccati
ve- nialisingenere ( ideui videturdiccndumde peccatis mortalibus
aliisriteablolutis) pofliteflematcria fufficiens, valide, & lici- tc
Sacramcnti Pcenitentiz , fic nimirum , Ctnfiteer tmiu» tmtm pttemtm vtnimfim;
nihil addcndo przterci , quamvis, quiiiccoa- fiteturpoflitccrta
venialiaconfiteri? Rcfp. Suar.^fr^rf.ivf«a.T.».TO.aitfpecuUtivefomiTepoire -
Sedinpraxinoniupropterincemtudinemmaterix. Verum Di- caft . tr. dt t( ».
d.6.dub.o.n. 761. viitetUm ditb. 1 7. a n.% 70. ait proba- bileefle, pofle,
etUmfirecordeturquiscertofuravenialium.Ra- tio, eft, tnquit, quiaeoiplo,
quddprobabilefit, eara efle ma-
dumpofle,quinullurodeditfignum,funtiiintelligcndi, finullum uo, cn, mquu,
quiacoipio, quoaprooai deditfignum przlentiSacerdoti, dedittamenadftaatibus.
terUmfufficientem: &exaliocapite, non 11 Dixi (inrigoreTheologico)
namauianonnulli Dodtores , fariam, nonvideo, cur non poflit quislicite
Homobonus, Molfelius, Lotterius, Delitteratis, aliiique apud tum.
lnSacTamcntisenira,quz nullomodofu . Dian. ;.j.rr.j.r//.8. puuntejufmodi
moribundumUtis fuperque lutis (qualecftdefolisvenialibus) inulicafunon
videtoriu ne- sKtcre ConfelTioncmpermoresChriftianos toU vita fenubiliter
ceflariuinadhibere materiam omninbcertam, ut obligetur quii peradtos: atqueade6putant
abfolvi pofle, faltem fub cooditio- fubculpamaximemortali: Nam ad
hocutquisprudentcropere» Be, fieftempmxmbfelmtienit; idcirc6 in
praxiccnfeopofle , faitera tur, fatiseft, quodadhibeatmateriara probabilcra :
hzc autem (ubcooditionedidU: Imm6propter um urgentem inftantis mor- cft valde
probabilis. Adde, qu6d fi hoc fpecuUtive probabile tisneceflieatem,
etiamdebere: Ratioell, quia perconditioncm eftt etiam erit pradlicc . Tunc enim
untum in re rooralidicitur caveturinjuriaSacramenti : &exaliapartecon(ulitur,
quantura ficripoteft, faluti moribundi; quiain uli articulo przlumi fal-
temattrituspoteft. 12 Quid, fiforte iu adtualiter peccando, (ubit6 deflituatur
lenfibus, utoonpoflit, humanitusloquendo,atteri? Refpondeo
tuocoonefleprzfumendumattritum; atque ade6 nec abfolven- oumdocentcorarauniter:
Vide Coainch.imfimilidifp.o.dtExtrt- «Ml/aJ/o/MitVii.f.ciuntemSuarium difp. 4»
. ir Smermm. ftd. 1 .»« . 1 c fedegofubprzdiciaconditionevixillum regulariter
fine abfolu- tionedimitterem.- nonquiavelimabfolvercnondifpoGtum : icd quia
rariflime eveait; utum cit6 fenfibus quU, duraadtupec- cat, deflituatur:
iuutvicinusmortinon velitluzuluti con fule- re peraliquamattritionem . i» Quoad
(ecundum : Anfcilicet, dato GgnoabfenteSacerdo- te , & ablente eo , qui de
Ggno in fua przfeotia dato teft ificatus eft, ablolvimoribunduspofsit?
Dicuotaliqui ooopoffe. Ratio potif- fimaeorumeft, quia puuntid
prohiberiaprzdiclo dccreto Cle- mcntisVUI- Atdicoetiam
iorigorepofle.&deberc : etiamfite- flis uoicus,qui de Ggnocoram fc dato
teftificatus eft,& non Gt prz . fens: ex Coaiach.deSmer.difp.j.dub.io.
Przpol. in ip.dt <\u*Ut C«»ftfie»iidnb.\.*.^%. vidcetiamdeLugo4**-<v*.
difp.i. tttmftH.4. ty r.idquenonfolumfubconditioneCficapax eft)fed etiamabfolu-
te, ex de Lugo ib.ftll. j.$4. Ratio eft, quia moribundi nece(sius ur-
getnos,utquantumpoflumus,eiconlulamus : &ex aliaparte.ni-
hilellquodimpediat.Confirmo: quiaitadoceturiConcil. ArauG- cano,iCarthagiaenfi,
iSLeonc, iRituali RomanoPauli V. qui fuitpoftClementemVUL fuseciutisiConinchio,
&PrzpoGto ejus collega;cum enim hi non d iilinguant; an adftantes debeant
fcr- re teftimonium przfente, vel noo przfente inlirmo ; nec nosdiflin-
gueredeberaus. Qu6dautem huicdodlrinz necillud Decretum ,
«ecalizrationesoblTent, fuscapudcofdemlege, filubet. 14 Sed
hiceftfcrirulusaliquibusCoufeflariisamovendus . Di- flum eft przdiclum infirmum
. dato Ggno, efle abfolvendum. Jamquodnamcfle hoc Ggnumdebct? Dicoergocjufmodi
Ggnum triplicisgeoeriseftepofle. Primd, poteft efle Ggnum ordinatum
exnaturafuaad Confeisionem: utfjConfeflarioipfi , vel adftan-
tibusinfirmusdicatfcdolerc de peccatis, fepetere veniaro pec- catorum, fe
veUecoofiteri : &tuncnoneltdubiumfufticiense(Te fignum, utUabfolvatur. Iu
Suarez, Vafquez, Bonac aliique apud de Lugo difp.de pomk, 1 j.(eB.i.».i6. _ 15
Poflentfecundoexhiberi hujufmodifigna fine ulla mentio- re ,
velclaraordinatione ad Confefsionem :_ut fi infirmustun- «Jatpeclus, dicat
Mifertre mti, Demtt &GmilU: & tunc etiam
(ufticienscflefi^numpuundumeft: quiainulicafu extremz ne- «efsiutis fuflkit
uciu petitio Coofe(sionU> quaiUhzc preiu- rnenda i C hriftiano eft ; 16
Poflunt terti6 haberi hzc Ggiu fub dubio, anoriantur ex penitcntia, iedolore
dcpcccatis, anexmzrore, rnetu, velan- gulliamorbi, vel mortis;
utfipetentifignuraativelit confiteri , refpondeatinlirmusiblumfufpirando, vel
lacrymando, vel ma- numConlcflarioflringat: potefl enim id efle i vi morbi
manus oervoscontrahcntis, velexaliocapitc: Ettuocdicunt aliqui H.
etiamabfolvcndum i fed fub conditione, faltem animo retenu (j,tftreRidiftefitui:
) quiain illo periculo, nihilnocet Gc abfol- vere,
&multiimnonabfolverenoccret. 1 7 Pctes adhuc : qui prius per aliquod ex
tribus przd idtis Ggnis, vel ctiamexprefsepetiitConfefsionem:
&deindeiociditinphre- nelim, poteftneabfolvif Relp. fi ulia Ggna edidit
roorti proxi- mus, potelt, cxLiym.apuddeLugo ibid.H.%0. modo przdidto ; quia
prz('umiturper(everantiadi(poGtionisdebitz : Atfihacc G- gnaedidit,
quandoeratUnus, longcipcriculomortis, oon po- 1 tcritexhoccapite: quianon
przfumitur adtu dilpofitus, feuin 1 illadifpofitione, utaportct, perfcverafle .
Dico ex hoccapite: Dameialiocapite, qu6d nimirum poflet przfumi in ea
vicinitate 'mortisraoribundum habcre lucis intervallum, & fe atterere :
pofletlub conditioneabfolvi . An Parochui pofsit communicare moribundum
przmifTa Confclsioae non iutegn» fi ptolisa futura ea eflet , habes ia
aliquidfpecuUtivequidem verum, fednonpndtice, quando id, quod in fpeculatione
confideratur, nonpoteftexhiberiin praxi quinaliquacontingatvariatio : quando
ver6 omnin6 invariatum Citeflreduciadpraximearatione, quaconGderatur inea
fpecu- tioac, fifpeculativcverumeft, pradtice quoqueveruracenfert debet .
Quapropter cum Confeflio venUlis in genere poflit io praxi exhiberieoroodo,
quofpccuUtivecenfeturfufficieni, eritetiam pradlice cenfeoda talis . Hzc
Dicaftillus . Petes deoiq ue hac eadem occaCooe Terti6 . A n prim6 abfol ven-
dusfitille, quilolumfateturingenere, lepoft ultimamConfef-
Gonempeccafremoruliter, fcd non rerordari , quafpeciepecca» ti? Secund6quid,
Gfitfpes, utpoftadhibiumiteratam diligen- tiam illius recordetur/ Refp. ad
primuro, cfle abfolvcndum; fupponimusautemadhibitumfuiflefufficiens moralitcr
examen , quodqualeGt, dicam, Hb.\. r«»\o.$.i.(ecuscenuroeflet,dcbcrc expedtari,
ut illud przmitutur . Ratio refpoefionis efl , quia tunc Coafeflio elt intcgra
formaliter . Neque ver6ispceniteos,fi aliopeccato fortenonagravetur,
cogenduseftafferre aliud fpe- cialepeccaturaaliisabipfocommiffum, &per
Confefliooem re- miflum, quia fic illumobligaresadbis confitenda peccata , ad
quodncrao tenetur. Abfolvaturergo, quia jamarTertmateriam iufficientem,
qualeeftpcccatumingcnere, quarevalida eritab- folutio,
&exaliaparteeritlicita, quia, utdixi, coofeflio tunc formaliter intcgra cft
. Adlecundum Rcfpoodeoex Bcmac. ib. fuppoGtofufficientiexa- mine
nonobligaripcenitentemaditeratumexajnea ex necef&ute ( eft6exconfilio,
GnonCtlcrupulofus. ) RatiorefponfiooUeft , quiahomooonteoetur, utioferius,
/.r.dicemus, nifiadt , ubi dt mbfelutUnt diminmt» . 18 QEcundum excufattonis
caput, utucerialiquodpeccatum ■3 morulepoflit, eftraonlU impotentia; quzeft ,
quoties pceniteosexConfeflionealicujusprudentcraut flbi, autproximo aliquod
notabile damnum timet. Multos autem calus certos , nonnullos
ver6dubioscompled)iturhoccaput. Prid>6igitur cer- turaeft exConinch.^i'/>.f.r<r.
excufari, quandop^nitens rationa- biliter timet fuum , quemalium non habet,
Confcflarium rcve- ' UturumaliquidConfcllionis. 19 Secundo, quando confiteri non poteft, nifi aL'us i
Con- feflbre, v.g. interpres, auditurus Gt . Excipio cafum afticuli mortis.
Namtuocex przceptochariutis , fibi quilibetderemc- diofalutisprovideredebct, ex
Coninch. difp.i.tit.um.Tj. iouli enimarticulotenetur, faltem tateri aliqua
venialia , & genera- timomniamorulia , dicendo, (e (ateri omnia, quz
fortecom- mifit: ficenimtutioremfuamlalatemreddit, exalU parte,oul- lum jam
fequitur abfurdum . *o Terti6 quaodo puella verb. grat. rationabiliter timeret,
oe turpia coofiteos , i Coofeflario ; quera alium non babet , folicitetur . xi
Quart6, quandopoeniteflS,propterfragiliutemGbinoum, timetoe diuimmorandoio
fimilium peccatorumexamioe, in ea- dem prolabatur; poteriteoim oon fe
examioare, oifi leviter t quamvisfiotexdefedxuexaminisnonnulla taceoda .
Imm6Gmile quiddebcreobfervareConfeflariuminioterrogationibus de ejuf- modi rebus
turpibus , diximusfupri 10.11.77. as Quint6,
quaodopeenitenseftnimtsfcrupulofus, tx Caftr. tem.x.tr.x.difp.A.pmhlt.x.tuim.A.
tunc enimcum adfit tum pericu- lumfaciendiodiolamConfeifionem,
tumpericulumdamni ipfius pcenitentis , tum fumma difSculus bilius» przrtat
aliqua trimeota fubire. 3) Sext6,quandoConfefTariusipfeinon
habensaliuraConfefla- riura, peccatumfuumSacerdoticonfiterinonpoftet,
nififrangat Ggillum Confeflionis ; tunccnim fateri poteritpeccatum lo re,
idquecumroagnacautela, oefigillumfnagat. iuui y\ 1 i^uiuui u«iiiin i^ iiu; ,
quz eft moralis impofli- , quim noubilia hzc de- Digitized by Google 396
Methodi Confeflionis. Lib. II. pro 34 Septimo,
quandoConfeflirioimmiiietperkuluranotabile. IKfipceoitcnsfitcummorbo conugiofo,
ncc Confeflarius poilic iloogeaudire : tuncenirapaucii peccatisauditis,
abfolvat *r Hzcfuntceru; mod6adverusduo. Priroura, ut HaincommodaGntgravia,
cxtriofecaque Confc (iioni : oc«eih» tarisefttimor, qu6dConfeflariusteieneac
prapcccatore, vel quid fimile: hoc enim eft intriniecum Confcflioni , quo
nonobftance, illam Chriftus Dominus jnftituit. Secundilm quod femper in-
telligiraus, niGalteriusConfcilarii cepia fuppeut, etiam fi hic
eiretaliquonarvotemporeexpcctandus; ad " quamobligari. Superfuntduo,
veltru, quzvertunturindi z6 Dubittturenimprim6, anquihabetcafusrefervatoi, pof-
ilt hos foloi fateri Superiori poteftacem habenti illos abfolvendi , &
abipfoabiblvi.acproczterisremittiadiiiferiorem : veljcontra, faceri folos non
refervatos infcriori, quiabfolvat, cseteris refervatis ad Superiorem , jn his
cnim cal in Confeflione priori conticerencur . 17 Dicoidabfolutefierinonpofle,
Ratloeft, quia eflct dimi. diareConfeflionem , fine necelliute, Quare in hifce
eventibui vel Supcrioraudiatomnia, &abfolvat, vel audiens refervau extra Confcllionem,
tollatrcfervationcm, fcumitut ad inferiorem , cuiconferatpotellatem
abfolvendiirefcrvatit.Si verAGtinferior, ne ablol vat , fcd mittat pceni tentem
ad Superiorem , vel i ple adeat, impetrctqucpotclUtem, & tumdemura
riteabfolvat, IuDotto. res Coninch.rfi0.7j».7. Przpofitus dt c»nf4.n^.dm*.9.c\.
alii paiTim quidquiddicaiCajeunusw/W»»»»* KCm/(^, rw/.io.quiaitr*»- tt*r„tm
rjft Rem*n*Quritt*nluitudintm : m fm* Ji-cuntnd* , inquit , jteneimrt
nimiumfnpttt; quidquid inquamdicat : naroconfuetu- doillalonimeltquoadtollendasceiifuras,
& rcfervatiooem , noo *Cr6qjoad abiolvcr.dumSacraroenuliccr, 18 Dixiautem
(ablolutej nam li aliqua neceflitas urgeret , poflet: utfi v.g. pojnitcnsnon
vnlcretadire infcriorcm, led lo- lum Juperiorcm, qui t:n.cnSupcriorpropcer
aliquod grave im- pcnimcntum , v.g. articulum morcis , non pollec omni» pec-
rataaudirc, ac, 29 Dubiuturfecundo, anpoffit uccri complex, quando illi
fequcretur infamia apud Confellorem, v.g. fi filiuicummaue pcccec,
quznoueltConfellario, anrilius» quioullamaliara ba- J<ct conjuntlam in
primogradn, poftit fateri diminutc, idelt lc iuluiijfornicatumelle,
&uccreincefturo^ Jo Dico, quianosiuprar.o.^a.lecutieamfumusfententiara ,
quz docct pofle, imm6 dcbere quempiam in Gmilibus calibus compluempropalarc ;
ideoconiequciitcr hic dicendum non poU fcpropcernancrationemdiminuiciaceri. lu
Couinch. t1t.rn.S9. Suar. >ii<f.%A.iipccn.(tit iA.i t.Fagun.moxcicaodus
.Quoniam ve- rd Njvjrrus, &alii, quorum fcncenciam valdeprobabilem vocat
Fagurd.;rar.£rr/.a./.j.r.t ».l{.&Suarezciutusabeodem».i i.fim*t
{equunturfencentiamnoflrz contrariam, ide6 illam diminucio- Bcmadmictunc,
&quidcmfatisprobabilitcr. 21 Dubitaturtertiddeobjcclo, fivemateriapeccati ,
utexpli- ruiiTiusi./.».«.i4. Seddehocidera dicendum, quod dc compii- negare.
lu4cLu%od>tpM.i6.dtpaak.fea.ij,.\oo. Intellige.mo.
dOnonhat^tcaulamiomcicntemilludticendj: naratunc etianv poiletnegare: led, ne
venialiterpeccet, utaturequivocatione , iecundum comrnunes zqufrjooacioois Ieg«
. J8 Certumeftfecundd, meotiricircamoruliaaliis rhe ibfo- luu,
quandoConfeflaxiusdeiHisfivcatMedicus, live at Judcr iaterrogat, tanquamquid
neceflarium xd pczfentemConfcfsio- oero : eiie itcm mortaie . Sic idem dc Lugo
difiut. i* paa. t A.f*a.\o. «1.171. contraJo:Sancbezabeo4leraciutum, quem
contrarium docereaffirmattdemdeLugo. Ratio, quia tunc babet jusCon- feiiariui
ad bene hanc Confefsionem eipediendam: &cx alis parte, cumagaturdemoruli,
reseftgravis. a19 Ce""111,"1 «rti*, Uteri aiiquod morule, quod
non fcci- fli, eflemortale; niG force tgnorantia, velbonaGdes te etw- fct; ut
certe fape ruflicos, & muliercuUs excuut. SicVafq. d^fi.m.i.M. Ratioeft,
quiavariaturjudicium Confeflarii anregravitcrpertinenteadConfefsionem. 40
CertumGt quarci, efle morule, meotiri cire» vcniale , quando ulc mendacium datur
promateriatouti Coofefsioois: Sic
Suarezjt>fWiMr.^.at./i«.io.j,.<.&t»l(sim, alii,prxterPhiHp-
pumFabrumapud Dianam f.i.tt.A.rtf.r^. v.g. «liquU utrtur fe obolumefsefuratum,
quod revcri furatus non eft, nec aliam proContelsionemaccriam alfert; peccac
morulitcr : quia tunC ptenicenseit caufairritiSacraroenti. 41
P«tcrhosquatuorcaius, aliusnoooccurrit, inquofisdo peccatomoruliiollicitus,
iive fort* mentiaris ia Confcisione, mendacioaliis in fe miniroe gnvi . Quare ,
41 CerturoficquintA, quodcunque mendacium prolatum in aliumaterus,
quxadConfeisionem non pertinent , graviutem non contrahere ex eo , qudd in
Confofsioneaft< Vafq. ciuu i de Lugo, *Up**it. i>jp.t6.fttt.t. 4}
Certumfitlext6, accuureiedepeccatoveniali, non
jamablolutoiurncienterhabetquoadeleat. 44 Certumfitleptim6, negare raorule rite
ibfolutum , faciensad przfentemConfcirionei Ciis».}8.colligitur. 4f Quwitur
ergo hlc Iblilm, anfitmortale, unumnumero peccatummoruletateriproalio: v.g. fi
quis occidit Pefrum , dicattamcnmalafide, volens celare hominemoccifum, fe
occi- dillePaulum. Reipondeopeccatumefsemorule. Sic Vafq.f.tfi. iub.i . <5c
dc Lug. d* p*tn.difp.i6.[ta.% . n. 1 j ». cx eocapite , quia non
riteconficetur: namnoaconfitcreturpeccatum, quodfecit; led peccatum,
quodnonfecit: liccteiiamnontcneaturquisexieex-
plicarediftinctcindividuationemfuipeccati, undcpofletin diclo
caiudicercfeoccidiflehominem; tenetur tamcn non fupponers unumproaiio: fit: ,
utexdi- tft Miptit) rrfttmii Ctnftfttmtm , vtl gtmtrmltm inftitmtmiif frrir, *4
;> Tertlumcaputcftcrror, velignorantia, in quoccrcumcfl Prim6 , excufarieum,
quiiaviocibilicer igoorac, leu inculpabi- licer ucet fuum peccatura. JJ
CertumellSccund6, quando ignorancia eft folura vcniali- terculpabilis, nec
valorem, nec fruclum Sacramcoci aliisrice fufceptiiropcdiens.'
excuiaripcenitenternimoruli. 1 1 CcrtumcilTertid, quandoeltculpabilis moruliter
, non * excufari : atque ade6 tunc&fruttura, & valorcm Sacramenti •
impcdiri: tunc enim ciim delit Confeflio doloroia; non poni-
turmateriaapuSacramcnto; quomodo eniro Confeflio crit do- culpabilisi loroia,
fiaaurationeillius catur/ 35 Certumdenique fit Quirt6, quamvisfitlaudabile , ne
ex errorc, & ir.a,'.vertentia uceatur aliquod pcccatum , fcribere pcrrai ,
oem'nem umen , etiiuiGfit lubrice roemoriB ut notat UKtlUii. 1.6. itro.-n.i.6.Jmt/.i
4 «.144. obligari, immd ncc elle lau- dabile, fiquisGtpaul6icrupuioUor.
NequececonCurbetcommu- nisdoclrina/ docensomniapeccau cile Confeflori
fubiicienda ; pamiatisdilucidenoUvitConciliumTridcntinum, folum Fide-
lesobligariadomnia, quzfactamoralidiligenntia, menti occur- ruot: nonautemad
omnia, quzquomodocunquefuerecommii- 4a. Deezamine, quod
praecedcredcbctConfellioaera, ne quid taceitur, dicam infri W.j. $.11. D* in
Cmftfi*nt. %6 *nOEnitens multis poflet modis in Confcfllone mentiri , X dumcoofitetur:
idquodbrevicer explicare, ad noftrum pertinet inflitutum: quoposnitcns ,
fiforte tunc mentiatur , cognofcat graviterne, acleviterpeccaverit:
atqueade6bcne, aa perperim fit czteraconfeflus. J7 Prim6, igiturcertumeft,
peccatum efle grave mentiri in Conieflionecircapeccaumorul»,
nonaliisriteconfefla, & ab- foluta ; oam fi efict morule, illudacetc. muit6
magis , illud $-111- A/l A*'^ProP«rmendaciumgravein Confefsione . 1VX tum,
repctcndacftConfcisio, & aliquandogcncralii plunumannorumConfefsiocritinftitucnda.
Idc6 de hacrenon- nullahiclubncttemus. Pnmo igitur, ex neccfsiute repetenda cft
, quando in ipfa Confclsionc atiufit aliquod mortale peccacum, quiacunc Con-
fefsioirriueft, & conlequenter refteranda . Uidel.u%oit panir.
iifput.i6.ftB.ijjmmum.S97' Hinc quando deell dolor debitus .• quandoConfeisio
fic ex hnc moralitermalo : quando culpabili- ter ucetur aliquod morule; debet
repeti onniri6 Confelsio . Ubiadvertuntreltealiquiibidem, quodfiquis ,
antedecem an- nosv.g. tacucric, ex culpa gravi, peccatum morulc in aliqui
Confelsionc, &polk*iinaliisCo,'ifefsionibusconfequentibus bu-
Jusculpaenoneftrecordatus; quaudodeindecomperitvitium an-
riquzilliusConfcUionis;noadcbetobligariad repetendas omnes
Confeiiionesconfequentcs , feufortciiitermediasbonafide infti- tuus, fcd iolam
illam , vel illas perperim ficias: quando fcili- cetmala fide procefiic.
Raciohujuseft, quiaConfcfsionesbona fide exhibiue,
ideitcumConfefsionisfacrilegznonadfuicrecor- datio, validzfucrunt,
&fructuofx. 47 Secund6rcpctendacltcxneccisiUteConfefsio, quandode» eft
debitus ritusSacramenti Poenitenciz . Sic idem Hii.Hinc quan-
dodefuitablolutio.- quando defuic vel debin inCcntio abfolven. di.in
Confcflario , vel intentio rccipiendiabfolutionem in pceni- tente:
quandodcfuitjurifdiaioineodem Confcllario ; vel pro-
ptcrexcoramunicaUonemeftimpcdiu; Confeisioeriti Fidelibu» rcpctenda. 48
Verumhlcquatuoradverte. Prim6fidefuitquidemabfolu- tio, icd
poenitensacccditadeundemConfefsarium; non debere repct i i pcenitente
Confefsionem . |u idem iHi. cum fufticiat,qu6d inconfuibcognitioncmeorum
habeatConfeflor, pcenitcnfqucdi. cat, FMurtmninpttcatm ,<fut
Acr<r«a/r^M>/i»m ,juxUea,quz infra / i.r,i.diccntur. At
fiacccdatadaliutn.-tuivcfaneoportebittoum Confeisionem novoConfoflario
ritedeponere ; ut iiid. dicetur . 49 Sccund6. Qu.andoSaccrdos habet
irnpedimcntum neceflt- rium, ita utnon polsicaudire omnia
peccatapoenitentis,fed aliquat utinnaufragio,
vclarticulomortisipfiusConfeflarii, fan^ Con-
feisiononeritrcpctendaquoadoinnia,fcdfolumquoad non erpli* cicecoofcfla:
utnimurujnabusdirocldpcenitcnsablolvatur. §0 Ter- Digitized by Google Caput III. De Veritate
Confeflionis; 397 jo Tcrtid. Si COnfeflor eft excomraunicatus; tunciolum de-
bet repeti Confcflio ipfifacla , quandoeftexcommunicatus perno- minaum
denuociatiooem , vcl propter Clerici pubiicara per- cuflioncm-- propter cztera,
valida eft abfolutio: imm6 licitdpe- titurtuncipcenitente: ckcumpetitur,
liciteetiam impeoditura Coofcllarioexiftcoteio gratia, putiperaflumcontritioais
, cum id coocedatur i Concilio Cooftantieo ' fenmUU . 51 Quart6 . Quid , quaodo
Confellio fada fuit Coofeflario omoio6iodoclo, velfemidorraieoti? Relpondeo, fi
indo&oqua- cunqueigooraotia. etiamnelcieotidiicerocre peccatum mortale a
veniali : ut 0 v.g. homicidium puteteflc venialc i dummodo fciat aliquo undem
modo, etiam in communi, peccatum aliquod , feuoffenfamDeiefleinpcenitente:
nefis iolicitui Confellionem repctere, ubooafideillumadeas» &nonexculpa ,
qua Confef- fario vdisuti, qui tibi raederi non poflit 1 (i rnala, Iblicitus efle
debesrepetenditotamConfeflionem. IuSuar. tUpam.di(p.tt.fiil. z.mtm.ii.
Ratioeft, quiafubbooafide, tuex una parte omnia peccaufubjecilhclavibus:
exalia, ad validiutem latis eft illa peccaticogoitioincommuni : ut
patetinmoribundo, quiriteab- lolvitur. ftfolumdixeritiepeccafle ;
atfubmalafide, oonesri- tedilpoiitus: quiaaciu peccas , dumconfitcris . jx Qu6d
fifemidormienticonfitearismalafide, certe peccas :
undeinvalidaerittuaConfeflio, & intcgre repetenda . ItadeLu- go dtpanii. di(p.i6.[tS.\ j. m n.606. Denique
(i bona fide confitearis , dcpoftabfolutioaemadverus, tcfemidorraienti
falTuroefle j pu- tononaflerepetendamtUDC Confeflionem, quoad orania pecca- ta,
ledfolumquoadilla, quzaudiuroiniroefuere propter fora- oura,
quiajamillanonfuntfubdiuclavibus . j} Sedquid, fipcenitens ( utin praxi
occurrit frequentiflime ) poll abfolutionem, cognofcit Confeflarium aliqua
quidem non percepifle, five propter fomnum, flve, quod idem erit , per
diltra&ionem mentis, fedquzilla fuerint, noncognofcit? Re- Ipondco, in brevibus
Confefuonibus iteriira omnia peccau re- petcre oporret , quiapoteflprudenter
dubiuridefingulis, an ri- tcfuerintaudiu : peccatumenira, de quo eft dubium an
fuerit wConfeflionedcteclum, debetcert6detegi: przvaleteniropol-
ieflionccefliutisconfitcndi : cumcert6fciastepcccalle, dubium autem fit,
andetexeris. In prolixisConfeflionibus, in quibus non
potesprudenterdubiuredefingulis/nonobligaris: Sicidem ibid.
utisenimeritteincommuniuteriejufmodidiibiam , hoccft te dubiure, an aliquod
peccatumex tuis Coofeftor audierit, Ratio cft, quiatuncnon habesdubiumprudcns,
atque adeonon tenc- ris, nilia.i Confcflionem illam in communi illius dubii ,
quod tibi dumuxat exploratum ell : ficutiobligarerisfaicri te mor-
Ulitcrpeccafle, tednonrceordarisquogenere pcccati, in eo e- ventu, quoaliquod
patrafles peccatum, illiufque in particulari non meminifles. 54 Repeteudaeft
terti6Confeflio rationc excommunicationis oonablatzi
pcnitent&ExplicaSiCoofcflorpeenitentem excom- municatumablolveretipeccatis,
non przmiflaabtolutiooe icen- furis,feuabexcommunicatione,validaneeft
abfolutioipeccatis , &confequenternon repctcndaConfeiuo/
Relp.Sipcenitensbona fide procedit j validaeft , nec rcpetenda . I ta Suar. tt.
j. inXf.d* Ctn- nonprzmiffaabfolutioneab excommunicationei f»ne tunc irri-
ueritConfefuoexdffec3ucte»itz difpofitionis , atque aded re- peteoda,
cumtunciatconiraprzceptumgrave Eccleuz , abfo- lutiooem ipcccatis ante
folutionem excommunicationis impen- dereprobibentis. Itaidem. _ t 1
Peushacoccalionc, AnquaodoConfeflor przmittit abfo- :ratiuinconirmonis , cum jj
fctesnacoi ; Extr.MaruniaiwW» Iutioneraicenfurisperilla,velfimilia verba,
Abftlvtttnbtmnitx. iemmun:c»tiantt tn quMtun fofiim , & indigri ,
fubjutigitquc ab- folutionem ipeccatis, an, mquam , pcr przdidam ufolutio- nemdcleaturexcommunicatio,
quo pcenkens erat irretitus . lea ejusimmemorCo»feflarionequaquamaperuit/ Refp.
pofitoq . • '. Confeflariushabueritpoteftatem, feujurifdidioncm ad cjulno. di
excommunicatiooem auferendam , deleri . Uodc poftea pcem- tcnsilliusrecordatus,
nova abfolutione nonindigcbit ■ Iu Co- ninch. di(p. J. dt txctmm. dut 16. nn.i
1 j.&defanit. diff.l z. dnb. 1 1. ».97. Ratioeftj quiaConfeflbr femper
habct, babereque dcbet intentionem (irapliciter abfoluum abfolvendi , quantum
licite po- teft *, fervandiqucpartesoroDesofEciifui; quas non fcrvaret , fi
ablolvereintenderet i peccatis, & nonicenfuris. Idquod ?ro-
ptereandemrationem eil verom , nonfoluminConfeflarioordi- nario, led ctiara in
delcgato . Sic ideni J. <i*l>.i i.nu.91. ncci-jl.im in cenfuris non refervatis
, verum etiam in refervatis, u in ab- (olventeadeft circa refervau poteftas
abfolveodi . Idem evenit inpeccatis refervatisexSuar.
dtfanit.di:}.li.(t8+-*tim.\\. apud Sanchez//M.»»i>'r f.J4-»».?9- u quisenim
immemor bona fide illa le babere, abfolvetur modo dido i Superiore, vel
privile- giatb, velexfaculute Jubilzi, Cruciatz, &c. fane reraanet X
refervatisabfolutus : quia ablolvcns intendit ablblvere , quan- tum licitc
potcft, & folum in pcenitente remanebit obligatio fubdendidirecleclavibus ,
f non quidero neccflari6 coram Su- periore, vel privilegiato : fed coram
Confcflario potentc umcn ablolvereiraorulibus) illudpeccatum rcfervatum,
quandofuiU fc refcrvatumpcenitensanimadvertit. Dixiprim6 ( bona fidc : )
naroquimala (idctacet ccnfuram, vel refervatiooero < oon ab- lolvctur :
quiaoonclldifpofitusad abtoluuoncm , qui rem um gravcm mala fide Confcflbri non
aperit . 56 Dixifccund6,(q'juntumlicit^poteft,)quarefiin privilcgio, feu
Jubilseoeflet forma, ocpofsit Ucitequis abfolvi , niG aliqua conditione adimpleu,
v.g. nifi fatisfaCU parte : non centetur Confcflor per illud .
Ahftlvttt*h»m*itxetmmMnic*ti»nty abfolve- re, Gpartiminimefitfatisfadum.
SicdeLugo difp.i6.ftti.it. n. x6 j. Ratio efl , quia; utdidumeft, folumhabet,
habereq;pre- fumitur intentionemabfolveodi quos, & quantum valide , &
licitepoteft. r 7 Petes iterum : fi Confeflor abfol vere poteot abfol vat i
pecca- tis , dicendo , AbfUvt tt mptccntii tttit , nulla przmifla formula ab-
folutiooisiceofura:utufu vcnircfolet iobrevibusCcofefsionibus, & in
articulo mortis ; rernaoebitoe igoarus luz cenfurz, immo, Cc confcius > fi
umen propter imminentem mortem loqui oon potefti remanebitoe inquam, abfolutus
ab illa ? Refp. remanfurum abfolu- tum . Sic Suarez dt Ctnfmit difp. 1
o.ftit.i. (j . in qut etfftu . Ratio cft , quiaimlloiiir»'1"'""»
involvitur abfolutio i quocuoque vinculo oatoex peccatis , atq; iceofuris : cum
igitur ejufmodi CoofefTorfupponatur vellelicitcfungi (uo munere ; fupponetur
etiamabeocenfurzvinculoabfolvere; multoque magis id erit ptris^difp. I ; t.i i
1 0. Ratio eft,quia nirois onerofum eflet dicere ,
oblituminvincibiliteraperirefeefleexcommunicatum,fiabfolva-
inilloarticulomortis, fi tuncexprcfseabfolverc intendat pcr il- tnripcccatis,
iovalidam fecifle peccatoruro Coofefliooem : nec laverbafola, ntftlvtn
ipteetuii, abfolvereetiamicenfuris . Ad enirn habemus, uodecolligamus,
Ecclefiam voluifle irriure il- majoremautemcertitudioerofic abfolvat : Abftivt
tt *b tmnibn lamabfolutioncm, quzoooprzmiflaabfolutioneicenfuris, ex- (tn(m-it%&pteeuit:
quiacerturoeft illud,«f»ff «*/»/v*,lu(Bceread hibiu, oullafraude fuit: par
autem ratio eft io cafu, de quo abfolutioncm pecatorum : quodnoneftiuccrtum,
licet (itpro- difpuumus. Atver6(imaIafidccxtoru eft abfolutioipeccatis ,
babUifsimum, DE ABSOLUTIONE Dc forma abfolutionis . §.l. I*rmm ndinmrim
mbf*lmti*mit. » T~~* MminuelSi, Vtr.Abftlmti») nu.t. fic recte habet : Ab- »H
filutunit vtria ntttfarim funt . Abfttv* t* ; dicmdum 1 J fmt», nt t(i i» ufu ;
Hr» „ «i/Wv» « pectattt tuit . $uim etimm imitandui fapiintmm ma , qui ita abfelvunt
f*ft uu- ditam Ctnfiftutum , & imptfitam fanittntimm : Miftrtatur tui ,
Omwfittni Deuiy CT dimifiii ftccatit tuit , ptrduttt tt ad vitam attrnam . Amtn
. Dtminut natttr Jtfut Cbriftui tt abfclvat , 6" Ef* nuB*ritmti iffmi t*
abftlv» ; Primum a StnttntU Exctmmu- nitatiinii , in quantum p«!fum , cV
indieti t Dtiudt u abfolv* m ftccatit tuit ; In Ntmin* Patrit , tjp Pilii ,
& SpiritUt Smneti . Amen . Pafti* Damini Naftri Jtfu Chrifti , ty mtrita
Btata Ma- ria , <$■ Omnium Saalltrua* : c? quidquid teni feeetit , ej"
tnali patitnter fuftinutrit , fint tibi in Rtmiftttntm ptccattrum , in aug-
tmtntum Gratia, cV frtmium vita *t*ru*. Anttn. Hzcille. X Nonnuili cuni Jolcph
dc Augullino tnBrtvi Ntlitiai infintLi- bri% inhuncmodum, «quidcm rite proferunt.
Et tg* auclari- /at* ipfiat t* Abfilva ab tmni Vintul» Exc*mmunieati*nit ,
Sufpin- fionit , c Z»t*rdtciii in anantum piffum, ty inditei, & quse le-
quuntur. Notantautem, quod G pccnitensnon fuerit Clericut ; omittiturillud
Verbum Sufptnfitnit. 3 Quem effeclumhabeatprzdiclaforroa Verborum , colligere
facdepoterU « fupradiclis t. i ,<■ . i o. i ».5 <. $.11. mbfilutitnit in
ntcifiitati % ry Cinftfiitnibut . a T TUrgentepericulomortis, velnecefliutis,
fic abfolvesex l_/ Sa, Lc. E*etiabftlv» a) Ptccatit tuit ; In Nemin* Patrit ,
ty FMi, &Sptritnt SanSi . Amm, velex lolcphde Auguftino cita- to: Ei*ti
Abf*lv*ab*mnibutCenfurii% CT Ptccatii ; ir% Nimi P atrti , CT Fi/</ , &■
Sfiritui Sanlii . Amtn . 5 InbrevibusitemConfeflionibus, ut illorumquifzpe
confi- tentur , immdcc in lonf.ioribus frequenrePopulo,quiauresCon>
fVflorispetit,- prcAatformampnedictam, Verba ncccflaria corw SicSliW. C A P U T II. Qua ratione Confeflbr Pcccatorum
dcbeat, quando ca abfolvit? 6 T)Ote(lfrequentercontingerc, utfive propter
Confeflioncm X valdelongam, fivequianeceflefuit abfolutionem per ali-
quotdifferredies; ut quandoimpendendalitabfolutio , Confef. (oroblitusfucritpeccatorumpoenitentis.
Qijzritur ergo,quidin hoc calu erit agendum ? 7 CommunisDoctrina habctduo.
Prim6 quod non oportetan- te abfolutionemnuncv.g.daodam repetere Confeflioncm ,
alio temporcfaCtam.fiidemfitConfefibr, (nam fialter,debererepe- ti,
ccrtumdt.Quidquid dicaotnonnulli, quesatTert, fed non fequitur Ferrantinus d.x.
dt Sactrd. a.-rc,, i nu.i*.) & recorde- tur vcl pcccatorum, vcl
flatusposnitentis, velpcenitentizim- !: icdfufficit,
(iunoverbofepenitensacculetdeomnibus , riusdixcrat,addendo alia, C fortedenovo
occurrant ad- da. ltaS\llT.dtf<cn.diJf.xi.{ta.6.infinti Coninch
diffut.T.dub. ii. Ratioeft, quiahzcfufficiunt ad legitimum judiciumfcrcn- dum.
S ImmofiConfeflbrpcenitentiam jam impofnerat prenitcnti :
neccftncceflcquddmemineritpeccatorum, ut diclum eft , nec ipfius poenitentix :
cum fatisfitcx Suar. ibid. recordari illum iuiflcconfeflum , dignumque
judicatum, qui abfolvererur : pe- nitcntiam, quzcunque fuerit, jam fuiffc datam
: nec ipfum aliquodnovumcominififlepcccatum: velficommiferit, rit£nunc
aperuinb, tunccnim poterit, nullo alio requifito abfolutionem tut6cor.fcrrc.
Ratio eft, quia ftatus ille recolendus fuerat ad formandumjudicium,
taxandamquepccnitentiam;quztuncriti factafuprsnitur . 9 Scc-und6,
inprardiclisomnibusfirontingeretmajorem Con- feflipnciiifuifle Mam Confeflori
nonjudici; ideft qui non ha- buifletjurildiCiioncm, utfiquisper priorem
przdilhm Confcf- fionemaperuillctpcccatatuanonSacerdoti, vel Sacerfoti non ap*
probato (acclditautcmidtzpeio CaGbusrefcrvatis, pro quibus inferiorConfeflbrnoneftlcgitimus
Judex ; nui umen folet au- dire, tc dcindefacultatem i (uperiorc recipit , ut
abiolvere in aliafequentiConfeflionepoflit) li inquamidcontingeret , debec
deindcConfeflorconftitutusjam lcgitimus Judex iteriim audire peccaupcenitentis.
Sicde Lugo diff.i6.dep<zn.ftH.i j qui*
illapriorConleiTiononfuitSacratnentalis, cum non iueritjudici exhibita,
utfupponimus. Et quidcm hoc certum apud omnes . Solum eft quxftio : an etiam in
hoccafu fufliciat, pcnitentemdicerein confufo : Mtnctuftda ptceatitjam in alia
minut legitima Canfi^un* narratit . | Inquorurfuscertumfit, (iConfeflor illorum
peccatorum no- titiamhabetinparticulari; (atis fuperque fufficcre . Sic idem
ib. ficutilufficit, fiConfeflario, qui meumpeccatum abunde fcit * utfiilludvidiflet;
velillud ego extraConfcffionem confilii cau- faillinarraffem, dicam:
Mtatcufidtpetcato, amdvidtftiy vel d* qutttnfiliumdadifti.
Quarcquzftioeftdumuxat : Anfitunc Confeffbr recordatio-
nemtamdiftinciamnonhaberet; fufficeret tamen notitia aliqu* inconfufo ? Refp.
varia hic aliquando minutiora tradi i non- nullis ibid. pro praxi lacis fi( in
hoceventu :quandoConfeflioprior peradtaeftcoramnon ludice ( namproaliis,
auandoprior Con- feffiofuitfactafinedolore, vel non integr^, u fupponatur legi-
timo Judiciexpofita; locumnonhabethzcquzftio, conleqnen- ternoneft tunc
neceflario in particulari repetcnda Confeffio »
cumfacisfitprzdiciaconfuUnotitia ) regulariter fufficerc, fidi- cat poenitcns ,
Accuf* m* d* ptttatii in friar* illa Ctnfeftun* rt- ttnfttit . Ita ibid. Sc
Gafp.Hurtad. diff.i.dtfanitmt.diffin.H. Ra- tiobreviter eft; quia jam Confeflor
hocroodo rclumcre poteric diftinclamcogoitiooem ftatus pcnitentis, 6c ex vi
hujusdittin- dzcognitionisjam fadzSacramentalis, Abfolvere. Quodfinon refumcret
futcertifrequenteroccurrit ) tunc fatis etit (t refu- matconfufam: vel ft nequc
hanc re(umeret , poftuletipzniten- teConfcflornoticiamaliquammediam, feu
confufamprzdidam peccatorum , quz fufficiac ad judicium formandum , penicen*
tiamqueuxandam : nec pccnitentcm cogat diftindlam, novam-
quepeccatorumConfeflioneinafferre. Racioeft, quiatuncrcgu-
lariterexciubiturmemoriaConfeflbris , ut non procedat ad dan- dam pcnicentiam
ex illa priore cognitione fola,quz non fuit Sacra- mentalis, cVnonfufficeret,
quiapeccaudiftincfe debent Judtci legitiraoexhiberi, fad ex utraque,
ideftexhacprzfcnticonfu(at utrelauadillamprioremdiftinclam : idquod in remorali
noftra fatisluperqueeft. Exdiclis vides, quandofecunda Confeflio fit
corameodemConfeflario, (dehocenim cafu (emper hic locutt fumus, namGcoramalio:
jamdidum»«Mi.7. ) fiveCoofefliofue- rit perpeiim exhibiu ex defcdu doloris ,
tlveex defeclu examinis , fivequiafacta eft coramnonjudice, fivequia aliquod
peccatum facrilegeucitumeft, femperdebere ita, faltemingenere, eam repeti, utaliquacogoitioinconfufopeccatorumrcdcatin
memo- riamConfeflarii. 1 0 An autem G ranadi J .f. d* Saeram. cmtrtvtrf.J.
rr.o. d. n.nu.?. D\taKfarr.e.traa.t*.tmaft.tt. Ferrantini,
d*Sc**d.d.p.QU*ft.ltf. cVexparteMercarifolumquoad validiutem m.^.f.'. d*
Sacramint. q.tf.arr.i. apud D't*a.fart.*f.tr*3.*t.r*f»i.i6i,. opinio dicentium
, quandoConfeflioinvalida rcitcrandacftcum eodem Sacerdote •
tuncfufficerepornitentemfe accufare gcneratimdepeccatis ipu Sacerdoticontclsis
, & Sacrilegioadmiflo inillainvalida Confef- fione, deque aliis fortc
commilsis poftel , nam tunc Sacerdos fajunthi) valide» ckliciteabfolvet ,
quamvis neque in confu- fo peccatorum, neque poenitentiz impofitz
nullatenusrecorde- tur, fed recordeturfolumillum fibi fuifle confeflum; An, in-
quam, hzcopiniofaltemcx tantorum Doilorum audtoritate fit probabilis,
nobisotiumnoneftperfequi, cum przfcrtim pro pr»- xi, eam,
quzbadenusexplicaufententiaeft, fufcipicodam ef- Dc Dilationc Abfolutionis . D'
jlrTertur aliquando Abfolutio propter occafione* proximas nonremous:
nonnunquara propterfrequentem relaplum : Tertio propter aliquod poenitentis
emolumcntum. DeUngulu agerc hic locus eft fuus. 6.1. $Hidftt Occtfia MMMf 'uid
prtxkwm? 1 T)RoximaoccaGoeft, quandouliseflexfuogcnere; atfre- JL
qucnterhominesfimiljsconditionis ad peccatum mortale Dc Dilationc Abfolutionis.
ifJfacat: velexperientuconftat, inhocbomine, uleuuffetlura (ptnticimfiitri ,
Ukii»uim*mmrgtmtmrmfruiftm% habere. Remotaverd; quztalisnoneft.
ctmfmttudUiCingrtg»tirum mdctnfittmdum , &e. Ti » Alii ftcdchniuntcumdcLugo
diff.XA.dtfttmit. r»?io.numn. figammtmtndmtiamit: fttmimtmutm. Anpceoitens 149.
Occafio proxinu eft 1 qua nunquam , vel fere nunquam terrogacusobligeturiateri,
feeflerecidivum, dn utitur homo , conGderatis circunftantiis , abfque novo
pecca- io.$.»jum>.)8. . UtquidetinetConcubinamdomi , raro , vel nunquam
defi- An recidivo Novitio nolenti i Religione egrcdi , po t iatto, verbo,
velcogiutiooevpeccare. Remou, quz non Confeflarius negare abfolutionem , vide
apud de Lugo IA. ejufinodi. Rtfftmf. mtrml. diffutmt. »8. $.IL D* Otcmfitmt
rtmttm. §. V. Dt fukliei to net eft 399 mrgtmtmrmfr*ttftmt tmtrt, Ptdmgigi, id
ctnSttmdum . rrc Tmme tmim bmietmr .nsvelexfe, velin- dicimus lii.i.tmf. poffit
f. 1 1? E£ul1 Communis, & certa efl: etim, qui inoccafibne JV.
remouverfatur, abfolvi legitiroepofle. Iuidemibid.i 0.150. Ratioeft,
quiaalioqui, juxu SantlumPaulum 1. adCo- rint h. cap.6. Dtmutrmmui tmmti txirt
tU limmdt j £t iane nec Utii ef- fetinEremnm, iedinCcelumabire. 4
HincinferuntDoctorescumeodem ibid, prudenter abfolvi adolefcentest qui
verfantur laborando , vel converfando cum Feminis, quzaliaradomumnonhabent,
licet fzpeexuli occa- ilooe, confenfu, ta&ibus, copula moruliter peccarent
: fiqui- dem non fere lemper ex illa occaCone folent 1 $.111. Dt Octmfitmt
frtxUtm. • J U Egu'* itcm cert* crt' &Commu"'5; utquiinoccaGone IV.
proxima eft, abfolvendus non fit. Ita tdem ibid.Ratio «uianonhabetpropofitum
noo peccandi, qui peccati perkulum (qualeGnedubioefloccafioproxima) voluntarie
fubit; juxU il- lud : SluimmmtftrUuUm, ftrikUUiU*. 6 Hzc umen
regulaaliquotroodis limitaturabeodem ibid.Pri- m6, utpoflit abtolvi pcenitens,
quando habet extraordinarium dolorem, &propoGtum;
hzcenimfaciuntjamilumoooefleoc- caGooemproxirnam : quiabomoGcarmafus eft forti»
, adedque ab eopoflurousfperarevicloriam . MuluadremCaramuelinRegul.Saocl.
BenedidL inum. toj. & Joan. Sanch. Uftl.d.x ijv.o. &d.xoj*.t. 7
Secund6, quandoproponeretaliaroediaexhibere : ut fioc-
caGoefletexfzminadomeflica: penitensautem proponeret nun- quamfolumcumfola colloqui,
autinvcniri , ejus afpettum pro viribusdeclinare, <5cc. t Tertio, quando
occafio relinqui nonpoteft abfque fcanda- lo, graviinuraia, vel detrimento
magno Spirituali . vel tem- porali: tunc enim rooraliternoniudicatur quis
occauonera vo- lunurie eligeie, fed involunurie pati . Sic Summus Pontifex
C*mfuUmtUm.d*FrigUu, & MmUfc. cooceffit frigidis, ac maleG-
cutisGmuldomipermanereut forores : idque profe<36 propter
fcandriumfeparationisiMatrimoniocontraito: cum umen cf- fet periculum uftuum,
&c. Pari ergo rttione poterit filiusfa- milias v.g. abfolvi,
quamvisdomifuzfervaadfit > cum qua peo eareconfuevit : quam umen ipfe
expellere noo potefl, nefa- cilejuitdecencerneret. Sicetiam, i fortiori,
ficumfratre, vel fororehabetoccaGonempeccandi, i quorum convidu fejungi ,
abiquegravidetrimento, nequif 1 debetnihilominusalia reme- diafaciliora, qux
poteQ, adhibere, ut ex fe ronflat . Similes eafusvideapudDo&ores, & Navarr. im
Smmmim, i»f.\. & mmi- tUtUnmw, late. 9 Confirmat hzc Laym. / pr<.f.|» 9.
bis verbis : Frtximmitt. tmfimtt tvitmrt Migmmm ; txtift tmmtm , mifi frtximm
tcmfitftt- tmmii mmmlittr , fimt grmvi imttmmtdt ctrftrit , fmmm , vtl ftr*
ttmmrmm ttBi mtm ftfu ; t*me tmim ttmfitimm eli , ftd mtm frmtt- ftmm . Smmrt
mbftlvtmdi fmm» , fmi tffiue , mtjttimtitmt , dtmt, im mmm ftttmmdi fttkmlum
immimtt % difetdtrt mmUmt , ami» fimt tmmximm digunUmtt mtm ftffmmt ; fmrmti
mdhiktrt rtmtdim ftttmtf tttm , frtfttttm mm* mftrt Ctmftfmrimt . Rmtlt tfit
mmim tumfitftc tmmdi im ft mtm tfi ftccmtmm { mnmrt ftrmitti fttifi tx
trmvimtttf- fitmtty qut kmftffikilitmttm mjfrrt mtrmUm: mmm tmtt mtm tmm ifl ft
ttmmittttt im ftrUumm, mumm fmti. HaBcLaym. Vide omni- t* T>Ublicus
Peccator, ut Concubinarius , debet propter jl Scandalum priuseiiccre
Concubinam, antequam abtolva- tur: ficuti occultus , propteroccaGonemproximam.
SedexLay- manibidem , in occulto poteft prudensConfeflariusaliquando, in
quibufdamcircunftantiis convivere, vjj.Quandoaliquis in gnvi infirmiuce,
velmortispericuloaliumiacile~naberenonpotelt,qui fibiBeceflaria roiniftret,
niGCoocubinamocculum,adquamtunc pcenitens atTedum non gerat , unde non Gt
periculum labendi.pro» mittitqueillamamandare, utprimumconvaluerit,
poteritipru» dentiConfeflarioabfolvi . Aliqui hancnecefliutemetiamad publi.
cumpeccatoreminpraedictiscircunftantiis trabunt,quandopublt- cus vcre proponit
emendationem : quia tuoc ajunt, efle fcao- dalum paflivum! Sed vz illi
pceoitenti , aui ad has anguftias redigitur. Diximui deConcubinario:
quiddeMeretricehabiUn» teinLupanari? Refpondet Bauci ; imfigm. tmf»
i6).quatuorconcurrentibu< , pofle abfolvi . quz quatuor afleruntur i Navarro
im Mmmm»l.c»p* \.n. 1 A.fui Utt.M. loquentede ea , quz eft in occaGone proxima
. Priro6 > utadGtjuftacaulapermanendiinilloloco, puti, quia hic,& nunc
aliumlocumubihabitet. nonhabet: Verum debet omni conatu
quzreremodumabeundiexilloloco. Secundd, utadGt verapoe- nitudopeccatorum.
Tertib, propofitumdecKteroillanoncom- mittendi. Ouart6, peculiare, verumque
propoGtum , quo Deo adjuvante, brmiter flatuat , non peccaturam in illa occafiooe
. Noutumen ibidemNavarrus, nonefleopus; credere numquam in poflerum fe
peccaturam . Idquodnosuniverfim notavimus Ut. 1 .c»f.i. jf.j.n. 9.
Notatinfuperibidem Bauci, hanc mulierem de- bere deponere habitum Meretricium,
& nonfumereEuchari- ftiam, ubieftcogniu, utMeretrix, dcejus
emendatioeftfecre- u, fedinaliaEccleGalongeidomofua, neprzbeat fcandalum , ttc.
Adderemego, utaliquo prudenti modo
publicetur i cho, velabalioMeretricisemendatio, &c g. VI. Dt DiUtiimt
mhftUttUmit frtfttr mih $.1V. Dt rttii to T"> Ubium eft,
anquiizpiusabfolutus, umen Gveproptef VJ occafionemproximam, quam tollere noa
poteft, five propteraliud , iterumiterumque relabitur» neeineoulla corre-
uioreperitur; cogendusfitfubireillud detrimentum, & relin- «juereoccaGonem?
Suarez, Reginal. Graph. apuddeLugomox ciundum, afErmantcogendumefle,
illuddetrimentum lubire : fedfaneprobabileetiameft noneflecogendum,
&pofteabfolvi . SicVivaldus, Jo.Sanch.apuddeLugo, ipfeque de \jx%odiff.XA.
dtfamittmt. feS.io. m mum.X*6. Ratio eft , quia G potuit priraa vice abfolvi ,
poterit & fecunda : patet confequentia, U qui- demjam adeflaolor, &
propofitum iurEcieos , utfupponicmu , etiaminlecunda. 11 Qpoad recidivos ,
abftrahendo ab oceaGooe proxinu , & fcandalo. Qualis certe eft ,
quifeipfumfzpiuspolluit Gne occa- fione exuiniecus aflumpu , ut nout Joan.
Sanch. m ftlJiff. 10. num.cj, pucet quod docet Laym. lH.f. tr. J. t ^.«,. I o.
& 1 1 . nimirum ; **i tfi rttUUvut , fi mjftrt mtUuU figmum tmimdmtU. «*•
•ff' l*tmf*r mbfttvtmdum . Signm mutim fumt vtl rmrmi fterm- r. , vtl mlmttit
mmjtr d»Ut tx vtr, mmtmt tmttftmt , vtl tffum IJ TNUbiura eft an pofllt
ConfetTarius abfolutionem aliqaan- jL/dodirTerrepcenitenti, quicognofcicur vere
penitensr 14 loquocertumeftexdeLugo modo ciuto. Primd pofle ex ejufdempfnitentisconfenfu.
Secund6, pofle quando diUtio ne- ceflariaeftadexperiendumpropoGturo. Tertid non
pofle, quan- do pcenitens eft fuflicienter diipoGtus , & et dilatione,
timetur po- tius damnum fpirituale , ut quod tzd io arTcctus non revertetor,
vel in defperationem facileabibit. Quarc6 non debcredifTerri Gnepra- dentia,
quzdictetrationabilicerefte differendam. Quinto cfeni- ouecertumGt, pofle,
quando(^feflorindigetcooGiio, vcl flu- dioad abfolvendum » &c. i)
DifScultaseftigitur, anaularationabilis efle cenfeada fic maior utilius ,
&confirmacioinbono propoGto penitentis; licet
aliundeprobabilitercredaturefletuncbene difpobcus. Dico jam eflecenfendam
rationabileracaufam : Sic idem, quia Judex non tenetur
ftatimlefloprocefluproferrefententiam : undeConfeflbr poterit przrainere
exhortationem, injuogere ut redeat die fe- quenti,
utmeliusexhorutionemauiculcet, &c.tmm6, quia eft Medicus, potertt, per ulem
dilationem, melius curarej nam proPterei , quando merit6 timct pnenitentem nunc
abfolutum ncile relapfurum, niG ip(a dilptione territus , roelius agnof- cat
gnviutem peccati , necefliutemque emeodationis , pote- rit dirferre. Non eft
ieitur contra jus pcenicentis ejufrnodidi- latio , Gquidem Conreflor babet jus
Judicis , & Medki, quod De officio Confeflbris quoad inftrutrndum Poe-
nitentem antequam abfolvat . I TNftruatCktnfeflbrpeoitentem, utpote ejus
Magifter, ante- Xquamimpertiatablolutionem. Cum autemfupponamus,pe-
nitenteminczterisneceflariisefle iatis inilructum, fi enim non eflet,
efletcerteadjuvandusiConfeflbre. Vider./><f./. i.Ideofo- lura hlc illud
quzrere occurrit : An C penitens i n aliqua ignorantia verfatur,
eamConfeflbramoveredebeat? » Dico. Quoties ignorantia eft graviter culpabilis ;
certum eftdebere eam amoveriperConfeflarium: Sic de Lugo dt fttnU. dirputmt.xx.fta.i.f.x.tiixim
fecus non eft reQepemtens difpofitu» ad Sacramentum fufcipiendum . Dubium igitur eft, G Ct ig^oo.
rantu \ \ Digitized by Google 4oo Methodi Confeflionis. Ub. III. gcnerales funt
ani» 5.L Dt mSm Fidti ntctffarie rantuiiiculpabilis. Tuncautem tre* regul madvertendz. ? Prima reguli ex
Sanchee, lib.i.ie matrimen. iifputat. tj.
^««■jf.Siulisignorantiaeftcontrapenitentem : v. gr.fi ipfecre- derctrflemorule
, quodhujufmodinoneft; debetea amoveri i Confeflario ; quia fecus maxiroum
pcnitenti damnutnenafcere- r TDperfzpe angitCodcflariotrufticorum, i lur.
Excipe, nifipratvidcasmajorapeccataipfum penitentem er. X cau excipientes . Pro
praxis ttmen faciii lau' notitia eommiflurum; Lege Vmcent. Tancred.
par.z.autft. cft, aliudefle,quod neceflaridreouiritur, videt, penitentcm,
ignorantiaablata, tiondifficuiterrelitiururn id, quodreipfapeccatumeft;
tcneturcx Stnch.iilfut.eit. nnm.6. veriutem aperire, propter bonum penitentis,
& ne pznitens peccetcontra Legem Dei, etiam m:terialiter. At fi prxvidet
non reliciurum, potiiisuceat, neinmajut damnum illumconiiciat. Idemcfle
dicendum , quandoquiscftinoccafioneproxima,&noa fperAturcinendatio,
docctPelliatariut, traU. d* Utnial. tap. 10. flii. \.n.X 91. 4 HincexdeLugo,
&Saneh.<#r.r«/.nonfolum in Matrimonio contracro, fed etiam in
contrahendo, fi judicat Confeflorpe- «ritcntem adhuc remanfurura in Matrimonio
, vcl illud forc coatraclurum, etiamfi illi impedimentum aperiatur , ne illi
ar«riat, fi non interrogetur. Immo, loquendo de cuntraclo , £ penitens in
przdiclis circunftantiit foliim iciat , ieu fcive- rlt efle peccatum
contraxifle Matrimonium , non autem fciat ejus invaliditttcm,
ablolvatdcpeccato, noa vcr6 invalidiutera «ftendat. $ Hinc item fi
prxvideatCcnfeflorpenitentcm reftituturum , •fi illi dctegat, nullitas tituli ,
qucm pro fe adeflcpenitensputat: iion critexSanchez'0'i.iK"». 7. calis
nullittsilli iCuiifcllario non jnterrogato patefacicnda;
quamvisfitinprziudiciiim tertii, qui fuocart-bit. Tertii, inquam, particularis,
namlieflet in dam- numptihlicum ; cumiuncpr.rp011denredebe.1t bonum publicura
boaoprivatopcnitentis , videtur apcrienda . Sed contra hoc ulti- mum, quzio te,
fi przvidcs pcenitcntcm non reftituturum , .nuainvis itcm advertas id citein
damnum publicum, cur tu f.s <>l<!it;.;ndusadadmoncndum, quanduquidem
przvides adhuctua «cic-iicnte monitionc illum non fore reilituturum, atque ade6
«on i ore amovendumdamnum publicum ? Ccrte frullracrittalis monitio,
immdnoccnsipGadroonito , bonoautempubliconcqua- fluam tavens . 6 AtquehzcomniaexdeLugocitato»Mn.;o.ctjaro
procedunt quando Confclsarius (peraret pcnitcntem iufcepturum quidem
monitionem, (ed umen advertit, remediumelsedifhcillimum : ait fi fcandalum, vel
infamia nottbilisfequatur,qualiapolscnt(e- qui, ex lcparatione r.g. Matrimonii
. [uidem dcLugo».»7.citans fuarium, &Sanchez. lnhoccnim, vel
fimilicafuiatiuselt Uce- re: quiamajuseft talcdamnum, quirn illa materialis
violatio Le- gisDiyinz, linepcccato violatx. 7 Unde etiam infcrtur ak idcm cfse
diccndum , quando pz- nitens (ub peccato mottali tcnctur ad aliquid adeo
difHcile : ut noncredatur tunczquoanimorecepturus , &aliavicemeliusfu-
(ccpturus efsc judicetur; poteritenim tunc prudens Confefsor
jvlinqucreilluminluabonafide, quzi peccato cxcufat, & mo-
nitioDCmintempusopportuniusdilfcrrc: ne fcilicet territus pz-
nitcnsiConfeflionc fe abllineat, maiuique detrimentura patia- tur. Hoc notetur
perraaxime pro ConfcfsariisMercatorum, & Principum. ff Tcrtia Regula . Si
pznitens, (ivequia prudenter dubiut, fivc quia rationabili fcrupulo angitur ,
intcrroget Confefsorem derealiqua, anfitpeccatum , vclan ad aliquidobligctur,
necne; tuncConfefsorveriutcmapcrirc omninidebct: ItaSancher, & alii
<"«.«>. Ratioeft, quiaduceret: illudfilentium elsct crroris
apptobatio, idquodnumquam licet. Dixi rationabili (crupulo ,
namfifitmcrusfcrupulus, ideft finefundamcnto, quiaisnontol- litbonam fidcm,
pofscttacereConfcfsariusutcxplicatSanch./.a. m'tm*tr.dtfp.}8.n.<l. 9 Petes,
quid facict Confefsor, quando ncfcit , vel dubi- Ut , an fua admonitio
profutura fit pznitenti , an damnum sllatura? Rc(p. Tunc eft comparanda utilius
, quz fub dubio illo fperatur ; & daranura quod (ub dubio tiraetur illud
(ine lcrupulo (iat , qnod magis przponderare ia Qyam difpofitioncm ConfciTor
advertcrc in Pccnitcnte, & in fc debct, ante- . quam abfolvat. QUantum hk
facit ad noftrum inftitutum , triplex difpolitio confidcrandacft : Prima>
compleclituraClumFidei pernecef- uriuminpenitente.
Secunda,doloremdcbitumdepeccatis.Ter- (ia De utroqueagemut : quamvis propric de
priorc agere ■ ad nos dumuxatfpe£iet. x Quoad prirnum igitur caput, folum
videndutu nobis eft , quidnam credere (it de necefliute (alutis : id euim lolum
erit neceflariuro expolccre ante abfolutioncm i poenitentc : De quo taraen (3c
dilucide habet Sancb, lih.i. i*DtcaLe.).*n. »j. m ft . ln ri[trt non ttnttnr
Cmftffvmt famtentem mfiU tutrt , prteurMmd» , Ht t»nc mddifou , am crtdtnd» (mt
l [ti fatitfmctt tnftHda iBi , & txflicand* d*t ktjfttria Trinitatit ,
& Incarnatitnii : ut t* txftieite ertdat \ & indnttndt ad nttli- ttntit
dtltrtm , & tmtnda frtftfttnm , fi aut in hte fmt ) Hzc ille. Opinio
oppofiu ab Ionoc. XI. profcripu fuit in Propofirio- nc«4. quz fichabet :
Atfelutitnit eafax tfi btmt auan. tumvit Uitrtt rgntrantia Mylitritrum Fidti,
& itiamfi fir nejli- gentiam, ttiam culfaiiltm, ntfciat Mylltrmm SS.
Trmitatit , & Ineamathnit Dtmini neftri Jtfu Cbrifii. ) Tria hic iofuper
adverto . Prim6, in bene moratit, vcl confitcri folitis , fupponi pofie ferael
bzc rayfleria crcdidiU fe, femel inquam : nam cx necefliute mcdii , femel
luflicit. Vide Sanrh. itid. m fint, num.it. & num.14. lege itcm Ara- gon.
apud eundera Sauch. ttid. eaf.t. Secundo rede paul6aii- tedidura efle ffi quz
negiigentia (uit) nam commuoiter puto vix , przfertim roortaljter gravem ,
adfuifle . Nam vel fuoc poenitentes ex urbanis, & cultis : &
lupponuntur fcire : vel cx rudibus , feu pueris , & fupponuntur
inculpabilicer non advertere ad ule onus. Iu Azor. & Vafq. apudeundem San-
ch. ibid. num.lO. PjS» Quodadprimamaniroadverlionemhujusnuro. j. Propo- utiooy.
intetdamnatasablnnoc.XI.efthujufmodi.' Smfm fieit UU Mjdtri» ftmtl ertdidiffi.
r* Tertid, abaliquibushanc neceflitatem falutit multo beni- gowtexplicari.
SicTurrianus Fi^w.;?.: 7.^.4. citans Valq. SiraoxcitandutConinc.
itFidtdifp.\4.duk.9.u.\bi. Vide ctiaiu Dijn p.ljr.x.nf.^.o-nS.
lnftaromniumfitEmmanuel Si Kfi- itt, quificnabet: Ntttffe tfft txplieiti
ertitrt fidti myfitria, qua publite in Etclifim tt/tbrantur , ftntiumt mmlti
cum D. Tbima ; fJU txcufari multet ienerantim , prtfirtim tum dttH , qui
dectat, &t. 5 Quoadaltcrumcaput, communiorfententia eft, querolibet
Chrillianurotenerilcirc, &credere, (altemquoadfubflantiam a omncs
ArticulosSymboii Apoflolici ( excipe Cemmunieucm San- itor m ,
quzintclle^iudilficiliseft, etiamprodoclis. ) Additux* etiameodemnodoSacramcntumBaptifnii,
Pocnitentiz, & En- chariftiz; ItemqueDecalogum. Ratiocll,
quiaquilibcttenetur eafcire, quzpertinentad iuumftatum, &ofhcium .
LcgcTurr. iifp.il.dub. I . & Valent. q.x. p,4. efftrtteet X. & Sanch.
Ite.fuf. cit. 6 Dixi, quoad fubftantiam , ut figmhcarem neccfle non cflc cr
Sancli. ibid. n.16. memoritereacalkre.' fiquidemfatiseft ea, quo- ad rcs
ipiasfcire : prziettimrufticis, &rudibus, quiflnedubiov propter impotentiam
, exculaodi funt . Slcibid.n.xo. $.11. Dt difftptient ptrnittntis quead Aelertm,
abftlvatmr. 7 "TN E difpoCtione dolorit , & propoGti ante
abiolutionero in \_J pocnitente rcquifita, roulu aiximusr«»/«r*W.i. quare fatis
pauca luperfuntaddenda . 8 Priro6, przfuroiturdolor, &propoGtum,
quandoinCon- feflioDe ipla figna doloris apparent . lude Lugo di peen. dtfp.zz.
ftS. Imm6ipiaaccu(atiopeccatorurnfcri6 facla, przlertim in benemoiatis, eft
fufficiens fignuni doloris , roult6roagis, fi pre- nitcnsdicat fe dolere: Sic
Filliuc dt Satr. pttnit. im infiruSitn* brevt ctp.i. art . \. 9 Secund6 rudiores
cxcitandi fuot ad dolorem : quia non Utit advertere ad ejus ncceffiutem foteot.
10 DeCoofeflionibusprzteritisfaclisipcenitente , niu clare contrariLimconftct;
lupponcndum regulariteradfuifle dolorem, Confeflariuroquereclc iuum munus
obivifle . Iu dc Lugo ci- utus, 5. III. difftfitit rtaniratur in Cenftfttri,
abftlmtitntm imftmiit. HIc, ubide difpoGtione pcenitentit, antequam a cfl,
dilpuuvunus, commodum locum babct, tentit, antequam abfolvendus & difpofi-
Digitized by Go( Caput V. Quam difpofitionem ConfelT &c. 401 tiorcquifita
in Confcflario, aniequam abfolutionem conferat .
Eumautemdebereefleinftatugratiz, quandoadroiailtrat Sacra- mentum pcenitentiz
teflata res eft > Suarez , Layman , Henriq. dr Lugoaluque inox tit. <5c
apud Dianam far.6. tr*B.6.r*f.i J. quia reverentiatantominifteriodebiu
requiritur, utillud (ficuti & czteraSacramenta, lalteraiMiniltroquifitadea
conferenda ex oflicio inftitutus) miniltrari in peccato morulifinemorulinon
poflit . Quare peccati flbi confcius Conl eflar i u 5 ante vel fe con- terat,
vcl attrituscontiteatur, quimad hocSacramentum mini- Itrandum accedat. Oixifub
disjunflione ( vel) quia folum ante fulceptioncm Euchariftizadeft przceptum
politivuin przmitten- di Confeflionem , namadcztera Sacramentafufcipicnda , velmU'
niftrandaluflkit, quocunque modo , atqueadeopcr (olatn Con- tritionem, in
araicitiam priftinam Domini redire. Potcil tamencontingere, utinpeccatomortali,
linenovopec- catoadminiftretur hoc SacramentumiConfeflarioinadvertenter,
&aliquandoetUmcumadvertentia. Priuscontingit cxLayman.
deSacrament./r.r<aj>.j.».it.cumquisbonafidepuuns> fc Con-
rritionisaclumelicuifle, fcdverecoramDeononelicuic. Pofte- rius ; quando gravts
aliqua neceflius boni fpiritualis proximi idrequirit: lumfiConfefiariuslueegratizdeftitutus
vocetur ad baptizandum) necpoflit, Vr3too(it.%^nrt.a.6\.nrt.6.in9.t.
dubitatione redderetur Confefflo , fi penitens ad verteret , fcfe nuU
lafuacaufa fioe ab(oluUoncdiroitti,abfol?aturergo» &c. Sicuti
enimneceflkascgrotigraviterpericlitantisexcufavitflmilemCon*
fe(lariummodd»«<i».i>.iuabhacnece(liute juris penitentis , &
inecelTitate,quaomncsurgemurprocurandi, ne molefta evadar Confetlio, quod eft
publicum Religtonisbooum, excufari cun- dem probabile efl . lromo fimilequid in
priorecafu, quando Saceroos mala fide Contritionemadtempus immediate ante
abfolutionem remiflt , dicendum in aliquo cafueffe» paritas rationis oftendit :
Nam , etiamfiforte, immcdiate ante conferendam abfolutionem i te-
meriuterefipifcaiejutmodiSacerdos, velicque, nonumen poU fu, inillabrevi
morula, fe conterere, non pecrabit, dum ab- folvit exiftens in mortali ,
excufante , nimirum przdida ne- ceflicate juris pcnitcntis , przdicloque ooere
Confeflarii non reddendi odiofam Confefsionem , licet flne dubio peccaverit ,
quandofide prava, ad abfolvendum in peccato, (efe perperim cxpotuit . Nifl flc
doceamus , pcccaret tunc Sacerdos , tura abtolvendo, quia abfolveret in
mortati. turnnon abfolvendo, quia negaret jus pcenicentis , id quod efli» pati
perplexita. tera, quatn otnaes DotTores nunquam concedcndam elTe > fa- .
CycLMgoitSnernmtnt.iiff.S.fta.tf.nn.i $t. abillistempoi
angulliispreflusfinemagnadifriculute, fecolligere, ad elicien-
dumadiumCootritionis, quogratiz nitoremrccuperet, poteric
illiminiftrarefinepeccato Sacramentum. Ratioeft, quia defe-
CiusContritionisineo cafunonimpuutur malitizConfeflarii,(ed
ttibuiturnecefliutiproximi.&ficeanecemuteconftante^ ipec- j-^ Juramentis ,
aliifqUC obligationibus expofcen- catis,
quzopprimuntConfeflarium.nullainjuriairrogabiturSa- lUMWnu»a <»un«i«v. w
swuiww ^^^u cramento, przlertimSacramentoci quod id delendaejufdem dlS ab CO ,
qiU abfolvitur in Cafu speccataiChrirtoDominoinfticutumeft. necellltatlS . At
enim verd quandonam urget ejufroodi obligatio ftatas gratiz in Confcflario ,
dumauditpcenitentispeccau.dumpcenitentiara • *tST- "f-47' d i i n i 1 u i
m juac» uiu , lolutio conferendaeli? Refp. Licet nonnulli apud Dua.f.j. tr.it
Bonac. itfanit.i.i.n.<.ftti.t.f*rt.i.§.i.iifp.t.nnm.i. cenicam , cVdumaudit,
&durapcenarotaxat, &dum patnitentem ablol- vit, probabiliflimum umen
elt,folumdumabfolvit,cxHenriq. l.f.tnf.S.nHmi.inCltff.litt.V. DeLugO dt
Sner.iiff.S.fta9.nnm. 15X. Ratioeft, quiaaudiensConfeflionem ,
&pcenitentiam im- ponens, licctincipUtconficereSacramentum , non umcn illud
limplicitcr, &abfolutcconficereeenletur, donecformam abfo-
iutionisadhibeat, utpatet, (iaudiuConfeflione, &injunchpoe-
nitentiaitwneficioimpcndendzabfolutionisabftineat. Ergo do- necablolvat,
nonpotelldici, quod fimpliciter, &ablbluteirre- verentertradlctSacramentum,
quia doncc ablolvat, Sacramen- tum nonconticit. Dices. Hincfequeretur, eum,
quiincipitminiftrarepcr Ab- lutionem , Sarramentum Baptifmi , vel per uuclionem
Sacramen* cumExtremzUnclionisnonpeccaturumi II antequam proferat
formam,feconterat, Rclpondeo. Fac,ultrohuncpcccaturum »
idenimquzrcndinuncotiumoon eft, aflero, adcfleincafu no- ilrodifpariutem. Nam
cum materia , & forma Baptifmi , &Ex- tremz
Uiiciionisinftituufintfimulcxhibenda, judicatur morali- terquismaletraclare
Sacramentum, dum ponit materiam , cui Cxiuiinftitutioneumproximeadhibendaeftforma,
cum per po- fuionem materiz um vicinz ipfi formz , ccnleatur confici abfolu-
teSacramcntum, atinSacramento pcenitenii<c, quodeft inllitu* tumper modum
judicii, inquo frequcntiilirae, etiam pcr dies plurcsdiftatpofitiomateriz, &impofltiopaenitentiz,
i forma, quz elt fentcntia abfolutionis , moralitcr non cenlctur per poricio-
nemillarum (quzexluiinllitutionercmotcabablolutionele ha- bcre puilunt ;
conliciSacramentumprenitentiz, atqueaded nec abilloConfcflariopeccatoreirreverentertraclari.
Hzc dilparitas lolvitdifficulutcm, quainurgetdeLugo^.contrarationcitl nu-
meroprzccdente allaum , quamfinchacnoftraexplicacione fatis
jejunedicumiDocloTibusapudDian./^.fuifle, nonpoflum non animadvertere. Pctes,
quid fi idemSacerdosaudiensConfeflionem, &Uxans pcenitcntiam , cumpropofito
fe cooterendi, antequam ablolvat ( hoceaimpropofitotirmarefedebet, fiadverutad
indignumani- iTiz fuz flatum ) non valensdeindevinceredifliculutes, quz fe-
femeniioflerunt, Contritionemtam brevicempore, quo fzpif-
£mepceniccnsabfolucioiiem expecht, concipere nequeat, con- demnandulneeritt de
culpa mortali , fi ficancclusablolvat? Re- lpondeofubdiftincliooe.
NamvelhicSacerdo<bonafide, exper- tusfortaflealiisfaciliuccmfeconterendi,
ditTertaclum Contri- tionisadillastemporis anguftias, vel malafide, temere,
& im- pmdenter: G hoc pofteriiis certe peccavit moruliter, (altem
quandopericuloablolvcndi in mortali{efeexpoluit,quiarunciplj,
praviutiquefuztribuiturCoatritonisdcfccTus. Siillud prius,eft
iterumdiftinguendum. Sienim (ineullotimoremoleftizpcniten- tis,
aliquidiortefimulansCoafeilarius, potelldiflerreabfolutio* nem,
idiacereobligabitur, lecusfine hzfitatione ablolvere po- teft.
RaliopriorispartisdiflinClioniseft, quiapofita nulla peni- tentisrepugnantia,
GcrcquiritreverentiaSacnmenti. Ratiopo- fterioris ell ,
tumquiapcnitcnshabetjusad abfolutionem, quare r TUramentum, quantum facit ad
przfentem difficulutem , J tripliciseftgcneris: Aliudeftdeftandomandatis
Ecclefiz, idc.tquoditcnjmtaliapenitensnon fitcommiflurus : Aliudeft ,
defatisfaciendaparte: Aliud dr comparenJo, ideft quod pcnU tcns,
propterneceflicatem, ab Excorrimunicatione refervaU ab- lolutus; recurrere,
feucompareredcbeatcoramSupcriorc, (ub penareincidentiz, hoc eft, quodin eandcm
cxcommunicatio- ncra, iquafucratablblutus, reincidet. a jamvero,
vclpoflumusfcrmonemfaceredeCaGbus Rcfer- vatis, vel
rcfervatisExcomraunicationibus. Quoad priraum , inarticulonecelliutis,
ideftmortis, & vaU dcprobabiliteringravipcriculo ejuldcm, lcge Sanch.
l.i.iaD*. ra>Cr.IlJa.I. Iramd & probabiliter , ex
d&rop.ttm.t.tr.+Mifp.i. pArt 5.^.5. ««m.y. in quolibetirapedimento perpetuo
, propter quodquisadSuperioremexleconfugerenon valet ; quilibct Sa- ccrdos
poteft ex Trid./»A.'4- dc quibufcunque relcrvatisab- folvere,cumprzteriJ
tcmpusnon pofsit. At ver6 nullum < eftexpofccndumjuramentum: quia pro
cafibus, quibus noneft anncxaExcommunicatio, nullumadeft Jus, quod obliget ad
u- le jurainentum . Excipe Incendiarum, t. Ptffimtm ai. ^mtfi.S. huiccnira,
quamvisnon fit Excomraunicationi fubjeclus , erit juramentum injungendura,
juramcntum inquamde ftando tnan- datis Ecclefiz ; nifiquisdicat»
LegemiJexpofcentem ci defue- tudine jam nonobligare. Pcriculum, &arciculum
fic explic.it Dicaftill. dc Psrifi.dift. 19. ««».409. Pro coJera reputatur
Periculum, & Articulus , quando mortis pcriculura cft propinquum» &
verum in fieri, non veroquando tereccrtumcft mortemdiutiuseflc Jifferendam,
quotcroporepotelt occurrere opportunicas habentis facultatem legitimc
abfolvendi . £t paulo poft niun.+tt. tunc approbat , pofle abfolri damnatos
inTriremibusinarticulo mortis , quan- dodebciitpcriculofum marccranlire; aut
non eftSaccrdos > aut habcriitafjbusdamnatisdefacili non
potcfl.Concluditdeniquein huncmodum. Plurafunt aliapericula, quz arbitrio prudentic
potius, quimceru regula a^ctignari potcrunt. Ut cumquis in
morbumpericulofuraiocidit, quimajoreex parte mortem (olec afferre, auciccr
agcrc incipitcxpoGtum przdonibus occidere fo> lentibus, vel aggrcditur
curationcm alicujus morbi, quz pe- riculofacflefoleat. Hzcille: Unde non judico
inarticulo, fea periculohoceumeflc, qui tertiana Gmplici laborat , quia hzc
nonfolecmajoriexparcemortematTerre. Aliqui, ut Jo. Sanch. i.tjutm.l. &
T>iMif.iJr.+jrtf.\7.&f ytr*3. ;.rr 'it/,69. Morbum
periculoiumjudicantdoloremiateris, quod Medicis meliusde* cernendum relinquo. 1
QuoadSecundum. In eodem extremo : feugravi periculo, vel impedimentopcrpetuo,
quilibet Sacerdos ex Trid./r/r.a.fj. poteft quidcm i qualibet excoramunicatione
, Gve jure , five ab homine lata , eciam propter hzrelim contracu , &
quo> cunque modo refervau, tanquam legitimus Miniftcr abfolve- re : fed in
percuflorc Clcricorum c*f. tx ttnnt , it ftntinti* m- ttmmnn. & in omnibus
cafibus Bullz Cenz tUnfnU im. in- jungere penitenti debet juramentum dc ftando mandatis
Ec- cleGz. Quod Pellizarius tnox cit. & Dia na t j rr. j ./MfJ.9 rtj. i ? .
j u- dicant, non efle ex neccfsiute fub morcali, quando abfolutio daturin foro
occulto confcientiz: & in caubus BullzCcnz,
fiCoofcflariuseumabfolvcrercfugiat,graveminjuriamifrogabit, Cnutitnt frtftitn
dumuxat , aliud/uramentum debct jungere , cogcndoilluniaddilitionemfutTereodam:
tumquiaodiouablque nempe de latisfacieoda parte, fi quz lcfa fuit,nec dum re-
Digitized by Google 4oi Methodi ConfeiTionis . Lib. II. entfifle apparet.
t>\t\ (dumttxat) quia inaliis requiritur qui- dem lanshclio partis, fed non
fub prsertito juramento . Le- gendus eft Pelliiarius, hml. trnil.j. mhl.mm.tml.
ex Diana Mutioefti t.i.trma.it.nf+x. qui docet, quando abfolutioeft in foro „
fciencias; & ptcnitcns non poteft fatisfaccre, oon efle impo- nendum
ulejuramentum de (atisfaciendo, ied fuftlcit firmum propofitum, ut
incctcrisobligationibus. LcgcSanch. l.i. UDt- «;.f<t.ij.)i»n.i7,
Deniqueabeo, quiaquacunaueexcommuoi- catione refervau propcer talera necefsiutem
abfolvitur, aliud onuseritexpofcendum ; nempe ut tranfacro periculo , recurrat
ad Superiorem , vel ejusdelcgaturo (qualiscerteefle folet Coo- fcflanusclechis
virtute Bull* Cruciatar, vel Jubilzi. ) Quod G «ieinde non recurrerit; in
eandem excommunicationem relabetur , t. ttttui, dtfiiu.txttrnm.in6. Dixi autem
( onus, non juramentum ) fi quidem juramen- rum hoc de comparendo ; probabilius
efl in percufsione Iblum Clericorum ( cum in aliis nullo jure caveatur)
imponendum efle. Bordonus truS.ixtntr.ij^ui.io. putat obligationem adefle folum
, quando quis abfolvitur ab excommunicatione dedu- Gi ad forum cojrtentiofum .
Ita Avila x.fart. cap.-j.difp.^.dub. 4. Efto oppolitum feotiatCaftrop.cum aliu
tt.t.tr.A.dift.4.t*r. num.l?. Nota duo. Prim6, ab impubere ejufmodi juramenta
non ef- fe expofcenda : quia non prziumuntur pollere rationis ufu ,
utjuramentumprodignitateprzftcnt. SicSanch. l.i.in Decal. t. I%.»mm.i6. Bonac.
difp. dt Ctnf. qntlt.l.p.t.num.tt. Secuodd, quando judicatur ea juramenu , vel
onera impleri non pof- fe, ut quia v.g. peniteni ftatim ert certA moriturus ,
velirape- dimentutn fore perpetuum; illanon cfle imponenda, quia iru-
flraimponercntur. Sic Caftropal. tt.i .tr*a.*l.di[tut.*t.p*rt.i.§.t. 18. De
Jurifdi&one Sacerdotis , ad abfolven- duin nccclTaria. AD
facilcmPfnitentizadminiftrationeroreddcndammultum prodeft, certum efle de fua
Jurifdiflione Confeflarium , §.L Dt Siutrdett nen tfprebmt». i Q Acerdos
fimplex non approbatus folum poteft abfol vere a Ve- ■3 nialibus,
&aMortalibusaliisriteabfolutis . (Legetamen Dccretum circa Communionem
quotidianam, quod aftertur in MethodoSS-CommunionisriiM .§.ia. ) &denique
in cafu ne- cefsitatisaboronibuscafibus, & Excommunicationibus, finc ul-
larrllnflione. Ita PrzpofitUS de pcenit. o.-j . dui 5. n:im j. aliique 1
fmfiimex Tt\i.ftf.t*^c*p .7. modotamcniupridifto tn ctp.prtct- dtntt ;
&quidemprobabilitereciarnprzIente Confcflirio appro- bato.
SicCaftropaL/«.i.rr.4.rf«TM M.5 y »8.c^9- dcLugo dt pmit. dt '■p. 1 8. ftQ.i .
n. t 3 . vocan tcs probabilem noft ram opi nionem,
quamviseontrariamprobabiliorcm, &tutiorem. Quam probabi- liutcm
ficegobrevitcrprobo. Nonpoteft negari, bancfententiameffeprobabilem, ut fatcn-
turipli Caftrop.de Lugo, & iexdeclm Dotforcs IdeLugo ciuti , aliique: fedin
jurildictioneprobabili , fcntentia cft communit , quod Ecdcfiadat
jurifdidtionem certam: ergo prardidla jurifdi fus hofce , quos fibi hi
refervant , vim folum habere in fua Diaeceft non in aliena. Nam propterei
Diecefanus , qui for- te peccatum in fua Diccefi refervatum conhteatur
Confelfario in altera Diccefi , ubi non eft refcrvatum , poterit abfolvi 1
diclo Confeflario : fic Filliuc. tr*et.y. mnum .2.8 j. quiafupponi- mus ifti
nullam factam efle reftriclionem ( ut cfle facttm re- flridionem quandam pro
Religiofis Socieutis Jefu , pecca- tum refervatum forte confitentibus, dum
iteragunt, fcimui. De qwdeLugodtptenit.dift.ij ftS.6.0.1. ) Quftd fidiClusDie.
cefanus mutct domicilium , feque in alienam Djjceum cran- sferac ; mulc6 magis
in prardido cafu poteric abfolvi , ut de le conilac. , . 1 Secundd : Rcgulariter nullus eft cafus refervatus in
|are Summo Pontifici: cui non fitannexa excommunicatio. Sk Fil- liuc. in
!nflruct.i-rrvicjp.i.. «rr.j. Undccolligunt rccte dodtores , qu6d C quis non
incurrerit excommunicationem propter aliquam caufam, v.g.propterignorantiam ,
etiamfieflet hatrefis externa ( nampropterinteroaquBCunqucdclicu, cum
Ecclefianolitju. dicare de internis, nulla incurritur cxcomrounicatio) runcil-
lud peccacum , feu calus non eflct refervatus * fed poflec i quocunque legicimo
Coufeflario abfolvi . Sic Suar. l.t.dtmir. diip.l.nitm.io.circnmtdium, Caftrop.
ttm.t.tr.A. difpHt.*.p*»a.i. iniric. 4 Tertio : Epiicopis conceditura
Tridcntino, ftft.x+.tvp.t. dinftrmnt. ut pofllnt in foro confcicntiae
abfolvercluosfubdi- tos ab omnibuscafibusoccultis, etiam Sedi
Apoftolicarreferva. tis: idquein haerefiscrimine, eifdem, non verdeorum
Vicariis permittitur : idquodintelligecumFagundeza. Ecct.trufp.tMp.t. 1.8 »um
\\. legeetiamCaftropaLr».t.fr*a.4.r»*r.J.§.t3.t8.eriara pollBullamCcenz Domini:
quando dicitur ( noneorum Vica- riis ) intellige dc Vicariis ex officio , nam
pofle hasrefis oc- cultx abfolutionem , vel Vicario , vel cuicumque Saccrdoti
fpecialiter, quarnio cafus orcurrerit, committerc, non eftmi- hi dubium. Sic
Fagund. iiid. Caftrop. iiid.n». 19.&C. Per oc cultumautemiijtellipitur,
-;uando peccator nonlaborat publica infamia, quoad illum cafum, etiam fi
aliquibusfit notus. Sicril- llllC. trait.-j. num.lti*. , f
Atquccxhactertiaanimadverfioneeflicitur, utConfeflarius in hisoccultisnoncogatur
mittere penitentem , fcu confugera adSummumPo-itificcm : fati*enimfuperqueerit,
ad Epifcopum. Eftaliudremedium, irJeftBulla, &privilegiaRcligioforuro, do
quibus iamaliquid lubdo . , («a Doili.n»mlei:tnshujusnumeri4 & f. mcmona
tibi non o»» cxciHacPropolitiov mterdamnatasab Alex. VII. Smttn- tk 4trtnS>
ButUm Ccmt frrhihtrt nifolntiMtm Hvrfii, & rum rrtminam . <t»*»d* ttkVk»
f»»t , & >d ntn dtrc;*rt f, ti Triitnttni in ctu* dt pctuttit criminibui
(trma tft , nnne dit l8. l»tri i» CrnfiUerit SJCr* CtntJtZ*'"»" Em,n~
Ci lium Vtj*i & ttttrttt» tft . 6 Denique adverce , Caulogum Cenlurarum
haberiapud Filliuc./r.i %.& t6.infim*. r6ro. S.HI. Dt Cenftfitrio rUa» ptr
vtl imamm 1 T) ErBullamCruciataeconccdituraccipienti, illum (namex 1 Joleph.Augull.
in ntiti» trrtvidt B»IU CrtttUt» nnm.t X. non fatiseftpropoficumaccipiendi :
cumcontra, fatis fit accipere , quamvis diiatalolutioneJ in Rr.gni*Hifpanix ,
pofle ablolvi in 1II0 anno, quo Bullam accipit, i quolibet Confcflano ritd ap-
probato, abomnibuscafibus, &ex'ommunicationibusEpilcopo quomodocunque
relervatis, pra-m.fla debiu fatisfaaione , ubi rjpu«fuciit, totiesquoties,
& ib omnibus Pontifictis publicis, lemelinviu, & femel in mortcin
codcmanno, fed non terti» pertertiam. Probabiliterautem fati* eft, ex Hcnriq.
Coninch. Filliuc.Regin.aliifq;apud Dian./>. 1 rr.i 1 .rtf.j. & poft hos
ex Vale- non eric amplius probabilis , fed cerca . Minorem hujus probac ipfe
Caftrop. nitm t»m.\.di(put.x.di ctmfcitn- tUtpinnmtt p*r.j. num.cf. afferens
Suarium, Lelsium, Thomam Sanchez , Bafilium de Leone, iCgidium , Coninch.
Bonacin. aliofque, quiomnesaffirmancoperanciexopinioneprobabili, qua
fcilicecquisprobabilicer judiratfehabere jurifdiclionem, ftatim
defafloabipfaEcclefia jurifdiaionem ccrum conferri, ergo » imt.MttLfiU.
c.i.num.ti. dicentis, opintonemnon wquiWO &c. temnovamapprobationem fi
ejufnroHieleau<dom;cilium tnutet,. ampluribus probat idem Valerus , $.n. d»
c»nf.ff»rt mttnmn. * C Aeerdos rite vel a fuo Ordinario , feu Pnelato , vcl a
Summo O Poncifice approbatuf ; eos , refpe£)it quorum eft appro- batus,
poteftabfolvere, tumabomnibus cafibus, tumabomni- busexcommunicationibusalias
nulli Superiori refervatis . Ad hascclariusexplicandaquatuoradverto. Prtroo :
Epifcopis , feu Pnelatis Summo Pontifice inferio- ribus nulli funt cafus, neque
excommunicationes refervatzin furc ; iu Suarez dtpttnit.
difp.zc,.jtB.%.num.(>. Filliuc. traH.t. * n»m.ty. foliim igitur folent ipli
ali>)ua fibi refertare : qua- re quilibet ConfefTarius confulat (uae
Dicecefis conflitutiones , & juu, «1 legitimas confuetudines . Unum
fubadverte , ca- noneflctutam ; efleenimtutam r.
&fignatenoUt»j«ir,.i8.verfu, r>«*/»rv«, fedomninoeftlegenda
quzdamfeudcclaratio, feulimitiiu», quamcgoaflero»»»r««. dt
BnU»CrHtiMtcMp.ti.&n»m.^.&ft»i. Ita Jofcph. Augull. 1» M#- titithrroidt
BnlUBrntUtt, inum.t. Dixi ( iPontificiispublicis) nam aboccultis (exctpe iemper
hzrefim) poteft toties quoties. Idque &c. propter rationem , quamaffertSanch./.4 in Dte.e. jt.n.ij.
fcAofintcum Filliuc./r. 77.1^x87. aliicontrarii) quamqueapprobatBauc.i»f»//S.9.4*'
* tansBon. tr dtCtnfnrii d.i.t.t .pnr.to num.t6.Bc Alfonium de Leone ttm. dt
Ctnturii rtett.i. ».40. Ratioautcm eft , quia cft ve-
rumhosoccultoseflecafusPapales, & folumexdelcgationecoa-
ceflosEpifcopis,&inrigorenonefiecafus, quoslibi Epifcopi re- fervant ,feu
non eflecafus Epifcopo reiervatos, ut recte noutSua-
Kzdttet»it.d.i9.eapit.i.n.6. ttmen fiveexufu, fiveexlataintet- — ?-e , ftatim
ac illi concedunfUr Epilcopisinpcrpetuum , con- / Digitized by Google Cap. VII.
De Jurifdictione Sacerdotis, &c» Concedunturillis, tamquam
0»dinariis,itquetoties, quotiewi- iolvibilesperBullam, quxel» ratioailataa
pradiflo Sai.th. Ute. Hincibidera Baucificcontequenterconclud»t. $pi h*bet *b
tpifct- ft fu»lt*t,mG*ntr*l*m*b(*tvndi*C*fib*i, &C,»(*riiipJir,ierv*- tit:
mteOititmrttiMm iffittmtiffnt e*f»i Abttt*i*nim*ii, CT jr,pt,r
f*rit*t*mr*ti*nit, perenfflt Itvit Cltriei , &it* *ff* »f» rtttpt*m .
Hacflle: &quldeni propter eamdem rationcin, quiantnnrum hi rafus
conceflitunt in perpetuum Epilcopis . Tam UUefl potcftasabfolvendi per Bullam
omnesexcommuni- cationcs, lauifat3a, fiopusfuerit, parie,uteuampoflintablol-
vi, ioforotameninterno, eicommunicati, fivcgcncraliter pro petcatis,
quxfintcommillapoftBullamaccepuro, veletiaman- tei, fivenoroinatimdenunciati.
Ita LudovicuslCruce i»,xp,fi- ti*»* B*IUCrmei*t*di(p.i.t+.dmb.i. Elle autem
abfolutum quem- piamab cxcomrounicatione in forointerno, hunc ettctium lu- bet:
utfiexcomtnunicaiio Ctocculu, licet pro culpa. proqua fuitexcommunicatus,
&r*oipU«communicatione, fimamte- tetur, poflicapud judicem externum puniri
: ipteumen priva- timpoteftfegerere, utnon excomrounicatura : quiadefaUo ab-
folutuseilauCtoriUteSummiPontificis. luidemiW *W.}.au».9. Atficalus,
ieuexcommunicatio non (it occulu , ocabfolutio ut fuperBullaminforoconlcientix
dau, poteflfe »n occultogere- re, utnonexcommunicaturo:
atpublicefedebetutexcommuni- catumgercre, quiafecus
faceretprxjudiciumforoextenori . Sic idcmibidjt.iz. Harxcirca PrstdidJa
Pontificia occulul meleri. pu, &evulgatafuereanteDecretumAlexandriVll.
depropoii- tionibusabiptodamnati», quxhabenturinhne lecundi Iomilol. 407.
Quarecircahaecoccufuadvertendaeft propofiuo tcrtia pcr ditiumD«retumdamnau,
quxeft hujufraod». Stmtinti**ff*rtn4B»tl*mC-m* [*lmm pr*bibtt, *b(,lmt*»tm
mtr,- fii, &*litmm trimmnm, ****** pmblit* (mmt, & td ntn d,r-e*rt
f*t*U*li Tridintini, ta*** d* ttemltit trimimtbmi (trm* ,fi\ Ammt I<»9.
ti.JmliiinCtmfifitrit S*tr* Ctn*rtl*ti**ti tminintifpmtrnm C*rdtm*limm vif* ,
<i*r*t**fi. 9 Abfolutio i Cenluris virtute Bullx poteft fien etiam extra
Sa- cramcntumPcnitentix, ex Joleph. Auguft.i*.i.«.-.i6. &ct»am
.«rformularoordinariaraabtoluuoo.s iCenfur»si*«.i\»«»».7. Nec ellneccfle,
utPCnitensBullaro habeat fecum: cum lausfit, ut habcatdomi: Ita A.d.mnm.i.
& Ludovrcus 1 Cruce » *xp,fii»». \%*U.Cnu.di(p.xx.\JLnb... ImrooetiaroG
illam am.ier.t, «leodern LudovicolCrucei*ii.dumumen fpontenonpro.ece/»t; ex Jo-
fePio^oad Jubilxuro, inquofoletconeedi latiflima poteftas ab- folvcndTi
peccatis , & excommunicauonibus .fecuadum ejus tc- rtoremeritproccdendum. $.IV.
D*C*nf^tr.frrvilni*l*. tl T Tlfolent efle Mendicantes, &qui in eorum
privilegUs XI communicaat. Hienim cxtra Iuliam , &quun Urbe commoraotur,
poflunt abfolvere i Pontinciis omnibusto- 403 B»U* Cetnt H/Eretici, fchifmatxi
, atquceorum fautores, librofq;hx- rcticorum lcg ntes.
NautragautiuroCbrirtunorumbonainmari, velinlitioreiur- riptentr*. Pyraixin mari
Romano, eorumquefautores. Imponentoiiova prdigia, gabcilas, &c. Fal.hcantet
literas Apoflolicas. Arma, terrum, &c. Equo*, &c deferentesadinimicos
no- minisChriitiani, vel ad Hxrcticos, illifquc auxitiantes, ComV
liumqucdan:es, &c. Impedie teseos, qui vidtualia Romim deferunt.
QuicuntnRomam, velabeareccdeiiteslpoliant, mutilant , capiunt: & fine
jurildidhooe vexant in curia Romana commo- rantes. Vindicantes fibi
jurifdiflionem Apoftolicam . Vutnerantes, vclcapiente» Epifcopos, Cardinales,
&c. Quiperfe, vel peraliasperfonas, quxRomampro fuiscauus recurruot,
velinibipropterealdemcommorantur: veljudices . Officialdqued&arumcautarum,
occafionc carumdem , &occi- dunt, percutiunt, fpoliant.
Appellanteslgravamine, velfutura executionelitenrum A- poftolicarum ad
potcftatem fxcularem . Impediensearumdem literarum Apoftolicarum, feucauurum
fpiritualiumexccutionem . Judicesfxculares, qui Ecclcfiafticas perfonas trahunt
ad fu» quiqueEcclefiafticam libcrutem tollunt ; autin ali-
(tatisfaclaiemperparte) Univerfaliter prooronibu»
MendicantibusRodr.mC#«»^#/.}.i/. A,ftlmtit*m**d f*tml*rtt, 4
•.l^C^^Priv.SocJeC/.^A^M-J »- Pf*t« cafiuBullxCe- rr, iquibusexSanchJ.*.»D«f^.>-4^*7-
nonpollunt. is Excipe itcm excommunicitos nominatim per fententiam prolaumab
homine; auosnonpotcft ablulvereniUille,quitulit, velejusfucceflor, velluperior
(qualiseft cenlendusdelegatus 1 gtlofuperiore) utoccurrit,
quandoquisablolviturvirtuteBul- iCruciatx.Sic Filliuc/r.tijfc*97.&
Alteriu»r#.i. t\*. di(f.»^.x. &l.&t.*.§. Slftd t*m*n Priviltrimm .
Excommuntcatos autem generalitcrabbomineConfeflaniSoc. Jcfuoon debent abfolvere
iinefpecialtlicentiafuorumSuperiorum: proutexplicatur»C«»- p4»i.rrrv,lril-r*m
tfm(dStt.%.i . V.Abfilmri* . Alii umen Mendican- tes poflunt hos excommunicatos
geoewliter ab horaine ,& quidem in foro interno , ut hic femper fenius eft
. Sic Joan. la Crux im Ctm- f,nd.frivil.i.t.t.7.d*b.i. Etratiodiverfiutiselt,
qutaCoofeflariis Saciet.idlimiuturiluoPatreGenerali, quod limiure utique ex
fuis pri vilegiis POtelt : Iu i» fr*f*ti*n* ifmfdtm i» Ctmptndit Prh/il. S*t-
]*(*'. quialiroiutionecarentcxteri, ut fupponimus . Utrum autem
proexcommunicatit nominatim lint hi per fua priv ilegia dc- legati i Pontifice
, ficuti Electus per Bullam Cruciatx , no» efl hic quxrcndi locut : naro
propterei mod6 ioitio hujus numeri excom- rouuicatotnominatim excepi ■ 1}
HxcproConfeiTariitMendicantibus, eorumqueprivilegia participantibus extra luliam
, & intraUrbera. Deiifdem nuuc breviterdicendum, intraluliam,
&extraUrbem. Certum eft exdecretoClem.VlII. pofito i Ludovico kCtucc
d*,xp*(. Bnil* Cr*c dift.i .t.ijl** j. hocpofleablolvereicxteris ,
prxterfequen- cest boceftprim6, prxtercalusBullxCenx. Secund6,prxter cafus lex
Pontificios pofitos apud eundem ibidem in moderatione eiutdcmDecreti Clem.VUL
Deniqueteruo^prxtercafustquos fib 1 Ordinaru locorum retcrvant . De hoc tcrtio
nihfl occurrit ad- luin. Deprimo, &fecundo, lolumhicexponendumeritia itos,
nefua^ jurifdiflione uuntur: quique * iTarcm, autcontraillosali juid deccrnunt.
Fereutesflatuuliberuu Ecclefix cootraria , iifdoroque forte inditis utentes.
nditis utentes. UfurpantesEcclefiarumjurifdicliones, vel etiam fruclus .
Imponentesonera Ecclefiafticis . Judicesfxculares, qui
interponuntincriminalibuscontra Ec- "'Hlco«- Ecclefix Romanx, illiufque
juriidiclioneni verc prxdictos. Stx C*(nt rtntifitii, * nmAmt nt» ptffnnt
*b(tlv*rt Apud Ludovic. i Cruce 14 \ / l°" otes imrauniutem Ecclclulticara
in l V XIV. Cum nl.it ntnnnSi . Violantesclaufuram MonialiumaJ malum (inem .
Provocantes, &pugnantcs inDucllo, juxuTrid. &Conftiu Greg.XUI.
Adttlttndnm. Iniicientes violeuu» manus inClericos, juiu Caoonem. 5« tnit
fnndtnt*. Sirnoniam realem fcientercont'ah:nte« . Coulidentiambeneiicialem,
quxeilea, ex Bulla Pii I V.Rtmn- nnm, & Pii V. l»i*iit*bHit \ quam
eominittunt pertbnx rciignan- tesaliquod bcucricium, velilludacceptantes,
velcollatures, vel eleclorcs, vcl prxtenutores , quandorelignant,
acceptant.con- fcrunt, eligunt, pixtenuntcum intentione, feuceruconhden- tia,
qudd beneficium , leuejusparsaliiuo temporerevcrfura fic
infavoremlivcipliusrefignantis, fivealtcrius cujufcunque. rj Hxc, utdixi,
ineratiamlegentium Confeftariorura pofiu funt; CumenimCunfeUarius, ut rcdletuofungatur
munere, te- neaturex FiiiiuCM inflrJbrtvi,t.i.*rt.j. i).Sl»*rtb(ci*nJl*f*nt ,
fcU recafut, fiveexcommunicatiooes, ialtem ordinarias, quasipfe
noapoteltablolvere : namdeiUit, quaspoteft, tatis eft fi habeat
cognitionemconfulam, intendatqueeasabfolvere, fiopusfuerit; ide6 Confellarius
ex Mendicantibus extra luliam , & in Urbe , ia- tiseft,
filciatexcommunicationesBullxCcenx, quas jammod6 compendiosedclibavimus.
Confeflarius autem ex iifdem Mendi- cantibus intraluliam, &extraUrhemj fufficitfifciaceafdemex-
communicationetBullxCcenx; &infuperfexmodd diclotcafus Pontificiot:
&deniquecafut abordinario Dicecefit, ubidegit , refervatos . Demum
Confeflarius non participans pri vilegia Men- dicantium, non
lolumprxdiciafciredebet; fed etiamillas alias excommunicationes relervaus in
jure , & io Extravagantibus . quarum Catalogut , ut (upra dixi efl apud
Fill iuc.rr. 1 \.& 1 6.i*fi»*» qui quia longut elt ; hic tranfcribere operx
pretium non fuit e» taroenapudcundera <» infhuii.br,-j>*rt . -. brevior
Catalogusordi- nariarumexcommunicaUonum rcfctvaurum, quofimarituti 1 Cc
C> C A Quid faciet Mcthodi
Confcflionis. Lib.
III. . ConfefTor, fi erraverit in abfolvendo ? S- IV. Dt Errtrt tmm 0. I. 5 /~\
UandoCoofefsarius erravit pricno modo, hoceft, ita ut V^Sacramentum
Pcenitentiae , quod adminiftravit, invali- durafuerit: GfideraalaproceJut,
debetomaino, cum fuo etiaro gravi mcommodo, penitentem admonere, Gc expo-
fcentedamnofcieoterillatoa Coofefurio. IuFiiliuc. tmtmfi. i<re.
vnaf^.Diftfitm prtmi% &dc Lugo dia.dij}.i}. d*p*mit.(t&.\. mnm.jt.
Siver6bon_ fide; tunciolumdebet ( fempcr fupponi. mus, quod poflit illum convenirc)
admoncrc, etiam cum pro- prioaliquodedecore, & incommodo,
qiundoeftpericulum , ae Peoiteusampliuscoanceacur: ut fi efiet verbi
gratiagraviter in- rirraus. IudeLugo-Vi_. Ratioell, quiatuucdipericulum mor-
tisseceriur pcniteutis: atqueided pemtcns mnc verfarerurinex- nec booum tertii
, nec validiutemSacraroenti lyderei; ledl treroaneceflitate. Atfitalepericuiuro
noneft; quia fpeselr, ut olumv.g. noninterrogavitdenumero, veldercquifitis
circun. iterurovalideSacramentumPenitentiarfuicipiat : nonefsetinne- flantiispcccatorum,
velreliquit penitentemin occafione proxi- cefliuteextrema; naminfequenti
CoBfcflionebona Sdefacienda ma. famdefingulishifceeventibus, noftromore,
bwvicer . ^indirc^iabfolveturaboronibuipeccatisaliasnonlegitinrieab-
Sedpriusadvertendumeft , cjufmodierrores vel i Confeflario folutis;
illudautcmioconveniens, quod non fcrvabitur materia- poffecommittiex culpa
mortalitergravi , quam m*Um fidtm voca- literlex Deidefubdendisomnibus
peccatisdiredcclavibus; re- bo, velexnuila. autfaltcm venialiter levi, quam
appellabo i*- iarcicurabexcufatione du&aex rubore Coofelsarii, eomodo
mm/Utm: namhac dillincxione poGu, clariora evadent, quas quodiduroeft*.*. ' 6
Petcs; quandoadmonenduseftejufraodipenitens, quomo- t
'T^Riplicittrtdeveoirepoteft. Priro6fierraverit, quoad va- X lorem Sacramenti,
abiolvendo v.g. fine poteflate : ut ii abfolvifleta refervatis,
velfioeintentione, velfine debicapceni- tencis difpofitione . Sccund6 fi
crraverit, quoad aliquid, quod eritiodamoum tertii v.g. nonobligavitad reftitucionemdcbitam
: & idem eft G obligavit ad indebium . Terti6 fi erra verit in aliquo ,
TOod necbe-num tertii , oec validiutero Sacraroenti lyderet ; led olumv.g.
nonincerrogavicdenumero, velde requifitis circun "r " $. IL D* ctuM
Ttrtii tneoa» UandnerRoConfeflariuserraverictertio modo: fibona fl-
deproceflit, adnibilillum obligo, fedDeoomnia com- IuFilliuc.wiiv/friiflirni»,
t.jfidtm. deLugoaV/J.is dtp4m.fttl.ijt.js. fimalafide; dcbecdiligenu re,
utpenitentemadmoncat: Sicidem deLugo «1.74. decujus defectuprioris, puco,
quianooadeft illerubor: ociuob aliatr admonitionismodomoxaliquid attingam».6.
Ratioetl, quia in racionem minusuniverIalemnoUcdcLugo/.r.».77. IuSaocbJ.a __A :
I - f ____> _fl___J_ „H.„. J J-A £ . — . 1 -
dofiecfincfracliooe Ggilli/ Relpoodeo: Cootcisor, nefigillum frangac,
debctpetere veniaroi peniteoteloqucndi cum ipfodere iplipcnitcnci necelsariaad
ialutem, atqueadejutdcmSacramenta- Jera Confefiionem prxteritam pertinencem. Si
penicens conce- aat: )amtut6Confc(sor admonebit: Gnegat; ad nihilaliud tene-
tur: quiajam funcluscft fuomuaere, quancura potoit. Sipacni- ibe- tensredcatad
Confeflionem, teinhac debere illu m monereds pofteriore beceventu
Confefloreflet caufa, ne penitens obliga- dtm*trJi/p.6j,.>. contraSuarium*^»
j. dtptn.(*B.j. dicencem tus verb. grat. confiteri integre omnia peccau; cali
obligacioni falcemmoralicernonlatisfaceret. Acincaiu priore ooncenfcre-
potseadhucdebereadraooicioaemprolequi: quia ulis iocutio eft turcaufamoralis.
Hujusaucemracioulcerioreft, auia bonafides facit, nenuncConfeflorGt,
leucenfeatur cjufmodicaufa mora- lis: nullamenimculparaadhibuit: «5c uc fuppono
: nondixicpx- rGt, leucenfeatur cjufmodicaufa mora- r_.nadhtbuit: & ut
fuppono : nondixitpe- a, ooneflcobligatum, fedfolumucendo 1100 ioterroga- vit ,
vel non obligavit . Saoe G quis ex Fidelibus , die fefli vo , quem
iplecrederetferiacum.laborarec: egooonobligarer docerecum dedieifeflivicate, fi
ejulmodi monitioocro facere nonpoflemfioe ineograviiacumffiodo: &ratioeft,
quia non tcneorex juflitia : quodfitcneorexCiMritate: cercc illuJ incommodum
meexcu- fat, utcftcomrounis docirina inomnibus obligacionibus prove-
nientibusexdebito Chariutis- haeftincafu oollro: oam exuna «graveceofctur
iocommodum, cura meorubore, &ofteo- -nicencem: «Scexalia, oullumdam- C A P
U T IX. a\Iiqua pertinentia ad ConfciTarium ante- quam abfolvat. TNunum X riiis
me U fui ; Petes; quid, C borufidepofitivedeobligavit. vcl, quodin idemreri4it,
penicensmotus exGiencio Confefl-rii putavlt, fe non obligari ad pr^dicia? Refp.
regulariterad nihii illum obligari docetPilliuc./^. Raroobligari
docetdeLugoa.74.ra>. Reflc u- tcrque: t_ncenimefletobliga(io; cum,
vmnibusperpenGs,oon eisetgraveincoromodum Confefurii admonere; quiavcrd rar6
nonadcftillcriiJm i_.retra_tando; poteft refle dici regularite* §. IIL Dt tmti
trnrn Ttrtii . 4 /^vUarjdoerravitCecuodomodo, DempecumTertiidamno : W
diftinguendumeft. Quando enim ucuifti, boceft, nec illurapoGtivcobligafti , nec
deobiigafti pofitivc: fiquidem bona fide proccflilli ; adnihil te ceneri puunt
graves Auttores , propter rat ioncm mod6 d idUm j.ar^-Fiiliucj» mftr*a.trtvi c
4. $.di» a. ftricliusl_quiturdeLugorf«^ai_d;/ji>.i»./»a.i*<j. fiautemmala
.• tenerisadmonerepeaiuntcmdepatracocrrore, oe fcilicet patia-
turdamnuminnocens cauiatua. Sic de Lugoii/Z Siumen non ■dmoncas; licetpecces,
nontenerisadreftitutionem ;quiaCoo- fetsor noo teoeturex
iuuitiaqucrerebonumtemporalealioruro . Qiaodliillumobligaftipofitive, vel
deobligafti : fimaia fideid a tefa^umell, crrte obligatis vel
raonerecumaffedlu, quoipfere- ftituat: velfioolit, feu|am tuncnon pofllt,
cumpotuifset ante tuamdeobligationcro, tu teserij reflituere : fuifti
eoimcauiapo- fitivadamoi, undcobligarisex juftitia. Sic«»id. Si ver6 booa fide
pfocefliui :e(iamobligaris (ficurgencedamnotertii^ cumaliquo tuoiocommodo;
oonumeocumtaoco, quanto fi malaiide pro- ceflilses: quiatuoctenerisexCnariute ,
non ver6 ex juftitia, ut diciumeft. lta»*id. AliquicumdeLugocicato<W.
mum.€i. pu- tantin hoccafu adefseobligatiooem aliquomodo ex Juiiitia: (1
quisenimfioeculpa iocenderetdomum alienam.- ut priroum id advertit: tenetur
(ajunt) exjuftitia, Gpoteft, non cum tanto incommodo extinguere: licetalius,
quinon incendit: non ex r. Iuia cafunoftro, 6tc , . I. Ex qut 1 1 pOteft,
imra6debet Confeflarius fequiopinio X lemprjenitentis, contra propriam
leotentiam, fiveproba- bilem, fiveprobabihorem. UiSuttcx dt Pmnit
di/p.li.ftH.1. 5*o- ckczM.i j* DtcMt*tssp.9.m.*i.& 19. aiiique, Caltrop.
r.i.<*Vy>.». d*t*»fci**jipi»f.j*.i. Ratioeft, quiatuncprenicens cllrecie
di- (poGcus: dumenimfequiparacujcftopinionemprobabilem: jara
vultaboffinipeccatodifcedere: &quamvisiorebus humanisGve Judex,
GveMedicusdeberetopinioiicm probabilioremfequi, de quarenobisnuncagendumnoneft:
Umen Confeflario, qui non alio modoeftjudex, dcMcdicus, nifiucanima pcnitentis
juihli- cetur: Utiserit, fipcenitens rcctead przdiclam juliilicationeni
difpofitus appareat: id quod iatishabetur fequendo opinioncm probabilem . a
Petes: debetneid fub moruli? Refpond. IucumdeLugo d>.} u.Ctcl.i.m.m.+S.
EtquidemConfellarius proprius , idelt 1'»- rochus,
debettotiesquotiesadferecurrerit pceniteos, eum ab- folvere,
lequepatoitentisopioiooi probabili cooforraare: dcle- gatus vcr6, ideft oon
proprius, licetauditaCoofcfiiooeproea vi- ccidem dcbeat; uroen poteftcuro
mooere, oe icerum redeat , oifieamopiaiooem depooat. Ratio diverfiutis eft
ducenda ex obligatiooe, quambabet Parochus pro fuis ovibus atft.1ien.dis, a qua
non urgetur delegatus. Obligamus autemdelegacumpro ea vice:
quiaquandoCoofeflariusquicumque auditContcflioncm f exiuppofitiooe, quodaudiit,
obligatur tubmoruli conforrnare feopinioniprobabili, quiacunc poeaicens,
cumficrecztf dilpoii. tus; habet |us abfoluuonis : oeiterum cogacurfua lcelcra
alceri roanifeftare. 2 Noneftumen oegandum, excufari ooonunquam, propter
leviutem maceriar, ejufmodiConfeflarium: ut GCoafeflio fuif- fetdepcccatis
venialibus, aatiubrevis, autde ulirruceria: nt ejus repetitioapud alium
Confeflarium grave oaus mi nimeceafea- tur. SicSuar-r«f .nmm. 7. Siach.cn.
nntn.i 0. Imm6 M untefmus & aliqui apud de Lugo dn}.ii.cit.(ta.i.num.*,S.
nec rcprobac ipie_de Lugo : fiquidem concrarium folum vocacverius) ira
hocConfei- fariodelegatonunquam talemobligationemmortalem agnofcunt: quia ulis
Confeflarius , volendoaudire paenicentis peccau, oon vultcedere/urifuo,
quoliberefl, ut poffic fuam io operaodoopi- i tequi. ♦ Pe- Digitized by Google
Cap. IX. De aliquibus ante Abfolutionem, &c. 4 Petesiterum,
quandoConfellariutpotert, veldebetconfor rrurcfcopinranipceniteotisprobabili,
debetneeilein lcprobabi- lisopinio, anlatiseft» ut pcenitcntiappareat
probabilis, quam- visinfeuiisnequaquamfit? Rcfpoodeo: debet eflctalisin fe ;
fiveuinenper rationesintrinfecas, fiveperautioriutcm extrin- iecam Auciorum ,
juxuca, quz dicuntur iDocloribus dc hac ■iitcria:
Siergoopiniopcenitentis-aullam exhis probabilitatem habet, lcdlolumipfi
poenitenciappareat probabilis: verb. erat. apparcat probabilc talcni contradium
nonefle ulurariumj dili- geosfitConfcflariuiinexamineuliilencenciz, anfiforce
fitpro- babilisfaltemextrinfecepropter auAoriucem alicujus Autloris > £fc fi
invcncrit efleulem , illilccooformet. Sicde I.ugo iec .cit. * wr«).4j.
(ecusillaopiniopeenitencit jamnoneric nilifalfa, icer- ronca : undecumejulmodi
pcenicentefegerc: , licuti fegereret comculpabiliter, vcl inculpabiliter
ignoreote: denuonos latis diximus lupra het lib. c»/>* Hadlenus declaratz
doctrinz quan- dammodentionemadhibet deLugoW.i .Rtfp.merJub.iS. Mcri-
t6enimait, nonobltgariConfellarium fequiopinionem peniten» tis,
quandoopiniofetenetex parreConfeflarii , utfifit probabi- le, ipfumpofle, tc
non pofle negare abfolutionem : idquod cgo iterum nouvi cum Sanch-i.44.sMn». 1
o. quando egi dt Bamt.lib. yt. J.(j.4JM.».JO. 405 §. II. AnCtnftff*ri*t fcitnt
Pttnittnttm ntn ft cemmifit, fejfit tllttm abfelvtrt? y /"\ Uidiaciet
Confcflor, quando advertet Pcenitentem KJ quod peccatum commififfe, quod neque
ex le , nequein- terrogatusconficecur? Dico: fifciat evidenter, quod commife-
rit, <5c itemcvidenter novic ; quodalii confeflus nonlit, ablol- vere noo
poteft : quiaclar^ipfituncconlrateiufinodi p^nitentem Bonefleritedifpoiitum .
SlcSvu.dcptuit.dilf.H.(tit.l.n.c).Fiz.l.6. dt i.frtttft.Eccl.c.^.n.\i. 6 Dixi (
lifcit evidenter: ) lienim dubiut, veldubiut an pcenitenslicitcneget; potelt
abfolvere: qubquilibec dcbetprse- lumibontis, acqueaded rclle dilpofitus, nifi
concrariura clare conftet. Quoniam igitur ca evidentia rarifTima clt : fzpe
itcm contingerepoteft, utpcenitens habcat ucendicaufam racionabi- lem,
juxtaalibididu, adeviundum v.g.fuum ,velalteriusdam- num: vel habeat aliquara
probabilem opinionemprole, luaque attione; ideo regulariter videtur
ablolvendus. 7 Qjid, fiConfeflariusex aliorum Confeflionenovit v.g. Pe- trum
talecrimencommilifle, necefleconfcflum : ipfeauccm in ti
Sedinquiretaliquisaliquam regulamcirea hujufmodi men, humanafque incerrogationes.
Atprofeti6 non poieft dari una, dceadem regulaproommbus: pendetenim
excapacitace » cVdifpofitiooecorporali , exatcentione, aliifque circunltantiif
. Qiurcpauciores, &creflioresinterrogationes debent fieri homi- niocculto,
cVbarbaro, qualeslunt lndi Occidenuies, quima- licui Europzo :
leviiisexaminanduseft rullicusnoller , quimho- mociviiis: leviusqui zgrout, flc
difficulcer poceftad fubtiliora attendere, proptercapitis debiliutem; quim homo
fanui, <5c robuflus. Denique (quod noundurociletiam ) levius,<5c minus
cxadte interrogandus eft circafingula, qui plura habett*eccau » quim qui
pauciora . Ratiocolligicur ex diciis : quia cum folum re- quiraturcfiligencia,
&examen humaoum, bocautemftt illud \ quodnongencrecexfefaftidium, cSctzdium
hujtis Sacrameuti .- coafequensell , utminus dillintlanocitia requjratur abeo,
qui vel propterincapacicacem , vclpropcermorbum, vcl propcet pec- catoruqi
multitudinem, velaliamobcaulamdifficiliuspoffetexa- cram rustitiam reddere .
Namilli, quiconfiteri debetpeccau to- tiusvicx, quam in omni peccitorum
genereexpendir; dltliciUi- mum elsct 1 &aptum ex iead reddendam illi
Confcflionem odio- fam, >avemnimis, examenillud, quodalteri facientiCoa-
tcfiionemmciiftruam, noncfsetdiflicile, fed facilc. Ethzc efl ratio, curi
merctrice, fc concubmario, & fimilibus, minus *ti exacle,
&dillindl<;peuritusnumertiinpeccatorum, quimfi per menlicm, velper
htbdomadamlolam, v.g.ineopeccato fuifset : quia nimirumdiligentia»
quzprupeccatis unius hcbdomadz di- ftinfleconfiterKlisfUrriferet; earo, fipro
lonpo tempore exami- nandoadhiiicretur, difTicultatemingcrcrct,
ctmolcftiamtalem* adquamprxrcptum' Confeflionisintegrz non obligat: quiared-
derctprzccptttm ipfum, & Confeluonem nimis moleftam, & gravem .
DebecergoConfrfsaritisaecommodarefepznitenti, Sc notitiam pei catorumifm^ulis
petere , juxucapaciutemfingulo- rum: fubtilioremi fubtilioribus : crafliorem i
craflioribus » bre- viorem ab infirmioribus , cVc. Hzc exillo.
SedabitConfcfsarii Ipceulativi confcicntiam Doflrina Thom. L
SincbMb.9.JtmArrimJ,X7 n.f fi*tt cx qua cotligitur ( cVquidem exeodem,
putoprinripio, quodexamen debetefse morele, 8c n-jmanum, nonvcr6 Metaphyfictim
exqua, inquam , coliigi- rur, nonobligari Confclsariumad interrogandos
penitentcs de extraordinarii<quibuldamevcntibus, quiincorum peccatisaliis
muurentfpecicm, & liipfi pznicentes advertarcnt, explicare
fjncdjbiodcberent. VerbaSanehezfuntejufmoHi; £xhitinftr*> cettfi^ntem
fttumtxtrtttriinafHm in centnbitit, Urvue lifitimtv*- , i
habeodaneeritfidesaliis, anPetro? Relp.Pe- nen ejftr.ecrfarie
inttrr»>*ndumdttjf«funt uminii, mtiumim tropotius» quimaliii, quia in hoc
judiciopxnitenseft rcus, te- evmtrit% »rcr_-, vtl txptrtufnt fit iUiut
ftricutum , *niM htt ntn flis> &accufator: magifque eftcrcdcndum in foro
pcnicenti in f,,Huenttr, fidr^nifimi fuacaufa, quimaliis inaliena. 8 Sedquid,
fiConfeflor advertit, pzniccncem taccrc pccca- tum, quod clarecommilit.-
obligaturneinterrogare? Relp.obli- eatur, fiadvertit,
ulefiientiumoririexmaloexamine: quiade- betpznitentemindilpofitum ad rctlam difpofitionem
adjuvare .• immdeciamiiinculpabiliterpznitensomineret: quia Confeflario
etiamincumbitcognolcereplenellatumRei, illumquercclc di- rigere
antequamablolvat. Quomodo autcm, Sc qua prudentia
inteTrogaredebeatpznitentcmdepeccatisab ipfocommiflis, jam fubdo. §. IV.
A»Alia.;t.iit aCfnftftrit Ht fubtundttm tvtift- Btentn, autm atftlvit? II o DL
§f» rtuumt Cenftfery *ntt*fH»m^b(elv*t 5 T TiEc animad verfio fupra .
cumdeinteRi IJ. actumeft, fuum germanura nancifci locum potcrat : ve- rum
necabhocloco, utconGderancipacebit, altena pronmeft . Quaredeillaaliquid ex
deLugoWi/>.i6. di ftm ftff '4. ».S^9- qui ioTidr}:
&dilucideillamexagiut, brcviterdcn(>i!romore,quan- tumad expediendam
Coiifeffionem pertinet , affcremus . 10 Confeftarius nonobligatur ad examinand im
pztiitentem exquifitainduftria, & exactiffimoexamine, fcdfuavi, & huma-
no. Ad cognofcendum autem gradum hujus diligcntix, quam
adhiberedebetConfeflarius, noupofteerrari vel perdefeclum , velpercxcelsura.
Perdefectumerrantrudes, ignariqueConfef- farii, nihilinterroganrJo, vel
lolumclariflimacruzdam, veluni- verfalia: Perexceliumfallunt Dotliorcs, quiahis
occurruntplu- per finguloscafus ■MM.ta, rc$, & plures interrogationes ,
quibus melius fpecies, vel nu- dentior merus peccatorumexplicarentur.Circaquodadvettendum:Con-
Tefsariurnnonobligariplusadintcrrogandum,quim ipfepznitens ad feexaminandum !
immd pznitensobligaturprimoloco,&de- inrfc, juxtacapiciutcm pxnitencis,
Confefsarius; pznitensau- tem non obligatur adexactitfimum examen, fed ad
humanum , boc cit tale , quo Sacramentum hoc non reddatur nimis grave , &
onerofum: neceftbonaconfequencia. Sifluthkft tx*min*ret , fluiiitvtnitif.
trg**Jh*ttilif*tur: noneft, inquam, bonaconfe- quentia. Ratioeft,
quianoncftattendendumfolum adexacram, ic integramConfeflionem peccarorum ;
fedetiam permaxime,ne Sacramcntum, ex hoccapice reddatur nimisbnerofum ,
&grave . Idemergodiccndumeftdeincerrogationibus iConfefsario exhi- bendis,*
nonenim aliis, aliifque minutiflimis inccrrogacionibut torqueredebet pznitentem
; fedhumano, prudentique modo , quamvisomittend-Ct aliquadiffcrentia, vel
numcrus aUii ape- rieodus. T»tnb. Ttm.lL dt tltgatur VJji prenitens,
omnibusexpenfis, velprim6ad Currccfiooem fracernam proximi 1 velfecunddad
refli- ttttioacm, liverci, iivcumz; vel tertid ad confugiendum ad Superiorem,
obcafus ref.-rvatiabfolutionem : velquarc6 ad de- Duaciandu n tliquem livc
Sandlzlnquilicioni, fivealteriTribuna- li . Q_i3-ri:ur er"o , an C-mfelurius ejufmodi onera in
fe fufcipere licilcpotftt, v.-l .tcbcat? 1? Q_i.'aJ licite pofle - Quamvii
confilium optimum Ct> ut Confeflariusab hujulioadl pcenitentium oneribus
fubeundis om- nin6abliineat; tamen concurrencibus tribus, licite poteft: er Sua
mJtfa nJiff.H ./infi.4.1». 1 7. imm6 interdum , ob Charitatem decet Prim6ut!it
moralisaliquaucccfficaset parceobjccti , ideft, cxivirtereiMciv*ndT. Secund6ut
ea 11 rcm facere penicens non pollit, v*! nonlitaptus, vcl rationsbiliter refugiat
. Terti6 ut ipieConktUrius iperet uMliter feiliudmunus, line fuodifpea. dio,
cxeruturum. 14 Qj|oaddebitam: In eountum cafu debebit; quandonoa potcll oinmn6
prenitein, iple autem Confeflarius poteft : Cc cxaltera p.trtc oblisat Charitas
fub peccato, ut illud fiit, ad quod tcnctur nrjc titens . Sic idem ibidem . Sed
difcurrcndo doclriaa hzc cvadetevi- ij In primocnim cafu : fiproximi
neceffitasumgravis, utpe- nitcn-obligetur ad corrigendum illum, five perfe,
five per a- lium, tunclipoteftipfepcniteni, fiveperfe, (iveperalium di- verlum
iConfdlariocorrigere, non obligaturConfeflarius : quia tunc
nonextremeindigetproxirous. At li eandero gravem necef- fiucem fuccurrcre
nequeperfe , ncque pcr aliuiri pceoitens poffit; fe.i folum per Confeflarium (
iui caluscertd rariflimuseft : ) tunc, fi line magno incommodo, juxca leges
communesCharitatis , pof- fltConfcllbr, (arle debebit : Sic liVtf.a.zo. multo
magis fi is Con- feflorfttSuperior, cuiincumbit bonumlubditorum . Ratio efl ,
quia tuncextrcmeindigct proximus . 16 InfecundocafuConlcflarius non tenctur
fubireonusreftitu- tionis fivc fua , five pcnitentis, fivealccrius pecunia .
Idemdere- flicuciooefamz. SiccoIligiccxSuario/^i-. cit. Sccx Saochez, Cc
Caftrooal. moxcitandis. Ratioeft, quia hoc eft onai penitentif ,
quoduexaliquacauuipfepceniteosfubire nonpotefi» necslaura Cc a io- Digitized by
Google 4o6 Methodi Confeflionis Lib, IV. iuveniat, qui voluntarie^ vicetfuas
fuppleat ; jam 4 uli ooere li- beratur. Excir^tamencafumextremznecerliutis :
GenimCon- tefloradverut illa pecunia extrcme indigentero fublevandum ,
necaliamadeflefublevandiviam, lanejiuU legej Charitatis» ut mododiximui,
obligabitur, 17 Intertiocafu nunquam obligabitur ConfeflbrSuperiorem
coavenirepropterpeccatura reiervatum pznitentis: SicSanchea Ll.U Dit.c I
i.n.14. di\r.r.T .ir.^.difp.^,p.j. §.x.f».4.fj- 7. nim vel pznitens
poteftadireprzdiclumSuperiorem; &tunc nonextre- rneindiget, vel non poteft
, quiav.g. eftinfirmutin gravipericu- Jo,
velnabeUaipedimentumperpetuumadeuridiSuperiorem; <Sc Cunccafuthic rionelt
refervatut. & confequenter Confeflbr > iuxuregulugeneralej
abfplveodjinarticulo, ieupericuio mor- tit,- poteritillurnibfolvere;
nequeenimpznirerrioMigaturwit. terealium, Gve procuratorem , fivelitterat,
fiveamicura.- cutn illudleprzfenundi fitonut perfonaie pzaitentit, 1 quo, cura
oon poflit, eicufabitur. 18 lnquartocafu ncc obligabitur ipfe Confeflbr fubire
onutde- nunciandiillitTribunalibui: idquepropter rationctnmodo, »». yrued.
didam , Itaidcin. Excipenili graviter pericliteturbonura publicum;
&de6eientibut aliit , Confeflbr remediumadhibere poflct: tuoeeaim, feeusdum
przditUs Cbariutit leget, Uoo debebit: quu eitxenae, ineoeveotu, Refpublir lio
ContelToris . Exdi<tofimilia, quaecootingereforulTepoterunt, dentur. LIBER
QUARTUS- *Dc Satisfaclione CAPUT PRIMUM. Dc Panitcntia injungcnda a
ConfeiTario. %.\. An Qcnfrfr ftffit nulUm Ujmmg*rt ton/M^ % VL D* Cenfefferi,
im fub preeept. 1 /"^ Ertumeftapud omnes,Confeflarium tenericommuniter, ■
fub aliqua obligatione, imponere pznitentiam; atque V-i adeoiupponiin
iploaudloriutemad eain injungendam : Umiu punitioncm peccatorum. quiaeftjudex:
qulmin mede- lam, quiacftMedicus. ItaTrid./-f/t4^.8.cVc. tmmitmtrimtam* ,
dtfen&rimilf. AeUxgo deftmdi fcij /«8.401.46. Dixi, (fub alU"
quaobligatione.) nam G omitteret , fine contemptu, levempz- nitentiam
iraponerepro venialibus, velprofzpc confeflis: non putomortaliter peccaturum,
propter leviutem materiz, aliaf- que rationesaciutodeLugoi»iW.deducUs. Dixiitem
(commu- niter: ) quiaprimb, quandoinarticulomortis pznitensnullam
prcfumiturpofle paenitentiamexhibere, ut liimpos efletratio» nit, vel admodum
debilis ; nullainjungendaeflet. Sic Pagundez »,£ttl.frtr,ptj.et^.i.nnm.9. quia
vcl pbyfic? , vclmoraliter hujut iocapax eft. » Secund6, idem eft, G cui
revelaretur fuum pznitentem perfecleprofuitpeccatislatiifecille,
necindigereinfuturum re- medio. SicConinchJ, p*n.d.iojt.6i. quiaubi nullum efl
debi- tumpenz; nullacftdcbiupznitentia: ex Suar <!/#>. 18. /«3. ? » 4-
&ubinullura cXlpcriculurninfirmandi; nullaeft medicinaadhi- bcnda. 3
Terti6, poteflConrefiorabfoIvere, nullavel modicaimpo- fitafatisficlione;
quandeexipiaConfefliooe, & exmateria, &
Ggnitejusintelligitparnitentemiotegre, velexparte fatisfecifse pro peccatit
fuis : quiaaequiusjudiciipoflulat, utlolum impona- tureapzna, quzefldebiu :
& ulis, qualis debetur. Sane pcr ipfamContritionem, Confeflioneroque homo
(atiifecit : unde fi interdumillautiifactioarqualiscenfeatur;
aliamfuperadderenoo oportebit. Sic idem /»/#!. Conlultumumenelt, in ejufmodi
cafi- bus , facile aliquid imponere pro paenitentia ; ut raentem ad Deura
femelelevare, lemcl proferre Noraen JESU, &c. lta«W. 4 Quarto,
quandoCoofefsorprzvidetfore, ut pznitensnon executurus fit pzniteotiam ;
fatiuteft fatismodicam iroperare . ItaFagundez ilcclprutp .1.9 cj.n.io. Sedin
hoccafu addenda e- ritmonitio, quarpauldinfraarferctur, i.j.n.ii. 5 Quintb,
quaodo lcrupulolus fzpiut iutra horamredlt ad Confelsariumcum novisculpii, ut
faepd abfolvatur; potelt re- UnquipznitentizimpoGtio. Sic ibid.n.9.
quiafupponiturfatitim- pofiuin przcedentibus. 6 Sexto, quipdoquitlucraturusefl
Indulgeniiam plenariam , poteritdiroitti line impofitione pccnitentis .
Ratioefleadem , quzdifla efl fupcrius , quia nimirum per illam (atisfaclum eft
dcbito poenz . SanC Bonifaciui VIII. ut refert Glofla , hxtmv.An- imtmm,
dtptnit.&rtmijf. apud de Lugo d,;},!-}. dtptr.it. ftilA. 29.it.
oolebatConfefiariosimpooerealiquam penitcntiam iis , ui Jubilzum Anni SanAi
lucrabantur: quia nimirum fatitu- tionealianonindigebant . EtS.Th. >a t.difi
10 q.t jtrt. j.<? t . di- citefledeconGlio pr/nitentiam implcre, quandoquit
Indulgen- tiaro lucratur. 7 Dicet :at quit lcit fe vere lucratum efle
Indulgentiam ? Rcfp. licetrarb, velnunquam poflit conflare , integrealiqucm
fatisfe- ciflepropeccatis, vellndulgentiamfuille lucraturo; dicoumen ad noftram
rem fufficere, quod probabiliterouis videaturfatiife- cifle;
cumprobabiliutfufliciat, ut quisprudenteroperetur. lu Petrus de Soto f,0.nit M
fMufn&itnt , adduclusade Lugo dtptnit. difc1j.fta4jtn-m.4m. t A LlquliUexplicant
aufl< f\ Paenkenti pcnitentia; fubprzcepto. Alii, utpoflltf Confeflariiin
injungenda t, iplura pofle injungere . utpoflitfoliimpermodumconGlu conditio-
nate, in hunc v.gr. roodum; Si vit tjntrtr, riUxmtttntm feemn ,x optr, mptrtu,
; htc% vti niind mfm txkOtnt . Alii pofle utroq, roo- do, idquodprobabiliuseft.
\tnSamxezntpnmtAifcl%.(,a.j.enf.i. & f,a.7.mtm.i. PtgundeziH.Q dt
i^rnt.EecUnP.l.»nm.ti. contra Valquea, Coninch, &Turr. quosfequitur icLugo
d,ftn».difc »j.f,a.4.nnm.J4. , . Addunt umen communiter Doclores , cenferi
rcgulanter Confeflbrem dare przceptum, dumptEniientiamabfolutei nit 1 &
folum , cum luam intentionem explicaverit in c eflefubprzdi£toc $. III. 9 TTa
relinquitur arbitrio Confeflbris , ut fpeflatil omnibui JL poflit, quamcunque
iniuogere : mod6, omnibut item per- peofit, obfervet, quzvultTrid./>/t4r.8.
dicent. iwftriptt- tttarum pnrticiftt , qnijintjnjln tnnfn, fr* irnvitnt
ftttntit trvtt fetnittntuii injnninnt. f Nouumeninhoc, przcipueefle Tpeclandam
utiliutera , neceiriutemquefpiritualempcenitentit; ide6que perfzpemode-
randaroeflepos&iteniiaro, levioremque, quim pceniteut mere- tur, imponendam
: utfiv.g. limeaturpuGllaniroius, velhorror Confefliooitin pceaitente.
AudiNuianzenura trntii.dtmmUrnt. iudif.ftrvnmdn, fntintm. Hnnc, inquit, rntitmtm
ttn. mt fnr- ttm tnm ttwrrgnt, idntt Umil/r , tjr bnmnni ; n*m nt mtflit*
nttjue ntdnrnt, &rtjt4Mi mtdicnt . Ex quadoClrinaGc babet Przpolitttl
imp.l.utpaenit.dMt.7. m*mdti,t,nd,m petnhtntin injnnji dtbili ■% & ftrti,
pnnftri, & diviti. Dtbct trg» SnemUt ttnfidtrnrt frniiiitw ttm petmittmtii;
tjntC*mtriti*ittm,^*tiivitnttmndf*ccnmdnm,<TC. Prtftnt muttm intrrdum
prudintrrdifimuUrt , mimerti feemittmtUt i#- \unitndt; nunm nmfieritnte
nimUktimtnttub b*e Sncrnmttmt* nvtmr rt: juxin iltmd AuBrrit eprrii imptrfttti
imiinttb. Et fi trrnmut , tnm- ditnm petnittmtUm impemtmtti : ntmm* mtlint tft
, prepttr mifrrienr- dinm, rntitmem rtddrr, , <tu*m fr*fttrtrndtliinttm?
Vudt titm frm- dtnttrtimttur, nuidpaniteni m*n txequttur mnfortm feemitemtUm ,
auum mrrttnr , mimtr ptttft Ujnmgiy rtliuumm ttt* cemmendnnd» . Hzc Przpofitut.
11 AdditGcPoIancus/a dirtB. C*nf,ff.cnf.i.%. Sutd ntttm*» . Ctnfiffrr nundnm
ttinm fnmttmtu rtlUqunt nrbitrit : mt fi dicmt , ket fmttnt , vtl fimnlutrii,
ilimd. Drmum, ftttniunnmPlter , Cr Aveimpennty nummrttedrr, finntnffliaum, vtl
delpermum ptnitem- ttm (nddt, vtlbtmriCeuftjfieuiiujftttum ) *b pimitittti*
grnvitn- ttm . Quunde nuttm ixttun Ujungitur ptmiltmlin ; Udunri ffftt nunm
mnjertm mtrttur : finuidim fipnmmu frt jutvit tmnrtnii tx mfm ernt ; fitnmtn
ttmtrttur mimU dij,ait , vil difidtmtU ; m*m txftdit btt dietrt. Hzc Polancut.
IX DeniqueGcdeLugod«>Ma>«a/./t'//rVt|./«»1.T.auu».(a Tnmi-
temtUdtbettffifuiutnru, & cenvtntrnt , h*c,ft frUt» Ucentttmdidt-
bttndutilitnttm ffiritunttm fnmitimtii, mt ftilutt innuii it Uiicimm- tur,
utmtv» fecentncemmntnt. Ex ht fttifimumcnfittixcmfmrif*- teftbediernn frnxu,
mmn levet fnnitemtU ump*mmmtur pr* grnvijfimit f eeentitt idemU* fefi fttfnpter
ffmtmnUmUfirmUnttmfmnitemtiume, nmU grevitribut ftmitemtiii fcnntUiiKnbuntur :
& vttCtufijfUutm fm- gitmt, v,lctrtiCtuf*ffuriwimtpt*tudibmmi , nui t»t
turnrt miftimm» \ Dtminue U dnbU Uelimnndum tft im fnrltm btmigmitrtm , imnmm
muutt *n ptrituti. Mtmtmdi tntmtm (umt femittmtit. di U(ufjuUmtU (mtitfm-
aitmit Ujuna* ; & ceufultmdmt tft iffit mfm tmdulgtniUrmm, & Digitized
by Google Cap. II. De Pcenitentia injungenda. 407 tt^Htndf imfttundmi ', ut fie
fufplemtur dift&mt frmftU fmtitf*aie~ mii. Hzc prudenter dc Lugo. Denique
lic etiamdocct Atcanius Tamburinus ( quem fingutt- riter d iligo propter cjus e
rud i tioncm , & eximum dottrinam, oec iolumpropter commuoe cognomen, &
fortafse etiam propter eandem a Majoribus longe dudlara familiam) Isemm ucnabet
. Cmmmuantitmi, inquit, & fumlitmt femitintUfrndtntit Cenfefmrii mrhitri»
reunquutur , c.Menfuram , c. Dcus De Penit. & Remils. & C.Temponx6.q.7.
i» hmimfmmdi qmmntitmtt , & mmmlitmtt feuuttntU infnmgtmtU, Uffittri
Ctnfifmr dthtt grmvitmttm, & Itvitattm ftccm- termm, &mnmlitmttm
ptrftnm ptnitentii . An vidtlittt pt reinflmt , vetdtiilii, vitjmvtnit, vtl
fimtx; mm ferte fit mmgnmmrtcmfmtmrmt, vtl, lith mcciptit , immmenimplttmmi,
f> mlU tjufmtdi. InlpUitn- nmifi peti^mmmmmgnitmdtCentritunii ! tmntmenim
tfiiptftt, tuim ftU ptmittntUm rtmitttrtt , jmxt» Cleffmm , &e. $. IV. Cnjmi
gentrit putittmtUmdtettCenftfet Ujungtri? 11 T"\Etribusefsefolet
difhculus. Primddc opere interno . \_J Secundd, dealiisdebito. Tertid de opere
pro defun- «Jis. Quoadprimum, qiuroviscorarauniter expediat, nampenitentiam
Confefsor iojungat; Umen potcltmc nam. SicS\*tJtiffAljdtfm».fta.6jt.A.
&aliiapudBonac.-'/1 d.t.<i.i.fia.iJ.xji.\o. Ratioeft, quiaex
unapartefatis fitex externa injunct ionc Confefsoris : & ex altera , "
latisfacieodum, & fxpifliine eftraultum recordeturquisverb.gr. pznarumgeheonz,
utelevet 1, utfeafpicerc Chriftumcruci afSxum imagi- oetur , &c.
adquodaliis 1 . Poteft etiara pro pznitentia iniunei opus, enitens,
utSacrointerelse talidiefeflivo , reciurihorasiSaccrdotc, &c. SicidemiW.
Ratioeft, quiaet- lamperhxcoperafatisfacimuspropcccatis, & expeditaliquando
itaalicuiioiungere, utmajorcmdiligentiamhujufmodi operibus adhibeat. Tuocautem
duo peccau fpecie diverfa, atquc ide6
fpecialitcrConfefsoripatefaciendacommitteret pznitens, liule non cxhiberet :
alterum contra obligationem ortara ex rzcepto: alterumcontra obligationem orum
ex hoc . SicVafqucz aliiqucapuddeLugo«*/#.xj.«V»a«./W- J.m.6j. ij NoUUmen,
communitercxpedire» utinjungatur illudo- pus, adquod aliis psenitens non
tenetur . Immofioihiladdatex- plicando meotem fuam Confefsarius ; intelligatur
deopere alias nondebito. Utfidicat: Adefie uni Smcre ; intelligiturprzter il-
lud, adquodquistenetur indie Feflo. Qudd lidiceret: l» h*t dit DtmUiemmmdidm»
Smerm; puto curaComnch. bien.69. ex his verbiscolIigiqu6dprzterSacrumdebitum
exFefto, aliudunum oebeatquisaudire, nonver6duo: extalienimmodoiojungcndi,
Calisefsevideturinjungeotis ioteotio. Si dicat: elmrghe tleemeff- nmm pmnptri;
putotefatisfaclurum, ficlargiariscxtrcmeindigen- xi.- quialicetaliasdebuifles;
tamenexmodo injuogendi, nonvi- deturConfellariuste obligaread non cxtremc
iodigeotem . At- queex his potcrisuonabumilia conjedttre. 16 Qyoad tertium,
poteft propcenitentiaimponiopus, v. g c- Jeemolyna, veljejunium, veloratio,
velquodlibetopuspium , cui fatisfaclio , nec folura impetratio , applicetur i
pcenitente pro «defundlis. Itade LugoJr pen.Ui(p.zyjcd y. num.dz. contrajoann.
Saochcz infiltajiff.ifjn. 1 . Ratioprincipalitereft, quiatum illa
volunusapplicandi opus didJum pro defundtiseft fatisfadloria ,
&jamrcmanetpropcenitente: tum maximequialicet ipeniten-
tetuneappliceturfatisfadtiotalisopcris, exopere operantis, il*
JisttndtisAnimabusPurgatorii; umen fatisfadio ejuidem operis ■clevati
jamperSacramentum, exopereoperato, femperpropz- aiitente reraanebit :
&ficnunquamfruftrabiturfua partei Ji, quzcftlatistadiio, ulelulceptum
Sacramentum. S. v. imfeni fettft? SmetrdttHm ifft fuifimttm ligmndiy mt* fmlkm
md in, emmtntnm ; fid ttimm md pttemii temmift vindiamm . Confequen- tiapatet,
quia hzc funt correlativa, potcftas przcipicndi, & obligatio obcdicndi. »
Hiocfequitur, debereimpleriulempcoitentiam^ftnonde- turfubconditione,
dcquolupradixir prte.^.t. ) ipzmtente, ex fequiderafubobligationeraoruli, iedex
parviute materix fub yeniali.- eftautemparviusmateriz,
quotiespznitentiacftlevis* injuodlapropterpeccau venialia; vel propter raorulia
aliis rite abfoluu . Sic iidcm Doclores cit ati . 2 SedtriplcxeftdimcuJus.
Priraa: quid, fifitgravis,fed i pofiupropterprxdiclavenialia, vel propter
rit^abfoluu n lia? Idquodpofletaliquandoetiam rationabilitcr evenire, . dolcilicetob
raultitudinem, vel continuationera venialium iu expediret: quamvishtear
cumConinc. u.81. nunquampro his Sacerdotem obligarigravem pznam injungere. 4
Refp. QuaravisfitprobabiliuscumHeuriquezcit.1 garilubmortali, quia Sacerdos
habet tdlem poteflatem, ( demateriajaraeftgravis: ttmeneftetiam probabilenon
obligari nififubveniali. Sicidcmiofine. VideDian>.j.rr^.w/:ij9.idque faltera
propter multos Auctores iu lentientes . IuSuarez, Con. aiiique ciuti. %
SecundadilHcultas. Quid, fifitlevis, leddau propecratis
gravibusaliasnonabfolutisrRefp.cumSuar. ciuto, nonobliga- rifubmoruli:
quialicetcaufafitgravit: umcnmateriaipttprsB- cepti non eft ad untam
obligationem lufhciens . 6 Tertiadifficultas. PoteftneConfcflarius
imponerepzniten- tiam gravem pro peccatis gravibus , fed ubligando lolilm fub
venialipz ' getVa mcciptmrt felvtrt* 17 ■p\Ebetpcenitentia imponiiConfeflario
poft audiupecca- jLv u, iedvelaote, vel poft abfolutiooem , dummodomo- raliter
ipfa conjuogatu r . Confultius tamen ridetur , ut juxu Con- fuctudinemritecommuniterintroducura,
imponatur anb lutionem, fedpoftexpofiupcccao. De Pcenitcntia folvenda a
Pcenitente . $. I. Anfmnittni t TJOenitentiam fivemedicioalem , dequa non
eftdubium t- J. pud DoDores, five in fatisfaclionem, tenetur accepure
pcenitens. IuSuarius, Coninch. &aliifupra citati. Ratioeft ,
quiaConfeflorpoteftprzcipere: ergopznitensdebetaccepure .
AntecedenicoUig^turMConcil. Trid.././.!^.». quoddocet i» gislatoris, qui
poteft fuum przceptum , ut libet, modervi . Hincobitercollige, rationem hujus
gravis obligationts nonoririex ratione Sacramenti, quafi requirenl fuapartc
ncceflari6 poncndam: exhoc enira ca. obligatio fub mortali ad exequcndam
pznitentiam levibus injunflam ! fed oriri ex ratione przcepti Conteitaru , ad
id poteftatem habcntis , &c. Lege Suarium titmt. ftetu*.j. aoopinio illa.
quzdocet» pznicentem 7 Qyxres, * riacccpure pznitentiam, lit probabilis f Refp.
poft Tridenti- num, multis non videtur probabilis . Er Vidloria quidem a-
puddeLugorf«7)'.xj.^«i./»a.f.».68. & Vafquezajunt, poftTri- dentinum
efledeFide, quoa Sacerdos poflit obligareadaliquam pznitentiara:
&Suarezdicit, contrariara opinioneraefle temc- rariam. Aliis ver6 videtur ,
etiam poft Trident. efleprobabilis : quia non videtur Tridentinum damnare
voluifleopinionem , quam Dodliflimivirifequebantur. SicScotus, Medina, Armilla,
Syl- veftercitiSuariohic. AddeGabrielcm, Tabienam . Navarrum , Holtienf.
&Panormitanumcit iP.AntonioSaotarcll.r«mM«/m. ftitdtSmermm.htc . Videetiam
Diut.i.p.tr.l.Mifcell.rif.xj,&f.%.tr. *.nf.st. Exquaopioiooefc-quitur,
qu6dfiefletpzoitensaliquis, quinolletaccepure, paratusinPurgatoriololvere;
noneflet ex hocprzcisecenfendusindilpofitus ( nifi forte recufare pzuiten-
tiamettamparvarn, efletfignum nonveri doloris ) nec propter hoc lioluro eflet
line ablolutione dimittendus, quia fequitur opi- nionem, quam tanti viri
fequuntur. CaieUnus citatusideLugo diff.x\. dtpt».fiR.$. ».68. additnonfolumnon
rn fubmoruli, acceptandi; fed ne. eftnimisampte dictum. $. II. Smmndl dtbtt
Vimittmit f TjOteflefledifnculu!. Prim6, quantum temporis poftabfo- 1 lutionem
(namficuti ccrtumeft , poflefolvi anteabfolu- tionem, ftccertumeft, id
nonefleneceflarium.) Secund6, An intempore, quofortcpznitensGtinftatupeccati
morulis. Ter- ti6, Anintcmpore, quoexercetaliudopusdeprzcepto.- v.g.an
poflitreciurecoronam injundtara ex pznitentia, dumaudit Sa- crum dcprxccpto
Ecclefiz ? £ Quoad Prirrram : perfe, debetadimpleripznitentia , quan-
doConfeftbrdclignat: licetficileeicufaripofliti raortalidilatio
ulisteraporisdefignati: quiacommuniterConfeflariiprzceptum caditpotius in
remexhibendara, quarain tempus. Quodfi non dcflgnat,
utcomrauniternericonfuevit; perfeloquendo, debct
adimpleriquaraprimumcommodemoraliter poteft, ficutiobligat votum,
aliaqucfimilia ; Iu Suarrz cit. hu , vidctur tamcnproba-
bilecumdeLugod.xf/ftf.r. depm.n.91, quoddilatio, nififit ni- mia,
&adlongumtempus, &nifi tpfadilatio minuatrem infli- ciam, non fit
morulis ; Sicuti idem dicitur adeLugo >£/•'. de vo- toabfque temporis
determinatione emiflb, quando dilatio rera "promilUmnon rainuit,
utminueret urdus ingreflus inReligio- nem. Aliqui, ut A ru.onrus Kcrnandev in
tnflruii.Cenf.X .pMeum.J. $.x.».x. umpliciter, &abfolute extendunt
iuejufmodi obliga- tionem , ut cenfeant ad unum annum pofle differri : Gcuti ad
unum annumdifferri potelt obligatioconfitendi: quod umen videtur ni>
misttrge prolatum. 10 Quoad Secundura, Dico pofle adimpleri a pznitente^um efi
Cc J ia Digitized by Google 4o8 Methodi Confeffionis Lib. IV. Inftjcn
peccatimortalis: ficdeLugo *»».<iV/>.i r./Vfl.J. 6c.com- rnuniccr:
quiaquamvistunenon Bt in ftacu mcriti , tamen eft in ftitfi , quo pocdl
prxcepcoConfellarii ucisfacere. Qjoad Tertium, poceft
1'cenicensfblverepceuitentiam , quan- docxcrreCaJiudopusdeprxcepto; fi
pcenitentia , &di<3umopus non fe invicemexrludaot : Sic d(tt.t.t srJ*
l*gibm,d.t .p.io. nm.t. §. II. Ctnftffarim pojjft ttmmmar* audita Ctnftjfhn* }
»7 TJOteftelTedifficultts, veIPrim6deConfcftoreatquali>hoc M.
eftdeConfclTore , qui valetabfolvereeadcmpeccau,quc qiuredumauditMillamdeprxcepto;
poteft recittrev.g. Coro- potuitprior. SecundddcCinfeilore inferiori, boceft,
qui namBearx Virginisi excludunt , &c §. III. An foffit imfltri fanittmia
ftr aliam} «* aOUmfatisfafiiofitperfonalis; communiterperfeipfum il- V-*
lampenitensexhiberedebec: nififortefic Eleemofyna, «Jux talem rigorem non
requirit. Vide de Lugo d i t.fta.6Jt fan. *.7«. SicamenjudicavericConfcflor»
exjufla, & ratiorubili cau- fa, expedireimponere latisfaclionem implendam
pcralium , pof- fc> nonef) improbabile. Ita Sutr.diff. 1 8..1V / n, ,•>/.'.
o. rai Cuioptnioni videsnon obftaredamnarioncm 1 r. Propofi- tionis Alex. VII.
Pamttm fr*fria *ujar>t*tt fniflitutt* alium frttfi , J«» /»ro /W7«M
fanittmiam imfltat . ti Hincinfcrcur» illuro, quircdditus cftimpotens adpceni-
tentiam fibi impofitam implendam, nonteneriad illamimplen- dampcralium, etiam
ficommodcid facerepollit. Sic de Lugo d. if.dtftn.ftH.t.m.Sj. Racioift, quia
przceptum nonfuitde pro- cuundoalienojejuniov.g. feddejejunioproprio:
quodcumponi non poffit , ccffat obligatio . §. IV. Adtjnideblifttur Panittnt t
fi Ptnittmit Mrvifcatttr} JJ ipodemmodo, quioblitus eft peenhencix libiimpoficx
, JLj manetliberab obligacioneprxrepci Confcfljrii, quam- diil non rccordatur,
& memorero Confcflarium confulere non po- teft. Ita idem Nectcnetur
Confeflionem repetcre, ut ite- fum pxnircntiamrecipiat. Qnxquidemvcrafu.it,
ctiamfi cul- pabiliterobligatus fit pxnitencix : tuncenim fatis erit confiteri
pcccatumilliusoblivionisculpabilis. Ita Vafq.r//.f 94.4^.1. dub.^.
Ratiohoruroeft, quia non plus ule prxceptum , faltem fub mor- uli, obligac,
quimcxterx leges, acprxccpu, urrupradictum efl, quxdumignonntur, obligate
nequaquam poffunt. ata, qu [adrelft valetabfolvereeadempecrata , quiafriliect
funt relervata, tamenpotuif prior, qaiacratvelSuperior, veldelegatusa ' vatj .
18 Quoad Primnm > Confeflbr fecundus xqualis, fi audiat eandem
Confeffionein, quamaudiit prior; potefl commuure , relminuerepxnitentiam.
laSuiT.diff.iS fta.*o.n.^. flccoinmu- niter Recentiores . Ratioeli,
quialccundus Coofeflbr fuccedit locopriorisi quareficut priorpotcrat
minnerepxnitentiara a le datam : fic poterit hic pofterior . ' 9 Quoad Secundum
, licet probabilius fit cum de Lugo diff.t j. dtftn.ftH .6jt.ioi. nonpolTe,
quiainferiornon poteft, propterli- mitationemabfolvendi, quemhabet, fuccedere
locoSUpcrioris: tanoen, quiaablaurelervatione pcr primam abfolutionem, jam
illapeccaunonfuntulteriusicfervata: potefldiciquod faminfc- rior, refpedu
illius pxnitentis, habet fufficientem jurifdiclio- nem, cVconfequenter, ex
Vafq.Henriq^. Navarro, ciutisa de
Lugo/W.».tcu. poterit, audittConfeflione, ctiam&hici muure , vel minuere
pxnitentiam . P, III. A» ftflit nlius Cenffjfmim rtmmmmi f*n.ttmi*m xo
/^Ertumf(lexdcLugoiW.».ioo. pofTefecundumConfcf- Urium declarare primam
pxnitentiam , nonobligare « quandoerat irrationabilis •' rel, quando poltea>
cafualiquo, eft irrationabilis reddiu . Imm6idpoteritquilibetvir doctusdelibe-
rare: quianoneftaclusiurildicljonis. zt Difficulusigitureft,
anquandoaliusConfeffarius, fiveSu- perior, five« /uxupaul6antcdi3a,inferior,
veliccommutare , vel mintterepxnitentiam ; iddebcat femper facerc_, audita ite-
rumConfeliioncpeccatorum, proquibusfuic impofm? it Dico: licetprobabiliusfitcum
Vafq Suar.Fill.de Lugo.Fa- eundczaConinch.Reginjld.ciutisabeudem
deLugo/.r.akioS.de» Bercidfacere» audiuitenim Confeflione; Umen e(l etiampro-
babilepofle, nonaudiu. SicNararr.Tolet.Sa,Rodriq.VaIerus, aliique,
quosciutfequiturque Dian.^.t,rr.tt .rtf.j J. Ratio eft ,
quialecundusConfeflarius, cumfitMedicus, & fudcx Peniten* tis, potefl dc
tota fimili caufa , juxtaprxfentempxnitentisdifpo- fitionem, judicarc,
proutmagisvidebiturexpedire. Derotaau- tealiam imaginem, velflando, &c.
Diflinguendum eflcum de CcmGmuljudicaC, quando, nulla repetita Coufcllione,
judicaC punc non expedire ulempxnitentiam . a} Exquofequitur, qudd
juflamobcaufami cum fcilicetpo». nitensfecundo ConfelTariodicitfe velnonpollc,
vel diftlculter poflepxnitentlamexplere: immftcum ipfeSaccrdos advertitpe-
nitenteranonimplevifle, timetquenonimpleturum; pofse,pro- ucmagis in Dominocxpcdircipii
vidcbitur, finonobaliam ratio. pem, certeadfaciliundura ulum unci Sacramenci ,
commutare pxnicenciam . • 14 Idquenonfolumincelligo depxnitentia vere
Vindicativa , tensabobligationeponendi pxnitentiam, quando non poteft po-
hoceftfatisfjclivapropenjipcnitente debiu; led deMedicina-
nerecircunftantiaminjunclamiConfeflarjo > Regula enimdefu- li» &
prxfervativa : dummodd in aliam Medicinalem , prout
mendacftcxfimiliparicatevoti. Sic«W. Sanch. Et breviter to-
prudencisarbitrioexpediensvidcbicur, commutatio fiat. ItaBo- liac J* f*a.diff.
\ .a.*>fr&. J .». J j». t. Unumhlcadditjo: Valerus m dif.mrfrr.v. Jnd.
d,jf.t%. hor eft, polseeumdemConfcfsorcmcommunrepxnitentiam, etiamfine caufa:
quiaficutifuitinejusarbitrio (intelligerationabili) illam ponere;
iu&illamcommutare; cumunaquxqueresperealdcm caufas, pcrquasnafcitur,
pereafdemdifsolvatur; fcdcumpeti- turcommuutioab alioConfefsario, requiri
caulam , raodo jam difto. $. V. SJ«4 ratitn* tblrtrtttr Ptmtcm *.i tmftfiti 4
C*»ftSsri» ? 74 Climpofitum (itv.gr- recitare aliquot Coronas ante ralem •3
jmaginem, vel flexisgenibus; anfacisfaciat penitensan- tealiam imaginem,
velflando, &c. Diftinguendum eftcum de Lugo ch.n.9\. ficuti foletdiflingui
de vococumSanch./.^./a» D*c.t. it.n t. Quandoenim rcspromilTaellgravis,
&circunftantia le- vis, utcommuniccr cftindido cafu, dc reciutione
coronarum antetalem imaginem, obligabitur pxnitentad illa m circunflan- tiam,
folumfub vcniali; atquandocircunftanciaeltgravis, uc fi
InuliimagineelTccparticulareobfequium, propcer concurfum , tdaliudfimilei
uteciamalicui videtureflein reciutionecorona- rumflexisgenibus; tunc
obtigabitur (tiamid illam circunflan. tiamfubmortali. Atquehinc etiamcolliges,
an liberetur pxni- incgotiumcolligendumellexintentioneConfellarii imponen.
tispxnitentiam : ItadeLugopaul6anter//.a«.04. fi enim ex conje-
duriscolligescjusintentionemfolumfuifleadlubflanciam operis,
eciainceflancecircunltancia; dumhanc nonpoCes,illamexhiberc debes; fecus,
npoitem. C A
P U T III. Dc commutationc Pcenitcnti«e. 5. I. An ttnittmfihi tommmm* ftjftt
PtnittmUm i C*tt. ftffmia ia'i*naam f »5 T^Icononpoflc. ItaSanch.
Regin.Coninch. aliitrue, quos U cicat, fcquiturquedeLugorfi/>.ar
dtftn.fta.6mtm.96. SuidquiddicatPortella, &Dianacitati ibidem ab
eodem««i.or. latio eft , tu m ou ia nemo pocefl com m u ta re prxccptura
Superio- ris, etiaminmelius: v.g. non potcfl hddis commutare audicio-
nemMillxdieFeflivo inopus quodlibcc illa audicioneexcellen- tius;
quianoneflSuperior: tumquia incafu noflroiliud opus , cisiactionequx eshibitapoll
quodaConfcflarioimponicur, elevarurvirtuceclavium, adhoc,
prxcedenteConfefllonc. utfitopusSacramcnti; nonvcriilludacefufcepcum. %6
Dealio, feufccundoConfefsariocertumfic, nonpofseex- »6 Dices.
Aceftfencenciaprobabilis, quodquilibet pofficfibi traConfeffionemcommutarcpxnitenciara
abal» injunclam. Sic deLugo4>^iW;».a4./>3.6ji.iro. Ratio eft,
quiaSacerdos non eftjudex, necullamhabecpoteftatem, nilidumeftin hocTribu-
nali: fednullomodocenletureueUlis , nilidumadmioiftret Sa- $. IV. HnantU
(tmmttari ftnittntia dthtat ? x; QUpereftjamquxrere,
quandofieridebecuIiscommuUtio: 3 inipfanelccunda Confeflione; an poflic extra
ConfcfTio- nem? InquocertumfiteumdemConfefsariumpofse, etiam poftlon-
giffimumcempus: IuSalas, quemciuc, fequiturquedeLugoaV ftn.diff.i <.fta.6*.t
ii. r>ira. Ratiocft, quauliscommutttio , cumpcrtineatadiderajudiciumejufdcm
Confefsorls; femperfa- cietunumcuroprxteritaConfcffione; «tqueaded cenfebitur
per- tinereadidemSacramencum, &fieriintrail!ud : ut evenitinfa-
tisfaaionequx eahibiupofl longum cempus, tacit unum cum : votum in opus xqualc,
vcl falcem in melius . Refp. In
iiprevovenscltlocoSuperioris, fibi legcm voci iroponens , & , ergo&c.
»7 Dices. Acvotumcommuttripoteft.&aWoluCioiCenfurU
fieriicempoceftexcraSacnmencum. Refpondeo; pofsequ q u ia i J depeodec , ex
eodera M. iolum i poteftace , quam Quanta obligatio Sigilli. 409 fummus
Pontifex, quaraque aliquando commuiuetc ilii- : ai cwnmuUtiopcenitcntiz
procedit ex poteltate Sacramenuli, ut diflura eft. APPENDIX AD METHODUM
EXPEDIT£ Confefiionis P. Thomz Tamburini JESU. DE SIGILLO EJUSDEM. K Ppendicem
deSigillo Confcflionis SacratnenUlis ii x\ quaraprecedentiConfcfliooisMethodo
coovenire mihi per- araicefignificavit R.P.Thema, Rtinm, AfliltensapudR.P.N.
Ge- neral. Soc. JESU, mearumquelucubrationum beoemeritiflimus verocjufmodi
nutuspro juflionibus habeo. . jQuid fit , & ex qua ConfefTione oriatur
Sigillum . 1 Qlgillum, dequo hicagimus, eftobligatio,quaquiiobftrin- O gitur.
rem inConfeilioneSacramentaliauditam alcofilen- tio prorius obvolvere , dc
quafiSigillo munitara habere . IuVafq. Henr.Con.moxciundi . Differt ifecrcto
naturali przfertira in eo, qubd in hoc nonnulli fe offerunt cafus , in
quibusiplum ne- gligi uoteft , iramodcdebet; atinSigUloConfetiionis nullusom-
ninofcujufmodi calusagnofci poteft . * Dixi finConfeflionc Sacrameouli)
ineacnim, c\fola in- duciturhzcobligatio, idqueex JurepofitivoChrilU , qui
merit6 incoTribunaliafiataartlinimofilentiopremcnda voluit, neodio- ia
reddereturConfcflio, ncveFideles abilla tranfverfum , ut ajunt, unguerorenrdarentur.
lu Vafq de fm q.yyart.^.i ib.t.n lo.Hcn- tiq.l.6.t.i9.n.} CmApml 9,mm\\ m,jj, %
Fictautemodiofa, ctiamquando, veluti indeterroinatc, ea pcenitentemorrenderet;
offenderct autem, fiin aliquo tandem cafupoflent audiuinConfeflione proferri;
licet enim hiccalus adpcenitenteratuncfortenonfpcclaret; Umentimet, quod ali-
quandoad ipfumpertincrct, meritd eniraeundera i Coofeflione revocaret . 4
Exditlishabes; (iquisalicuiextraConfeflionem, cfcfineor- dine ad illara fua
peccau narret , vcl fua occulu negotia fub (igilli Confeffionis
paclocommunicct; Umetfiex utraqueparte admit- taturconventio : habes, inquara,
non ceneri ad Sigillum , fcdad fecretumnaturaledumuxat. Idemeric,
fiConfeflionerainflituas coramSacerdote, aquofcisteabfolvinoopoflc, fivequia
isjurif- diftionecaret, fivc quiatibi volunusdeeltfufcipiendiSacramen- tum
Pcenitentiz, fed vel loquendi, vel conviciandi Confetla- rium ,
veleundemcxcitandiad aliquod criraen , velagendi quid fimile.
Ratiohorumeftilla; quia inhifce cafibus rcsinConfcl- fione Sacramenuliexcepu
nequaquam eft . 5 Contra, adeftobligatioSigilli, quotiefcumq;confiteturquis
fubfpedolorem, proutoportet, concipiendi, lketConfeflionis
initioforuffeeofueritanimo deltitutus, &in univcrfum, quo- liesquis,
fivevalidc, five invalide, clavibus Ecclefiae fefubii- cit, animoSacramentum
fufcipiendi. Ratioeft, quiaexea vo- Iuntate,
quaaliquoundemmodointenditurabloluiio Sacramen- ulis, fit,
utcognitiorationeiliiujconquifiunonnifi exviSacra- Quanta fit obligatio
Sigilli? 1 nr^ Antacdi utinnulloprorfuscafuetiamob fuam Confeflo- X
risjuftamdefenGonem , etiamobquodcumque pceniten- tisbonum,
niGexejufdempoenitentis ( utpoteraeujusfavorern induflaett) expreilo, liberoquc
confenfu violaripoflit. Ita de Lugo dt ptmJ.i \.f*&. j.n. 1 1 j . % Violatur autemabique dubio,
fi de auditis in Confeflione Confefibrfermonemroifceatcum alteroapoenitente:
nam fi de iifdem, cumeodem penitente colloquatur, dicam r.y. Conlen-
fusinfuperexpreflus, effedebet, liveverbodetur, fivefatlo.fac Fagund.s.ErJ
frtc.1.6 c.i n. 14. aliiquemox cicarvdi , fadoinquam, cum Bonic di pmJ. 5.7.6
ftB.j.p.n,. n.io. quod Confellioni aduali aequipolleac, qualeeflct, fi
peoitensextra Confeflionem incipe- retloquidereallaiainConfeliionc.- poflcsenim
dc tuprofequi , cum ipfumincipere Gtexprella Confeflio: Quarenontuffcit tibi
perfuadereauditorum notionera minus ingraumfore penitenti ; id enim retardaret
iConfeflione, cumpoflitfemperinelletimor , neConfeflarius arbitretur id efle
mihi gratum, quod ingratifli- numcll. Liberitemconfenfusefto. Sicidera, dcHenr.
lih.i.d* j.».ij£»*nonergodolo, nonminis, nonmetu reveremuli ' Tmn.lL D* -
eitorius; nani u cusperiiidccllit mordinead mores, ac . oullus alicnlus
przccliiltet . (^uemadmodurn autcm libcruin elt pcnitcnti
liccntiaroconcedererevelandi; lic & conccflam , cum libucric , revocare,
libcrumeidcmelie , non cltambigendum . SicSa ge~ nuinus
v.Ccn;tjje'.n.ii.cipuis. ».}o. Fag./.r.n.tg. Laym. l,f Jr.6. r.ia. 5. )
Sicujulpiam, iromdregnicxtreroumurgeat difcrimen, pa-
teiacerenoniicetcriminolum pcnitentcm. Solum, inllantegra- vialicujuspericulo,
putcs, & fuxtaChariutisregulasaftriugeris gencratim admoncre eum, ad
qucmpertinet; rood6 non lubGt periculumquidpiarocontrapenitentem fulpicandi.
Quodautem arcendusfitpzmtensababfolutione, niG, fipoflit,obvietvelpec te, vclpcrahumiimiiibuspcriculis,
procertoeli. Prudensdico (psrnitens:) namutrumtonteffarioincumbat inle, ex
licentia pcnitentis, fulcipcreejulmodionus obviandi, dilputavimuslu- pra«»
Mttb*d*CtaJtfJ,i.f.9. 0.4. 4 PixtereafidepeccatonotoinConfcflione, velafuprcmoip-
fojudiceintcrrogeris; illud negareetiamcum juramento, intel-
leciaaliquamentisreftriclione, potes, dcdebes; quamvis, Gne
ullaoraninorcftrictione intetna, ioqui jubeat, qui interrogat . IuDodoresciuti,
dcpaffim. 5 Denique, fiConreflorfortepeccavit, dum alicujusConfef-
fionemexcepit, necpoUitejutraodilujm crrorcmconliteri ,ni(i
luopacniientedctefio; potefl, obligaturque non intcgre confi- C A P U T III.
Quaenam cadant fub fMMMt & Ctaftft, "um, & cadcre 1
^>ErtumeftPrimo, omnia venialiafigillatira, fi( fubSigrilo; nonvcro vcmr.lr
.;cneratim. Ica Dociores citati , iX paisira. Ratioiiliuseft, quiali
redditurConfcfsio odiola, ciim eadepznitcntefciri, inipdusinjuriam redundare,
vel foleat , vclpofsit. Ratiohujuseft, quianullainhocapparetiojuria:cuui
perlcnotumlit, utqiiiconfitetur; faltem aliqua vcnialia confi- teatur.
IdumenperlaEpepericuloexpofitumcfscfatcor, utfiin concurlu v.g.duorum,
dumfilesdeuno, fiprxdices dealtcro , Hit nontft ttnftjfHi, mifivtmMim,
idemqueevenit non rard, u u- nurauntummodolaudes; ucendoenimde aitero videris
de co- deraaliquidgravisraomenticognovifle. Inconcurlu-tinquam: )
namfeorfiinnonfacileapparectalcpcriculum fiquis inhanc for- mamproferat,
Hitttmftffu, ,n mnUt % vtlgrsvim vtmimJim, Sigil-' lumfrangit, quiaid cedit in
vituperiumtandemaliquod patniten- tis. luHuTtJtftmd.iiJif.t. aliiq; ImmoGquis
tecum confef- fus fit fecrcto , & tu p* lam d icas , Hu mihi tft ttnftffn,
; vereor cu m Reginald.r.i.*.}^4Ji.j4. neadSigilii traclioncm accedas, crim id
ingracumfupponaturpznitcnti; dtfortc ejus confuetus Con- fefsor, velaln,
quidgravcdeipfofulpicabuotur, exeoindicio» quoaliumaluoclanculumadjerit. Huc
rcducitur, fi Confefsor reveletpznitcntiam pznitentiirapofitam, vel publice
peragen- damiraponat, lcugravcm, idelt , quzeonfucvit injungi promor- tali ,
qnalisnuncelset i nt Dun^.j .tr. 1 1 .r/,.i ) corona BeatiC fimz Virginis , non
verd unicum Miftrtrt : quia hoc loquendi mo- do, przbetur, utdidiumeft, occalio
gravc quidpiam adversus pjEnitentemfulpicandi. Ttttmtmmitntrty utmniitm%
&auidnt mmdhmimtmliltt*} 1 VI Oncritautcm contraSigillum peccau audiu,
etiam li- gnateutin ConleUioneaudita, abtqucullo periculoquid coniicicndi
adversus pznitentcm, cnarrare: id tamen propter periculum quod fortaiselatet,
rudiumque fcandalum , reprehen- dercm cautus Atquchocquidem fcandalumcommuniter
adcl- fe , quandodicitur, Htt mndivi in Cenftjftent ; docct Fag.t. Ettlef.
frtt.l.6.e.f.n.nfin*. Verumcft temperandus, quiain noftracu- tctaroculta,
pauciadmodumlunt, quos vera dehacre, folida- quedod) rina prztereat . s Quidfidetegatur
locus, velfimilia, ut fi Confefurius fic enunciet, htinlet* feltthet ftetmtmm
ttmmitti} Dico, fiidevulgcturdelo:omagno, noneisecontraSigillum; else,Gparvo.
SicdeLugo/u-./»fl.j.».6}. aliique, quidquiddicant aiii apuit Dian
f.i.f.Mi.v.ijelimt 1 j.rtf.ti. Ratioeft, quianullafit injuria,
fidenumerofaciviuteamrmeturibi perpetraripeccata ; fit> fideraropopulo,
velfamilia, quzccrtc ex illoditio infamia nouretur. Immoinjuftcitemnotaretur,
umetfiid dicendicon- cefsifsetliccntiam pznitcns : quia ipfe utpote unus ,
ccdcre nequic juri totiusfamiliz. Merit6crgoTurrian.i«faji.f.i t.trt.i . d n.
i. i.apud Dun. f.i.tr.i t.rtfm. rcpfehendit Superioremlocalem , quiprovinciali
(brtedicat, inhstdtmt, (cuCelltgi* ftfe fnftmUtnr Ucentim mtftlvendi
mrtftrvmtit; quianiroirum idredundetin igao- miniara, dcnon rar6indamnum domus.
Vide infrar.a.».*. ubi fatebimurnonficriimprobabile, idnon efsecontra Sigillum
, (i didz licenuz poltulatz cxcraConfcisioncm fuerint . Cc 4 Digitized by
Google Appendix de Sigillo . 410 5 f^ErturaJtSecuodo, peceau pceoJtentiseti.im
puMiea t«- V-> cendaefie. SicSotus»»4^#»8-f.4^»* 5- Immd lilcivifti aliunde,
quarovjsnonpecces, quautum cftex viSigilli; fieaaliia pilim facias;
tamenidtibicautiprarlunduroeQ, neoriaturfcao- daluro, nevclimitesnotitixextraCoofeffioncmnabiiaj
tranlcco- dantur, Duobusitem, quipceniteotcmde iifdein peccatisle ac-
eufaotemaudiveruat, non licetdeiHisinvicem colloqui ; quiau- «erq ue Sigillo
obft ri«us ieq ual itcr clt ; d e Lugo d. diff. 1 j . feB. 1 .*« . merp txf,
Ctmftitt,, tbjtflaftttati, &t. £ /^Ertum eft terti6, omncs circunftantias
peecatorum, 6c V> omnescomplices caderefub Sigillum. Idem dc objectit
peccatorum. ItaDoQoreteiuii, ifcpaliim. Dicitv.g. Pcenitens feoblocutum
eflecontraBertxadulterium; obvolvenda eflSigil- lotumoblocutio, tumadulterium ,
quod efl oblocutionis obje- clum, leumateria. Nifiid iucflet, evaderet utis
©diolaCoo- fcflio. VidepaulopoflM4- _ 7 Quid, fiPornitensexpreflam
concedatveniam Confeflori , eompljcetn revelandi , ( idemerit deobjetJo ) ft
illum rerelet Con • feflbrfrangetncSigillumr Frangere docct Vafq.aVfm4.91.
arr.4. d»b.j.».j. quUfacrnmSigillumurgctin iavorcm complicis, nec
folinspcenitentis; utfic, univerucauia, quxagiturin Confel- iionisTribunali,
fitftriQifliroofilentioobvolvenda. Nonfrange- IC iycetSuuJ* Hm.4 j , fiH l«ay.
feft6peccetur, fiquidproda- tur, undecompjici» honordeturpetur ) quia
fiiilluroobligat in favpremdumtaxatpccnitentis: fi rrgocedit juri fuo, non cft
cur complicisfaftum 5igillogaudcat. Utraque lenientuprobabilis ; illa Vafquczprobabilior,
nuia magisSigillo favens. 8 Unumhjcadverte: pofle quidem Conicflarium, habita
f.i- cultatca prenitente, eomplicem inoncre, reprehendcre, icc. nifi quandoilla
notitia eflct injulla , & contra Rcligioncm , feci duos fcrupulosefle
viupdo» SiiiT.lj.ftciA •»««.4. Cr f. qnidquid dicat
Tinner.aVfm^.<4.9.«'«i.6j».i47- alterumneConfeflariu» faciie j-.-i
hocfeiogerat 5 dequarediximu«(upra«.Mr»W.CMM:/.j^ 9. *4- alterum,
neniraiozeloduuus eamlicentiam facile a Junio- r.busexpofcat; iobisenimnonrarocxtortarconcefljonis
pcricu- jum Jatet, j ftttatum timmtttindmm. 9 f> Ertum fit Qu i ot6 ex Fag.
Coni n . Henr. apod Dianam p. t. tt. V_a 1 i.w/*.* J. peccatum committendum
v.g.conceptam volun- non rar6 matlet fctri fc efle adukciun, quamfpuriu»,
velju- dcum, &BeneficiumquidemDctentiplusnoccbit, fcirieumef*
feillegitimuro, quamadulterum. Scio, quofdamcum Va(q dub-
XJv.x.indilcriminatimconccdcrc ejufmodipromulgationem; lcd non (untaudicndj,
quiaclareid vergitinodiumSacramenti. 14 Rurfus, cx bj«coljjgeli»ita(ionemcircadidan.6.
deobje- oispeccatorutn. Sieoim jua.ujes v.g. tateaturiegavilum ellede
occilioneiadaexrixaaPetroinforo publico, &aiterfe gaviium
elsedeoccuitoadultjerioBertaf ; puioiotegnatnelse Comefsar»
notumfarerehomicidiiim, rixamquePeiri ;noo ver6adultertixn Bertz.
Ratioducendaertexdidi, , qaiaillud Iiomicidiuro peni-
tensiupponitclseoiniiibusnotura; quodumenper accidenslatc-
batConfelsarium.adcdqueooo videturSigillo coromittcre: no« ficadultcrium,
quodoccultumperfeeft. Dirar», Eum noo aMolvi . Jj /^«Ertumfitfeptim&,
efsecontraSigillum ( quidquid neftt V> ClicUnwvtrb.CnifeftrintriffMri*
)dicereKiV mdi tn- fiffinft, (tdmmi*»*»,f»lu,m. Licetenimillumnonabfolvit, e«
variisauusoriripotuerit: potuitumen facile evenire, ut fre- quentifljmeafsolet
propter c>usgra»cm indilpofitionem , ad quam iulpicaodam,
concurrerenonlicetConfefsarfo. Imm6 etiamliis pronunciet, ti»admmt*[tlvi% q»is
CtKftjf,tntm ntn fmk* \ fran- geretSigillum, qujacomjriuaitcrlongaConfcilio,
vel mulupec- cata. velccrtealiquemdcfcuum penitcntis imporut. SicGra-
MdJiSKr*m.cintr.j.tr.i tJ.6*.z. contraSuariumciutumiDia- na A.J/r.t 1 jrt[.Ai.
Excipio,quando Confeflioeflet gencralis totiu» vitz, velaheriuslongitemporis,
idqucomnibus efsct notum ; velPccoitens non acgreierret , quod fciveritj
pluribtu . Ttftimtmnm i» Cfftjfttm . l< TTIoccoIligitConinc^aajU.^i.tji.i^.
Fag.trar. tttl iM JTJ. 6^.4».4. quandofamuli.vclScholarcsdebentSutfcrio-
nbusteflimoniumf illuddare ( cet propter;. hwh««h, fi non darent , prodcrcn t i
nd . fpofuioncro eoru m.quamexinchoa- uConfeflionecognoveruntj necdando,
mentirentur, quiajam illiinitiumfeccruntConfeflionis. Qu6dfinullomodo,neiochoa-
tcquidcm, iidcmconicflifint.peuntautemdiclumteniinonium, etiamgenibusilcxis,
factacruce, eYrecitato ConfitcorcVc. non videocumBonac. itf»».d.i.a.6.(ta.t.f.^»
-j. cur dcbeatConief- utem inteericieiidi inimicum , (i patefiatConlcilario 1
Penitente, nonquidemanimopeccatuin cluendi, fedilludv. gr. enarrandi &c.
cxdiuur.t. »4. nonoccludiSigillo; atfi aperiatur animo ntcumque confitcndi,
five inchoate, five cumfpe concipiendi doiorem, fivealiomodonon abfimili ,
efleSigillorcpriroendum . Ratioeft, quiainpriorecafunonadeilConfcllio
Sacramentali» , •deftntcumquein pofteriorc. $»4 ftr ernrtm M »tct[f»ri» q»ii
ftttmr. to Ertum ficSe*t6, ea , quspeccau nonfunt, fedntulia V-#
Confeflbriafferunturi 6c rurfusomnia, quaeneceflaria,
▼elutiliafivefunt.fiveetiamcxMalde. TrMSigiU.ttf.i j. aber-
rantePcenitenteutuli, ad cxplicandum fuum peccatum, judi- Cantur, efleSigilli
matcriam: quiaj^mex viConfcflionis Sacra- rhcntalis audiuntur- tt Dicrt:
crgofiPcenitensadfuumcrimenexprimcndum,di- catfeefleSacerdotio initiatum,
feefleReligiofum, conjugatum, Militem&c. Confeflori nonliccret hrc
divuigare, quodcerte nimisefl (crupulofum. ia Refp. hac
inredifcretioneopiuefle. Qjxenim dicuntur utneceflaria, velutiliaad
explicationem peccati, duplicisgeoe- riscflepoflunt. Nonnullafuntejulinodi, ut
a*grc ferat penitcns , fi illafciantur. Nonnulla ver6, ut fi noicantur , nihil
laborctpe- nitent. Illaergovulgari potTunt, harc nonitem, cx deLugo dt
far»J.i\.(iti.\».17. quiacxhoruro non ver6 illoruro revclatione
fitodioiaconfcflio. Quarefifcirecflev.g. conjugatum, nihilobGt pccnitenti,
proutlibet, idevulgato; atfiobfit, utquia v.g. ejus Dominuscariibem (ervum non
uxoratum expetit, edicere tibi ne- quaquam Uctt. X>tftQ»i »Mmr*tei . , 13 T
Tlncfolvitureacelebris dtfficultas, AnConfeflbritutum X L
fitpatentesiaceredcfeAusnaturalespcenitentis, exfo- JaConfcflionecoRnitos, v.g.
eumipuriuin, ignobilem, exgenc- re Judzorum, occ. Dicocnim, fi ii iulpcenitentercferantur,
utexadjuQ^iiscol- ligatur eosefleeommuniter notos , pofle patcfieri : lecu* ,
non pof- fe. luidem/i-tW. Ratioefl, quiaquandofuntnoli, prxfumimt/s
kpoinitentenonfubliciConfcflioni , ntliutcogoiti; atq;ade6pa- rumabipfocurari,
fimanifefl6(ciantur, ft ipieexprefse nonpro- hibet; Atquandonoti nonfunt, id
nonprxfumimus. Nifificde- cernamus, magnum danmum aConfcfltoaetiroerciauf
.cilroquU ur, quantumeftcx viSigilli, (namca>tcrum,caveatur,nepc-
itentisfama, apudquosnonpertinet, dcturpctur) cur ncqucatdicere. Hit »m
tftct»fiff»t} hanccnim fcitcxviilliusConfeflionis. Dtfcil»,, q»i viieatur i»
iff* Ctnfifuut. 17 TLIaigiturfoIa fupereflhic difliculras: An liccat detegere X
defeftus, quosConfcisoraoimadvcrtitiniplaConfcifione, fic v.g. profcrendo , Hic
ift fcr»f»lt[»t , imftrti»t»tii%y & »t»intt,n- fmictmtrit
,tftmtr»f»s,i»Jtct»i, &c. Negant Graoad./.f./r.l I J.*.. Coninch./.r.«. 1
x.\\unni.dtfaMJiff. 1 i.J./ 4. Bauoy tr.*Jt f*».qu. tJtSitiUtCt»fJivi. Cittr.
dtpan.p*n.t 9.6.23.9. quiafaltem id cf- fetindiredecontraSigillum.
ConceditdeLugo, dipmJ.i\.ft3. a.B.6o.cum Navarr.r.8.«*m.ia. cujus haccfereiunt
verba: Virimt trtJt hu nt» ct»li»trif»b Sifillt , quUdtftAmt alii m»»iftft*nt»r
a J>«- niunti*ddccl*r*»d*m faam cmfcitmtiam, &ptccata; & bi ti»ti-
ncntnr [ub Sigilit: miHfummt ibiabif(tpa»itiati, qutt Ctmftfforimi »*» mmdit ,
ixrtl*tit»tfa:nilt»tiiy ftd ifft vidit , &ptrcipit- &bificmti nm
Aiemntnr ftcrttit , fic »t»fm»i f»b SigMtt . HAmfipamittni fit bltfui , firuin,
jihibttii inrtnit , fimitiltrfi fitftmd*t utiurtmtUftt, irrt- ftlutty
duritritaitriiindum ; parimti» fi non cinfittt»r : ttmmittat
attijuaml>l*l}»*mi*m, t*utur>.rl:*m tn Ctnftffnrimm , & fimitU : mtm
trunt hit l»bSigittt: qui*inCtnf<jfiene fiuut, »»» *»iimat»r . 18 Scdcerte
huic dodrinz, qoamvii coranaunem immcrito vocet Di.ini p. j./r.t 1 .ref.jo.
(utquid cnim vocetur communis , cui tot Auflores? litt.C. ciutirefragaotur?
buicinquamdofiri- nae ut probabili quidcm acquicico, ex illo principio fuperius
ab omnibus jam admilso , quod , §lmiq»id t*j»rUm f*eit pm- nittnti, teu
q»iiq»ii *gr ii ftrt , mt tvultiimr , toiit , ni tditf* fit Cmfcjfi», fub
SigilUm: at ejufmodi(untea, de quibusdilpu- tamus- Et fane (
utinlimilidocetidem dcLugo, (upra inobis s.i ).
allatut)noonuo^iuropceuiten*mal]etfciriiCDecca(semor- taliter, quimeise
fcrupuioium, vclmoroium. Quid ft agers- turdepromovendotuopnenitenteio PraHatum
, & tu patefaceret eumeiseirrefolutznatura:, molcitcneid ipfcferret, necne?
At hidefciius vidcnturaConfefsario,non audtuntur. Claudicanset- fugium, quandoenim
Docloresomnesfuprapronunciarunt illud, Om»i, quti rtddit t»trifamCtnfiffit»im ,
tjft tacendam :indittcren- trrproounciarunt, nccdiftinxernntdeaoditionc, vel dc
vifione» &quidemmerit6; perinde enimunum reardati Confeflione , atque
alterum ; <3c dimioute Chriftus DOMINUS boic rnalo occurriuet , oifi pariter
probibuiuct ucrumqae , quando ex vi Digitized by Google Capu IV. Quanta fit
obligatio Sigilii. " Confeflionis ab ipfo ioftitutz , Cmilesdefeflus
deprchcndun- 411 tur. 19 Ajoigiturficeflediftiiiguendum.
Velhidefecluspcenitcniis pallimfuntuoti, utefieblaefum,calvuin,&c.cctunc
0011 cadunt lubiigillum,propterra^oncminfiroilidictam «.tj.Vel lum igno-
ccadunt.ut ti ,& tuoccadunt , ut nimirum abotnni odio immunjs lit
Confcllio. Quarefieflerudem,fcrupulofum &c. lit omnibus ootum, paliro
rronunciari poterit ; non wet 0 , fi ignotum . Blafphemiz autem ilJar, «1
fimiliacoromifliin ipla Confeflione,ide6 poterunt manifefla fie- ri , qu ia
illa vera Con feflio non eft , ju xu dicla t.i . M- Ttetmtum dmbii nttum. Sacrameotiilludextrabere.
Secuodam: quiaejufmodi notitia ©- riturtanquamaradiceConfeuMMS. fed, ut mcd6
dixiraus, af- ferens obligationemmitioris poenz. Tertiam; quia cadem noti- tia,
quamalteriporrigitConfellarius (quamvii cx licentiapceni- tentis) efleadero,
quamipfeConfeflariushabef, ipfe autem ha- bet afyCtttmooereSigilli, crgo,
&c. Negariinfuperpoteft, pae- nitentero peream licentiam
vellefiupeccmiSigillittvorerepel- lere ; immo nollcefl przfuraendiu , quia 1
velleputandusefl. Ifft Ctmftfmrimi i fmnittntl mmtt JT) Ete 5 : Si Confeflariui
animi pendeat , an peccatum aliqucd »0 fiiubiexConfeflionenotum',
obftringiturneSigilli vincu- h' Refpondeo,obflringi.
In&ontc.dtfmu.d.i.m.o.fta.if.i.n*. Ratioefl,quianemoleflafitConfelIio,
przlumendumeftpro Si- Sllo. Quare hlclocumnonhabetliberus loquendi,qua potitur
onteflarius , quzquecum fit certa , debcret vincere obligationem S I 5
TAmver6ex oeeafionediclorum illaemergit difficultts: An J fipoenitens,
fivepaul6, fivemult6aoteConfefliooem ali- qua de peccatis communicet Confeflbri
, ut ratiooem v.g.addifcat mox exhibcndz Confefiionis; an, inquam , ea
fubMgillo (int cootegenda ? Videnturcontegenda nonefle,- quia pccnitcns jam
coofult6extraCoafeflionem perinde, acficum amico unicoage- ret,loquitur.
Addehancnotionem, quzficConfefioriaffcrtur , MnOM iir> 1 <juz:i{UC lUlll
mcni , utri»cicv Tllli-Cic uuilg«i.iwiiciu ici,iuiuiiui • nuuciuuuiiiuuuciii)
uus ui uhikuiiiiiiiciiiii iigillidubiam:locnm,inquamnonnabet: fiquidem contra
talem ^nonprocedereexConfelfioneperacta ; quopado, probabile efl
ibertaiemprzraletexChriftiinflitutiooepericulumcertum avo-
*utraod6dixi,iecnmferreoousSigilli, lubquo peradtaeft ;fede candi Fidelesl
Sacraraesto Pcenitentiz . C A P U T IV. Qumam tcncantur ad Sigillum? 1 Ertum
eft , teneriipfumConfeftariura, &non teneripce- V_> nitentera . Ita
Suit.d*fmnJ.\\.ft&.n,jm.i.6t pafliro,hic enim nonmfi ad fecretura oaturale
fervandum , ne fcilicet in aliquo Con- feflarii famam Izdat, obligatur.
Certumitem fit, teneri intcr- pretem , quando ut neceflarius ad Confcflionemcujufpiamadhibe-
tur. luiicmihid.de LMiodtfamjl.il. /U7.a.».ai.aliique contra
Ci]ct.v.C^tf.cotU.\\.io\ia'Con\nc\\.dtfBi».d.}.d.\. nm.to. Itero eum.qui
veicafu, velnulitiainauditpeccatt actuconfiientis. Sic iidomcontra
Sotumexparte, abiildem ciutum. Itemeum, cui Con fcflarius peccau pcen itcn tis
fi ve conful 16 , atque adeo Ucrilege; ilvc inculpatcrecenfuerit ;Sic
iidem.Itemeum ,qui feSacerdotcm £mulans,ConfelIioaibus
pcenitentiumauresprzbuit.Sic.Suar.riV. ff.i *.»•} I de LugO<<r.«. 30. Vafq. dtfan.q 91 .mt.\.
dub.l. ». 9 \ . R . - tiohurumillaunafatis cffiuxeft; quiainbis.ne odiofior
evadac Confeflio, ratioSigilli 1 * TJ Rzlatusaquo velipfcpreiiitens,
velejuinunciuspetitex- M. traConfelTiooemlicentiamde abfolutioneireiervatis ,
cx aliquorumplacito, obligaturadSigillum. luSuar. de LugoU.««. 4. aliique fed
ex fententiaaliorum , folum ad fecretum naturale. Iu
Ck>ninch.Henriq.Vafq.quosciUt,fequiturqucCaftr. dt fmn. «.19. f. 4JW.10.
Utrumqueprobabileeft:Prius, quiaeapetitiovideturin- choattConfeftio: Polterius,
quiaprzfumitur poenitens evocare abobl^itioneSacramentieanegotia, quse voleos,
&pru- b, m fnt fttitmr l ex facienda, quz quiaforufse non fiet, non poteft
communicare onusSigilli quodporut. lttooinintui Siut. dJiff.M.ftit. 4. num.6.
Henriq./.6.r.ii.«.A. 6 VerumFagund.»rar<^/.FrW.x./.6.a.X5. Medintallatusi
Diana f.j.tr.t 1 JV/.44. tum Confeftbrem, tum laicum,cuieacommunica. tio
fiat,Sigilli reosconftituunufiquideraaddandamulem notitiam
pcenitensmoveturlviconceftionis,idquenofcit is,quieam acci- pit.-exquoinfert
Medina uW.hunc, fiveConfeftorem , five lai- cum ,cui ad fioem Confcfllonis
peragendzcomraunicatumeft pcc- catum enorme , aliis Przlato denunciandura lub
pcena excommu- nicationis , nec debere, nec pofle denunciare , quia contra
Sigillum, quod fortius urgct , peccaret . 7 Utraqueopinioeft probabilis. Ego
hanc pofteriorem fequor libentiuS]tumquiamagisSacramentofavet:tumquia
nolleroobliga- reprzdiaos addenunciandum, ou6 fcilicettutior adiUKmiferi-i
pateatadpetendum confilium, idquodmajus eftbonum , qulm quodcunquealiud , quod
hac tn reefingi animo fecus valeat . Imifmt Ctuftfteium ftrti txtifitmi . 8
'T\UbiuturSecundo,deeotquiconfult6 confiteretur laico , JLV quem per errorem
forteputet pofte,urgeote oecafllute^a- craoientaliterablolvere:nam,fiidfiatdevotionis
, vel humiiiutif gratia, Sigilli obl igationem nequaquam parere. palam ef) .
Reipondeo . Hu rt .dt fmn. d. 1 ijif. \ .PtxpJt fmn.m liA.z. mm.it. aflirraant
tuncexotgereobligatiooem Sigilli, quia hic pcenitens jaua movetur , licet cum
errore , a Confefllone infti tuu I Chrifto-Suar.i.
t.(ta.i.n.*.V\{<\.U.du>.x.n.t.&cLu%ols.(ta.i.nmm.+ l.tttg\ it,T.lia
Chriftus Dominut non ni n Confcflioni Sacrameuuli , cujusipte fuit Author,
lilentiura impofuit :ca ,quam quispercum erroreraexhi- bet,fi£laeft,
dcneutiquamiChriflo Authore inftituU . 9 Utraquefententiaprobabilitatismetam
attingic.Iliudmiror, quodDocloresncgantesconcedanteum, quifeSaccrdotera fimu-
lans , vacat Confeliionibus , teneri ad Sigillum : fed certe bzc Con-
feflioallauadSaccrdotemfiduranonelt vcraConfeflao inflituta i Chriflo;
curigiturperipfosparitSigillum,non paritautemCon* fcftiofaclalaico,
quzparimodoaChrifto inllituunon eft ? Rei- pondent iidem l.t. auia accedensad
Sacerdotera fimulatum mo- veturaConfeftioneCnriftiaie apprehenfa. Recte:nametiamac-
cedensadlaicum, prcmenteneceftitate , raovetur i Confeflione Chrifli i lc
appretienfa. 10 InftatdeLugo/.r. Siquisconfiteretur coramCrucifixo, pu- 3 Q
Edadhucdubiutar. Prira6deeo,cuiConfeflarius,delicen O tia pceniteotis
narratejus peccata, feu i quo de iifdera pecca tis,
dcquceiuldempcenitentislicentiaconfiliumexquirit. 10 inltat de uigo r. r.
iiquisconnterefur coram-urucibxo, pu- . Antequamrefpondeam, przmittoin
hacSigillimateria triplex Uns verarafacereConfellionem, quieamaudiret, non
teneretur fecretuminonnullisapud mox ciundos diftingui . Primum eft
Sigillo,quiaConfefliocoramCrucifixononeft iChrilloinftituta . fecretum
naturale, adquod vel exfidedata, velfaroa proximi Ergoidemfentiendumell
ineoeveotu , quoquisconfiteturcoratn tenemur. SccundumeftSigillumConfeflionis,
quo tanturamodo cognitolaico. Rclpondco:ergoidemfentiendumeft(egodicam )
obiinrsgitur ipie Confeflor , ocdequohadenus multa, & dein- ineoeventu,
quoquis confiteturcoram fiQo Sacerdote , fiquidcm ccps raonpauca difleremui .
Tcrtiumeflfecretum medium inter uuumque, ftnamsprimo, benigniusfecundo; quo
obllringun- tur aliiiConfeftario, quialiquo tandcm modo peccatumpccni- teotis
rationeConfeflionis norunt . Et quamvis aliquibus cum dcLugo/. '•««n.at.
f>aa. nonvideatur diftVre hoc fecretum mcdium ifecretoSigilli: utrumque eoim
perinde ftriaiflimum eft, acReligionemfovet, reverentiamque Sacramenti tamen
nejurincmpoteft, quantumad aliquemeffectumdilferre: fradlor enim Sigilli
punitur ab Ecclefia pcenaordinaria ; fraflor fecre- ne hzcquideraConfeflioeft i
Chrirto inttituU . Adde, haoc inflan- econtrafer tiam non urgere contra
fentcntiam , quz utrobiquc , hoc eft, tum in Confeftione fadta laico , tum
factt fimulato Sacerdoti , concedit vim Sigilli: nonurgerc, inquam ,quiaaudicns
Confelfionem factam co- ram Crucifixo , non tenetur putare posnitentem movcri
ad fua pec- cau fic prodenda , n ifi ob de votionem : at in cafu de quo loquimu
r , fupponiturexcircunftantiisclar*cognolci , conntencemcoramillo laico, vel
fiQoSacerdote moveri.eflb, per errorem , i Confcflione,
quaraChrillusDominuiinftituit. Hzcdifputtndi gratiafint ha- ti med.ii
pceiuextraordinaria,ieuarbiiraria;ltaSuar.Hurt.Przp.
ctenusdiaa:namegoiequorlibcntiusprioremlententiamamrman- Onuph.
aliiqueapudDian.^i.rr.ii.w/:Tr.Jd^emqueoeLugo l.t. tem :quiafigillofavetmagis.
it SiquandoquispanditfuapeccattcoramveroConfieflario,fed /#a.y.».i47.
&roerit6, magisenirareuseftConfeflor, firevelat,
«juziuzhdeiimmediatccommiflafunt, quim alii, quibus velnti mediate,
&indiredie. 4
His pofitis , triplex eft in propofita dubitatione fententia . Me- dln. **dM
Ctuft ffun dt hn^Ht^n,. Vafq. duimb. I ji.ao.Diana f.ij: 1 jUi**2 1
SM.i^.Qa&zopMfmm.f. 1 9. ,.a.«.«. inclinat Coninch. /.6. ».40. &
jo.docetteoerilecretololum naturali. AliicumHenriq. i.6.r.»9-».J- medio Alii
fecretoSigilU. SicSuarJ.<-./«a.4-».6. de Lu- M U ,/W.a^a j.aliiqueapud Dianamcitatum.
Omnes probabilitcr, requerequam mavis. Primam;quiapceoitens coocedew vei "
colloquendicumtertio defuo muitisex neceffitate nrzfcntibus, ut accidit in
tempeftatibus, fubi- tis in vafionibus, &C. ( in quibus iifdem e ventibus
ob temporis aogu- flrametiammultistiraul licctfateripeccata,
quzinillaturbatione poflunt , & per unicam illam formam abfolvi , Egt v*i
ubftlv» , &c ) tum Confellorrfum omnesprzfentetitaarcttntur obligatione Si-
giWi iulcxFigand. fr*etft.Ectl.t.l&.6. r.t.«.i.de auditis neccura
aliis,necinvicemfecumipfiscolloquipoflint, idquodex hacienu* Digitized by
Google 4iz Appendix de Sigillo, il T*\Ul>itaturtertid: Ani», quUnveniens
f_rt. papyrum, in JL/ quafintalicujuspeccaudefcriptt.qua-appareantcflcno- tata
propter Conicflionem (ivecxhibiuin , fiveexhibendam , ea f li- cet , ut certum
eft ex Coriinch.i.iift.9. iipttnJuh.l.n. roj6*.,Caftr. dtpwmj.19S.4jt.it.
cumpecMoJleiH: Aninquam, etviSacra- menti teoeaturad filendum? Relpondeo.
AliquiutFagund.i_%allat\i»lDiana»\4-Y.4.M/.ti». teneri afSrmaot , aliqui de
more negant , ut Suar.Con incn. Laytn.de -omeodcm loqui deauditu jnComcffione.
Ratio<_r toties repeti- ta , quia fccus redderetur moleftiflima Coofeffio. 6
Quind oCoufcflar uisextra Confeflionera pecitl penitentc col -
loquendiderebuaaudititpoteilatem, utUlum admoneatdere ipti neceflariaaduUitcin,
pcoitco»autem< utiquepeccando )neget:ar» poftitnihiioraiousConieflariua
locutioaem prodt-cere, * aere? Sausdidlum rft U
MtthiiiCinfeffJ.i.c.S.i).*.. TL An
Confeiibr poflit uti cognitionc habita in 1 gcrens ; nam propter eandem
rationeni , it , qui excipit fcriptu-. ra Confeftionemamici oefcienti* fcribere
,eo roodofead Confeflio- nem praeparan ti» , tenetu r pari ter (ut docet
Prppofit u» ii patn.0. 1 _. duh.m.u.x*. .)_dfigillum.Rationegantium
(quiconfequenter nec l T lcereCoofeflario cognotcuntobligationemSigilli in
hocPrajpofiticafu, ert.quiaejuf- JL. do tmmateria. $. I AmUpaft, fi v*l mJU ,
vtl etmfikti ftttut, id ergo inducit enim fi qui» praeparata ad Confeflioriem ,
nec eft geren» . fcntnuteriam; quzcratprarparataadeandem: non tnaiorem
obligationem, quim naturalit lecreti : ficutien L _ audiret
peccaUalicuius,quifealtavoceadeaconfitendaprepararet, ▼elaticujus, qui pari
modo gratias Dcoageret de peccatitconfcflis , non teneturaJSigillum,quia
hujulmodi notitianon habeturexvl Sacramenti.fed vel
pra9parationi«adillam,velgratiaruma_tionisde eadem ; & ficuti quiaudit
matrem inftituentem dliam v.gr. fcpten- nemadfaciendamConfeflionem,velintcrrogantem
dejamiaiu , nonobligareturpropterdi_lararatiorrcmad ulentiumSigilli :tuin cafu
noftroj&c Utraque fententia cft probabilU. Dc Sigillo Confeflionis
refpc&u cjufdera „ 1 — ,..,'r pocnitcntts . 1 /"VOntingit frequenter,
utConfellarius vctitde exceptis in V_» Confeifionecum fuopcenitente tracure;
quaeritur , quate- nutidcidemliceat? Quamvisautemfupponeremut , certumnon
«fleruci-tioneSigiliumfrangi(&profe_ldplures cum Sinch. /.?. dtmuir. d.16.
franginegant; ertoaffirme.it admodumpauciapud eundenn,quiafra_)io
Sigilli'-rtfra-tiolecreti, fecrctumverd non
frangitquicumeodem,quifecretumcommifit,loquitur , fed qui
euinaliisjquamvisinquamid non eilc certum fuppooereraus : tt-
menconveniuntfereomnes, ejulmodilocutiooem cumeodem , quiaceditin odiumConfeflionis,fempcreftcprobibium.Dix|(fer^
om ncs ) nam Valqj-- j 9 J .mrt.aJmh. 1 o.m. 1 . q uem fequitur Mar rat iut
tr.it fttn.i \x.fttt.t. n.6. fic hxb<:r:Ttrtiaftamkmr,m*n*ff*t»mtrm Sg<y.
tmm l»ami tmm petnittntt it ptttutn im Cinfifpani anikit , m»m ptt itu md - hue
tittntU , ftlitm tmttmtaut inanirtnii M , qma mtlUijmvmrt faftmt ip. fum .
Immatftirmiiattt Mtiimu ,M« tfft ttmtru C*nf*fi*nii SitiUmm fa- ttittmttm
rfrthtndart , mmt axfrtbrmrt illi ptttutu: tfft t*mim ctmttu rtva. rimtium
itiitmm Smtrmmtm*, auU rrdditur tmtrtfum mknii.slaai mou fit HRMfMttM
%tanflmt,q uimmam mumiftjlatmr mlkmi fttrttmm Ccnfif- fionit. Haec Vafqxu i Sl
v Canftfar,n.xxjn eiie.genuinm,in axfatrjji. a 1 . dicen» ,Ottmltictrriftrt
p*ft*m fetnitintim it mmditit uhitim CtnftffUu» rtfi ift iUititum , fti mtn
ttntr» SifiUmm : unmmumsm lieti dttmttup.Smrtrdtiy itOficitOriimmrti. »
Ponrotriatemporaindubium vocarepoflumut, Utfeat de auditis agere cum fuo
penitente. 3 Dico primd,ftatim abablblutione licere .Sic Prxpofitut l.t.d. 5.
Henriq.i« p<tn.l.6.c iom.t. quic.uid dicat Fapund./.r. ».i;.Ratio
eftquiamoraliter judicaturdurarteademConfeflio:ficutenimtunc potcft injungi
penitentia ex alibi diflis; cur non (c cetera expediri , qusc ad bonum
penitentit conducere judicabuntur ? 4 Dicofecund6,inaJiisConfeftionibusetiam
licere. Sic Prarpo- fhus U HenriqJ x.ftB.ym.X a7.Granad.Wf Suerumtntii ctmtr.J.
tr.t I. i. j .rontra Fag U, a.)6. «juamvit enim farpe non cxpediat , quando
nulla , vel modica fit neceflius , timeaturqucde penitentis moleftia: umen quia
ejufmod i locut io eft i ntri forum Sacramentale , non eft jn terd i_f a . A ud i Mald eru m trjlt Sigitl»
r. 1 1 .apud Dian^. t.tr. 1 1 jtf. X^.SkmtimummditxtruCinftfttmtmftemittntdt
ptttut»,mm»d ttnftffut afiyttmfmlit Ctnfiffurium, )»m fatiitidmt iicimtUmdit»
Itmmtmdi , immihttiffmmrtaniritmh»* : it»fimilitir,amumd»fl*tamunimafmaix.
famit, &iti* jmiic»ri,&tr»8»rivultM fttumUCinftffiaut ; fatu ttnfttmr
iintetffuriiimihtnum CtnftffitmiiiirtHimtm ,C»nftffuri» trm- Bmmii ftcmm
ftieftmitm factr* : aued majii lacum hahtt , ammmi» ftccutm fritrhCtnfejfttnii
funt »fmu*m»i*circunfl*nti* fttcmtnumin fttunim C*mf*fft*nttxfrrff»rmm . H.TC
appofit. Malderus . Qua; confirmantur a Pracpolito tjt. n.ar ex praxi communi
etiam timoratorum Confelfa- riorum, qui rationabili excaufaroentionem faciunt
inprarfenti Confcflioneeorum ,quaeaudierunt in priore ; immd aliquando ne-
gantabfolutionem poenitenti, propter frequentem taplumcogni- tum in
aliaConfeflione : dcnique , _?««_ aihtrtamur Fiiiln, .nqu it , mtmantmr ftmftr
ttitmCinfefari*, flhic ftiihtmt ftrere , mc fi nt- feirit Cmfifmn pri*r*t> 5
Dicotertid . Aliistemporibuslprsediflis.hoceft.extraom habiu in
Confeflione^nan- e_ ejufmodiufu nihil (it ingratum peniteoti, & nulta
prorlusalicui cauudaturaliquid fufpicandi, remin Confcflionn " ; pro cert6
ellc debet , cum tunc nulla fit vd pcccati , vel Sacrameoti injuria, five
diretia , five indire_ta lu citatipaflim. Hincenimexibiaaditi» doclior fien
pol- fum , cautior in inquirendo ,diligentior in exam inando, pruden tior
indirigendo, fiveiobonum meum, fivcaliorum: & CPraelatut fim , aud iamque
io Confeflione querelas centra me , v.g. proptcr ni- tnium meum rigorero , vel
avaritiam : poflum mc in meliorem fru- gem reducere . Iu de Lugo <it fttn.
i.i j . m. 1 01 . » Contra, cettum itemfitex Coflinch.d^.9_<__.4j». r4.f>
rj. nequaquam licere, etiam ad mortero eviundam , quando alii , quialia»
penitentis peccatum ignorabant. grave ouidpiamex tali ufuadversiis ipfum
fufpicarentur : quiaid elletipfo factoConfef- moflendere.Lmm. fiConfeliordaorum
ex Confeflione unitu cognovit. alteramnonco--teriintegre,licetpoflit,
cViuxupra- dentiam debeat generatim interrogare, numquidaliud peccatum habeat,
velfimilequid; non potclt tamen cx Su ar./.r. d.14. u8.x. nmm.t. ullum indiciumfuaenotitizpnrbere;
fedtut6 abfolvat , Deoqueomniacommitut; nefcilketpeniten» aliquiddeConfef-
fionr alteriusad vcrtat . J DifEculta»ergofolum,--quidemgravi»hlc
fupereft,quando id luipicarentur ii , qui alii» tciebant , locii v.g.peccati ;
ut fi Sacer- dostriatex Confeflione uniuscoroplicit , vinum Miftas venenoefle
infc-lum, vel iplumefle occidendum , teu dilapidandum , dum do- moexit;
poterimefacrisnooopcrari, &domifecohibere,fihinc
adveruntcomplice»conjurationemadaures Sacerdotiiallaum ex Confcflioncuniusex
ipfisfuifle/ 4 Suarcr , aliique,quoscitat,fequiturqueFagund.(.r.o.?.ait non
pofle Sacrum omittere , nec fe inckidere ; immo fi fit in moruli ,ad- huc non
pofle : tunc enim le prorideat de contritione . j
AtConi<ich./rf.-«*.4.*.Jt.d' 5 6.Bon»C.-« poenJ. f . j.6./«S. f ^4. n.i 7.c
i tan s Reginaldum.Onuphr.Henriq.Scotum difl.x 1. a .*. mrt.%. mi j.generaliter
loquentem , adcoqueetiamde oon lociis ; Caftrop. dt patm.p. 1 9. §. J. n. 1 8
JLay m.i. f.»r.6.r. 14. n.i l ■. probabilius efleajunt, poile , prout fuar
vitae cxpedierit ; idque , etiam fi peni tcnti ab aliit iociismors,
volgravismalipericulum immineret. Illaprior fen- tentia cft nimis fevera , quam
vis magis Sigil lo fa vens ; haec pofterior eft humanis rebusaccommodatior,
atqueaded magigexcipienda . Ratioautemeflepoteft, quiaaliud eftfactoipfo
patefacere pecca- tum; aliudeft, fimulato aliquo praetextu, facere,feu omitters
aliquid, exquoatii aliundeicientcsfumantoccafionera fufpicandi peccatum efle
confcflum . Pruis eft omnino illicitu m , pofterius lici- tumeftaliquando;
imm6nonrar6debitum.cumnonfitulla dcte- ilio necverbot nec fadoexhibiU.
Nonplacct autcmdcLugoir f<xnit.iiff.xi. f*8.$. n.i 1 ?.dum aflcrit , idem
efsein hiscircunllan- tiisfugereSacerdotcm, acdiccre, Mihi parmta [umt Ufiiia;
non placet, inquam , hoc eniin per W Ggniticatin.idias: atfuga,cum poflit
proccdercex variis capitibus, folumpcr acciden», rationo
icilicetcogoitionisaliundeitociis habitc,ngnificatidem peccatum intidiarum.
Quardam ,quaead hoc argumentum facere videntur» quippe fpecuuntiumcommcntationes,
legito, fi eftotium apua laudatos. Legito itemThomamHurudum, iquoinmulti» , ut
patetei diiiis, difsentio. §. IL A»MtiC*nfeffarimiiHlm Ut ftcnittms aumnia f».
1 T T y__ceft graviflima , & intcrcaetcra»moleftiflimaqu_:ftio-^4 XJl
quamfolvendampr_:rriitto,triplicisgenerisef»ea£-us pc- niteotiingratos, quos
Conlelsarius exvi cognitionis habitae ia Confeflioncpofsetexcrcerc. Primi, qui
verlanturcircapcrfonam penitentis, ccquidemlpc-Untesad
jultitiampuniiivam,velcom- muutivam. Utpcnitcntcmcaliigare, tollcre jus ipfi
acquifitura , ftrucre infidias, utpenitensindeliC-oauditodeprehendatur,n_ga-
redebiturapccuniae, ccc.Secundi, quiverfantur circa ejufdcm perfonam, fed
fpctuntcs ad jullitum dirtributivam , vel mifcn-
cordiam.aliamvevinutem.Utnegareluffragium liberuroei» cui nonnegare»,
fiejusindignius, velpeccata m Confeflione exp o- rau tibi nequaquam fuilsent ;
tollcreabeooflicium ex Ceamovibile, quandoabipforctinetur cum animx fuae
dctnmcnto ;ablegarepe- », ubidegeretabfqueocccato;feiUioftcn. Jcre Digitized by
(^oogle Caput VI. An Confeflbr pofllt &c 4i3 derefeveriorem,
minufqucgratecumeodemloqui, ejufdemino- pix dau ftipc oonopitulari » tamulum
cognitum cx Coofeflionc t u- rem , domo expellcrc , Sacramenta non mioillrare,
non porrigere Eucharilliam : nonalfiitereMatrimonio, quod pcoitens nulTiter
cootraheret; noncolloquicuraexcoramunicato viundo,&cete- ra fim ilia , quz
exerccntur circa perfooas fingulares Bc ccrtas . Ter- tiigenerisiuntadusomnef
«^uinonexcrcentur merecirciperfo- rampcnitentis, licctcontraiplamaliquandorecurraot
: Ut rigi- ' direresluas; lervofuracipecuniam.vel sriorcm claudere fores,unde
idem no vit ex Confelfione aliquero de notfe furtim exire ; Sacerdotem fc domi
continere , vel Miflam non celebrare , quia in Confeflione fci - Titinlidias,&fimilia,quzaommuniterconfueverunt
eflepofitio- nes alicujus impediroenti, quo pofltopcniteni ablque iuoaliquo ex-
trinfecoincommodoimpeditur, qu6minusinpeccatumruat . a Confulidautcm dixi (
actus pcnitenti ingratos: ) Confefla- riutenimproptcrBduciam, v.g.quacumipfopenitens
fe geflit, omniafuianimi intcriora, graviaque peccatadctegendo; poterit ex
deLueo dtpetn.difp.w. ftH.f. w.ioa. eidera oftendere figna amoris,
benigne^xcipere.beneficiaconferre.&c. quamvisidem pceniteos
advertatbzcfieri propterexpofitainConfeffione. Ra- tioelt, quiaexunapartc,
utfupravidimus, ooneftfractioSigilli collocutiocumeodem, quiSigillum commifit;
&ex alia, itlz adlionesnonfunt ipfiingratz, undeConfeflio fieriodiofa
tiroea- tur; fedgratiflimz.undeFideJcsadConfeflioncmpotiusallicicn- dicum
fruciulperentur. \ His pofitis, ccrturoello primi generisactus nunquam lice-
reline licentiapcenitentis. ItaDottores moxcitandi: quia fatis
odiofareddercturConfcflio, G fciretur prepter illamcontrafub- ditos
proccdipofle, Nam propterei fi quisex Judicibuscontrafub-
dituminterrogavitteftes, procelfiiminftituit, velquidfimile ag^ grcfluscft:
atque appareat hos aflus initium habuifle a ootitia quantumvistenuibabiuin
Confeflione; omnes ejufmodi aclus , utpote invalidi, refcindiabeodem ,
cViquocumque aliojudice, quiid relcirct, omninddebcnt. SicHenriq./.S.aV»»».
*.ao.».», &V.Cmf.*.ll. 4 Jam ver6deaciibuflecundi, Ac tertiigenerit
fimulfumptls , e(! dupl ?xfententia. Prima multorum apud Sanch. mox ciundum ,
concedentiumConfeflario utriufquegencrisaclus. quando unus
ipfepoenitenscognofcit eumad hosactusperagendos moveri cx auditif
inConfeflione. Ratio eft, iniuiunt, quia ex una partc noneftfrangereSigillum
colloquicuraeouno, quitibirem eonv municavit: &exalia, paeiiitenscum non
habeat jus abfolutum adea«actiones , ilti nulUfit injuria, fieznegentur.
Bipartftosde- inde hos Doclores invenio. Pluresenimapudeundem fentiunt ,
quandoqjidemConfeflariuspoteft, debereinterdumexercere eas atlioncs :
atqueadcoamovcreindignumabofficio; nonferre fuf- fragium, nonmioiftrareSacramenu,
cVc ne fcilicetcooperctur, cumpoflitnoncooperari, cumpcccatoprcnitcntis .
Mult6autem pluresap-ideundem, ejufmodiobligationi refragantur: quia ni.
mirumnullus hominumcogi debet, ututaturremedioum diffi- cili,
ocpericulolofracliooif Sigilli . j Secundafententiaeitaliquorum ncgantrum .
Ratioeft toties allin 1 nempc, ne lir in odium Pidelium incidat Confeftto . Ex
qua fententiafequitur, Confellariumledrberegtrere prorfus ac fi oi- hil
audiflct , necpoflelubditum ab Officioamovere , negare fuftra- fium,
eleemolynam, Ucramenu; claudere fencllram; fedomi contincreadinfidiasviundas,
cVc. 6 Thomas Sanch. /. de si*:r. diip. 1 6. n.4. ( VideetiamFagund.
$.Ectl.pr*c.l.6,e.i.* *.*..) ubi hasduasfcntentias retulit, uc ad- dit:
__}niddiet»d»minrttmmdnbim? Pre prieri e»im (tnttntiamili* tant miethtritmttt
tet , ttmsrum^ue virerum ( nume r* vrr.it tnim a tri. fintaqninqnt S.Themmm ,
Scttnm , Seinm , Snmrrz , & nliti ) &fertijfi- tttmrmtientt:
qnmr**nmrine» pettfitfi prtbMifimnm. Vtrnmmult» mihimtgit ftmptr pt*cnitt m*£i
pl*ttt ptfltritr ftnttnti* , qnt Hjn ptenittndttnititur fundtmtntity &c Hir
S.nchez . 7 EgocumConinch.^.W.9- dub.y nu.6j.ty6i. Cidt.dtpetn. p. 9. t.\. n.\
s. & Sanch.j'. c. fiattentelcgatur, puto dillioguendum efle deprzdiclisacribus,
atqueatTercndum; non poftc exerceii •ctus fecundigencris, aclustertii
generispolle. Ratiocfteadem rnodo. totiefque propofita; led quia Docrores
utriufquefentcn- tizadusfccundi, oc tertii generis roinus diftinxerunt ; minus
reclehaaenus, nififiquidmefallit, inductaeft. Induciautemin huncmodum poteft.
Si concedaoturadusfecundi generis, redditurmaxim^ odiofa Coofeflio; nonverd,
ficoncedamustertiigeneris actiones: ergo has licebitexerrere, noniltas.
Antecedensprobatur. Facile-re- traherentur FidelcsiSacramentoPcenitentiz, fi
fcirent, pofte quemlibet propter audiuinillo foro amoveri ab oflicio , carere
lutfragio quamvis libero , repelli ab Euchariltia , privari communi- cationecum
aliis, &fimilia ingrau, quzdint actiones fecundi generis. Dehocvidefupra i*
Mtthtd»CtnftJf.l.i.c.s.§.i.*,i6,At nemoabcademretrahetur;
leuccrteretrahiprzfumereturea de caula, quodfcilicctquis
meliuscuftodiatresfuas, claudat fene- ftras ad impedicnda peccata , mortero
eUugiat , Sc ii mil ia, quz fuot aQionestertiigeneris , cumad hzc is idem penitens
, qui vere fur- gcrelpeccatoperpenitcntiam intcndit, cooperari pro fuo mo-
doteocatur; undehujufmodiaclus nonquidemingratiritdpeoi- tenti,
ledverigratiflimi cfle cenfendifunt. Erubefccntjaautem
nullaipfiorieturprudenter: quucumhz tertii generis afliones oooexerceantur
circaejus perfonam fiogularem. ut diximus ; potiusis, foccafiooe, non inficior,
data i Coafeflario, utente umen jurcfuo; adfeadvocat pudorcm illum , quim
Coofeflbr codcm pudore penitentemamciat. 8 lnlhbis; atClemens VIII. Decreto
4M.rj94.ai. Atrt.gc- neraliterinterdicitejufmodiufum. T*m S»p*ri»rii ( tnquit j
pr» ttmptrt txilitnttt , qn*m Ctnftftrii, qut pefitmnd fnptriiTitmtiif' dum
fntrint premeti, tmvtm*tditige*tifimit nttmnetitt*, qn*m dt mUtrnm utcmtii i*
Ce*fiffi*m* hmbntrnnt , AD EXTERIOREM GUBERNATIONEM *t—t*r. Necabfimile
cftDecretum R. P.CIaudiiAquarivzGencralif Socieutis JESU , pro fuis apud
Ciftrop.i.r.-fcao. Tametfi (ait) **ndtfi*t Di9em , qni netitim ptr
Cenftfmntmhmbitmy fmiveSigiit* Cenftfmrii, uti ******qnmm litttm fentimnt : ttaftret
tmmt* tmm dethtnmm ftqui , *** txptdiri jadicm- mnt. Snmrtcmvemnt diiritnttr
SUPERIORES , *e vil , Vtt neflrerum mitqni tmm ufpimm intrtdnetnt , privmimve ,
mnt pnbtiti ietimnt: ntc tm_ nifi fertidi pf»ite*lii tictnti* utlt mede ntmntar
, fedita fi xtrmnt i*»mnibnicmfibtu Ce*ftfmriit mt fi i*CinftJfie»ini- hil
pt*ii*i andiviftnt . 9 Rcfpondeo : hoc Decretum Clemcntis , quod ex Hurud. di
P(n.diJ}.u.dif.9,Prxp.dtpfn.q.i i.d.y fint, inclinat Snmr. d* pxn.d __.11t.
ftii.T.n.?. nonadomnes Confeflarios , fedad cos, qui Superiores funt ,
reldeincepserunt, dirigitur;foIumprohi- betid, quodaliis juredivinoprohibitum
erat; ideftadiioDespri- mi, oclecundigeoeris, noo verotcriii, ex Laym.
l.i.tr.x+.c.i*. n.ii.fim, utetumcolligi poteftexConinch.Caftr.ee Sanch. U. quifcripferuntpoftdidlumDecrctum,
ccumen noltram opinio» nemiprobabiliutc nondeiiciunt. Ratioautcmeft, quiahzter-
tii generis aclionesnullo modo pertinent ad EXTERIOREM GUBERNATIONEM
perlonarum; cumperbascirca perfonar fioguUres nihil dec.rrutur. Decretumiofuper
R. P. Generalis Societatis Jefu , quoadSupe- rioresutinvigilent ,non ver6ad
fubditos, dirigitur,eodem modo ilUs veut , non bas tertii generis : quiacum hz
neminem figillatim Unganc.fintquecommuniter peccatorum impedimento, eafque non
prooibuerit Clemens VIII. cui fc conformem ipfe rcddere vo- luit ; non erat
ratio , quamobrem has prohiberet . ioInquirej:PoreftnePrxUtus ex notitia habiu
inConfeffione motus, magisadvertere, utnoutis aliis extra Confi-llionemfe- fe
offerentibus fignis fufficientcr inftruitus, aliquam ex di&is adlionibus
przftct? Refpoodeo. Quidquid videatur coocedrre Thom.HurUdus , eftex diclis
diligenterdiftingueudum. Namfihzadionesl Prz- UtoprzlUndzungentipfum
fpccialempenitentem, v.g.eiPrz- latusfuffragiumdenegabit, ccc.nullomodopotclt:
quiaftc odio- fafieretConfcflio: nara Przlatus banc novaraadverteotum inci-
pcret adhibcreex viConfeflionit , quod nullatenus licct . At fi acliooes
hznontangerentpenitentem modo jam explicato , po- terit iane, quiatuncagetur
dcactionibus tcrtii generis , quasli- cere conccffimus. QjjarefifortePrzlatus
ex viConfcflioni^pe- nitentis,addiufuanaiuraliU^acitate,notetaliquodaliud
fignum, nonpoteritcognitisex hujusfignivi uti contra poeniteotem : fo- lum
tuocpoterit, quandollgnumeitejufmodi, utetiamfineprc- difla relatione ad
Confeffionem pcnitcntis, ex fe folo fufficit , 6c mooetadioquircndura. /. DL
Exptimntnrqnmdmm ctrta ufnm frtdiSim natUtm . A n peftt qnit fimalmtnm
Ce*ftfertm It A Dea,quzha£tenusdocuimuJ,expcdienda,adhucdubiu- l\ tur primrj :
Oijd faciam cgo C mk-flari us , fi is .cui peccata meaaperiretanquam
Confelforiconfucvi, nunc connteatur ipfe mihi.detegatqucfcnoDcfseSacerdotcm;
pofsuiitneadillius pe- desampliusnonaccedcre,ipfoadvertente,mead hoc moverjcx
vi Confeflionis?Refpondeo.Po(sumexSanch.d.d.t6. » j.quiahzc omiflio reduciturad
acliones tertii generis ; perillam enim nihil ia penitentit perlonam exerceo,
fcd negativc mc habeo. ia Quid, fiexhacomtfliooealtifufpicentar malom de Sacer-
dote ? Refpondeo . Tunc poteris , tc dc Lugo ItJbB, j. n. j. debcbil alteri
feridconfiteri 1 huicautem , nc ilium prodas , confitearis lo- lumexterids. At
Fagund.*r«r.£rr/.z./.6^.2. n.r.docetoc pofse, & non debere ,quia hzc
omifliooftenlivadelicli exfe non eft . Verum 1 1 alii aliisfciebant illum non
elseSacerdotem , placet mihi fenten-
tializcpoftcriorFagunde2,propterratioocminobis expofitamfu- prajr.r.M.j.
Atfiignorabant,placctfcntcntiapriordeLugo ; qoit tunc vcreejulmodiomiflio
videturefsepcrfe maoifcftativa deli- £ti, juxuea, quzdiximut»>.$.i.*.z. A*
pefit rtfpui fctniteni fellititant} tj 1~\Ubitaturfecund6,
fivoceradaudicndumpcnitentem, i \_J quotimeoneinpeccatum inducar, idquc folum
exejus przcedenticonfeffionenofcam ;pofsumne ad illumnonadire, fl vel
ipferemadverut, velaliicontra ipiura aliquid fufpicentur r Relpondeo: pofsum,
imm6 obtigor nonadire; quia fi pcnitens adpeccatuminConfeffionefollicitoC .
jamilUnec eft Confcflio . necSigillofubjacct. Quodfialios cafus effingas , vide
eos apud Dofloresciutos; funteoim fere meuphyfici. Digitized by Google 4H
Appendix de Sigillo. •4 JT^ Ubiuturtertjo: Sivoceris 1 paeniteote, quibis, ter
, pluries noluittollere occalionern v.e. proximam, po- cefne effugcre , fi iplc
id advcrut , vel alii de ipio aliquid nuli con- Idnfff Refpondeo;
Gtibiconfeflusert, utconfeffiooerofimularet, cV inbonaexiftmuuoneapud alioi
haberetur , potes effugere , qui* Cujufnam fufpicionis pcriculum contra
pceniten- tcm ex vi Sigilli prohibcatur? atibus, cavendumefse, nede-
penicencera . Occurric inDonaexiltimacioneapud alioi naberetur, potes ettugere
, quia JLV turuliafulpicandt occauocontra pemtencera. uccurnc
illanonfuitConfelfio, fedfimulatio. Verumfifuit veraConfef- fcrupului,
aniddeomni quamvislevi fulpicione intelligendunt fioanimofeadjuvandi, non potes
non irc , fialiimalum depaeni- fic? tentefufpicentur; fuit enim illa
Sacramentalis , liccc inchoata Hac dereficprudenterdifscricdeLugo^i j ftil.$.n
io6./«/,/_ Confeflio, Sigillumfecurotrahens. ij Quidlinonalii,
fedipfefolumidadverutjioa videoin te obligaciooeraeundi; quia exunaparte noneft
rcm revelare, fi camdemeicommittas, iquorecepifti, ut toties diclumeft; &
exalia, propter fimiles negationes non retrahenturiConfeflione Fideles,
iramdmagisadeam curadebiu dilpoficione facieodam exciubuntur.
Favetinfuperaliaratio: quiatu mericonegas, ut siiuacontumacia refipifcat :
ficuti raeritd , I, euraderaaliquandononablolvis. t6 T"\ Ubiuturquarto :
An fifciat exConfeflione Sacerdos , LJ Ecclcfiameflepolluum, poflitiniila
celebrare, adver- tenteidpaenitente, velaliis? cec. Refp. Siexomiflione
Sacrificii aliquanoticia peccatiquoad a- Ijes, vclaliquodpxnitentidaranum
timeatur, poterit, & con- i fupei r, juxufuperiusdiOa, dcbebit celebrare:
quiafortius eft vinculumSigilli, quam violatat EccleGa: . Atfinuflius detri-
roenti, velootitiae periculumfit: nonpoterit celcbrare, ex de Lugoi.r.«.ii4.
quia urget praeceptum deooo celebrandoin loco violaro ; &
ooourgetpraeceptumSigilli, cumnullumpericulum
damnievuigacionisadefseiupponamus. Atpotcrit celebrare, ex
BonicMtp*n.d.yy,6.[ict.i.p*rr.4.n.ii, quia Ecclefia non praefurni- turvelleobligareSacerdotem,
adoon celcbraodum, quaodo cx fola Coofeflione novit locum else pollutum:
tlquidem Ecclefia fempervellefavereSigillocredendaelt : Utruroque probabile. 17
Ouid, fifoluspaenitensidadverut? non poise cclebrare , probabilicerdeceruicdcLugo/.r.
quia ejufmodi omiflio reipeclu ejufdempaeoitentisnoneftrevclauo, utizp£diximus;
<3cexalia parte, ooneftaclio circa peculiarem paenicentis perfonam , oec
rationabiliteripfiingrau, imraoConfeisariionuserit fraquit) fi
judicetieprofuturum, oecfitfuumgraveincommodum, mone- rectiamalios, ut oec ipfi
celebrent . Vcruraexratione mododi- claaBonacina, additaea, quae dicu eft$.a.
num.^fim; coofi?- quitur, pofsecelebrare, nec- idquodccrtdutprobabiliter< «0
, non viro de cenjeiiurtsr , v m»imtM fmtiir fmtiunt . Itm PmUtiut .
SThtm.Seetui, kitdinm^ Ain jue ; qumd vidttnr ttimm i» frmxi tbfttvmti : tfit
tnimftre imptffihiU omntm fmfpicmndi tccmfiinim mdirtctmm tmmiimi mmferrt .
Fmciliiu mmltm txtnfmatnr ttcmfitmn negmtivm,qnmmpefitivt 1v4.fi uni pmnitiutipn-
t-t ,r rtui turttmifrm* Clatfdtff^rint MMl— IstPxJiualfMf ia. tktnA d rinJ^r
.<iu«m mrm • ' * l "— * rmwwmmw — ^ J JJ rmmm nwwmjnrr m nrm rmm wmrwn
*— ■• • /4 i J f **/ * M miiit . nii tnim fnm , mt fmpptnimui , ifieodit ,
ammmvit ntn ijpttimli» , . vmtitUm,iunlimummmtttia prtpttrt,utaumlit*ttm,&
jrmvitm mnreputmri Itvtm fufpkitntm, qummlimt ftrtmffiltvittfftt ,v.f.q
cumametccmfitdmrttnr MmrilietimmUvii [ulpitmudi mdutttrium u fum, iffet
trmvifmitintrmSigillum; quimnimudiffitilitriUtritm tx tmliptruuU. Harcille. De
culpa, &poena frangcntis Sigillum . t r\ Uantumadculpam . In fradtione
Sigilli tria peccaucommic- ti poflunt. Prirad, contra Rcl^iorjcm.fru
revcrentiam de- biumSacramento. Secundo, contr» Ju/htiam,fcuChariUtcm,u
quidretegatur, undequisnotetur infamia. Tcrtid, conua fidem daum , ieu fecretum
naturaie , fi res crac occul ta . Primumfempereftmorule. Secundum, cVteruum
tuocfuoc veaialia,quaodoinfamia, velinrldelicaieftinrelevi , fecus,func
mortalia cumobligaciooe refticucioni» iamar, damnique iecuti . Praepof. dtpfn
f.tf.tlt. Si.l t.&d a,- ».io.CaitropjO»«»^.i9> $.1. ».x. Booac U. p. i .
n. i . & 4. s Dixi( primum fempereft morulejnuteriaemm Sigilliparri-
utemnonhabetexomniumferefententiaapudOianim, »,/. tr.j. r#/.*.Soium in venioSi
, V. Ctnftff. ».»4. m impr.gtnuinm : cui eT par- tefavet Ledefmaapud Dianam
H.Sc Sotus apucl eumdem, Gcdiceo- Cem: RtviUrinliquidUvi Ctnftfitnu, m»a% fit
pttcmtmm, qmtdmm putmnt tffi mirtmlf, quid mthi durum vUttur . % Quantumad
pznam. Nullaouncpena Confeflionem pateu- cientieftinjurelau. SicConinch^.o^fa».
uh.^.n.-jo. Diaoa».r. rr.t t .nf. S I aliique, I olum in t.ntrinfqni fixutydt
»« dicitur revelans debere deponi iSacerdotio^ck in ardium Monafterium
detrudi:que cum fit pcnafereada, ei quis non niG poft Judicis feotentiim fubja-
ttbit:atqueharcquidempcna,quaecerceertordioaria, uni Coo- feflario iroponitur ,
G hac io re delioquat ; caeteris eritextraordiot- ria , i judke pro qualiute
erimin is t Laus Deo> Beatiffimae Virgini, ac B. Aloyfio P; METHODI EXPEDITE
COMMUNIONIS INTENTI0 0PERIS ET DISPQSITIO. | On iane fruftra amicos hortatus
fum , ipfo prxcedentis de ConfeJJione opufculi initio pri- ma edttione , ut ad
me aliquid referrent , de eodcm , fi quid opus efret , locupletari- do . Nam
perfamiliaris quidam mcus , omni virtutum gcnere xqu& , ac fingularieru>
ditione prxditus, me amice monuit, ut quac ad SacratiffimamSynaxim racileexhi-
„ bendam pertincnt , hic adnefterem : Ipfi enim Metbodo Confcjfionis , qux ad-
Sacra- Euchariftix digne fuicipiendum maxime dirigitur , non vulgare fic
addcrem comple- mcntum . Placuit ita mihi ea monitio , ut morem ffatim amico
libcnter geflerim : & iam de SacratiJJima Communionc expediti peragenda ,
ad Summi Dei majorem glonam , quam ob ocu- los , prae rebus omnibus , habere ,
fubmiflo animo profiteor , brevem trafotionem in manus fr delium do. Digeritur autem in alfquot capita . 1 Dc
difpofitione fpirituali neceflaria ante Communionem. 2 De dilpofitionc
corporali antc candem . 3 Dc iis , qux pcrtinent ad eandem pera&am . 4 De
prxccpto Communionis Pafchalis .* 5 De eodem, inftantc morte. 6 De Miniftro
Communionis. ; tJT* A S> C A Pe Difpofitione fpirituali ncceflaria ad
fumptio- nem Sacratiflimx Communionis . $. I. DtStrt» rf*ii* r**»ifit» .
PRjETER Baptifmum, ccP0Enitentiam,czteraquit»queSa- cramcnu requirunt per fe in
recipiente (tatum gratiz.Iu Suar. d*SMtr. i Jelt, tm*.\. i» JJ. diff.x%.f*8.*. Coninch. d* S*er. *.6i. *rt. (
. j d 2. Bonac. dt S*cr. diff.t. <?. 4. 1 . ».a. Et fane ad Baptilmum , Sc '
PcenitcotiamticetapadilpolitioritpeifectJicontritioxii itemapa,
attritio.ExSuar. ibid.difp.i&.ftS.*. At adczteraSacramenU, &
mult6magis, propter majorem DominoSacramentorum debiam
revereniiam,adSacramcntumEuchariftiz fufcipiendumrequiri- turftatusgraciz
:fecuscommittiturpeccatumfacrilegii : lcilicet >
ucfancUUncietraflentur.Namproptereailladuo vocanturSacra- menumortuorum .cztera
ver6quinque vocanturSacramcnu vi- »orum,nempe,vivorumpergratiam,quzeft viu
animz. Cujus difterenti* ratio eit ex Suar. Coninch. Bomc. wU. quia Baptifmiu ,
& Pcenitentia funt inftituuad primam gratiam conferendara : ergo illam
fupponere non oportet , ccetera vcr6 cum Cnt inltituta ad ean- dcm augendara ;
illam per fe fupponere debent . 2
Dixi (perfejnara,paraccidens,primam aliquando gratiam licet illa in animo
nequaquam inveniant , valent producete . Idque , univerfaliter,inomnibus,
inillounicoeventu ufuvenit: quando 2uisbonafide,cefinefraude(eexitiimans eflein
(latugratiz, fu- ripitaliquodexillis vivorum Sacramentis: tuncenimcum folaat-
Critione fuperoaturali , quz femper requiritur, ut tollatur obex gra- tix,ex
viulium Sacramentorum, primzgratizanimamfanaifi- cantis ornamentum requirh
.\uSuit.d*s*cr.difb.-j.f*3.t.& d* Emch. diiy.6%.f*a.\.%.Dic*ttrti»,\A quod
tamen Hurud. diff.l.d*E*cb.dif. 8.oc Vafa./#. x.i» X .J>.ideft , d* E»cb*r.
difp.zo r. & % . negant . Hu- jusprobabilisd©urinzntio,promod6, fitilla,
quiacum gratiaa augmentum haberi non poflit , ni G prima gratia fupponatur ( ad
aug- mentumenimnecetTari6fupponi debetqualius,quzaugendaeft ) certe nifi ipfa
primagmia haberetur , nihil haberctur gratiz , con- traGnem ,
adquemluntinftituuSacramenu. AnCntcalus, inquibuscum peccato moruti
Gbicognitocom- tnunicare non fitfacrilegium ,dkemus infra $.10. §. II. fi>
grmviui ftcxmtum /uctdtrt indigni *d EuchnriftUm cum tr*vi*rib*i ptccMtii, fusm
cnmmitmt sravitribui} 1 Raviuseflemihinoneftdubium, ex dcLugo d*Euch*rift. KJ
diff.i^. f*B.i.n*m.6. quiafumens magis irreverenter fe habec, minoremque,
quantumeftexparte fua. reddit ejufmodi — 1, quzcft. "
re,idnepoftconviviumfuerit,anpo(tparcum aflumptamcJbum t Quamvis enira
concedamus cum Baldell. d* vitiii^rpuc.l.mMff.xi. auii.majorem
irreverentiamcommitti ,CadEucnariftiam acceda- tur poftlautaiepulas, quira poft
modicum aquzpotum: tamen , quia Cftitur in eadera irreverentiz fpecie ,ex
fupradacla opinione , I.M*tb*d. ctnftff.c.i. f.Tg.decircunftantiit
aggravantibus ,'noa rontrahicur obligatio ejufmodi graviorem irre verentiam in
Coafef- Cone diitinguendi . Iu fe rei habet in cafu noftro. $. III. An *dd*t
mrv*m ptccitmm , **icommuuic*t cum f*cc*t* m*rt*- 0,
fH*Md\frobibttHriC*mmm»i*»*i ,x ptctpf h»m*n* ? j XJ Xemplo quzftionis ftatum
facile percipies : fit v. g. quis et»' * 1—i communicatus,
velCtnonjejunus,peccabitnedupliciter( - fi communicet : uno quidem peccato
,contra di vinura , Sc naturale przceptum, quocavetur, nefandeindigne
tradentur: ccalte- ro itemcootra humanum Ecciefiz , « uo prohibetur , neexcom-
municatus , vel non jejuous ad EucKariftiam aflumendam ac- cedat ? 6
S-jir.d.6S.dt tucf>.ft8.i.§. Z)««<<rf^ocece(lcduopecciu,quu fuot duz
deformiutes . Hurt dt Euch. dif, t .docc c effe unum dum- uxac,quia quoties
przcepu ex eodem raoti vo multi plicantur ; pec- caturacontraipia
commiflumnequaquam multiplicatur 1 Atque idera eft motivum illorum plurium
przceptoruro , nerapdReligio , feu cultus ,ex reverentia,Chri(lo Dominodebitus
;ergo , tcc 7 Protett6cum hzc poftef ior fencencia probabiliutema^nafir-
metur.excipifiae lcrupulo poteft : & coofequenter fatisabunda-
queerit,Gcteaccufare,etiam(iexcoramunicacus ad Communio- nem accefierit : C*mm»»ic»vi
indt*m*rr*vit*r , vel , Er* txctmmumi- c*t»i *d E»cb*rifti*m Mccijfi . Jam enim
hoc patlo , aon indoUus Con- feflarius intelliget te iodigne graviter
acceflifle . 8 Qijid , fi, quamvis excommunkatua , fuifles Umen in ftatu gra-
tiz?id^quodtuncevenirepoterit,quando noaraluifti abfolutio- nem
excmimunicationis obtinere , nec per te , non obtinere , ftetit:
C,ii>quam,tuncaccefluTes adCoramunionem excomraunicatus , pro bene in
Confeflione cuum peccatum explicares.- C diceres : Ex- cmm»mic*t*i*cc*fi? Probeex de Lup
de huckarJ,;p. I tf.ftci 1 . *h*t. quufamexiftenspropceriplumaccefluminpeccato
raortali , Eu- chariltiz particeps fuilli: u quidem indignegnviter ad communio»
nera,eoipfoaccedereaufuses ,quod excornmunicationecomma- culatusanimumadillam,
nonurgentenecefliute, accedendi ha- buifti .- idemmgraviterprohibetEccleua.
Dixi (oonurgentene- cefliute ) oam , ut ex infra dicendis /.6 j».a«. colligetur
, illa urgea- tenectuaculpanonablolutus, nonpcccafti, communicando :at-
<3ueade6Coaicluune nonindieei {.IV. 4 Nonputoumeneflenecefle, majoremhanc
graviutcm ex- p1icareinConfcflione,quemadmodum,nec quale pecfcati gcnuj , Cve
luxuriz , C vc alterius ; necquo numero,Cveplura, five paucio- ra:Satisenim eft
Laicodicere, C*mm*»k*vi imdiini mrrt*lit*r ; & ctu aflualiad veniale , fi
vecum Timlililiiil hiHm»Tnr, tfailSi' ^,«c.SaneparimodolufficitinConfef-
difplicentiadeillis. Dicit ( comiunter ) nam fiquis accederet
Valquexrf#£«rA.^.2o7.«T8.quemfequitur JaSanch. i» c*~ /#fl.^.-22.l«.io
ciunsFilliuc.Hurt.Ledefmam, & alios,docet non efle ne venialequidem , five
quiscoraitanter accedat cum affe- : Ctltbr*vii»dit»i
i\wtiiwt%S»m^iEucbmifii*m»*»jtj»»*r. necopus eftexplica- ad ,
obfinemvenialitermalum , v.g.ob vanamgl#- Digitized by Google 4i6 Mcthodi SS.
Communionis Libcr. rum f quia finis fpecifica t aOura ; efle veniale non eft d
ubium. Ratio principalis hu;ui fcnrentixillacrt ,quiavenialep«ccacu.-n hujusSa-
cramentieftectumprecipuum nooimpeditiUteftcommuaisTheo- Jogorum aftenfus apud
Suar. de tuch. difp.6 j. rWi.t. peccatum enitn «nialenequaquarn opponitur
gratix : & ex aliaparte, non obligan- tur Fioclc» ad procurandum
omiicmeffetlum,qij«raciu(arepoteft Euchari flia , nec ad omnem cxcogiubilera
reverejiciam , quara Re- ligiofapietaspoteliezhibererfienimad hoc obligantur; peccarct
venialiterFidclis, nificuraomnibus actibus, quosmoraliter po- r ' 'ele
<"'Poneret> Quo<l uraen nemodicit : non igitur objigatur
fedifponereomnevenialeremovcndo. • 10 Suarez4.66./"?, t. ir.Dwen^un
n>r;mi/,qucm fequiturde Lu- go d e Eurk. diff. 1 4. [tS.i jt. 1 1. putat
efle renialc, n ifi quando in pec- catishabitualibuscxculcturquis, qu6d
nonpofletfc facile recolli- gere,venialequedete(lari. Ratioprxcipua,
quamhlcinculcatde Lugo, eft, quairreverentiaceafendaeft, cumejufraodi malis ,
qujmvislevibus , quaficumveftc nuptiali aliquantulum fordida > tanto
conviviointerefle. 11 Verumenim vericumcertumCt» Fidelesncquaquam obli-
gariadomnemexcogitabilemreverentiam, ut diclumcft: debe- retprobarcdeLugo, adh
anc lpecialcm reverentiam nullas venia. lesmaculashabendiobligariFidele*.- quod
Vafquez, fpectJ ininumfragilitate, venialiumquepeccatorum tenuiute, nc Utraque
igitur fententia probabiliute non cirei retutd, quammavij. %. V. Dt mXumU
dtvttitni in [umtnte SntrMm Enehnrifiinm. cnnfittntnr. Hxc enimtriafimulcoacurreatiafuot
omninonecef- Taria , u t cum fola contritione eommunices , Defeflus Coofeflarii
, Urgensneceffius, ftftA m ndfit enfU Cnftfiri, , iS Uamvis peractualcm
devotionem aptiusanima difpona- tur, ideoque mijorem gratiam , ubcrioremque
partici- ■ "?femperCtoptanda, &pro virili parte procuranda ; «,
uneacriulidevotione, dummodolitquis inflatu gratix, cjufdemaugmento
exopereoperato non fruflrabitur . ItaS.Tho. 3t;'-79- ifttrptrt, & nl trimum
,quem fequiturSuar. Vafq.alii. Vide Hurtad. dt Euch.diff.B. dif.y undefequitur
minime peccare, ne venialitcr.quidem , eum , quiiUaadtuali devotioue carens
riti communicat. IJ Nonquodconcedamusdeinduftrudiftradtumadprofananc- gotia
communicantem , immunem fieri a* peccato veniali : llquidein
abeoillumliberarenonpoflumus, idqueob defeClum rcvercntiat debitx.Chriftumenim
Dominum holpitemrecipiabaniraa , om- niaalia de induftria , prxtcr iplum, vel
ad ipfum fpedantia cogitan-
te?irreverentiaeft.Scddicimusaaualiilladevotione,faltem in- voluntaric"
carentem, nonfruftrariaugmento gfarix exviSacra-. menti , neccx hoccapite
venialiter delinquere . • 14 Dices. Paul6ante, tanquam probabile, eonceflimus,
non «flcpeccatum venialeaccedereadEuchariftiam cumaCiualipecca-
tovenialicomiunte; ergomulto magiserit probabile, non efle veniale,acccderecum
votanuriadiftraClione, quxfrequcntiflime de materia folcccflcindiffcrenti .
Refpondeo. Supradiximusnon effe veniale cum affeciu ad veniale communicare , ad
quem affecium habcndumnoneftneceile, utduraquis communicat, aCtuadob-
jeclumilliuspeccati venialiscogiutionein deligat: utperfe patct.
fnfuperibidiximus, quodeommunicaturus, non neceflarid , fub pcena veniali,
venialeexcludercobligatur; quia veniale non op- poniturgratix; &quia
flantehumana fragiliute , non probatur obadverlariisrnncpcculiarcm reverentiam
excludendi affeitura advenialiaomnindrequiriacommunjcaturo; atnunc docemus ,
omnemdiftraciionem voluntariam cfle fub pcena venialis exclu- dcndam;
&indeidprobamus, quiairrcverentiam clareolet, rc- cipiChriftumDominum,
tanquam holpitcm , anima volunurie aliatradante: quarch^cdiilratlio volunuria
videtur immediate attingereChriftiperfonam, utadte venientcm: ille autem affe-
t}. VI. XHCtnftfunt ly CJIvepraeceptum humanumEcclefiafticum , ut tcnet Joan.
•3 MedimCoiitt dt Ctnfefie/it, «J.I7.Navarr. iuiaititdt fan.
dilt.i.inl.p.Gitft, nurn.ii . cr ji. fiveDivinura , ut Suarcz, Vaf- quez,
aliiqueapuddeLugoi/^.M.rf^fMfA fell.+.n 69. communi- termeritAtenent;
certumeftcxTrident. fef.ij.tMf.i. &up.ti. debere,
(ubmortaliobligatione,antefumptionemEuchariftizfie- riConfeflionemomnium
peccatorum, etiamabeo, qui putat fe efleperfeCtecontritum; ficenim habent
Tridcntini Concilii ver- ba . NnllMt fiii ttnfciui mtrtnlit fttctti ,
ejuMUtumvis fiti ctntrilUl vidtntur , nkfqut frtmijfnSMtrMmtntnli Ctnftffunt ,
nd [*cr*rn £«- thMrifiiMm ncctdtrt nudent . 16 SedquoniamidemConcilium fic
pauld poft , «i.c.7.addic :su- di nen defit ctfin Ctnfe[j»rii :nutdfii
ntttjfitntt urtentt , Snctrdnt nb[qut frnvin Ctnfeffitne etleiirn vttit
fnunmfrimitm ttnfittntue . Ide6 dantur cafus , in quibus fi Jeles excuuntur ab
hujufraodiConfeflione prac- mittenda, modopraemituncactumperfeclc contritionis,
faltem exiftimatx , fi confcientia peccati mortalisgraventur ; ut nirairum ,
fic flatum gratiae Euchariftiam recipienti omnino neccftarium ,' ut fupra
S-< ■ diximus , quantum poflunt , arquirercconen tur . 17 Utautem
bicafusanteoeulosponantur, trcsillxTridcntini clautula' funt nobis explicandx
figillatim . Prim6 illa , moia ntn dt- fie ctfin Ctnftff„„ .Secundo, urientt
ntcejitnn . Tcrtid, qunmfrimiiM SI adutSacerdoc mutus, velcarcos jurifditftioqe
, vel no- lens audire, vel aliter impeditus ; dicitur deefle copia Confefioris.
HucreduciturquandoReligiolushabetcalum refer- vatum: <ScSuperiorfemel,
ocirerum requifitns negat pioCon- feflario licentiam , ut illum ab eo abfolvat:
five quiaSuperior vuit, ut pcenitens fibi prxfentetur: fivequiavult, ucpcut per
atium, cuiipfcfuperiormagisconfidit. Docet enimFagundez ». /•:.':•.'. frn ef.
l:k. \ . cMf. 9. »»»»1. 1 7. f> » *• '» tdititnt LuidunenS l6x£. dUnsD.Thom.Henriq.
Rodriq.Sotum, Sylveftrum, aliofque ; qu6d in ulicafu dicitur, huicReligiofo
ijeefle copiam Confefib- ris. Ratioeflepoteft, quiadum ealicentia
petiturperpiumCon- feflarium, &eft ratiouabilis caufa non confitendi illi
,quemSu» pcrioraflignat; facitquantummoraliter obligatur; quare fi noa obtinet,
perinde eft, acfi abcfsctConfcfsor potens abfolvere . Dehoc
iterumredibitfermon«<B.z8-Itemfi timesgravemalum ,
vclrevelationemSigilliadhoc, ccalius abfic; dicitur abelTeCon. fefjsarius; fod
in hoceventudebesaliamortalia , ficahabes, con- fiteri, iisomiffis, propterqux
malumillud times. Sic deLugo di[f.i4. dt Enth.ftS.f. num.Si.
Soladevotiocontitendi alteri ab- tenti, vclficibi adfitprivilcgiatus,
ccabfittuus Parochus ,.non futficit, ucdicatur decffe C^ofc&or.
SicdeLugo«*»W.iM«»w.i6.c> (iiSuar. Va(q. MoradiffcrendiConfeflionem an
tufficiit , vide mtx num.14. 19 PrxtereafidiftetConfeflarius
tribusltemiUiaribus;Canuf fcntit, quoddcfit: Alii fentiuntquodetiamtunc, u
nonfingulU dicbus, falcem aliquoties eflet adeundus . MeliusSuarez, & Vaf-
qucz apuddeLugoi»aOT.S}.docent, hoceftc relinquendum arbi- trio prudentis , cu
m dcpendeat i circunftanriis perfonx, tcmpons, difficuitatis, ilineris,
<5cc. . ao Deniqueilludhfcdifficile eft, & controverfum \ Quomo- do,
fcilicet, quihabetcalum rcfervatum, 6folum adlit confef* fariuspotcnsabfolverc
a non refervatis, urgentc ncccliiute, fe gercredebcat. Tres funt fententix.
Prima Suaroz diff. 66. dt Euch. /«3.4.5. QunrtuicM[u,t docentis cfTe
probabilius tc debere confiteri tumraortaliarefervata,tum non refcrvau inferion
: nam direclelucraberisabfolutioncm non refervatorum , rcferyatorum
vcr6indirefl6.Dicitfmorulia)namfiprxtcr moruliarefervau , folis vcnialibus
graveris. certum eft apud omnes, te tunc ad Confcflionem nonobligari tqoiaprorcfcrvatisnon
adcft ConfeUa- riuslegitiruus, pro venialibusConfeffionc nonindiges. Potes U-
men ex Coninch.«t» Euth. dilf.So. n.to. & x I .jnnfln diff.S. dt ftzn. n.
107. fivclis, idque, etiam fimpliciSacetdotinullam habenti ap- probationem, confiteri,
utfcilicet, dumabfolveris direclelve- nialibus ( hxccnimablolvcrc
quilibetSacerdos potefU indireae 1 relcrvatis abfolvaris. Idnonefle
contraTrid.probatdeLugo»» Eneh. W//;.i4./eS.y.««»».97.Qux(an6doClrina juvabit
etiam um- verfalitcr illos , quiquibufcunquemortalibusgravati, valdidift- cilcm
cxperiuntur cuutritionisaClum. poteruntcnim,immo te- nentur ex Coninch. dt
Enth. «j.8. ».10. o> di[f.i. dt fan. ».106. quan- doeislegitimusCoofcflor
deeft : &communicare ex neceilitate urgcnte, volunt, ritedevcnialibus,&raorUlibui,
attriti.fimi- lidmplici Sacerdotiea confiteri. Dixi (rite de venialibus , *
morulibus, attritij fienira occurrerct, qu6d aliquis , attritus
quidcmdemorulibus, &nullomodo de venialibus, fic confite- retur;
inva]ideconfiteretur,&facrilcge: nam nonaccederetdtf- pofitus ad
Sacramentura ; fienim nullam haberet de venialibu* iufficientem attritionem,
deillis valide non abfolveretur dire- Qi: unde, necindircctedcmorulibus. Lege,
qux moxdicam lafiwauNM.11. zi Secundafententia eft Valq.J» Enth.dilf.tof>.e.i.n.7.&tt^.
5.9i.4rr.j.<f«iV.4.Favent Jo. Sanck in ftU3. diff. li.mn.io. &Prae-
poGtusVM.8o.i#£«r£.«j*j>i.i7. Hurud. d* fttn. diff.w.diff.XA?
firxdidxSuariifententixadmodum contraria. Docet enim, il- um poiTequidcra
communicare cum fola contritione: non u- men poflc confiteri inferiori; quamvis
habeat peccau non re- fcrvata. Ratioeft (inquit) quiainferiornon
poteftabfolvere va- lide i nonrefervatis illumqui firaul refcrvauconfitctur:
fjqui- demnec abfolutio, necConfetiiodividi poteft. Adde.quod le~ qucreturpofle
confiteri fola non refervau fubticendo refervau , quodnegabatSuar. Qu6d autera
hoc fcqueretur patet : quorfurn enimhicpcenitens dicatrefcrvauilli •
quieorumjudexnec eft ; aec eflclegitimepoteftr li Tertialententiaeftjoaonis
deLugo dtEnth.diff.ifi.ftB.xy itid. n.98. qui probabilius puut , te teneri
quidem confitcri mortalia non refervata inferiori ; non ver6confiteri morulia
refcrvata . Ra- tiopriorisdiclieft, quiatcnemurprxmittereConfeflionerapccc*-
torum integram , quantum poflumus: attunc illanon relervatn confiteri potlumus
Ncc tamendimidiamus ConfelTionem formali- ter, ficuti
nondimidiatConfcnionemis,quitacetpeccatumCon- fefsario, proptergravenocumentum,
quodfibitimet,cxteraau- temriteconfitetor. Ratiopofterioris eftitlacadem, quae
mod6 dicebatur , contra Suarium : Ad quid enim pcccaU refervau huicaperis,
quinullaminillaexerccre jurifdiftionem poteft ? At- Digitized by Google Caput L
Dc Difpofitionc fpirituali &c. 417 1ueexhocfequitur;»W.»*.<>8
quodpotes inprzdicianecefljute (namextnhanc,quianon valet dimidianConfeflio,
nonpotes ) fimpliciSaccrdotifateri venialia, ucendomorulia relervata, & (
ob p»rcm rat-onem i etiam non relervau » i quibus abiolvere ulis Sacerdos
directe non potell : oam lic indireflei inurtalibusabfolve- rit.
QuodellquidcornrY>odius,quimillud, quoddinmus im fem*
■.ao.ubi/impliciSaeerdoti omma moruliaenntaperienda. 1} Qubdfiobiicias. Qui
habet pcccau refer vau , ccjionrefer- vau, nonpoteft, excoromunilnmaopinicme,
conhteri noa refer- vatainferiori,&refervaufervareproSuperiore: de qua re
nof Ctiam duimus/» U*th*d*C*mftffi*mu .'/».». r.I0.§.l. ».l~.q\lh 000 poteft dimidiari ConfelTio *.
ergo nec poterit in cafu noftro . Refpon- detur , doctrinam antecedentis veram
efse in habente copiara Supe- riorit, quucertumeftnonpofsedimidiariConiefliooem
line ne- cefliute: atincaiunoftronccefliusurget, dequocafunecefliutlf uu hscc
prtefens d ifpuutio traOat . s>4 Coofirrnari id poteft , quianon
ignobilesauthoresSuar-ra.4. idtfl ,dtpaa.difp,x\. f*8.l. »«.7. Granado»
l.p.contr.j. tr.^.dtfp.t. fttl. \ . ».» 1 . apud fummam Dianz V. ttltbran
iiiffam , »4.. fentiunt , auodSacerdos, velaliuscopiamSuperiorisnon
habens,poteft in- feTtori con&teri fubriceodo refer vau , ob id folum , ne
multum dif- fent Confefliooem , velCommuaionem : fiquidem longa mora (inquiunt)
eftgnviflimaneceflius: tumquia eftpericulum mo- ricndi in peccato:
tumquiadiuprivariDeiamicitiaeftinzflima- bile detrimentum.
Advertuntumennonfumcere, fifolum per nnum, velalterumdiemdifFerrioportcit,
licetfurocere inclinet Mendozax.s. 4/^48. /#0.7. $.190. quia unaetiam nofleeft
peri- culum moriendi , fednonplaeet, quiaetiam inunahon eft ule periculum.
Sihocigiturnoneftdimidiare Confeflionem formali- ter, neceritincafunoflro. ir
Hz tresfententizomoesfuntprobabiles: quae tibicommo- diorcadet, eamamplccritor,
femper, utcertumeft, cumonere fubdendipeccaUnoridumdirectc abfolata Confeflario
potenti ea direc3eabfolveretquando illiusaderittibicopi*. Verura adcom-
plementum hujusdimculutissliquid de habente ezcommunicaiio- nemadjungaroua. 26
Quihabet excommunicationem Gve refervaum, five non refervatam, nechabetcopiam
potentis illam abfolvere , urgen- te neceflitate, (qualemfinedubio refpeflu
excommunicati dice» mu<».44.clle, fiiafietpericuluragravis infaraiz)
femcl,autbis celebrare, atque ideocommunicarepofle, cum contritione , &
tremore , concedit Henriq. 1.2. d* Emth. e .47. Alii umen communi- Cerdocent,
lemper, urgenrenecefliute, excommunicatumcum contritionecommunicarepolTe;
atqueetiam fifitSacerdos , fine metuincidendiinfufpenfionem, vel irregulariutem
, pofle cele- brare . Sic Suar. d* pamit.difp. iyftB.%. m.6. Coninch. difp. 8.
m. 1 07. «liosreferentes. Ratioeft.qui ,quia praeceptum Ecdefite » qua?cenfu-
ramimpontt, nonobligatcum untodetriraento, ut (ut 17 Sedhlcfuboriturquzflio so
Tntriplicicafu Docrorescommuniterconvtniuet: L X adellcurgentemneceftiutem.
LegedeLugo d* EmhJnfp. 14 -ft&.t.m. 107. Prim6quandoinflataiicuimors:
hicenira,finon poxeftablolutionem Sacramentalem obtioere : przmifla contritio-
ne, potefl communicare . jo Secund6poreftiteraSacerdos carenscopiaConfefsarii
cum contritioneeelebrare, atqueadc6 communicarc, addaodumvia- ticuraalteri,
quiexiltit inpericulo mortis, fi forte aliunde non fuppetant
particulzconfecraue . *. t Tertidpotelt eademficuluteutiis,qui incurreret i autdetrimentum,
nilicommunicaret. Ratio horum eft , neceflitatesfunt, fihznonfunt? Jamver6
quoad primum , nihil eft , quod addere oporteat. $a Quoadfecundum, adverut
curiofus folntioiiemcujufdara objeflionis. Curenim pofiic omitti confeflio
iSacerdote ad-dan- dumviaticum: nonpofljtautemab eodem, cx receptiflima opi- -
nione, propcereandemcaufamdandi vsatici, celebrari fioe vefti- busfacrts,
velGoeutraquefpecie, vel, utraultiteneot ( dequa reinfra<-.a. tj.8.«.)aj
iooo jejuoo? ccumen htecfuntprzcepta ecclefiaftica: illud
>deprzmittendaConfeflioneanteCoramunio- nem, participatdeDivino. Rcip.
oegando adeiTe przceptum,vel divinum, velhumanum, velaliomodo,
urgentenecefliute, uc patetexciutoTridentinobeneperpenfo. Atcaetera illapnecepu
ecclefiaftica cumUntorigore funtiropoGu, oooautemcum eo- demillud
deprcmittendaConfeflioneante communionem : quiav inCommunione compeolatur fatis
fuperque reverentia Chrifto debiupetcontritionem, perquam anima ftatum
gratizrecupe- nt; atinaliis cafibus, Eccleiia iu judicante, non eft undere- vereotia
compenletur. Hzcrefpoofio videturexpeditior, quam ez,
quasaliquiconanturarferre. l^gcdeLugo*V/>. 4« £«<-£. 14. (iS.t, im.iot. *
\\ Quoadtertiumcafura,ioqoo funtduocapiu, iofaraia, & dctrimentum,
utmagisexplicetur, iuechabe. Prira6exHenr. IA.%. emp.*f). mmm.y.
poteftSacerdos, przmif- (a contritione, fine Confeflione, (iablit Confeftor,
celebrare , quandoMiflz facrificium oraittcre, fineinfamue nota, oonpo- teft.
Quodidemeft deLaico, velReligiofo.quibus iuxufupra- dicla, deeft copiaconfeflbris,
fipari modo non poflcar abfque nou i Communioneceflare. Hinc fiquisadalure
antelinteurn communicaturus morulis peccati comraiflipoitlegitimara Coo»
feflionem recordetur (quandoexeodem Henriq. nondebetaSa- cerdoto communicante
audiri) fi recedendo timetnoum m.a- 1, ficonm aliif non comraunicet, moraliter
lemper ibillisdirecleabfolvatur, &indire£lc a refervatis feraper,
utcertumeft, remaoeatexcornmunicstus,quialupponi- snus non adefleConfelsarium
potentem liberare poenitentem i przditlacenfura/ Negat Vafq. d#»<r». j.
ie9.4sf4.fMf1 ».8.quia. «xcomraunicatus, noo •valide-ab ullo peccatoabibl vi .
I.&Sanch./.}.»» D«W.r.8j».j.quianuunt pofle valideablolvi .
Utrumqueprobabile. Id,quoddiximusdehabente excommunicatiooem , etiam elt
dcfufpenfo, vel irregulari ,urgenteenim Gmili
te,po(Iuntcelebrare,proptereandcra rationem. SicHurt <it E*ch. d.fp.9-
dif.j. Avila r.8.alioscitaos; Laym./.?. /Ur.r.rr.j.a.i.f. I s. «.6. quia
nirairum hzc Grailiter funt impedimenta i nd ufla i le- gibus Eccleriaflicts ,
quz in eocafu necefliutis oon obligant . s8 Petesdenique,ille Religiofus,
dequon.i8.merainimus,fi icenfura.non . .dVsw.ii. ft8.\.m. tere minuspoteft,
utcertc"exHenr./.8.r.4 ,hoc eft , lara, ounquara faltem propter
reverentiam vertere adquzrendumConfeflbrera;fecon rnodo ibidido nonobtineti
Superiore per| rium licentiam , otabfolvaturicafu, vei excoraraunicatiooe re-
fervau, poteftne (fiinlletinfamia,nicommunicet^confiteri, &
abfotvidireCteiprzdiQo pioConfeflario, velalioinferiori?Ref- pond.pofle,
inclinatFagund.j. £«/.»T«r./.3.r.p. m.19. id prtdia. impr.imtd. ex przfumpu
licentia Generalis, vel Papz . Mihl id dif- ficilevidetur.quia
ntiooes,quasaltert,quafque lat£difcutere noa eft ooftri inftituti , non funt
unti ponderis , ut vincant illara eflica- ciuimam, nempequod ulis inferior aclu
caret jurifdiclione in illarefervau. EtdumGeoeralis, velPapa raum lemperhabent
talem refervationem . non vidctur , przfumi eam velle tollere
independenteriSjperiore, cui refervaruot ; & proptcrei for- tafs6 <»
(ttuutni tdttmniAe\tu fuitilladodrina Faguodez,iram6 ipfemetfede hocretractavit
tnm.t.tmD*tml.U.t^j.mmm.io.fSmt . file igitur Religioiaf in eo cafu, veife
cooterat, & comrau- rticet. Vel, juxufententiat fupra allatas ,
confiteatur, iu ut direfle abfolvatur inon refervatis , & indirecle i refervatis
, (empercum onere (sjbdendi cUvibus nooduradirefle abfoluu , otdixi mmmAh tmrn
mtd. fecooterere poterit, atque cororauoicare ejuimodi peccatum,
cuiostuncrecordatur, fit ex commiUiian- telegitimamconfcllioaera, atque ide6
indirecte abfolutum, di- caminfraM- )4 Secuod6; cumdeLugoex Vafq. d* Kmck.
dilp.14. ft&. y. mmm. \\\. idem de Sacerdoie, quirecordetur fe elle in
peccato moruli, veldum veftiturlacris veflibus, vel dura celebrat five ante
confecrationero , fivepoft:femperenimpari modo,fidiver- exHeor./.8.r.4<.
•.{.fiiocepit Mif- »tiam Sacrificii, poteft di- imi
«(isuKicuuuuivrt/uiEuwciu.feConterat, Sacnticium in- cipiat, vel profequatur .
Atfipoflet (utinMifla Solemoidumfic concio, velcanUturG/wM) brevirer cum luo
Diaconov.g. qui eflet SacerdosConfeflariusconfiteri.deberetutique, ex Laym./.
j./r.4.r<V-6.«".J.>quiaiuncceffatexculadoducla, velab infamia, vel
ab irrevercntia . Jj Quodfiin przdiclis cafibus recordeturSacerdosfeefseex-
commumcatum «furpenfum , interdictum , irregularem ; idera di- cendum eft,
fiverecordeturpoftconlecratiooem, quodcommu- niter admittitur , Gve ante, quod
multi probabiliflime conce- dunt,- dc recteSanclusBonav.apud Bonac.
dtBmth.ou.j. mrt. 1. dmh.%Jt.\t.&\6. & apudConiiich.i#£»r4. f8. «rr.
t.dnb.i.rut.lS. obfcrvatinchoaumMrfsam femperefse perticiendam, quia fere
nunquamomittilolet Gnefcandalo,hoceft finenoU, adde&Goe irreverentia . i6
AliumcarumponitZambranus d* Satr.p*m.t.A:dnh.6.m.6.&
7.tnqaoutimurhacdoc1rina, propternotam, velinfamiam. Ete- nim | fi vocetur
Saccrdos ad communicandum infirmum , qui dicat, ievelle reconciliari,
inveniaturque pluries Sacramentum Pceni- tentiz invalidefufcepifse , vel quid
fimile, uode Confeflarius bre- ▼iillumexpedire, atqueabfolverenon valeat , quid
agendam ? Enim veT6, fizgritudoeo periculi pervenerit, ut mors jureti- meatur;
przmittendaeftConfefliobreviufcula : cumque accula- tionegeneraliabfolvatur,
communiceturqueinfirmus hac lege , ut promitut, fe vocaturum Confeftariura ,cum
qao Conreflionem perficiat. Quodfimorbus nonidpericuli afterat, ncc per illana
Drevemmoramconfeflioabfolviqueat, noneft prsernittenda con» feffio,
fedcumcontritione, pariquedicta promilnone accerfertdi confeiTarium ,
communicetur . Ratioprioris diflied, quia Gc eviuntur incoramoda, dum
infirraonon negaturcommunio.cef- iat intamizDoU, przmittiturque confeflio,
tuncmoraiiterpof- . Ratio
pofterioris eil, qaiaex unaparteooneftneceflius; Digitized by Go< 413
Methodi SS. Communionis Liber IL
przproperz» feu dimidiatz confeflionis» & czalia fcandalura, ieu infamia
vitatur. Hzc probabiliter e\ Zambraoo . 3,7 Quoddi3umertdein(irmo, cztendit
Granado» in J. fmrt. tensn v. 6. diff.t. fiO.x. mnm.xo. ad quemlibet
communicare, at- queadeocelebrare volcntem. Si eniro non potrll omitti Com-
munio, <ine(candalo, &aliundefit neccflius Confeflionis adeo longz,
uttunc perfici non pofflt; pcflet poenitens communica- re przmiflaeontritione.
Imm6probabile judicat, fi coatritio , propter ejus difficulutes timereturnon
elicienda, pofleattritum Confeflionem dimidiatam przmittere, cum onere
profequendi poftei confeflionem , & abfolvi , ac communicare . Id , quod
propter paritatem rationis » erit etiam probabile pro in6r- mo roodo dicto in
fint mmmtr. frttti. &coofirraaripoteritexdi- fiis».ao.f>»a. lt
Hzcpertinent adcaputinfamiz. Sequnnturea,quzperti- aentaddetrimeotum,
fivefpirituale, five temporale . Tertioigitur, utindie Feftoalii Miftam
audiant. Gve Paro- chui, livenon Parochui potcrtcum contritione, fi
defitConief- for, celebrare: idemque erit , ut ipfemet Sacerdos fatisfaciat
«przcepto deaudiendoSacro. Ratioeft» quiaEccleGa mater, <5c Dominus
mifericors Pater nolter, non judicantur velleeospriva- rebonoSacrinciiMiflz,
eodie, quoipfa lub obligatione prarci- pitur. Nam quamvisopiniocontraria lit
prohabilior : quianonap- paret in relinquente tuncMifsam notabile damnum :
& aliuo- de praeceptum deaudiendaMifsa non ubli&at, niii debito mo- do,
hzc tamen faltcm propter audontatem extrinfeeam Oo- clorura eamapprobantium,
cum de Lugo diffut»t.t$. dt Smth. (•3 <;. *M».ri4. Fagund.
prutft.\.ith.i.tnf.o. nnm. f. probabilis eft.
NonobligaturautemintalicatuSarerdos illerelcbrare : quia
potefttenereprzdictamopioionem, quod nonpoflit: ficutiin fi- milidiremus • %9
Quiddeiliis, quirelebrantexonerecapelianiz, velex in- digentiaeleemolynzad fui
necefliutem , &fuftentationem/ Ali- «lui cum
lonnc.difp.m.diSmrram.pi.6.f.i. mot.ij. ad hot etiara cztendunt hanc facultatem
celcbrandifiueConfeffiooe,cumcon- tritioue, fidefit C»nfdsor, etiam cdsante
ootz periculo, quia judicaturadeise fufficicni neeeflitas . Advertit umcn
ihii.to ti ifi tum fnne fttlii mrtlltttndmm ; ntttmntm littntm fmtilit itndm:
t»m a uia tntra Caftilani* inttiliguutnr dmtm fnhdihttadittm. tim, &
fttirit illiimttimt fifitn, Vtl ftr fi, i» fUtuirmtUyVtlftr (atitfitri: tumttma
fatirtt mlinndi iltt Smtiriai fihi dt nlimtn- :ille. Egofanein
habenteoneraMilsarumfuf- itemnon agnofco: inSacerdoteinope,tumde- IJ
cumagereturde eztrema, vel certe multum gravi nrcefliute. 40 Ut obfervet quis
przceptum Communionis Pafchalis,uti poteft przdida faculute. lu Henriq. /»».8.
t.xi.nnm. 4. Coninch. iifptuAo. iiEmthmr.mmm.ti. quialufficiens neccfli- tis
judicandaeft, faltem femel inanno, Oivino illocibonutri- ti, ac refici, &
finecootrovcrQa major, quimMifizintcrefse die feftivo. 41 Sedagejam, fipoteft,
dcbetne? ExdoflrinaDoaorumfe- quitur debere: intantumenim ezcufaretur
abobfervando prz- ceptoCommunionis; quialicite nonpoUet: fed jam potefl , ergo
nooezcufatur. Videin limili Ludovic. iCruce imExftfit Bnii.
Crnt.iiff.\.ini^.mn,t. Ezaliocapite» Gc, obligaremutillumad habendam
contritionem, quzfatisdifficilis ell : nec imponenda neraPidelibus,
fineconvineencibus rationibus,funt. Pro- judicononefseimprobabile, tuncpofse
quidem, fed ne- .jmobligari. 4» Adde,quodSuar. apuddeLugodV^.t4.«V£>if0
/irfl.i. m.tt. tenetprobabiliuselse, qu6dnonpollit ; nedumqu6dnondebeat : quia
lez,inquit,nonobligatadCommunioiiem, nonquando hzc debito,
legitimoquemodohaberi nonpotclt. Quz quidem opi- nio ; cum frt unti viri , cV
ta m bona ratione firmau , probabi 1 is eft . Quarequilibet, cVmultdmagisille,
cuidifficilis rcs ftfeie con- terere: iequipotcrithancSuariiopinionem,
&a<"~ continere; Gcutiinfimilidizimusn 4) Oenique,
quiddicendum.utobfervetquis ceptum merebumanum ? Dico cum de Lug.i4i n. 1 1 7.
non pofse ex koc folo capite.Ratio eft, quia vou, vcl przceptamerr humana non
nifi derebus intelligun- tur^quzmododebito, legitimoquepoftunt impleri.
Addeinbis non adefsc neceflltatem illam , quam Ijpecta vit Eccle:ia in Commu-
nione Pafchatis : fpeclavit enim neceflitatem cibi , alimentique fpi- rttualis;
non cujufcunque; fedejus, dequo Cnriflus Dominus cum Unto rigore dixit: Sifi
mnndntnwruii tnrntmfilii htminii , mmhmhthitiivitmm invthit. Nam propterea
nosmod6 notanter ad- didimus illamvorem (merehumana) &fimiliterprzceptumde
audiendaMif»a, exprobabiliorcfententia, nonaflerre untam ne- ceflitatem
judiravimusfupra«.|8. 44 Petcs, hzueceffitatetfuntneetiamrefpetluexcommunica-
tionis? Refp.Coninchius fentitmajoremneceflitatemrequiri ad
communicanduminezcommunicato, quim in mero peccatore , quiaEcclefia exprefse
excommunicatum arcet iCommunione ■ A t verd Vafq. i* Enth. iiff. 1 08. t. \ .
n. 1 j . quem fequitur de Lugodr £uth.di(p \AjtB.t.u.iom. dicitfe non invenire
differentiam : im- mo, fiquaeflet: majus impcdimentum afferre peccatum , quod
inducit impedimentum dc iuredivino, nicatio, quzde ;urcEccleljaftico. Oicoin
hanc fenteotiam, EccleSa prohibet «zcommanieatot necommunicet, oeccelebrec.
Quaodoergo talis prohibitio no<> obligat, poterit communicare,
v^lceleUrare : qiundo obligat •' nonpoterit. Quoaiam igitur quaud* inltat grave
oocumeotuna non obligat ( quale Goe dubio in omnium leatentia eft inftans mort,
gravii infamia » &Milfaiitcboau) poterit cekbrare» vcl communicare ,
dcficiente Confeflario , cum Coatritiooe • At quia inaliiscafibui , przterbos
tres diclot, nonapparet regnkv- riter grave damnum , ule , quod womrnunicaium
eximat i poterit . ' * Qmnmprimhm ttnfittmtm. 4f /^Ui urgente necefliute ,
elicitocontritk>nnactn,finecan- fefljonecommunicavit,* exploratum,
certumqueeft»fuo tempore» hoceftregulariter, vel ante aham Communionem, vel
quando urgebitnecefliusimplendi przceptum de annuacontd- Gone;
habiucopiaConfeflbris , debere fua peccata mortalia fub- dere clavibus. Atquia
loqueniCoocilium decommunicante li- ne Confefliooe, urgenteneceffiute; addit
Confeflionem Sacra- mentalem quampriraumpolteiefle uciendam: ideoidnunc ex-
plicandum crit. 46 Etprim6quidem> hoc, Gve przceptum, five confilium , non
extendi ad laicos, immo necadSacerdocesextra Miflamcom- municantes, certum fit.
Ira Saar. dt E*eh. dif}.66. ftfkq. Vafqu. it Znth. iiff. t ol. t. i . n. 1 J .
Jn. Sanch. in Sii. iifi. J 1 . ». I z . Ratio crt , quiaConcilium
cumuniverfaliter in przcedentibas , pro omni- bus Fidelibu* , locutumfuerit;
deindefubditin hanclententiam: i$*ii fi nittffitmti mjinti Smttrit mhfjm frtvim
Cenftjfnnt ttlthrm- virit; f ummprtmmm ttufittmtut . NoUillud Stutrdit , &
illud tilm- hrmvtrit. Ratio etiam eziftit congrua.- (iquidem majuspericulunz
iodigneaccedcndi lubeftinSacerdotibus, qui quotidie celebrare folent, quim
inceeteris. 47 Deindeeftneid przceptumUturaaTridentino,anconfilium dumuxat?
Gprius; Sacerdosquamprimumnoncooiteado, pec- cabit; fipofterius» nonitem.
Theologi communiter ( przter duos , vel tres moz addu- cendos »«»».48 J Suarcz,
Vafquer, Reginaldus ; Coninch. Fil- liucius, Harudus, Bonacina, quos Jojancius
iuStLiiff.1i£. it. (equicur, ciutque ■ quibus adde iiff.t.f.o. nA.fint,
acdeLugo ii Zuth.iifp.lA.fta.J.iuit. efse przceptum fubmoruh. EtdeLugo duabus
rationibus. Primo quiain hoc renfu . bzc Coociliiverbaezplicari
inregulisMifsalisRomaai-.inquo t pro illisverbis, nunmfrimkm tinfittmtur
ponuntur harc ntmmpri- mmm ithit tmfittri: illud autcm dthtt, clarius (
ioquitde Lu. go ) ctpnmit obligationem . Secund6 quia fi ea Concilii verba prz-
ceptum non continent; idem efsetdicendum deplerifqueprau ceptis,
auzabeodemTrid.indecretis de reformatione per fimi- liaverba) poouotur. Imm6,
nonaliitverbitirnpofitumfuitprz- ceptumannuzcoofcllionis» Cap.#w»i; ntriufaut
ftxut, it fmm.& rtatf/HzciUe. 4S Nihilominut aliqui non agnofcunt in hii
verbis przce- ptum obligans, fedfolum conliliumpium, piamque adhorutio- nem:
&adfummum, li eft przceptum ; efsc foliim putant (ub rreniaJi. Ita tenet
Petrus Ledefma »» Snmmm dt Euth.p.i .t.u.mn- tt O.Tintlnfientm, & Henricus
Villalobo- inSummmf.t.tr.7- dif.\T. n.7.&in Unn.t.m.n.im.ttrtmfinim% quibus
pollcmlibenteraddcrc StephanumFagund.»Tjr#/.£cd./ J. rr.j.Ai.r.8. um.9. qui ,
quam- visinhis Concilii verbb ubligationem nolcat: tameniUam par- ticulam
tmmmprimum itaintelligit ; utdicat , Sacerdotem poftea pofll-conlitcri» quando
volucrit iterumcelebrare, etiamGidfue- rit poftduos. veltres m?nfes; paremquc
inhoc facit Sacerdo- tein cumLaicis: utriquecnim ante novam Communionem prz-
tnittere confcflionem debcnt. Merit6 crgo connumerare hunc authorem poflcm
intercos, qui ejufmodi przccptum non agno- lcunt: cum obligationem, quam ait
agnolcere » iu ezplicet » ut in prazi vit agnolcere videatur. Scio ijoan.
Stnciodi/f.^l. cit nnm 11. abfulute' citari Stephinuui Fagundes pro (enteocia
Ledcfme» &Villalobos: fcd » li attente Stephanum legas: ad- vertes ab ipfu
luppooi quideinprzccptum» led di&omwdo cz- plicari. 49 Equidem non poflum
priorom fententiam agnolcentem in il- lis verbisprzceptumiubinoruli»
noafateriprobabilcmclle: ajo Umcn» &hanc nonaguoicentemefleprub bilcm.
Prim6quia illud impcrativum ttmfitiatur ^»»mprimhm% folum eflevideturezhorutio,
cumpotuerit Concilium uti gravioribus verbis impcrium eiplicantibus » ut v. g.
jubemus » przcipimus &c. tamen ab hujufmodi przcipiendi rigore lc
temperavit . Signum er- goelt , vere nonimpofuille przccptum . Adde, qu6d
Dottorct quzrunt univerfaliter , an.vciba imperativi modi » & in acta
ezercitv przreptum indicantia , ablulute prolau , prteceptum contineant;
qualiafunt^Facite,fulvite.,abllineant omnes,nemo audeat, 8c hiszquipollentia.
Etprim6(untaliqui,quiputantpro- babiliter, hocnequaquamcontincre przceptum,
fedconfilium . SicCajet.Caftru. &Carbo, ciutiiCtlW.it Itgihui
ii(f.t.f.6.».l. AliiSccund6prohabilicercen(ent quidem przceptumcontinere ,
ledfolumfub veniali, oonautemlubmoruli. SicNavarrus,Say- tui 1 ciuti /'*. ab
codem . Alii denique , Terti6 probabil iter item di- cant Digitized by Google
Caput V.De DifpoGtione Corporali, &c 419 : przdidta imperativa verba , tunc
(olum przceptum indi. lub fuartali , quaodo funt in raateria gravi . Sic Tbom.
cunt c»rc Sanchez, quem ciut, 6c lequitur idem Caftrop. ibid. necalias
probabiles invenies de hac re . Jam , li fequamur ipinionem : fane in re
noltra, hoc eft , in illo ttnfi. mpnmum, non invcniemus nifi confiliam . Si
fequa- tnur lecundara, non erit nili obligatio fub veniali . Si (equa- mur
certiara; non erit roortale; quia ut probaviraus mox n,\\. maceria, in cafu
noftro, non cft gravis. 50 Secund6 . In cafu dabio , an verba aliqua legis
przcep- tum obligans importent, an confilium; anquam rcgulam cer- tam ponunt
Dodores repuunda efle conlilia , & non przcepu . Et ratio cit : quia cum
let fit gravis , 6c oncrofa, femper in benigniorem fubditorum partero elt
intelligenda. Adde, quod in dnbio melior eft conditio poflidentis, ergo in
dubio, lexne fitobligans, an non obligans, melior erit conditio hununaeli-
bertatis, 6c a tali obligatione immunis e(t; crgo obligans aon erit. lu
Szach.L6.in D*cmU.*,.n.66.Catttop.difp.i.deltg.p.9Mtm.i . aliique. Et
generalirer qaotics verba legis intelligi poflunt de obligatioae veniali, noo
debent ad mortale extendi: quia (cm- per in dubio, & Irt pcenis benignior
interpretatio facienda elt, I. inltrprtlntieni , &l.fifrm(tt, f.dtpotndt,
t.in pecnu de rry. jwr.in 6. traditqueSayrus/.J.r/«x*w,r.7j>.X9. & Sanch.iijiji.66.
Hisexdo- Ctriaa eorundera, qui in noflro cafu nobiicum non funt , po- fitis,
fic fubfumo. III* verba Concilii , qummprimmm ciniitcetur , dubia (unt, an
importent prseceptum an confiliura , ergo con- filium. Rurfus eadem verba
poflunt commodiflimc intelligide •obligatione vcntali , ergo non de mortali .
Ti Tertio quia opuoileeft, ut cnitcoputNavarrus j»j«b>- nm tMf.il. nmm.61.
im fimt , a lcgislatoribus neminem obligari ad peccatum : &1uvat tot
humanas leges fub przcepto obli- gantes diminuere , rie unta prxccptorum
multitudine Hsc- brzis pcjores eflicianiur ; quare hoc , de quo agimus, przce-
fiturrt, etiam diminuere operz pretium cft . Ncc Navarri fo- um e(l c/ufmodi
defidcrium, fcd S.Augultini, leJS.Thomz; 6c quos «utem DocJorcs, quz fapientix
luminanomino, cum hos appello? Audi Sanflum Thomam par. x. quefi.ioj. «/.4. im
tirp. In quibut qmidtm Itgibut hummmis, ttiam Amgufitnmt >n r 1 9. *. 1 9.
ait tffi mtderatienem mtttndimdmm , nt cnverfatie fidtlium tntrtfm rtidatur.
Hzc S.Thorqas . Ec paulb tolerabiliorem vocat Judzorura conditionero quim
illius Ecclefiz, inquale- gum moderatio non adeft. j» Nec obftant ratiooes in
oppoGtum •«m ^.adduQz. Non prima: quia fcilicet Miflale Romaqum loco illius
quamprimum tenfittatur, habct qnamprimum dtbet ctnfittri 1 non obllat inq jam .
quia ipfemet de Lugo im ttdtm ttmt dt Entbmrifiin 4 difpmt.zo. ftH.a.num.ioa.
ait Miflalis Romani rubricas , regulas, feu di- fpo/icioncs non obligare ad
mortale , nifi aliquod contineanc , «ruod vel ratione materiz, vel.aliuodc
grave fit. Secund6quia " oez «XSanchex aJJutJi aCallropA?' Mirt^.n.i. nt,
per illud verbum dtbtt , imporuri in legibus ncceflj- ?rzcepti morulis, tamen
aliqui, quoi ucito oomineci- tat, idem tbidtm neganc, 6c folum per
illudconcedunt impor. tari debitum convenientiz, 6c honeftatis. Secundum hos
igi- tur Dodtores, verbum illud, dtttt tenfittri, inMiflali pofitum,
obligationem morulem minime dcnoubit. Sane, quod hocver- bum^r non indicct
grave faltem przceptum, inde mihiper- foadeo: quia invenire folidum diicriinen
igaoro, cum verbum mfcrttt, non oflendat obligationem gravem , ut docent
ipfimet Vafquex, Sanchet, quoscitat, (equiturque Cittrop.de Itg.difp.t.
p.9.«.s. oftendat vero illud vcrbum dihit . Nonne perinde eft dicere , tfmtm
qummprimmm tmfitttiy ac dibit qummpnmmm ttn- fittri: Rationabilius ergo, licet
minus vere, aliqui apud Sa v. Ux, nmm.6. 6c apud Sanchez lA.6.in ~ fllud dtbu,
tum illud .^gravero cure exiftimarunt. ;3 r\t, inquires, cum advertariis, quos
ciut, fequiturque ,nac. difp.x.ij.u} ,7. e *,.n.?, de levitate verbi tpertit
colligimus facris litteris , 6z Caoonibus . lnftar omnium (it illud Da- }. ntn
tptrttt m. dt bme rt rtfptmdere tiU, <5c Jllud dig^. Mn Utimti ubi dicitur ,
ntn tftrttrt Clerittt, vtl Riligi*. mmtt tmimm. Egregic .• nam ego etiam de levitate
debtt colligo , nc loogiiis abcam , ex ftqmmti difi. f. cmm. mdtjmt; inquo
dicitur; Umlitr nifi purrmtimmii din trmnftmnt, vi- n fnt mdmifceri ntm dtbtt :
ubi non nili confilium, ieu debitum ejufdem convcnientic , & honeltatis ,
Oc non przcepti , figni- ficatur, ut ipfemet SiochJ.o.di mmtr.difp.ix.n.i
i.cumaliis meri- todoceC Rurfus dtfi.i. e.Vtfiimtmtm ; ubi Pontifex de veftibus
Eccleuafticis fic dicit: qu* ntqut, mb mlin dtbint ttmtinti , eui ftr. ri uifi
m fmtrit htmintbut. Quem textuin expenrlens Suit.it fucf,.
difp.ix.ftii.S.S.Ttrtium tximptum, fic habct : Slutvttbm prteiptum n»n
tentimtnt , qmim tUud vtrbmm ( non dcbcilt ) mern vidttmr im ri- fert
fignifitmrt tbligmiienem fed dicintimm quandam: mmt ntm imtil- liguntmr,
&t. Et in ucris quidem litteris pcr idem verbumd«- bct, convcnientiam ,
decentiamquenoUri, folemne eft: Matth. nmm.%. Eg* m te debet baptimmri, &
tu vemu md mu? JoannisiJ. r? vn dibitit mlttr mlttriut Imvmrt ptdt/ . Tobiz I
O. Tt m*m de- buimmi dimitttrt ir* m n*bii : & fimilia paflim . j4 Neque
urget fecunda ratio, quam de Lugo docet, (1 il- lar yerba
quamprimumetmfittmtur, noo contineot przceptutn ; idem Tmmb. T. IL I>*
Smermm. fore dicendum de aliis moltis przceptif, qtrte fub hac forn» inducuntur
: Sc (ignanter de illo annuz confeftionif , f*m*l tm mnn» ctnfittatur : Non
urget , inquam , nam cztera prcccpo prolau (ub hacforma, li gravitatem mortalem
coatiaent; non eft cx vi verbi, fcd vel ex roateriz gravitace, velexadjuncU
pceoa, vel ex aliis capitibus: dequibusquomodo liot fignapro- nibitionis
mortalia, difpuutur im trmHmtint dt UgAmt , Cc nos aliqua afferemus im
\.*puft.dtSmerif. Miff.lA.i cap.i.s.l. Id, quod etiam patet in ipfo codem
etemplo allato i de Lugo deannua confcflione : quz & ex fe eft res multura
gravis , oc habec ad- nextm gravero potnam. Alimjum ( (unc vcrba cinti Canonis
, Otmnit mtrinfqut fexus ) & vivtns mb Eccle/ia tngrtffunuiatur , &>
meritmt EcclrfiaHicm tmrtat ftpnltmrm . In cafu autero noftro , nec ulla
prorfus additur posna, neque ejus materia admodum gnvis bene«perpendenci
apparet. Quideaimmagoi ponderis habet, ut qui, jam cutn
Contritionecommuuicavit, atqueadeo pie, pru- denterque cenfetur efle in ftatu
gratiz, um cit6 ad Confefla- rium confugiat , foliim ut fubdat clavibus illa
peccan , quc * jam fivc et Contritione, five exSacramento bona fide (ufcepto
elle remifla lupponuntur? Przftabil id , (ine ulloinconvenienci, Juo leinpore :
iotikm aucem ex conlilio bono,- fancloque ftatim in reverenriamSacrificii
peracli. U quod indicare dumuxat re- Ote voluitTridentinum. Verum contra
noftrum inftitutum ha- ctenusaliquantulum fpatiatos efle, (ic(atis.
Adverfusdoclrioam hanc olim i me boiu fide tradium infurguot hodie duz pro-
pofitiones ab Aletandro VII. damnitz , cui omntn6 parendam eft. Altera.
Mmndmtum k Tridentine fmSmm Smetrdtti fmcrificmnti tx ntctfiitatt cum piceat*
mertali tuifietndt quamfrimum *fi eemfi- linm nen prtttptum, Altera. IU»
particmla (qummprimmm) tmttUi- gitur cum factrdet fue temftrt cenfittbitmr . $5
Demum igitar fupereflet hic difcutiendum, in hocTri- dentini diclura
mtelligatur de Saccrdote habcntc copiam Confcl- foris, fed ex mera malitia ,
finecontefliooe, celebrante. Item, an de Sacerdotcqui poft incepum Miflam
recordatur fe elTc ia peccato mortali . Przterea an de SacerdoCe peccante intra
ip- JamMiflam: & dc aliis (imilibus cafibus. Utetiam, ad quod intempus le
ettendat illud munmprimmm, addilos, adtres , ad plurefne dies ? Quz omnia fuse apud
Doctores in quzftionem adducuntur apud dc Lugo de Entn.di/p. 14. fcd. 7. Scd
quoniam oot probabile duximus, noc enim efle nifi confiJium; illaque- rere
fupcrrJnura exiftiraamus : uno enim verbo quzJtioaes : Ad nihU ex $. VII.
Suamd* dettt tlki aBui Ctntrititnit mb t» fivt fi-VI Satirdatt, qui Hri£^
**"fi"t*% f"— 56 "TNE Lairo non eft difficultas; fatis cnim
eft fi eliciat im- 1 J roediate aoteipfam fumptionem: &quiafumptio, Jea
manducatio fubftantialiter fit, cum cibum deglutimus, feutxa- iicimus, non
autcm dum ille eft inore, quando lolum initia- tivc eft fumptio; ide6 probabiliflimum
puto , (atisefte, fiadui contritionii fiat , cum in ore habetur Sacratifliroa
Hoflia . Ita de Lugo di Eucharifi. difpmt.lm. feO.1 .nnm.lQ. Hurtadus di Eu.
chmrifi. difput.8. dif.i. miti» , aliique . Certuro tamen eft pec- care eum,
qui fine determinatione eliciendi atlum Contntio- nis , accedit , efto deinde
muutus fe juftificec . Imm6 addo eum, qui cum intentione (e per contritionem j
illam morulam, qua Sacratiflima Hoftia eft in cat, difficulter oon pcccaturum ,
quia in rr actum contritionis eo brevi tempore noo elicieoai , coniicit. UJiii
umenerit dodrinadau in alieno raro cafu, quo receptus in ore Chrillus Dominus
forte ipfo divino uclu pec- cacricem illam inimam illuminare, atque convertere
non dedi- gnabitur . 57 De Sacerdotevideturmajoraliqua difficulus, li poft
ince- pumMiflam, fe eflemaculamortalifordidumrecordatur. Refp. tamen facilcex
de Lu£.d.i*,.d* Eneh.ftit.6.n.i 14. debereadlum cou- tritionis elicere antc
confecratiooem ( & apci flimum tempus , judi- co Jjmc': m Memcntf) u
peccati recordetur aote illara : fi ver6 poflconlccrationempeccatum in mcntem
veniat; utis erit , fi fefe contcratimmediatc, anteconfumptionem. Ratio
utriulquc eft, quia przcepcum exiftendi in gratia urget quando conficitur,
& quando fufcipiturSacramentum $% Dices. AtSacerdospoftcon(ecrationem,antecoofumptio-
nem necefle habct ungereSacratiflimnm Chrifti Corpus . Rc(pon> deo,
quamvisaliquiinpeccato mortali illud attiogere, morule
propterirreverentiamefleautument; probabilius, tameneftcum Hoxud* EuthMfp.
9.(1^.1. aliifque, nonefle, nifiad fummum ve- niale. Ratioelt,
quianoneftcenfeadatanuirreverentia , ut ad morcale pertingat . 19 Confirmatur,
quiaquamvisnonnulli cumLaym.M.r^.r. num.X. aflerant Sacerdotem
morulicriminedeturpatum morcali- terdelinquere, fi Euchariftiam Fidelibus
porrigat ; uroen aliqui mento id negant, utVafq.quemciut, &lequitur
dcLugodifp.i. d* Smcr.im tim f*B.o, quia tunc Sacerdos oon cooficit Sacramentum
, fed (bJumdifpeotatconfecratum, ad quod unu dignius nequa- quam requiritur .
Idemque eft de Diacono, l"^» « « fpecialiSa- Digitized by Google J ■ 420
Methodi SS. Communionis . Liber. cerdoi Ouidet tii colnmiiTione j Sacram
Euchariftiam aliia por rigit ; fi 1 tunc non conficit , fed iolum difpeniac . ~
babile id eit ooncfle, magis ie#; ? probabile iet , friQirocesuetur, tnm ex
Bnnrerfali praii Fidt- ra t ioni bus aJ.is in Methodo ConfcfT.onisa (eqoelatn
efle falfam , eo qu6d $. VIII. pt n% «0 ap«Oofitetnr, ej.gr. quis ritepeccatt.
cui ttroen I Coofef- ■*___i fioce in mentem
r_ditaliquodgraveifecoromiflura,quod exinculpauobiivioneCoofeflori noo apctuit:
hic obligabiturne fub~ inco gwji bl quodeponiturdobiuro . 67 Obucieaiterum,
quufiquisdubiiMaUcujuspeccatiinortalis KcipcretEucharifliaro,
etiamudeponatdubium, exponttfept- riculopcccandimortaliier,
fifortereipfailludpeccatum ipfi du- bium, ntcoramDeoccrtum:
quiairrcvcreoterfegeret. Sedrd- pondcri poteJl hanc nou fore irreverentiaro
morulem , quia nooeft cont«dilpoiitiooemrequiCumaS.PauJodumdicit: fi iffmm bemu
, &fiedt pmuUhidmt, tyitcMut Ma/, &e. quam difpofitionemTridentinum/<_f,.f
_s.7. eiplicat de peccatit, quo- przmittereaclumContritionis,
rumquisfibicoolciuaeft: qualianotifuot duhia pradlic^ dcpofito icuicop»
v.onienarn' x\.urius, obligabiturne, fiConfeflo- dubio.
Quodautcromaiorreverentiafit, ea dubta ante Commu- m promptu habeat,
ulispeccati obliti confeflionem ante ean- ntonera confiteri , ianefatemur, fcd
non obligari nos toum pofli- Communiooeraprzraittere/ Velfi non habeat, foliim
nc ur- bilcm revcrentiam ad hoc Sacramentum afterre, dixirmu fupra imoruli,
fieideihcopia Con remin dem genre ncceAiute , an vero etiam, iliaoonurgeqte,'
commumca- re poterit? 61 AdprimumexdeLugoda Emeb. dt.y. r 4 . / ta . 6 „ . 1 z
1 . fi doior , fubquofacufuitfaujufmodiconfciT», nonfuituoiverfalifde om-
nibospeccatis, vel ex motivounivcrUli, quod fe extenderet ad hocetiampeccatum;
certum videtur , quod debeatelicereaclum contritionisinvolventisboepeccaturo:
fiquidem hoc noodum re- tracutum, nonpotuit, netodireclequidemreraitii : atque
adc6 remanet in poenitente neceftius le juftitirandi . At, fi fuit univeria-
lif , ▼elexmotivounirerlali, nonobligabituradnovumcontritio- nisaltum, quia jam
ftatum gratizper difli peccati oblit j , ck dirccum alion roanifeftata,
recuperavit, 61 Adlecundum: proptereaodemmionem,priraoafpechi,vi- detur uec
obligari ejulmodi pcenitentem ad przmtucrtdamConfei- fioncm, ncc jodigere
necefliute urgen te,ad hoc, ut iineConfcflione communicarepoflit :
przmittiturenimConfeflio, ut dignitatem gratiz communicaturusacquirat: hic
autemperConfeflionempre- dicUm gratjzornatum obtinuit ; ck exaliaparteprzceptum
, de •czmittenda Confcflione ante Communionem, jaroobfervavit .
Hocergopeccatum, quodmeutidc novofuitobtatam, fuo tem- pore,
poftperfccUmCommunionem, fubdiclavibusabipfopote- rit. Sane,
iuprtmo,utdixi,afpec}u,ex viargumenti, diceodum cflct : £ t iu probabile efte ,
docet noviflime Hter. Fer. d.p. dtfcmmd. .«Mf.io.addactoetiamprafeP. Cornejo:
poterat item adducerc Rcginaldum, ckPrzpofitum, quoseosreprobans,adduck Diana
loco moxcitando: ntfi obftaretpraxis Fidclium > exquacolligimus (im deLug
ui.«n.ta6.prxccpturn, de przmittenda ante Com- munionemConfcflione, non
cflefolumde przroitiendaConfcflio- neiategraformaliter , leietiam, uti
advenimos, rnaterialiter , Adde.eam opinionem fuifleexpuncura,ut refert Dian.f
s.tr.6 .nfa, io Indice Expurgatorio Hiipanico 1 Cornejo. immoperedictum
narticalare reprobaum, utreiertCarpeafisaDudDianamii.Quis
igiturcontrahancceniuram ire fecunts velit? i%
Sojumeoslibenndoslprzniittxiidaconicflioneulii peccati «blicicenfeo,
quiveladuceicbrant, vei ante alure ad linteum commuBicaturicxpecuntf hoseniro,
etiamfinullaronotaminfa* rnizincumnt: nonobligoadreccdrrtdum
.quamvisbrevisrever. furos, Sic Hcnriq. & Viaoriaapud Fagund.a.£«/.»ra/.
/.3.^.9. 11.14. Ratioeiliquia e\ una parte irreverentcr fegererent inchoaum qua.
fiaciionem, iineclara necefliute , rclinqaendo; ficuti non bcne
moratefcgereret, qui inviutusiRcge,ubi feditad meofaro, veU |et,
veiaabrevctempas, recedere: &exa]iaparte,nooapparet clara neceflius :
quiahiciamell juftus, benequcdifpofitus , pro- pter abfolutionem indircuam ulis
peccati . Et adverce,quod idem nontenebituraclumcontritionistuoceliccre :
quiajaoi, ut dixi. mus, eftiuftus : folQmtgiturhabeatvolunutem illud oblitumfuQ
fubdeadi , HX.jI* p*tt*t* «4 /^V Ualefit hoc dubium ncgatwo.ro dixj im MttMtCmtfifttmis
, yj i .§. J . Et quidem efle h u julmodi peccau morulia d u-
bianeceiTari6clavibuslubiiciendar i».a.t6. refolvimustubifoliim
fcrupulolos,&timoratosexcuiavimus, quia prehispeccaudubia pro nullis
habcnda funt . Quoniam igkuranteCommunionero funt manifeftandaSacerdotiomniaeapeccata,
quc necei1an6 clavibus fubdenda (unt , c6m ulia fint peccau dolxia , crunt
etiam Oc ipfa an- fenaquzftio locum nort habet , tenda, neccflentconfiteoda
anteCommuoionem 6j VeTiimo««arinoopoteit, omw eafuad id non teneri habentes
aliquod rum, citmdcponiturdubium, velex liqoaignorantta tnvincibili.
obiicicscoDtfi ii ^.4.jmo».9. 68 Addimusdetnde, hocefleverum ; non £oium
cumqtaisfibi perfuadei , ie non eiTe in peccato mortali , deponendo practice
do- btura fed etiam fi quis putat ex ignorantia aliqua i n vincibili licere 6-
btfinemortalipeccatocumillodubio recipere hoc Sacraroentum: ijUnim non ent
irrevcrentcr forroaliter (ele gerere in recipieoda Euchariftia,
&eviubiturpcccatum. Quodriillud peccatum du- biutn , iit certuro coram Deo,
eft6 quod iorulle non rccuperabitiir gratia, iatisumen hic nobis cft , quod non
coromitutor pcccatuao , ut in fimili dicemos intra $.10. t. m.n. 69 Dcniqueid
iplum amrmamus , ii hic dubius defuoj __ dubinmpradic^deponendo.
eliciatacluaicontritionis, & poftei coromunicet : jaro enim ex una parte
non ie gerit irrevcrenter.quia puuticefteinliatugratiz, &ex altera
parte*non obligatur ante Communionemfateripeccatumdubium» cujus ( in cafu
polito) non eft ullo paclo confcius . 70 Quarehominemhabentem
dubiumalicujuspeccatimortalis, fine u II w periculo peccandi exiftimo accedere
poile ad Euchari. ftiaro, etiamnonprzraiflaconfeftjorjeincatibusexplicatis:
puri, curodcponitur prafticedubium, ve| pcr lem crcditur id efle Jicjtum . 5-
X- ^te /// tmfmt , m mmt tttmtmmmitmt muit fim* etmftffitmt , cV tlimm fimt
ftmtrititmt , mtqut mdA im ftttmm ,1 murtmli fiffit , 7 1 T T Uc facere
videntur ea, q uz n 3 6 . ry 1 7. d ixlmos de non po> • fl tcnte
clicereacluroContritionis: cuioihilomiousdimi» diatam Confeflionem etluljcrC
conccllum Gt: lcd ramenfortior nunc cii caius : agimusenimdecp, qut
necContritionemclicicn- di virtutem habct. nec confeflionc ulla, etiam
dimidiata, gau- dere poteft. Tambcnignafuot vifceraMifericordic Domini,
utnondedigne. turexcufarealiquandopervicaciamnoftram . Invenioenim unum, vel
alterumcafurn , in quoquis purifljmam Commuoionem in pcc* cato (umere , •fine
peccato potTtt . 71 Etenim,exfupradicIiscoa(_at,Sacerdotem,qui incepta bona
fide Mifla,recordatur iemorulisculpz reum.debereelicereacrurn faltem i
leexiftimatzContrjttonis. Sed jam fi non poflk , (eu expe* riaturaciumillumfibi
valJ^efl'edi&cilem,quidagct?Confiteri non potciKconteri nequaquam
valet^acrificiuminchoatum relinquere, obin(amjamindefibirefuluntem>
dimcilliroumeft, Quidcrgoab animaiicattecta fupereftettorquendum? Probabiis
eilecxaliquo- rum ienten t ia jud 1 co, hunc non peccaturum mortaliter , fi cum
hu- jufmodiconfeient ia peccati morulis , & cum eo dolore , qucro tuoc
potellcllcere, Miflaro profequatur,confccretscommunicetque . Its Valq . di
Emeb.dilp.lOj. e. I .«. J4. Hurt.d/ft.9.*.* imtb.dif. I . dcLugO
diS*er.d.9.fta. t ji.H. Ratioeft, quia prcccptumdigodcornmunicaa- di non
videtur um arfte Pidelcs ad ftrirtgere , ut cogat Sacerdotem ,
curountofuodedecore, abinceptoStcrodilcedcre. Tuncautem
cjufmcJiSaceroVMnonacqulretgratiam^edtaroen non peccabit. 7J
IdemqueeritdeLaico, qui jamjamrecepturusfacramSyna-. xtmancclinceum, nec fub
aliquoptzteirafefercmoverevalens » peccatiroorulisrecordctur, nccconteripoflit,
Iurf.Parenimeil ratio. Notent hancdoclrinamtcrupulofi, animc^ucfempertimi-
di:fUtnoutproicrupulofisS.BonavApud toxM.dijp+Ai inth^ .6. ».ijm o._)oui,
quamvisverielicantContritionisaaum ;n umeo (eclicaifle fibi pcrfuadent.
tindneftetvaldclaborandum, cumfinegrari infamiaabalurilcie fubducerefacilepoflct.obligaturne
lcfubducere/ Dsindefi pofle* yelqaidfimile,illumnead fimilemfiatonero 71 66 Scd
fequitur, ad e/ufmodi deliquii prrteitum arOareillum qalaeftrcmedium
nimisextraordioarium.acplunbua inconsrenientiisobnoxium^adquodnontenemaT. Illud
de pucro : Nam ii aliquo cafa fictempero, utfi pofletSacerdosdeillo,
fiveqaocunquealiomini, ftrofidcre, fperoqaehaberet,
intutempuscompcterts.ferecoJlt- gendi , atque ade6 le coo tcrondi , 1 Digitized
by Google Caputll. Dc difpofitione Corporali>&c 4ai vdnoncumeMiflamaliqaantulumextenderc,
velalid, fi ttcile
qujmeademdkrcooiuxde]ea*tioai«caufidebitumexegit/Eaed<>- DofTet,
miniftrum, intrailludcoropetensteropus, redituro , re-
c«Sanch.//*.o./-»*M/r._.ft.i \.num.j.CC M*xcb.d**rdJT.\.p.l c*p.x. rnitterc-
relinquerc autem Sacrum oullo roodo approbo . Ratio «««.16. Ratiocft
rinquitMarch.>^«i*-W-r»f*/<f«M«rrry»r««««Jfc tl\.
quiainpriorimodot-lvaturinfaraixnota, in pofteriore non scctdtnd*. Audio.
Atetiara, qui cautt vo luptaus yefpere ante item nam miniftcr , quamvisunicus ,
cVlicetpucr, lemper pof- Communioncmcomcdillet , peccaret venialiter, mane
acceden- ietobloquicoQtraSacerdotemSacrificiuminterrumpentem. Mul-
doadEuchariftiam: cV fic de firoilibus. quod non admitnmus. facieodura,
fafttconfecratione , ne Sacrifi- Putoigitur, ex fuppofitiooe, quddinuli copula
, vel obo qatf to magis id cium imperfec.um relinqueretur 1.4. jtidi-
venialiterpeccavcrit ; eflcjudicandum ficuti Dhu* _;$:4 76
JamverdaliumcafumafferuntDoQores, de Lugo difp.i*. cavimus, efle, velnonefleveoUleaccedercadEucharifl.amcurQ
dt'EMtU*T.fta.ijmm.i.D)io.f.l.tT.ilJrtf.74.fi*t, in quo excutttur
ifacrilegiopeccator, Gcommunicet. NamGv.g. irruente Paga- norum,
velHxreticorummultitudine in EccleGam, tiraeretur San-tiflimx Euchariftir
contemptus, tuncFidelisquicumqueexi- llens in mortali , necilla fubita
irruptione potens fefe facile conte- ;, poflet ( irarod addo libens , quod
deberet )ad vitandaminju- — to, illudaflumere : ficutetUm veniali. Illud addo,
in materia luxurix faciliils roeotem l fa- crisminiftcriisavocari ,
quiminaliUmateriis : acproptercifaci- liusmcidi,
ficpoflemodofupradic.ofj?.r.i«w-».ij. in vemaU. accedendoadEuchariftiamcumhoc
ipeciali peccato veroali . Ad quod certc refpexit Sanch. Itc.tit. dum caftigate
loquens , di- xit, debitum exigcntem ex voluptate, regulariter, peecareve-
nialiter accedendo eodem die ad Coramuuionern , nili aliqua poflet,
debcretquenonjejunus. Immd ex Valq. apud dc Lugo d* caufa exculet : «uis (
inquit) tritur msjns dtthsBi*, mtMifr* Emth i /Wr..» .».87. ic LaicoSacratiflimum
Chrifti Corpus tangere , btbttuda . Nota illud ( rttulsrtttr. ) idemque inftar
Marix Scoticae Reginx, ( de qua idem de Lugo
*/;.j*./>S.i.».»r.)fuisfemanibuscommunicare> r t, in Groilibui cafibus
iiceret. <j. XI. An lictst Lsico gn*tidi*»s Ctmmnnitt 77 TTUc reducimus
difficultatem hanc ; quod I ad L JTl nionem aded frequentem magna certe
fpiritualis dil- pofitio requiritur. Jam, licereCommuniooemquotidianam Laico,
etiam axora- to, imraoeam vetareilrloecConfeflarium, necSuperiorem pof- fe:
quiacamChriflusOominusomnibus, qui peccati mortalis fi- biconlcii nonfunt,
Gvecura magno, fivecum parvo devotioois affeclu, liberaliter conceffit; docet
cura paucisJoan.Sanchezi» ftltajtfp.it. Negat
cumaliismultisJcannesdcLugo-//ir_M7. dt JEntbsr. /ffl.i. folumque concedit
maxirao fervoris fpiritu accenGs, SanclxqueCatharinaE&fimilibus. Legeeos,
fi bancqoxftionem latedifcuflam vidercinanimoelt . Nos breviter negantera
fenten- tiam amplcflimur: quia putamus id cedere majori reverentix
dcbitarGruiilo Domino, acReginoftro. Affirraans opinio illud i Confeflariis
obtioeat , ut Fidelibus Sacram Communionem appetentibus , five etUm iolum
pctentibus, lcfe tociki in po- int. C A P U T II. Dc difpofirionc corporali
rcquifita antc Sacra- Communionem . II. Dt Mnnditi* Ctrpcrit txttrns. * • • fi
"VTUIlx fordes corporex, unde nec menftrua, fecundum J[N fe,
Commuoionilrapedimentofunt. Iu de Lugo ■<//;. i j- d*Eutb.ftB.\ w.i j.
Prxftattamenpropterdecentiam , eas, quan- tummodeflefieripoteft, amovere.
Sitalesfint, ut horroremaf- picientibus pariant aCommunionepublicccxhibcnda,
decens eft abftinere, nam Gc intclligendus cft Canon , Tus ass, dtCitrit*
trreinntt, qui propter lcpram, iCommunioncprohibeiur: intel- ligendus, inquam,
in publico. NecumenGidinpubliconatGne fcandalo ( quod taraen , vix, hac noftra
xute, quando rcs fuo pon- dcrcjamexpcnlx, vel ipfipopulonotxfuut,
poffeeflcputo)pec- carctur : ulis eoim Canoo in ufu noneft . §. I n r»uMii*n* ,
vti \*tpniM , 1 T)Rxmittirousuoquamcertum, noneflemorule, poft per- X
a-Umritepo-nitentUmdepeccato, eodemetUm, quo pa- Cratumeftdie, communicare:
jamenim,fic,nonindignegraviter ad Sacram Eucbari ftiam accedi tur . Iu Sanc h
i/i.9. dt mstr. diff. 1 x . -luidquiddicatNavarr.i- u*n.c*f.xi.num.n. puuos
efle morule etUm poft confefljooem debium , qui umen in a. tdit. muUvit fen-
teotiam . a Porro, quoad decentiam : Pollutio involuntaria neminem «xiis, qui
beneaffeclifunt circa fpiritualia, retardare unquam debetiCoramunionis acccflu.
SicdcLugoW///M r/r<7.i.« «aun.9. Sanch./.M.aliosciuntes. Qui maximc ao
hujuunodipollutione, ln imaginativa turbaretur, eflct
obreverentiamcoofulendusdif- ferre inaliumdiem. Siciidem, quicquiddicat
JoannesSanchez/» (tUHMff. II .nmm.%. nifi id fxpiusaccideret, periculumque
eflet ipiritualem profedluro aliqua ratiooe impediendi 1 vel nifi i.i- qua ex
rationibus, fcquenti numero dicendis, Coromuniooem cooccderct. 3
Pollutiovolunurii, velcopulaillicitt, etiara poft congruam pcenitentiam,
mclius, proptereandem reverentiam, impediret 'communionemilliusdtei: Sic iidem.
Nififbrtenotavel infamia, v cl Jubilxum , vel Fcllum folemne , vel quid fimile,
concedendam fuadeat. Fateorinterim, majorem rationera requiripoffillicitam
copulam, quimpoftfimplicem, ultro volium, pollutionem: li- cetenim
nxcgraviorculpafit; illaoihilominua, cumfit magisei- terna, ac magis voluouria,
magisdiftrabit. 4 Cooulalicio melius, & regulatitcr impediet. Sic iidem,
quidquiddicatidemJo.Sanch.iii_.nifi Fcftum, nott, vel Gmile quid,
utmododiiimus, obftcnt. 5 AdvertedeDiquecumdeLugo/4/-.ji.i4. minoremcau&mre-
qniriadconccdendamComraunionem, G ejulmodi copula oritur examoreprolis,
quimGexcupidiUtevoluptatis; & multi fatis minorero, Ceftnonpetita,
ledrcddita: iuutinhoccafu meram commuoicandideGderiumlufncicnscaufa videatur.
fiquidemrunc pritextuCommunionis, noneratconjuxrcpellendus: & nunc ,
oba-tumredditxjuftitix. minuseft uxoratus iCommunionisre- fec.iooeremovendus.
Addehlcillud, quodmod6diclumeft c»p. fr*ctd.%.i%.injin*. DeniquecAne peccatum veniale accedere ad Euchariftiam ,
poft- Tsmt. T. IL Dt r §. III. Dt fMptrfi** Mnlitrum *mstn. • 7 y^V
Uiddemuliebripurpurifla, cerufla, cVornamentis? Vj. fpond. G fucus ille , &
cxtera ornamenu vanitate afi- ciantur mortaliter peccaminoU 1 fore culpam
Ucrilege morulem , certum, exploratumqueelt. Sivenialiter; dicillud, qood fupn
r.1.,.4. diximusdeaccedenteadCommunionem, cum affeclu -d peccatum veuiale.
SinulUm peccamtoofamrrdoleant, ut fubin» de accidit foeminis timoratis bono
fine , propter fui oculos, vel jux- Uritumpatrixfeleornantibus, nullaeritculpa:
quia, nifi aliud addatur; noneftundceacontrahipofltt. Fateor. regularitcr, vit
i veoiali excufaricas, quxtamanxie faciemdealoant( utinameo- dem
modoconfcientiam ) liooocxaliocapite, certeex eo , quod illud tempus, quod
expenderunt ad fe comendas (dequofcite PoeU , Dum ctmnntnr, dnm ptct*>uu*,
snnm tfi)ti animampiU virtatumaflibusexornandam, velcerteadutiliora ncgotU
expe- IV. D* vtftiknttxttrnii^ubi, *n Ssttrdat fin* JttU , f> 8
1\/riflosRcligiofosfacio, quicertoveftimentorumgenerein. 1V1 duti,
obftringuntur , Ultemiu publico, adCommunio. aemaccedere- ReguUs
quifqueconfulatfuas. 9 Purr6, c-mcertumfit,veftesnoneffehIcvaldeattendendas,
nonenimcorporisornatura, fed animx pulchritudioem expofcit hocSacrameatum :
umenmodeftoquifque , honeftoque ornatu» propter reverentUm , uti , quantum
poteft, congruumeit- 10 Sedhicinpropriolocoquxritur. Primo,AncumSacerdos>
extraSacrificiumcommunicat, Stolam circa collum tenere , fub obligatione,
oporteat? Rcfp. Idcongruumquidemeft : mt.tnim Eccltfi*ftu*f dift.ti.
itaprxcipitur . Quia tamcn & rcs non eft fex- traSacrificium)exlcgravis,
&decretum illud , quoadhoc, ufa jameftabrogatum, obligatiopeccatinonadcft.
Ui Azar.i p.hb.io. c.xi.q.ii.GlVint.inCtmmtntjURith.Mifslur».lf.*tjit.Sju-J. 11
Quxriturfecuodd, andeccnterFidelis accedat ad Sai EucharHliamarmatusenfc,
&pugione: utGfitEquesReligiofut Slacobi, Alcantarx,&fimilium? Rerp
dccenter. SicJo.Sanch. _,/,/.S.^^.^qaUhxcfuntiprorum|nGgnia; & quidero ad
propugnandumpronde. Cxtens laicis , »dem conceditux , qaU nonci»
undeappareatirreverentU. ta AdduntumenaliquicumDUn^.J.rr.i.r»/.io./-#, id fieri
quod umen raro ceflare putai demlicetfimomnibusauthor, ut propter modeftam
humilitatem illa inft rumenu deponant , umcn fi (cc us fiat , non puto
facileaffu- turumicandalum, faltemgrave, niCforte aliquamrudis homun-
cionislevemadmirationero, de qua non eft valdA Uborandum .
Confuetudoautem,quxalicubivigeteadeponendi,nilaliud often- dit,
oifiprxdiclammodeftiam.ii habuifle, " tcrc noruni. Dd * S.V. Digitized by
Google 5. V. J r M •fi» t> C/t^/tm /*a//4t ^•«•afiir ** *? p^UUa
exferequiritur: SolumergolCommunionearcen- X^l di funtinfirmi illi , inquibus,
ratione vomitus, vcl frc- quentis tuflis , aliqua irrevcrcntia
facrxHoflizrationabiliter ti- tnetur. De leprolo vidc (upra$.x. »4 Venim,
quoadejufmodilnfirmos, quznamfuntdiligentiz exhibendc?(ane ex
Jo.Sanch./a/W.aV/p. jif>.x. Si iofirrous.poll fum- ptumcibum.etiam
modicum,itatim eum furfum, vel deorfum, ex- pellat,nccommunicetur. 5i vcrd
modicum cibum, vel partfcujam non coofecraum,cum qua fieri cxpcrientia potelt ,
retineat, conce- dendumefteifacrum Viaticum. QuodGnonexaflumptocibo,fed ex ipfa
srgritudinis vi, vomitum patiatur ; communicandus non e(t, nifi.pcr lex
circiter horas vomitus ceflavcrit , & medicus, vel fi hic ab(it,adfrantc$
judicaverint, faltem per horam ab allumpta Euchari- flia, infirmum non
vomitururo,nam tunc communicari poterit. Quod fideinde, pcraccidcns rerleat
vomitus,&facraHoftiaexpel- latur ; rrponatur loco al i>|uo farro, ac
(pecies, ubi corruptz fuerint, in (acrarium recondantur . Cztera, quz ad inlirmiComraunioncm
pertinent, dicemusiofrafuoloco/4/>.j. videitenu.j.§.4. ff.Vl. Dt Jtjmni,
nmtmrmli rtmmiftt» nntt Ctmmumitntm. *J I A Uo moxdicenda
requirunturexdcLugoWi//>.i r. it Emtb. M-J /irtf.z.ad hocut violctur
JejuniumnaturaJe,dictum natu- ratead dilferentiam JejuniiEcclefiafiici , quod
Ecclefia pnecipit obfervari indiebus Jejuniorum. Eoviofato, ad (acram Comrou-
nionem, citrarafumneeefiitatit , dequodicemus mox ff.t. acce- dere, facrilegium
mortaleeflef & quidem pcrnos HMHnJ utfupra diximu*r.r.$.;.ignorat nemu. 16
Primo igitur requiritur , qu6d quicunque cibus , vel potus fumatur; cibusautcm,
&potuse/liIle, qui in flomacho aftera- tur, feudigeritur, vef ad
digeftionem pertinct. Secundoquod id fiat pcratiionem , quz (it comeflio, vei
potatio.- quztalisnon efl, nifiquidcx przdicriscibo, & potu afluroatur,
& ioftomachum traiicutur. Jam diflinvtedcfingulis. 17 Dixi (
quicuoquecibasj fi quidera etiam modiciflimut cibus, ut modicum granum ani(i,ex
propo(itodcglutitum,violat Jejuuium hoc . Sk de Lu$o 17. dc Hurt. 4t Hinh.Jtfp.
9. diff.i j. nam exConcilioTolctano, cibut, vel potus , quarnlioct minimus ,
artte Communionem prohibetur. «8 Dixitteromfcibusjoftirulumenim fivefrudtuum,
(ivealte- riusgenerit, fruftumliguifolidi, monetaaurca, globuius plunv beuf,frulium
unguis, filum ex ferro, icrico, vel lana, & limilia,non
violant,ctiaminniagnaquantitate: non enim lunt cibus. Iu dc Lugo/rV.«.jx. Et
twn mcdiocrefignum , quod in Aonucbononal- terentur, efl , quia eadcm integra ,
utdeglutiuntur, iquolibct, ttiim valido flomacho , egerunturincxcrementum.
Coutra, vio- latTabaccumperosaflumptum, li deglutiatur, pillulzad mcdi-
camenta, &fimilia,exPrzp.Va J.^Ko.«rr.9rfi«».ijijo.quiafunt cibi, quamvis
mcdicinales: quibus lempcr clt immixta aliqua tenuis particulaapu ad
digcllionem , nutritionemque. 19 Hif violantibusaddol.benscuni dc Lugow.a.jz.
papyrum, loriginemex hcrbis.cc i SS. Communioni5 . Liber. . De qua altcrabilis
, «£«* ftrtmtnt »d doflrina dij quia ut 2* Dixi deindede requifitisad violandum
Jcjaoiun* (Potusjduia gutxaaquzdeinduflrialumptaviolathocjejunium, ficuti
violari imodicoaniugrano, paulbantediximuf : ille enim eficibui mo- dicus,
hicmodicuspotus. Viotatctiainpotiomcdicinalif ,aurum iteropotabile,
uteti*mlanguis, quemtugeretquisexfuov.g.di- gitovulnerato: lude Lugoi*.a.jz.
quiahzcpermodumpotut af- fumuntur . Si i le hauriatur aqua ( imm6 &
quodlibet al iu d ) & fla- tim a flomachoeiiciatur , judicandute feu charum
, & filum ex lino : Tttmtinit . * J Dixi denique(qnz fitcomeftio,Tel poutio
) quiaPrim6 gutta aquz ex de Lugo Ajt. j a". quzcommifcetur falivz , dum
osabluis, yelguttajufculiii.quandoilludguftas , aa (it bcne przparatum,
immixtumquefalivztraiicis, velfanguif, iA.quiexcapitefluitin
os,&imraixiusitemfaIivzdeglutitur, nonviolant. Secund6eo- demmodoculex, vel
mufca, vclpulvis ,quzc*fu in os voliunt,& cafntraiiciuntur.Sicidcm ».J
l.CcHuttM Eucb diff.o.dif.1 j.Ter- ti6fanguif , vel humordelcendens,
etiaminm*gn*quantiute,et: capite, velgingivii, ctiamnon falivzimmixtus, (i
deglutiatur. Sicde Lo.gjb.rn.xy Quart6 (umptioTabacchi per nares (ive in folio,
fivein pulvere , (1 ve n fumo,exGran*do/« iJ.rmtr.6jr.iojii/}.S. «.4. imm6&
*liqu*ntulum aquzatraflz per nares , non lol vunt Je- juniura;
ColiigiiurcxSutr.dt EuebJiff.69.ft8.t. g.Qutrn rttrfttt, quiahzcomnia
nonfuntcomcrtio, vcf potatio: fcd primaeft traje- uiolalivz,
fecundaeftrefpiratio , tertiaeltfJuxus, quartaeflac- traCjis, lcualflationarium
. Dcnique odorquilibet non viotat Je- junium . SicGranad.ttio'. quia ,
przterquam qu6d non ell cibut , vel potus; nonlumiturpercomeflionem,potatioaemve,
icdperpre- diiijm nariuroafrlationem. *4 Contra, mufca, velculex,
ficadeioduftriacomedat , vcl etiampotensea expuere, nihilominustraiicif ;
violat Jejuoiaro : lucolligiturexdcLugoan.j J. quiacxunapartehzcdigeruatur , luntqueutmod6diximuscibus,
&cxaliahzc cfl propria come- flio: quodenim involuntaricabextrinfccu
venerint, non obflat : nametiamfi invuluntariczgrotusper vimcibetur, &
decidcnsin numen, aquaminvitusbibat, nonproptsrel eritjejunus. Adde quod tu jam
voluntaril traiicis i unde hzc non erit rclpiratio, ficu- ticflcmod6dixinus,
quandocafu, ex vi ipGui refpirationis, prz. didta mufca traiicitur. ij
PrztereanonviolantjejuniumfrufluUi quz indentibusre-
manentexreliquiiscceaz>(j aondcindultriadeglutiuntur : b qui- dcm lic non
fitcomeflio : namvelcumlaliva , vcl ex reipiratione traiiciuntur . Sic de Lugo
ik.n. 5 6. Valq. dt Euth.diff tttJt.%. nu.\o. Hurtjt/ Euth d.9jiif.\
(.Violanttameii,fideglutiunturexinduflria. Sic idem , quia (ic
zquivalentcomcllioni : & parumfacitiquod non hocdie, fed
befleraoaflumptzfueriatdumroodocomedantur:quo pado, proptereandemrationem,
etiamvinlaturjejunium i fac- caro, feuubellit , adraucedinemavcnendam, pofitis
inorcvcf- peri ante cubitum, fed quzpoftmediamnoclemliquefiant , &
traiicianturinflomacbum. lta deLugon.16.cr27. Aliqui docent
pcrprzdictascibircliquiasnunquamviolarijejunium.- quod lane, funt in fubflantia
herbc, quz digcruntur : ut etiam elt rou(ca,culex, ialtem propterauthoriutem
extriolecam non ignobilium Dodo- &verroiculi, digerunturetiam&ipli. Nec
valct cum aliquibus rumnonefliraprobabile. SicTabiena, Henriq.Jo.iCruce, Dia-
dicere, papyrum, & filumexlinononeflecibumbumanum.non na, Suarcz,
Rodr.Coninch.aliique. Idquod, ne ad przdiclas , idvaletdicere:
namnecfcenum,&p*le* v.g.funtcibus ubcllas extendas vclim: quia in hU, c6m
volunUrie*fluroptae , &tamen, quiadigeruntur, violant. Hucitemredu-
fuerint, magis clare apparet ratio comeftionis. , quamfceminz,
obdelaaationcm,vclad "ao Deoiquearomatainoretcncre, imro6&conterere,
utfre- , comedunt: hccenim,cum nonfitpurum
queotcrfitinmaltice.&inTab*ccoadconforUndumcapu:,vela(l puto alterari
inllomacho, &conlequentcr violari phlcgmaticumhumorerocvacuanduro, fi non
deglutiantur, non ex noccntjcjunio. SicEontcjitStr.difpji.q 6.j>.x,«.o. quia
eiulroodi acliocoineftionullatenutcft. Qu6dfialiquidex hisdelcendatcum faliva,
utcertefemperevenireoportet, cumcohiberinonpoflir, quin delcendat faliva
ilJisaromatibusaffctla; nonafTcrtimped»- mentum Jejunio:
IuTanneruff»»»^uiV/>.6. a.i.trt.int.r . fiqui- Etianequisnegecpulvercmex
JapideBczzuar, vclo JcrraCypria, etiamfilolus, line julculodeglutiatur,
cumfuraa turpermodumcibimedicioalis, lolverejejunium? parautemvi-
tdeturratiointern, ieucreta. Dicescumaliquibus: Tcrra,
&fimiliainraagnaquantiutenon vitiantJeiuoiumEcclefiafticum:
crgoinminimanonviolantoatu- dem, noneflpermodumcibi, velpotut, led
permodumfalivat, _ju.ii ■uiuiiiM iimu inm naiu- aem, nun cu pci uiuuuin iiui ,
vci^oiu», icu uci •■ rale. Sic Suroraa Dian. Vetmmununudi\yjt.\i. Refp
negoconfe- feucommixtimcumfaliva. lllud, quodaliquisaddit, quod »ide- quentiam:
namtcrra, & (imilianon violanajcjunium Ecclelialti- licet,
fidumprzdidaaromataioorequisvolvit, granumaliquod cum,
quiamodicifliroumeftillud,quodiaiplis,etiamacceptisma- cafuinflomacnumdefcendat,
nonfolvatur Jejunium; mihi difn» gnaquantiute, ineft nutritivi, leudigeftibilif
1 Ccuti evenire io cileefl: quiahzceft vera.licet non voliu, comeflio. Neque '
cibismedicinaiibus,mod6dixi«.t8. Athocmodkiflimum, quod demeft ratiodemufcainos
volitante, &cafudeglutiu;hzcenim ibiineft,
fatiseftadviolandumjejuniumnatunlcadquodvioiao- aclionullomodoeflcomeflio. fed
refpiratio, cum granum illud dum fufficitquodlibet modicum , ut vidimus «.17.
xo A cera non violari Jcjuni u m nec naturale,nec Ecclcfiaflicum, etiaminmagnaquantitateaflumptadocetSumma
Diane/^xitatque profeJo.deLugo*#/>.i t.«/ Euth.fta.tjt.to. Sed
wideLugo;<wd« iw.aj.meminitcretz, noncercinmeocodice, quzlatitdiverfa fnnt:
magistamenacquielco, quod frang*t Jcjunium, (icuti dixi deiplxcreu, &terra:
imm6 rationabilius, quiamagif alterabi- lit,
&partibusaliquibusmellisimmixu(emperelt. . *i SiquUdeglutiatavellanam, vel
pineamnuccmcumcortice mtegram, trangere Jejunium docet Joannet Sanchca m
ftiiSit ■^JMU).^ quiaeflmatcritcomeftibUit, & peraccideas in orecontritum ,
voluutum & in ftomachum , quamvit contra vo- lunutem trajeclum,come(tio
lit, & non fola retpiratio , ut dedect-
dentemflumeo,&aquaminvoluntariedegluticntediximus»*4- dittftut rtqmrrMntUT
mtttt »7 r\Uodeoiqueadverte. Primiminime requiri, qu6d poft LJ cibura ante
tnediam noflem aflumptum homodormie- Digitized by Google Caput II. De
difpofitione Corporali , &c. 4*3 f ir.vel cibum digeflerit : hzc enim non
funt in prarcepto. Sic de Lu- SO».$9.Exqaoolimconfuluicuidam i quiceterum non
infirmus, maxinMroumenfamemfacilepatiebatur, nec (ele cohibere per quatuor
horas fme cibo poterat t conf ului , i tS
A<lverte(ecund6,tempus,quoTejunium,dequoagimus,vio- latur, efle, quando quid
comed i t u r, vel bibitur poft mediam notiem, que per horologium mediam noftem
nouns (ignificatur per primum pullum campanae. Ita&>och./.i.««
matrJifp.at .0-40. dc Lug ii ; 1 |. it Etteb.feU.ijt. 17.(5- 40. & ( fi ule
horologium quadrantesantc ho- rarum pulfum notat ) perprimuro
pulfumprimiquadraotis; tunc enimnouturinciperediesfequens. Unde, fiforte
tuncesin acxu bibendi , & profequaris poltdictumprimum pulfum ; jam
naturale jejuniumviolaiti. Necenimfequorunun>autalterumdicentes,ini-
tiumfequentisdieiinriperepoftaltimum predicbe carapanz pul- (um . Conl'ult6dixi
(per Horulogium mcdun» noclem figoansJNam communia iyui nosltalosHorologia ,
ejufmodi nequaquam funt, folent enim per fooitum ootare diei , noctilque tempus
: fercfcmi- hora poi> exactum Solis evolaotis curfum . Unde fit, ut hzc i
nobis inrenoftn, &innoUtioneiTteridieifitdetnhenda. Siv.g. inno- cte , vel
io die iEquinoctii Horologium Italicumdet fignum fex ho- rarum, media nox , vel
meridies verein noflrisRegiooibus erit ho- nltalicaquintacumdimidia; unde
eanocte non poterit amplius frangi jejuniumicommunicaturodiefequenti.
Idipfumfivenou- Vit,<ivcol>iervari mandavitMiflalcRomanumeditumablnnocen-
tioX.anno 1647. Inlnftruclioneprohacre, & fimilibus pofita ini- tio ejufdem
Millalis, ut merito fic advertit Gavant. im Rmhr.Miff.p.j. imfimt,
Ttiul.mrrtdiri , (Tmedit ntSit . ( MoflCtidem TheodoflUS, qu6d Horologialuliz
fonant Horas tardiu» , quam indicentHoro- logiaSolaria,
quandoqueperquadraDtemHorz , quandoque per dimidiarahoram,
&ide6detnhendaeritiltaquantiushorzJ ali- qua hucpertinentiacolligeexdiclisl
nobis Ut.ia Dtc*l.c.j.f.j. ubi dc Jejunio Ecdefiallico. Confult6 diii ( per
horologium mediam noctem fignans ) nam communiaapud nosltalos horologiaejulmodi
nequaquamfunt; fo- lent eniropcrtonitumoourediei, noflifquetcmjpusfemihorapoft
exaclum folis evolantiscurlum : Vide Pellizz. in firoili. ttm.t.Maa. Rer..tr.
f.c^.a.ioj. Unde fit, ut harc i nobis in re noflrj , & inno-
ucionemeridieifitdetrahenda. Si v.g. innofle, vel die iEquimv
CxiiHorologiuralulicum det fignum lex horaruro, media nox , vel meridies,
vcrein noflris Rcgionibusfit horalulicaquinncumdi- midia: undeea noclenon
potcrit amplius frangi jcjunium a municaturo die fequenti. §. VII. Dt an
ftlvtrit Jtjnnimm natmalt} l*i dt divtrfitatt Utrtlnitrmm . 19 CI diibitas,
anfis Jejunus,exeoquianefciscomederisne,an O non, comraunicaretibiconceditur.
luLaymJit.i jr.u.j.
*.4.».}t?.deLug.d^.rfV#£»rA.7>a.a.»<4i.e>4j.Jo.Sancj**y>.X4. /».9.
Atficertus. qu6d eomederis ,dubiusnumcomeftiofueritan- cemediam nnclem,an pofl
illam; nonconceditur. IuSanch lin.zJt tnatr.Hfr4tjt.a0. de Lugociuns
Figun.infrat.Etel.j.fit.tx.j.n.1 8. Ratioclt, quia hlc eft pofleflio pro
przcepto: ibi pro tua libertate. Scio «aliquos in utroque cafu conccdcre
Communionem ,quiain utroq; putant ftari debcre pro libcrtate communicandi :
& 1 1 n c pro- j*er authoriutem horum Doclorum probabile id exiftimandum
cft. Sic Laym./.r.Baun^uclorcafuum Bonon.quibus adde Dian.fw. j.
tr.*jrif.x.9-]o.SiochJnftlJifp.4*.eit. Adde,pofledefcndi, liberu.
-mefleprioremprzcepto, atque ided debere przvalere. 30
Diii(fidubius)namfifintplurahorologia, nifi conrtetefle falu ,
potesquodl.betfequi: ludeLugor»/^ j. quamvisid neget Merolla, & Salas apud
Dwnam»«r.4.rr«a.j.r#/.ro. tunc enitn non dubitas, fed habes probabiliutemf quam
illud ule horolo- giura tibi facit) non fuifle mediam noflcm, quando comedifti,
auianonfueratdatumfiitnumultimihoroloeii. Licere autem cui- fententia Do- que
ftcere id, quodprobabileeft, communi clorum . Lege Caftrop. «MM4#A, dt ttmfe.
p.x §. VIII. jfjHMP Uctt unt fatis efle, fi concedatur ipli
infirmoUleprivilegium , non ver6 aliis , propter ipfum. . H
Terti6proptcrfcandalum, vel infamiam . Sic aliqui apud PrzpJ»
l.p4.3o.an.)l.dmb.ij*.49. Undequi llatad Altareante. Iin- teum , recordaturque
(e non clle jciunum.li difcedere finc inumie. nou oon potell ,
commuaicarepoterit: Ratio eft , quiaprzcepta humanaeum UotnWgore obligare non
folent : nam proptcr eandera ratioaem, fi Sacerdos in Aluri anteconfecrationem
ic limiliter non efle jejunum recordatur 1 fi (ine nota non poteft ('quam rar6
ef- tugerevalet,utWf*im«ir.f*ar»rf.Mj».t f.^iprofequi Sacrificiumpo- terit.
SicSa*tJtE**Jif>.6}.ftil.6fm.\'if<iJtl.mtmJi(p.iit.n.42.
Dicoanteconlecrationem : namfipoftei, nullomodo, etiamnon inftanteinumta,
poteftdi(cedare,cumucrificiuminchoatumpcr- 34
Qtlarto,SacerdosfiinCaliceprovinopoluitaquam, vetace-
tum,idquepoftejusfumptionemcognovit, potcft , immddebet,
adlacrificiumperficiendum,iterumconfecrare,vcl vinumtantum, ut m M'Jfali tU
V.dtitftUrt.in Miff.aetmrr. ex D.Th i.^.<?.8 1 *rt.6..id amartmm, vel aliam
item Huiliam.ic vinum ; Mim MiMChmjna. i*»'d.exScotf«j.4.*/».8.9 J.acfumere.
Siulem defectumcogno- fcit. dumhabetinoreillamaquam, feuacetum illud ;
nonobligo ea ab ore proiicere : Sic de Lugodi/p.t i.fta.a.m.7 j. quia eflet
irreve- rentia, &fortipericulumproiiciendiaIiquod fragmentumaflum-
ptzHofliz. Dcglutiatigitur, tScpollca, politoiterum vioo.con- lccret,
utdictumeft. Qtiid in dubio, an fitacetum ? Refp. Si in uledubium incidas poft
lumptionemCaLcis, teneasfuillc vinum : quianoflidetfubluntu
vini,&proip(beftprzfuroendum. Idemputo,bdubiumadvcrtas polt confecrationem
, nefinebooo fundamento turbctur Sacrifi- cium. ejufqucordo:
&exaliaparteiampoflldet fubftantia viui . A t fi dubites ante conlecrat
ionem , vel dcponcre debcs d ubium, vel mutare vinum : neexponastepericulonon
conlecrandi . Quod (! non invenituraliud vinum 1 vel noo nifidiflicillime, ii
ooneil ince- ptusCanon,defiftas: fieftinceptus; pr^fumasefle vioum,&pro-
grediaris : namtunc, cumprop^cenfeaturincepu fubftantia Si- crificii;
meliuseftdepofitodubio illud pcrrici, quam incomple- mentum finedubio,&cert6pati
. Aceturaautem illud (l\ fortcili- quod fuperfuerit)vcl furruspoft lurnptionem
Corporis, &Sangui- ntt, velalicubirevcrcnterferves, ftupa, feu
linteoloimbibitum, doncc (iccetur, quandoeritcomburendum,
&infacrariumproii- ciendum . Imm6 fi fuf ritccrtoacetum,potcritaliis
(utnendura tra* di . Ita i« Rntr, Mifjattt dt drftilmpanit ,«.</. jj
Qnint6,idemSacerdoslipoltaflumpumablutionem , adver-
titinPitenafragmentumfuiSacrificii fivrparvum, (ive magnum adefle , illud,
quamvis non lit jejunus, fumat: quia pertinet ad idemSacrificium. ItaSylfefter
V.Emthar.}. f.i. ldem dic, fi ad- vertat, finiuMifla, imm6 & poftquam alios
, licetmultos» com- municaverit,led ineodem Aluri.Sicde
L\>ioiitlJi(p.tj.mmm.H». Quidautem, fiadverutinSacriflia? Nonpotcftfumcre
:Sicidcm itti. quia jam peoituseftabfoJutumSacrihcium . Ncc tamcn cil
improbabiIeexGranado>« X p.etnt.6.tr.ioJi[p.$.n.H.quodpofl\it (1 nondum
veftihus lacris eft fpoliatus : quia adhuc judicatur non abfolvifle touliter
Sacriricium . Dixj fragmcntum fui Sacrificii, nam fi fit fragmentum
exalioSacrirtrio; nunquam potefl fumc- re, poft ablutionem: quiaceflat przdida
ratio. Quid igitur de illo fiet, utetiamdeilloinvento, poft fpoliaus facras
veftes , in Sacriltia? ?6 Refp. CumdiftindioneexFag.^ri»r.£<-r/.jJ.} r.r^njo.fiin
il- IsEcclefiafervatarSanclillimumSacramcntum, vel Ii poft Mifiam
itecelebratamfitalius Sacerdoc celebreturus; iUud (ragmentuai
deturconfuroendamhuicSacerdoti, vfl ferveturin Pyxide» feu
inCalicefuperpoliuPatena. Sialiquidex hisfine irreverentia ha- beri non potcft
, aflumat ipfemet Siccrdos , etiam ft non jejuous fit . Ratioeft,
quiaficnuncdic)atrcvercntia, utpotiusfumaturanon iejuno , qulm
irrevcrcnterquocumque in locofervetur : Laicoqui jamcommunicavit,
nullomodoelldanda, (altemcum intervallo, quiaficbiscommuoicaret.-
dariautemtutnpoterit commuoicatu- ro fimul cum alia particula : quia tunc eft
una moraliter comraunio, sWLMMB.lt. 17 Quoddictumcft, fiadeftfacrarium,
debcrcineodemferva- ri,vel, liadeltSacerdoslacriticaturus, deberc cidcm dari frag-
roentuminvcntumalteriusSacrificii: intelligitmcrit6Fagundexi.
£fr/jv«f./.}.rt8.».i. fi przdiflum fragmentum fit . vel integrapar- ticula, vel
noubile, & grandiulculum : namfilitparvum, pro- babiliflimumeft, poflei non
jejunoSacerdote , poft ablutionem , dumadhuceftinAluri, abfumi. Ratioeft,
quiauliaparva firag, menutaciledeperduntur, &majorreverentiaent, fi
aflununtur inonjejunoSacerdote, quimficumulipericuloin facrario con- ferventur,
vel, cumeoderapericulo, dentur Sacerdoti facrifica- turo. IuFagundj«.t.ciunsHeoriquez.
Undeinfert,quod poteft Sacerdos fine lcrupuloPy xidem purificare , & fumerc
reliquias iU lius, dumcftin Altari, poftablutionem, fi anteex inadvertentia oon
purificavit : reputaturcuimid totumuna facribcii raoralisc fl T N altquibuscafibus
td licet. . M. tico; idquodfatisfithlcinnaifle.' namcztera, qucadid fpeflant,
diccmusinfraprtpritimltttt.J.prtfntim^.to. fumptio. 31 Secundd, Sacerdoti,
etiam ad dandum Viaticumalteriroo- j« Sifteautemhicpaulifpcr ( amicelcclor)
naraquz n.jj. de ribundolicerenonjejunocelehrare, fi non adfint aliz particuts
conlecratz, docentplures, pkirimivero negant, utriqueproba-
biliterapuddeLugo<sii>.i j.dt Emtl1.fta.iJt.67.illi, quiajudicant,
przcepturo jejunii ante Communionem non dle iu rigide latum ab Ecclefia, ut
velit rooritururo relinqnere fine Viatico : hi,quupu- Tamh. T. 11. D* c
fragmentopropriiSacrificiidicufunt ex Suar. Henriq.Fagundez,
Konac.citatisiMarchinomoxcitando, aliorumquedoctrina pro- babiliore difla (unt.
CzterumMarchinus<(«(>«^fr«d.j.p.j.f4».j. Mjn.i9.conteaditetiamreliquiasalteriusSacrincii
five minimas, uvegraodiufculas, poffcSacexdotem fumere, C eas adverut in D d J
AU Methodi SS. Communionis Iiber. Aluri,bniu
Mim.etijmPoftroultMCoroiauoicitof.Ratiopfopter quammihivideturproUbili».
&tutah«copinio ( quamvisMir- cbinushujusritionisvixmeminerit)ett, qun
diverfiusminiftn, &S»crinciinonvideturobli»re.- cum omnes fintChnfti
mimftri, unumquefit velutifpecieS»crificUim. Et ficuti icjunus S»cerdot potcft
furoere Hofti»m ifcconfecntam , & fimul aliam prxeonfe.
cnumabalioSacerdote, atqueade6non lui ucrifjcii, ut omnei concedimus,
idqueobillam rationem, quueftidemChriftimini- fler.caderaEuchariftia; iu,
obeandemntionem.poteritfumere teliquias quafcunquepoii MifTara. Nameoipfoqudd
(untconfecre- tz i roinillroChrifti , habent relatiooem id quemeunque Sacerdo-
tem,quiparitereftminifterChrilli, & pofluntdkireliquizSaeri- ficii
cujulcunqueSaccrdotis.cum fintreliquiceontinenteseundera. Chriftum . Non poteft
autem ullusSacerdos Hoftiam gnndem, feu involverc tajem i r revereatiam , ut 1
1 mrit u r dc al i quo vi ttual i coo- temptu. Sic de Lugo4< £.>uh .diff.
i }.feU. j j. ? f. Nara u elfetin con- cemptum nullo pafto profec16 liceret:
quia tunc wlet intriofece roa- lum.c3r.ex nulk timore vel mali , vcl
mortisadmittciKium . 46 Deniq ue fi petas , qui naro di fpen U rc pulTit io hu
jufmodi prz- ceptoiejunii naturaliianteCommuaionem? Relp.lolurnSurnmum
Pontificem , cx communi Doclorum ferrteotia : qui tamen de facto, ut id vertir
de Lugo ihid, oec iplc d ifpeofare folet . Recleautcm d i- fluroeftf lo'et)u
iuidemdifpenfa(je.UiquMdo, oempelir Carolo V. tradit Famianus St rad.d« BtlU
Btlgu»m. iMc.u . Nonpoteft particblamintegram confecreumadi
ablurionem:quia.quamvisfitfuiSacrirkii,- euodemqueChriftum 1 f> continens:
noneft tamen materialitcr reliquia, fcufragmentum ; V*»
adfoUscniroreliqaiasGvernagnas, fiveparvas , exufuEcclefi«i lemquoad $. IX. D*
rrelicftrnfuiticrcpoft :hrillum Um fit, & fuse ITbeologisprobatum, taira
& poftablutionu J9 Confirnut Marchinuseandem fuam fententiam Priroo,quia
ficaudivipraflicari in multisReligionibus eximiz dodrinr , & fandiutis.
Secund6, quiadimcileeftrectefcire, an illzreliquie entz poft ablutionem fint ex
prxconiecratisabalio , vel i fe ipfo ifzpiflimcinPatena, velCilice reperiantur
etiim pirtkulae 1 Jio. Terti6indiePara(ccves Sacramenti praxi,
exteoditorillafaculttseasiumeadi roenuto, Latinamioazymoritecoofecrare» atque
id< utriufqueEcclefijrfuoquerrqueritu facram Euchariftia confuevifte,
ItaS.Th.} ».^74^.4. f>»W.Thoologi, t ksrJifr.* U**. J. Lay m JL i.*r.4.r
-*J».4. »1 iique, aliqua, q nar poffunt meftexplicare. praelcrtim nobis
inpraxioccurrere, inSiciliafcribentibi . ritucatholicevivunt. Id, quod in
Sicilia fcribentibus , ubi multi fetiam integra Oppida, fub Graeco ut
diliinttiusexpliceuir, cumfzpiflimcinPatena, velCalice reperuntur etum
parttculae ritucatholicevivunt. Id, quoduroen, ut dtlfintiiusexpiiceuir,
confccratzabalio. Terti6indiePara(ccves,poftlumpt.onemab-
altiusrepcteodadifpuuiio, nimirum ab ipforitu confecrandi in lutionis, Sacerdosconfumitreliquias
praeconfecrao» dic praece- arymo, vel fermeouto , utucil.usCoiumuniram iniifdem
ei- dcnti, fiquzinP.ten», velCalkerenuneant : ergoidcmlicebit plicandam, quz
adnospertinent, accedaroas. .. Hecille. 40 Hinccollige, eamneceftitatcmaffervandimajufcuJum
frag- snentum in Sacra rio,did» m «. 5 6 .folum debere inteliigi de uli frag-
roentofivefui, fivealicniStcrificiiinventopoft fpoliatasfacras ve- Aes.
Namfragmentumejufmodi inventuminAlurilivefui, five aiieniSacrificii; poteft,
ntdiaumeft, ex hacMarchiniprobabili
fententia.aflumiiSacerdoteinpraEdicloAluri.etiampott finium Miflam,
multofquecommunkatos. Atidemfrigmentumfivefui, fiveilieniSacrificii
inventuminSacriftiaantclpoliausucnsveftes, idem Marchinus negat poflc i
Sacerdote fnmi : ^uia poftquam ab Alurireceflit, judkitur(ait;completum "
ex eo, qaodfupran.aj.exGranadoattulir biliter dici pofli t , tu confidera . §l*t *n.l'. haclenus didh
fun t , fic in compendiura redigc . Vel fermoeri de fngmento tui
Sacrificii.five magno, fivc parvo, i teinventopoft aflumptamablutionem,
&hocfumerelkitepote». Prim6 ftatim . Secund6 etiajn finiu Miffaflicet
multisSacras parti- culas porrexeris) dura es ia aluri . Tertlo, etiam
probabiliter in Sa. criftia', anrequam veftibusfpolieris. Vdfermoeftdeeodemfragmentoei alkno Sacrificio , «X hoc
potes ex probabili opinione . Prim6, eodem ssodo, ftatim . Secund6 codem modo,
finiu Mifla, etiam poit m u I cos commuaicatos,duro es in Aiori. At
terti6,nonpotes inSacriftiaquamvis nondum fpolia- tns tacris reOibus fueris .
An vero poflis etiam tooc hatc rraginenu nalieooSacrificiofamere,
confiJerandamrelinquo. Semperwrtmloquimurdefragmeoto, five parvo, five magno nu
rrquasn enim poteft i non jcjuno fum i . nec hoflia grand is ,nec par-
tkulaintegra(addonec intcgrsemoraliteratquivaleos) quiadicta
licentiafolumconcediturproreliquiisSacrificii, &c. 41 Poteftfext6i non
jejuno iacraEuchariftia fumi, quoties id debiti Chrifto reverentia requirit.
Hinc fitinteturabHarretkis conculcanda , ut iu p. dixi 1 n. 7*. vel ab animali
brutocomedenda, vel aliquo modocomburcnda, vel quid fimile ; iatius crit i oon
jeju - noPideliabfumi , quira taliapermitti. 4* Septim6hucreducipoteft, quanHoSarerdosadvertitpirticu-
lam Hoftiae infufam inCalice ipfi Calici herifte, nec cum vinoconfe-
cratofimulebibifTe: tancenimvelpotcftdigitoad labrum Calicis adducere, vel
melius, propter majorem decentiam,poteft femel J>is, ter, & quoties opus
foeric infundere vinum purificationis, ex Pag. {. E cct.prttJ.-i j ,6n.4. 5t
firoul cum illoabfumere, quamvis tirocatur, vel occurrat priusdefcendere io
ftomachum vinum illud , quim Sa- cramHofliam . Videde Lugoi* Entb.dilf.i
j./»<3^. «.«p. 43 Similequid Iketinlaicis iofirmis, quibus , poft partkulam,
fimulcumablutione, velpaul6poft,licebitreliquias SacramentiinvennsinCaJice,
velPyxidetradcre, utdepruiti- moratoram teftatar March inus n. J } 3. 1 » .
Ratio eflc poteft, qu ia cumadmodumparvamonillafit, cenfittur, eademmoraliier
oc- eafioneinfirmorum, ficexpeditiuicumdecen ucrae reliqui». 44
Octav6,huciteroredocitur,quandoSacerdos,poft
tionemuoiusvelutriufquefpeckirepentinimoritur, ve! cium profequi nonpoteft
:Tuoc cnim, fi non adfitalius Sacerdos je- junus, dcbeti noo jefunoperfki
Sacrificiam . lc» R ubr.Mnl. Ut d,- res . Nam id expofcit
reverentiauntoSacrifick.de imperfcctum nonrelinquatur. 4T
SiSacerdotiiniicereturmortismetuscadeni in conftantem viram,finon
je/unuseelebret, idque non in contemptum P.eligio- nii, fed v.g. ut ilii
ludirent Miflam, poteft is Sacerdos fic cclebrarc .
SkOchagaviarf»5«T«r.i.a.i.x.».i j. Ratioeft, quiaex una partn,
noncumuntodifpendioobligant przcepu humana : ckexaliahu- yu s, de quo loquimur,
violatio , non videtuf » 1 a aT^Ertum eft prim6,
exoeceftitatepnrceptiiquolibetSacer- v_> dote,
juxupropriBEcclefiaecoafuetudinem , hoceft, i GnecoiaGrireaEcclelia fermenutum,
i LatinoioLatinaEcclc- fiaazymumafluraidebereadconfecrandum: fifecusfiat,
peccari ■» mortaliter. Sk S-Th.Suar. Laym. ciuti , aliique mox citandi. .
Veruman RatioeftfenfusEcclefiaefemper confuetudinem hancgnviflimim , aliud
fequiprobi- inutroquerefpectiveritujudkintis. Adde Coocilii Fioeentini i»
littmi mimii , luthoricatem . Adde & Pii V. conflitutiooem 1 x. ibi: N»
Crsei Utln» wn, & Lathu drtt» ritt iitfftu , & tdi* dtvin* tfifi*
(Utbrent . ) Hioc i nte r t Sua t.dc Tu.i- p 44 .- i ? ,»fint, & Laym .1.
t.tr.4. c.i.n.4.ncqucincaf'u neceiliutis dandi aegroto Viaticum, quaado
deeftmateriapropriiritus, &fuppetitalia, IkitumeujeGrxcoia
Myiivo,LatiBoinfermenUtoconfecnre. Ratioeft,quiaid Eccle- clefiac
majeftatem^Mtique myfterii reverentiam fpedat,ut nonnifi fervatis Ecclefiarum
antiquis ritibus (qui gnvifiimi , & (1 r u' 1 1 Hi mi jurii iempcr jndicati
funt ) qualis efl hic finecontroverfiaconficii- tur. Nequeenim propter
ncceflitatesprivausdebcntpublicz , & univerfalesgravefq;coafuecudinesnegligi
. Bonum igitur Rcligio. nis publicum debet pnrferri bono fpirituali paniculari
moribundi l muft6 migis , quii Euchariflix f umptio non eft ita abfolute
ncccfla- riaadfalutem, ficutiPoeniteotia, &Baptifmus. 4 Qoid , fiaiiud
Sacramentum tilisinfirmus, v.g.Poeoiter>tiam hibere non potucrit, iu
atcredaturpofleex probabilifjntentia (u- pn«.i. /.1.*.». iudic»riponendum in
gntia per receptionem Eu- chariftiae/ Rcip. nequeefleputopermittendum:
quiaooncilape- rieodaviaad tam gravem confuetudiaera defierendam: nam fic etiam
apetiretur vi» ad faciendumSacrum in fimili necefliute , fine vjIHs veftibus
facrk , fub vefpcns , in uiu untum fjpeck , imm6 & coofecnrcfio^Mifl»,
&c. Imputot igitur fibi ionrmus, fi nolic
(cumDeigratiafemperpraeftdiitJfefeconterere, & fic juflifica- ri.
Intantaneceflitateinclinaremad id, adquodeciam, pro or- dinato Viatico»
vidcturinclinare Su»rer sf./NsV)./bt, utnimirum poflit Graecus in Ecclcfia
Gneca cckbnre iu asymo , non ver6 La- tinusiDfenneatato. Ratioeft , quii rninus
elt recedereiconluc- tudinepartis, quimaconfuetudinec»pitis : Quoniam ergoGrae-
cusrecedereti moreEcclelixGraecae, quae ett membrum , fcu part: Latinusver6i
mureEcclcfizLatins, quaeeftcaput; vide-
turGraecuspoflecxCufariinUnuoecefljcateid confecrandum io izymo, noo
vcr6L»tinus in fermentito. 5 Certum eft fecund6, cura folcant !• Ecclefia
Latina cfle aJiquatempla, ubi Grsecis Gnecoritu; & in Ecdefia Graeca, ubi
Latinis Latino more celebrere conceditur : UUI L*M"y ijiuic »ltui«l«
tuincuimi , itnuin ni'. eflquemlibetindiclisrefpccliveteraplis, etiamfi folum
per 1 fitumibidcminveniatur , debereritum fervare. Sic Suarcx HtU. ff.aiMdvtri.
Ratioeft, quia ii tuncperinde fe haben,t, ac fi in propriaEcclefiaverfarentur:
proptcreienim hocprivilegium hi- bendi ibi lui ternpl» conceflum cenfctur , ut
quilibet fuum illaefum cuflodiatritum. Quamobrdm: quiaPaqormi
v.g.eiiftittemplum SJiophiae, &Mc(Un*templuinS.Cathirinz, ubiGrssci Qraeco
ritucclebnnt; nonpoteritGrxcus i»ii$ Civiutibui, nifi tnore contingal, qu6d
Litinuseelcbnre velit in diflis eil- corurovion potciit oifi moreUt rex mW.
Couiuch. d* W.j.74-^.4 J IGrzrusibidemhtbiuns celebrare velit
interoplisL»tiiH»rum;moreGrzcocelcbrareoportebit. Iu Sui- tia.Ratioe.t,qui» curn
Digitized by Google Caput IV. De Communione Pafchali. 425 cum ihi habeant fua
tctr.pia ; juiicanturcflein fua Ecclefia , & per accideiisctt,qu6d
nuncfacrificentin temploalieno. Atque id quod dicimus» quandoin no!lris
Rcr.ionibus cxiflunt Grzca tcmpla , diccndumeritde rcgionibus Uncntalibus ,
quandoibiadfunttem* pla Latina. Et quidcm itaoblervari vidi in Opniiu U rni i
111 Die- ccfiMontisRegilis, ubiiunt fuatemplaproGrzcis, & fua pro Latinis.
NamquaodoacciditutLatinus Miflaniceiebretinteinplo Grzcorum,
&GrzcusiniemploLatinorum : luum ritum quil- que cuftodit. 7 Difliculusigiturfupereft,
quid diccndum quando Grzcus Sacerdos invenitur in partibus Occidentalibus,
Latinus vcrd in Oricnulibus, ubi fui ritustemplanoitadfint/
Dicocflcdiflinguendum: namvel hicGrzcus, Latinufve mu- tavitomninodomicilium,
animo fcilicet ibi perpetud manendi, vc! nun mutavit domiolium, led efl ibi per
traolitum , lcu ctiam per habitationcm alicujus temporis : Si pnmum , debct in
ritu £c- clefiz, ubifedcmfixit,celebrare, nccpotellintuo, lincPootifi- cis
privilegio. Sic Suarex«».iiS«$. «Wt*r», *»fia*. Ratioeft, ciuia jam
cftmembrumEcclcfiz, inquafirmam pofuit fedem tui domicilii : crgoejufdem
Ecclefiz moresexciperetcnetur. IuSua. rcz, & Coninch. Joquentes de
Sacerdote Grzco • eadcmquc cft ratiodcLatino. Sifecundum , licet
poflitconformemleredcfcre cumrituloci, inquoeft, &confequenterGrzcus
inazymo, & Latinusinfermentatoconfecrare: nontamcn obligatur, cuinpol- lit,
inluorituperfiftere, fiiibcat. SicSMt.*tiit>fMhtdvrroy Cc* 9\nch.d*
E»*i>-1-14.*rt.4.M.i*.tt7. Ratiocft, quiacft probabi- lifl"imaopinioCoiiinch.d.».74.«rM.d«*.t.
Caftrop.riM.«Wff.*V/j.i. .t4.§.?.».i i.MerolUi/M-W^M /'<*4--» J}6- qucmlibct
tran- fcuntemperaliquemlocumpollc, lcd non teneri lc accommodare cum
confuetudinibus loci, pcrquem tranlit. i Adverto primd, melius, &
expeditiusefle, fi ra fuo ritu quiscelcbret. Ratiocft,
quiahznonluntconfuetudincspropriiB locorum, fcduniverfalesutriufqucEccleliz,
quas przftatobler- vari A quolibct , quamdiu eft cjufdem Eccletiz membrum ,
& pars : atulislupponiturincafunoltro, cumoondum muuvent abfolu- tcdomicilium.
Addc, confuetudinem, quz fic jam videtur efle introdufla, fundaturqueineo, quod
diflkile eftet Grzco tran- (cuutietiamcumaliquamoraperrcgioncsLatinas, ritus,
& or- dinon, czrcroonialqueLatinasedilccre: & fimiliter Latino pcr
rcF.iones Grzcas. SuascrgoquilqueMiflas& expeditius recita- bit , &
melius in fuoritucunlecrabit. Quod certe vidctur infi- nu.iri i LconclX. in
E»ifi.*d Mith**l Cmfiit.19. ibi : Vt quifq:>* ju.rt* fu* BttUfi* riium
t*Uhr*r* fin*tmr , 4ti*m fi itt *litru> feU V"$ Advettofecund6cum
Sanch.LcjTioSuaraliifqucapud Meroll. «f./f/r.».».ft^licetiiialilscaubus
pcregriniHteneaturlegibusloci {c accommodare , quando non elt in tali loco pcr
brevem tranlicum, icd peraliquodnotabiletempus, puta pcr majorem anni parrcm»
dantqueexemplumDocloresde liudious cxtraneis, qui vc/c di-
cunturhabitareineaurbe, ubiftudent, non tamcn haberedomi- cilium: licet,
inquam, itafit inaliiscafibus; tamen inhacnoftra materia oiliGrzcus, Latinulve
lixam lcdem, modo fupradido pofuerit, quamvisperaliquod tempusnotabileibidem fucrit,
non tenctur, licctpoflitlocicelebrandiritumexcipere. Id quod licet ron tjm
claredocueric Sciarez itiiog. Uiui vem , clarius docetCo- rmch. i i*b \.num.\
it. & merit6 : nam rationes, mod6 umm. :, id , & L*ti**t i* frrmtntAit
lititi An Uiau Crtcm m *gWM 10 "CAganiezEttl.Prd*. lih.t.t.i. *um $. ty6.
docet, Grzcum X communicandoinazymo, ccLatinum in fermentatopec- care
morttliter, ciUtqueS Thom. %.f*r.q.i*tjut.*t. Cajet. Hid. Sua- rium
4.§.n*dvtr». Idcm repetitpaul6poft , etiam ficommuntra- re velintex devotiooe :
& przter didos citat Tolet. hb.i.c .1 y nu.6. Henriquez d* E*thJ.t*»*.to.
& Bcllarminum IH.i.dt Eu*h*rJH.i. quiomncsimediligentervifiincitatis 1
Fagundez locis, id non dicunt : loquuntur enim dc Sacerdotibus confccrantibus ,
nec ntentionemfaciuntdclaicocominunicante; & licct aconlecratio- nepotuerit
trahiconfequentiaadCommunionem.' illam tamen ii DoCjoresnoodeduxerunt,
neccerteabfoluteeratdeduceoda, ut exdicendispatebit. tt Dicoprim6,
laicusGrzcusinpartibusOricntalibus, Lati- nusinOccidenialihuspcccatummortalcregulariter
committit, ni communicct inluoritu. Ratioeft przdidta t cclcliarum confue*
tudo, quzunedubiopropcercoonexionem, quzeft interconfe» crandum,
&communicandum, hucfedebetexiendere, quando aliquid in contrarium non adeft
. la Dixi ( regulariter, cVquandoquid nooeft in contrarium)
fiquidemhicpocelleflecaius: qui, quamvis rarifliroe' contingat; oftcndit tamen
diverfiatem obligationis, quam coatrabimus in cgmmunicando, abea,
quamcontrahimus in coniecrando. Fac enim inOrientaliEccleuaadefleGrzcummoribundum
& idem in hoc calu erit in Occidentali de Latino ) qui indigeat Viatico,
nec adfit ibi, nifi Sacerdos Latinus peregrinus , qui tacrum confe- cerit in
azymo , poteritne hic Grzcus infirmus communicav ri pro Viatico in azymo?
Profedto pofle puto . Ratio eft pri- T*mh. T. II. D* ~ m6 : quta conluctudo
gravilTima fervand/ ho( univerlaliter ri- tus de azymo, vcl fennenuto,
procorfiecrationc i Dottoribus citatisadduciiur : pro laica Comniunionc,
nequaquam. Et iple Pius V.Ctnjiit. 11. lupra alla:us dtnn fic inhibet : «v»
Grtti, fttti- \ui uxtrAti , Ltuino mere ; ty Luini Gru* rttu Mijai , O* *ti*
divin» tffici* cettbrent , vtl ttl*ht*tt f*ti*nt : clarc de coniocra- tio jc
loquitur, non dclaicaCommunionc • Sccundo, quiafavet dilpafir»* noirmcdiocris ;
continc-t enim longequid minusde ritu EcclclizlaicaCommunto, qua\m5acrificium.-
hoccnimcltex fe publicum, illaprivata: hocinvolvit lexccntas czrcmonias, illa
latispaucas; inhocconticiturS.inctiflimiimChriftiCorpus, adeo-
queconficiturSacramcntum ; inilla, loiumquodconfcclum cft , diltribuitur,
&c. Tcrti6quiaca(uspropolitu» tam raruscit ; ut nonpoierittamlzpeevenifle,
utconluetudineminduxerit.Ciuar- t6nonpol)ummihiperluadere, piam matrcre
Eccleiiam invitam cenlcriincommunicandozgroto, peralicnum ritumcatholicum,
undenullumlcandalum, nulla irrevcrentia, nullus novus ritus ioducendustimeatur:
&undc dcniquc , propterrariutemcven- , nullaanfatribuiprzlumatur
univerfales conluetudincs non somniatimerifaciliuspoteraot in 1 ,
utfupraa.^.diciumelt . 1] Dicofccund6, GrzcuminLatinarkclcfia.ubitetnplalunt
Grzcorum, &LatinuminEcclcliaGrzca, ubi tcmplalunt La- tinorum,
cxantifiuioreconluctudinedebuillcinfuoritu 1 iii, c*
JUii<]uiurciuniuccut-ii.cacuu:iii:iriluo[iiu cqranra- :
(edexconiuetudinerecentiorelaltcmin noftris hisSiciliz partibus,
eosaliterobfer/are, non immeritd, polle . Ratioprio- rispartiselt ,
quiautfupraa.r. diximus, ad hocconceflafunt illa tcmplaalicniritus,
utqutfqucfuumlcrvet: intelligc cum cxcep- tione dida eitm.prttid. ■ 4 Ratio
pollenorispartiscftea, quamproponcndocafum, de quoolimMeflanzinterrogatusfui,
jamiubdo. In noflro Domus Profcflz templo fingulismenfibus celebratur folemnis
Fidelium Communio, cxprivilcgioSummiPontificisconcello, incain for- mam, utqui
ibidemSacram Eucharifliam fulcipit, lndut(CntSam plemflimamlucretur. Grzci
er^ononnulliGrzcomorcM.lian» viventes, folitique in fermenuto apud u-mplum S
Catharinx, ubiGrzcusritus (ervatur, commumcare , intcrrogivcrunt nn- (tros, an
poflentapud nollrum Societatis templum Euchariitiain inazymorecipere,Indulgentiamquclucrari/
Es Fagjud.nMm.io. tut*t» , videbaiurmultis, ncgativc cllc rclpondendum ;
Nihilo- minuspuuvi nonefle illos tanto bono dcfraudatidos , atqucade6 poflc.
Motusfuiprlm6, quiaPontifcx, dum cam Iitdulfientiam omnibusFidelibusconcedit,
non vidcturvelle excludereGrzcos ibidemcommorantes: quarccumexalia parte
determinct locum communionis, ubi non nifi in azymoEuchariftiadiftribuitur ;
vi- deturimplicitcconcedcre facultatcm in iliacommunicandi . Sc- cund6,
quianonfoliiminhoccafu, fcdetiam nulla intervenicnte caufa, Panormi , ubi
nihilominuscxiflittemplumSanclzSophie,
inquofervaturproOrienulibusorienulisritus, Auditorcs ndftra- rum fcholarum
Grzci Grzco ritu vi vcntcs, paflim , in noftris Con- gregationibus , temptiique
coinmunicanr , pcrindc ac cztcri Liti- ni, inazymo.- idquod ciim
ecooblcrvallcn» , atquea P-Francifco Scorfo noftrzSocictatis virododlo, &
erudito,qui uniex iisCon- gregationibusPhiloiophorumpr^crat, acquifillem: atquc
is, mca interrogationemotus, ab ipiisGrzciscliccrem iirifcitacus , rcl-
pondcrunt fc iinc lc rupulo leinper iu fccillc, ncc efle ifua coitfuc- tudine
repellendos : quarenecnosrcpulimus. Tcrti6, quia cum egoininimusTheulogi munere
immerit6 fungcrcrapud Illuftrifli- mum Archicpifcopum MontisRegalisDominum
D.Joannem de Torrciiglia, in vilitationeOppidi UPU** eius Dicecefis , adverti
Grzcos non infrcquentcs in Ecclcfia Latina ( quz ibi cum luo Ar- ciupresbytero
, feuParocho LatinoproLatinisrclidct J inazymis finc ullo lcrupulo communicarc;
non ver6 6 contra Latinos in templis Grzcorum in fermentato ■ Quare rationcm
diverliu- tis inquirerc volui : rcipondcruntque li Saccrdotcs , id ficri , quia
cum fit univertalior ritus Romanus, quamGrzcus: licec Grzco Romanum utpoie
univetlaliorem fequi: non veroRoma- noGrzcum. Hzcilli. Sed licet ratio h;ec
nimis probet , probat enimGrzcosetiam in EcclcfiaGrzcaexiftentes , ad libitum ,
La- tidosritusfequipolTc: tamen&tangit rationem, quamexSuario lupra
n:<m. 4. diximus : (atismihiclt , ufurpationcm illam Grz-
corumcommunicandialiquandoinazymo, non ftatim, ut omni- no illcgitlmam,
elledamnandam . Nam proptcrca , meauthore, j uli confuetudine liluflrillimus
Przlul oppidanos illos nequaquam dimovit. . HaclenusderefolutioncMcflanzdau :
cxqua, quod probare intendebamus, jam probatummanet. . 1} Dicotcrti6,dcGrzco»erlantcinter
Latinos.ubi nullumexi- ftittemplumG rzc um ,& de Lati no vcrfa nte inter G
rzcos,ubi nuU luraadefl Latinum templum, efledifliogucndum. SienimFidelis
tnutavit domicilium : dcbet regulariter cdmunicare ritu domicilii . Ratioefteademacdictafupraa.7.
quia fcilicctfacJuscftparsillius Ecclefiz,in qua fedcm fixit. Dictum autem eft
(reguLariter)propter illa.quz dicla funt n.t a. Si ver6 domicilium non
mutavitdcd eft itcr agens.velincolaperaliquodteinpusipotcritcommiinicarc, ut
libct, vel in azy mo,vel in fermentato. Ratio cft eade, qnc dicu elt eodem
n,7.quiafcilicetprobabilecft, PcrcgrinodarifacoltaCcm, fcdnon obligationem
fcqucndi ritus loci. Ex dctcdu tamen proprii ritus oririfolet, ut isaltriitus
fu communicarc lcmper inalicno , quan- do fuus 000 adcii. lu Mootis Regalis ,
ubinullum cfttcmplum Dd 4 Grz- Methodi
SS. Communionis . Libcr. Grxciritu», Grzeiadolefcente», exdifloOppidolaPiana,
aliit Grzco ritui addic.t:ffimi » in arymo femper, moreLatinorum, cum
fermexuato careaot, communicant. De
iis , quae ad Comniunioncm pertincnt , poft- quani perada cft , 9. I. >fo
fimtim M Communiuu cemtim Jietmt? 1 T ket maximeconfulendurofit |
peraclaCommunione, non 1 , flatim ad comedendum evolare . tamen id in
przcepto.non eft . lta Valentia,aliique,quo« citatic fequitur Lmym.lii.
jjr^.e.6. m^xmJmjU. &MiKhmJitrdjT.i f.l.mfimt . Necobflateapitulum, Triimi
iradiiuhdtCtmftcr.iifi.x.M ei , qui mane fumpfit Euchari- fliara, przcipitur
jejonium ufquead fextam/ ckei, qui fumpfit tertia, velquaruhora, idem
prxcipiturufquead vefperam .- non obllac, inquam, quia, iiCanon jamell ufu abrogatu».
Facit ad oottac, inquam,quia, is^jnon jjme.i bocid, quoddicjmmox j.4-».4-
mfimt. «. II. An fimtim mi * |^»Erte congrtmmeftexpeclarealiquamtifper: diu
enim ne- V> cefienoneft ; cumlpecicsSacraraentalesnaiurafuainllo.
machocitocorrumpantur, dequarevidef.4.*u«.4. nihilominu»,
flatiropoflquamooncflpericulum, quod alrquod fragroentum in ©re remanfcrit ;
expurrenoneft illicitum. IaMarchin.i*»rf. 3 T Icere, Ccutlicetexpuere , feclufo
metufragmentiin ore P. • rclkli, quianullumprxceptumell inoppolitum, colhgi
Pdtefl ex roodd d icl i » g. fruti. Et coofirmatur : nam fputum , ieu
lalivaexcapitedefluitino*: uthabet, pr«terMedico»,S.Grego-
T\utH»m.\oMk.lOMtx.uhUl.**ttnudium. Noneftigitur, cur ti- meat ur irreverentia
fac ri » fpeciebu» , q uae , d um ind igeftz ( unt, in ftomachorefident.
llludautcm phlegroa, quodMaflice, Pipere, Tabacco, vclfimilievocatur :
fputumeft, & faliva. Nam fi quan- doadhibeaturaliquideiufmodi, ut vomitus I
A- loiigealiaratioeft, dcquojamfubdo. 4 A Cciditnonnunquam,utfumpuCommunione,ii
J\ vomitum provocare. Quandonam id licebitf Patolicerepofthoramr quia tunc
facrz fpecies digcftse regula- fiter iunt. lu]o.S»ach.i»ftlta.4i/Ht.»m.i. Dixi
( regulariter ) nam cztcrum in valido llomacho, vel in rainori quantitate,
citius : in in&rmiorc, vel in raaiori quantitate, urdiusdigeftioillaruin
rieri poterit . Noviegoinlirmum, qui integrum lacrum orbem, poft mcdiaro koram
, aliquantoplu», fupcrvcnientcGngultu.evo- muit. Siquandoergotibi pofl
boramprovocanti, etiam occurrat; per accidenserit .- &iliuddeillislacrislpeciebusfiac,
quod dixi- ram fupra, rjv.14. DeLil&)dt Eatb*r.difr.l0.ft8.».m*m.l*. e*
Medicorum placi- toprobatfbrmulamcommunem, quz laicisadCoromunionemdi*
Aribuiconfuevit , corrumpiinftomachomediocri, lpatio minuti uniusborz, hoceft,
in (exagefimaparteuniut borae, & majo* rcmhoAiamcumvinifpeciebus,
quzlolentfumia Sacerdotibu», corrumpifpatioieroiquadrantishorse,
velcertcquadrantis . Hzc exdeLugo. Exquadeclrinacolligerealiquisduopoflet.
Alterum id, quoodrii dezgrotopoft mediam horam lacrutn orbero evo- rnentc,
fuifle valde per accidens: alterum provocari vomitum etiamaotetranfacUm horam,
fine irreverentia pofle. Sed ccrte hzcnonfunc facile colligenda : tum quia non
elt certutn: Ho- fliam laicalemvelmajoremdigerieoteroporis fpatio, quo diclura
ert : tumquia, viiconcoctrixcuma ftoroachi calore, & robore pendeat,
idquein variisperfonis pro circunftantiarum varietate lit varium , non vidcntur
refolutiooesei principio nixz adeo fecurz, ut fine periuoredifqmfitione
velexcipi, vel io praxim deduci debeant. 5 Dixi iteruro ( regulariter ) quia
incafu venenilicet evome- reetiamftatim I Communionc. Quando enim moneretur
qui<, quodfpeciesa fefumptz venenatz fuerint ; poCerit flatim . Et quidcm
tunc de iis adaptari poterit illud, quod in fimilidixit SThomajoi \
fmjtA\JHtJmJm\ |. Caiix vitt vtrti im mcrttm nam ithts . Idem propter pariutem
ratlonis eflet » 6 venenum fnerit immixtum in ablutione, vcl quocuoquecibo ,
quem quis poft Com- munionem furnpferit. 6 Sedquid, fj Fidelij jjm proximc
Eucharillia refeclus incidat infebrim, vel
firoilemmorbuin>propterrcplctionem v.g.dieihe- ftcrnz, acMrdicus vomitum
confulat : vel iplemet expcrientia novit vomitu fibi fedari mjlum conluevifle?
Dico, figraventma- lom, iautniltatiroiCommoaioneevomat, jurc t mcatur inorj , 1
tD&rmiu* i eaodem efte ratioaemac dc eoim vicem veoeoi gerunt ii prjvi
bumores in flomacho ca- fum umen raro evenire in faoo pofle cenfeo. Rcgularitcr
er- go erit tamdiu expecUndum , quamdiu judkabitur facras tpe- tuifse corrupus,
ut '§. V. 7 die, quo communicas, diligenrjusin virtatumaflibu* JL-j teexercere,
decentiuiefle, quisambigit> Atneccflcno- vuro peccatum , nec moruliter
faltem iggravari illud ,quod eodie patratur, quocomraunicafti : mihi,
flcomoibutccrtum eflc de- Det; citrl enim cootemptum ( quo femper eflet novutn
mortjic ) $. VI. A» f*R ftrmaam ii» md t "CXbonofine, uccxamoreproli» ,
veladeviunduminconti- XZj nentizpericulum , velad reddeodumdebitum,licerenna
eftdubium. Quzflioigiturlolameft : Anfuvenia!e,debiium pe- terecaufj folius voluputis/
Efle venialedocet S5I vcfter, Angelus, Bejaapud Marchinumdtord^r.j^. \jmt*MA*\
Nullumefle pecca- tum tenet Sanch it Mmtr.l. vMfp. r 5 a1.r7.CV merit6 : quia ,
quam »i* fanumfitcoafiliuraeodieabilinere; tamennooeft , unde prohi- 9 Dicet ,
idemSanch.t»j(.8. ucno* fuprif.a.5.1 j».t. w/«.cin vi- mut,
docetefleregularitervenuleaccedercadEucharifliam poft copulam exaclam ob
deleclationera ; ergo per ipium debet efle etiam veniale accedereex voluntatead
uxorcm poftacceflum ad Euchariftiam: parenimirreverentiaapparet utrobique, vd
teutrobiquenulla. Refp. negandoadeffe parem rationem: copulahabiu
exdeledationefoletafterre, ut /W.diximus ex 1 demSanchez, mcntijhebetudinem,
magnamque diftrauionem, quz volunur iidiftradio in booa (ententia luperiu*
allau cmf.\.f. j. ».t;.abeo, quicommunicat, propter reverentiam fugiendacft: r
. De praecepto
Communionis Pafchalis. 1 A DSacramEuchariftiam percipiendarofiveprzceptohuma-
£\ no, five divino, obligamnr. Primo, in Patchate : tmf. Ommit mtrimffxt t
iiffnit.&nmiJJ. Sccund6, inftante morte. Sic dcLupo.i/,;. 16. dw Eu, -b
f,:t.i.tt. u. Qooniamveri de Gngulis eft figillatim agendum, initium facimus i
przcepto Coromuniooi» Pafcbalis, quod fcnurin tmf.Ommiiturimfititi: it ffmit.
& rrmif. abi fic habctur : Qmmit WHiMfjm fmm rideih , ffauim »d mm~ mn
difcrttitmit ftrvtmmrir , ftmtl fmlttm im mnnt emfittmtnr , fmfti- firmt
rtvirtnttr , mi mimut im Pmftkm , Emeitmritfim Smrnumttumm '. ntfi ftrti dt
frtfrii SmetritiH itmfiti» , «• sliqmmm rtuimmmbiUm emmfmm^ mdttmfmi, mk
bujufmtii ftrtiftiint duxtrit mtfiimenium: mliiqmim & vrvtni mi Ecettfim imfiffm
, r> EctltfUfliem tmrtmt fe~ fmltmrm. HzcCanon Innocentii III.
inConcilioLateranenfi. Jam, fifmgulasejutclauiula» brcvitcr percurrarou» .•
peruncnt, bono ordine explicabuntur. $. I. Ommil urrmfpn fixmt FmUlit. ,
Emrrrumtnit , fivtuiii , a "D Ede Fidclisjnim Ecclefk* prtrcepU nec
Iimaem, XV. Cathccumenos , utpotenondumintra Ecdetiam pcr K«- ptilmum
introductos aAiciunt . Scio, aliquos cum dc Lf".o de Euckmrtfi. diff. 16.
[td.i.numer.f, probabiliter opinari, oon 'tapti- zatos teneri fub moruli, (e
baptifmo reddere aptos ad Com- muuionem .- ni Mciant, peccare dupliciter . Primo
, quia ref- puunt Baptifmum. Secundo, quia capace» fe Eacbarifiiz red- dere
negligunt. VerQm, alios ejufmodi (ecundum pr.rceptum ncgare etiam fcio . Sic
Sottts apud eundem , 6t meritd 1 hoc enim przceptum, quod Chriflus
indctcrminat£ dcdit, reliquic dctermiaaodum pro tali, vel tali tempore ab
Ecclcfia . Cum igitur EccleCa non Heterminet pro non Baptizaitis, qui ad ip-
fam non pcrtinent , remanet pro his illa indetenmnatio , »t- que adeo nulla
obligatio : fiquidem ad indeterroinatum obliga- ri potcft nemo . i Jam verd ut
(ciamut, quinam ex Pidelibus oblsgentur ia Patchate ccmmunicare ; videndum eft
, quibufnam ex iildetr» comrnunicare pofle conceditur I hos enim omnes
coroptchen- dit i\Wd (tmmi mrmfmuj ftxm.) Digitized by Google Caput IV. Dc
Communionc Pafchali. 4*7 Dubitaturergoprim6. m E„ergumenisdanda
iitcommunio,& confequenter, anGntinPafebaceadillam obligandi? Sane Eoer-
guir__isolira,propterdeceotiarn, ncgabaturcommunio i poflei tamen concefla eft
, ut patet ex Conci lio ArauGcano primo tm> 1 4. apud Vafqucs
d*Eucb.difp.*tx.t.a. femper intellige, dummodo quifiunonabGnt,
utnimirumEncrguroenusdevot. pe- Dt F*tuit, Stalidis, Surdis, Mutis, &i. 4
D-bititurfecundo, anliceatfenufatuis fnamomnino , & Verpeiu6amentibus
nunquamlicet) dareCommunionem, ut e- tiam ftol id is : quales funt multi
Africani , fimilefque debilem ufum rationishabentes. Dirohisnonefledenegandam,
G non (itperi- culumirrevere_tiz. luS.Th- ».9.80 x^.9. aliiquecommuniter .
Idemcenleodeamentjbus, quandohabentaliquod lucis racioo is intervallum.
SicJo:Saneh.»,/«/__._i£.}8. Idem de matis , & furdis, etiaminativiute. Sic
Diana».j.rr.6.r»/-7- turo quia hi folent efle perfpicacioris ingenii.
rumquialaciseft, fimediocri ratiooisufupotiantur:
exSancbez_>_M*r./.t.d//>8.ii_.i-. Neq; obftat,
przdi_to$omnesaliquandodebilioreracionisufupbllerc ,
quimpolleant.pueridecennes, v.g.quibusnonnulli, ut infrl di- cemus,
Communioneminterdicunt: non obrtat, inquam, nam •rohisefMpesperfeaiorisjudicii,
quohabitoabEuchariftia non excluduntur : atillii, cumnonfperenturmeliorandi.fcmperde-
negandaeflet, quod non patitur pia Mater EccleGa. " aliquando, nonfemper, ae ex frequeotia
concipiant tiam, utnout]anuarius».t.rv/:i7. His, q *
rant,quemdei_deamiferant,neccc_ftau _ Uli, nonefledenegandam Euchariftiam
inarticulo mortis , m6 & aliquotiescxtra illum, pie &probabilicer,
docet lobos i» M****i. «».4. »mn.t 7. przfercim G retineant r huic Sacramento
debium » luceque aliqua ratioois , ut i___. dixi 1 frnantur aliquandons qualet
plerumque fuot ReligioG , quiquamvitinamentuminciderint, retioent fere
iemperbonos habitus. Bauci i*fit».t*f» 1 74. ait.amentibus ab infantianoriflffe
dandam Eueharirtiam.quiajudka-difuntperindeatquelnfances. Reite .
luenimdocccurcommuniter. Verum ibid.additapud Laym. d* EutU r.4.»-4-i:s<Jui
Poft ulum rationis in amentiaro inciderunt,Eu- ch.ir iftiam daodam etfe,dumuxat
in mortis articulo: ciutq: Conc. Aurafican.c<Carthag.quodrefertar:
t*uf*i6.*.6.c,j. Scdinhoc ttstn, inq_oe_quidemfer_iodeSumpt,Euchar.
folumGcbabc- turderenoftra: . " r; quareilludi ici , vcl fumpGt
nonapprobat valde pie Villalobos . Hi omnes,dequibus in hoc $. locuti (umus ,
iu demum obligan- tnrcoromunicareinPa(chate,Gcutipro jadicio,quc_par_cipaat ,
iuntobligationiscapaces . Dubrtatur tercid de phreneticit , feu de iit , qui
habuerunt ufum rationit, ioftaate latncn morte , amentes fiunt . Sed de
hisproprius Jocus eft paulo pofl c*f. j. 0.9. 7 «T_ Ed jam hlc folemne illud
refol vendum eft dublum , an puerl , »3 qui ob perfccturantionis ufuro in
utraque fententia poflunt.- <]ebcantumcn fub reatupeccati morulis, & fub
pcenis ab Ec- clefia inflidis ante puberutem coromunicare/ H_c difncultas
pcticuniverfalesillasduasquzftioaes. Prira6, an ance puberta-
tempuerifu-iaceantlegibushuraanis , _uoad culpam ? Secundd, aoiildcmfu.jaceauc,
quoadpcenam? quasbreviterdifcutereabs renonerit. I Quoadprimam: fueruntquidam,
quiaSrmarunt, pueros, ofquead decirouroquartumannuro, &puellas
u(qucadduodeci_ tnuro completos ( tunc enim elt terminus , in quo incipit
puberus, antefemperdicun(urimpuberes) nonteneri lcgibus humanis , etiara
EccleGaft icis , oec quoad cuipam quidem :uode contra agen- do nonpeccare. Nam
propcerci forte Emmanuel Sl i*i*nu**a **tiau* imprtfumt V.Ctnftjsi*n.\. i*
mt*C»dic*unfrtff* Vtnttits l 6oa. apudjt: B*fti~ fi*mCi*tt*mfubfitn* Aurtr*, Gcbabct:
Etfi, a»id*mput*nt ttntri *dCa»ftfsi*n*m, auibabtt ufum r*tt*nis, ftiUttt citm
fuitt m*Uf*cli\ t.tmtn Etcltfi*»*» vidttur tblitm* *at* p»b*rt*ttm .
InhocumenEmmanuclisdicloadvertendum eft, ioemendatis novisimprefliooibus,
addiufuiflealiquaverbafatisrcftridliva, in huncmodum : T*mtnZccltfi»n*nvidttur
tblitar* **tt pubtrtatttm «mmJ pomai ni% cnfitttitmi imp*fit*s . Idquodeft
longe diverfum i germano Emmanuelis d iclo . 9 PrztereiHenriquea/.8._-
__._.r.4_.__.4. puut, Ecclefiz przceptisnonobligaripueros ftatiroacufum
rationis habcnt : & /,i^d*«t#«a».M9_i.»./i«.N.anre«darihiilaaicinia, in die
je- junii, licethabeantufumracionis. Quantum autem , ut obligen- tur,
expettandurafit, oequaquam decernit . Denique Sotus im t\.difi.\i.*.*.*rt.t 1.
favetqueexparteS. Antoninut x.f.tit.9.t.i.§.
«.arhrmatufqueadduodecimQannumnonteneri puerosullis Ec- clclizprzceptis,
&confequentcr, oec Conf efllonis . 10 Veraumenfententiadocet,
puerosftatimac ufum habent rationit ; humanis.atqueadeo EccleGz legibusaftringi
, nifi force exprelteeximantur.utcerteiprzceptojejuniijufquead vigeGraQ
primumcompletum,eximuntur. Ratioconvincent eft,quiapuer, eoipfoq.dd
ufumrationitparticipat, eftcapax obligationis legis humanz,Gcuti eft capax
legis naturalis, cV d i vinz ; crgo non eft un- deeximantur, quando lex iertur
pro omnibus,nec ipG excipiuntur . Iu communiter DootorcsSalas, Suarez , Azor.
& alii , &c. quotci- unt.&fequuncurBonac difp.%.
dt'*t.a.t.p.6.m.t.Siach.l.t.iaDte. a.t aja.6. qui exprcfse loquuntur dc
przcepto auditionis Miflz, de abftinenciaiCarnibus,
deprzcepcoConfefllonisannuz. Ecqui- dem dc hac confefllone videtur mtnus efle
dubiundum : Gquidem utnufautftxtu , videtur hot comprehendcreiCuro prc-
omutifiititi , ium*4*mu diftrttitnn ftrvinrrmt , ftmtl im **** ctnfit*M*tpr
tfifibifi»t t*»fci,fttc*t i mtrtaUf -*l h i p je r i ad a ■ -
nosdiCcretioaispervencrunt, utiuppommus. S
TNfantibus,noftrahaczute,DonetTedandam 1 _ JL
(altemextacitoEcdellzprzceptocertumett. Dubium ergo fupereft, de pueris ufum
ntionis jam attiogetibus. Dequibusduplexeftfententia j Primadicentiummajoris
difcre- tionisu(umrequiri,ut puer communicet ,qaimntSacramenuli- ter confi
teatur . Iu Suarez aliique citati i Joan. Sanchez mox ciun- do. Ratipell,
quiaindi„ocap.Ow»„_rr„ /!fw i przceptum Con- feflionit fertur abfolute»
f*mafm****c*nfitt*tur. Unde Citis eft communicerzutinter
leptimum,&odlavamatuium,quandoinci- pitdifcretionisufut : at przcepcum
Coromunionis ferturcura re- flrictione re vetentix fuftititm rtvtrtattr
Eatkarittia S*cr*mmtum . Quarerequiritur/lnquitfententuJznsinterdecinjum ,
&decH mumquarcum.quandofcilicet, fccundumjudicium Coofetlario- rum , &
multo magis parentum , qu i melius nlioa noruat, zftiman-
tarfufticientrrdilccrnere incercibum, &cibum, &c. 6 Sccundai . -.centia
eft dicentiumeandemzutemad Commu- niooerolurncere, quxadConrenionem ;
nempealiquaMopliis , quimfcptennium. Iu jo.Sanch. iuf*l.d*fp.i 6. Caflrop._#
Utib.difp. x.».i4. 5 -- *1 nonenimminusdebetpuerproconfeffione difcer- nere,
quis,qualifvedebeatelledolor peccacorum ,quanta Gt offen- fa Dehquoanimopetendavenia^cc.quim
proCommunione,quid fitcibut ille,quz, quantaquedcvotio requiratur ,& Gmilia
. Ciim ergoadillacognodccndafatij fit ztas intra (eptem, & ocloannos ,
eadem fufficiet ad hze. Utraoueaencentiaeflprotiabilis; undefequiturite pofle
obli- garipuerumpoflfeptenniumadCommunionemPafchalem , cum pofleriorclentsntia
: poflxeximi, ufque ad dcccnoiam , & ali- quanto plut cum priore . A» pu*ri
fubj*et*»t tttikni bnmanit auaad f*t»*i} 11 /^Uoadfecundam,
quzeftdifficiliordifpuUtio,&cotu_o- VJL verla magis , triplex eft fententia
. Prima docet pueros ufum rationisantepuberutem habentes non allringicenfuris,
&p_:nitabhomiitclatit ; aftringiumeni latisinjarecoromuoi. Ita Azor.Sotut ,
Vafquec, Tbom. &Jo. Sanchc-abeodemjoannccnatim/_._>.rf.p.n 51. Ratioeft
( jn- qniunt) quiainjare t.i.&t.dtdtltaisfutnrum, eximuncurpue,
riipcenislatis futipGexplicant; i Judice,nonver6ilatis i Jfe re. Addunt,
ratic_eracosvenienti«,curipGiuexplicent,efle» quiaad incurrendas pornaslatas ab
hominc requiritur ordo judi- ciarius; v.g.ciutio, defenfio ,&c.adquzapti
minimcfuntpue- ri *. atver6adincurrendaspcenaslautijurc, cumhzc non re-
quirantur, apti eruntpucri , ac proinde illas legitimc incurrere pocerunt t 11
secundafencenciaoppofiu cft dicentium, nullam prorfus pcenam, velcenfuramfiveabhomine,
Gveijurclatam incurrii pueris antepubertatem . luSi V.Cmfurarmm 1.
Fagund./v_r.__7.s. /.i_.j.*.i4. Ratioeft, quiaadefldecifio clara t.x.&t
dtdtliSit furrerumt pueri infra deCimumq-artum innum i pcnis limpliciter
eximnntur*. quzcumuniverfalicerloquacur, cV ex alia pane , odiareflringidebcant
, noneftafliereaaumdeciGonem loquidum* uxat depcenisUtitabhomine: ubieniralex
non diftinguit , nec nosdiftingueredcbemus: mult6mia_t fi diftingueates
exteada- muslegesodiofas. . 1) Exqua(eeundafententia(equicur, hos pueros
clericos n« xantes, fequeinvicempercutiencesnonincurrere excoramunica- tionem,
Si quit (utUtnt* . cW.IuMolin. allatusiFasund. ibid. Sequitur fecundcueofdem
omitteotes Confeflionem aanuarn, vel Communionem Palchalemooo incurrerc excommunic-tianem
, forcein aliqua DiceceG , contra non contitentcs, vel non Coairau_u_
ranteslatam. Sic Jo-Saock. «• /W. dtfp.xS. m.xi. Sequitur Tertid,eofdem aliquem
occidentes oon incurrere irre> gulariutem. SiC
Avila,Henriq.ciUtiiJo_anch.»-.contra Thora Sanchez, &Granadumabeoaemciutosi
Sequitur Quart6 , eofdem comm i tten tes crioaen in Bulla Ccenz, non incurrete
cicommunicationcrn PontiEci rc t er vaura , & Gm_> Methddi SS.
Communionis Liber. Hcnriq.Coniuch.apudMerollam/'. Cureuimuooobligetur ex-
comrouuicatut fei viprseeeptideaadieodoSacrodiebuf fcftivis) ad
tnllendameicommunicationem, utipfiliceataudire Sicrum ; obligacur verd modo
difto i utcon6teatur, & commuuicet. Di- tpariutautemeit, quia Confeflio,
& Communio fupt mijorif momentiadulutem, quimauditioSacri: &idediilorum
przce- Smngide, hujutautem, non urorigideobllgac Fidclet ad tol- daobltantia
impedimenta. Vbi 4X Quibufautem, &ioquo locoaccipiendaGtfacra Euchari-
flij, PaTchatis liutintcllii tcmpore, DtUfC eft dicendum. ld quod, ut me-
juriam, percurbaretquegrai r, aa\ercendumeftcumdeLugo*ij>.d#*«ir**r.i8. r»»
doclrinar eft , quiarecl* icandalo, folumpropterfuamcommodiutem, velit ia
Pafchate oommunicarealibi , quiminParochia: 6x au peccct Sacerdof , 6
cuncicientcr miniftret huic Eucharrftiam. Puto, quodPidelis, quipantut ellfuara
Parechum recognp- ' fcere, &fortii inanno, pluriesrecognovit communieando m
fua Paroehia non irrogat injuriam guvei» Parocho , fcmc l , a lk icc-
ruminfuavicalefubtnhendoinhocab ejus jurifdictione ! atque adeo non peccat moruliter
, (1 femel ,auc , i tenim in viu , modo ai- £to,
ioalienarkclefiacomrounicetinPafchate. •>' Idemputu, I Sacerdot fccularis (
namdeReiigk>fomoi«M. , ji.) unum,autalteTum,fe»paucotuletcomrounicet.
Dicopau- k COf, fienimmultoscommunicaret.irrogacetgravemParochoin- ■ .
iviterordinemparochiarum.Ratiohu- * jrationinonappareth.TC gravit mace- 1 ria .
Pafcitu r eniro ovit, fed u na, vel alcera vice quafi ia alieno c ■'enopaftore.
Non igitur delinquetur contra ' fiii.t.».i6. adlicitemioiftrandum hoc
Sacramentum requiri ju- ria.Pafci rifdicliooem :
pafcereenimovespcrtinetadpaftorcrn proprium ,' poalwiie vel ccrt^ ad ejut
delegatum : qualcs , faltem eitra Palcha , tuoc in prsecepti , fed contn
acridentia : & id um rar6 • ut nmlturo in vitu* ^uisEcclcliisfuntReTiglofimcndicanceseiprivilegiis.Dico^nunc
ntioiubiliter.noodebeateflepaftor. ScioapudSuar.«Ufi»*a..d./>.
eiprivilegiis; namcecerurainClement.l. dtfrivUtg. eicommu- ji.ff3.iA.
W/irv«/*r,doceri eflerooruleminiftrare hocSacra- umen, ejufmodipjftorif,
feuParochiconfenfusin- fc velutifurripere, (eafubtraherei
furifdiflionefuipaflgrifjf ,{euprxfumptus. Quisauteraveniacnominc piflo-
ingenereluomortale: nontamcntollitur,pofledarimaterifep «hi, expiicabitur
f7jta.»..6. Nequcdiris, fi re- viutcm, ucvideturinnoftroafo. rjicanturKeligioUminiltranCes
fcuchinlliam lioe Harochi iicen- tia . Prarcereidico, fairemeitraPafcha , &
in fuis EccieGif , naro, proPafchatedicam«NM.48.iccmiuMii.i;. &aneitrafuat
Ecclelias, dicamd.».f i. 4} Sufncit texpreutivus fit , feu Parochi. quiritur
jurifdirtio, ergorequiritur contcofus eiprcllut , ut
ciditinSacramentoPcenitentise. Neiddien, inquam: nam ab-
folutioinSicramentoPceniientiz, eftadl iojudicis, quferequirit validiutcm
fcntentiae poteotis condonarc , quam potentiam , leuauthoritatemnoo habetinfrrior
, nili illiattua fuperiorecorn- municetur . At ad adminiftrandjm Euchanftiaro
id non requi. fjtur : quia fcroper valide Eucharillu miniftrabitur . 44
PerBulUmCrucUrsedari fieultvem , uc eitra Pafcha i fjuocunqueSacerdocepoflic
fumi Euchariftia , docet Valqucz d* £mth diip.x i o.r.f ji.j 7. Negat Suarcz d*
EmtbJifp.7*.ftH.i. utrum- qucprobabile. 45 Hocpofito, hicpropriaeftdifticulus
pro tempore Pafcha- li; nam pro hoc tempore vidcntur eflc magit inviti Parochi
ad dandam baocfaculratem, uteitrafuamParochiam Fidelcscom- municcnt: quiacunc
volunt recognofcerc fuat ovet , unde noo faciletuncprarfumetureorumvoluntaf,
ficutiprsEfumitur infn annum, quandofatif eft , fiprudenterjudicetur, quod G
fcirct, jratum Parochuf haberct. Quoad hocigitur, 4< Certumcftprim6Vagos,
& Percgrinosadvenas poffe ubi , fed contra terident ia : & id Um riro
mcotumUoedebitajurifdicrionc, &hancobligationere efle mu- tuamminiftrantit,
&(uroentis:fedipfenottnceraddit, eflemor- ule, cigenerefuo. Sicut
igicarfanri v.g. alieoamremelt mor-- ulc, eigenercfuo,
&nmendaturlevirasrmteriseiofurco : toc erit par- libet huic prarccpto
(atifacere . Colligitur ei Sanchez lib.i.dti d i p 1 * num. 1 7. ibi Stcundi
pr*b*tmr . R at io eft , q uia fal tem adeft u- cita
luiPan>cni,velPapzlicentia. IdemdiccuroPeyr.rfV.i.Oatf. X.Julii l.«.9i .
jpud Pcllis. i» Msn.Rrf t. l.tr. X.c 5.7 ] . U vcrquc
Tiiun&.frtr.tc-cl.i.lib.ix.i.» si. dc lcgitime impcditit , quifcili- cet,
vcl juftaUborantcaula, quaad Parochiam (e conferre ne- queanti velParochus,
ejufvefubflitutusabfenseft, quiainejuf- modievcntibus prrfumitur i Pjrochofaifj
concellio . Idem ccn- fcoi fi Parochut vel eiequi per negligentiam fuum recufat
mn» nus, vellicentiamalibicommunicandipermalitiamdenegat, pre- fumitur eniin
tuncalibicommunicandifaculutemiSummo Pon- tihce fuifleconccflam . 47 Certum
eftfecundo in Cathcdralipoffe omnet r etiam de Diceccfi :c aj?.cium,4tOgicit
Arthipmb. Bonac. dt Euch.difp.y.p.z.n. 1 1. quiaio Cachcdrali adcft Epifcopuj
totiut Dicecefit Paltor . 48 CertumGt terti6,pr9edic}osReligiofos,etiaminipfodieRe-
furreflionis pofTe miniftrare in fuis EcelefiitEuchariftiam iis , qui tclantei
lacisicccrunc^vel polteifatisfjcient inparochia.SicSuar. diH» difp.jz.fttLi.
Lugo ditpM Euth.t H.irtt. 1 .». j o. R 2 1 10 cft.quia il- laexceptio, txtrsditm
Ptfcht, probabilitcr intelligi potcllforma- liter,pro communione facienda ei
praecepto, tempore Pafchali. II. ludetiamcertum videcurcum Portella/ixW.ilflf-
V.S»er»m.»dmi- uiftrtti», Pelliz. tit. 1 . hu».Rtgjr»a.t.t.%.fta. } 4. j .
RcguU ret ei (uit privilegiitpoHeeciam ob fatisfaclionem prascepti,
Euchariiliam iuisfamulisfircularibusinMonafleriodegcncibus minrftrare . 1.1
quod Portellaiard.adfamulotconiugJtosdormieotei noctu eicra
,MonafteriuroeiCendit. Ratioeft. qutaLeoX..apudcofdem,cen- fuitMinimos, atq; i
'ed particit»ntesinpriv"lesiit, ptfft m (uii dtmiiui,
&Ertitfiiitt,mn»»k»r*f»muUif*oli»b»»it» fttuUri ftr- vituttt,
tli»mr»ftb»rittrmptrt, ttitm i» mtrtuuttttuU, immo & tUrt lifdtm
S»cr»m'»t»m ttttrtm* Xhwiinnit . Adverte illud tti»m P»ftb»tiittmptrt,con)unt2am
cum \\lotti»m i»mtrtit»rtic A>,mihi indicium facerenon dd ne quacunque, fed
ca , quar ei obligatione eihibcoo» cr , ; Tontilicem induHifleprivilegium.
Adverte in(uper , PatributSocieUtif Jefu hujufmodi indultum
inliuncroodumreftringi mCtt^ftnd.triyiurg.Stemt. ftf» y.Ftmu litvn, $.».
H*ff*tnlt»it»tHtdti»TS»rtritrmw,&a»ibwipfictmm*u mittvtrimt. 40 Ccmim fit
quarto etiam pro hoc tempore , (eu pro hac vi- celatiifaciendiprieepto ;
(atiseflcprarfumptumconlcnfumPa- roctii. Solumadvertendumerit, ut modd diiimut
, hicdiffici- iiut, aliotemporefaciliut efTeprcfumendum . 50 Unum
igrtur,autalterum remanet inccrtum: an femper pec-
mmoitaIuer,quiunerarioiu^Hc.uu , fedunecontemptu, vel t> De Mendicantibut,
Mendrcantiumqaeprivilegia pircici- panubus, dico duo . Primo, licet aliqui
negent; aliqui ttrnen CumBauny i»TbttUti*mtr»i.p.\.tr.%.>i t9.!concHuntapiid
allOS , propccreorundemprivilegia, poffe Fiddet fatit facere przcepto
CommunionisPafcbalis, incaeterit quidem diebus i Dominica, Ttlmtrum ad Domintcara
i» AlbirM non in ipfo die Dominico Re- lurrc^ioois; voluitenimPontifei ,
adquaadam folemnitatem >• infavoremEcclefizParochialit, eiciperepro
fatitfadlione prse- Ccpti ipfum folum diem Dominicura Refurreclionit . Ratio
huiut fententifeduciturexiifduabufpropofrtionibus. Prima quod fatif
probabileeftcumBciaM-o/0 4- inprivilegiif dicfis. cum cici- piturdies Pafchae,
loldmeicipimaterialiter ipfum diem Domi- nicum Relurrecf ionit , idque ad
fatitfaciendum prseccpco . Efto fitetiamprobabile, eicipiformaliter, ut fupri
nu.+i. diiimut , Secunda, quddin carterit dicbut , imm6& totoannopieterpre-
diduindiemunicumRefurreclionif Doroinicx, prasdicli Reli- giofl
funtinfuisEccierus,imm6&eitra(uaf Eccleiias,atqueade6i
inalieoisdelegatiParochorum , GciSummo Pontifice infticuci , Ut patetezeorum
pritiiegrif . lu- Portel. i» ufp. Rtg. f.\.c*(» }9- adducitqueJoannemlaCrui,
Rodr. Villalobot. Lege Compen- diumpriviletj Socief. JESO V. iuchtrifti*
$.i./»#, ubi Pater nofter Genenlisrellriogitnoftrot , utinaiienit Ecclefiis hoc
privilegio Gnelicentiaeorum, ad qoot pertinet, non unntur. Infuitve* rt eicipit
unumdiemRefurreclionif : inteliigeprofitiffaclione Vraecepti. » ' •»« $*
DicofcCundo.aliquot puUreunrverialiter; etiam pro ipfo
Palchatisdie,t^lcUtisf(eriapod eofdem ; ldem Bauny ibid. le- geFjg'.ii)d. tn.
Ectl.;. tih.l . c t.n.l },&de Lugo dt F.uth. dtfp.\ S.f. 1, Hnm,_49.
Ratioeft, quia ablolotc fine reftricfione Pafchte id concrlTit Nkclaut V. &
Pauluslll. Rdigiofif B. MaritedeGuada- lupa, cV confequenterpercominuoicitionemcjeteris
Mendican- tibus. AdduntallialMfConceflionef PiilV. & V- iege Pclliza-
rium" M»».Htt. t».x. tr.t.t.t.» 19;. At, dicet , nocPrivilegiumfuiflar
vivr vocisoraculo concef- fum, adeoqoe fublatura ab Urbano VIII. qui omnia
ejufanodi abrogavit. Rcfpondent, aliquosdicerefuifteperBullam. 5(
HatduatobinionetreUtas »mm jt.&f*. rton poflum non vocare (altem fpecuUtive
probabilet : fiquidem probabilibut ra- tiooibutAituntur, bonofquehabeotauthores
. Et quidem prior videturezpeditior; itatamen, utneatraminuium deducendam cenfeam
, ne decur occafio vll admirationit in populo , vei querclarum io PrseUtit ..
J4 Dices: etutnovilfiraa declaratio Sacrse Congregationr* • quaprzcipic
ArchiepilcopoNeapolitano, utfd fub cenfurif pro- hibeatPjtribusTneacinit, &
SocicUtis JESU, quam adduiit • &rimuitDijna^.<.ir.7j'#r-.j8./£»v. Rcfp.
D hacdeclaratiAie. Prim6nonconftatanthenticc.Se- cund6 non eil direcla illis
rcligiofis, fed Archiepifcopo . Tertid eft epillolaparticularit, pro Dicecefi
Neapoliuna , ubi fortealiquod peculiarefuboriebaturinconvenient.
Quartnprincipaliter , dc- cUratiofichabet : C»m»mt4i fttnt F»r»ti7 d, r*tribmt
Thtmtimtt , *)u*d mfftnrt tutdtut , l , ftm C*aertg»ti*ntbmt m dil r»(ch.til,
EccUfi* prtt.pt» fmtirfi tfity &c. Videt? loqulcur de . Oratonif, utique
privatif, in quibut judicatum fuit niensfatrsfieriprarcrptr,: at riot
loquimurin Ecclefiis publicis . Secu1d6loquicurdedie Pafchatif , ideft juttt*
probabilem fupe- riorcm intcrpreutioncin de ipio die Dominico- Rdurreclio- nif
: ergofaltempriorifcntcntix, »mmtr.$ 1 . rclitae hstc prohi- bitiotion ohllat .
Con firmo . Do-et, & q uidcm merit6, Vafq. d* Zmth. difp. x 1 1 . «. 4».
quandoverbjlogtfoblcurafunt, locumefleopinionibus , & i,.tq0ei«iu- vcltu
Digitized by Google Caput IV. Dc Difpofitione Corporali, &c 43 ■
veitigarementemlegislatoris. Jam fubfumo : io h»c declaratio- ne, ut etiam in
privilegiis przdiais non clare conftat, quid impor- tetillud (diesPafchatis)
atqueade6obfcuruineft : crgopocerit quilibctilludprobabilicer, quid fignificet,
interpreari, lcquenter nos roodu jam diuo interpretari potuimus . trimonio,
aliique aAirtefldi licentiam dare. Quia par inparem non habetimperium
t.inmttuit, datUBimt, & l.ilUmam* f.m~ nmftjiivum, f.mdTrtbtU.
SaoebancEccleuampucoefle ejus ge- neris : quo cura animirum , EccleGz , vel
Epifcopo incum. bic, &perplures adminiftracur : de quo Ecclcfix genere me-
$. V. Kifif*rti , d* fr*frii Sactrittii tmfilU , ** nlinu nabittm tamfam , mi
ttmfus ah hujmfmtdi ftr- ttftien* duxtrit akftintnium. raioit Tridentinum
ftf.i*. it rtf. c.ii. mitU . 6i Dices, GhxcEcclefia ell ejufraodi, lequitur,
quod ipu praeJ iiti lex , non Gnt»ereordinariiParochi,feddelegati, raeri- con-
fri- Ubi , quis hanc , & alibi , quim in Parochia liccntiam concedere
valeat ? An Epilcopus , Ar- chiptesbyter , Vicarius Generalis , Pa- rochi
Montis RegalenGs? }j T^T OminepropriiSacerdotis incelligi Parochum, eft < iN
flansomnium lencencia . Sic Glofl! in CUm.i. dt vil vtrb.frttbyteri. Adhuc umen
aliqua enucleandafuperfunt . Dubitare enimquis poflet, an Parochus licentiam
concedere alicuiFidelium valeat, ut non commuoicet in tempore Pafcha- tis? Dico
non pofle , id enim noo concedit Canon: ied folum quod pcenicens,
propterraciooabilem caufam, cum couliliota- mcnParochi,
poflicadtempusCommunionemPafchalem differ- re. UndeSittC hibet virb.
Eurh.nmm.S. Q»i foft »B* diti, anst , •vtl f»ft Pafcha, etmmunicat , frtceft*
fatiiftcit i CT auileaeifeft, ax ttnfili» Cenftfienii , tx itcrtt* Eueenii I V.
nfui Navarrum . Ubiobiter notaillud U*»S' feft. ) Noninficiorcaufampofle efle
aliquando tam gravem , utpoflit, vcl ex fe pcenitens > velexcon-
filioprudeucisad tempus differre. Lege Liytn. i.j.tr.6. c.t.n. 10.
quiiddocecetiamdcconfcffione. StfHMfinquit) tateann*, nun- muam tenftfut fuiftt
, ty- Cemmuntentm ni brtvt ttmfmi , tx tmmfm > futn nfjut si Ptnttteften
iiftrrt itbtrtt ', fnbakilt tft era- litir nen fttcaturum ', CT fi ttinm
Ctnftfientm iifirrtt , fi fu- tmrtt f*ftt* tnm ctmnuiiui ftra&urum tft ,
vttum fi tnfii feft Tinttctfttn martnlittr ftttit ; tbligatus trit t* amma ittrum
tenfi- ttri , fiauiiim frtdiiia Cenfifi* fuit *b *blirati*a*m frattdintil anm ,
ut netavit Ctninch. Haclenus Layman . - Quznam lint hz cauise ad differendam ,
immo ad omit- tendam Communionem : ex fupradidis i num.ao. erit Ucilc
Colligendum . 56 Sedquislicentiamalibi, quim in Parochia , communicandi
darepocerit? SolusneParochus, aneciamalii/ Saneiolus Paro-
chus,quiquevcnitnomineParochi,feuPaitoris ■ Quonomineve- nitquicunque ,
cuicuratumbeneticium habet, relpcdu fuorum, Parochianorum, fiveCuratusvocetur,
five Archipresbytcr,five Vicarius ad curam , fivealionomine: ni enim omnes, vei
fimi« lcs, refpc<(ufuarumoviumt (uncpropriiSacerdoces . j7 Dubitavitautem
Glolla in Clemen.prima V. Presbyceri , AnEpilcopus, &
ArchipresbyterCathedralis Ecclefix pollint li- centiamconcedcre, ut Religiofi
poflint tale Sacramcntum mi- niflrare ? tt refolvit , poft fadum , poffe
approbari conceflio- nenadatamiprardiais,' fed ante ficium melius efle, uc ab
bii non concedatur. %t Nihilominus nonvideo, curEpifcopoid denegari poffit ,
■it itcm conccdcrc diaeccfanis liccntiam communicandi alibi , quiminParochia;
cum enim ipfc fit Parochus, & Paftor fuat Dicecefis, utomnibusconftat,
& eadcmmecGloflaibidemfate- tur, immeritoidillidenegaripotcrit. 59
ArchipresbycerumCathedralis, relpcflu totius Dicecefis ,
ultrocuncedonequaquampofle: poffc enim folum refpeflu luo, rumParochianorum,
quibus ipleParochuscft : namlicetin iurc jnaiorfitcjuspotellas: tamcn
jaminmulcis, cx antiquaconiue- tudinc, eameftereftriclam, nouncDodiores apud
Barbolam i* furiunivtrfeU.c.xj.n.xs. 60 DcVicarioGenerali (Nam
VicariusForaoeus, ciim adip- fumcurafpiritualis animarum noofpeclct, nullomodo
poteft ) 3uorum facit unum cum Epifcopo, & eft Paftor ex officio.diccn- um
eft ciimSuarezitEuth.iiff.ni.. S.ftiinaairii, ritrn/hntmpef
quecoadjutoresEpifcopi: atqueade6poflumusdubiure, anipfii fitdelegatum ,
poffcdareprzdiclamlicentiam: Relp. Cumipfisdetur poceftasckauthoritas ad
univerfiutem caufarumpceoitentiumad Parochi ofitcium : hzcetiam poteftai
ciidemconceflaerit , five fint ordinarii , Gvedclegati , qudd hic di.
fcernerenoncftlaborandum, & fancGillis conceditur ofiiciuni miniftrandi
omnia Sacramenu , curamq; aoimanim habendi , quod eftmajus;
numpoceftatemconcedendieam licenciam rquaepote- ftaslongeminorismomencieft,
denegacam fuiflecenfebimus? Audl Emminuelem Si V. Sacramtntum , ».6.
Caitt»*ratittr '\T* t\\x\l)c*mittuntur*mniatxtrctniain Parachia; f*ttjl iar*
alttri Sa- ctrittilictntiam aiminiflranii Satramtnta . Harc Si . Addc,
quodininftrumentoinftitutionisipforum, eosabfolutft Parochos nominat
Archiepifcopus , feu Vicarius inftituens ; clc in ritu , modoque accip^ndi
pofteflionem fer vantur in iifdem folem- nitatesli-rvari foliue in
czterisordioariisParochis. Quaro non video , qu6 ad rem noftram dubiutionis
eflc locum • AclusinftitutionisuniusexipGs, quemauthentic^ exfcrtptum ego
viderc volui , Gc habec . Dom. mtrtnymni R*fai* C*r*ml. Vua- riui Gtmralii ,
StiiVatantihujuiCtvitalii, f?c. dtiit . & iat Rt- Vtr.D.fefifhGtntili
fefrftientm, & Canenitam inftituli*ntm diOi tareenicatui Partchi , CT
Caratiiidimtjerii Etcltfit ptr imfefitientm birtti , ft*l* , CT annuli •' at
ttiam iicint D*minut Vicariut , accifit a diB* itCtntilijuramtntam,
tyfreftffnntmfiitimferma, tyt. 64 Ecinadlu, feui illrumencoiramiffae, fcu
traditzpolieffio- nis: fichabetur: DiBmdiGtntili Cnna t > , Parechmi, &
Curm- tmi iltHui , fjpc. fitk fer m- imftjitui, attfui immifw in rtaltm,
a&ualtm, CT ctrforatimffftTi^ntm iitti Canen<ratat, tartchi, (T Cnrati
mtutdiSammajertmEftlt/um ttr aftriiienrm, tfclaufuram Cuftedi* SaaHifimi
Sacramtnti , ifcuJatientm Attarit ejufitm , (T ftntii Baftifmatii : fer
mf*riti*n*m , & cUmfitntm arc* , in aam rtftnnntur libri Bmftifmatit ,
Sftnfaiitrmm , CTc. (y ftr alia fignm ienetantia iffam ftjftfimtm . LegcBarbof.
difet.Pmr.i.f.iaftnt, caf.i.ferm.9. & II. quinoa aliis > nifi his, vel
Gmilibus claufulis , cc lolemniutibus, ut cert^ fieri, tblet, Parochos
inftituit, iiique poflcr)iooem paro» chiztradit, iu
utambigereuullusrationabilicer jam poflit om- nibus, &UngulisMontisRealisParocbisjura
Parochorum uni- verlacompetere. §.VI. Aliaami & vrvtnt ab XctUfi*. ingrtfu
arctatur , t> meritm le fetiamfincmandatoipeciali) exfola Vicariatus
gencraliuce . Cumcaim, etiamfinelpecialimandaco, ex probabiliorelenten-
iuSiach.l.l.itmatr.iiff.19. m.\ j. Barbof. itftt.Efi/t.f.lmli.s*,. *.ip.
concedcrcpoflitlicenciamSaccrducibusad excipiendas Con- lefliooes:
curhocnonpoccric, quodefl minus? 61 Uludime, dum h*clcriberem, Parochi Civiutis
Moncis RegalenlisinSiciliaquzGverunt, quod, quiafacitad inltitutum noftrum,
hicafferreabs renonerit. lodiclzCivitatisCathcdrali, & Matrire Ecclefia fex
funt Pa- rochi, curamanimarumtotiusCiviutisgoreotes, zqualesinpo- teftate,
fiogulique, proutcafusoccurrit, otnciumParochiexer- cence; :
fulumenimadlaboremminuendum, per hebdomadas ,
Sacramentorumadminiftrationiaflillunt: &folum,ad honorem,
antiquiorcxillisArchipresbycerappellatur. Jam, (imul nc om- nes,
anquitibetcxillis, proutlibucrit, finc dcpeodentia i So- ciis, poterunt hanc
licentiam impertiri ? 61 Relpondi , quemlibct poffe : Gquidem quilibet eft toto
jure Parochus , ncc unquam ulc jus amittere potuit , cum' n|js poteftas fit
imbibiu in ipfo jure Parochi . Facit ad hoc illud, quod docct Sanchrz lib.%. i»
m*tr. i.ia. num. 6, Dum Parochi (ait) duo infolidum alicui Parochiz praefunt ,
poteft utcr illorum altcro invicomioiarareSacjramenu&interCileroa- I . . .
■ . ' &S T)OEna nonconfitentibusfemeiinanno, & noncommuni- 1 cancibus
in Pifchate, eft, ut arccantur ab Ecclefix in- greflu,
&nclcpelianturinlocofacro: quiaumencft pcena , & quidemferendav
nonincurrituripiofaUo, fedpoft fententiam .
Injureigiturnonellprenaexcommunicationis nec latz, nec fe- rcndc.
SolumaudioinaliquibusdicecefibusadetTe eicommunica- tionem fcrendam : quz,
Geft, timeatur. 66 Si quis Fidelis moriatur, nccconftet, an communicave- rit,
falteminPalchate, eft ne fepelicndum in locofacro ? Ref- pondeo, nificonftcrc
non communicafte , judicandus eft obfer- vafleprzceptum, atqtie aded rite
fepeliendum. Adde, nemi- ihuicpcenz ( cum Gtfcrenda ) lubiici, niG ooft laum
fen- vixinufufit, utcontra aliquem Gmi- hoccapitcertt FidcUsifa- C A P U T V.
Dc Prxcepto Corarnunionis periculo. inllante mortis §.l. Am h»t frtctftnm emmts
10 te ftrknU tbliftt} I T^TOn mod6nonnu!li, ut S. Bonav.Syl v. A rmiSLa , apud
Suar. iN d* Emeh. diff 69. f*B.^.initU , doccnr Cummunionis prece- ptum
utiChrillolatum ,obligarefolumiemel in vita: atqueadeo, qui io
viufcmclcommunicavit, non obligari, fub mortalitioftante
morce,iterumcommunicare. ( Si v. Euch. n.i. favet non parumj
Verumetiamaliifunt, qui puuiunullarcviblolute efle obligatio-
nemfubmorcalieoinKruencispericuli tempore communicaodi .
SicCajecLedelma^Viu.Paliid.allat.itV.abeodcmSuario. Scd te-
neodumelladefleobligationemfub mortali. lcaSuareB#. Vafq. i* Euch.iiff.xt i.ci.
au.i & fafiim Recentiores. Ratio potiflima ducicureiFide.lium, &
Eccleuz fenfu , lic iudicancium. a Idque verum ell,five mors inftansfit ex
infirmitate,Gveex vro- lentia-.par eniroeft raiio.lmtn6 & quotics imminet
pericuJum roor- tis, Digitized by Google 43* Methodi S5. Cdmmunionis Liber. 4h
utinprzho, loriga, &per.c_lofanavigatione, & ... ea_dem adclle
obligationem, docentcoromuniterDodores^. Judex ergo mfi tcneat opinionem cont
rariam cum Faguod. } BttUf. tr*t.li».r.tmf.4J*mm.*,.(a)um non eflc
tenendamcon(uU>;obligatur Reo tempui ad Communionem concedere . Eicipe ,
nifi fuga cjuf- demRei, exquadamnumpublicum, vel mors ipG judici poflet oriri,
ratioiubiliter timerctur : namtuncUcebiicontravim vi (e defendere. fcipere v.
gr. CoriMnimionem eflct Ggti.m turtkipationis cum illiuserroribut, quod nunquam
licet. At fi licet, obltgabiturne infirmus? Refpobligabitur : quia exxulatiooem
nonhabe*. Sitttnconollet, pollet priorem fenten- tiamfequi, aflereotcm
nonlicere, &conlequeiKernonadefleob- ligatiooera, quz
fenteiuiaccrtcpTobabilis cft, przfertim fi alia Sacramenta rite lulceperit,
vdfeeiTeiaftatugratizjudicaveric. SicChelifoo apud DiaoamM./r.^i./.4p.
cramnwuamuegiutire, poiiitpropinari5_nuuiimus_.anguis;quia
hocprzceptumnonobligat, nifi debito modo : Sic Fagund.z.ajii. t uc apuU
Dun.;,»M- «/.14. Ello pofle -oceat Ochagav. ». /. IL An *»li*« m , fti mmt*
f.V. Amm d*„ Rttigitfmt , f e/fit qmitittt r 4 flUi v.g.duos, veltres,
immd&oclo, veldecemdies,an- VZ tequam inpericulum incidit, communicavit;
obligatur- Miterumcommunicareeofuperveniente periculoi1 Obligari do-
eentaliqui,cumVafq^/£«iJsV/>.ai4^.a.«.ii.fiquidemCommu- nioantecedens,
curaoonfueritexhibiu, quandourgebatprcce- ptum, przceptononfatisfecit.
Adeummodum, quo quis Mil- IkinterfuitdieSabbati, non utisfecit praecepto de
Mifla die Do- minico audienda. 5 At non obl igari melius docent alii cum Suarez
d* tmtk. diff.6 o. fta.x §.R^*ii,,dcL^odt EwhJ-fp.i6.ftci,i. Ratio przcipua
eft, 2uia hocprzcepturo non obligat nificircumcirca periculum vitse, ve i me
ignoratum , fivefcitum: obligatenim,utproperaortem
iuveniarSacraEucbariftiarefeclus. Confirmatur, quiaplura inve- niuntur hujus
generis przcepu , quibus fatisfi t , u paulo antequam urgeat przceptum,
adimpleantur . Sic (i Novitius, vet Clericus recitet officium mane , antequam
profeflionem emitut, vcl ordinc- turinfacris;noniIlumobIigibiseodemdie,
poftcmiflam profeflio- nem, velordinesfufceptos, itcrumrcciure;
GcSacerdos.quiee- lebravitmaneinloco, ubinoneratfeflumdeprzcepto, fipoflei,
eademdie, (econferatinlocum, ubi fcftum celebratur , non ob- ligabiturad
audiendum iterumSacrum, idemdelaico, aui mane ucro interfuit ,
inprzdi-lolocononfeftivo, &poftei ad fefti lo- cumacccflit.
Eodemergomodoincafunoftro , &c. 6 Mifiaigitur, Dorainicadie idedaudiendaeft
cx przcepto ab eoqui audieratSabbato; quia inhonorem dieiDominici latumeft
praeceptum deSacrotuncaudiendo, qui honor tali diei addittus non rxhibetur die
Sabbati. Atinnoftro, habetur finis prarrcpti, quieftrefici
fpiritualitercircamortispericulum: utetiam habctur nais przcepti in przdiftis
caGbus, quieft , illosobligatosorare auotidie, &FidelescolereperMiflam
diemfcftum: Licet enim finisnoncadat fubprzccpto, oftenditui d« efle , &
non aiio intclligendum. $.111. Am ehltttt tum t 7 OI
communicavrtquisinPafchate,'& poft altquod noUbile O tempus, puti polt menlem
, iaciditinpericulum vitz, ob- ligaturiterumcommuoicare. IttSuar. Vafq. Valer.
aliique, quos fequitur, cV ciut Hurrad. dt ImthJifp.ioJif.i. Ratioeft ,quiaex
unapartehzcfuntduoprzcepu, altcrum communicandi in Pa- (chateEcclefiafticura:
Sicidemiv.alterum, communicandi in pe* ricitiomortis, excommunifententia,
Divinumfimul, &Eccle- Gafticum.- Sicidemtf.&exaliaparteperunara
fumptiooem utri- queincafuditfo, (atisfieri non potcll 1 cum propter illam,
finis rcfeflionisneceflariz, inftantemortc, nonhabeaturperfumptio- dcoi
tantotemporeantefaclam . Quod fi quis in Pafchatecommuni- cavic,&
incidatinprzdicium viiepcriculumpoft paucosdies,puta poft oOto, vel decem;
nonobligatur denuocommunicare. Satis eft, quiacum finisrefeclionis nereflariz
tunc habeatur, potuit pet unjm fumptionemutriqucobligatiooiiatisucere; ut ex
diclis f. przccdenti clare con(equitur. tj. IV. A» h*t prtstftum oUtrtt fttttt
EuthtnJtUm *i *xt*mm»mtMt , & fimHikut , fi nlim Sm d*t m*m ndfit f t
/^VDamvisDurandus, Palud. aliiqueapudSuarium d* cucn. VJd1fp.jiT.fta4.fi».
coocedant aSacerdoteevcommunicato, etiam denunciato, ab hzretico, fchifmatico,
publico peccato- re, licereinmortispericulo petere, ac lufcipere, quando alius
Coafeflornonadeft, Sacramentum Poeniteotiz : non umen con- ceduntEuchariftizSscramentum:
vmi* mtttfitmt ( inquiunt ) fm- mmjtr *ft , mmsm mtttfitmi EtultJtrifii*. Verum
probabilius Sancher Md. pofle , bonominiftrodeficiente, etiam Eu- idque licct
infirmus aliud Sacramentum v. g. Ex- tremam Unclionem , vel Confeflionem ab
idoneo fufceperit . Ratioeft, quia Mater EccleCa , pro illoarticulocreditur
nemi- nem lminiftrandounuminiirmorefeaionemvellerepellere: & exaliocapite,
neceflitasexcufaticooperatiooe, qnr videtur e£- fecumpeccatominiftri, qui ex
lua malitia aptum ad Sacramen- ta miniftranda per fe reddit. Suppono autera non
forejcanda- lum, 9 T»aJEc ReligtoG, immdnecquilibetSacerdos » niGproprius* JLN
ideft Parochus , poteft de jure miniftrare (acrum Viaticusa moribundis.
luS<nr4tE*t»Jiff.7i.fia.i,fi.Stdqu*rtt, quiaoullo meliori tempore przlumitur
velle Paftorem recogoolcere ovem fuam, quamintaottoecefliute:
tamenliParochusabGt, necpof- fitabillopetilicentta, quilibet poterit. ImHd.
Ratio eft, turn quia przfum itur Parochi volunus , tum quia cafus extremz
necef- Gtatislemperintelligiturexceptut. Ineodemmortisarticulo, qua
rationeliceat Regulsribusfuisfamulis miniftrareEuchariftiaro,di-
ximusperoccafionem in luperioribus r.4.jr.4Ji.48.Addimus in pre- fent i licere,
& Holpitibus I aecularibus in eorumdcm Rel igiofdrum domibusfortedecumbentibus
. utetiam Extremam Unclionem li- bereconferreexprivilegiopoirmt,
quodexpcnditPeyrinuswav.i. ttmfi.t. r*/<V//.».oz.NoftreSocieutispatribus id
nondumcommu- nicavit R.PGeneralis , quamobrem lecundiim nollra jura *• frsf.
c.cnf rr.vil.Sct. W/r.abeoerit, donec illudcommunicet, abfti- oendum;
inlerninariisnmenidomnino efle conccdendum iniba convivcntibus,
faltcmcxulurccepto, notatPelliir./».2.w«».Rtr. tr.t.imf. 3 . ftS. j . 4. r 1 .
fint . Emergitexdidisdifficultas, An Religiofus.immdquilibetSa- cerdosnonParochut,
GabfentePsrocho, velnolente, poteft mi- oiflrareViaticumgravitcrpericlitanti,
ut diclum eft, obligetur etiatafubpcccator Diro ( nonParochus ) Gquidem ipfum
Paro- churaobligari, qu.aad hoc, & limiliaminifteriaftipendium reci- pit ,
fatemur omnes . Rdp.nequaquamefleobligandum , fiabfquenoubiliiuoincom-
modominiftrare non valet.Iuideror».i.M«»i.««f^r.j^.9./>fl.i^.*. Ratioefl ,
quiaex unaparteacluali»Communionon eft neceflaria fpiritualizgrountisfaluti,
cumad hanctatis fuperque GtConfef- (10: &exa(iaSacerdos,quinoneflPaftor,
folumadidurgereturl chariute: hzcautem,quandoneceflitasmin6simminet ,diclum-
queurget noubiledamnum , nonobligat. lttCaftrxt^i^. dttkm- rit.t 9.
Bonar.4«rA<«r>r.4//^.$.4.4.aliique. Pefte infeclis qua ratione Gve
Paroclio , five noo Parocho incumbat onus Euchariftiam porrigendi , przter id ,
quod ex diclis colligi poteft , vide arud Pellizrarium «m.i. SUn. Ktt.tr*.
a*t.6.tMp.i.fia.*M.6. Val. Malder. Rcginald. aliolque spud Ca- f. VI. A» qui *x
dtv*ti*m* ttmmmmitmvit , ^ dtimd* im 'it imcidit , petfit **dtm di* ft* Vimtit*
ttmmmmitmrt ? •° XTOnlolumpofle, feddebere, docentnonnuUicumHurr. lN
AtEuch.dtfp.t t.dtf.i. eonixifundamento, cujus modo mfminiraus/.s.quianiroirum
, quandohic manicommunicayit» non urgebatprzceptum . Communicet igitur
advententepericu- lo, quandoprzccptumurget , utilli fatisfaciat. Nonnulli vero
apud de iMVtd* Smck4tff.\6.f*a.l. au«.54- iolum dicunt pofle, noo autem fub
obltgaiione .• fiquidem prohibitt eft duplicau codem die Communio. Communis,
& verafententiaeft, necdebere, necpofle. Sic Su*rJ*BmthJiff.6o.f*a.l
f.Rttmmit imfim* . Fag Granido , Pra Lavm.de Lugoeosciuiis4i#«/WM.
Ratiopnmieft, quiaeil ceptolatisfactumraane, utconft*texdi|3oM. Ratiofecundti
quiapnihibemurbiseodemdiecommuaicare. Poft hzc lcripu , & imprefla legi
przter Hurtadum |im cttaturn fententiamPellixrarii.Quinttnadvennas, Dicaftillt
, Marttnt de Slo(eph.Lcand.LudoviS.joleph.apudDian.».torr.io^f/.40aIio- bum
periculolum :Itautcredatur,oon protraclurusyitamad d.em fequentem, & hunc
iterum pofle codem illodie,irom6deberecoov municare.-
probabileeritexa-cloriutetot Do-lorum; nec al.ud ipfos velle, fl eorum verba ,
& rationes perpendantur , extfti- rno. Velmanequis, dum laboraret
periculofomorbo, pro quo fiilludpcriculumadvcrtebatur, poterat ei dari Viaticum
, ipfe — !-e»devotione, &huncnonpofleiterum eo- , fi recrudefcattunc
morbus, obquem 1 ■udi- ir«nrus. conftanterafnrmo.&dehoccafuego fum loquutus
io hoc annw.to. loquutusenim fum deeozsjroto ? qui corarounicavit mane, &
deinde apparuit pcriculum . Ratio utrtufq; r^artisdiftinaionis eft, quia
iBpriorecafu ci prokabili fcntenu» Digitized by Google 433 noiefl
fitisfiftumpracceptocommurucindi in pcriculo mortis, illeeniminperkulononerat,
quindocommunkavit. At in po- fterwrecafufatisfacturaeft, quUjamerat in perkulo,
quamvis non puuretur efle , vel quira vii cum ea i ntentione noncommuni-
caverit, ficutifi manedkiicAiaudisSacrum, licct nefcUs Uium eflediem
ieltivum,fiiisfacic-s praecepto, qui» cuncrem prarcepura jimimpleviKi,
nequeMi(Uni»ii»m teneris audirepolt fcientUm habium, utalibidocuimus,
Ecclcfiacnim prccrpit auditionem Miilae fimpikiter , non intentionem
fatisfaciendi praecepto . Esdictiscolligo: meuciliusconcedereitcrataraincodem
die communionera illi, quiexinfliflovutoere, quimilli, qui exfe- bri» v.g- io
perkuium vitac incidit ; nam vulneratus, (i commu- nkivitanteacceptum vulnus,
noucoramunicavit tempore peri- culi s fed(ebriciunscumh»be*tinfeluerafebrisex
communiter contingentibuspraEiumeredebeo, coromunicafle terapore , quo aderat
periculum , qnamvisnobisignotum, &to!um valdeperi-
tusMedicuspoflettcftificari, vereoovum morbumacceflifle, qui pertculum
illudadduxerit, $.V1L Dt jummtt VUtienm ia mtrtaii , pttcaatt iitud, xi CI
quisfacrum viaticum', exifteai inpeccato mortali , b- O crilegefumpfit, licet
aliis peccaverit , hujus - Caput V. Dc difpofitione Corporali . ftibcoudirtone,
eftdifparntio : qw»aclaspo»nitentjsfuntrmte-
rbneceflari»Sacramentipcenitentiar, quodnoneftinComrounio- ne. LegedeLugorft
fm*.difp.*l.fttt.l. Adhocfacit ill» probabilu dodrinaNavarriwiA»*. cap.i6.
aa.xj. dtcentii itnfirmo alienato i ratione, etUmfi nonpetiiftetSacramentum ,
led umen deaertt aliquaCgnacontritionis, tollendo maous, percutiendo drccndo
Mtftrtrt, d»ndamefleEuch»riftiam, etumG ~ multo tempore in pecc*to moruli rixiflet
, necpern nosconfeflusfuiflet: poteritenira abfolvt, faltem lub ne>
otcommuoicari <kc. Lege Jo.Sanch. w/W.ii//\44.i Vide, qaaedicaroc»p.6.5.J.
cepto jamfatjifccit", proutconftatexdiclisr.4.$-J.».J4. ' i» Quod fi rite,
ctpure VUticorefectuseft, (ed poft ipjam refccf ionem incidit in morule; aliqui
cum Sot. mtx.dml. ra. f. i.*r. II. putantaOringiiterum, itjeodem morti^
pcTieulo communi- care,utnonmoriaturfine auxilioEuchariftiat. VerumeoofiHum
idquidcmbonuroeft, non obligatio 1 Sk Hurtad- dt Eueh.dilp. I o. dif.i o. de
Lugo d* EaehAiff. 1 6./«A I . ». 1 6. quia jaro, per prio- rerolumptionem,
prsecepto ia&um eft fatis, AdCoofefsionem autem ulis peccati obligatur,
edam fi contrhutfibivideatur : quradebetobfervareprarceptumlubeundi cUvibu*
omnia pecca- tamorulia. $.VIII. An futri ctmmunienndi fint pr» VUtu»} lj T)Ro
pueris, ufum perfeclum rationis habentibus , non X eftdubiuroadetleprzceptura,
& nonadefe pro ratioois expcrtibus, ut patet ex dictis fupra cMp,A.f.i.
Soluroergo eft diftcultas de puerisintri Uiitudinem dccimi, & qu»rtidecimi
«nni exiftcntibui ; qui habentquidem aptitudioem «dCoofefsio. nera, nonverd^ ex
aliqoorum lcntcntia, ad reverenter lufct- piendamEuchanftiam. i4 Dico,
hispofle, hn dari (oletExtremaUnaio. luSuar.****. m^h7o.ffA.&H- fim. idcnimluadctpraBcepturodivtnum,
in unumftantismor- tis necelsiute : eftonon efle dandom cootendant probabiliter
\z{a.dt EHcb.di».zi4.e.*„a.M,i.lian.dt SMck^difp.ioJif^ »VMi tumdeferret,
quimman*. RaUoaucemp Immit dtLutodt EMtkdifpAl.fta.M.*.*. roetitd proptereaodem
nont»mrigoroieaccipicndumeneeiulmodi r»tionetn, contenditetUmpuero, dequofit
dubium, andolica- fioe Viatici , ipfa. piorum praxis^docet . I pacitatem habeat
, pofle (licetnon debere) dari Viaticum , fi- cutidaturConfcfsio,
&ExtremaUoctio, licethzc, propterpe- riculum irriundiSacramentum
fuhcondrtiooe. Dice», curpuerisbenediicurrentihuspoteft, &debet ,hisve- r6,
fubdubiodiicurrentibus foluro potefl/ Refpondeo quia illi fubdunturlegibus,
atque idco huic pnecepto I hivero, cilm fit dubi um , »n difcumnt , dubiura
etiara efl , an fubdantur legibus, <5c confcquenter ex doctrin» dodorum apud
Caltr. dt CtafcUnt. difput. t.p.fjt.*. inroateriadelcgibus» ad
oblcxvandamlegeronOnobli- •aautur, quiaintaiidubioeflpofl^etiioproliberute ,
ji. $.X. pMmU lutt dMTt mfirmt n.n jtjun. Ctmmttnitnt»} 1 7 "O Rivilegio
fumendi Euchariftiaro non jejuoura ,tanc detnii V quis, inttaotemorte, uti
valet.cumnecerTitas expolcit. Vidi egotimor»tosquofd»mnonjejurie dedifle
Vuticum , cum Ucillimepotuiflent jejuno: Sancnonriti^, eofque modell* mo- nui,
privilegiumejufmodinonefleViiticoablolute concellura ,
fedfubconditionenecefliutisilludnonjejune fumendi. ItaSuar.
dtEuch.4if}.So.f,a.x. §. Rttnbiiinitit. Quontam verd «rttculos mortise ft,
quandobrcviineviubiliter moriturus eft «grotus : periculi verd qnando
probabtliter dubiutur non poft multum tempusdeejufdcmmorte, qur frequenterin
ult calu accidere foleat: hocprivilegiuro h»betFidelis. tnm m articulo, tumm
periculo: ficutetiam h«bct pofleabfolviirefervatts i quocumq; Saccrdote . Sic
de Lugorff E*cb- dift.t %-ftCt. j. ».74- Quale »utcra*
cVquantumdebeateflepericulutn, potius ex Medici prudcntia . velaftantium
arbitrio cogno(cendum ent, quimaUunde . lllud certumeft,
roinuipericulumhicrequiri, quim requint Extre- rnaUnclio: utexpTaxicommuniconftat,
tlli rattoni ipmxa,qu6d fno«i non vald c proximus majori cum devoripao (acram
refettio- ^^Non^timVnfcrijpuloseprKdift^ expendenda . Unde,
Gcommodenonpoteftcxpeclari, quandoiscomraunican- dusfit jeiunus,
fivefitinfirmus, fivefitfufte, vel bjufte occi- dendus; comraanicetur.
nonjefunui. Imm6;udexnon tenetur expectareexecutioneramortisinreo,
utiscommuBicetjejusus . IuidcmdeLugoii/>.r«r.ii./iiS.J.i».7». 19
Similirationer*.» 74. incoromodius, quae eflet ■ lis , q«u
"""municareinfirmuradebent , excufati jejunio. Hincexcufan- qut
ne ftatira pofl medi»m nodera furgant , ad daodum infir- unoComraunionem. dant
Vefperi non jejuno . ao Parochusitemexcuuturi*iV. quiirapeditusmancin Eccle-
fia, expediriusferdacceditad aegrotum non jejunum communi- candum. Invenio cttam
excufari Parochumexeocapite , quod Vefperi, cummajoridecentia»
coramiuntibusUicis Sacramen- Ratio aurem praedictorum eft , quu ipneccptum ,
inocca- privilegium extendi probabiliterad Sacerdotem , m - adftntaliae
particula: confecratae,ad dan- $.LX. An U
v^!ximusr.4*J'-t.Pcrpetu6amentibusnonefledandam Eu- chariftiam:
nuncconfequenterdkendum «necefledan- dumfacrum Viatkum : femlfatuisvero,
utetiaroftolidis,cV:mu- tis, &iurdU, ficuti Euchariftiam in viu efle
concedendam , dummodo abbt perkulum irrevcrentiae , A. diximus, fic ccin
rriorteViaticuraefle dandum, nuncconfequenteraflerimuj. Atveroillis; quiprius
ufu ntionis potiri funt efle porrigen- damEucbariltiamiaartkulomortis, fi
priusvolunutem babue- rinteam recipicndi, docetcumcomrauniopiniooe S. Thom.
j.d. MMMfi.to.mt.a. idque univeruliter, fivepaul6, Cve mult6 ante
rnurtisperkulura ( cura eadern fit ratio ) ufumntionisaroite- lint. Artdo,
n/>n(oluro pofteporrigi, fed debere, quando non efl pcriculum irrevercntix ,
Ccutiiifdemdarietiira folet Extre- maUnit io. Colligiturex Suariod*
Eucb.difp.6a.[ta.i. Vide,que dixi tbtd.it 4 .circMtirum . i6 Petesqualis
voluntas requiratur, ut precedatanteamen- tiam? Refpondeo, aliiexigunt,
utpetierit: aliimeUus cumde Ijugod* EMcb.difr.il.ft8.i.a.i y. fatis efle docent,
quod piaro , ac religi°"mV0'ttnurtcmP,>8 (e quis tulerit: atqie ita, fi
oon conftct depeccatomorulicomrai(to,cV non abfoluto,prse(uroen- dum io
boooflatu ,& coromankandum . Nec eft parratiodecon- felsione:
nam,prxterqnlmquod»liquiapud Dianam p. ?. tr. j. rvfli.conceduntetiam non
petenti tnoribundo, ledtameo , qui ChrUlianetixeritpofle,
irom6debcredariabfolationcro, faltem ut poflit non }ejunuscelebrare,
finonadfintaliaeparticulKCon^ dura alteri Vuticum , diximus fupri r.a.J. i.n.j
*. at llluddeniquehucreducipoteft, quodfiinfirroatres ficcat,
atq;ade4SahcWimamHoftiamdeglutirenon poteft, etiaro ium- ptopoftillam vino; vel
aiiquo liquore ; aptum remedium iore panntaliquiHoftiamSacrarointinclamvino 1
Sacerdotis mani- businfirmdporrigi: porrigi enim per coclear, vel alind apturn
inftraraentumargenteum, velaureum vino plenum, inde difli- ctlealiqu ibus fi t
, quia etiam pefle 1 nfecl is non conceditur per firai- liainftruroenta Sacram
Hofliam porrigere : cura confuetudoEc- clefiaeLatinaefitimanibusfacriminiflri
efle Euchariftiam imme- diate fufcipicndam . SkBonac.ii/^.J.V»
EMcb.tf.j.p.i.na.io. lege SvA.dtptxn.difp.^.ftBA.a.tj.
Quaravisnooiraprobabiliter, fifi- nefcandalo,
&perkulolapfusEucbaTiftixinterram fiat , pofle cenfcat Poflevinus apud
eundem Bonac. Alia quaedam pcrtinentia ad Parochumdeferentem VUticum habesinfra
r.6.^.1. ficutietUmquid fietcum infirmopatiente vo- -„ r.».$.,.f>r.j.$4.
ptft intri taadtm i.Xl. Aa oui ftmtl VUtu» rtftSlnt fuit *i T-"
Ribusdiclir, qux ad propoCum difliculutem pertinenr, J. meo tnore, hoc aft
breviter eipedUm: Dico prim6 , fimorbus ftatummutet, ut fi aegrotus in vitae
perkulo verfaba- tur, clcdeindeconvaluit, cuipofteifimileperkulumrediit, po-
teft inpofteriorehoc periculo non jejunus communicare (licet
inprioreCmiliternon jejunus communkaverit . ) Idque toties >
quotiesfimilequidevenerit. Iu ic Lugo difpur. deEucb.i S-ft8-}- a.6*. &
communiter . ij Dk»fecund6, quandordempericnlumperievertc : fiheri v.g.
communicavit (etUmfubtitulo Viatici) jejuous i poterit hod ie non jejunus »-6*.
con tra Vafq. dt Eacb. dt/p.x 1 1 . r.4, aum. j 8. Etecontr»,
fihericommunicavitnonjejunui, potcritkjanus . Colligiturexeodem. 24 Di-
Digrtized by Google '434 14 Dicoterdoineodemcafij,quandoidcmpcriculurnperfcve-
rat, I heri non jejunus pro Viaticoquis communkavit * Layra. A4. trj, 1 A.n.io. Hurtid. it
s*cr difp.9, dif. I. concedunt ctiam bodie, idcll lcqu t nt 1 die , non jejunum
iteruro pro Viaticocommunicarc pofle: alii verdapud ciutos, ncgauc. 5'anc utrumque probabili- ter diflum cft ,
licet non ignorem negant ium fententiam cllc com- muniorem.
Quorumnegantiumaliquicum Navar.apuddeLugo citat. doceot pofie port mult um
tempus : alii cum Villal. apud eun- dem, poft trigintafolumdies: aliicum
Suarer, & Nunuio ibid. ciutis poll decem > velododies-- aliicuroSylv.
ib. poft feptem: aliicum Armilla, FiHiuc. li.port fex : aln cum Ludov.dc5.Jo:
ii. pofttres. Ratioharumopinionuracft, quia , cum moribundura , non
jcjunumcommunicarefitexpiaEcclefiz, vel concelTione ex Viiq.dt Smeb. diff.x t
*. c .4. a. \ y vel confuetudine cx de Lugo tit. .59./C1M, introduCium, alii
mttius, alii rigidius, ejulrr.odi Mcthodi SS. Coramunionis Liber . S.XII. An
udtm dily qit» 41111 arc idtndm tfi , ftfiit ammumcAre t Et qmi dt Infidtti , 4
« ' todtm \ <j*t i^tixMfr , dit tfl fuftendtndui . aj T) Anormi in Sicilia ,
<3c in RcgnoCaftellz morteeadem die J. puniendot, nonfolentMiniftri, fcd
pridie communica- re. Egotaroennon videofuffkientem talis confuetudinis ratio-
■em: tum quia eodem die interficiendum communicarenullo roodoceditinirrevercntiaraChriftiDomini
: tumquiaRomeea- dem die ejufmodi interficiendos communicant . Ita Corfettus
apud Dianaro **>M. tr*a.^. rtfti.j?. & p. j. <r.}. rtf. j8.Immdaliqui
cum Jo: Saiich./w/W. difftu 40. num.t,. ejufmodi damnatis, etiam
fipridiecommunicaverint , cotKeduntiterumdiefequenti , quo moriturifunt,
communicari pofte. ldauc Si V. Euthtr. nm.i, alii- «juc apudJo:Sanch.
citat.dicunt rienpolU , unahoraante patibu- lum fiquidem una hora regula riter
fafficit ad Ipecics digercodas, ut fupra c.x.e. 4.1 4- iHd. vidimus. *< Quod
I ptiniendus Gt Infideliseodemdie baptijutus , bene prout tempus permittit,
inftruenduspoll Baptifmum dehoc Sa- cramcntoeft, & communicandus : Iu lo:
Sancb. ibidtmnu.i. quiaiameftcapax illius, necullaratiodiuat, eum DECRETUM
CIRCA COMMUNIONEM QUOTIDIANAM. CUmadauresSantJiftimiD.N.
fidedignoruroteftimonio per- venerit, inquibuldam Dioecelibus
vigereufumq^otidianz Communioais, etuminferiatexuP.»rafceves , &
fimulamrmari eandemquotidianam Cqmmunionem przceptarn eflei jure Divi- bo,
q«in«iaminilliusadrainiftritione aliquos abufus inofevif- (e, videlicet,
quddaliqui noninEcclefia, fed in priratis Ora- toriis,ccDomi,
imradcubantesinlcclo, & nonlaborantes ulla gravis infirroitatis nou iumanf
Sacroiindum Euchariftiam , quamargentea theca incluum incrumena, autfecreto
illis defe- runtSacerdoteslaECulares,aut Rcgulares: aliiqueinCommunio-
oeacciprant pluresfornus, ac pirticulas , vel grandioresfolito :
ictandemquisconfiteaturpeccatavenialiafimplici Sacerdoti non approbatoab
Epiicopo, autOrdinario. Cumautem hxc Sandif- limus confideranda commiferit S.
Congrcgationi Cardinalium Conc. Tridcntini Interpretum , eadcm S. Congregatio
prxvia maturadifcuftionefuperprafdiUisunanimi lententia ita ceniuit : KUi
frequens, quotidianufve SarrofanctaeEuchatiftiacuiusaSS. Patribus fuerit (emper
in Ecclefia probatus ; nunquamumen, ■utfacpiusillam percipiendi, autab
eaabftinendi , certos fingu- I is menfibus , aufhebdomadisdies ftatuerunt ,
quos nec Concilium Tridentinum praefcripfit , icd quafi humanam
infirmitatemiecum reputaret, nihil przcipiens, quid cuperet, tantum indicavit ,
cuminquit: Opuretquidem Sacrofancla Synodust utinfiogulis
jyliflisfidelesadftantesSacramentaliEuchariftizperceptionecora- municarent;
idque non immeritd: multiplicesenim lunt con- icientiarum rccellus ,
varizobnegotialpiritusalienationes,mul- tzecontragratiz, &
Deidonaparvulisconcefla: quzcumhu- manisoculisfcruurinonpoflimus, nihil
certedecujufquedigni- ute, atque integriute, ccconlequenter de frequentiori ,
aut quotidiano viulispaniselu poteftconftitui. Et propterel quoad
negotiatoresipfosattinetj frequens ad, Sacxam alimoniam perci-
piendamaccelTusConfcfrariorumfecreUCordis explorantium ju-
dicioeltrelinquendus, qui ck confcientiarumpuriute, & fre- queatizfruUu,
&ad pieutemprocefluLaicisncgotiatoribus, & Conjugatis, quod
profpicieotes eorumialutiprofuturum, id il- lisprzfcriberedebcbunt. In
Coojugatisautem hoc amplitls ani- madvertent, cum Beatus Apoitolus nolit eos
invicem fraudari , oifitbrteexconfenfuadtempus, utvacentontionj, eosferioad-
moneant, unt6magis ob Sacratiflimz Eucharillizreverentiaro
cofltinentizvacandum, purioriquemente ad Cneleftium Epula-
rumCommunionemeflcconvenieodum. In hoc igiturPaftorum diligentia potiftimum
invigilabit, non ut 1 frequeuti , aut quoti- dianaSacrzcoromunionisittmptione
unica prccepti formola all- quidcterrcantur, autfumendi diet
generalrterconftiuiacur, fed magis quid iingulis przmitteudum per fe,
autParochos, ieu Confeflarios fibt decerncndum putet; llludque omnino provi-
deat, utnemoaSacroConvivioleufrequenter, lcuquotidic ac- ccllcnt, repeliatur,
Sc nibilominusdetopetam , utunufquiique digneprodevotioqis , &
przparationis modorariiis ,autcrebriu* Dominicicorporisiuaviutemdeguftet .
Itidem Mooiale* quoti- die Sacram Comrounionem petentcs admonendz erunt , ut in
d ic- busex earuro Ordinis inilituto przftitutis communicent 1 Si quz
veropuriutcmentiseniteant, «3c fervore ipiritus iu inclinavc- rint, ut dignz
frequentiori , aut quotidiana SanUiflimi Sacra- menti perceptione videri
poflint , id illis i Supcrioribus perrnita- tur. PtoderitetiauiprzterParochorum
, <5c Confeflariorum di- ligentiam, operaquoqueConcionatorum uti, <3c
cumcisconfti- tutum baben, utcumfidelcs ad SandtiflimiSacramenti frequen- tiam
( quoduceredebent) acceflerint, ftatim de magna ad il- ludlumendum przparatione
orationemhabeant, generatimque ofltmdant, eos, quiad frequenttorem, aut
quotidianam faluti- fcri cibi fumptionem devoto ftudio excitantur , debere,
five Laicinegotiatoresfint, fiveCoojugati, five quicumquealii (uam
agnofcereinfirmiutem, ut dignitate Sacramenti , acDivini ju- djjcji formidine
difcant coelcllcm mcnfam, in quaChriftuseilf revereri; Et fi
quMdofeininuspantosfenferint, abea abfUoe- re, feque ad majorera przparationern
accingere. Epifcopiau- tern, inquorumDiceceubusviget hujufmodi devotio erga
San- mumSacramentum, proiUagratias Deoagant, eamque ipG adbibitoprudentiz,
& ludiciitemperamentoaleredebebunt, & abeorum officio poitniari libi
maxime perfuadebunt , nulli la- bori , autdiligentizparceodum , ut
omnisirreverentiae , & £can- dalifufpkio inveri, <St iromaculati Agni
perceptione tollatur» virtuteique, ac dona in iumentibus augeantur : Quod
abundi costinget, liii, quidevoto huiufmodi ftudioi dirina przftante
gratiatenentur, feque Sacratiflimo Pane frequentius refici cu- piunt, (uts
vireseipendere, fequeprobarccurotimore, «Sccna- ritate aflueverint : Quibus
Chriftum Dominum , qui fe ndeli- busmanducanduro, ot fe pretium in morte
tradidit, atque ia coelefti Regno fe przmium eft daturus, precatur Sacra Con-
grefatio, utfuamopem ad dignamprzparationem» Ktj gregatio, utiuamopem art
dignamprzparauonem, cciumpuo- nemlargiatur. PorrA Epifccvpi, &Parocht, feu
Confeflarii re- darguantilTerentesCommuntonemquotidianameue dejurcdivt- no,
doceant tn Ecclefiis, feuOratoriis privatis ex diipcnia ne. feu Privilegio
PontificisdemanuSacerdotis L
uiflimamEuchariftiam, neceara ullo modo defereodaminCru- roerra,
autfecretd ad exiftentes domi, velcubantes >n leOo , quimadinfirmos, qui ad
iilam fufcipicndam ad loca prsediOa accederenonvaleant, 6c ad eos, fi ab
Ecclefiadefcratur , pu- blice, «Jccumpompa juxu formam Ritualis Romani; St vetd
abOratorioprivilegiato, cum formadecenti . Curentetiam , ut circaCommunionem in
feriafexuParafcevesMiffalisRubncae , ck Ecclcfiz Romanz ufus fer ventur /
infuper admooeant , nulh iluresEuchariftizformas, feuparticulas,nequegraiti»
.Jconfueus; Nonpermitnnt, ut yemaliuro confeflw ..Vlici Sacerdoti,
nonapprobatoabEpifcopo, aut Ordiaa- rio. SiParochi,
«ScConfeflariietiamRegulares, aut quicumque aUi Saccrdotes fccus egerint, iciant
Deo Optimo Maximo ra- tionemredditurosclle, neque defuturam Epifcoporum, «5cOr-
dinariorum juftam , ac rigorofam «nimadverfionem M contra- facicntes , etiam
Regularcs,ctiamSocietatis Jcfu , facultate ipfii Epiicopis,
ccOrdinariisperhocDecretumperSedera Apotloli- cam fpecialiterattribuu . Etfafla
de przmiflisomnibus, acdeverboad verbum rejatio- ne, SanctiusSuaapprobavit,
acprzfensDecretumTypisdari , acpublicarivoluit. Inquorumclcc. Romz ia.
Februarii 1679- F. Card. Columna Przf. S. Arthiepijc. Brttncsmir Epifc.
Vtttrbit*. Secr. Dietf. menGsFebnurii 1679. fuDudiaumDecretumBffixum, «5c
publicatum fuit per Urbemld valvas CunZ , & in acie Campi F.orz, ut moris
eil, per me /Egidium Felicem SS. D.N. PP. Curforem. Pro
D.MagiftroCurforumGreBonus Suggius Apoft.Curf. De Miniftro Communionis . 1
T"\E Communionisminiftro,quieftfolusSacerdos,fXexcom- U miflione
ipfius^urgentealiqua caufa, <3c femper, quando in • flat mors ilicuj us,
deficie n tc tamcn Sacexdote , Diaconus , • Digitized by Google nzitSMtbAilf.tt.fO.1
tctigimus in prxced ent ibus 1 » funt ad complemeotum $.1. Gap. VI. In periculo
mortis, &c •.deI.uEorf#£«#i^.i8./Ml.i.».»7- *li<lu* confidcran Jum ,
quis nam dicarur inhie miteria publicus, ibus. VerumouociopropriolocoaoonuU
occultuspeccator. PUcet modusid explicandi traditusi Su imtraUauoouaddenda.
dtEutb,diff.6-]j,f,a.*. vldeetiaroFagund. frat.Eccl.i. l.\x*i quem ut facUiorem
reddam , gulii diftioguo . 435 qui Suario jmf.xo. re- * T^Eftatugntizan
requinturin miniftrante taatum Sacn- i_J mentum, dijumu per^cecafiw ' fo*br£
viterpercurrimus. . i Prim* RtfnU iter pcrcurrimus. i Primo, nonopuseft,
utSacerdos hoc Sacrameotum mini fltaos, fitjejuous;
fiquideroidnuUojureprzcipituT. IuBonac, d, EucbJiff^.S.fA* 6- Secuodoomniaooitemporcminiltranpoteu.
DubiUtur U. roenaopolIitdieParafceves, hoceft VenerisSancti, quandocer- tumnon
licereSacetdoticelebrare, fedfolum, ex przcoofcrva- tisdie antecedeoti,
coramuoicare. SicdeLugo dtEuch. ^'JM» ftU t.n.14. Dicopofle: atextrapericulum
raortisDoo efle pallira inufu. SicHunJtSmtTifJifi+jif.i. citansSuar.Vafq.Layra.
fin tiloeoimpericulopofle, imm6deberenoneftdubium.) Hic ta- men
ufusnequaquamioduxitobligationempeccati eodiecoromu- nicanti ■ fed
dccentizdumuiat , propter mzrorem Paflioois Do- mini noftri : & fic ubi
ufus eft communicaodi , um ea deceouz ratio, ipfoufuficioterpreuote. ceflat. 1
Tertio , mane miniftrari folet : (ed Vefperi , vel intempefta noOe,
pofletjejunismioiflrari, etiam extra mortis oecefliutem: SicSiy.Eutbjt.19.
SvaxJLtEutbdili.69.ft6A' quoduroennoo eft tscileconcedenduro,
propterpopuliadmirationem . SicConinch. »Pndion»cJtSucr,diff^u.j^uma.lM.i4. ' 6
Quarto, ex Bonac Jb.a.j.p.uin.H. Parochoooo licetEucna- riftumtdinnrmumdeicrre,
fioeftola, &fuperpelliceo, &non przcedentelumine .* oec idem tenetur, fitimeat
properam iofir- mimortcm, valdcfeBinatdcurrere-* quiavidenturbzcreveren- tiz
debitzrepugnare, quamvispoiT-t exBonac. Md. Ettremam UoUionem Goe tanu
folemniute deferre , quia Sacrum oleum ma- teriaeftSacramenti. non vex6
Sacramentum. At ad baptizan- dum> velabfolvcodum iofirmum, quifecut
crediturin moruli snoriturus, nonfolumpoflet, fed etiam cunere mioillerdcbe-
tet; Sic idem «W. quiaidoon ceditinullius Sacnmenti irreve- rentiam,
&ezalupaxternaxiin^proximichariusurget. $.11. Am miniih*ri Emcbmrijri* ftffit
indit** ? 7 1 N iucquar.fl ione, quaqozritur : anei, qui cognofcitur cflc J. in
ftatu peccati raortalis porrigi i Sacerdote fioe peccato Communio poflit ?
Certum eft Priroo, Miniftrum perfe loqueodo; t» Sipeceatumpetentis Sacnmentum
fciatur ab bis, conm quibuspctuor, diceturpubltcum, faoerefpeUivead ho»: quare
illi denegaodumeritSacramentum, iemper przoculis habcndo
ea,iqusen.p.infinuavimus. Ratiocft, quiajam nonfequitur in- famiaexdenegatione.
Cert6autem tuoc, licet occulte, dicetur hiscooflarepctentis pcceatum, quod vel
ipfe extra confcfliooera Sacnmenulemilludfafluseft (oamfiiotnillam*
dicammoxitui. 10. ) vel ipfi aftantes viderunt , vel i fide dignis audierunt,
certo- quefciuntpetentemoondum fuifle illud Sacramentaliter confef- fum
quandofaltemcomroode, &fineulloinconvenienti valeat , pw
pofleciquemraortaliterindigoum pofitivecert6 cognofcit (natn
indubioquilibetprzfumcoduseft boous» & communicaodus )
faltcmobregulamgcoeralem, qua obligamur viure » ocimpcdi- re proximorum peccata
, quandocommodepolTumus. IuSuar.de EucbAiff.^.ftU.1. Rurfuscertumefl«»id.
necpoflcinviure, aut 1? Si peccatum petentis Sacramentum fit evidens, evidvnti*
Juris , vel evidentia fa&i ; tunc licet aliquibus prjefentibus fit igno-
turn , diceturpeteospublicuspeccator: atqueadeo dcnegaodura erit illi
Sacnmcotum , dumtamendi&or.im n.9. immemor Don fis. Ratioefteadem,
quia^amnonfequiturfimpliciter Dovainfa- rnia, dunperearopublicitatemamileritilk
omoejusadfuam fa- mam. 14 At, qusepameft evidentia juris , qu«fa<3i? Refp.
Jurit eft, quando juridici quis convicluseft de crimioe perpropriam
confefliooem, velperfcntentiam, declantionemve Judicis,five idiciaturi multis,
fiveipaucis. Faclieft, quandonotitia faUi peccaminofium publicaeft, ut
juridicssmanifeftatio-ti sequiva- leat: quodcontingit, quandoumpublicumcftdeliclum;
utaul- latergiveriatione celaripollit. Atnoc ipfumqustro, & quaodo cflule,
utnullatergivcrfatiooecelariqueat? Dico, idoonpolfc uoiverlaliter colligiex
numeroperfooarum) ut aliqui cenfent * fed prudentia opus cfle : utpeniauqualiuteloci,
delidit&per- fonarum, quibuseftpeccatumnotum, judicetur, aofitulc, ut
monliter nulla ratiooe poflit in occultoretineri. ir Uoumbicdubiuripoteft, an
quando peccatum eftpublici notum in uooloco, dicaturetiam,pro hacnoftra
materia, ootutn inalio, iuutpcccator perfeateotiam, velpcr evidentiam facli
Romz, v. g. publicus, fipeuthicPanormi, ubi ejus peccatum divulgatumooneft,
repellidcbeat i Sacramento, videtur enisn cumLeflio/.a^.ii.dti».ii. ali-iquc
non efle repcllenduro ex ilia communiore fententia, quatenetur efle illicitum
fi non propter Juflitiams ceneproptercharitatem, crimeoalicujusioaliquolo-
copublicum, inaiio, ubi nefcitur>mamfeftare. Dico(commu- niore fententia )
nam efl alia iententia Kagund .frtt.Zcci.i .1. ; c ? n. 14 & 16. iancprobabilis,
quxdocet nonefleillicitum moruliter, nequecontrajuftitiam, nequc
contrachariutem faltemquando noodumrecuperavitbencvivendobonamfamam: quia
perpubli- alicuiindignofuadere, utrecipiatSacnmentum, faltem quaodo
ciuteraamifitilleomoeprorfus jusad famamfuam. noo adeft neceflitas . Sicidcmi/M
f.lta.i.i.ftdauvtt,Von.dilf.i. 16 Rcfp. tamenad dubitationero . Prim6
diffkulter rnpnxi dts*cr.-].6.p.+.n.6. Ratiocft, quiaid cflct movere
direUeadpec- occurrerepoflefortaflccafumfuxuea, quzn.9.attulimus : tum candum.
,, quianonfacilecredcndum eftrumoribus populi: tumquiapoteft 8
CertumeftSecuod6, Publico peccatori peteoti, fivepubli-
rationabiliteriChriftiano prsrfumiulem pcccatorem jam fuifle ee,
five(ecret6Sacraroentum IuSuar.i». non pofle fine peccato mioiflrari .
eroeodatum , atque ide6concedendum » . Ratioeil, quiaobftat Ulud fecuod6.
Sifortcoccurrataliquandocafus, dicodebererepelli i Matth.7. Nttits Sm*aum d*rt
ttuubut: obftat revcrcntia Chrifto Sacramento.- quia, inhoccalu,
etiamjuxtacommunioremprz- Domioodebiu: obftatrjdeliusroiaiftiifanUetraUandihocSacn-
didam ieotentiam , ceflatjus chariutis proilla. Ratiocft, quia tnentum:
obftatcoopentiocum alieoo peccato. chariusdiUatquidcm, non deberc propalari
illiuscritoen, fine 9 Juvabitumenhiclcribere, quz affcrtpro pnxicircapubli-
caulantionabili: athicadeftcaufarationabilismanifeftaodi,cum Dttutn ntuutru
utgurt Eucburiliium ttdi ftrftm*, fi fttut , couct- dittt nsmnttmrttft rti
travifima, auaaamdtbtt fitri imfttu txttm- ftrautt. Efauidtm frimaviei
ntuuuimtrtmli mtgmrtm, autm ntn fcirtm ttrtt tfft in tmminm tfimitnt ntn
bmfttvuum , dtlirum , aut srbitriiimfattm. Sittrt» ftirtm tttrttrictm bab tau
imlufanari, U- furariuminttUn», &txAJtari ad bmi dtmtt ittrum fttcmtunt,
& ftfuium ftmmdmiiuunrtt rtvtrti ( ftd aummdt fimium mtuflrn tUiu-
nMmdmtm*. ) mmdaiitr Ctmmumitmtm ntrtrtm. 10 Certumeft tertid , Peccatori
occulto publicepetenti Eu- «hariftiamfivei fimplici Sacerdote, fiveiParochos
cumpar fit ratio, deoegandamnooefle: Sic Suar. aliique, quosciut, &fe-
<juitur dc Lugod* SatrJiff.i-fttl.iO. quiaomoes habcnt obligat 10-
Bemnonlssdendi famam proximi , &ex aliocapite fibiimputet peccator,
quodiodigoefumit, cumMinifter totums quodexfe frM, fitule, utpoStteflebonum,
&uaepeccato. Sicidem de LugOi»./rd.tSJ».tl'l. it Certumeftquart6,
Peccatoriocculto» fecreti petentide- negandamefle. IuDoUorescicquia
tuncnuUalequiturpeccato- ri infamia, &confequeoter Sacerdos non
habetexculatiooem un- deconcedcrecogatur. lllud igiturhic mUime eft, pro praxi
, Tamb. Tm.lL dt Fagund. cintum, dareoptionemmioiftro, utpoflic admittere ,
&poflitrepelIere, cumproutnque parte fintrationes probabi- les; fcio,
inquam,h«c.- " babiUor. mTtftid% dXmfgttiji . »7 luinoafitpublicum,
fitumennotumaliquibusex przleotibus, ubifitpetitio, aliqui- busautemnotura
nonfit (ctiamfiuoiuntumex przfentibus non fitnotum, quiapareUntio)
nonpoteftdeocgariSacnmeotum . Ratioregulc eft: quia folum per publiciutem,
ideft, per evi- deatkm-uris , TelfaUiamittic quisjusfamz. Ergo inaliis cafi-
bus, licetfacillimzprobatioois, fervandaeftproximifama. Di- ces: ac,
quinoruotexaftantibus lcandalixabuntur, qu6d detur iteSacnmenturailli,
quemipfiindignumcognofcunt. Refpoo- deohocforefcandalum pafllvum, quiafcire
debent huoc oon a- mififlejuspeceodi, cumnoodum Gtpublicus peccator: &
itetn judicaredebent iotcripfos aliquem adeflc, qui crimenpcteatis Ee Methodi SS. Communioms Libcr 18
Propterfuipiciooera probabilem, mult6ratnui fi fufpicio fittemeraria, hocert»
finefundamcnto, nonpoteft deneganSa- cramentum. At vcr6 proptcr pcccati
fufpicionem violentam, de- betSacramentum, modo explicato, denegari : hoceft,
fiiufpi- cio violenu Gt publica , debetnegari tumpublice, tum pnvatira petenti:
fiocculta. occultc, &c RatioeA, quiatemeraria, & probabilts lulpicio
illi peccatori jus famz non tollit : violcou ver6 fuipicio,
cumzquivaleatevidentiz, iusfamz tollic. 19 Atquznameft violenU iufpicio ?
Eltilla, quzinnitituru- libusfignis, &indiciit, utexnulla probabili ratione
id , quodex illisenalcividetur, depelli» ieuobicurari valeat: fivequac taiet
faabetconjecturas, utnihil appareat, quod contrarium iuadere probabiliterpoflit
. Taleeft comraune cxcmplum , nudum cum nuda invenire , ad (ufpicaoduro tuxpcm
coogreiTuro, &c: Dt ftcatere etgnitt tx Ctnftjjkmt. to Petes prim6,qui ex
Confeflione Sacramentali novit petentem communxx illcrc in ftatu peccati
morulis,poteftneillum rcpellere? Refp. Quamvis alii doceant cum SmrJe
EuthJ.6j.ft&.i.§.Stddtt- biumefi ; poilc, immo debere repellere; verius
putocum Fag. lrrffrar JifljiTfltMti nonpoflc: immooportereei vel occultif- fimepetentiCommunionem
concedere. Ratioeft, quia iigillum Confellionis iu rigideobligat; utnihil
cxtcrne fieri poflit, per quod videatur pcenitentis peccatum exprobrari , ctiam
fi folut iple pcenitensadvcrtat. Hincirrferuntaliqui: SiParochusy. g. aegro-
tura nonabfolvit, quianoucratbeiiedifpofitus, & deindevelz- grotusipfe,
velconlanguineipeuntabipfo, ut Eucharifliara de- feratadinfirmura : pofle
(adde&debcre) dcferre nullaprorlut habinrationenotitizirjConfellioDchabitz.
Iu Jo:Bapt.Novatut indtt.mtr.i.t.e.+.ii.n. Recolequx itt Apptnditt frutdtntu
Opufcnli dixi de figilloConfcflionis , pttfmim cA. $.1. QuetWfUctft fttetUf
tfiti cemmnnicnt indi{nnm} 31 Petet lccundo. Qui peccatori publico porrigit
Euchari- fliara, unicurane, anduopeccatacommittit: alterumcooperan- documalteriuspcccato,
altcrum infidelitcr fuumoflicium exhi- feendo? Refp. PutocumPrzpof.rfr
£«f*.j.8oj».3j. unicum,quo ■lcilicetconfertSacramentum indigno : utraqueenim
illamalitia unumconilat, faltem in ordincadconfcilionem, mortale pecca- tura .
Dt minifirnntt Htftinm nen cenftcrmtam . aa Pctcstertio.
LicetnepeccatorioccultominiftrareHofliam non conlecraum , qu6exteriusapparcat
illum communicari : ut ■viteturficejus infamiar Rclp. Quidquid dicant aliqui,
cenfeo nonlicere, (iveoftendendoa(tantibusconfecraum,ordandopec- catori
nonoonfecratam , fivequocunque aliomodo. Ratio eft ,
quiaiemperadeftpericulumldololatriz, ialtera rnaterialis. Le-
gcdeLugJtSntrJif.S.fta.i 18. Ha#cnusegimusdeminiArante indigncpetentibus :
namquid dicendumdepetenteabindigoisminirtris, colligi poteft exJiclit $.111. n
txhihtre fivt pnhlieni , fivt tccnltns pttcattr, nt ndCemmunitntm ndmitti
feffit . aj Olpeccatorfanus; occultc petat : furficitegifle oceultcpo*- 3
nitentiam, fcuconfeflumSacramentaliterefle: IdqueSa- cerdoti, aliifquequi
forteadtint,noverantquepeccarum,con(tet. luSMt.dtEttchJifi.67.fta.*.
§.mmtirinnttm. Si ver6 publice pe- tat; necdlepari modo cft, utpublice conrtct
pornitentia, (ive confeflio, prorationeftatus peccati, iu utbonaipfius
diipofitio manifertafit. ltaidem»*. Raiioutriufquediflieft,quiaficSacra-
mcntumdii-nccoramDco, & homioibustrattabitur. Dlxi,con- Aet: nam li
dubitctur de penitentia , non fufficit; quiapoflidet certitudopecciti;
cumcontra, (idubitet depeccato; potes, ac detcsiilumcommunicarc:
quiapoflidetbonafamapetentis, atq; ide6petenspr.Tlumiturbonus, utlupra innuinj.
14 Alfireccator, quantumvispublicus, (qualiseA v.g.mere- trixpublir.0
inmortisarticulolitconllitutus; fatiserit, ex eo- dem ib. i pro tem pori s
opportun inte, & a ngufl ia , vel rite" coniitea- tur, vclli hoc
ncc.ueat, (ignacontritionisexliibeat,juxuea,quB diximmc.i.fi X. 11.16. & ad
c viundum (candalum publicctur,quan- tumfieripotell, ditlaconfcflio : dccujus
publicipeccatoris con- jeflione vidc, w.tcdixiin MtthtdaCtttftfitnul.i.t.i^.
RatioeA, quia tunc propter periculum , urgentemque iiecefliutem , non eft
majordilirentiaextorquenda, qulmilla, qiuFcommodc-exhibe- ripotert;
&cxaliapartedequolibctFidcliprz(umitur, eoinar-
ticulofacereproiuafalutequantumpotclt. Adduntaliqui adme- retriccm gravitcr
dccumbentem in lupanari , (cu locopublico pec- ctti , ctiara
ficonfeilariteiuerit.nonefledeferendamSacram Eu- chariftiam: efle,
liindomoprivatajaceat, propter reverentiara Sacramenti. Iu
Jo-'Bapt.Novatus'Wrr.ai«r. Lxs.ijf.ii. Puto U- mea, ubihzclocapublicafuot, elk
fervandam coniuetudit ejusEcclefiz, quzpotuitdecUrare. quid mehusexpediret
,for- teadterroremaliarum. NamczterumChriftntD catores, przfertimcontritot,
libenter divertit. S.IV. AnUitnt, s S T\ Ocent »1 iq u i cura de Lugo dt
Eneh.difp. 1 8 ,ft H. \ j»u nqua m, JL/ neexcommiliionequidemSacerdotis, nec
urgcntculla mortis neceifitate , hotpoAc, velfibi, velaliis minirtrarehocSa-
cramcntum. RatioeAlaltemantiquiflima, & conflaot confuetu-
doEcdetizincontnrium. AJiqui ,inextremanecc(Trute,etiam aliis, &mult6magis,
iibiconcedunt, quandonulluseflctSacer- dos,
velDiaconus,&infirmusfincViaticomoreretur. IuSuar. dt EuthJtt?
yi.;eii.t.$.ulr.dueHdttm, fti%\.tnfmt\ Valent. ««.4.
dtfjp.9Jf.io.p.i.Sjttihivtri. RatioeA, quianon videturidprohibi- tura, nccjurchumano,
necdivino: cum femper exccpu intcl- liga t ur e x trctna necelfi ut . 36
Aliquideniqueconcedunt ialerioribus Diacono, ut etiam laicis, adleiplot,
inftanxe morte, communicandos» non ver6 adaliot.
Favctl^aym.Suar.aliiquecit^deLugod./f^.i. quiitem fatetur id eile probabile .
Ratio eft , quia (ic interpreuntur hi con- iuetudinem incotvtrariom . Przdidz
fententiz, cum habeant bonos autiorcs, nec fpernendas rationes, funt oranes,
faltern proptc r auiton tatcm extriniecara , probabilet. 37 Atquot
pcccaucommittit, qui feipium in mortali com- municat? Retp. Suar de
£*<.'..i,/;.6 7 ,v.;t.t . §.ied nutttt nit.-iun , do- cet, in hoc peccato
adcfie duasmalitias, alterumfacrilege rece- ptionis, alteram infidelis
adrainiflrationis . Illud certum dic» (quodnobisfatiseft) exhisconflariunicura
peccatum, ideoque latisefleinconferlioneficmanifcftare : CtmmMukm*uim*ip(um[r»-
vittr indittt- . Sicuti quicelebrat in peccato moruli , Utisieexpli- cat,
dicendo: CtUhrsvi mdixni grnvitir. 0.V. An txtrn Sttcrificium fejfit fe iffum
Sucerdes eemmunicttre} 38 T Icet probabilitcraliqui cum Fill.rom.r.rr.^ e.9
nu.i% j. ne- l—i geot, probabiliteretiara, &aliicumSuar. dtE.uxh.diff. ■ji
fe.t.]. concedunt, pofle Sacerdotem , nonfolum in extrenu mortisnecefliute;
fedetiamdevotionit caufafeipfum, extra(a- crificium, communicare, finon
adfitaliut Sacerdos, quiipfum comraunicare pofltt ■ Ratioeft, quiacum nonadfit,
pro hoc Sa- cramento, przceptumdiftinclionisperionzejus, quirecipit,& ejus,
quidatSacramentum; fudiciens, & rationabilis caufa ju- dicandaclt, abfeotealioSacerdotetSacerdotem
refici vellc tacra Euchariliia. Anidpollit Sacerdos tacere non folum manc, fed
etiampoAmeridiem videlupra$.r.*.f. 39 Quid, fiadfitDiaconus? Debere amanibus
Diacnni acci- peredocentaliquicumFagund frutft.Mecl.%J.\.c.lJt.7. fcd &alii
pofle, docent, fuismanibus. SicSuiT.diii />.'.'.?. vide de LugodtEmh.
difp.ii.fta.t. utrique probabiliter. Ratio priorit fententieeA, quia
nullarationabilis raufa cAGbi miniftrandi . Ratioporterioriseft, quiaex
przfentiaDiaconi, cuifolicompe- tit, ex commiflioneSacerdotis, miniltrare hoc
Sacramcntum , rranimpediturjutSacerdotisfibiminiftrandi: nampotcft utijute fuo,
^Scnoncoinmitterc, &licaderitcarentialegitiroiminillri .
IdquodnonpoteAdici, quandoadeftaliusSaccrdos: hicenimde jureordinariominiftrat,
atque ade6 przfcnte ipfo, qui potcA , illepriorSacerdos, cumnoncareatlegitimo
minillro, nonjudi- cabitur habererationabilem caufamnon obfervandi contuetudi-
§.VI. 30 "D Utoid aliquando fieri convenienti AimepoAe . luSi VEmth. 1
».tj.Jo:Sanch.,./>/»flW«/Ji.33.*3i. HenriqSylveA.Graaa-
duscitaDian.^.y.rr.j.rf/:i4.RatiooptimaducendaeftcumdeLug. dt EttthJif.zoftc.t.
n.69. cxiploChriAiioftituentisexemplo, qui fregitpancm, &dedit.
CumigtturnihilrahocEcclcuacxprcls* pruhibuerit: fiadfitctufarationabilis, noneltcuranobisdaiTine-
tur. Nonnego, fiadfint aliz particulz confecratz , dccentiut particulam porrigi
, cumiuferat confuctudo: iliud noncllc in- conveniens,
exipfaChriAipriroariainltiiutiorw, doceo. ^ Nequeobllatconfuetudoincontrarium:
tumquia cgocumef- femjunior, vidi Sacerdotet idfacientes, fine umbra, ut tunc
mihividebatur, fcrupuli: tumquia,ctiamfialicubilit,noncoQ: ftatanhabeatvim
prohibitionis, ciimnon conilet, an ejutmodi conluctudoobkrvetur, ut neceflaria
, & obligans (idquod ex HuttMtlJt EuthJifp.uJif.
o.loqucntcdcconfietudineconlecran- di in Mifla conAaredebetaa hoc ,
utconluctudo habeat vim lcgtsj an verdtantumutcuiddecentius, feu, utcaftigatiut
loquar , ut quid expeditius: iatemurenim, quodperformulasminorcs,q»C
iintinproinptu, uciliutexpcdiantur fidelium laicorum commu- niones,
quamperpartem Hoftiz Sacerdotis . XI Obiicics. At in Mifitti Remtm» dt
dtfedtbtti Mijft jubetur , quddfiSacerdos, poftcooiecrauraHoftiamincidatin
morbum,de- bcat Digitized by Google Cap. I. De Vafis Sacris. 437 bcAt ab
alioSacerdcte finiriiMilTa, &comtnunic.iri infirmus cerdus,
paneipuusHoftixconfccratar, quamvi>, lifitalia lor- mulaconlccrata , haec
potius mfirmoporrigcnda fit : Harc ib. Ec- cerequiritur fumma neceflius: nam
lolum conceditur inlirmo Sacerdoti , defjcientibuj aliis formulis . Refp. hanc
Rubncam cllcbeneincelligendam : nam toca intentio Eccleftae » in hoc even-
tueft, utinfirrausSacerdosparricipcedeSacrificio afcinchoato-. UndeGavan.m
R*b.Mi{f.p.l.tit.lO.*.\.litt.A , ibi I Dhiid*m Ht~ fti*m) fichabet.
ttnctnvtnit, qui* p*item b*bmt ttlt pritr i» ten~ fecratitnt. Hrttetinm i»
f*mptit»e . Haec Gavantus . Etfaneidvi- dctur liatutum i» t. RiUrum 1 1 . dt
C»»jeer. difi.l. ibi. K*m <}**** trit ttmi Satrifieium ,
e*ineeifftS*erific*nip*rtittpt tjft etpitfet*T t Hoc polito fic tedebes ritc
hac in regererc. Si adGnt in Altari par- ticulxconfecrarz, limulcumHoflia
grandiore, conlecratar in- quam, abipfoSacerdoteinfirmo (dcquocafufolumloquicur
Mif- lale) poteltdariipli, vcl pars Hoftiac grandioris , vcl melius( hoc elt,
eipeditius^ unaexdictisparticulis. Atiinon adfintparcicu-
IzcontecracaeabipfoinfirmoSacerdote, ledforteab alioliervacsc infacrario; cerce
nondandaeft unaei illis particulis, led pars Holtisegrandioris. uc nimirum fic
Saccrdos inrirmus parciripccde fuoSacrificio. Etde hoccafu non exprefsehic
loquitur Millale , cum fatis ipfi fuerit innuereiniencionem Ecclefise elle f ut
Sacer- dos, quantumfieripotcl), de fuo Sacrificio , ut dictumeit, par- ticipet.
% » Atq; ex his patet refponfioad objeclionem .- non enim abfolu- te prohibetur
, led folura uc quid decencius noucur , quando adlunt aliae formulae ab infirmo
conlecratae , illas & non partcm grandio- risHoiliae Sacerdoti, mulco eciam
magis laico communicaturo dillribui I id quod contratraditam i nobijdoctrinam
noneft . ff. VII. A» ttmptrt interdieii ItttUit miniftrti etmmunit fejpt t i}
T)Oteftfolumpro Viatico fivcinfirmii, livemorte punien- X dis. IcaSuar.
deCenfdifp.Sj.feci.i.n.zi, aliique paflim : quiacafusneceflitatis exceptuseft:
uceciamexcipiturConfeflio . lmmoConfcfTiopropccr majoremejusnecefliutem,
femper,nec ioluminllantemorte, excipicur. Icaidem: Modo, liquisdedc- rit caulam
interdiclo, eciam cVille, qui cflec fpecialiter inccr- didus, fatisfaciac ; vel
det (uflicicntem caucionem pignorati- tiam, fidejulloriam , vel li talem non
pofTie, ]uratoriam, antc abfolutionem. SicLaym. lA.e.tr*&.e.ptt.$.
t*p.i.n*m.i. Qjod fi non latisfecit propter inadvcrtenciam, vcl aliud ante
ablolu- tioncm; puto iacisfaciendum eflcante Viacici fumpcioncm . j4
Parochusergo, «3f, hocim^eJito, aliquise*. Sacerdotibus Euchariftiam ,
cumlolicocomicatu, & luminariis,proptcrChri- Ihreverentiam, adinfirmos,
etiam tali tc:iipore, deterre cucd potcrit.
SolumadvcrtecumBonac.^M/<'rij<//;.5.*>.i.(i.i.«ii».i. *3c paflim,
eosSaccrdotcs, quicaufamdcdcruonntcrdicto, quiaab
Eucharilliaminiflrandapeculiari Jure prohibcncur, temporc in- terdicli; ideo,
lecluloiieceflitatiscaiu, dleomnind italimiui- Ilerioexcludemlos. UtLtym.ibid.
15 An Rcligiofis , vclMonialibus, qui caufam nondederunt Interdiflo, concedatureodem
temporc miniftrarc, vel reciperc Euchariltiam , quilqueluaconfulat privilegia .
Ita Bonac<e><J.«.o. VidcSuarium, &Saapud Laym./.i.rr.f.r.x.n.s.
doccnies, Rcli- giofis, & MonialibusconcedituncCommunioncm,quiahicom-
mumterhabentad hocfpecialc Pnvilegium. 16 IndiePaichatis deniquean
liccatcciamlaiciscommunieare? Diclecundumcommunem opmionem, non licerc:
luSayrus i Avila, Alterius, apud Bonac.iM.sj.sji.ia. licrre autemiccun-
dumprobabilem. IuSuar. Comnch. apud eundcm Bonac. ibid.
PuutumenFill.Mjrr.i8.c2.»'jim.4i. inpraxi lervandamclleloci confuetudinem .
Quid, finullaappareatintroduciaconfuctudo ?
Jamalrerutramexdiciisopinioiiibuslcquipotes. 57 Quodditfumcit dedit Paichatis,
dicdcdie NatalisDomi- ni, Pcntecoites, Allumptioni* Virginis, cVdetota odava Vcne-
rabilisSacramcnti, nonpolictcilicrt tunci Fidclibus communi-
cariexprobabilifententiamultorum ciuc.i Coninch. <t/;jp. 1 7. /*-
terdicltyd.ijt.l6. Sedeltcciam probabilislcntenciaaliquorumcum
ConinchJ.f.cicaote SuariumdcCr»/ar<r«N.}f. quodpotlit. Ratio
utriufqucfentenciscclt , <\uiidum inc.Alm*M*ttTy addiu Mar- tini
V.cxtenlionc , concediturprodiciisfellivitatibus lolemniter
divinaofficiacelebrari, multiincerdivinaotiicianon comprchcn- duncCommuniunem :
aliqui comprchendunt : certc utique, ut diclum cll, probabiliter .
Parimodoexcommuniorefentcntiacum Suar. de Cenf.diff.^A. ji.'..\.n. 59.
haeciclia, inquibuslicecdivioaofriciacelcbrare, io- lum comprehendunt unum
iplum primum dic.tumdicmfciti, quia itlc folus in ngore clt feltum Palchatis,
Nativitatis, cVr. Ac Su- to, Avila, alnqueapudCoivinch./.r.n.}7. ctiam
probabihterP.i- fchz, Ct Pcntecolles nomcn extenduntin maceria Intcrdidi ad
duoslequcntes. Natalisver6 adfequentestrcs, quia omnes dius hivcrcluntfeliivi
(maximcinfavorabilibus; penincntesadcan* dcmlbicmuiutem. » Laus Deo> I N I
S. Virgini, ac B. Aloyfio Patrono meo . DE SACRIFICIO MISSE EXPEDITE CELEBRANDO
INTENTIO ET DIVISIO OPERIS. PRjfcCEDENTIBUS de Confejtorte, & de
Gommuniotie duobus Opufculis meis idco conneclo tcrtium de Sacrtficio Aftjjd!
Celebrando, quia inter hxc tria magna intercedit, & quafi innata connexio.
In quo quidem tertio Opufculo prtmum librum inftituo de iis, quar ad Sacerdotem
pcr- tinent, antcquam Sacrum faciat . Secundum dc iis, quae ad eundem
fpe&ant, dum adtu cclcbrat . Tertium de iis, quar poltca. Profpcr adlls,
omnium bonorum Auftor, & donator Dcus.
fD<? iis, qu<e ad Sacerdotem pertineru, antequam Mjfam celebret .
przparareante Miflam congruumefl, adnos, qui confcientist cafuscxplicareintendimus
, nequaquam tpcdlat . » Quoniam ver6 deprimo , & fecundo fatis abund^
infrutdenti Opufc»tt4tCemmn*itnt txptditi ftr*ntnd»t ttp.prtftrtim frimt dil-
feruimus, idquehabcre potcs, quae deiisfcitufunt neceflaria ,
quaequchlcexfcriberefupcrvacaneumeflet: Detertioitem.quo- adjcjuniumnaturale,
&quaedam aliaomnibusfidclibus Eucha- riltiamfufccpturiscomrounia, ibidem,
ap.prtfertim fecnndtfafb- cienteregimus. Superelligiturde ceteris,
qu*Saccrdotumma- P R O OE M I U M. m |RiETER ordinemSacerdotiinullaccnfura
impedi- tum, ( dequare agcreinflitutindncft ) triavideo, adquaercducipoflunt,
qux Saccrdoti proximifunt neceflariaaduntum Sacrificiumcelebrandum. Pri- "
mum; ftatui gratise. Secundum, Confeflio Sacra- inenulisineo,
quimorulispeccatinonduraconfcfli , fubeftcon- fcius, licetquantumcunq;contritusfibivideatur.
Tcrtium.que- damexcrinfecaifacns Canonibuspotiflimuminftituta adSacrih-
ciumrite, &revercntcrperagendum . Taleeft Jejunium, facra vala , facrae
veftes , ornamenu Altaris, locus , tcmpus , & hujufmo» diGmilia; nam dc
virtuofis aflibus agere , Ttetb. Ttm. tl Dt " poffit ad fecundum hujus
Opufculi Itbrura , ubi , ut mod6diximus, agemusdeiij, quBadSacerdotcmpcrtinent,
dumaaucelebrat, Ee » u- Digitized by Google 4*6 Mcthodi SS. Communionis .
Liber. Grzciritus, Graeciadolefcentes , exdicloOppidolaPiana, aliii Grzro ritui
addidtiffimi > io azymo femper , moreLatinorum , rum termentato areaot,
comrounicant. De
Us , quse ad ComrKunionem pcrtincnt , poft- quam pera&a cft . $. I. jt»
ftttim i Cemmuniant etmtdtri lit*mt? t T Icet maximeconfulenduro fit a
prriflaCommunione, nori * - flatimadcomedendumcvolare; tamen id in przcepto,noo
eft . Ita
Valentia,aliique,quoicim<5cfequitur L»ymM.jjr.^.6. ».i».i»fim. & ttUrchm
Jitrdjr. J .f. \j»fim* . Nec obftat capitulum , Tr,bnxrmdib»i,dtCMfter.difi.i.
ub- ei , qui mancfumpfit Euchari- ftiara, prarcipitur jejonium ufquead fextam;
ckei, qui fumpfic tertia, velquaruhora, idem prsrcipiturufquead vefperam.-oon
obflat, inquam,quia, isCanon iamelt ufu abiogatui. Facit ad bocid,
quoddicammoxi^JM.nl*'. $. II. jU fiatim mk mtttptm * ^Erre
congruumrfexrzCUrealiquamtifper: diu \»> ceflcnoneft ; eumlpeciesSacramentalesnaturafuainfto.
tcbocitocorrumpantur, dequarcvideM.atv.4. mhilominus,
itiropoftquamaoneftpericulum, quod aliquod fragroentum in ore remanlerit ;
expuere non eft illicitum. InMwchiu.iWd. Buliumbacderei «. III.
jUmtmmtmrmmiumrt, md .quia i T Icere, Ccutlicetexpuere , feclufo metufragmenti
in ore J.,« reUcti, quianullumprzceptumelt inoppulitum, colligi Btcrtex
modididlii/. frtctd Etronfirmatur: namfputum, (eu ivaexcapitedefluitinos:
uthabet, przterMedicos,S.Grego- xmt Hmm.\oJi*.lQ.i*lAuhitUHttmtdiHm. Noneft
igitur , cur t:- mcatur irreverentia facris fpeciebui , quz , dum indigeftz
lunt, in ilomacborefident. Illudautemphlegma, quodMaftice, Pipere,
Tabacco,velfimilievocatur: fputumeft, Bc laliva. Namfiquan-
doadnibcaturaliquidejufmodi, ut vomitus i ftomacoexcitctur t
Joflgcaliaratioeft, dequojamfubdo. S.1V. 4 A
Cciditnonnunquam.utfUmpuCommuniooe, XX vomitum provocare. Quando naro id
licebitr Putolicerepofthorami quia tunc facrz fpecies digeflse nter iunt.
lu)o.Saach.i»f*tta.difH».m».x. Dixi ( regulariter ) nam ca-terum io valido
ftomacho, vel in minori quaotitate, citiui : in in&rmiore, vel in roaiori
quantitate, urdiusdigcftioillaruro (ieripoterit. Novicgoinfirmum, qui integrum
lacrum orbem, poft mcdiara horam , aliquantoplus, fupervenientefingultu,evo-
muit. Siquandoergotibi poft horam provocanti, ctiam occurrat; peraccideoserit •
&illuddeillislacrisfpeciebusbat, quod dixi- mus fupca, f.i./.jjfcia.
DeLu&>d*E»tbmr.dilf.xo.[ttl.i.»»m.\*. ex Medicorum placi- toprobat
fbrmulamcommunem, quae laicisadCoromunionemdi- ftribuiconfuerit, corruropiin
flomachomediocri, fpatio minuti uniushorz, hoceft, in lexagefima parteunius
horz, & majo* remhoftiamcumvinifpcciebus. quxlolcnt fumii Sacerdotibus,
corrumpi fpatiofemiquadrantis horz, veleertcquadrantis. Haec exdeLugo.
Exquadvclrinacolligerealiquisduopoflct. Alterum id, quoddrxi dexgrotopoft
mediaro horam facrum orbem evo- tnente, fuifle valde per accidens: alterum
provocari vomitum etiamaotetranfaclara horam, fine irreverentia pofle. Sed
certe ha-cnoniunt lacile colligenda : tum quia non cftcertum: Ho- itiaro
laicalem vel majorcmdigerieotemporis fpatio, quo didum eft : tumquia,
visconcoclrixcumi Aomachi calore, & robore pcodeat, idqueinvariispcr(6nis
pro circunftantiarum varietate fit varium , non vidcntur relolutionesei
priacipio nixz adeo. fecurz, ut (ine peritiorcdifquifitione vel cxcipi, vel io
praxim deduridebeant. t Dixi iterum ( rcgulariter ) quia incafu venenilicet
evomc- reetiamftatim iCommuoiooe. Quando enim moneretur qui<, quodfpeciesi
felumptz venenatz fuerint ; poterit ftatim . Et quidcm tunc de iis adaptari
poterit illud. quod in dmilidixit S Thomas m \.fm.*.»ljm.ijU \. Cmlix vitt
vtrti i» merttm mm» dtktt. ldempropter pariutemratlonis eflet , fi veoeoum
fuerit immixtum in ablutiooe, vel quocunquecibo , quem quis poft Com- munionem
fumpferit. 6 Sedquid. fiFidelisjamproximeE*chariftiarefe£tus incidat infebrim,
vel firoilemmorbum>propterrcpictionem v.g.dicihe- flernz, ac Mrdic u?
vmr.itumconfulat : vei ipfemet expcrientia novit vooiitu fibi fedarimalum
confueviflc? Dko, figravefuma- lum, itautniltatimiCommuaioneevomat,
jnretinaeaturanort, Telgravifltmainfirmius; eandcm eflc ratiocicmac dc vcnewo:
jaa coiro virem vcneoi gcrunt ii Pravi huroores in flomacao : ca- lum tameii
raro evenire in fKlo pofle cenfoo. Regolariter er- go erit tamdiu e«pedandum ,
quamdiu judicabitur facras fpe- <S V. A» fit Hevum , vtl mmjmt ftttmtm»
tibtd , pM*<° 7 ~C O die, quo communicas, diligrntiuiin virtatumactibtia X_i
teexerccrc, decentiusefle, quisambigit^ Atnecefleno- vum peccatum , ncc moruliter
faltem aggravari illud , quod eo die tratur, quocommnnicafti : mihi,
flcomnibuscertum efte de- : citri enim contemptum ( quo fcmper eflet novum
mortale ) §. VI. Jt» f*tt ftr*a*m Cm dit md Hxtrtm mettdtrif t "pxbonofW,
utexamoreprolis.veladeviuoduminconti- Cj nentizpericulum,
veladreddendumdebitumjicerennn efldubium. Quzflioigiturlolumeft : Anfit
veniale,delitumpe- terecaufafoliui voluputis/ Efle venialcdocetSrlveller,
Angetus, Bejaapud Marchinumi*W-rr.? x*p.r n.\ 6. Nullumellepccca- tumtenctSanrh
dt Mttr.l g.J,/>.i n.17 dc merito : quia ,quamvit
fanumfitconfiliumeodieabllinerc; tamennooeft, unde prohi- beatur:
dummodononhatflatimiCommunione; tuncenim ma- gna videretur irrevcrcntia . 9
Djc«,id^emSanch.i*.«.8.u^^ copulam exaclam ob deleclationero ; ergo pcr ipfum
dcbet efle etiam veniaie acccacre ex voiuntateaa uxorem poiiacceuum aa
Eucbariftiam : parenimirreverentiaapparet utrobique, vd i teutrobiquenulla.
Refp. «egaiidoadefte parem rationem: i copulahabitaexdeleclationeloletaflerre,
uttfid.diximus ex demSanchez, mentiihebetudinem, magnamque diltractioncm,
quzvoluntariadiftraclioinboDafententiafuperiusallaur*».t.Jr.f. abeo,
quicommunicat, proptcr reverentiam fugiendaeft: De Præcepto Communionis
Pafchalis. x A DSacram Euchariftiam percipiendam five przcepto huma- J\ no,
five divino, obligamur. Primd, in Palchate : tmf. Om»itmtrimfjutt
dtffnir.&rtmiff. Secund6, inftante roorte. Sic
deLugoa</lP.a6.«W£*vA./>a.a.».ti. Qooniamverd de fingulis eft figillatiro
ageodurn, initium facimus i przcepto Communionis Pafcbalis, quod fcrtur in t*f.
Om»i, utn... . , .„ .• dt ffttt. & rtmijf. nbi fir habctur : Ommit
atriuf*** [txm Fidtlh , f*i****m *i mm- »*, difcrttiMtis ftrvtntru , ftmtt
f*Jttm i» *un» ct*fit**t*r , fmfti- pitut rtvtrtuttr , md miuttt i» faftkm ,
Eme//*riffi* Smtrmmtnt»»* : uifi ftrti d* frtprii SmttrtUtii ttufiii» , tb
*li<m*m r*l,t**itltm t*»f*mt mdttmfut, ** bumfmtdi ftrttftunt duxtrit
*bfii»t*dum: mlit^ui» & vrvtui mb Eeeltfi* iufrtff» , ©• EttltfimfHtm
tmrtut flm puttmrm. HzcCanun Innocentii III. inConcilioLateranenfi. Jam,
iifingulasejusclaiafulas breviter percurramus i pertinent, bono ordine
explicabuntur. §. I. Ommi utrmftf** fixmt Fidtlit. rii, mttid d* utu B*fi lum ,
Emn^umtmt , /Uiidit , » T) F^e Fiielis ) nam Ecclcfwe prZCepU OCC \ni Xx.
Cathecuroenoi , utpotc nortdum intra Ecclcti tfidelcs, n«c yv.v.letiam pcr Ha-
ptifmum introduttos afliciunt . Scio, aliquos cum de Lr*o *im E*ch*r,fi. d,(f.
16. ftci.z.numtr.j. probabiliter opinari, oon >apti- zatos teneri fub
moruli, (c baptifmo reddere aptos ad Com- muoionem .- ni iaciant, pecrare
duplicitcr . Primo , quia rcf- puuut Baptifmum. Secundci, quia capaces fe
Eucbariftiz red- dere negligunt. Verum, alios ejufmodi (ecundum proeceptum
negare etiam (cio . Sic Sotu< apud eundem , & merito i boc enim
przceptum, quod Chriftus indeterminare dcdit, reliquit deteroiinaodum pro uli,
vd tali tempore ab Ecdcua . Cum igitur EctieGa nen determinet pro non
Baptieatit, qui ad ip> fam non pcrtinent , remanct pro his illa
indetemiinatio , at- que ade6 nulla obligatio : fiquidem ad indeterminatum
obliga- ri potcft nemo . puivii UCUIU • l Jam vero uc (ciamus , quinam ex
Fidelibui obligentur t Palebate communicare ; videndum eft , quibufnam ex iildet
.^mmunic dit illud ( ..idem communicarc pofle CMceditur : hos enim omnes
coroptefaen- ' tm»i> utrmfau* f*x»t. ) » Digitized by Google Caput IV. Dc
Communione Pafchali. 4*7 Bubitaturergoprimoan Euergumenisdanda Ctconnnunio,*
coniequenter, an fint io Pafcbitead ill»m obligandi? Sme Boer-
fumcnisolinvpropterdecentiam, negabaturcommunio .- pjftta umen concefla eft ,
ut patet ei Conci lio Arauficano primo t*». 1 4. apud Vafquez diEuch.difpm.c.a.
femper intellige, dummodo cxterarequifiUnonabliot, utnimirumEnerguroenusdevotC
pe- at, necfatpericulumirrevereotix. Dt fatnii, Stalidii, Smdit, Mtttit,
&t. 4 Dubinturfecundd, znlkeatfemifatuii ( namomnino , &
perpetu6amentibus nanquamlicet) dareCommunionem, ut e- riam ftolidis : quales
fu nt mul t i African i , fimilefqoe debitem ufum ritionishabentes. Dirohis
nonefledenegaruiam, C non fitperi- culumirreveremix. iuS.Tb/^.8o.*«.9.
aliiquecoramuniter . inte7vallurn\ sfcJo:Sanch. jEJEE^lf. Mm de^raurJs , Jfc
furdis, etiaminativiute. Sic Diana».i.»r.6.r./.7. turo quia hi folent cfle
perfpicacioris iogenii.- tumquialatiseft, fimediocri rationisufupotiantur:
eiSanchezi#«M*».<.i.d>/>.8. 1w.11. Neq; obflat,
przdiaosomnesaliquandodebiliorerationisufupbllcre , quimpolleant,pueridecennes,
v.g.quibusnonnulli, ut infri di- cemus, Comrounioneminterdicunt: non obftat,
inquaro, pro his eft (pes perfectioris judicii , quo habito ab Euchariftia 7
OEd jamhicfoleroneilludrefolvendumeftdubium,an pueri, i3 qui ob perfcclum
rationis ufum in utraque fententia poflunt.- <)ebeanttamen fub reatupeccatimortalis,
& fub pcenis ab Ec- clelia inflictis ante puberutem commuoicare' Hxc
difhcultas peucuniverfalcsitlasduasquxftioacs. Prirad, an ante puberta-
icmpuerifubjaccantlegioushumaais, quoadculpam? Secundd, aoiildcmfubjaceant,
quoadpcenara? quasbreviterdifcutereabi renonerit. 8 Quoad primaro : fuerunt
quidam , quiamrmarunt, puerot, ufquead decimumquartumannum, &puellas
uiqueadduodeci- murocompletos ( tuncenimell termitws,inquoiocipitpubcrus,
antefemperdicunturimpuberes) noateoeri lcgibus ' aliquando, nonfemper,
neeiirequentia concipiant i tiaro, utnoutJanuarius*.i.r</.t7. His, quiufum
Nam propterei forte Emmanuel Si i»tt»ntna antiaua imfrtfumt V.Cmftfutn.%.
inmtoCtdutunfrtftVinttiu 1601. afudjt: Bafti. flam Ctttrum fuhfitna Anrtrri ,
ficbabct: %tfi, auidamputamtttatfi ad Ctnftftitntm , nuiUbtt ufum raiitnii,
fcilittt titm fuitt maUfaQi\ t.imtn EttUfia nttt vtdttur t>i>U^*rt amst
fuhtrtattm . InhoctamenEmnunuclisdictoadvertenduni cft, inemendatis
novisimpreflionibus, addiufuiftealiquaverbafatisrcftridliva, in huncmodum :
Tamt»EtcUfi»»mvUUtur thlizan antt fuhtrtattm
yttadftamainauttnfittntthuiimftfitai . Idquodeft longe diverfum i germano
Emmanuelis diclo. eiduduntur ! at illis , cuni non fperentur meliorandi .femper
de- o PrxtereiHenriquez l.l.d* Euch.c.ai. »»+. puut , Ecclefix negandaeflet,
quod non patitur pia Mater EccleGa. Semifatuis prxceptis non obligari pueros
ftatiroacufum rationis habcnt : & i.M
i«*xf»mm.f.+9.<..i./w/..V.arferttiirihislaQicinii, in die je- junii,
licethabeantufurarationis. Quantum autem , ut obligen- tur, ezpeclandumfit,
oequaquam decernit. Denique Sotus im 4. dift. 1 ». j.z. «rr.r t . fa vetque ez
parte S. Antoninus if.tit.9 cX.Q . 6. afhrmat ufque ad duodecimtt annum non
teneri pueros ullis Ec- clelizprseceptis, &confequenter, DecConfeffionis.
to Verauraenfententiadocet, puerosftatiraac ufum habent rationis ; huroanis,
atque ade6 Ecclefix legibus aftringi » nifi fortc eiprelte eiimaotur. ut certei
prxcepto jejunii, ufquead vigefimtt primum completum,eiimuntur . Ratioconvincens
eft, quia puer, eoipfoqndd ufumratiooisparticipat, eftcapai obliptionis lcgis
humaox,ficuti eft capai legis naturalis, & divinx ; crgo non cfl un-
deeiimantur,quaodo lei iertur proomnibus,nec jpGeicipiuntur. Iu communiter
Do&oresSalas , Suarez , Azor. & alii , &c. quos ci-
unt,cicfequunturBoaac.*/>.t.i«ir|.f.i^.6ji.J.S*nch./.t.iii»i>»<. «.t ajt.6. qui eiprefse
loquuntur de prxccpto auditionis Miflx, de abltinentiaiCarnibus,
deprxceptoConfcfllonisannux. Etqui- demdehacconfeflione videtur
minusefledubiundura: flquidem Caoon Omnit utriufant ftxui , videtur hos com
prchcn dcre ,c u rn pre- Cipiat, ut emuti fid*iti , cum ad an**t difcruunit
ftrvtnttint , ftmtt inamnaetn^tautrVyfifiiifimtttnfiii^tuimmalii.-^ :,
utfupponimus. runt , quem drindeamilerunt , nee conflataroiufle in peccato
raor- taJi, nonefledenegandam Euchariftiam inarticulo mortis , im- rr>6
& aliquotiescitraillum, pie 6t probabiliter , docet Villa- lobos i»
Ma»»ai.tap.4.»»m*.i 7. prxfertim (i retineant reverentiam huic Sacramento
debium r luceque aliqua ratioois , ut modo diti , fraantur aliquando»: quales
plerumque fuot ReligioG , quiquamvisinamentiaminciderint, retioent fere
fempcrbonos habitut. Bauci/«^«.r«/Wi74.ait,ameatibusabinfantia«or)flfledandam
Kuchariftiam.quiajudicaodifuatperindeatquelnfantes. Recle .
ltaenimdoceturcomrouniter. Veruro ibid.additapud Layro. da T.urS,
r.4.».4.iisqui poft ulum rationis in amentiara inciderunt.Eu- char iftiam
daodam c«Ve,dumUiat in mortis articulo: ciutq: Conc.
Auraucan.&Canhag.quodrefertur: lamfa 16.f6.r T. Sedinhoc uztu,
inquoeftquidemfermodeSumpt.Euchar. folumuchabe- tur de re noft ra : Amtntiaut
ttiaaty auacwqut pittatit (uat^tnfartnda C*\
quareillud(dumuxatinarticulomortis) veldefuoaddidit uci , vd iumput ez Glofla
ibidem marginali , id quod , ut vidifti , nonapprobat valde pie Villalobos ■ H
i omncs, dc quibus in boc $. locuti (umus , iu demum obligan-
tarcomrounicareinPa(chate,licutipro jadicio,quodparticipaat , (untobligationis
capaces . Dubrtatur tercio de phreneticis , feu de iis , qui habuerunt ufum
rationis, inftante t amen roorte , amentcs fiunt . Sed de his propriut iocuseft
paul6poftr«». j.f.9. rquartodepueris , de quibus jam fubdo putri fuajattant
It^kut humanii qmad fornai} sfubda. UbJ.anlrapt 5
TNfaotibuSfnoftrahaccutetnonefledandam _ JL (altem ez ucito EccJeGx prxcepto
certum eft . Dubium ergo fupereft, de pueris ufum rationis Jam attiogetibui.
Dequibusdupleieftfententu ; Priroadkentiummajoris difcre- tionisu(umrequiri,ut
puer communicet «quimutSacramentali- ter confiteatur . ItaSuarezaliiqueciuti i
Joan. Saachez rooz ciun- do. Ratioeft,
qaiaindiaoa^(^ai<airriMffM«sprxceptumCon- leflionis fertur abfolute,
fimtlinanntctnjuiatur. Undp fatis eft communitcr xus inter
leptirauro,&oclavam aanum,quando inci- pitdilcretionisufus :
atprxcepturaCommuniomsrerturcura re-
f!ricrioncrcverentix/«/ii/i>»jr#-urr»j-//f Euchariilu Sattamantum. Quare
requinturnnquit lententu l xtas inter decimum , & decn
mumquartum,quandofcilicet, fecundumiudkium Confetlario- rum, cV multo magis
parcntum , qui mdius nliot norunt, xftiman- turfufficienterdilccrnere
intercibum, &cibum, 5tc. 6 Secundai. iceiitiaeft dkentiumeanderaxutemad
Commu- nionem iumcere, quxadConfeflionem ; nemp^aliquantoplus , quimfcptenninm.
Ita lu. Suich. inftl.dift. 16. dilrori. dcitg,h.d,tf. i.;.i4.'5-i.j».7. nonenimminu<debet
pucr proconfcmonc difcer- nere,quis,qualilVedcbeatefledolorpeccatorum ,quanta
Gtoffen- U Dci,quoanimopetendavenia,&c.quim proComrounione,quid
ihcibusille*qux,quanr^uedevotiorequiratur,&fimilu. Ciim aSfi
^cKhxc^"6' . CSocrn luiiitici *%sx n.rr * Utraque«nteatiaeftprobabilitf
unde (equitur i te pofle obli- faripuerumpoftfeptenniumad CommunionemPalchalem
, cum pofteriore fententia : nofleezirai, ufque ad decenninra, & ali-
quantopluscum priore . r.Sotus, Vafquez, Thom. &Jo. \m[il.diff.t\.».\U
RatioeA ( h> Ii i^VUoadfecundam, quxeftdifnciliord v2.verlamagis, triplei
eft fententia . Prima docet pueros ufum rationisantcpuberutem habentes non
altruigi cenfuris , & pocnisab hominchm ; aftringiumeni latisin
jarecommnni. Ita Azor.Sotus , " SancheiabeodemJaanneciutii . qpiunt)
auiainjore t.i.&x.dtitU^itfutrtrum, erimuntur. riipcenislatis
futipGezplkant^ i Judice,non ver6i latis i m re. Addunt,
ratioaemconvenientix,curipfiiueii»lkenc,eite, quiaad incurrendas pcenaslatas ab
homine requiritur ordo judi- ciirius; v.g.ciutio,
defenGot&c.adquxaptiminlmeluntpue- ri ! atveroadincurrendaspceiusuusijurc,
citrahxc non re- quirantur, aptieruntpneri , acproinde illas kgitime incurrere
poterunt . t . ■ iz secundafententuoppofiu eft dicentium, nullara prorfus pcenam,
velcenfuramflveabhoraine, Gvei jurclaum incurrii puerisantepuberutem. luSi
v.Ctwurtrum 1. Fj^un Lfru.Ecct.z. t.tx.l-n.H. Ratioeft, quiaadeftdecifio clara
t.i.&i dtdtliBit fuirtvum, pueriinfradecimum quartumannumip(nis ftmpliciter
ezimantur: auxcilmuniverfaliterloquaturs & ez alia parte ,
odiareftriogidebeant , noaeftaflerendumdccifiouem loquiduo* taiat
depcenislatiiabhomine: ubienimleinon diflinguit , nee nosdiftiogueredcbemui:
multdminus G dillinguentes eztend»- mutlegesodiofas. ..... 13
Eiqualecundafencentutequitur, hos pueros dericos ri- zantes,
(equeinvicempercutientesnonincurrere eicommunica- tionem , Si auii fuadtmi <
&c Iu Molin. allatus i Pagund. tbii. Sequitur fecund6,eo(dero omittentes
Confeflionem aiumam, vd Commuotonera Palchaiem non incurrere eicommurucationem
1 Ibrtein aliqua Dicecefi »contu nonconfitentes,vel noa cumiouni- cantes laum .
Sic Jo.Sanch. u> ftl, diff.Ut. ».18. SequiturTerti6,eofdemaliquemoccider)tes
oon incurrere irre» gulariutem . Sk Avila^lenriq.ciuti i Jo.Saoch.it. contra
Thom. Sanchez, &Gnnadumabeodemciutos. Sequitur Quartd , eofdem committeates
crimcn in Bul la Cctnz, nonincurrerccxcommunicationcraPonuhcircfcrviura,
cV/Jmi- Djgitized by Googlc* Methodi SS. Cammunioiils Liber. lia , <5uK
m.ikum diUurc potcrunt conicic.-.tiam Confefujjo- xum. NoucurccumiSuario
dlffA.dectnfurii, (iH.i. num.\$. in intcrdido loci i ulcsimpuberes» 0 illi
coaveoiant , peccarc qui- demconcraprzeeptumlnterditlolatum > non vcrd
incurrerepe- narn impofitam ■ Ratioautemprzdicrorum illa elt, quia, licct
«jufmodi pucri, cutn fint ratioais capaces, culpz fubjaceant ; non tamcn
lubjacentposnis. 14 Tettiaicntentiadocetprorfutomoia , quz doect fecunda
fententia.- addit umenlimiutionem. Exiftimat cnim folam cx- comrauaicationera
latamobpcrcuflionem clerki, in cap. Si mtit fuadt/ttt, concrahiiprzdiciispueris
, czterasomnes nonconcra- ni. Ratioeft, inquiunt,quia incap.Styrrr», i.M,
e.guam- •vii , de (tnttntiatxcemmunicatimit, pueri doli capaces mittuntur ad
Epiicopum , ut abfol vantur i pcrcuflionc Clericorum : quamvis aonadSummumPoncificem,
cui aliis ulis excommunicacioetc «fervata. Si igicurmittuoturad Epifcopum
,utabfolvantur , jam "^Trcs viri Infigoes, ut alios taceara , teoeot hanc
tertiam fen- tentiam : lcilicet Thom.Sinch. inDecal. /ia.ix.iajoao. Sanch. m
ftl. dt/f.i6.n.ilt. & Caltr. dt Itf. diff. 1 ,M4.i>j,;. ij Quoniam vero
hi textus, quibusipli innituntur, diligen- terperpenfi, rem aperte non
decidunt; ideojudico, (ecuodam fentenciamcflefatisprobabilem, nectamen fua
probabilitate ca- cereprimam, cVtertiam. Scd amabo tc , expendamus pracdiclos
textns : inveniemuj enimgermanamtcxcusincerprctationcm, vel a doctiliimis iptis
■»iris, quandocurfimlocaleguntur, interdumcffugcre. 16 Incap. Suftrte, frimedt
(tnttntta txetmmunicatitnii ;fic\\i- bcCur . guhd fitttriti infrmfubert, anntt
ad invieem,aut MMW alttrum ftrcuferit: ntnfuntad AfeftfhcamSedtmmitttnd, ;
aaierei treitx- eufmt . Advcrtis?nondicitcllemiccendosneceflarioad Epifcopos,
necdicit,cos incurriltrinpenamexcommunieationis: ledloliim
coscximiirecurfuadPontiheem. Ex quo dicJocolliiii bene po- tert ,eosnon
incurrereexcommunicationem Pontirici relervatam : at verd , quod nihilominus
incurrant cxcommunicationcm ab Epileopoabfolvendam, colligi nonpotcfl : abfurda
enimclthzc eonloquentia; Nnn inrurrunt cxcommunicationcm i Pontitice
ab'../ivendam : crgoineurruncexcommumcationcm abiolvendam ab Epifcopo . Vel non
incurruntexco- imunicationem Pipac reter- vaum: crgoincurruntexcommunicjtionem
. Ego cnimconten- rlo, iilol , fiPapalcm nor» incurrunt, nullam incurrere :
quia liullaalianiiiPap.lishacio re fulmin.it.! - 1 . 17 lncap. $nsmviit eeiemt
(iclcgitur. Incidtnt in Cxntntm , tic: r. :/i ;» AfelttlicA Sedi tjl
aifelvtniui , nfi immintnti mtrtit mrti- tule, ia';rmttAtr, ityuticitim , aut
inepia, fuenli, velfimili etmte t frrtttlstttt ftxui , mjfaemftril imfettntia ,
fivt mntliitt imftdimentt t-i. tr.ire retrabatnr . Etpauldpoft: Ctxtttum,
auittmftrmiiimfedi. $r.\-.ts ~r.,r.t (txcuit tntritj (ui jnramentt, tu eeffamtt
tmfedi- m: it$*4 AfetleHtam Sidtm mcctdmnt , fnnt aifelvendi . Hzc ibi : nbi
vidcs excipi pucros a recurfuad Pontificem : certc, dicam Cjjo , quia
luppoiiuntjr non incurrifle in cxcommunicacionem Papalcm, undc&innullam ;
quia oullius aiterius ineminit fa- cer texcus. Nequcobitat,
quodpuericumczteris, quiPontiliciasexcom- municacionesincurrunc, numerancuribi,
putrtii, vti/imtli *t*tt , tffe. Nonobftat, inquam: idenimfadumeit, non
quiaipfiincur- runt in excommunicationem Canonis, Si auit (aadentt , fed quia
etiamipli verccontra didum Canonem, quoad culpam, ( quod non negindumeftdcpueris,
dequibus loquirour ) peccaat. I A Incap. futri,ttiltm , lichabes: Putri, auun
Cnntntm inci- dtrunt ftntentiu fremultAtn , nondicit in excommunicationem ,
proadukis. promulgata ell, jivt »ntt, five ftfi fuitrtuttm ftfiu- Itnt (t
ab/olvi | fetrf} Atctct(*nut Fftfcefnt ulifelunimt imeficium im- ftttiri,
titmfrepttr dtftciutn tl.it 11 , tn oun fuit tcmm\:ju, txcij ui , rirtr /it
m*nfuttudme temferaniut . Haclcnus Canon. Notasr Dici- turabE?iicopoejulmodi
pueros abtolvipafle: at polTe etiam ab aliisl<*gitimis Confeflariis,
quiEpncoporumfuntadjutores, non r.cgatur. Mcritdigiturcolligipoteft,
eosabcxcommunicatiooe , licetooniculpa, liberoscfle. t Stmtl n) *nne
ttufittatHT? Ubi obitcr de przcepto annuz Confe(nonii. 19 /^\TJamvisid
przlentisinflituti non Gt: nihilominns , ne V_/ pars aliqua omittatur Canonis:
quem fulcepimus enu- clcandum, ctiam liocdcannuacotifeluone przceptum per hanc
occafioncm cx plica re non crit inutile. Quet tWitt ber frutftum . Hoc ergo
przceptumomnesFideles, etiam pueros fuflicien- tem ufum rationispoft ieptcnnium
habcntes coroprchcndcrc , jam patetexdiclis, przlertimi,«jp».ii. Dixi poft
feptennium : nam iiantefintdeiicapaccs, non comprehendi , docet Joan.Sanch.i*
pma.4iff.jn.im.lt. ciimid per accidens fit , ad quod EcclcGa nonrefpesit. Qutd,
liptftfeptcnniumdubiumfit, anlufBcieoterationis ufa t? Rrfpondeonecobligari :
quiaprxceptum Ecclcfiz eft riam certam , ideft peccatum morcalecertum , oon
pofliintabilio abfolvi , nifi tub conditione, ut dixi im tHttbid*Ctnfefii*aiit
l.l.e.l. (.j.v.iS.Quareinilloscaderenonpoteft dicu abfolutionisobliga- tio .
tjudd ti ferantcertum peccatum vcniale , ad quod commitccn- dum rainor ufus
racioois requiricur , ex alio capice non obligantur, nempequiaad
venialiaconfitenda hocprzceptum nooobligat, ut jam lubdo . Adde quod dicam c .
j. m. 1 4. im fimt . 10 Petes, an hocprzceptumobligeteos.qui folis peccatisve-
niabbusaggravantur? Rcfpondeo. Nonobligat. Iu Snar.^;r». diff.l6.fc8.s. aliique
. Sicut enini Chriftus Dominus.licet indcccr- minatequoad tcmpus,
nontulitprzceptum, nifi de confitendit mortalibus : hzccnimfoladivioamabanima
graciam expellunt : ita Ecclelia , non niii dc iifdem przccptum ad tale
tempusdctermi- navit. Qndd fiin Jubilzis , quandorequiriturcoafetlio, intclli-
gituretmmcumSanch. itmur. 1.8. dtfp.t t.num 19. ex opinione, probabili, de
venialibus; idedeft, quiatunccontelliu,ineadein opinione, requiritur, utunumex
bonisoperibusaflignatis , ftcu- tieleemoiyna, oratio, &c. quod aon cil in
cafunollro. Dixi , exopmioneprobabili , quia nimirum id etiam probabiliter ne-
ganc Suar. dtfmn.diff.ix.fta.i.num.j. Fagundcz ftu. Beel.U.i. caf.t, num.U. Dt
itmftrt bmjui Migatitnii . • 1 * xi Jam vcroquandoobligat hoc przceptum?
Reipondco.Cum Canon quoad Conicflionem dicac , ftmtltnammt, quoad Commu- nionem,
inPaftbatt, patet latius tempus in Confeflione , quim in Commuoionenouri,
oempetotiusanni latitudinem . NecobflatpraxisFideliumconiitcntiumin Palchate :
id enim faclum eft, non anitno introducendi conluetudinem obligaco- riam,fed
propterCommunionem,quztuncpcragendaclt . Qaare llquismoruliaconfefluselt intri
annum, nonobiigabiturcontite- riin Pafchatealiamortaliadenovoeodem anno force
c/>mmifl'a , nifi per accidens , idclt obCommunionem .■ & ficfipropter
imir- miutem, vel aliud impedimentumcornBBunicaretunc non pote- rit:
confitcrinonobligabitur. Sic I^yrn. .'. r./r.6.r. j.». 10. Con.n- ch. dt ftem.
di f. fj% j J.. quidquid dicat Nunnus rr.a. w } f. t).6.mrt.f. difi.tencl.aj.
pari modoctiam fipcriculum lit oblivilcendi pccca- queo- Molumenimadi ciendam
inannoex przccpto compellimur. a» Przterei, qui valideconfitetur, fed five
peroblivionem , fiveexaliquacaufa fioe culpaaliquod peccatum raortale omifit :
nonobligatur exviprzcepti hujus anni eodem anno connteri , polkant deConf,
quiajamimplevitprzceptum. ltaHurudus diffutmt.f. dt . tW.it. oblrgatur ergo
lotumillud fateri io aono confequeoti . velcertc, utimplcatprzcepcum fubdendi
davibus omnia iruw- ulia , in periculo mortis, vel dcniquc antc Communioncm ,
juxcadifla caf.i.f.S. J t Quiverd, quiafolisvcnialibuspeccaciseratobnoxiut ,
illa folainprioribusv.g. (cx menlibusanaiconfefluseft, fi deindc in-
cidatinmortale,obligaturneincodemannoillud confitcri / Rcf-
pondeoobligaridoccntVafque7.i*iv«»9.90<w/.}.i»».i.» 6. Hurt.
dtfttn.dtff.f.diff.w. quiaperhocprzceptum, ioquit, determi- natur przccptum
Chrilt i ,quod fuit folum di raorulibus, ut fupri didum clt nu.io. Ergo illi
non fatislit mfi perconfellioncm morta- lium, quxfuitpr.Tcepta, non ver6 per
confellionem veniaiium : Ergociim prediclus iliammorulium non fecent inprioribusmen-
fibus, in pofterioribusfaccrcnoiiobligabitiir. »4 Exquadottrinaiequitur, cum,
quiconfeflioacs exhibuit, velfrequentiflimasdevcnialibusin uodccim menfibus,
& viginti novemdiebutanni, fiiaultimo die mortaliter peccet ; obligart
eodemdie, nialtqnolegitimoimpedimentoexculctur, ( ut ccr-
tefacileioUliangultiacemporis inveoiri poteric ; antequam ex- piretannus, illud
confiteri ; quit per illas przcedentcs vcnia-
liumconfcnionesprzccptoannuxconfcliionisnonfatisfacit. Hoc autcmdurumalicui vidrtipollct.
Scio Ochagaviam dtSmcram.tr* 14.6. puurcpcrconfcilionem venialium fatisrieri
przcepto Ec- clctiz : io qua opinione, fivcracllet, nonurgerethzcdiflicul- tas:
ficutietiam non urgerct, fi annus in hacmateriacomputa- retur fccundo modoex
diccndis inox a.ij. 15 Quatuorenimmodiscjuimodi annus compuuri, feu inci- pere,
acterminaripottft. Primoiconfcllionemorulium, quam tu quandocunquc feci* ili
ufquc ad aliam contellioncmtquam faCturus es : ne (cilicet intra
unamtcValiaminccrcedatplufquamaanus. lu Sotus in^.dul.tS. art.A,\ alt.U in if.
7. y. ;•.«,/ -4, <■ Secundditempote, quopeccatumranrule coramifilti , ufque
ad coofelsionem , quain iaduruses : lcajofephdc Auguft. inbrt~
vinttitiayrtttft. Eecl.j.n.t. fcilicct intra peccacum commilium,
&confefsioncm priiis, quimannus prztcreat. Tertio i Pafchaadaliud l'alcha,
icu inaliquibns Direcefibus i Quadngefimaufque adaliam Quadrageliraam :
quividetur ef- leprohacreaouusEcclefiafticus. Ita SiutczdifoMt.dtff.l6.Ct>-
ninch. dtftxmt. dtfp.%. m.ja. Pafcha autcra , feu Quadragefima hkaccipitur
proillis diebus, intra quos przccpu eli Commu- nio : itautomnisconfcfsio,
quzfitanteDominicatn im Albitia-. cluGvi>, cenleatur fpeAaxe ad annura
przcedentem: qux vero poil, adfcqueatem. QujrtA Digitized by Google Cap. IV. Dc
Communione Pafchtli. 4*9 I fioem Decembriviuiell .nuicom- nunif . cVcivilis.
Ita Vtfq.dtfaHU.* ocjt i.d*b. i.aut. 16 Ex hisannum computandi modis, primi duu
pr.TdiQoSua- riononplacent ,& meritn : quiailU verba/««»Wima«»,quibusla-
tuii eft hoc prxceptum , videnturfignificareeeriosterminos , cfc
deteriaiaaUMproomnibiu, non ver6 fingulos pro liberute , fcu deterrainatione
fingulorum: ut cum dicitur , Stmtljtjunn i* mtnft , ftmttjtjtmtiin*tU*m*d*>t
non intelligitur nifta determinato initio menlis , vel hebdomadac ad determinatum
finem , &c. Dicendum igitur eft , duos polleriotes modos eflc utrofque
probabjles ■ Ratio eft. quiaverbaiilalegis, ftmiii**»**, utrumque fenlum face-
cit nuiuiraoai : mxtpt repodunt,
lonusenira&probabiliterpoteftfumiwiefiaftUui , lt%*m Dtmimi madniytmm
tYprobabilitercivilU. 17 Dices,atfcquitur,pcaTequempiamr.onfiteriinpricipio ao-
ni unius , & in 6ne aiterius , clc iic ditTcrre aja ii per biennium con-
feflionem. oruli, otncium hic vere fufcipitur Sacramenrum, licettllieiti, «tqae
W06 fi( » quodprxeeptumeft : ibinonitem. lf Verum oppofiu opinio , quod nimirum
Utisbat praecepto perinvalidamconfefsionem, efleprobabilcmmerito, puuntnon-
ruulti . |taFaguod.»r*f. £«/.». /.i.<.4J»^.ciunsGabrielem^5ylfe- ftrura,
Vifloriam, Alenlem,Si,Onuro,Ledefmam,Paludanuni . Ratioelt.quia Ecclefia folum
externura confeUiooisaQum pra-ei- perepoteft, leucerteprxeipit,
&remifsiopeccttorum eft fioii prxcepti, oonumencaditlubprxcepio. 0^=3
Huclpcflat PropoGtiojj, exdamnatiiablnnoc.XI. quae ImW. c|t huiufmodi !
Prtttftt Ctmmtmmitmji ***** fmtiijSt ftr Sstri- Denique quando quis ad aliquod
breve teropai exeufatur » di- eama.t 5. /£•**- utitem anfitobligatioprxvenieodi
, dicam »• ?t. $.IV. rtvtrtMtr , *4 mi*tu im Taftkmtt , rf/>M S*cr*mvU*m .
Ubi de obligatiooe prxeveniendi , &: tollendi impedimeato. i* Reip. Etiam
Sacerdos poteft reciure, Gnemoruli, officiu hodiernuro, initiohujusdiei , &
craftinuminfineejufdera din crafiini, ckGcquaGperbiduumdifferrereciurioncra.
Necigitur id incalu noAroconveaieoseft , poGu uli rorma prxcepti. xi Por/6,
quineiemcl quidem confiteturinanno, obligatur neconfitenftatiminceptoanno
fequenti? Refpondeo. Quamvii multi cum Coninch. d* diff.\ «wm.si. Jofeph. de
Auguft. imkrtvi nttitt* fruift.lttl.x. u 4. probabiliter eonlcndanc obligari :
unde ni ftatim coofateatur ; novo (ioquiuot) <5c continuato pec- catopeccat;
Tamen probabile etum eft, nonobligari. Sic Va- leot. rr.^.difp.-j. t.S.p.i.S
Ttri^nDiAJtdum, Filliuc. tt.i .tr.lx^. ».45. R atio hujus cft.quia hoc
prxcrptum non eft,ut puUnt adver- Urii,prinavi6deconfeflione,cV{ecundari6detempore,utcuaquis
vovct.velei a confellario pro fa lisfatQione, imponitur jejunium, v: g. qui, li
non poteft unodie, debct alio je juoare : fed eft prarceptum, Coofefliouem,
<5c tempus srq ue refpiciens : eft enim przceptum ad- diQum tempori ,
videlicct anno 1 ieu duodecim menfibus , ut patet ex vi illius lf*m*lim****
t**j\t*m*u . ) lllo igitar tranUclo,peccavit quidcm Fidelis , fed nonamplius
prxceptum prasteritianiuillum urget,urgetfolumprxceptumprzfeatUanni. Sic
Sacerdot habet obligationcm pro toto uno die , hoc eft, vigintiquatuor horis
rcci- candidivinumofficium: at illis tranfatus , nonremanct obligatio
przteritidiei, fedfupervenitobligatiodieiprxfentU. Atque ex
oacprobabiUieotentiafoquitur, eum, quiobaliquodlegitiraura irapedimentum , toto
uno anno • v.g- propter inopiam Confcflarii , non eftconfellus, non obligari in
aouo fequenti nifiad fc ilionem intra ipfius inn 1 Utitudinera pera^eadaiB .
C**ft txtuftuUU *i tmjtu* Ctmftfiittmt . 19 Illwdnunc fupereft breviter , an
iliquaodo ib ejufmodi an- HHMHWM Fidele«cac'ufentur ? Dico cum Coniach. dt t ,
«.7}.excuuri : & primo quidem eos, qu 1 pkyGce non poflunt: ut qu i cirent
Con fcHano , &c. SecunT dd eo$,quiprudenter timent revelatiooem Ggilli ,
aut ne ipfc cooy fitensincunatinuaveodkimipfituConfelxuii. Terti6eot , qul
confiterinonpodunt line notabiiiincommodo vitac, fortunirum, &c Nam , Ut
toties d 1 0. um eft,prccepta pofili v» non obligant cum tantorigore.
Incomrood»,quxoriuotur praciieex ipfaConfeftio- ne, utmagnaerubelce»tU,veltimor,
quodteneaturquisi Con- icllariupropcccatorr,noae»cu('»c ; quu feaji magni
peccatoret non tenerenturcorjfiteri . MatjoamerubefcentUmexcuUre fubdi- tum ad
confitendum refervaturaipudSuperiorem , docentNavar. & Sylveftcr apud
i.udovicurn i Crucc dt XutUCru*. di/f.iu.i.dmk. i . adde Henriq. /. 3 . itftt*.
1. 1 9, m ?. fed non placent: quU ftc Dt MkatitMt ItllaUi imUdimt*t* ^^W^pj™»
tw***w wm^***>t*M*rr mt*wm^n^*9m*www*wm*w w 40 DixhauidepnEvideote
impedimentum : dicamm confc ouenterdeeo, quitropedimentumtollereafe, ad
communican- dam in Pafchate, ut ctiamad confitendum intraannum obligatur .
Quareautemuletit, exdiverGrcircunftantiii temporii , perfo-
Anexcoromunicuusv.g.carcere detentui, aninfirraus, & fimi-
narum.&fimilium.iudicioprudentiseflexpendendum.Vidertue 1»,
impeaitiobligentur fubmorulipropter prxceptum Commu- iPafchalis, & anouz
Confefsionis ! quzrerefolutionemab Uniutem, u^lcilicet in N Paichate,boceft, ut
jam confuetudocommunit cxp! icui t , _ idieDominicaPalmarum,
&inaIiquibusDiceceGbui ■ a Dominica prima Quadragefimx ufque ad dirm
Dominicam in Albis. Cum auternhoc praeceptum fit addiflum tempori Paf- chali ;
ouituocnon coromunicavit, peccavit auidem graviter , fed non habetobligationem
ftatimcommunicandi , nifiin fequenu Pafchate : ficuti qui Miflae non interfuit
die Dominica , non obligaturaudireftaiim dic Lunx. Iu Tol. Val.Sl apoddeLugo dt
iueh. diff.i6.fta.*,. HMm.6i Aliquot probabilicex contrariurn
fentirenonignoramut, ut Suar. Vafq. Fagund. apud eundera . quodperCoramuniooem
peccaminofara fatisfiat prsecepto, dt- ximod6i».J4. Dt Pnvidtntt imftdimtatHM .
37 At, quipnevidctfenoapoflecommunicareindicloPafcha» litempore,
obligaturDeDrxvenire/ Obligaridocet Suarez hSU. apud eundem deLugo. NegatVafq.
AU. apud eundem : quia prcceptumnonurgetnifiinPafchate. Idem dicdeco, qui prsr-
videtfe, anoofequenti, confiteri nonpofle: non cnimobligatur kocanno, pro
obligationefequentisanni, confiteri. )S Exhac probabili fententia
lequiturG^uiscommunicavitan- tePafcha, t- contiogat forte tolJi deinde
impedimentum , ad- huc teoeri in Pafchate : quUanteooofatisfecitprzcepto: Atnon
teneci, fiwdictocaluCommunionem anticipavit ex intentione prxcepti, (equitur ex
opiniooe Suarii ( quz certi probabilit eiij quialkjam implcvit prarceptum. 39
SedquUt,Gquii,dumeftinprimahebdomaaa , previdetfe
nonpofleinrecundacommunicare.- tenetur ne in prirna bebdo-
roadacommunionemperagere? Refponicoteneri, quU jam ur- get prxceptum : utqui
dic feftivopoteft interefleSacromanedilu- culo , fi prxvidet oon pofle circa
merid iem , mane tenetur : quia ex unocapitepottft,exalioprxcepti obligatio
adeft. Idcm propter xariutemrationiidicdeprxvidente, fenOnpoflecoaJiteriiO 6m
annuaConfe(fione'^quxf*ndemcft ex Eocle- , q bJ m 1 Confeflione fac ienda. r ~
enervareturviireiervatiooii. Qu6dfi iubditui per pKim C {ariumpetiitaSoperiore,
cVaonobtinuitliceotlam alteri cendi :dirirauir.i.«.8>»a#».J. quid
habeatremedii. 30 Hincfequi;ur, Gnon poflum adire, vel vocare CoofefTa-
rium,oificonficiendolooeum. aclaboriofumiter; me excutari. Quareautemtalefit,
exdiverfifcircunftantiis temporii narum,&fimilium,jiu'!-
dixi(uprsf.i.|.6.ahio. 31 (^oddiximusdeconfefnooe, utfemelhicdicam.deCom-
rounionePafchalidiciumefto.- parenimeft ratio. ji
ir.udbeocadvenitCooiiKh.«#»«»w<i^.jj..74.faci]iusFide- leseicuiariabhac
fiafticuprxcepi . ricuIo, iucetlexprxceptodivino:tunceaim ui aUeauli,
utpexlepatet, expofcitur. 3 3 Qui autem focit Confeflipnem in validam, fi ve ex
defe&u do- torit,GveeadefecluintegriutisCoafeflionU, Gveex defetJu ak-
folutionU, &c. noo exculatur/ debetdenuo, antequam anous evolet,
valideconfiteri. SicSuar.d«*aBi.di/>.3ic. /Vc2. 7.11.3. Coa.
diS4t*.diff.t.diAjS. Layra. lik.$.tr.m.t.\ *mm 1 i.clcaliicomrou- mtrr.
Ratioeft, quianonfacitquodprxceptumfuit: fuitautem
prxcepuConleffioSacrameoulii, quxfieft invalida , Confeftio noneft.
Nideou6coofit«»tur, fubiaeebit posnis oon busirnpofitil. Sk Faguodez frtx.Eiei
iai.i ^.4.0.1». riq./.y.<.4-5-l. 34 Nequc obftat quod ex communi dotOrina,
qui vel cum pecca- t»mortali,veletUmexcomrounicatus^i Pagund. fru.Bttl. %.U*. ^A5.«ommunicatin Pa(cbate,Utisiacit :» 1
txcarcerationem , . &iptraaaaumcooGteri, licite, & e: Merollara #» 5 ?
dc Lugo d* beU«. 1 6. [ta. ■ M 1 7. contra Hcnriq. » • Ratio prioris d idi eft, quia pre,- 1 CommunionU
, & Confcftionis eft magni mr - cVCommuniomaximeconfcrantad an'"
&ide6rigideobligat, & confequenter obligatadremovenda es
prariertimmaUfpiritualia, quxpofiTuntobftareipfiusprxceptiad- impletioni. At,
cumcarcer, ociofirmiusfpiritualia mala 000 fiut:
nonramrigideadillarejoovendaprxceptum Confcfsionis , cVCommuniooisobljgabit: ut
ipG etiam timorafi coofcientix o- ilendunt, qui noo multum ioliciii funt de
toilejidp carcere , vel rgritudine ad hunc finem, ut pofsint confiteri , vel
commudicare . Enimveronaturtlii, ad hacc mala corporalia advertcnda, fotici- tudofatit,
fuperqueelt. Dixiautem i*itkb*jiu*.4fi. ('Gmilesim- peditii
ideftiavolunurieimpediti: nam volunuria impedimcn- U,
&abUtuoongraviterditnCilU, tolli , utquUconfitcri , <5c communicari
pofsit, non cil controverfia dignunt . 4,t l1^ n-tUmdifwiutemhicauUnant
Doflore* Siur.Sayt » I.. i^w. 1
vui.u>M xi-nrifl Digitized by Google 433 Methddi SS. Communionis Iiber.
Henriq.Coninch.*pudMeroU»m.'-r. Cureuim uon obligecur ex- communicacui r ei
viprzcepcidesudiendoSacrodiebu» feftivis) sd tollendtmeicommuoicationera,
utipfiliceataudire Sacrum ; obligitur ver6 mododitlo.- utcon6te*tur, &
communicet. Di- tpariut aucemeil, quia Confcflio. & Communio fupt raajori»
momenti idklutem» quimaudilioSacri: &ide6illorum prarrc- «umrigide,
hujuiautem, noo urorigideobligac Fidelet »d tol- lcnda obltantis impedimenu .
VH itmnunitandum i» Fafthaj* . 41 Qyibusautem, ckiuquo loco accipienda Gtfacra
Euchari- fti*i PaTchacisccmpore, nunc eft dicendum. ld quod, ut me- lius iiHcl
ligitur , advertendum eft cum de Lugo difp. d* Euehar.x t. /Wt.i.o.att.
sdliciteminiftrsndum hoc Sacramentum requiri ju- rifdiclionem :
psfcereenimovespcrtinetsdpsflorcm proprium , velcercesdejusdelesaum : quilct,
CdceraexcrsPjichs,cuncin fuisEcelefiisfuntReligiofi
mendieantesexprivilegiis.Dicofnunc privilegiis; namczterum inClement.l.
dtpriviltt. eict ranturReligiofiminillrantes Euchaniliam fine Parochi
tereaaico, uuem cxtra riicna , cx in iuis r.icicuis , Pafchatedicam num.tf.
icem * num.x y & an excra fua» in- [iofiminiftrantes Euchanftiam «is. Prztereidico,
lilcero cxtra Pafch* , * in furs Ecctefiit , naro, proT Ecclefiss^ qii
<er?reutivus,(euprz(umptut.' C lis, feuParochi, cxplicsbitur gTft». ».j6.
Nequedicas, fi re- quiriturjurifdiAio, ergorequiritur conlcofus exprdlut , uc
sc- cidiCinSaeramentoPaenitcntiar. Neiddieas, inquam: nam ab- folucio in
Sacramenco Ptrnitentiae , efl jciiojudicis, quzrequirit validiutctn fcncenciz
potentis condooaro , quam potencum , leuiuthoriucemnoo hibet infrrior , nifi
illiicluifuperrorecoro- municetur . At ad »dmioiftrandam Euchariftiam id non
requi- fitur : quiafemper valide Eucluriftu miniftrabitur . 4*
PerBullamCrucutzdari farulntcm , ut extra Psfchs i «juorunqueSacerdotepollic
lumi Euchariftia, docct Vilquex d* Zmh ^.»i».r.fj».j7.
NegacSuarcr^f^A^^a.fda.a.ucrum- «jueprobabile. 4J Hocpofito,
hicproprueftdifficulus pro tempore Pifcha- li; oamprohoc tempore videntur efle
magit -inviti Parorbi ad dandambancfaculutem, utextra fuamParorhiam Fidelescom-
municcnt : quia tunc volunt recognofcere fuas ove» , unde noo faciletuncpizfumetureoruravoluncat,
ficutiprzfumitur infr* annum, quandofatiseft, fiprudenter judicetur , quod fi
fcirct, rjtum Parochut haberei . Quoad hocigitur, 4< Cenumeftprim6V*gos,
& Peregrinosadvenas pofle ubi- libet
huicprzceptofatifacerc.ColligitureiSanchez tib.%. dtmatr. Ai p .1 }.««»». 1 7 .
ibi Sttundb prtbitur . Ratioeft , qunfiltera adeft U- cita luiParochi,
velPapzlieentia. Idem dic cum Pe yr.fi/. 1 Ctnil. l I«.'n 1.0.91. apud Pellir.
<n Man.Rtgj i./r.tf.r. i.f.r. }.«,. 3. favctque Fajund. pru. Eetl. 5 Mb.s.e.i.n
i i . de legitimeimpedicu, quifcili- cet, vcl jurtaUborantcauli, quaadParoehiam
(e conferrene- qucant; velParochus, cjufvefubftitucusabfenseft, quiaincjuf-
TnodieventibusprrfumiturlParorhofidtaconceflio. Idem cen- feoi fi Parochus
velexequi per negligentiam fuum recufit mu> nus,
vellicenciamalibicommunicandipermalicismdenegit, prc» furoicurenim
tuncalibicomraunicandiiaculutemaSumrao Pon- tifice fuiflecanceflira . 47
Certumeftiecundd in Cathedralipofle omnes •■ etiam de Dioecefi :t.Ojfitium,
dtOffiti* Atthiprttb. Boflic. it EuthJup.i.p.s.n. 1 1 . quia in Cachedrali
adeft Epifcopus totius Dicecefii Paftor . 4« Certum fit tcrci6,przdictos
Rcligiofos,etiam in iplo die Re- furrecl ionis pofle miniftrare in fuis
EcelefiiiEuchariftiam iis , qui tel antea !atislcccrunt,vcl poftei fatisfacient
in parochia . Sic Suar. dicU i,;?.is.ft:t.i. L^odif.d: Enth.i 8 /rc-f.s.n.to.R
jtie clh';uu i!- laexceptio, txtr*ditm Pmftht,
probtbiliterintelligipoteliforma- liter, procornmunJone (acienda ex przcepto,
teropore Pafcbali. II- lud ctiarrtcertum ridecurcumPorcella
indmh.Rtf.y.Sarram.ndmi- nijlrstie, Pelliz. tit.t. MMn.Rtg.tr*a.9s.t.ft8.
Regularetex fnit privilegiispofleeciam ob fatisladlionem przcepci, Euchjriftiam
fuisfamuirsfxcularibu^inMonafteriodegentibus minrftrare . I I quod
PortellaiM.adfamulosconjugiiosdormiente» nodu eitra Monafteriumextendit.
Ratioell. quiaLeoX .apudeofdera-cen- fuitMinimos, atq; i 'eo
particip»ntcsinpriv'legii«, P*ft m fnu dtmihm, &Ettl<fiit
ttinmnnitnrtfamuUi (**sin hnhitn (untnri ftr- mkntH. ttinrn Pnftbatitttmpttt,
ttiam in mtrtunrtienU, datt nfdtm Satramtntnm txrrtm* X ItlUWl
Advcrteilludt/UaiPi %n mtrtii artit h , rmhi indicium ficerc non de
nequacunque,fedea,quzex oblig Toiitilicem indullifleprivilegium. ^dve rte
inluper , PatributSocieUti» Jefu hujufmodi i .efl,i Ufn Ki 49
CermmGtquartoetiamprohoctempore, feu pro hac vi- celatitfaciendi przcepto ;
UtisefleprzfumptumconlenfumP*- rochi. Solumidvertendumerit, ut modd di liu»,
aliotempoTefaciliusefleprzfumendum . Icandalo, folumpropterfuamcomraodiutem,
velit iti Pafcnate OMnmunrrirealibi , quiroinParocbia : dcanpeccetSacertfos,
& tunc lcienter mimftret huic Euchariftiam. Puto, quddPidelis,
quiparatusellfuuro Parechum reccfnp- . fcere, ctcfurtci inanno, pluries
recognovit coromunictndo in fu* Parochia non irrogat injuriam gravei* Parocho
.femei ,ut ite- niminluavitalefubtrahendoinhocab ejus jurifdicJione : atque
adeo non peccit mortaliter, fi ferael ,aut .iterum in viu , modo di- cto,
inalienaEccletUcommunicetin P»fch*te. f Idemputu, fi Sacerdos fccularit
(n>mdeRetigiofomoi<i*ui. , 51.)
unum>aut»lterum,feupaucosnlescoromunicet. Dicopau- , cos, fieoim
multoscommunicaret,irrogaretgr*vemP*rochoiii- ■ juriam,
perturbaretquegraviterordinemparochiarum. Ratiohv- ' jutdodrinarelt, quii
rectzracioni nonappareth.TC gravit matc- ria . Pafcitur eniro ovit, ted una,
vel »lter* vicequafi in alieno cam- po»tMlicnop*ftore. Non igicur delinquetur
contra lublr*aci»m * przcepti , fed contr» «ecidenti* : dc id um raro : ut
rrraltuirj i n vitus rationtbiliter , non debeat efle paftor ■ Scio apud Suar.
i 7J. f*a.l. 6. hmrftamtur.tioccT, efle moci * menturalioedebitajurifdiclione,
cTchar tuammmiftrantis, &(uroentis:fedipfe ule, cxgenereluo. Sicuc
igicerfurari v g iliemmremeft mor- ule, exgencrefuo, &nmeadaCurlevica5macerlziafurCo
: Itc fe veluci lurripere , (eu fubcrahere i jurildifliooefui paflorii, erit in
genereluomortale: nonuracn tollitur, pofle diri materie par- viutem, ut
videturin noftroeifu. ji De Mendicantibus, Mendicantiumqueprivilefi» pirtici-
pantibus, dico duo. Primo, licct iliqui negent; aliqui uioen Cum Bauny
tnTbtAatta m*r*l.p.t. fT.j./i.is.^onceduntapud «lios»
proptereorundemprivilegia, pofle Fideles fitisfacere przcepto
CommunionisPafcbalis, m cztcrii quidem diebus i Dominic*. Palmtrumid Dotninicam
in Alhit:nl non in ipfodie Dominico Re- (urrectionis; voluitenimPontifex ,
adquandam folemnitatem * infavoremEcclefrzParochialis, exciperepro
fatisfaclione prse- Cepti ipfum folum diemDominicum Refurrectionit . Ratio
huiu* fententlzduciturexrisduabuspropofitionibus. Prima qu6d latit
rffob*bi)eefteumBeji*.4.ra/>i4- in privllegiii didlit, cum exci-
piturdiesPafcbz, (olumeicipimiceriiliter ipfuro diem Domi- nicuro
Relurreclionii, idque ad fatisfaciendum przccpto . Efto fitetumprobabilc,
eicipiformtliter, ut fupri «jtju|t. aizimut , Secunda, quAd in cxteritdiebut ,
imm6& totoannopicterprc- didumdiemunicum Refurredionit Dominicz, przdidi
Reli- giofi funtin fuiiEcclefiis,imra6 &extra(uas Ecclefias ,atqueadecV
inalienisdelcgitiParochorum , GciSummo Pontifice inltituti , utpaCecexeorumprifHegiii.
Its Portel. in rtff.Rn. t \ ta(u\9. jdducitque Joannem UCrux , Rodr. VilUlobos.
Lege Compen- diamprivile» Socier.jESO V. f mharijit» ^.s.fim , ubi Pater nofter
Genenlisreltringitnoflrot, utinslienisEccIefiis hoc privilegio Gnelicentiaeorum,
sd quos pertioet, non uuntur. Infuisve» r6 eicipit unumdiemRefurreaionis:
intelligeprof*tisf»clione 'przcepti. ' • •»» js
Dicofecund^^aliquosputareunrverialiter; etiampro ipfo Pilchitisdie,
pollelitisheriipud eoldem . IJem Rauny ibid. le- ge Fagund . pru.Ertl.i. lib 1
. t . r . ». r i . cV d e Lu go dt Enth. dtfp. 1 1. f. 1nt.TO.49. Ratioefl,
quia ablolute (ir>e reftriclione Pafchz id concrffit Nicolius V. Sc Piulus
||l. ReJigroficB. M*rizdeGuad«- lupa, cV conlcquenterpercommunicationemcatterii
Mendic*n- tibus. Adduntaliialiasconcefliones PiilV. 6c V- lege Pellrza- rium
'*> Man.Rtt. t*.t. tr.t.a.t.n 19 r. At, dices , nocPrivilegiumfuiflz vivz
vocis orsculo concef- fum, adeoque fublitum sb Urbano VIII. qui omnis ejudnodi
sbrogivit. Refpondent, sliquosdicerefuiftcperButlsm. y; Hisduis opmiones
relatis n*m ri.fVvi. non poflum non vocare (alt-m fpeculativ^ probabilet :
Gquidem probabillbus ra> tiooibusAituntur, bonofquehabeotauthoret . Et
quidem prior videturexpeditior ; icatamen, utneutraminulum deducendsm cenfesm ,
ne derur occsfio vll admirscionis in populo , vei querelirum in Przlatit.- J4
Dices: etUtnoviTiraa declaracio Sacrz Congregationis t quaprzcipit
ArrhiepilcopoNespoliuno, nt id fub renluris pro- hibestPitribusThestinis, clc
Socieutis JESU, quam adduxit. & fimuit Dhn*p.6.tr.-j nf.sS.fint . Refp. D
hacdeclirati4be. Priro6nonconftataathenticc.Se- cund6 non eil direcis illis
religiofis. fed Archrepifcopo . Terti6eft CfUM» oirticuliris, pro Dicecefi
NespoJium , ubi fortesliquodl ' iliter , dc- Thtatimt » JO
Unumigrcur.iutilterumremirtet r.quiunersooo^ilicsuu, fed ,'vel ttrttm'
Orattriti , ftn Cngr^atitnrbm in di* fafthatit. EteUfia pranf** fatitfu
ytrmiffum fit , &t. Vides? loquicur de Oratoriis, utique priv»tit, in
quibus judicstum fuit inconve- nienslstisfieriprzccpro: st rios loquimurin
Ecclefii* publicit . Secund*loquiturdedie Pafchitit, ideft iuxci probibilem
fupe» riorem intcrpreuti»ncm de ip(o dic Dominico- Relurredio- nit :
ergofalcempriorifenceociz, wWtw.tl. rclacae hzc prohi- bitioiionoblttt.
Coufirmo. Dcy-ec, & quidem merit6, Vafq.«WE«rA. difr.iu. n, 4J.
quandoverbilegitoblcurafunt, locumefleopinionibns , Sc
pofo<ii»empumprobabuicerTer«>* legisinterpreuri, «tque^inio- Dc
Difpofitionc Corporali, &c 43 1 veftigarementeralegislatoris. Jam fubfumo :
in hac ne , u t etiam i n pri v ilegi is praediclis non cla rc conftat , .
tetillud ( dies Pafchatis ) atqueade6obfcuru'meft .• crgopoterit
quilibetilludprobabiliter, quid Ggnificet, interpreuri, & coa- fcquenter
nos modo jim dido interpreuri potuimus . $. V. tiifi ferti , dt prtprii
Sattrdttii ttnfili* , eb aUawtm ratit- nabittm taufmm , ad tempui *b bujufmtdi
ptr- ttptitnt duxtrit abfiintndnm. t~uSiach.i.i.dtm*tr.difp.i9.*.is. Barbof.
dtptt.Epift.p.lMl.f*. ».io. concedercpoflitlicentiainSacerdutibusad excipiendasCon-
Ubi , quis hanc , & alibi , quim in Parochia licentiam concedere valeat ?
An Epilcopus , Ar- chipresbyter , Vicarius Generalis , Pa- rochi Montis
Regalenfis? 5f T^TOminepropriiSacerdotis intelligi Parochum, eft con- JlN
llansomnium (iententia . Sic Glofl! in CUm.i. dt pn- vil. vtrb.prtibjttri .
Adhuc tamen aliqua enudeanda fuperfunt . Dubiure eoimquis poflet, an Parochus
licentiam concedere alicuiFidelium valeat, ut non communicet in temporePafcha-
tit? Dicononpofle, id enim non coocedit Canon : fed folum quod pcenitens,
propterratiooabilem caufam, cum conGliota- roenParochi,
poflitadtempusCommunionemPafchatem differ- re. U nde Si fic habct verb.
Eueh.num.S. S}ui ptft tSt din , mmti , Vtl ptft Pafcha, eammunieat , prittptt
{Atiifttit i & qui Unjipofl , «x etnfitit Cenftfitnii , tx dttrttt Eu-enii
l V. apud Navarrum . Ubiobiter notaillud (toagi ptfl. ) Noninficiorcaufampofle
efle aliquandotamgravera, utpoflit, vel ex fe pcenitens , velexcon-
fiiioprudeutisad tempus differre. Lege Laym. d.$. tr.6. r.j.a.io.
quiiddocetetiamdeconfeflione. Si *uii ' inquit ) tataanm, nmn- auam eenfefut
fmftt , & Cemmmnianem ad breve ttmput , tx taufa, puta ufnue ad Ptnttcefitn
diftrrt dcitret ; prebabiU tfi pra- vittr ntm ptteaturmm \ & fi ttiam
Canftfienem differret , fi pu- tartt peflta tam cemmediui peraSurum tjft ,
viritrn fi talii pefl ttntteafltn mtrtalittr ptectt ; tbligmtmi trit tt mnnt
iterum eanfi- teri , fiauidem prtditia Canfefta fuit eb tblisatientm
praetdintit mnni , ut netmvit Ceninth. HaclcnusLayman . Quznam fint hsc caulae
ad differcndam , imm6 ad omit- tendam Communionem : ex fupndictis i nura xj.
erit facile colligendum . 56 Sedqutslicentiamalibi , quim in Parochia ,
communicandi darepoterii? SolusneParochus, an ctiam alii / Sancfolus Paro-
chus, quique veaitnomineParochi, feu Paftoris . Quonomine ve- nit quicunque ,
cuicuratumbenelicium habet, relpeclu fuorum , Parochianorum , fiveCuratus
vocetur. five Archipresbyter , five Vicarius ad curam , fivealionomine: hi enim
omnei, vel fimi- lcs, refpectufuarumovium t luntpropriiSacerdotes . 57
Dubiuvitautcm Glofla in Clemen. prima V. Presbyteri , AnEpiiicopus; &
ArchipresbyterCathedralis EcclcGseporTintli- centiamconcedere, ut ReligioG
poflint ule Sacramentum mi- aiftrare ? & refolvit , poft fadura , pofle
approbiri conceflio- ncnadaumipraediclis. fcJantc UCtum melius eflc, ut ab his
non concedatur. f# Nihilominus nonvideo, cur Epifcopo id denegari poflit , ut
item concedere dicecefanis liccntiam communicandi alibi , quim in Parocbia ;
cum enim ipfe fit Parochus, Sc Paitor fuat Dicecefis, utomnibusconltat, Sc
eadcmmetGloflaibidemtate- tur, immerit6id illidenegaripoterit. 59
ArchipresbyterumCathedralis, refpedutotiusDicecefis ,
ultroconcedonequaquampofle: pofle enim Iblum refpeclu iuot rum Parochiaoorum,
quibusipleParochusefl: oamlic^tin jure maior fitejuspoteltas : tamen
jaminmultis, ex antiquaconfue- (udine, eamellereflriclam, nountDodores apud
Barboum dt fMrtunivtrftl.i.e.iyn.%f. 60 De VicarioGcnerali (Nam
VicariusForaoeus, cumadip- fumcurafpiritualis animarum noofpcclet, nullomodo
potefl ; quorumfacitunumcum Epifcopo, & elt Paftorex offkio.dicen- centiam
d«r. Qula par inparem r, mteUOitnty Sc Ull. i aut f.m- », f.adTrtbtU.
SanehancEcclefiamputoefleejas g«- neris : quo cura animarum , Ecclefise , vel
Epifcopo incum- bit, cVperplures adminiftratur : de quo Ecclefiae geaere me-
minitTridentinum ftf.ia.dtref.e.ii.inuU. 6i Dices, fi baec Ecclefia elt
ejufmodi, fequitur, quod ipfi przdiclifex,
nonfintvereordinariiParochi,feddclegati, mcri- quecoadjutoresEpifcopi: ttqueadedpoflumusdubiure,
anipfi* fitdelegatum , pofledareprxdiclamlicentUm: Relp. Ciimipfisdetur
poteftas&authorius ad univerGutem caufarum pcenitentium ad Parochi officium
: haecetiam poteftat eifdcmCMceilaerit.fiveGntordinariijfivedelegati, qu6dhicdiv
fccrncrenoneftlaborandum, & faneGillis conceditur orBcium miniftrandi omnia
Sacramenu , curamq; aninnrum tubeodi , quod eftmajus;
numpoteftatemconcedendieam licenttam :quaepote- ftas longe minoris momenti eft
, dencgaum fuiflecenfebimuj? Audi EmminueleroSi V.Smcrmmtntum , » 6. Cui
gentralittr 'iom, quit) ttmittmntur emnia exerctnda in Parteka; ptltfi dart
alttfi Sm~ ttrdeti licentimm mdminiflrandi Satramenia . H xc Si . Adde,
quodininftrumentoinftitutionisipforum, eosabfolute Parochosnominat
Archiepifcopus, (eu Vicariusinftituens; 8c in ritu, modoque iccip^ndi
pofleflSonem fervantur iniifdem folem- niutes fcrvari folitas in czteris
ordinariisParocb.it. Quare non video, qu6ad rem noftram dubitationis cfle locum
. AuusinftitutionisuniusexipGs , quemauthentic^ exfcriptum ego videre volui ,
Gc habet . Dem. Hierenjmui Ktfmdt Ctrmel. Vica- ttut Centrmlit ,
SedeVaeantehujuiCivita/ii, &c. dedit . & dmi Rt- vrr. D.fefipbCentili
petftffienem y & C*n-nirmm tnftitutitnem dilti tantnitatui Partthi ,
t?Cutatiii&*m*]erit Etelefit per imptfitientm birtti, fttlt, &nnnuit:
mt ttimm JiJui Dtminui Vicmriui , aettpit * diHtdtCintiliimramtntnm,
&frefe*itntmfidtimftrmat &t. 64 Etinactu, feuiillrum:ntoimmiflie, fen
rraditarpolleflio- nis: fichabetur: DiHuidtGtntiliCantnic i, Ptrvhut, & Cmra-
tnt lUHnt , &e. fmit per m- imptfitmt, mtant immifui in rtmlem^ aSumltm,
& ttrperalemptfifiinem dicti Cmnen^atni, tmrethi, & Cnrnti intut diSmm
mmjorim Ecelifitm per mperitienrm, &etaafuram Cufttdit Sau&iffimi
Sacmmtnti , tfculatientm Altmrit ejufdtm , & ftntii hmptifmatit \ per
aperitiantm , & cL rtptnuntur Itbri Safltfmmtii , Spenfm.itrum, dtnttantia
ipfam ptftjfitnem . LegeBarbof. diptt.Par.i.p.infint, eap.i.ftrm.9. & 11.
quinoa aliis ■ nifi his, vel fimilibus ciaufulis , oc lolemniutibut, ut ccrtc
fieri, folet, Parochos inltituit, iiique poflcflionem paro- chiactradit, iu
utambigereiiullusrationabiliter jam poflit oro- nibus, &
lingulisMontisRealisParochjsjura Parochorum una- verlacompetere. §.VI. Aliejui
& vrvtni ab SetUfit ingrtfu arttatm, & (tn AYi t , Ifl '7Maf & ptr
alia jirna 6$ T)OEna nonconfitentibusfemelinanno, Sc noncommuni- X cantibus in
Pafchate, cfl, ut arccanturab Ecclefias in- greflu, cVnefepelianturinlocofacro:
quiaumenett posna, 6c quidcm ferenda ; nonincurrituripfofacio, fedpoft featentiara
. Lnjureigiturnoneftpcenaexcommunicatioois nec latae, nec fe- rende.
SolumaudioinaliquibusdiceceGbusadefle excommunica- tionem ferendam : qux, Geft,
timeatur. 66
Si quis Fidelis moriatur, nccconftet, an communicave* rit, faJteminPatchate,
eft ne fepelienduminlocofacro ? Ref- pondco, nificonftec non communicafte ,
judicandut eft obfer- vafle przceptum , atque ade6 rite fepeliendum. Adde,
nemi- nemhuicposnz ( cum Gtfereaoa ) fubiici, niG poft laum fen- tentiam. Cum
igiturnuncvixinufu fit, utcontra aliquem Gmi- lisiententiafulminctur 1
nunquamex hoccapiteerit Fideiitifa- cra tepulturadcpcllcndus. . lertiont n:
curhocnonpotcrit, quodcfl minusi' 61 Illudime, dum harcfcribercm, Parochi
CiviutisMontis RegalenfisinSiciliaquacGvcrunt, quod, quiafacitad inftitutum
noilrum, hicafferreabs rc nonerit. IndiaatCiviutisCathedrali, ccMatrice
EccleGafcxfunt P*- rochi, cuumanimarumtotiusCiviutisgareotes, atqualesinpo-
teftate, fiugulique, proutcafusoccurrit, ofliciumParochiexer- centes :
folumenimadlaboremminuendum, per bebdomadat ,
Sacramentorumadminiltrationiafliflunt: &folum,ad honorem,
antiquiorexillisArchipresbytcrappellatur. Jam, fimul ne om- nes,
anquilibetexilLs, proutlibuerit, finc depcndentia i So- ciii, poterunt hanc
licentiam impcrtiri? 6* Rclpondi , quemlibet pofle .- Gquidem quilibet eft toto
De Praecepto Cornmanionis periculo. Am htt prutptnm tmntt in tt ptrieuU
etiiftt? jure Parochus , nec unquam ule jus amittere potuit , ciim' ulis
poteftas Gt imbibiu in ipfo jure Parochi . Facit ad hoc illud, quod docet
Sanchez lib.%. di matr. d.ia.. ■>««■. 6. Dum Parochi (ait) duo inlolidum
alicui Parochi* pratfunt , poteft uier illorum altero
invitomioiftrareSacramenu&iutereflema- 1 "VTOnmod6nonnulli, utS.
Bonav.Sylv. Armilla.apudSuar. 1N dtEuth.difp69.fea.yinitit. docentCommunionispn
ptum ut i Chri fto latum , obligare folum terael in viu : a tque a qui in viu
femel communicavit, oon obligari, fub mortalhioil morte,iterumcommunicare. ( Si
v. Euch. n.t. favetnonparumj Veruraetiamaliifunt, qui putant nullanvabfolute
efle obligatio- nemfubmottalieoingruentispericuli tempore communicandi .
SkCa>ecL^e(ma,Vicl.Paliid.allat.ti.abeodemSuario. Scd te-
nendumefladefleobligatiooemfub mortali. IuSuareaWi. Vafq. diEueh.difp.il*.
c.z.nu .? .&tm,',im Rccentiorcs. Ratio potiflima duciturexFid^lium, &
Eccleliaefenfu, lic judicantium . a Idque verum e(t,fi vc mori inftans (it ex
infi rmiute,Gveex vio- leotia:par enim eft ratio.lmm6 & quoties imminet
penculu m mor- tii» Digitized by Google 43* tis, utinprzljo eaadem idefle
Methodx SS. Cdmmunionis Liber. »> lODftt &perieulofanavigationc, *
obligationem , docentcoramunitcr Dodores ibid. Judei crgo oifi teneat opinionem
contrariam cumFagund. x.EttUf. EmM, i.t*f.*.*Mm.*.. ( quam non efle tenendam con I u lo, obl igatur eo
tempuiad Communionem concedere . Etcipe ,nili fuga t juf- demRei,
exquadamnumpublicum, vel mora ipG judici podet oriri, rationabilitertimcretur :
namtuoclicebitcontravim vi (e defendcre. a Non tamen preceptum eiufmodi adeo
rigide fufcipieadum eft, Utinfirmo, qui nulloremediofdeqnoinfrajr.Qji.aiJ valer
Sa- craro hoUiam deglutire , pollit propiriariSanclinimus Sanguis; quia hoc
prsrrepcum nonobligat, niGdebitomodo: Sic Fagundez, aJii- % t$ tpud Dun f tr.
]. r»/.}4. EQo pofle doceat Ochaga v. A. /.II. An tkhgtt tts , pti f**U mntt
ftru*l»m * 0Ui «Itre», imm6*oflo, veldecemdiea,an- Vc tequam inpericuium
incidit, communicavit ; obligatur- Beiterumcommunicareeofuperveniente periculo?
Obligari do- centaliqui, cum Vafq.d« E*th.d,fp.ii ^.e.i.n.i i. GquidemCommu-
nioancecedens, cumnonfueriteihibita, quando urgebat prcce- Etum, przcepto non
fatisfecit . Adeummadum, quo quis Mif- emterfuitdieSabbati,
non&tisfccitpraEcTptodcMifla die Do- minico audienda. $ A t non obl igari
melius docent alii cum Suarez dt Emtk.diff.6 9. ftB.t>).ilj>s**s),dcLug,od*E»ekJ,fp.l6.fta.i.
Ratio prsrcipua eft, quia hoc przcepturo non obligat mficircumcirca pcriculum
vitar , uveiroeignoratum, fivefcitum: obligatenim , utpropemortem iuveniar
Sacra Eucbariftia rcfctQus . Confirmatur, quia plura inve- oiuntur hujusgenerisprzccpu,
quibusUtisfit ,Gpaul6antequam urgeat przcepturo, adimpieantur . Sic G Novitius,
vel Clericus rccitet ofhcium mane , antequam profeflionem emittat, vcl ordine-
tur in facris ; non illum obligabis eodem die, poft emiflam profcflio- nem,
velordinesfufceptos, iterumrecitare; GcSaeerdos>quice- lebravitmaneinloco,
ubinoneratfeftumdeprzcepto, fipoftei, eadcmdie, feconferat in locum ,
ubifeftumcclebratur, non ob- ligabiturad audiendum iterumSacrum, idemdelaico,
qui rrune facro interfuit , inprzdiclolocononfeftivo, & poftei ad fcfti lo-
cum acceflit . Eodemergomodoincafunoftro , *c. 6 Miflaigitur, Dominicadie
ide6audiendaefl ex prxcepto ab coqui audieratSabbato; quia inhonorem
diciDominici latumeft praeccptum deSacrotuncaudicndo, qui honor tali dici addittus
non rxhibetur die Sabbati. Atinnotiro, habeturfinisprzrcpti, quieftrefiei
rpiritualitercircamortispericulum : ucetiamhabctur finis przcepti in
przdi&is caGbus, quieft , illosobligatusorare quotidie,
&FidelescolereperMiflam diemfcftum: Licet enim finisnoncadat fubprzcepto,
oftendit tarocn przceptum hoc mo- d* efle , & non alio intclligendum. 5-1
II. Jt* tiliftt tum , <f*i t*mm»nie*v,t M 7 OI communicavitquisin
Pafchate,"* poft aliquod notabile O tempus, puti poll menlem ,
iaciditinpericuluravitz, ob- ligaturiterumcommunicare. IuSuar. Vafq.
Valer.aliique, quos fcquitur, & ciutHurtid. dt Eutkdiff. 10 Jif.i. Ratioeft
,quiaez unapartehzcfuntduoprzccpu, alterum communicandi in Pa- (ichate
EcclcGafticum : Sicidemii.alterum, communicandiinpc- riculomortis, cicommunifententia,
DivinumGmul, &Eccie- Gillicum.- Sicidemi^.&exaliaparteperunara
fumptionem utri- queiucafudiclo, (atisfieri non poteft 1 cum- propcer illam,
finis rcicclionispeceliarisr , inftantcmorte, non habeaturperfumptio-
aemtaittotemporeantefacum . Quod fiquis inPafchatecommuni- cavit,* iueidatin
prxdidum vjte pcriculum poft paucosdiesputa poft oclo, vel dcccm; nonobligatur
dcnu6communicare. Satis eft , quia cum finis refeclionis nereflaris tunc
habeatur , potuit per unamfumptionemutrigucobligatiooijatisfacerc, ut ei diflis
jr. przcedenti clare oonfequitur. IV. htt putftum ftttn dtt atm mdfit f t
I^VDamvisDurandus, Palud. aliiqueapudSuarium d* \JH^.JUltM^£m. coocedant
iSacerdotccxcommunicato, etiam denunciato, ab hseretico, fcbifmatico, publico
peccato- re, licereinmortispericulo petere, ac lufcipere, quando aliui mentum:
mtttfriu finquiunt) ftt- mmjtr tfi, quim mtttftt; E*tk*rijl,t . \ttum
probablllUS 1 Sanchcz iM. pofle , bonominiilrodeficiente, ctiam Eu- iam , idque
lic^t inlirmus aliud Sacramentum v. g. Ex- tremam Unclionera , vel Confeflionem
ab idonco fufceperit . Ratioeft, quia Mater EccleGa , pro iUoarticulocreditur
nemi- nem iminiftrandotanuminfirmorcteclioncm velle repellere : &
exaliocapitc, neccflitasexcufat icoopcTatiooe, sjm videture£- fe cum peccato
miniftri , qui es lua malitia aptum ad Sacramen- ta miniftrxnd» per fe reddit.
Suppono autem non fore (canda- fcipere v. gr. Commuiiionem ellet figwim
participationii cum illiuserroribus, qijod nunquam licet. At fi licct,
obltgabitur nc infirmus? Rerp.obligabrtur : quia esculationcmnonhakec.
Siumcnnollet, poflet priorcm fcnten- tiamfequi, aflerentem nonliccre,
&conlequeiKernonadefleob- ligatiooem, quae fententiaccrteprobabiliseft,
przfertira fi alia Sacraracnu rite lulceperit, vdfeeffeinftatugratixjudicaverit.
SicCheliloo apud Diaoam^.^^r. j. W/.40. §. V. A» im tmdtm inf}»*tii mtrtis
mtttftut ftgit **HAtt diiy ttssm Atlijitf*!, minifirmrt E*th*r,ft,*mt 9 XT Ec
ReligioG , imm6necquilibctSacerdos , nifiproprius, idefl
Parochus.potcftdcjuremiuiftrareficrum Viaticusa moribundis. UiSuttjlt
E*thJiff.7i ftlt.i.f.S*dqmtrts, quiaoullo meliori tcmpore przlumitur vcllc
Paftorem recognolcere ovem fuam, quaminununeccfliutc: umcnli ParochusabGt,
necpoC fitabillopetiliccntia, quilibet potcrit. Ita»*ii. Ratio cft, tura quia
przfumitur Parochi volunus , tum quia cafus extremz necef-
fiutislemperintelligiturexceptui. Ineodemmortisarticulo, qua rationeliceat
Regularibusfuisfamulis minit1rareEuchariftiam,di-
iimusperoccafioneminfuperioribusr.a.jr.4.i(.48.Addimusinpre- fentilicere,&Hofpitibus(aecularibusincorumdcm
Religiof6rum domibusfort6decumbencibus, utetiam Extremam Unclionem li-
bercconrerrceiprivilegiopollint, quodexpcnditPevrinusr*m.i. on.i.i luin II.
n.9i Noitre Societatis Patribus id nonduin commu- nicavit R.P.Generalis ,
quamobremfccundumnoflnjura im frtf. Ccmf rnvil.Stc loc.ct. abeocrit, donec
illudcommunicet, abfti- ncndum; infeminariisnmenidomnin6 cfle concedendum inibi
conviventibus, laltem ex u(u rcccpto , notat Pe\lizz.ta.z.M*n.R*g.
tT.l.t*f.l.f*S,l.9.l\.fi*t. Emergitex diclisdifficulus, An
Religiofus,imm6quilibetSa- cerdosnon Parochus, fiabfenteParocho, velnolente,
poteftrai- niflrare Viaticuragraviterpericlitanti , ut didtum efl, obligetur
ctiamfubpcccator* Dico ( nonParochus ) Gquidem ipfum Paro- chumobligari,
qu.aadhoc, & timiliaminifteriaftipcndiuro reci- pit , fatemur omnes. Relp.
nequaquam efle obligandum , fi abfque notabili (uo incoru- modo miniftrare non
valet . lta idcrn 10. > M**. Rtr.tr. j.t.y.ftcl 1 4,6. Ratioeft , quiaex
uoapartcafluali»Communionon cft necelTaria tViritualizgrouiitisfaluti, cumad
hancfatis fuperque GtConfef- (10: &cxaliaSacerdos,quinonet1Paflor,
folumadidurgereturl chiriute: hzcautcm,quandoneccfliusmintisimminet ,ditlum-
queurgetnoubiledamnum, nonobligat. IuCaftr.r.i dttlttf rtt.f 9.
&onic.d*tb*rit.diff. $.f.4- aliique . Pefte infeclis qua ratione five
Parocbo , five non Parocho incumbat onus Euchariftiam porrigendi , przter id ,
quod ex diclis colligi poteft , vidr apud Pcili77jrium tcm.i. M*n. Rtr.tr*.
a*t.6x*p.yftc'l i.a*.(>. Val.Malder.Reginald. alioique apud Ca- f. VI. JLm
*mi mant *x d*vtti*nt ttmmmmitmvit , & dtimd* tnrtis imtidit , ftffit tmdtm
dil fr* Vimtie* ttmmmmitmr* ? ao On(olumpofle, feddebere,
docentnonnullicumHurt. Esuk.diff.tx.dif.i. eo nixi fuodamcnto , cujus mod6
mfminimus/.x.quianimirum , quandohicmanccommunicayitt non urgebatprzceptum .
Communicet ig^itur advenientepericu- lo, quandoprzccptumurget , ut illi
fatisfaciat. Nonnulli vero> apud de Lugod» BmtkJiff.i6.fta.}. »«.54. (olum
dicunt pofle, noo autero lub obligauone ; (iquidcm prohibiu eft duplicau eodem
die Communio. Coramuois, &verafentcntiaeft, necdebere, necpoffe. Sic
Sutr.d*E*tkJiif.6o.f*a.s f.Rtjmkit infint . Fa| Granado, Praepof. Laym.de
Lueoeoscitansrf»««/#a.j. Ratiopnmieft, quiaeftpre- ceptofatisfaclumman^,
utconftaexdic3o$.i. RatiofecuBdielt , quia proh ibemur bis eodem d ie com mu
nicare . Poft hzc (cripu , & imprefla legi przter Hurtadum jam citatura
fcntentiamPellizzarii,Quinunadvcnnas, Dicaftilli , Martini de Sjo(eph.Lcand.
LudoviS.Joleph.apud Dian.>.io /r.i o.r*/.40.alio- rumque.quz docct pofle, ac
debere . Verum omnibus accurat6 per- penfis diftinguendum efle, ne locum
erroridcmu» , Gccenfeo . Vel manequiscommunicavitbenevalens, &deinde
incidit m mor- bum pericuiolum : lu utcrcdatur.oon protraaurus yiumtd diem n,
& hunc iternm pofle eodem illo dic,imm6debere com- :.•
probabileeriteiauctoriratetot Doclorum; nec aliud velle, Ceorumvcrba, &
rationes perpendantur , ezifti- 1110. Velmanequis, dum laboraret
periculofomorbo, pro quo fiilludpericulumadvertebatur, poterat ei dari Viaticum
, ipfe umencommuoicavitexdevotione, &huncnonpofleiteram eo- dem
diecommunicare, fi rccrudefcattunc morbus, obquem judn cetur eodem die
moriturus; conftanteraffirmo ,& de hoc cafu ego fum loquutus in hoc »*w.ro.
loquutus enim fum de eozgroto , qui
communicavitman*,&deindeapparuitpericulum.Ratioutriu(q; pactisdifti^ioni*
eft, quia bl priore cafii ea probabUi fentcntia Digitized by Google
noneftfatiifaclumpTZceptoconfununkandi in periculo mortis, Uleeniminperkulononerat,
qaandocommunfcavii. At in po- fteriorecafufatisfalturaeft, quiajamerat in
periculo, quamvit non putaretur efle , vel quam vit cum ea intentione non
commnni- caverit, GcutiflmanedieiteQiauditSacrum» licct nefcias illum eflediem
feftivum,(atisfaciesprzcepco, quia tuncrem prtvcepum jim implevilli,
nequeMinamaliam teneris audire poft fcientiam habium, utalibidocuimus,
Ecclefiaeoira przcrpit auditionem Millx fimpliciter, non intentiooem
fatisfaciendi przcepto. Exdictiscolligo : roefaciliusconcedereiterauroineodem
die communiooerailli, quiexinfliclovuloere, quimilli, qui exfe- bn, v.g. in
periculum vitzincidit; namvulneratus, fi coromu- nicavitanteKceptum vulnus,
noacommunicavit tempore peri- culi i fed^ebrfciunjeumhabeatinfeluemfebrisex
communiter contingentibusprzfumeredebeo, corarounicafle tempore , quo aderat
periculum , qaamvisDobisignotum, &fo)um valdeperi- tus Medicuspoffet
teflificari , vere oovum morbumacceflUle , qui periculum illud addiuerit, $.VIL
Df fnmm, VUtienm m mmnli , Caput V. Dc difpofitionc Corporali . 435
fubcondirione, efldifparratio : qalatQ_jp<Enirentisfuntmate- ria neceflaria
Sacramenti pcenitentise , quod non ell in Communio- oe . Lege de Lugod» fmn.
difrt 7-/»-?. Ad hoc facit illa probabihs doclrinjNivirri"» si*i.c*t.i6
.»».»7. dicentis innrmo alienato a ratione, etfamG nonpetiiffetSacramentum ,
fed umen dedefit aliquaGgnacontritionis, tolleodo manui, percutiendo peclus ,
dicendo Miftrtrt, dandamefleEuchariftiam, etiamG obftioatui multo tempore in
peccato mortali vixiflet, nec per multos an- nosconfeffusfuiffet: poteritenim
abfolvi, faltem fub conditio- ne, &communicari &c. Lege Jo.Sanch.
inftUdiff.^. numtr.it . Vide, qttzdicamcap.-.$.J. frX ffmmU liet, d*n ntn
itiun* j j 11 QI qursfacrum viaticum; exifleai inpeccato morttli , O crtlegefumpfit,
licetaliispeccavem, ' . &- hujus umenprz- cepto jamfatiitecit, prout
coniiitex diflisr.^.jj _.»._4< ta Qjo-.l G rite, ccpure Viatkorefetluseft,
led poft ipfam reteclionem incidit in morule ; aliqoi cum Sot. mi-dift. 1 1
<?. 1 -* 11. puuntaflringiiterum, ioeodemmorris ptrkulo communi-
caro,utnonmoriaturGne auxilioEucbariftix. Verumeonfilium idquidembonumefl, non
obligatio l Sic Hurtad. dt Eueh.diff\ l o. diff. 1 o. de Lugo dt Eneb.diff. 1
b.fed. i . ». r 6 . qu ia jara, per prio- remluraptionem, prseceptolacfam eft
fatis, Ad Coofefsionem •utem talis peccati obligatur, ccsara fi contritus Gbi
videatur : quiadebetobfervarci t a mortalia . _>. VLII. An fntri ttmmnaknmdi
fimt fr» VUtiti? |Ro pueris, ufura perfeclum rationis habentibui , nost
eftdubiumadcfleprzceptam, & nonadefte pro ratioois expcrtibus , ut patet ex
ditiis fupra < «, ,4 _fJ ■ Solumergo eft expertiDus , ui paiet ex oiuii
lupra <*fy'_ . difncaltas de pueris intri latkudinem decimi, <3c
quartidecirai •nniexiftcntibus; quihabentquidem aptitudinem adConfefsio-
nem> nonvero^ ex atiqoorum feateatia, ad reverenter (ufci-
piendamEuchariftiam. 14 Dico, hispcfle, immodeberedari Viaticnm, Gcutiifdem
dari foletExtrema Unflio. IuSuar.W«£i«fA. diff.jo.fta.i. &f*f. fim,
idenirofuadctprzcciKumdivinum, in tlt necelsiute : eftooon efle dandum cooti
Va(q.d# Enth. diffi.xi*,.e.4.»4t.iiun.d*Xuth.diff.ioJif.4. aliiqi
Imm6deLugoi«£«m».di^.i}./iS.4.«M- meritA proptereandem tationero,
contenditetiampuero, deqaoGt dubium, andolica- paciutcm habeat, pofle (licetnon
debere) dari Viaticum , G- cutidaturConfcUio, ccExtremaUncfio, licethacc,
propterpe- riculuro irriundiSacramentum fubconditione. Dices,
curpuerubencdifcurrentibuspoteft, cVdebet.hisve- r6, (ubdubiodHcarrentibus
folumpotefl/ Refpondeo quia illi rtegibus, ttque ide^huic pnecepto : hivero,
cum Gt , an difcurrant , dubitfm etiam eft , an fubdantur legibus, & Dterex
doclrina dodorum apud Callr. d* Ciufeitnt. diffnt. 3.p.7.».z.
inmateriadelegibus, ad obfetvandamlegemnonobli- sjiutur, quia
intalidubioeftpoffekioproliberute . %XL>-d\ tj T^IxknusM.i'
t.perpetuoamentitminonefledandam Eu- LJ charirtiam: nustccocuequenterdicendum
.neceffedan- dumfacrumViaticum: femifatuisveto, utetiaraftolidis.ccrau- tis»
cclurdit, Gcuti Euchariftiam in viu efle concedendam , dunrmodoabGt periculum
irreverentjae, ib. diximus, Gc &in tnorteViaticumelTe dandum,
nuncconfequenterailerimus. Atverbillis; quiprius ufa rationispotiti funt effe
porrigen- damEacbariftiamiaartkulomortit, G priusvolunutem babue-
rinteamrecipicndi, docetcumcommuniopiniooe S. Thom. f.d. 0u*fi.io.*rt.9. idque
univerutiter, fivepaul6, Gvemult6 ante tnortispcriculum ( cum eadcm fit ratio )
ufumrationitaraifc- rint. Addo, npnfolum pofle porrigi, fed debere, quando non
eftpericulumirrevercntiz, Gcutiiifdemdarietilm folet Extre- maUoClio.
Colligiturex Suiriod* Eueb.diff. 69. feS.l. Vidc,quf dixi ih'd. '-4 eirtnfmm .
16 Petesqualis voluntat requlratur, ut preeedatanteamen- tiim^ Refpondeo,
aliiexigunt, utpetierit: aliiroelius cumde \MffldtE*eb.difb.\\.fi8.\.n.t y.
fatis efle docent, quod piara , ac religiofamvoluntttemprcle quis tulerit:
atqne iu, G non conftct de peccato mortali commiflb , & non abfoluto, przf
uroen- dum io boooflatu ,& communicandum . Nec efl parratiodecon- fcfsione:
nam,prztcrqnimquod aliquiapud Dianam f.%. ir. 5. rr/.g.conceduntetiam non
petenti moribundo. fedtameo , qui Chxitlianevixeritpoile,
imm6deberedariabfotntionem, faltem '7 DRivilcgiofumendi Euchariftiam non
jejunum .tuncdemu X quis, inllantemorte, utivalet,cumnecerTicas expofcit. Vidi
egotimoratotquofdam nonjejune deditTe Viaticum , ciitn facillimepotuiflcnt
jejuno: Sancnonritc, eofque modefte mo- nui, pririlegiumejufmodinonefleViatico
abfolute conceflum , fedfubconditiooenecefliutisilludnonjejune fumendi. IuSuar.
dtEueh.diff.i^.ftQ.X. §. Regnbiimitit . Quoniam ver6 artkulu mortiseft,
quandobreviinevitabiliter moriturui eft cgrotus : periculi verd quando
probabiliter dubiutur non poft multum tempusdeejufdemmorte, quz frequenterin
uli pfu accidere foleat : hocprivilegium habetFidelis, tum in artkul0, turaia
periculo: Gcutetiamhabet pofteabfolviirefcrvatis i quocumq.- Sacerdote.
SicdeLugod* Eueh.diff.x t.ftlt. J. ».74- Quaie autem,
&quantumdebeateflepericulum, potius ex Medici prudentia , velaftantiam
arbitrio cognofcendumeric, qaimaliunde ■ lllud certumeft, minaspericulumhicrcquiri,
ouim requirit Extre- miUnclio: utexpraxicommuniconflat, illirationi ipnixa,qu6d
mortinonvaldcproximusmajoricumdevotipBO (acrara refectio- nem ( u fc i pe re
pote r i t . i« Nonefttamenfcnrpulojeprzditlaneceflius expendenda . Unde, Gcommodenonpoteftexpeclari,
quandoiscommunican- dusfit jejunus, fivefit infirmus, fivedtjufte, vel injufte
occU dendus/ communicetur , nonjejunut. Imm6judexnontenetar expecureexecutionem
mortis io reo , Iu idem de Lugo diff. tit. t $. ftS. }. ».7». 19 Similiratiooei*.».74.
iocomrooditas, quzefletiniis, ^qoa communicareinfirmumdebent «excufati jejunio.
" tur, qui ne ftatim poit mediara noclem furgant , moKjunoCommunioneai,
dantVefperi — ao ParochusiteraexcufaturitW. fia, expeditlusferdacceditad ; .
candum. Invenio ctiam excufari Parochumexeocapite , quod Vefperi,
cumma/oridecentia» coromieantibuslaicis Sacramen- tumdeferret, quimmane. Ratio
autemprzdiclorumeft, qui» nontamrigoroseaccipiendumefleeiufmodiprzceptam,
inocca- fine Viatki , ipfa piorum praxii docet . Nam propterei idem irivilegium
extendi probabiliterad Sacerdotem , ut ' nuicelebrare,
finonadGntalizparticulzconfa _ nlteriViiticum, diximusfuprir.a.$.S.n.}s. »t
Illuddeniquchucreducipoteft, quodGinfirrautret ficcas,
itq;ade6SahclilIimamHoltiamdeglutirenon potefl, etiim lum- ptopoftillam vino;
vel aliquo liquore ; aptum remedium tore pauntaliquiHoftjamSacramintinclamvino
i Sacerdotis mani- bu*infirmdporrigi: porrigi eoim per coclear, vel alind iptum
inftramentumargenteum, velaureum vino plenum, indo diffi- cilealiquibut fi t ,
quia etiam pefle infeclis non conceditur per fimi- liainftrumenta Sacram
Hoftiamporrigere: cum confuetudoEc- clefizLatinzfitimanibusfacriminiftri efle
Euchariftiam irome- diabe fufcipkndam. S\c^omc.diiy.^.dt Eucr.q. '.p.z.n* 10.
lcge Su*. dtfetn. diff.*,^. f*tt.i.n.tj. Quamvisnonimprobabiliter, fiu-
oefcandalo, &perieuIolapfusEucbariftizinterram fiat , pofle cenfeat
Poflevinut apud eundem Bonac Alia quzdam pertinentia ad Parochumc
habesinfrar.6.ir.t. ficutietiimqaid fietc 1, habuifti,r.»...J.t>r.J.$_|.
rmiurgani, 100 fperinonjcjuno quiiropeditutm S.XI. Vuttie* rj&m fni, , t^Er
mtri Utiilt _ inHMMMt riini_Mi__'riri / j f » rij"wwi - ' 11 T-1 Ribus
dit}it , quz ad propofiura diflicul tatem pertinenr, JL meo more, hoc «ft
breviter expediam : Dko prim6 , fimorbut ftatummutet, nt fi zgroCusin vitz
perkulo verfaba. tur, ftdeindeconvaluit, cuipofteifimileperkulamrediit, po-
teftinpofteriorehoc periculo non jejunus communicare (licet iopriorefimititer
non jejunuscommunkaverit. ) Idqne totiet , quotiesGmilequidevenerit. Iu 4c Lugp
diffur. d* Encb.t j. ft8.j. n.61. & communiter . 2) Dicofecund6,
quandoidemperkulumperfevent : fiheri v.g. communicavit (etiamfubtitulo Viatici
) jejuous ; poterit hodie non je junus m contra Vafq. dt Eneb. dijf.x 1 1 .
< .4, oum. 5 $. Etecontra, fi hericommunfcavitnoajejunut, poterit jejannt .
Colligiturexeodem. 14 Di- Digitized by Google '434 Mcthodi SS. Communionis
Liber. 14 DicotertlAineodemafo, quandoidem periculumperfeve- dianaSacrz
coromunionis (umptione umci prttcepci formola ali- quideterreantur, autfumendi
diesgeneratiterconiiituatur, fed magis quid liogulis przmitteadum per fe,
autParocoos, (eu Conleflarios fibi decerncndum putet; llludque omnino provi-
deat, utnemoaSacroConviviofcufrequentcr, (euquotidie ac- ceflerit, repellatur,
&nihilominusdetoperim, utunufquilque digoeprodevotioqis, «
przparationismodorarius,autcrebriua Doaiinicicorporis(uavitatemdegu(lct .
(tidem Mooialcs quoti- die Sacram Communiooem petentes adroonendz erunt , ut in
die- busexearuroOdinisinftitutoprzftitutis coromunicent .- Si qux
verdpuritatementiseniteant, & fervore (piritus iu inclinave- rint, ut dignz
frequeotiori , aut quotidiana Sanctiflimi Sacra- menti perceptione
videripoflint, idillisiSupcrioribusperraitu- tur. ProderitetiauiprzterParochorum
, & Confeflariorurn di- ligcntiam, operaquoqueConcionatorum uti, &
cumeiscoofli- tutum babcri, utcumfideles ad Sanctiflimi Sacramenti frequen-
tiam f quodtaceredebent) acceflerint, (latim de magna ad il- ludtiimendum
przparatione orationemhabcant, generatimque oftendant, eos, quiadfrcquentiorem,
aut quotidianam Uluti- feri cibi fumptionem devoto ftudio eicitantur , debere,
five Laici negotiatores lint, fiveConjugati , Cve quicumquealii (uam
agnofcereinfirmiutem, ut dignitate Sacramenti , acDivini jn. djcji formidine
difcant cceleflem raenfam, in quaChriftus eft, revereri; Ec fi
quandoleminusparatosfeBferint, abea abflioe- re, feque ad majorem pueparationem
accingere. Epifcopiau- terq, in quorum Dicgceubus viget hujufmodi devotio crga
San- dliiliinum Sacramentum , proilUgratias Deoagant, eamque ipfi
adhibitoprudentiac, & judiciitemperamentoaleredebebunt, Sc abeorum offici □
poflulari ftbi maxime perfuadebunc , nulli la- bori, autdiligentueparcendum ,
utomnisirreverentiae , &£can- dali fufpicio in veri , &immaculati Agni
perceptione tollatur, virtutelque, ac dona in (umentibus augeantur t Quod
abunde coatinget, fiii, quidevoto huiufmodi fludio, divioa przflante
gratiateoentur, leque Sacratiflimo Pane frequentius refici cu- piunt, (uas vireseipendcre,
fequeprobarecumtimore, clccha- ricate afliieverint : Quibus ChriftumDominum,
qui fe fideli- busmanducandura, & fe pretium in morte tradidit, atque in
ccelefti Regno fe przmium eft daturus, precatur Sacra Con- greg&tio,
utfuamopem ad dignam przparatiooem , &lumptio- nemlargiatur. Porro
Epilcopi, & Parochi , feu Conteflarii re- darguantaflerentes Communionem
quotiiianam efle de iuredivi- no, doceant in Ecclefiis, feuOratoriis privatis
ex difpenUtio- ne, feu PrivilegioPontificisdemanuSacerdotis fumeodam San- ctiflimamEuchariftiam,
neceam ullo modo defereodam in Cru- mena, autfecretd ad eiiftentes domi,
velcubantes in leuo , quamadinfirmos, qui ad illam fufcipiendam ad loca przdiUa
accedcrenonvaleant, & ad eos, fi ab Ecclefia deferatur , pu- Mice, &cum
pompa juiu formam Rituajis Romani; Si verA abOratorioprivilegiato,
cumformadecenti. Cureotetiam , ut circaCommunionem in
feriafeiuParafcevesMiflilisRubricae , &£cclefizRomanzu(usferventur/infuper
admoneant, nulli rat,(iherinon jejunuspro Viaticoquiscommunicavit, Laym./.*.
tr.i, 1 a.n.zo, Hurud. it s*cr diff.9. difi.i. concedunt etiam hodie,
idcltfequcntidie, non jejunumiterumpro Viaticocommunicare pofle: alii verdapud
citatos, negant. Saue' utrumque probabili- ter dictLim cft ,
licetnonignoremnegantium fententiaroeflecom- muniorem. Quorumnegantiumaliquicum
Navar.apuddeLugo ciut.doceot pofie poft multum tempus : alii cum
Villal.apudeun- dem, pofttriginuColumdies: aliicum Suarez, & Nuunio AU.
citatispoltdecem , veloUodies.- aliicuraSylv. & poft feptem: aliicum Armilla,
Filliuc./i.poft fei : aliicum Ludov.de S.Jo:i£. pofltret. Ratio harum opinionum
cft , quia, cummoribundum, noojcjunumcommunicarefitexpiaEcclefiz, vel
concefllone ex Vafq. dthtuh. diff.i 1 1, r.4. n. ? j. vel coniuetudine cx de
Lugo ai. .j9.yfj»f, introduUum, alii mitius, alii rigidius, ejulmodi i-X\l. An
tadtm dit , qtuwtit tttiittUu! tfi , ftftit Mmmmmttm ? Htfuddtfitfidili,
amtoitm; t/tu itftixjUMr , ditt/l fn/ftndtadut . ij T) Anormi io Sicilia ,
&inRegnoCaftellzmorteeadem die X puniendos, nonfolentMiniftri, fed pridie
communica- re. Egoumennon videofuflicientem talis confuetudinis ratio- »cm: tum
quia eodcm die interficiendum communicarenullo
modocedicinirreverentiamChriftiDomini : tumquiaRomeea- dem die ejufmodi
interficiendos communicant . Iu Corfettus apud Diaoam f*n.^. tr»3.^.
Tt(*l.s9.&f.t. tr.%. rrf.i8.Immoaliqui cum Jo:Sanch. inftL iiffut. 40.
num.t,. ejufmodi damnatis, etiam C pridiecommunicaverint ,
conceduntiterumdiefequenti , auo moriturifunt, comrounicaripofte. 1 Jquc Si r.
f.uch**. n*.i. alii- queapudJo:Sanch.ciUt.dicuntneripoUc, unahoraante patibu-
lum i fiquidem una hora regulariter fuflicit ad (pccies digerendas,
utfuprar.jMM-" 4* vidimus. tt Quodfipuniendus fitlnfideliseodemdie
bantiratus , bene prout tempus permittit, inftrueoduspoll Bapcilmum dehoc Sa-
cramentoefl, & communicandus : Iu 1o: Sancb. Hidtmuu.i. quiajimeftcapax
illius, necullaratiodiuat, eura cflcuntobo- M DECRETU CIRCA COMMUNIONEM
QUOTIDIANAM. CUmadauresSanfliflimiD.N. fidedignorum teflimonio per- venerit,
inquibuldam Dicecefibus vigereuluraqaiotidianz Communionis , etiara in
feriaiexta P^rafccves , & fimulaflirmari idem quotidianam Cqmmunii le;
videlicet, fju6daliqui noninEcclefia, fed m privatis Ora- toriis.&Domi,
imraicubantesinlcclo, & nonlaborantes ulla gravis infirmiutis nou lumant
SacrolanUam Euchariftiam , quamafgentea theca inclutam incrumena,
autfecretoillis defe- runtSacerdoteslzcuUres,aut Rcgulares: aliiqueinCominuniu-
neaccipraotpluresformas, ac particulas , vel grandioresfolito :
mprzceptamefleajufe Divi- tradeodaspluresEuchariftizformas,
feuparticulas,nequegran. ione aliquos abufus inolevif- aiojc, fedconfueus;
Nonpermittant, ut venialium confeflio fiatfimplici Sacerdoti,
oonapprobatoabEpifcopo, aut Ordina- rio. SiParochi,
&ConfcflariietiamRegulares, aut quicumque alii Sacerdotes fccus egerint,
lciant Deo Optiroo Maximo n~ tionemreddirurosefle, neque defuturam Epifcoporum,
«ScOr- juftam , ac rigorofam animadverfionem in contra. isjefu,.facultate_ipfis
neacciprani piurciiormas, acpanicuiu, tci gtanaioccs ioiiw ; tarientes, etiam
Keguiares,etiam societatis jeiu , u,u»
actandemauisconfiteaiurpcccauvenialiafimplici Sacerdoti non Epilcopis,
&OrdinartisperhocDecretumperSedera Apoftoli- approbatoabEpjlcopo,
autOrdinario. Cumautcm hzc Sanflil- cam fpeciaiiteractributa. limus
coofideranda commiferit S. CougrcRationi CardinaJium EtfaUa de
przmifllsomnibus, acdeverboad verbum relatio- Cooc. Tiidentini Interpretum ,
eadcm S. Congregatio prxvia nCt SanditasSuaapprobavit, acprzlens
DecretumTypisdari , maturadifcuflionefuperprzdictisunanimi lententia iu cenluit
Etfi frequens, quotidianufve SacrofanUzEuchatiftizuIusaSS. Patribus fuerit
lemper in Ecclefia probatus ; nunquamumen, autfepiusillam percipiendi,
autabeaabftinendi, certos fingu- lis menfibus , aufhebdomadis dies ftatucrunt ,
quos ncc Concilium Tridentinum przfcripfit , lcd quafi humanam infirmitatem
fccum repuuret, nihilprzcipicns, quid cuperet, tantum indicavit , cuminquit:
Opnretquidem Sacrofancla Synodus, utiofingulis Miflis fideles ad llantes
Sacramental i Euchariftiz perceptione com- municarent; idquc non immerit6:
multiplicesenim (unt con- icicntiarum rccclius , varizob negotia Ipiritus
alienationcs , mul- tzccontragratiz, & Dcidonaparvulisconcefla: quzcumhu-
manisoculisfcrutarinonpoflimus, nihil certedecujufquedigoi- Ute, atque
iotegriute, &conIeqnenter de frequentiori , aut
quotidianoviulispanisdupoteftconftitui. Et propterei quoad
nssjotiatoresiplbsattinet, frequens ad, Sacram alimoniam perci-
piendaroacceflusConfelUriorumfecreUCordis explorantium ju- dicioeftrclinquendus,
qui ei confcientiarumpuritate, & fre- quentizfruclu,
&adpieutemprocefluLaicisnegotutoribus, & Conjugatis, quod prolpicieotes
eorumlalutiprofuturum, id il- lisprzfcriberedebebunt. In Conjugatisautemhoc
amplius ani- madvertent, cumBeatus Apoftolusnolit eos invicem fraudari ,
nifitbrteexconfenluadtempus, ut vacentorationj , eosferidad- moneant, unt6magis
ob Sacratiflimz Eucharillizreverentiam contincntizvacandum, puriorique raente
ad Cfleleflium EpuU- rumCommunionemefleconveniendum. In hoc igiturPaftorum diligentU
potiflimum invigilabit, non ut I frequenti , aut quoti- acpublicarivoluit. In
11. 1679. F. Card. Columna Praef. S. jfrcbUpifc. Vrttrbitn. Stcr. Spifc Dieif.
menCsFebruarii 1670. fuondiaumDeeretumaffixum, & publicatum fuit per Urbem
Sd valvas Cunz , « m acie Campi Florz, ut moris cfl, per me A,gidium Fchcem SS.
D.N. PP. Curforem. Pro D.MagiftroCurfojumGregonus Staggius Apoft.Curf. De
Miniftro Communionis. 1 T\E Coramunionisminiftro,quieftfoIusSacerdos,*excom-
JL/ miflione ipfius,urgente aliqua caufa, & femper, quando m • flat mors
alicujus, deficicntc uraen Sacerdote , Duconus , •Digitized by Google Cap. VI.
In pcriculo mortis, &c m dt Euch.dtff . 7% JtB . 1 . de Lueo di l*tkjtfp.l
8 Jrre . I . a . 7 . »1 i n u » wtigimus in przcedentibus. Venlm auoc io
proprio loco noo n uU 1* fuat ad complemeatum tra-UtiooU addeoda . IL £wU)»i
«»»dw, fM*M, *utiiu,irnmfi**tii>t!l 435 requiraturin miniftrante Untum
Sacra- $.6.«w«B^o. Nuncergo( viterpercurrimu». i Primo, nonopuselt, utSicerdos
hoc Sacranventum mini- itrans, fitjejunus; fiquidem idnullojureprxcipitur.
IuBonaC. £•**.*/>.«.«. j.».aj».6. 4 Sccundoomniannitcmporeminiltranpotelt.
Dubitatur ta. — icnanpotritdieParaiceves, hoc efl Veneris Sancti >
quandocex- tumnou licereSacerdoticelebrare, lcd("olu.m > exprzconferva-
tisdie antecedenti, commuaicare. SicdcLugo dtEueh. dtfp.io. ftU.iJt.i4.
Dicopofle: atextrapcriculum mortisnon eflepaflim tnufu.
SicHaa.dtS*crif.difp.4Jif.i. dansSuar.Vafq.Layra.fin iiloenimpericulopofle,
immddeberenonefldubium.) Hic u- men ufusnequaquaminduxitobligationempeccati
eodiecornmu- nicanti , ied decentiz dumtaxat , propter rozrorem Paflionis Do-
mininoftri: & ficubiufus eflcommunioandi, jam ea dccentiz ratio,
ipfoufuCcinterpretante. ceflat. s Tcrtio, naneminiflrarifoiet: fed Vefperi, velintempella
no_e, pofletjejunisrainiftrari , etiam extra mortis necefliutem:
SkSii'.Evfk.n.i9. Snu.dtEucb.d1fi.69Jta.tt. quodumennon efl tacileconcedenduro,
propterpopuliadmiraiiooem . SicConinch. apqdBonac_l«.«-.ati^.4^.7^«i»ia.iJ».i4. Qturt6, exBonacJ».f.;.».auii»... Parochooon
licetEucha- .iflUmadinnrraumdeferre, GncftoU, & fuperpelliceo, <5cnon
przcedetiteluminer necidemteoetur, fitimeat properam infir- mimortem,
valdcfeftinat6currere- quUvidenturhzcreveren- tiz debiuerepugnare,
quamvispoflit exBonac. Aid. Extremam Unf.tior.em Cneunufolemniute
deferre,quiaSacrumoleum ma- teriaeflSacramenti, non ver6 Sacramenturn . At ad
baptizan- dura, rel abfolveodum infirmum , quifecus crediturin mortali
moritunis, nonfolumpoflct, fed etiamcurrere minillerdcbe- ret; Sicidemi»*-.
quiaidnon cedit in ullius Sacramcnti iireve- rentiam,
&ezalUpsrtemaxin_eproxiraichariusurget. $.IL A» wumBrmti Imhmift i* ftfit
indqno} conCderandum, quisnaradicatur inbac matcria pubticus, qui
occultuspeccator. Placet raodusid erplicandi traditusa Suario dt
£»eh.diff.6j.*f,a.j. vide etiam Fagund. frtt. Etel.}: Ll**f.io.
quemutfacilioremreddam, &breviorem, bis frequeotibus re- gulif difliaguo.
frim* RtguU . tx Sipeccaturopetentis Sacramentum fciatur ab his, coram quibus
pctitar , diceturpublicum, Un.refpeclivead ho»: quare iUi
denegandumeritSacramentum, femper przoculis habendo ea, qusen.9. inCouavimus.
Ratioefl, quiajam nonfequitur ia- famUexdenegatione. Cert6autem tunc , licet
occulte, dicetur hiscooflarepecentispeccatum, quodvel ipfeextra coafcflioocm
Sacramenulemilludfafltiseit ( nam fi intra illam , dicammox««. 30.) vel ipG
aflantes viderunt , velifidedignisaudierunt,certd- quefciuntpetentemoondum
fuifleillud Sacramentaliter coofef- fum:
idcnimeftcert6conftareiUumeflegraviterindignum . tj Si peccatum petentis
Sacramentum Ct evidens, evidcntU Juris, velevidentU fadti ; tunc lieet
aliquibus przfentibus li t igno- tura, diceturpetenspublicuspeccator: atqueade6
denegandunx erit illi Sacramentum , dum tamendictorum n.o. immemor non fis.
Ratioefteadem, quiajamnonfequiturfimpliciter novainfa- mia,
cumpereampubiicitatemamiieritille otnncjusadfuara fa- mam. 14 At, quznameft
evidentia juris , quzfatti? Refp. Juri» ett, quando juridice quis convictuseft
de crimine perpropriam confciTionem , velperfententiam, declarationemve
Judicis,five idfciaturi multis, fivelpaucis. Faciieft, quandonotitia fadi
peccaminofi tam publicaelt, ut juridiczmanifeftationi zquiva- leat:
quodcontingit, quandotampublicumcftdelictum; utnul- la tergiveriatione
celaripollit. Athoc ipfumquatro, & quando efttale,
utnullatergiverfationecclariqueat? Dico, idnonpoffc univerlaliter colligiex
oumeroperfonamm, ut aliqui cenfent « fcd prudentia opus efle :
utpenfauqualiuteloci, deticli , & per- fonarum, quibuseftpeccatumnotum,
judicetur, anlitule, ut moraliter mtlU ratione poflit in occulto retineri . 15
Uoumhicdubitanpot-fl, an quando peccatum eflpublic. notum in unoloco , dicatur
etiam , pro hac aoflra materia ■ notunt inalio, iuutpeccator perfententiam,
velpcr evidentiam faCli Romz, v. g. pubticus, CpetathicPanormi, ubi ejus
peccatum Nhacquaeftione, quaouxritur: anei, qui cognofcitur cfle
divulgatumnonefl, repelli dcbeat 1 Sacramento, videtur enin inftatu ■eccati
morulis porrigi a Sacerdote fine peccato cumLenjoi.».f.ii.d»».i }. aliilque non
efle repellendumcx ilU Communio polTit ? Certum efl Primo, Miniflrum per fe
loquendo. quandofaltemcommode, &-neulloinconvenienti valeat , nou
pofleeiquemmortaliterindignum poCtivecert6 cognofcit (naa
indubioqutlibetprzfumcodusefl bonus, &. communicandus )
ialtcmobregulamgeoeralem, qua obligamur vitare» <5c impedi-
reproximorumpeccata, quandocommodepolTumus- IuSuar.de Entb.difp.67.ftii.i.
RurfuscertumeltiW. necpofleinviure. aut alicuiindignofuadcre, ut
recipiatSacramenturo, Ultem quando «ooadcft necelTitas . Sicidcm
*/>.8i./«3.i.*>i>«'"i Bon.W//».i. d..«T^.«5^.4Ji.6. Ratiocft,
quuiddlei movere dire£tcadpec- occurrere. candum. m quianonfacilccredendum 8
CertumcftSecuod6, Publicopeccatori petenti, fivepubli-
rationabiliter.Chriftiaiw . ce, fiveiecretoSacramentum, nonpofleCuepeccato
miniflrari. emendatum, atque ide6conccdeodum illiSacramentum. Refp. IuSuar.i».
cVpaflim. Recentiores . Ratioefl, quiaobftat illud fecundd.
Siforteoccurrataliauandocafus, dicodebererepelli i Matth.7. Stiiti StmOmm dmr*
emi$H*t: obflat reverentu Chrifto Sacramento.- quia, inhoccalu.
eciamjuxucommunioremprz- Dominodebiu:
oblUttidelitasminiftriUncletra£tandihocSacra- diclamlententiam, ceftatjui
chariutis pro ilU. Ratioefl, quU obftatcooperatiocum alieno peccato .
charitasdidatquidem, non debcrepropalari illiuscrimen, Cne fententU, quateoetur
efleillicitumCnon propter Juftitiam, certeproptercharitatem,
crimenalicujusiaaliquolo- copubUcum, inaiio, ubi nefcitur,manifeftare.
Dico(commu- niore tententia ) nam eft alia lententU Fagund.»r«f.£rril.a./. j.r.
Jj». 1 4 .& 1 6. fane probabilis , quz docet non efle ili icitum moruIiter(
. nequc contrachariutem faltemquando umrecuperavitbenevivcndobonamfamam: quU
perpubli- ciutemamilitilleomneprorfus jusad famamfuam. 16 Refp. tamenad
dubiutionero. Prim6 diflkulter inpraxt ea, quzn.9.attulimut: tum tumquiapoteit
pro praxicircapubli- caularationabili :
athicadcflcaufarationabilismanifeftandi,cum Vfurtm '(iaquit)
iniquetalislegerat, &facrilcge, pctendoindigneSacramentum. Scio Tajiund.
\.tcti.frtt.l. \ c.\o.n.T.& 8. contcndere huncnonde- bererepclli: quia
lircpeUatur /inquit) cert6 ioUmabitur. Ac jam vidimusillum nonilliciteinfanuri,
feu, ut melius loquar , oonfimpliciterinUmaricum fupponatur jam amiGflefamam,
& nuocceflareetiam juscharintis. ScioetUm Heoriqu. abeodem imm t*u
ftTitmm.jt yrrm, , Fagund. ciutum, darc
optionem miinflro , utpofllt admittere , fMMMfcM fttriimft»*xttm. & poflit
rcpellcre , cumproumque parte ntmimt mtrtmi, ntfrtm , autm mm les; fcio,
inquam,hzc» icdt tptnttnt ntn i*ftit*t*m , dtlirum , **t 9 Juvabitt
curapeccaiorerot_aramucii.ia'*«<j»#rjM joj. uf*r*r . fuilicicemmunts
ftctmtorti *iif***tU tmntHtuur * Dte , & rtfipif- ***t% &t. *mi* m.
ttmf*Us m*tn* etnfiiit , &txtmint uttrii *»■ fttUiti f*tt**iE*th*rtftutm
nrttt f*ilUi; & tui» 1* Altmri t tx*mi»*mii fttffttu , ntc d**tur autt
ctnfultrt ftfit , ventrn, [mncie , & cmmm ilmtHtri, ntgmrt Euehmiliimm l*ii
prrfuu j fi ftt*i, m nttmrt ,ft Ttt Ef*]*idtm 'ftrrtmttrit tfft 1* t»
*rkiiriiimftt,m. Sierrti fcirtm biirttrtetm hmh rtrt i»l*f*»*ri, C7- fmntium rn
tlltnU , & IX Altmrt mdhmt dimti itrrum ftecmtuiit , 6« ffuUm
ft*m*Wi*Mitr*, rrvtrtt ( ftd ****** fimtU* mttuir* *Mi*- 10 Certuroefl terti6,
Peccatori occulto publicdpetenti Eu- «harifliamCvei CmpliciSacerdote,
CveiParocho, cumpar fit ratio, denegandamnonefle: SicSuar.aliique, quosciut,
&fe> «juiiurdcL_goi«S*rr.ijj?.8./«9.io. quiaomnes habcntobligitio- aem
non lzdendi fanum proxirai , &ex aliocapite Cbiiroputet peccator,
quodindigneturait, cumMinifter totum, quodexfe tacit, fitule, utpottiteflebonum,
&finepeccato. Sicidem de Lugoii ^.ru^-r St. 11 Certumeflquart6,
Peccatoriocculro, fecrete petentide- Begandamefle. IuDoflorescit.quia
tuncnulUlequiturpeccato- ri infamU, & confequenter Sacerdos oon habet
excutatioaem uo- decoocederecogatur. Ulud igiturhic muutnc eit, pro praxi ,
Tmtrti. Tm.lL tU Sttcrnm. Ttrti* 1 7 Si peccatum petentis Sacrameatum alioaui
non Gt publ icum, litumennotumaliquibusex przteotibus, ubifitpetitio, aliqui-
bnsautemnotumnonfit (ctiamfiuaiuntumex przfcntibus aoa fitnotum, quUpareliratio)
noapotefldencgariSacramentum . Ratioregulzeft: quU folum per publiciutem,
ideft, per evi- dentUmjuris , velfactiamitcic quisjusfamz. Ergo inaliis cafi-
bus, licetfacillirozprobationis, fervanda efl proximi fama . Di- ces: at,
quinoruotexaflantibus fcandalixabuntur, qu6d detur ateSacramcntumilli,
quemipfiiodignurocognofcunt. Refpon- deohocforefcandalum paflivum, quiafcire
debent hunc non a- mififlejuspeteodi, c-mnondum fitpublicus peccator: &
icem interiplo» aliquero adefle» qui crimeopetcntU Ec Digitized by Google 436
Methodi SS. Conimunionis Liber SjuMtt* RttuU. 18 Propterfuipieionem probabilcm,
multominus fi fufpicio fittemcraria, hocca, fincfundamcnto, non poteft denegari
Sa- cramentum. At ver6propterpeccatifufpicionem violenum, de- betSaeraroentum,
modo explicato, denegari: hoceft, filiifpi- cioviolenttfitpublica, debctnegari
tumpublice, tum pnvatim petenti: fiocculta, occultc, &c Ratiocft,
quiatemeraria, & probabilis fufpicio illi peccatori jus famz non tollit !
violeott vcrd fulpicio, cum zquivaleaievidcntiz • jusfamz tollit. 19
Atquznameft violentt fufpicio ? Eftilla, quzinnititurta- libusfignis,
&indiciis, utexnulla probabili ratione id , quodez illisenalei vidctur,
depclli» leuobfcurari valeat: fivequz ulcs habetconjecluras, utnihil apparcat,
quod contrarium luadere probabiliterpoflit . Taleeft comraunc cxcmpium , nudum
curo nuda invcnire , ad iufpicaadum turpem congretTum, &c: Dt ftccntert
tttnitt tx Ctnfcfient . zo Petes primd,qui ex Confeflione Sacramcntali novit
petentem cornmuncxirtere in ftatu peccati morulis,poteftneillum repellere?
Refp. Quamvis aliidoceant cum Suar.<iV EmtbA.6T.ftii,i.§Stddm- Hmmefl;
pofie, immo debere repejlcre; verius putocum Fag. Tcti t'<f.j./,j,f.io,Ji.n.
nonpoflc: immooporterceiveloccultif- tlmepetentiCommunionem concedere.
Ratioeft, quialigillum GonfeiTionisitt rigideobligat; utnihil cxtcrne ticri
poflit, per o,uod videatur pceuitentis pcccatum exprobrari , etiam fi folus
ipfe pcenitensadvertat. Hincinferuntaliqui: SiParochusv.g. zgro-
tumnonablblvit, quianooeratbenedifpofitus, & deindeveiz- grotusipfe,
velcootanguineipettntabipfo, utEuchariftiam de- lerat ad infirmum : pofle
(addc&deberc) deferre nullaprorluj habitarationenontizinConfcllionchabitz.
Iu Jo:Bapt.Novatus tn drcmcr.i.z.cA.q.n. Recolc t;ux m Appendict frdttdintit
Ofufcmli dixi de figillo Confe flionis , ptftrtim c.6. £ . 1. Quttmflieittr
ptttMt, aui cimmmniett indignum ? :r Petes fecund6. Qui pcccatori publico
porrigit Euchari- fliam, unicumne, anduopcccatacommittit: alwrumcooperan-
documalteriuspcccato, altcrurn infidcliter fuumofncium exhi- fcendo? Refp.
PutocumPratpof.W» £nirA.<j.8o.*.»j. unicum,quo
lcilicetconfertSacramentumindigno: utraque enim illamaliua unumconflat, ttltem
inordiueadconfcflionem, mortale pecca- tum . Dt mmiflranti Hifiimm nin cenftcmtnm
. aa Petesterti6. LicetnepeccatorioccultominiftrareHoftiam rton confecratam ,
qudexteriusappareat illum communkari : ut ■viteturficejus infamia/ Relp.
Quidquid dicant aliqui, cenfeo non licere,
fiveoftendendoaftantibusconfecraum>&dandopec- catori non«onfecratam ,
fivequocunque alioraodo. Ratio eft > quiaieraperadeftpericulumldololatriz,
laltem materialis. Le- gede Lug Ji S*erJif.i.feU. 1 1 . ». 1 1 8.
Hactenusegimusdeminiftrante indigncpetrntibus : namquid
diceDdumdepetentcabiodignisminiftris, colligi potefl ex Jichs iuprar.j.g.*. 5.
III. §lm*mdtbt*t fetmittnlimm ixbAere five puilieui , fivt ittmitni ptceattr,
mt *d Cemmumitnim ndmttti ptftt . ij O Ipeccatorfanus; occultepetat:
furncitegifle occultepoj- O nitentiam, feuconfertumSacramenulitcreiTe: IdqueSa-
cerdoti , aliifquequi forteadlint , noverantque peccatum , conflet.
\\xSuXT.dtEucbJijP.6l.fiU.x. §.lmmuri*mtim. Si vcrApoblice pe- tat; nrcellcpari
modo cft , utpublice conflet prcnitentia, five confcflio, prorationeftatus
peccati, ita utbonaipfius difpofitio manifeltafit. Iuidem/*. Ratio
utriufquedidi eft.quiaficSacra- mentumdtfnccoramDeo, & hominibustracubitur.
Dlxi,con- ftct: oainli dubuctur depcnitentia , non fuflicit; quiapoflidet
certitudopeccJti; cumcontra, fidubites dcpeccato; potes, ac debcsiUumcommunicare:
quiapoflidetbonafamapetentis, atq,- idedpctenspralumiturbonus, utfupra
innuia.7. 14 Atfi pcccator, quantumvispublicus, (qualiseft v.g.mere-
trixpublica) in mortis articulofitconllitutus; utiserit, ex eo- demit..
iiprotcmporisopportuniutc,&anguftia,vel ritcconfitea- tur, vellihocnccueat,
fignacontritioniscxiiibcat,juxuea,quae diximmic.f.if.».ii.i6. &ad eviundum
fcandalurapublicetur,quan- tutnneripoteft, didaconfcflio : decujus
publicipeccatoris con- Jtflionevidc, w.Kd,xiimMeibed*C*»ftfie»iil.t.c.0.s.
Ratioeft, quia tunc propter periculum , urgentcmquc iieccflitatem , non cft
majordilircntiaextorquenda, quimilla. qiurcommodeexhibe- ripotell.'
&exaliapartedequolil>etFidcliprzfumitur, eoinar-
ticulofacrreprofuafalutequantumpoteft. Adduntaliqui adme-
rctrkcmgraviterdccumbentemiulupanari, ieulocopublicopec- cati , etiam fi
confcfla rite l uerit , non cfle deferendam Sacram Eu- chariftjam: efle,
fiindomoprivata jaccat, propter reverentiam Sacramenti.
ItaJaBapt.Novatus/aWrc.aMr. l.i.i.x.tj.i j. Puto tt- roeo,
ubihaeclocapublicafunt, eflcfervandam confuetudinem ejusEcclefiac,
quzpotuitdeclarare, quidmeliasex teadterroremaliarum. NamczterumChhfius Don
catores, przfertimcoatritos, libenter divertit. 5. IV. AnUicrn, vtlinfirut
Dinctmi mintfhxrn pediret,for- ■sst aj "pXOcentiliquicumdeLugo^EW^f^.iJ .
XJ DeexcommillionequidemSacerdotis, nec urgcntculla morus necellitate ,
hoapofle, velfibi, welaliisminiftrarehocSa- cramentum.
Ratioeftlaltemantiquiflima, &conftaosconfuetu- do EccieUz in contnrium .
Aliqui , in extrema necctfitate, etiam aliis, &mult6magis, fibiconcedunt,
quandonullusellctSacer. dos, vclDiaconus,&infirmusfine Viaticomoreretur.
IttSuar. dt EutbJtjp .-jz.jiU.t .%.uit.ditcndum, fta.).imfemi: Valent. ttm.4.
ss^jjiinlO Ji 1 §.S»nW mma. Ratioeft, quianon videturidprohibi- tum,
necjurehumano, necdivino: ciim femper exccpta intel- ligatur extrcma neceiSus .
26 Aliquideniqueconcedunt ioferioribus Diacono, ut etiam Uicis, adleiplos,
inftante mone, commuoicandos , non ver6 adalios. FavetLaym.Suar.aliiquecitideLugod./rA.i.
quiitcm fatetur id crtc probabile . Ratio eft , quia fic interpretantur hi con-
fuetudinem incontrarium. Przdidae fententiz, cum habeanr bonos audorcs, nec
lpernendas rationes, funt omnes, iaitern proptcr audoriutem extrinfecam ,
probabiles. 17 Atquotpcccaucommittit, qui feipium in mortali com- munieat?
Relp.Suir dt _kue^.difp.6 7 jtii. 1 . ^.icdnuitct Aliqun , do- cet, in hoc
peccato adcfle duasmalitias, alterum facrilegf. rece- ptionis, alteram
infidclis adminiflrationis . Illud certum dic* (quodnobisfatiseft)
exhisconflariuoicum peccatum, idcoque latisefleinconfetlioaefic manifcftare :
Ctmmmmkmvimiiprmmgrm- vittr indirn- . Sicuti quicelebrat in peccato morttli,
Ulis leespli- cat, dicendo: CtUkrmvi indiine pmvittr. f.V. Am*xtT*S*erificimm
ptj/it fi ipfum Snttrdoi cimmunicmri ? *8 T lcct probabilitcraliqui cum
Fill.r#iw.t.rr.4 c.9 nu.i 8 r. ne- J 1 gent, probabiliteretiam.
&aliicumSuar. dtEmtbJifp. fzft.i i,. concedunt, pollc Sacerdotem , nonfolum
in extrema mortis necefliute ; fedetiamdcvotionis caulaieipfum, extrafa-
crihcium, rommunicare, Gnon adfitalius Sacerdos, quiipfutn commuaicarepotlit.
Ratioeft, quiacQm nonadfit, pro hoc Sa- cramento,
przccpturodillinclionisperionz ejus, quirecipit,& ejus, quidatSacramentum ;
iufFiciens, & rationabilis caufa ju- d i ca nda cft , abfen te al io
Sacerdote , Sacerdotem refi ci velle lacr» Euchariftia. Anidpoflit
Sacerdosiacere non folum mane, fed etiam poft meridiem vide fupra 1 .». j. 19
Quid, fiadfitDiaconus? Debere i manibus Diaconi acci- pere docent al iq u i cum
Fagund prutpt.Mtcl. |X{ ,r. } 7 . fcd & alit pofle, docent, fuismanibus.
Sic S ua r.rfwi. difp. 7 1 .fttl. j . vide de Lugo4*£»rA. difp.ii.ftS.t.
utrique probabiJiter. Ratio priorii fentenriceft, quia nullarationabilis caufa
eftfibi miniftrandi . Ratioporterioriseft, quiaex prxfentia Diaconi ,
cuifolicompe- tit, ex commiflioneSacerdotis, miniftrare hoc Sacramentum ,
nonimpeditur jusSacerdotisfibiminiftrandi : nampotcft uti jute fuo,
&noncommittere, &licaderitcarentialcgitimiminiftri . Idquodoonpoteftdici,
quandoadcftaliusSaccrdos: hicenimde jureordinario miniftrat, atqueade6przfcnte
ipfb, qui potcfl , illepriorSacerdos, cumnoncareatlegitimo miniltro, nonjudi-
cabitur habererationabilem caufamnon obfervandi contuetudi-
nematcipiendiCommunionemextraSacrificium, imanibus legi- fbVL AmSsttrdti p*fit
« fmtt HtftUt jo "n Utoid aliquandofieri convenientiflimepofle. luSi
V.Emet. 1 «.tj.Jo:Sanch.»i>/>/*aVi/>.»i.«ai. Henriq.Sylveft.Gr*na>-
duscit.a Dian.f. j^r.J-r^i4.Ratiooptimaduce«idaeltcumdc Lug. diEmcb.dif.io
f1c.ij1.69. exipfoChriftiiotlitucntisexeroplo, qui frcgitpancm, &dcdit.
CumigiturnihilinhocEcclelucxf.rcfs* prohibuerit: fiadtitcaufarationabilis,
nonellcuranobisdamne- tur. Nonnego, fiadlint aliz particulz contccratx,
decentius particulamporrigi, ciimiuferat confuctudo: iliud nonclle in-
conveniens, exipfaChriftiprimariainftitutionc, doceo.
Ncqueobllatconfuctudoincontrarium: mmquia egocumef- iemjunior, vidi Sacerdotes
id facientes, fine umbra, ut tunc mihividcbatur, fcrupuli: tumquia,etiarafialicubifit,noncon-
ftatanhabcatvim prohibitionis, cumnon conftet, an cjulmodi
confuetudoobtorvetur, ut ncccflaria , & oblig*ns (idquoi ex H'jrtad.4>
Euebjifp.x i.dif 9. loquente dv ctmf-ictu.! ine coni-.-crao-
diinMifiaconftarcdcbetadhoc, utconiuetudohabeatvimlegts^ an
ver6untumutquiddecentius, feu, utcaftigatius loqtutr , ut quid expeditius:
fatemurenim, quodper formulasminores,qoe fintinpromptu, faciliusexpediantur
fidelium laicorumcommu- niones, quam per partem Hofliz Sacerdotis . Jt
Obiicics. At»« Mifnli tXimnni dt difitiibmt Mif* jubetur , quod fi Saccrdos,
poft coniccraum Hoftiam incidat io morbum,de- bcit Digitized by Google Cap. L
De Vafis Sacris. 437 beatab alioSacerdcre finiri Milla > & communic.iri
infirmusSa- ]4 Parochusergo, &, hocimpedito, aliquisex Sacerdotibus ccrdos,
parteipliusHofiizconlecratz, quamvi- , lifitalia ior- Euchariftiam ,
cumlolitocomitatu, 6c luminariis,propterChri- muiaconiecrata, hzc potius
iniirmoporrigenda Gi : Hjcit . Ec- ftj rcvcrentiam, adiniirmos, etiam tali
tcmpore, deterre tutd cerequiritur fumma ncceflitas: nam ioliim cunceditur
intirmo potcrit. SoIumadvericcumBonac.Jffj/cfJ.jt.^.t.^ .».*«. t. Sc Saccrdoti,
deficientibus aliis formulis. Rcfp. hanc Rubricam paflim, eos Sacerdotcs ,
quicaufamdcderuot irrtcrdicto, quiaab ellebeneintelligendam : nam tou intentio
Eccleliz , in hoc even- Eucharifliaminiftrandapeculiari Jure prohihcntur,
tempore in- tucft, utinfirmusSacerdosparticipetdeSacrificio ifciochoato'.
terdicii; idco, leclufoncccflitatiscaiu, tlleomnind italimini- UndeGavan./» Rmb.MiJT.f.l.tit.io.n.l.litt.
A% ibi (DivitUm H*- fleriocxcludendos. ItaLaym./W. fiijm ) fichabet. tta
eenvenit , tjum fmttm b*buit ille frier in icn~ 35 An Rcligiofis , vcl
Monialibus, qui caufam nondedcrunt fetrtuitnt. Er%ttti*min fumftient .
HzcGavantus. Etlancidvi- Interdicio, concedaturcodem tcmpore miniftrarc, vel
recipere detur ftatutum in r. Rei.ttum 1 r . it Ctnfttr. difi.i. ibi. Ktm
itutrt Euchariltiam , quiiquelua conlulat privilegia . Ita Bonar. tbid.n.9.
trit itixi Strrifirium , tuinec ifftSncrifirtuufurtirtft tjft re^ntfcutur t
VideSuarium, C< Si apud Laym./.t ./r. J.e.l.n.l. doceMCS, Reli-
Hocpofitofictedcbesritehacinrcgerere. Stadfintin Altaripar- giofis, &
MooialibusconrcdituncCommutiionemjquia hicom- ticulzconfecratx, limulcumHoftia
grandiorc, conlecratz in- muniterhabentadhocfpeciale Pnvilegium. quam, ab ipfo
Sacerdote infirmo (dequocafufolumloquiturlvlif- j6 lndiePalchatis
deniqueanliccatctiamlaiciscommunicare? iale) poteltdariipfj,
velparsHoftixgrandiorii,vclmelius(hoe Diciccundumcommunem opunotiem, nonlicere:
ItaSayrus , cfl, expeditiusJ unaexdiclisparticulis. Atfinon adlint particu-
Avila, Altenus, apud Bonac./M.i.i.n.ii. licrre autem iccun-
lzconlecratzabipfoinfirmoSacerdote, fed forteab aliofervatz dumprobabilem.
ItaSuar. Coninch. apud eundem Bonac. i*,d. iniacrario; certe nondandaeft unacx
illis particulis, led pars Putat tamcn Filb. 1 /r.i S c.i >:*,».* 1 .
«npraxi iervandamelleloci Hollizgrandioris: utnimirumficSacerdosinrirmus
participctde confuetudincm. Quid, u nullaappareatintroduclaconluctudo ?
fuoSacrificio. Etdehoccafunon exprefsehic loquitur Miflale ,
JamaltcrutramexdiCiisopinioniboslequipotes .
cumfarisipfifueritinnucreintentiooemEccleuz efle,- utSacer- 37
QuoddiaumcltdcdiePalchatis, dicdcdie NatalisDomi- dos, quantumfieripoteft, de
iuo Sacriticio , ut diclumclt, par- ni, Pentecoftes, Allumptionis Virginis,
ckdetuta odavaVene- ticipet. rabilisSacramenti, nonpoflefciiicct tunciFidclibus
cominuni- 1 s Atq; ex his patet refponfio ad objeclionem .• non enim abfolu-
cart ex probabili fententia multorum citat.i Coninch. iiff. 1 7-ie ln-
tepro*iibetur,lcdfolurautquiddecentiusnoutur,quandoadfunt terdilltyd.xjt.i6.
Scdcltctiamprobabilisfcntentiaaliquorumcunii «ii* formulzabintirmoconlccratz ,
illasck nonpartem grandio- Coninch.i .-. c:tantc Suarium dc Cenfuri, f .
quodpoflit. Ratio risHolliz Sacerdoti, multo etiam magis laico comraunicaturo
utriulquefententixelt , quiadum/W. Alm* Muter, addicaMar- dillribui.-
idquodcontratraditaminobijdoctrinamnoncft. tioi V.extenlione , concedirurprodictisfellmiatibus
folemnitcc ff. VII- AnttmfertinteriiciilecaliiminifirnrictmmHnit fejfitr
divioaof&ciacetebrari, multi intcr di vina othcia non compfehen- ?J
"POteftfolumpro Viatico (iveinfirmis, livemorte punien- duntCoromumonem :
aliqui comprehendunt: certe utique, ut 1 dis. IuSuar. dtCtnf.diff.jifta.i.n.ii.
aliique paflim : dictum cli, probabiliter. quiacafusneceflitatis exccptuseft:
utctiamcxcipiturConfeflio . Parimodoexcommuniorcfententiacum Suar. ie
Cenf.diff.t,\. ImmoCoufefliopropter majoremejusneceflitatem, femper,ncc
/'/.'.'. t.». 3 9. hzcfelU, inquibuslicet divinaofnciacclebrarc, io-
ioluminftantemone, excipitur. Itaidem: Modd, liquisdedc- liim comprehenduntunum
ipfum primumdiciumdiemfclii, qui* rit caufam intcrdido, etiam &ille, qui
eflet lpecialitcr inter- illefolusinngoreeltfeltum Palchatis, Nativitatis, £cc.
At So- didus, fatisfaciat ; vel jiet fuftlcientem cautionem pignorati- to,
Avila, aiiiqueapudConjnch./.f.i>.a7. ctiam probabilucrPi- tiam,
fidejulluriam , vel li talcm non poflit, Juratoriam, antc fchz, 6l Pcntecolles
nomcn extcn.iuntin materia lnterdiCti ad abfolutionem. SicLaym.
l&.e.tr*a.yf*rt.t. tnf.x.num.x. Q/i6d duosfequentes. Natalis vcro ad
fequcntes tres , quiaomiu-s dics fi non latisfecit propter inadvertcntiam, vel
aliud ante ablolu- hivercluntfeilivi (maximeinfavorabilibus; pertinentcsadcan*
tiont-m; puto fatisnciendura efleante Viatici fumptionem . dcmiolemnitatem. ' •
F{ 1 N 1 S. Laus Deo, Beatiffimae Virgini, ac B. Aloyfio Patrono meo . DE
SACRIFICIO MISS^ EXPEDITE CELEBRANDO INTENTIO ET DIVISIO OPERIS. PR/ECEDENTIBUS
de ConfeJJione , & de Comrnumoue duobus Opufculis meis ideo conneclo
tertium de Socrificio Mijjte Celebrando-, quia inter hxc tria magna interccdit,
& quafi innata connexio. In quo quidem tertio Opu/culo primum librum inftituo
dc iis, quac ad Saccrdotem pcr- tinent, antcquam Sacrum faciat . Secundum dc
iis, quae ad cundem fpc&ant, dum adtu celcbrat . Tertium de iis, qux
poftea. Profpcr adfis, omnium bonorum Audlor, & donator Deus. . ^De iis ,
qua ad Sacerdotem pertinent, antequam Mijfam celebret . przparareanre Miflam
congruumeft, adnos, qui confcicntiat cafuscxplicareintendimus,
nequaqtiamlpeclat. x Quoniam
ver6dcprimo,&fecuitdoiatisabunde<o^rar#rff*r« OfufcultdtCtmmunitnt
txftiiti ferM£tni»y rtf.frtfertim frtmtAxi- feruimus, idquehabere potes, quz
deiisfcitufunt neceffaria , quzque hic exfcribere fupervacaneum eflet : De
tertio item, quo- ad Jejuniumnaturale, /Stquzdam aliaomnibusfidclibus Eucha-
riftiamfurcepturiicomtnuni», ibidtm, ap. freftrtim ferundtfufH- cienteregimus.
Superef) igiturdc ccteris, quzSacerdotumma- gis funt propria ,explicationem
inftituere . Sunt autcm vala, veftes, locus, tempus,_& hujufmodi cztera,
quz quamvis requiran- turin iploSacrificio, atque ade6 eorum tradatio reduci
etiam poflit ad fecundum huius Opuiculi librum , ubi , ut mod6 diximus , "
, quzadSacerdotempertinent, dumaftucelebrat, Ee * u- P R O OE M I U M. m
|RiCTER ordinemSacerdotiinullacenfura impedt- tum, ( dequarc
agereinftitutindneft) triavideo, adquzreducipoflunt, quz Sacerdoti proximefunt
neceflariaadtantum Sacrificiumcelcbrandum. Pri- mum; ftatus gratiz. Secundum ,
Confcflio Sacra- mentalisineo, quimortalispeccatinondumconfefli , fubeftcon-
fcius, licetquantumcunqicontritusfibi videatur. Tertiura,que-
damextrinfecaifacris Canonibuspotiflimuminftituta adSacrin- ciumritc,
cicreverenterpcragendum. Taleeft Jcjunium, facra va(a , facrz veftes ,
ornamenta Altaris, locus , tempus , & hujufmo» difitnilia; namde virtuoGs
adtibusagere, T*mb. Ttm,
II De StKTtm. Digitized by Google 438 Methodi Celebrand* Miflae. Lib. L De
Vafis Sacris. <j. L d* c*iu*t & r* U M. i, h\n».t.i*fr*fmr.s*t*rd*tii «
Miffmlir*- J_j /nMM, apudHLirt.J-/M.W,/-«r/><-«Mi/*W//»o. Caliz , &
Patena debent cfle ex auro , vei argento , fi noo touiiter , faltem quoad
euppam . Pofle efle ex ftanno, coaceditobpauperUtemCa- aoa» tmp.XJt Cmtix
i*C*nfter.difl.l. negatquc pofTe elle ex arre , vel auricbaleo. Nam proptcrei
tenent commuaiterTbeologi «alia inferiori materia non porte . Advertit umen de
" io.,rrfl.4j».9o. Romeadefleplerofque Calices totos ex cupro, lulice elmm
logos, quifepeini trtviUfittm nlrerum etnfiernUi CtUeti. S OEcundum
Privilegium, quodhacde reinvenio, eft illud »3
conceflumPatribuiSoc.JcfuiPauloIlI. hcerdtbuum fnon jam i GregorioXIII. ut
habet pererrorem Portella im imbiii ««.r. bmidieere, immMt.m.%.) perquod
poflunt praedicti Patrcs inlocis rerootiflimis, putilnfideliuro, vefles
ucerdouies , Pallai,! poralia, Calices (inteiligepariter&Pateoas)Aittria.
ria CuEpilcopusCatholicui. quiea faciat, ibiootrt ' dicere , ac prophanaus
Ecdefus reconciliare • 6 UbinoutprimotdemPortellaitii. hoc Privilegio <
diflislimiutiooibus, cumnon reftringatur ad Abbates, utpne- cedens,
poflcuticommunicantesinPrivilegiis, quales fuotFra- tresminores: &idcm
diceret de aliis Mendicantibus, quijara cupro, lulicciUin»,
Hifr«niceC#»rv,miruiijqueefle,e< "ogos, quifiepeinillisconlecrarunt, id
oooadvertifle. x Vcrumdenovovclcxdicloaere, velexpraedicto rtanno ficri ,
quodcerteeitprobabile. Lic^t Fagud. frtetft.Et. *LtJ.\*.xtj*.\. idnegeteaeo,
quiahoc PrivilegiumfolisSacer- dotibu i Socieutis Jefu concefl um iuifle con
tendat . 7 Noutfecundoillud (C Epifcopus ibi Catholicus oonadfit )
quoadPtzlatosMendicantium intelligi folum pro confecraiiooe Calicis (
Adde&Pateoae, &Altarls) nam corporalia, aliaque ornamenu,
inquibusnonintervenitChrilma, potcflbenedicere PraelatusMendicantium
ialtemexalio Privilegio, dequo infra ravi ounc uiurpata • cx.au omniuui
uutuisui gravi, rcccpu , fuoloco» AtSacerdos non Pralatusexiifdem Mendicantibus
fo- ucfimulcumpra»iturubrica Miflalis videtur coocefliooem il-
lumpoteritutibocPrivilegio cum praediciis limiutionibui, tuot quoadCalices
coolecrandos, tumquoad alia ornaroettuhenedi- cenda; cumeoim, quinon
eftPraclatus, noo habeatexfe, fea fibiconcelsumaliudPrivilegium benedicendiCorporalia,
habeat autem hoc pracfens > fedmododidolimiratum, folohoc, io re- motiflimis
partibus illis ,' uti poterit. Caeterum, an ex aliqua tan- demconcefliooe,
Sacerdotes non Praelati ex Mendicantibus pof-
GntoihilominusbenedicereCorporalia, «Scuroiiia, diccmus fuo
locoinfri<.i.$.i.»-9- 8 Noutinfupertertio, nemioem ex Societat* hoc
Privilegio CaUcesconlecrandiuUpoiseetiamcumpracdiclis circunftantiii , nifi
fpecial iter alicui ipforum cooccfsum C t a R. P. N. Geoerali , i
quoPrivilegiaomniaSocieutis dependent. luAfcaniusTamba-
tiuMt.tAjnrtjdbbnt.iiff.tjjnifiti iV*o. Connrmatur, quiaex una parte, in
compendio nofl rorum Priv ilegiorum hoc exfcriprum nooinvenitur, ocexalia,
ipfeP.N.Generalis praefcribitinprae- fationedicticompendii,
nequiiuuturPrivilegiis quomodocuro- queSocieuti concclHs, quaeindicto
coropcndio oon iuati nifi lpecialiter impettenmr abipfoGeoerali. frtviUgimm
Ttrtmm etnftermUi Cmlim . cuppamnonconcedo. Ratioeft praxis, &conluetudo
jamin re fraviouncufurpata. &ab omnibus Eccleiiisut gravisrecepu «quae
fimul cum prseditta lam Canonis revocafle • ] Atpotfiloeefleexgemmapretiou?
Refp. Sifit aeqoeatque aurum. velargeotum pretiou, non repugno. Rubrica cnim ,
Onooefquecoocedcotesaurenm, velargenteumCalicem, con- cedunt implicite seque
pretiolum, idefi, gemmeura, modou- roengemmafitejutmodi, utnoofitpericulum,
quod ejfringatur, velquodimbibatncruvimfpecies, utex Henriqu. beoenouvit
bigund.prteept Eeel.tJ.le.it jtnmulj. Goncinit traditio Eccleliae Valentinac,
ubimagna venerationeollei>ditur pretiofuscalix e* lapide Agatha ,
(euimaragdo, quotraduntufumfuifle Chriflum Oominum in ultiroaCceaa- SicGavant,
inRjtbr.tdifff.x. tem.\. iitt.F. cxCarthigcnarf* tmb Uem.i6. Fagund. mmmMt.
aliique , licetaoooegem, Bedam<.a. dtUtuf»trht affirroafle ufum fuifle I
ilud ciia.n cx Granado /r*3.i4- di EHch.difp.n.imm.^. libens , concedo, quanvis
in Rubrica Miflalis reformati prctcribatur , uiCuppaCalicis, & fuperior
Patenz pars titdeaurau, idtamen nonobligare graviter, futncitenimad
viundummorule. qudd Ct exargento, imm6&ad viundum veniale, quiaiu ufus ob-
tinuit. 4 Atqueex hocultimodifloconfcicntiam cujufdam Sacerdotif
elimfedavit-quiinciditinCalicem, &Pateoam ex argeoto, & ioauratoquidem,
fedferoicorrofoauro, iuutpartimaurea, uar- timargenteaapparereni: Dixipotuifleritein
Uliscelebrari,quia adejalmodiisMurauonem, modofubfic argentum, nooadelt, ut
dactumcft, laltcm obligatio . ; Dices.'Siaurumnujori exparte defuiflet, ex
aliaparte e- mereereTcrupulus potuit , nempe quod amififlet confecra tioncm .
Refpond. Dequehuoc fcrupulum efle inucieadum, dicammox Q.fjtmm.j. 6. II. D*
Ctmfterntmt CtJicii , & Tncnt. i ^AIix, &Patcna, in quibus licite ,
acrite celebrari valet, c<\e de\>em cvnii.-criu c nttietdefjecTtitjtdtemt
, $.<tf>. a Confecranturautemveldejureab Epifcopo, velex Privile- e/ioRomaniPontiticis
(qui rarifllmeilludconcedit ) abalioinfe- riore. ItadeLugo^f-fAi/A
io./M.aji.oi. Dcbetumenefledi- verfumPrivilcgium, abeo,debenediceudis veftibus,
de< infraagemus, naminPatena, & Calice adhibetur unCli Cbjifmatis,
quznonadhibetur ioillis. rrivtitgmm primmm etmftermtUi CmJittt. 3 A
Tinvenituroetaleprivilegiumalicniordinireligiofo, vel jfV ejusPrxlatoconceflum?
Refp. Triplexule Privilegium 9 "p\ Enique idcm Rodriq etmp.ref.t\j,.%. ait
Provlnciale* I»- \J diaruro ex Miooribus (Addetu& alioscumeorum Pri-
vilegiis communicantes J pofle benedicere, hoc eil, coofecrare calicea,
EpifcopisinProviacianonexiftentibus, per Bullam Lee- nisX. &AdrianiVI.
eaademque faculutem pofle comroonicare fuisFratribus. QaodPrivilegiurodiverfum
lane eflabeo, quod moddretulimu2«.r. led cum fert io idea coidcidat, oullaladi*
<J.IIL Dt ftmm etlmrmmit im Cmlitt mtm ctaftcrmtt . l T) Eccitum
mortalecommtttiicelebnnreinCalicr, velPate> X nanonconiecratis, quia
fitcoatrapraEceptumio regravi , certumeft, quarehicfolumquaerimus, an in
Jureincurratur ali- i. BonK.dtEmelmr.difp44mAit.p.9Jt.i7. fichabet: lirntty
mmttmiiti mtm etmfetrmtt ttmfiitutm ,ft fttmm'dtf*fititnu mb tficit, &
ktnefiac, ctj.utt. de ctletr*'. Mif- fmrmm. HzcBooacina; quodforuffe fumpfu
iSuariod» Smermm. difrM.ftii.y. %.AUmmmtim firmm, quificait ( Etidti imemp. mU.
it tiUhrmthmt hdifftrmm dtftmitmr Sttrdt, , mmi fimt Smtr* Cmliet ttmfttrmvit.
) a Sedamabote, ad Primumeft, exRodr.»«f#i»».w/:i.»«w.7. proAbbati-
boscoaceflumablnnocentioVIII. per quod pofluotfoli Abbates Corporalia,
aliaqueornamenubenediccre, Calicefque (intelli- geetiam&Patenas) utetiara
arat confecrareCbrilmate facro , prius ab aliquo Catholico Epifcopo recepto ,
idque etiam pro ufu exterorum. 4 NouttamenduoRodriq.iiW. PrimdhocPrivilegioipGsoon
lkereutiextra Monafleria ordinis, vcl Ecclefiasillis annexas ,
BifidelicentiaDicecerani, juxuConc- Trid. figS.it nfx.j. e& enimidexercere
Pontificalia. Secundo, aliosreligiofos, quam- vis communicantesio
aliisPrivilegiis, tamcn noninhoc Innoc. VIII. quantumadcoofecrationemeorum,
iaquibus Chrifmain- tervemt, noncommunicare, idenironondatur, nifi verit Ab-
battbus, &quidemexvihti|utPriviiegii, beoe^ictis, licetcxvi , & videa-
Tertius. Ut- emm fttptrtxctfpmtt» musquid Epifcopo Brixieofi tirmttmmi (ioquit)
rtetptmmi tmtimtntti, jmiitmm fteptr ixctjpmmr frtilrfttriletUfitS.
BrigUtimmmirtrti-, tmftffmitf, jnbicnmci»mimmi. duheflimm, &Cmi*etm *tn
hminrtt, in pant ftrmtmtmti , & feypmm l,tnee, miffmrmm fiitmnim ctltbrmrt
frtfmmffit , &infra, intiUtatitt. rkmcinod prtiiiU Eeeltfim ptrmniitinm
dieV Prtdrpttri mmltiflitlttt liittmtmr, immntfithmii tjfictmm ittrmmi, tx tpu
ttmfiffitm* im pudidtm fintrtnt fner$tmbm> &m*mm . Cmm igitmr vtl n
mmlitim, vilmimim itfipttmti* fteemjfi trtbttnr , mmndmmmi, mtu&tintfitr»
ftrfttn* iffmm frivn. Harc Hnnorius . } Ubivides. Prim6,
hancnoneflepenamuniverfalem^fedi*} peculiari presbytero inflicum. Secund6,
efl6ejufmodi pceoani velis extenderead omoes; certead omnes fimiliterdelinquei
vtnifii , tx AtO bencnotas, ut nouvit ,k,dem Glolla , Sacerdos illequatuor
peccaucommifit. PrimA, celebravit
in paoe fermenuto, quod nonlicet in Eccleua Occidenuli. Secund6, in fcypho
ligneo . Tertio, tmeigne, hoceft, finecandelis accenfis. Quart6, tloe aqua,
quzvioo confecrando commifcendaen: ; & contra hos omDes exceflus ,
illapcnaprivatiooisomcii, & bencficiilulin;na- tur
aPMtifice.QuomodoergoadccJcbnotcra.ioCalicc non < Digitized by Google Cap.
I. De Vafis Sacris. 439 (ecratoUntum, extendere velisr Tertio, lieet, quiin
fcypho ligneocetebravit, (upponaturinvafenon coniecnto celebrafie ,
&licctitem fupponamus, inhoc Sacerdotera illumdumuxat ,
&noninaliisdeliquifle, certe, quisnonvidet roinusertcincali- ceaureo, vel
argenteononconfecratocelebnre, dequocafu nos loquimur,
quimcelebrareinligneofcyphononconfecnto? cum jgiturpariapeccaunonfiiit,
curpariposna punientur ? 4 Stctigitur, noneflealiampcenaminrlidUm c
tesincalice, patcnaqucnon coniecratis. §. IV. AnCalix, addt&vtftt,, aliaatu
fimilia M, (t»bta*dt8a, fiinib,»*» faemftrtiani, faerifitetf Calix, &
Tattn». I ^VUamvisprobabilius(itcumNavar.Azor.Layman,Faguad. \J quosciut,
6cle<\a\turdeLii%od* Ei«h.d 10. ^.4. »«.91. (»•91.
hatcnonrernaneretuncconfecrau, quiaaliud cftcalicem hcrari,
velutiexnaturaliquadamconfcquentia,quod fitperccm- tadhim fandhflimi Sanguinis
: aliudeft, ralicem depuUri ad fa- Crificium, quodfitper benedidhonem fadUmab
habente" potcfta- tem, quodqueSacriCanonesfemperrequirere videntur. Tamen
ert etiam probabile remanere confecrata : lu Coninch. dtBapt.
<j.66.*rt.i.d»i>.«ntci>, wm.ir./b*, Nieer, Trimarc.de Peyrinis.
Cceleft.apud Diin.p.j. tr.it.rtf.6o. Ratio eft, quiasequivalen ter»
imm6eminenterulisdepuutiohabeturper illum facratifli- mumcontaclum . Favetque
Saodtus Auguftinus allatusi Suario *t*E»ch.difl.Si.f*8.j. gjit»%. tircamtdinm ,
dum ait : Std & ne, pUrannt inflrnmenta, fjr-uafa txturo, & nrftnt*
habtmui tn nfum ttltbrandirnm Sacramtnttrnm , qu», tffa minifltrie ttnftcrata,
f*n- 8a dicnntm. 2 Idqueputo, tum Q bona fide , tumfimala quisin calice, &
patena nonconlccratiscelebret. SiV.Eccltfian.19. Ratioeft,quia quoad noftram
rem, eademeftparius, femper enimadeft prxdi- ctusconudtus. Scio,
aliquosagentesdeSacrificioin Ecclefia vio- lauperacfo,
poneredifcrinscninterperadiummala, &perad)um lionaf.de:
(eaprofectddifficulter: quoadid, dequo loquimur ,
aptumdifcrimeninvcnirepoterunt. SicdeLug. diff.d* Ench.io. (■H.i.n.61.
Laynur.j.;.;.*.!]. Cerperalt , Tjxit , tyc. 3 TAIcodeCorporali ,
dePrxide,decuftodia, feu fphaera im- xJ mrdiatf ungentibusucras fpeciesefle
probabile, qu6d acquirant fuflicientem confccrationem , feu benedictionem , eo
ipfo , qud in illis facra myfteria exhibentur. Ratio elt, quia jam continguntur
, fuomodo, ifandhflimo Chrilhcorpore, un- oo^idjs c ti t ( (j p f o WW ^ oa t #
Vtftt, Sactrdetatti, aJiaaut trnnmtnt*. 4 T*\ E veflibusSacerdotum. &
Altarisornamentis dico, non -L' ftatim, ac in iplis celebrat Sacerdos,
bencdici. Ratio eft . quianonhabemuscontadtumChriftiDoraini, (icutiin prae-
diflis. Sedquiatuminvettibus, tum in ornamentis nonrequiri- turuitucoifecratio,
nonelt improbabile 1'ufEcere earo , quarex ipfofacrominiftcrioinillaredundat.
ItaDian. p.ur»8.i ^.rtf.69. &VintJnBj*<r.Miurnlup.4tj,t.l9.».lZ.
Sccltfia Vtela/a. 5 "p\EEccle(ia violata idemdico: cfle nimirum
probabilius jLJ exSacrificioibidem peradto Ecclefiam violatam non re-
conciliari. Ratioeft, quianonadcftfaccr ille conutlusi recon- ciliariumen,
dicoeue etiam probabtle, idque propter parem rationem mododidlam deveflibus
SacerdoTis non indigeutibus Unta confecratione : cum enim purgare matertamjam
fcmclcon- fecraumopusfacilcfit, poterit haberi ex ipfo minifterio, inipla
EccIcfiaviolaU,pera£to. Addc&audtoriutcm extrinfecammul- torum Dodlorum id
alferentium . IuDiana<4i'<f. citansCaltrum , AviUmque; ItemSi, V.
Eccljmm.i 9. &Hcnr. l.^Ji Mtffa cij. 0 ObiicitdeLug. dt Emk. d.io.fta.z.
n.61. contra hos DD. Si Sacrifici i dignius Ecclefiam polluum reconciliat,
fequitur, Ec- cicfiam reconciliarietiaminfequentibuscafibus. Prim6, quando
tnalafidecelebratur. Sccund6, quandoibidcm celebratur in ne-
cefliuteexdifpenfationeEpifcopi . Tertid, quando Sacerdosin- choatojam Canone,
poftea polluta Ecclefia, profequitur ufque au finem, fic enim facere debet, (
nam fi non inceperit Ca- nonem, relinquere obligatur miflam, & difcedere ab
aluri ) his, inquaro, caGbus reconciliata remaneret Ecclefia, quia femper eadcm
cft Sacrificii dignius. Alia quaru objecfiofoU veturiuHi,.^ 7 Haec
diluerepertinet ad praedictos-Dodlores, quia umen ego probabilemdixi eorum
lcntentiam, onus etiam fubii ref- Pondendi. . Ad primamergo» l«onem diclam«i.r.
Adfecundam, quid, fietiam illam concedaraus ? nifi umen
^"copusliraitecproillafola vice, tunccaiai noncx vivwla.no- nts,
fedexviulisprohibitionis non poterit extraillam neceffita- temibidcm celebrari.
Qnarequi cclcbrarct, non incurrerctin penasforteinillaDiceccli
latascontncelebrantes in Ecclclia vio- lau,
fcdcontracclebrantesinlocointerdidto abEpilcopo. Adtertiamdicercro, perillam
MAm iuchoauroante pollu. tionem, fcd continuaum pollcl, non reconciliari
Ecclcliam , quiaCanonesperquandamhclionemin revercntiam incepti, dif-
pofueruntroiflam inchoatam ante violationem inccpto Canone , efle, acfitouabio
uufuiflet, & veluti pertinere adtotumtcm- pusantcdictam violationem.
Undecuromoraliter nonjudicctur eflcpoftel, nonpoteritl Dodtoribusdici, qudd
perillam Eccle- (iae violatio tollatur . Nequecnim in rebus pofitiviscft
fpcdlanda prioritas, vel pofleriorius phyfica, ied fufficitplerumque mo- ralis,
feucanonica, iu facris Canonibus difponentibus. Ccrte (icdies
vefpertinahcftcrnamoraliterreputaturajurchodicrna in ordiucad rccitandum
matutinum hujusdici : nonvero inordine adnonlaborandum diefeftivo. Sicetiam
Miffa ante mediam no- demNatalisDomini, quzcoramSummo Pontificccelebrari fo-
let, judicaturexquadam ficlione, leudifpofitione Puniificis fa-
cioipfoficvolentis, eflepolt mediam nodtcm, feupertinere id° diemfcquentem; nam
propterea quiilli interfuerit, tatisfadec prarceptoaudiendimiflaro indic
Natalis. SicdeLugo dtEuchar. di(p.i\ .ft8.t.».j7. Simili igitur modo Milla
inchoata antc violatia- ncm, ocabfoluta poft, dilponitur .i jure, ac fi cflet
2bloluta an- tea : & ideo undem violationem tollere ncquaquaro poteft .
Eccltfia n*n etnfeerata , ftn btatdiSa ', fimitittr & altart . 8
JamverddcEcclcfianonconfecrau, (ive nonbenedidta, & Altari non confccrato ,
fiquisforte in hiscelcbret. Dicoccrt«m cffcmihi, & illis non remanerc
nccconfecrata, nec benedicta r necdeputataad Sacrificium . Mihi, quia
noncontinguntur i fa- cratiffimoChrifli Corpore, &Sanguine. Aliis
nonpropter can- dcmrationem, tumcxabfurdo, quiafiiplofacro miniftcrio f(.i-
tintuliafiercnt, omnia Oratoria, & Aluria. etiam in Caftrij militum,
etiamfubdio, effentconfecrau, vcl depuuuad Sa- crificium, poftquam in cis, ex
quacumque caufa, celcbratuni fuerit, quod, utciaruminconvenicns, a
nemineadmittitur. 9 Qudd fi hisobiicias : curEcclefia viohtaex probabili
lcnten- th mod6didU«.f. reconciliatur ; fi ibi Sacriticium pcragatur , nunautem
confecratur, leu bencdicitur, fnlla nononlecraU' celebretur? Refpondcrc
pollent, quia, ut ibidcm dicium eft , plusrcquiriturad inducendam coniccratiouem
. (eu beiu-.filtio- nem in materiam prophanam , quamad purgandam raateriamjarn
fcmelcon(ecratam, feubencdidam. §.V- §lnantUCalix , CrPattnaamittant
e»n(tcratuntm} 1 \ Mittiiurconfccratioperfrattionem,vel perulcmdiminu- A
tionem, quxillainutilia rcddat, lcuinepu ad ufum Sa- crificii. Inde LugoW.zo.
dt Euch. f*8.a, a.91. Quaredequodam Calice, qui modicilfimum foramen habebatin
fuudocuppaE,quol umcnpromiferatartifex iuartificioscconcinnare, utvix przte-
ritusdefedlusapparcrcpoflct: idqucfineulla calicisimmutatione dixieum
confccrationemamififle: quia propter illudforamen , undefandtiflimrfpecies
cxludabant, aptum nequaquam reman- fcrat ad facrificium . »
HincinferuntDoclores^ii.&paffimincalicetornatilili (e- paretur pcr
fradlioncm, cuppa i pedc , cum fic fiat Calix ineptus ad Sacrilicium , pcrdi
confccrationem : non perdi autem in tomatili f quialicet, li partes lcparentur
, nonfitaptusadSacri6cium,Cunx confecratiofueritinutraquepartcpcrmodum
uniusexhibiu, u- mcn cum rurfus partes conjunguntur , clt aptus : & ex alia
partc elt idcm moraliterCalix,qui erat prius , quarc erit ficuti priusconfe-
cratus; hiccnimartefacla, utv.g. horulogium, fi diflolvantur ejuspartes,
dSciterum uniantur.eademiunt, accrantantei,noa (ic fifrangantur,
c3citerumartihcisminifterio compaginentur. } Quid, fiCalix
(idemdePatena)argenteusinintcriorecup- painauratusperdat fcnlimomnem
inaurationem ?Dicocum Hurt. d*Saerif.d.a.. diff.xo. nonaraittcre confccrationcm
, ficuti etiatn necamitterct, linoneflctinauratus, &attritione pauktim nova
fuperficiesapparerct. Ratio utriufqueeft, quiafemper reraanec idera Calix. 4
Dixi (fi Argenteus) namfifortefitdeantiquioribns fquales adhucperfiftuntRomaE)
exftanno, velasre inauratis, aururaq; totum, velexmajoriparteabralumcflct;
propter aliudcaput a- movenduseffetiSacrificio, nempe, quianoneflet exaptamate-
ria, utlupravidimus. Dices, Attunc eratapu materia, & ex aliapartenunc,
quamvisabiato auro idem Calix perfcveret, & confequenterpernos perfcverat
confccratio, ergocurerit amo- vendas/ Refp. Urgetharcratio,namproptereiilludprius,quod
nosdiximus, efletconfulendum, hoc pofterius, quodtuurges , non condemnandum . j
JamCalixejufmodi, excujus concavoabrafura eftpaulatina totumaorura, fldenovoab
Artificc inauretur, amittitne confe- cntionem, iu ut nova confecratione
indigeat? PluresamitterepuuntPalud^rmil. Ang.Tabien. Azor.Suar. Vafq.Regin
Bonac.apudHurt.W»5«fr//^i/f.io. &Diin.x.^./r. 1 s.rtf.i,. Ratioprxcipuacll,
quiaponiturnova fuperficie< auri , quam fuperficiem mox udturus eft
fanclifliraus Sanguis , quas curatou novafit, confecrau noneft. Neque dicas
fuperficiem ll &minusprincipalem, atqueadeo debercfequi Ec } par- Digitized
by Go< N 44o Methodi Celebrandae Miflar. Lib. I. partem principalem, qux eft
totusCalix,quicftcxdi£tis».i,.co0- iecratut; neiddicas (inquiunt) nam
fuperricies.quamvis ,quo- adquantiutemficminorpars, tamen quia ipfa
Ungicimmediace . facras fpccies, parsmagisprincipalisdicendaeft. 6 Alii
probabiliusputaj§remaoerc conlccratum. SicdeLugo tU Eueb.di/p.io
fecr.±n.9S.Dun.p.i tr.i j.w/lj. Layra. Coninch. ab codemciuti. Ratioprxcipua
cftidemCalix, ficutieft Ecclefia confecrata , fi de novodealbetur , nequeenim
oporteteam iterum conlecrare. Necinauratio, ut dicuntprxdicli, eft pars princi-
pjlis, eftcnimacceflbria, firutiquando pars modica Corporalii relicitur,
etiamfirefecliocadatiiipartcra, quxoccupcturabin- tegra particula , non erit
nifi pars minus principalis , & acceflbria. 7 Dicescum Suario, fiunacuppa
lubtilirtima auri poneretur intracuppamulisCalicisindigeret conlecratione; fed
iu le ha- betillafuperticicsaurinovi, ergo,&c. Refp.negandominorem. quiain
noftro cafueft unum, & idem vas; incafu Suarii, eif duplex . 8 Dicesiterum.
At, adnovam ejufmodi inaurationem, igne opus eft.atqueadedCalix videturmutari
,& noo remancrc idcm. Refp.certumeft, fiCalixaliquotandcm
modoefficcreturalius , vclfrangerctur, nonefleincalupropolito, atfi utaurum
iuper- addatur, Calixfolumexcanducrit, noneritmutatus, acpropte- rei,
cumdiminutiooemnonpallusfuerit, nequaquam aliuscfFc- tfuseft/ Nequeenim, fiferrum
v.g.igne adiornacem excandc- fcat, diverlumfitabco, quoderat. Inflas. Dumeft
itaignitusCalix, fit in-ptus adSacriiicium , ergojamamittitcontecracionem.
Refp. etiam quandoCalix im- mundusfmigmate, feufaponc, ut abftergatur,
obvolvitur, cft inaptus ad Sacriiicium , & tamen oon amittit
confccrationem: nc- gandaell igiturconfequentia, quia non iit ineptus
velutiquoad fubftantiam, fedfolumquoadcircunftantiamaccidcnulem, qux acile,
&GnevaGsmutationetollicur. 9
Illaperhancoccaiionemeftaliquorumfcntentiacorrigcnda , non cnim eft vcrum ,
quod aliqui univerialiter afTirmaiit;per idum mallei Calicem , vcl Patrnam
amittere coniccrationem . Ica Aror. aliique, quoseitat, & irquiturTambur.dr
/«r./fW. t.xj.xi^. nm.6. Sanelipericlum fraiigatur, vcl incptus quoad
iubftantiam proSacrificionat,amittcrenoncftdubium : At fiineptusnonfiat,
curdici poflitamittere ? cx Konac.Jr Euch.d.^n.ult p.9. ». i o. amic«
•rerctetiam, fiinterram, fupcr lapidem Calix iineulla prorfus
rnutationeconcidcrct, quod nemodixit . Imm6 licct aliquanCu- lumtunccootorqueretur,
itaut, mallci vi ,cumdcxtcricacecon- ciimaripoftic, nonamittcret;
quiaicmpcrremanctidcm confo- cratusCalix, utexdiclispatet. §. VL D* mIiii Vafii
in Sdcr* Minijltrit nibibtri ftlitit . a P Yxis, feuCiborium, fphyra, fcu
lunula, &quodcunque JL aliudvas, inquofcrvaturimmediatc
iacratiftinuEuchari- flia, ucitemfiftulaaurca, perquam Sancliflimum Sanguincm
in Millalolcmni , SummusPontilcxattrahit, confecratione nonin- digcnt,
nccbcnediclione. UiS\arJtS*erJ.8t.fea 7.5.J. tbittr : de LugodtEncb. J.io.ftci.+.HutiHi.
4» S*cr.4.*,.dif. 10, aliique . Quiatamen, inRitualiRomano
poniturpropriaPyxidisbenedi- flio, benedicendacritcxcongruitate: quam dodrinam
cxtendit Laym. IH.jsr.j.c.6. nnm.11. advalculum, ubifervatur facrum Clirifma.
Nequedicas: Catixeftconfccrandus, crgo & Pyxis: Ne id dicas, inquam, quia,
inrcquifitisi Jurc, non eftaptum argu- rnentum,apahtate.
Adde&adeflccongrucntiam difpariutis ; iiquidcm in Calice , per lc, &
(emper, fit Sancliflimi Sanguinis con- iecratio, perquam , primd, lit prxlens
Chriftus Dominui; in Pyxidcvcro, utctiamlupraCorporale, non nili peraccidcns,
fi quando, adluntmuttx particulx coniccrandx, perfecnim Sa-
cratiflimumCorpusinmanibusSacerdotum, confccratur. Quod hactenusdidtuma meeft ,
impugnat Diana. Isenim cumretulif- letmeaiamdicla verba, incipiendo abillo
(adde. cVadcfle) fic habet. Mancdiftindionem in ordinead reverentiamdebitamEu-
charillix , nullus efl , qui nun vidcat , efle metaph viicam , ficque ez illa
lequeretur , ncque Patcnam , ncqucCorporaiceflcconlccran- dum , vcl benedicendum
, quia in ipdsprraccidens CorpusChri- aliconfecratur. Nam, utvulcTamburinus,
Corpus Chrifli per feconfecratur in mambus Sacerdotis. Sedftoc dicere eltabfur-
dum, ergo&c. HzcDiana, quiintribus placere nonpoteft. Pnmo,
quiaomittitargumentum, cuicgo vereinnitor» nem- peducluminon requifitisijure. .
Sccund6, quia, quamego congruicatem appello, ipfeitaver- iat, acfivelim,
ilJamefleconvincentemratioocm. Tcrti6, quiahanceandemcongruentiamindcimpugnat,
quod fequereturPatenam, & CorporaJe non clle confccranda, velbc- nediccnda.
Sedquxfote, dividaturdi&um, nedeturanfalabendi . Aliud cilloquidePatena,
aliudde Corporali: ccaliud deConie- nc , cV aliud dc Bcnediclione . Nam
prin>6 quidem nollcr hic jeftdcConfecratione, nondc Benediclione: iic enimpro-
pofuitnitiohujus».!. (nequedicasCalixeftConfecraudus, ergo ocPyxis) .
CurcrgoiConlccratione,amicelec}or, tranfitadBe- nedictioncm? Deinde, aliud eft
decerncre de Patena, aliud de Corpouii.
AiocoimCorporaieeftebenediccndumutdixihoceo- demtt^.5.tj.j. &itemPyxidemcflccx
^osruiutc bcnediccn. dam, utdiximodoa.t. quamfolamb:ucdic)ionem ipfii fufficere
juracenlucrunt. Aiuitcm, Patcmmnon indigereconfecratione ex eocapite
<]u6dMiillaperfeChriftiCorpusconfecretur.- fcdex aiiocapitc , leu
congrueutia , quaefumciens viia eft Ecclefia; , eamqueexpli- cuit in oratione ,
quam Epilcopus recitat in confecratiouc Patenc. ln Pontif.Rctm.de
Ctnfrt.Paten*, &Cmlicij . ( Orcmus, inquit, Fra- tres, Chariflimi , ut
Divinx GratiTbenediclioconfecret , &fan- tliHcethancPatenam, adconfringrndum
inea Corpus Domini Noftri JeluChrilli, quiCrucispaliionemluftinuitpro noftraom-
niumlalutc.) Haclenusoratio. QuoniamigiturinCorporali,cic;
Pfxidencqueconlecratur,nequepcrlcconiringiturCorpusChrf- Ibj
Ide6/udicavitEcclefia, iatisipliseflebcnediclionem, camo- excongruitateduclaex
contacluejufdemChrifti DominiNoftri • At voluit in Paccna, & Calice
conlccracionem ,quiain ipfis, con- fnngiturChriftiCorpus, conficiturChrifti
Sanguis . Egoautem inhoc«.i. lolummeraini dcConiecrationc Sanguinis, quia fo- lumpropoCtumluitargumentumdeCalice,
nondcPatena De- niaueilludctiam hicobferva, quod fi Ecclefia nonjudicac, efte
quid Meuphyficum, requirere eonfccrationcm in Patena, qui*
inipfaconfringendumeftCorpusChrifti, ncc judicandum, quid Metaphy ficum efle
requircrc Coniccracioncm Calicis , quia in ip- foChriihSacratiflimusSanguisert
conficiendus . ? Necitcminjurc detcrminataell materia, erqua ronflanda
fintPyxis , Sphxra,<Scprxdiaafimilia. SicSuar.i/<a 7 Hurtad.
W.d//.to.March|iV»r^r.j.M.r.ii4;.6. confidendum tamen, fic- ri, exauro,
velargcnto: Quarc li ex meliore roateria fierent ,
utexfolidaKeramapretiofa,Taciliusacquiefccrera,quimacquie- yifuprar.».§.ij,.j.
mCalice, quiahic noocft illud pericuJum lmbibendilapguincm. 4 Sipropter
paupertatcmPyxis, velSphxra fieretexalta ma- tenaintcnorc, v.g.exftanno,
vcixre, nonforcmorcalcdocee Suar. «*. p.Ttrtic-tbittr, [nbfintm; mult6 crgo
minusfiex xrc inaurato. 5 Nouautemhictria. Primd, hxc Vafipofieabeobenedici,
qmhabetaucloritatembcnedicendiomniaornamenu, prxterca, inquibusadhibeturiacraunclio:
in hisenim jam illa nonadhibc- tur . Sic de Lugo dt EMcb.Hf.to.fta.^.n.96.
Secund6r*.intradiciamPyxidem nonefte nccefle ponere aliuj vas lincum benediQum
benediQionc Corporalium, ut puuvic Vafq.dutluiexconfuetudioccujufdam F.cclefix,
quiaid.nccin jurefundaiur, ccobftatcommuniflimaaliarum Ecclefiarumcon- fuctudo.
Tcrti6,'utid obitcrdicam) non valcreillampariratem: Calix ,
imm6cademPyxisplenaparciculis, quandofic confecra- tio,
debeteftefupcraramlapidcam, uriofrar.j.^i ».4. dicctur, ergoPyxisquandoierraturcum
F.uchariftiainTabernaculo, dc- betitcm fcrvari fupcr aram. Non, inquam, valcrc,
(iquidem fatisefl, fifcrvettirfupraCorporale, utcontra Vafq.citatura,&:
nonapprobatumide Lugo d.io.de tuch.fecl^. *9-j. docctiplipra- xis,
«fuadetcoiigruentia, quianimiruminPyxidetuncnon fit confccratio, fcdquod
con(eeratumcft, cufloditur. 6 Cetera Vaia, r.cmpt- Tabernaculum, feu Cuftodia,
intr» «juamobferauPixis culloditur ; Phialx, icuAmpullx, ubifer- vaturvinum,
&aqua; Pelvis, &Vas, quibus manusSacerdo- tisinMiCaabluuntur,
&fimilia, utpotdaliquantulum rcmotior* ilacroMiiiilierio,
benedic)ioncinult6 minuscgcnt^ Ex Suario did.d.Si.Jt fttr.feit.-j.ii.uli.
Mundaumcn fint, quantumneri po- tcft, obrevcrcutiamSacramcnto dcbium. C A P U T II. Qui Cultus
facris his Vafis, & ftmilibus g debeatur? 1 PLu"?
,>uaEft,arnrnn»cdere fuisinlocis eflcnt dicenda 1 ide6bucrcducimus,
quiahlcfimuleacoiligereiexpeditius exiitimavimus. Circatriaautemejufmodi cultus
verfari poteft. Prim6, circa conucJumeoAm. Secund6, circa lotionem . Terti6,
circ» u- {umprupbanumfivelcilicet; quis uUtur facris fais inftrumentis
aduiumcommunem, fivcquis communibujuutur, feuca con- veitataduiumlacrum.
Jamdefingulia. §• I. * ErtumeftPrimo, Calices, &Patcnas,quandovacuaifa-
V_> crisEucharirtixfpecicbusfunt, & illaomnia, quxin ip-
foruinconlecrationc, Chrilmateiunc delibuu, utAra, Agniq; cerei,nondebere,
cxcongruiUte,nudamanu, imraediatc,pro- pterreverenciam, ilaicis,
&fcminisattingi : Attingereautem citricontemptum, noneilemorule, ccrtumfic:
imm6 ufubfic caufa, ncc veniale, quia non vidctur res cx fegravis,acproptereJ
juftxcaufaeexcufationcmfacilcadmittens. luSuir.dt fnirulif.St. ftil.K.
Anfinccaufafitveniale, mox<i«.it. difpuubimus. j Dixi(vacua ) nam
quandocontinentfacram Euchariftiam, li- cut etiam Pyxides, Ciboria. &
fimilja , quando eandem concinent , cfitingt Cne morUU non pof$ut,ni(t
iSacerdotibus^c in aliquo cafu . dequo Digitized by Google * Cap. 11. De Cultu
Sacrorum Vaforurri, &c. deOUO d\x\mUii»ep»fcJetxltJiindae,-mm-4». e.6
«('/.iDuConu , iu rcquirentc fummaCbrillo Domioodcbita rcvcrrotia . Eucha-
rifltam iplam, Chrifma, & Olcum ianciumtangere, grav.e. cc- umquid eft,
undeiLaicis, imm6 &clericis non Sacerdotibus ttngi hodienonlicet. Sic
Bonac.wi t.Detjr*eJ.}.q.t .[»*.%. »».' j. Azor.r.iXo^.Q.f.9. cfto,
aliudtulerintprifca tempora, quando iacraEuchariftuinmanusfideliuin ab ipfis
aflumenda porrigeba- tur. Azor./i.f.li. 4 Certumeiilecund6, alias
veAesbenediclas,quznecfacratn EuchariAiarairamediatecontiogunt, ncc Chrifmxt»
unguntur , utiuncMappz, veAcsSacerdoules, cVcefleconceflumomnibus ea con t i
ngere . Sic Suar. difp. itjt Satr.fift.i .gXtrti»m txtmplum ; Layra ./. }.«•.
j^.6.».io. IdemputodeSacris Sanctorumreliquiis , idemquc, quoad eas geftandas
> fentio, liciteenimeas thecisin- tlulas, &geflare> & transferre,
imm6& in Proceflionibus pu- blictsportarelaicuspotcft . Ratio horum cfl ,
quiahzc, cumde- biU reverenti» , exhibcrenoneftex lemalum ,&nullaincontra-
rium extat prohibitio . Qu6dfialiquamadverUriiaffcrunt, Caftr. T.z.tr.iJ.tJt
Adtr*tit»i,p.6ji.t s.S*achJ.iJnDttj4lJt.i6.r\\n- «juefatisfuperquediluunt. 5
Certumefl tertio, Pyxides, Ciboria , Sphacras , feu lunulas,
«tiamfibenedicUfint, pofleabomnibuscontingifine ullaculpa ,
quandonondumfacramEuchariftiamcontinuerunt . ItaLaym. I. jjr.l.e.6.n.n. Ratioeft,
quiaex una parte lacroChrifmate non luntunctt, utOlices, &Patenz:
&exaltera, revereniiam il- lam contaclui (acrarura Euchariftise fpccierum
debitam , 6 IdemfentiodeCorporahbus, Pallis, & Purifkatorlis ,
iolumquandoadfacruraufumnonditm fuerunt adhibita , led ct- iamquaodo poftncrum
ufum jamlott fuerunt. Ratioeft, quia liccttuncex Bonac.*V Eueh.d. }.«.«/*.
».«.»,.14. aliilque non fintite- rum bcnedicenda, cumpcrfolamlottonem
bcnediclioabiis non auferatur, atqueade6fimpliciternova nonfint: taraenfic lota
. moraliter cenfentur perinde ac eflenc nova . 7 SedquidpoftquamhxcdiCU».f.
contigerunt facrasfpecies , idque ante lotionem ? Puto probabiliflimum cum
Laym. l.e. adhuc liccrrcafincvenialiabomnibus contingi. Ratioeft, quiaexuna
partc harc unclione facra non afficiuntur ; & cx »lia
cxlacrarurnfpecierum.olocootadu, untam here ,' quantaro ex
unclionefacracontrahit rei 8 Dices, rwfletevcnircutpurincatorium, v.g.
imbiberit ali- quulSanCliflimiSanguinisexufufacro, quarcneias eflet laicoil-
ludcontingere. Relpondeo, id efle per accidens, &deraro ,
at^ucadednoaimpedire libcrutem illud contingendi. Saoc ea- dcm Puriricatoria
poft iacrum ulum reponuntur line deleclu in ar- cis, &ci!lisprophanis, ciim
tamen potucrit efle, ut ibiimbi- bitumadhucremanlerit aliquid Sanguinis
nondumexuccati; led ide6hujusnon habetur ratio , quiapcraccidenseft: &tunc
An- geloruroeritofficiumprzlentiaminibi ChriaiDomiai humiliter venerari . o
Certurafitquartn, feuhltemmultumprobabile, Acolythos, imm6 & aliquos cx
miooribus ordinibus , vel etiam prima tonfura iafignitos, poflefacra vaia
vacua, iliaquedicttVi. extraSacrum Minifteriumcontingere. IttSuar. d.SiJe
Smer.feei.H. §. Trrtium mxtmplum, aliiquc. Racioeft, quia iam fuotclcrici ,
quorumof- ficiumeft, ejulmodiinftrumenu, aliqua undemmajori ratione traclare.
Dixi (extnmioifterium ) dumenim celebratur Mifla, folum conltitutis in facris ,
&AcoIythis, conceditSuar.tM.***. ncn iicimt zJift.l %.& c*p.nullui t .
i. 1 4. 10 Dices, abltinendumefle etiamcxtra facrum Mioifterium Acolythisi
contaciu facrorum Valorum ob tresrationes, quas adducitLaym-/.t^r.f.c6.n.t9
Prim6, propter communem Do- clorum fententiam . Secund6 , propter EccleGarum
praxim . Terti6 , propter ftylum Curiae Romanz , quae cooccdit ton- furatis,
vel in minoribus conflituiis, pofle lacra vala contio- gerc. 11 Refp.adprimam.
Etiamfialius Doclor nobis non fuppete- Tct, (ufficeretSuarezpromille,
proutloquitur Jo: Sanchez ////<?. d.j*.»~*t. Suariura commendans Adfccundam,
negat SmUM cflcejulmodipnxim; £xtr* S*erum MiniBrrmm (inquitj auit&tt
minifttr Snetr, idtft, mutcumaui mintrt grmdm trdinmluiut» pteembit etntingtadt
htx vn[* , ut etltituur tx emp. ntn eptrttt , dtft.x\ ry Vfm .
auividtturhtettimm txttndtrt md trdimmttt tmmtkm primm itnfurm . HsecSuarez.
Vides? Laymanpro(emod6».io.dixicf preftnEe- tUfisrimm Prmxim) Suarezprofedicit
(txVfu) cui rides adhiben- 6i< Sedcerte,
etiamliefletufusabftincndiiuliconuctu,isno- bitnihilobftarct ,
quianoncooftatefleintrodudlum fubobligatio- siCi
utinGmUifzpccumDoctoribusargumenurifolemus, fupr. J.%*+. $.». n.t.
AdtertiamlicentiziSanclaScdefrequeatiflirn6 concedunturad tollendosconfcientiz
fcrupulos, velpro ample- dcntibusopiniooera contrariam, utdocent communiter
Doclo- rcs, Stur.dt Smtkd.it ^ta.S.§.*jtddt»mmm. Cil[iop.t.i.irjJ.i.p.
4.s.t>. aliique . • 12 Unumergofupereffhic decernendum. An fcilicet (citri
neceflitatem, &contemptum) fit faltem veniale laico, velfos- minz,
nudamanu, extramiaiflerlom Ucrum ttogereCalices , £c fimiriadicla».».?
Saltemefle veniale , doceqt ptobabiliter Suar. Coninch. mox ci- tandi, Aliique:
Egolibenter aflcntioropmioni Scoti <«4 ,diH.\ 5.
f.%jnrt.l4.Stdeirtskmtmumrituri Bartol. ab Angelodeiii/. Diml. Tmmb. TtmAL dt '
441 5.0.1x1. aliorumque diccntiumncc rfle veniale. Cuifcntcntiz
multumfavct.Sanch./.i.ia Dte.c..%;.n.ib.t,.-f.n. Ciftt.t.i.ir.R.deA-
dtrmtJ.t.p.6,n 14. & Sa C.&fM,».;. &hic quidcm fichabet: Sm-
trmtmntim Uieit fint tmnttmptu , mnt nullum frermeum ejl , mut trviffi- mnm .
Hzcinimprefliunegenuioa : tuunjjcio inexpurgata, ibid. Siclegi. Smtrmtmn^i
mlnirn fmttmntemptu , wntfl pteemtnm mtrtm- U . Scio, juquam hoc ; ledegocum voco EmmanuclcinSi, ip-
fumvocari, &legi» nonaliumvolo. SuAtezdiff.it. dt [mtrmm.ftU.i. i.Tirtium
iximplum\ Coninch. mmSmtrum.q.il mrt.\.d.i.n.i*,9. aliiquc, qui in uliconcaclu
pcc- cacnm vcnialecognofcunt, oclotextusprolcad probandumaffe- runt, quosad
vcrbum hicexfcriberc&explicarcjuvat, utnimi- rum veluti manu palpemus, ibi,
dehacre, necmortalem, nec venialemobligationera iraponi. Nequcficbreviuti
uollrz inju- riamfacimus, licetenim viatorictiamreftinanti, fifpeslucri re-
luceat, adaiiquaDtulolongioreraviamnonnihil aliquaodo diver. terc. Prlmus
Textus exdiii.--il. t.S*tr*imt. I! Q ArrmtmiDioy fccminmi , Vtt Mmnmehty [*cr*
vaf*, Vtl [*- O crmtmipmtlmi pinnvtitimtinrrrt, & metnfum eire* Altmrtdt-
frrn, ptrUtnm tff *d AptfltiiemmSedtm : aumtmnUrtfrthtnfioncptt- nmtffi,
&vituptr*titninuiliri&r[mpitntumd>biumtfl. Qummmbrtm
h*)utS*nB*Stdii*uSitrit*tthu tmmm vtbii rtfet*ri fumdit ui , •; <•.•;-
tttitimpetirith, einftmui: & m piflii htc Utiui divutgttur , ptrom- nei
PrmvincUi abfltrri emjjime mmndmmui. 14 Ubividesprim6, locutiooem
eflefolumdefcmiois mona- chis, curergoprohibitioaemad omaesexteodis? Sccund6,
mi- hiprobabiliflimumfieri, nonloquihicPontificcmde merofacro-
rumxalorumcontadu, feddeillo, quiadhibebatur , duratcmt- nzminiflrabantSacro,
quod meritn femper Canones prohibuc- runt, &tamenalicubiMonachz ,
prztextuquodcflentDeodU caue, SacroMiniftrarenondubicabant .
Quandoigiturdiciturin textu ( Men*th*t ptniimjti (*cr*v*[* ttutingert,
&inetnfum tire» Attmrt dtftm ptrUtum ifl) illud 'eirtm Attmri) caditfupra
(r tingtrt) &fupra (dtfim) itaut» uno vcrbo, perlatura fucrit »
MonachascircaAltarcMifTz inlervire. Conjecturaoptima cft , quia id appellat
Pontifexpeflem; & tiuidemcitiflime abftergcn- dam; atquzpeflis tantaeft,
merus contactus Calicis, qui per eoldem noftros adverfarios judicatur rcs
umnin6 venialis,& levis? Noniu faeminasminiltrarecircaalraria, ipfeenim
mulierisafpe- cius tacilc inficit ad malum propenios hominum morcs: nam pro-
pterci nominc peftis merit6 vocanda fuit ; tantoquc rigore vinnda cft,
utpotiusinnecelliute conccdatur Sacerdotem fine miniltro celcbrare,
utinfridicemus , /.».r.7.$.s. quim miniftnnte circa TextusSccundus tx udtm
diii.x%. t.nm» tpertitx. I r I^T o» tptrtit Sub iiartnmt UeintUm hmbtri i»
S*er*rium , fivi im iN Strrttarium ( idtfl Aitmn , hmbtt hic Vlijf*, aumd Qrui
§3imctmumappelU»t) intnii, &ctntin;rre v*[» Dmmimic» . 16 VidesPrim6,
idtaotum prohiberi perverbum( »»«i»«f»Tr«) quodnonnotatprzceptum,
fedconvcnicntiam cxcommunifen- tentia. ItaSuar l.l.dtleg r.yj>.io^anc
L6.iuDecxj\ji.n.Ct(itJ.i. tr.x, d/ irtJ.t.p .9.11.1.
Secund6,fermoncmcfledetniniftrandocir- caAltare, aitenimtextus (ingrtdi h
*'t*rt , &eentingert v*[*. ) Terti6 hunc Canoncm vel ufu , vel ex aliis
ordinationibus jam ab- rogatum efle . Quis enim nunc negabit Subdiacono circa
Alure allltcre, & facra vafa tracttrc ? Subdiacono, inquam, cui pro-
pterhociplum, daturinfuaordinationcCalix attingcnduc. Textus Tertius Wf.yf.IJ.
c.nm» tptrtetz. NOn tptrtet i»[*tr*tu mmiftreilirinti*m hmbere inSmcrmrium ,
aupdGrttif ' »7 ••» *H (* DtmWu*. ' ti Vides,
hunctextumeflefereeundemcumprzcedcnte?fo- lumenim ibi loquiturdeSubdiaconis»
hicdcinlacratis, hoccft, ut habetGlolla, deperfonis non facris,
atqueade6delaicis : nam etiamprimatonlura infigniti, facri appellantur apud
Canoncs , utpote, jamclerici, delorteDomini. IuCaftr.r.x.rr.8. difput.t.
Azor.p.6.n.r'j. citans Suarium , &Canones. Senfus igitur eft ,
miniftroslaicosnonconvenienter inlervireSacro, quodtamen , faltem, quoad Miflas
privaus , confuetudinejam abrogatumeft; quiaubiquelocorum, laicos rainiftrare ,
zquoanimo, &fincul- laiodeccntizfpecie, irom6 quandoquimioiftrant, fuot
virino- bUes, 19 TcxtujQyartus txtadtm dift.zi. c.*t» littatu NO» lict*t
cuilibtt ix ItSttrihui , (*cr* Altarii va[* ptrt*rt, ntt aliii, aifiiit, eui *b
Ipifctpii Suhdiactni (uerint crdiamti . ao Nott illud ( ptrtart) quod
Glofl.hLc, Hugo,a Archidiaconut explicantporureinproceflionibus publicis,
&dicunt, cavocari vaUUcra, inquibtu continentur Ucrz Saoclorum Reliquiz ,
Ee 4 Sed Digitized by Google 4*1 Methodi Celcbrandae Millr. Lib. I. Sed quoad
hoc eflc ipfaconfuetudinr revocatumbunc texcum , do- L~tt,\fn "tttAi Quare
licebithodie CumlecJori- bus, tumlaieiseaporure; proriusficutiiifdem iaieis ,
finefcru. pulo, porurein proeeflioiiibusCruccs licet. i^iod fi Sacrorurn
valorum nnmine inulligas Calices, Patenis, cV licut intelligit idemSanchczM.
adhucnotatextumdicere (ptrtmrt, ftrt:) exquoconiicimus, noncflc fermonem de
fimplici conta- Ciu, (eddeillo, quiadditgertationem, quzfolet fieriintra mi-
niftcriumSacrificii. Atjamdiximusn 9. id intra MiniftcTiumfa- crum,
compettreexomciofoli* conftitucisin lacris, ecadlum- mum. Accolycbii:
nonautemhicloquimur deconudlu, Minifterjumiacrura. JiJlmO.ll. C. ntnlictmt t.
11 ■J^O» littMt tuilibtt Miniftirim ttnrtrt, *'fi Subdimcenm, Ant , . Accelythe
in Seerttmrim vmfm . 11 InSecreurio, inquitGlofta, hoceft, inlocoubifacravafa
ponuntur, ne fit contra id , quod lupra negacumfuerac Subdiacc- nis, dum,
ucdixiinusn*.» j. difliW» tuitwfl^jw mfmtt 1. non cportere Subdiaconoslicentiam
habercin Sccrctariuming ubicademGloflavoluit, nomine Secreurii , fignificari Al
Melioreftexplicatioeorum, quifatentur inunoCanone ex his idemeoncedi, quod
negaturinalio, idtan I Umenfuirie divcrfistem- poribus, proutres,
&circunftantiaetnnc exigebant. ItaSuarez dt Euch.d. S 1 ./>«. 8.$. 1.
txtmi lu tt , verum , quantumfjCit ad nos , vides, hlc non agi de fimplici
conuctu , leddcconuclu inSecre- •ario» hoccftdeeo, quiadhibetur,
dumminiftraturSaero, qui folumconftitutisinfacris, &Accolythis competere cx
hoc eo- dcm t.f.ntnl,etnt 1. docuit Suarczi nobisalJatusn.9.
TextUSScXtUI#*i{/». I. dtCtnfttr. C. in SmmHm . »J T S fmnSm, mt ApeflilicmStdt
ftmtutum, ut fmermvmfm, m*n mb JL mliit, qummrn fmtrmtii, DeminequtditmtiietntrtBtntur
htmi- nibut: tndignum tnim VmldiiH, mt fncrmDmmini vmfm, qnttnmqut fint,
hummnit uftbui ftrvimnt , mutmbmliii, qumm m Demint fumu. Untibui, tiqut
diemtii trmilentur vhit: ne , frttmlibui prtfumftieni- bni , trmlui Dtminut
plmrmt tmftnmt fefule fut , & h, ttimm , qui ntnpttcmvtrtut , mmlm
fmtuntur, tut ptrtmnt, quim ptrit juftut ft- fiffime pre impit. 24 Nouillud
(ttntrtBtntur) idem enim cft, acillud, quod pauldpoft dictt (trmdtntnr -.)
(cnfusergo crit, vafahxc facra . non dcberc traDari , (cu infervire inprophanis
ufibus; id quod longediverfum eftabco, de quo hic difputamus. Confirmatur
exillis verhis (hummnii ufibut ftrvimnt) cVexillis (ut pr* tmlibut
frtfumfticntbui irmlut Dtminut , cre. ) quod certc iigniricat lliquid
multogravius, quim lit (implex cujulque conutius: fignincac
cT.mgravemillumcontcmptum, quofacrisvafis, adufum pro- phanum, quisutipnfurait.
Textus Septlmus tx tmdtm dift. dt Ctnfter. C. Vtftmuuin . • • 5J tT tflimtntm
Ettleftmfliem, quibui Demint miniflrmtur, &.fm- V tnum dtbtnt §fi , tff
htntflm, quibui, miiiiimufibuimnd*- btnt frui qumm in Eeeltfimflitii , (r Dtt
dij>nii tfficiit , qnt ntc mb miiii debent tentinti, mut ftrri, nifi m
fmerttii heminmni , h* ulti», qut BmlthuJfmrRettm ttrcufit , fuptr hte
trmnfgrtditntti , & t*Ut frtfn- tutntti vrn imt , CT ccrrutrt tei fmcimt md
imm . 16 HicTextus, qui nonloquiturde vafis folum,fed etiam ma- gisexplick£,
devcflimentis, quoniam bene explicatur ab ip(b Suario, dtEich. W.8i./Vd.8.$.a,.
txtmphtm, Utispronobiserit , ejus hicexplanationcm proferre. Inc.veflimtntm
(inquit) leqni- tur Stephmnui Pjft ftntrtlittr it vtfl mintu Ecclifitflicit ,
qut ntqnt mbmliit dtbint centinti , mut ftrri nif, <m fmtrii MMM . Su* Vtrbm
mut prtttptum r.en eentintnt , quimiiiud vtrbum (noa dcbent ) nen njidetur in
titUM fi^nificurt eblttttientm , ftd dtctntitm qumndmm : mut n»n inultttuntur
mt queiibel tmSu , fid dt ille, qni erdmmtur md frtphAnum, Cr < rmtnuntm
ufum, ut tx mnttcedtntibui vtrbit ftttft tttn ibjcuri eellifi : vtl ttrti fi
mdmittimui ibi prtetptum , dittndum rft . in dtfmttudintm mbiiffi , quemd hmnt
fmrttm . Hzc pro nobis Suarer . Textus Oda vus *x imdtm dift.i. dt Cenfttr. t.
»7 A D nupiimrum ernmtum nivinm mjfltrU ncn rrupmrm ; nt , l\ dum imfrthetum
ctnttelu , pimftqut fttulmri imxurit ftU fianum dum imfrthetum ttntmelu ,
wniur, mdtfftcim fmeri myfltrii vidimntur indirnm. Hic fcrmomin cllc de
contatlu in ordine a3 ulum propbj exipfolitteraralpeclu, fatispatet.
AtquchifuntlSuanz, aliifquehacderecontra nosciuti tex- tus;
quibusaccuratcinfpeclis, mcrit6, pr«nunciarepotuimus, probabilemcflefententiam,
nulluminprxdiflo conucJuvcniale, parato,
lotionemquemttteodameili-inPilcinamSacraa, feoSx- crarium, quod,
hicnihilaliudeft, niliJocus inpanete, fcufub terramdcfollus, cVabaliisprophanis
ufibusfeparatus, in quen fcaiclotio, & limilia proiiciob revercnriamlolent.
ItaSuar. Co- ninch.Reg. aliiquepaflimapud Boruc. dtEnthd.t.qjdt. f.iojnu-
mer.lt. 1 Notantaotemcommuniter Doclores, idemhoc intelligea- •dum eflede
priroa lotione, nam hac pcr Diaconum babiu, pollunt laiciline fcrupulo, <flc
foemimr, prxfertim lacrat Virgioes, c* meliuslavare, tergere, <&reicere.
t Dubiuroergofupereft. Anli laicus fineneceiCtateeain pri- malotionelavet,
prccct? Et nonpcccariquidemmorulitercer- tumfit; quianon eit materia gravis.
Pcccari autcm venialiter multifupponunc, cxeo,
quialieaungere.exipfortimfententia, iis, nonlicet, iubculpaveniali, multdmagis,
non iicebitlava- re. SieSuarez^.>.^/4/r.i8./>fl.«.|r.4.*^«W«ji,, aliique.
4 Verum probabiieeft, nec cllc veniale, lie*t fit optimum confilium,
utiDiacono, vel Subdiacono , vel habentibus ad il privilegiuminprimalotione,
laventur. Ratioeft.tumquiaDo- tlores (upra probabiliter docentis non efle
vrniale Ungere , viden- tur etiam probabilitcr doccre, nec efle, lavare: in
Jotione e- niro, nilaliudtandemintervenit, utidcmSuar.iW.fatetur, ni-
fiquidamcontaclus, tumquia, utibi, itahlc, non conftat im- pofitamefle
obligationemfubullo prsrccpto, utjam exfequenci textu, quemadverfariicommuniter
afferunt, apparebit: eftau- tem huiulmodi cap.»**»» t.dtctnfttrmt dtfl.i. 5
Ntmt firtgnirmmimm. Etinlra: r*llmivere, rr vtl» SmnHum- tii, fi ftrdidmtm
fuerint , minifttri» Dimcnicum humilibui Mimtftrii , tntrmSmndumrium Imvtmt
nentiicientet ftrmtm Smrrmri»; &vtUminm Demmictmtnft mblumnt , mt ftttt
pulvit Dtmimti Ctrftrit mmlide- tidmt. 6 Ubinota. Primo, huncCanonem, quoad
vela, fateri fatst ufu ipfoderogatum efle , id quod difertedocet hic Glofla v.
& ve- U, quzfichabet: Etv*U, ideft, mrnmmentm, vtlvtU, idtfl car. titt*.
Huit hedit dtrefmtnm tft tenluttudint trmrmli . HaecGIoda. 7 NouSecund6, illud
(Pmllt) inrelfigide Corporalibus, ut habetGloflacap. Altmriipmllt,d.\ dtttnfic.
fed i Dodloribus.pro- pteridentiutemrationis, meritd excendi ad Purificacoria,
Cali- ces, Patcnafque. I NouTertio hunc tcxtum cotKedere przdidlam totionem
Diaconiscum humilibusminillris, curigiturpluresDocJores id coarclentad unum
Diaconum? Silicet igitur, meointclletlu , huncCanonem eiplicare, lenfuserit, uc
Diaconi unqoam ii * quibuscura Sacrorum incumbic, alfiftanc, minores miniflri
la- vent; cunccnimdireCledicccurDiaconus cum miniftrislavare , ficutDomina,
cumAncillis, diciturdomus ferviciaexhibere ; illa (cilicetdirigente,
hisexequentibus. 9 NotaQj)art6, loqucndo deiis, qui miniftri Eccleuar non lunt,
acqueadcodelaicis, putoiis nequaquam iohoctexcu pro- hibcri, nefub veniali
quidem, primam przdiclorum lotionem . Racioeft, quia, utpacecex litccra, nullum
vcrbumeft ollcndcni obligationemejufmodi : iblumenimdicilur (Dimeeni tum mini-
ftrii Uvtnt) hoc autcm impcrativum , nrcex fefigniiicaC prohi- fcitioncm
fubpeccatoin opinione probabilillima; &mult6 magis hif ex Pontificismente,
quiexplicare dumtaxatin hoccextu in- tendic. id eftcofticiumDiaconorum, ck
minillrorum ; carterum an abaliisfieriidem poflit, necabnuic. ItaCajec.
Carch.apudCa- Hroiy.t.i.dt li£.p.9jt. i . aliiqueSanefiquic iudicat:
Oftimriijmmumit Ettltfit mftrUnt : oftenderetquidem otnciumOlliarii, nontamea
prohiberct, qu6minuiibaliis, quamvis non cfoAicio, aperiri EcclefiT jaMB
poflint. 10 DiccsS\UT.dif.dtfmer.h'i.fi8.9.§.r. Addmdum , poftquam re- tulit
hunc eundem textum, iuiubdit: $fut mmim ftrvmmdm funr, fmlttm in primm Itlitni
, htttnim nnCtm ttnfuttuiint mbrtgmtum eil , ne- quirmtienmbililtr mbregmri
ftttft-,ut nttmt Sflvtfltr . Hasc Saar.Refp. nos haclenus nonaftcruifle, hunc textum
eflc abrogatumconfue- tudinc, fed in illo non (erri lcgem , fubpcccaco
prohibentem. II Sedquzfoce, expende, anverumfit, quod hictextusnon (itabrogatus
. Inillo,quatuori Poncificeordinancur. Pnm6, uc Pallz, ideftCorporaliafordidan
lavencur. Secundo, utiaven- turiDiaconiscumhumilibusminillris: Terti6, uc
lavcitcur in- cra Sacrarium . Quari6, uc non proiiciaiurlotioforasi Sacrario .
bxquibusilludfecundutn, quod lavcntur inptrma Jotfonfi Dia-
conisubinamlocorumlervatur/ lavanturenimiSubdiacono, Oc ididisiupra*.;. Etillud
tertium, quodin eadem lotlone, ia- venturintraSacrarium, quotusquifqueeft,
quihodicobfcrvat ? lavanturenim pallim .1 miniilris , ubilibuerit in pelvi,
quatn«ja obferventilludquartum, quodnon proiiciunt lotionem foras 1 Sacrario.
Siergodefaclo aiiquaex didis funt, etiaropcr timo- ratosabrogau,
nostdebuitunivcrlalicerdiciiSuarioca, quz io
prxdictocapiculoordioaBtur,.abrogariratioaabiliter nonpoHe . {. III. Ufut t
^Ertui $. II. Uti» ErtumcftCorporalia, Purificatoria, dc fimilia lavari , (al- 1
/^Ertumeft, rnortaleexfe elTclacris vafis, & veftibu» ea- V> dem forma
,atqucadc6eadcm bc.icdictiooe, ve! conlecra- cionemanencc, utiad ufumprophanum.
Exemplum additSuar. VL Digitized by Google Capu IIL.De Veftibus Sacerdotalibus.
443 { x-ium- ftrtimat, utftiun v.g. uttretur Cmitet in ismmuni mtnfm , vt'.
t*U» btmdui* , ut ctmmunt Unte*!»,»ut Stern vrfle md ftifb*nmm rtfr*.
fMlMtiemtm , vtl lu<ium,,i tnim frtftftrtctmemfium qutmdxm, Cr vix ftttfl
*mertulitxtu{uri . Hzcille; fane przlcindendo A parvitate taatenz ; namczterum,
quisdicet, lemel fudorem abllergare map- Cbeiiedida,velquid
fimile.ellemorulc.Mnluperlocutioeft dere- i, quzfolentconlecrari, vel
laltembcnedici ,nam uti v.gr.ad nupcias , vel communem ufum tapcto, can
Jclabris > pelvi L imm6 & auou tergio , & fimilibus , in Milla
adhiberi folitis ,cum fatis infer- viant mintfteriofacro, m ell peccacum :
iicut enim fine fcrupulo , utimur,v.g.candelabris prophams ad ornandum A I
tare, i ta,<5c e con- c ra, I icebit ( G fiat fine contempt uyuii candelabri
s Ecclefiz ad ornan- daszdcs prophanas «nonquidem (emper , & iodiffercnter
( id fem- per przle ferret implicitum contemptumj led inaliqua foleroniute non
facra fortcoccurrenti. Nam dum in cxp.Ad muftimrumdt timfeer. difi.i . vet a t
u r ,nt m4 nufiimrum trnmtnm diyim» miniflen*fr*fltnturJio- cutio nonefl . nifi
deconlecratis , vel ad fummumde benediclis , id cuod clare infinuat
illudappofitum ( Dtvimm.) s Dittumeftautem (n*mimtt»t*f»rm*,) oameamutata,
atque sdeodepcrditaconlecratione, ieubenedidione, licetconveniens
fit,przdiclasveftes, &vafanunquaraapplicareprophanisufibus ,
tuocenimvelferventur ad aliud facrum ufum forte apu, vel, u adnullumfintutilia,
comburantur ,cinerefqueinSacrarium , jux- ta direclionemSacrorumCanonum , cap.
Hgn» , cap. Alt»mdt c<m- 'ttr.dti.i. proitciantur; umen probabileelt, non
eflenecmoru- le, nec veniale, fi fic nutata forma ,ad prophanos ufusapplicentur
. Calixergoconfrattus, Cafula, vel Albadilluu ; fruftula invete-
ratiCorporalis, velPurificatorii, ligna, &lapidesdirutitempli , &c.
poterunuquantumeft ex hoccapitevendi,uGbuscommuniori-
busapplicari,&utprophanaoobisufuiefle. IuCaAr./#.a. tr.t.d. *.p 6. n.i
y.Ratio pr.rapua ell , quia ,ex u:ia partc , non adeltclan
prohibitio,&exalia,res> dummuutformam, amittit confecra- tionem , ergo
non efl Sacra , erg# prophana , ergo , fi tunc applicabi- Curprophano ufui,
resprophanaapplicabitur,non facra. A lias ratio- nes , u t & explicationem
aliquorum textuura , quia refte profequi- tur Caftr./.r apudipfum lege.Sicuti
etiam apud Sjit.de SmtrAiff.jt . ftfi.t. p.Mf.mddtndum, leges, confuetudinem
mortuos Sacerdotes fe-
i^liendiindutosveftibusSacris,noneiTeuluroprophanum,oeccon- tra Canones ,
utipfe rccleexpendit. is^utflieimciJinj dtCmndilii, & Rxmii fmlmtrmm
bimidiBii . % Dnra hzcfcriberem,incidit dies Purificationis Beatiflimz Virgmts,
&intercolloquendumcumamicis, exoru eflquzfiio; Ancandeliseodie benedictis
poffimus ( citriconteraptumj uti , adcommuneaufusfinepeccatoxtiam veniali?
Pofieutidiximus , «juiahxc benedictio non eftintrodudacumunto rigorc ab Ecclc-
fiaad folumufumfacrum . 4 Coofirmabara Primd. quiainprimaoratione,quacandelzdi-
Codiebenedicuntur, fichabetur. Tt bumiiitir iefnc*mur , ut h*s t*mdtUimd\J(us
hominum, & (mmitmttm Corporura, & mnimm- ntm , fivt im ttrrm , fvi tm
xfuis , &tr. 5 Confirmabarafecund6,quiaetiam benedicuntur die Pafcha-
tisagni, ova &cad ufuracommunem . * Coofirmabamterti6,quianemo (crupulura
fibiiniicit, quod panembenedicluradieS.Blafii, velS.Antonii, utmoriseft apud
aliquasEcclefias,veltrunco$Palmarum benediclos.utbenediclos Carbones, d ie
Sabbati Sancli , affumat ad communem ufuth ; fi eni m fuperfunt in quantitate
,quisell , qui illum pancm noncomedit , & tllaligna,
Carbonefquecorarauniufui non affigiut? iram6 reli- uiastalispanis,
veldccidcntes palmaruraejufmodi Kvel olivarura oteri , curo (crupuloculpas ,
Caiidelis,& propter parita- _ ^didis,& fimilibus. Atque ratio horum
omnium cfl Jam dicla ,quia non cura Unto rigore infais mudicis benediaionibus
agitur , vel agi inteoditur ab Ecclcfia. • §. IV. tqmi frtfbmmtrmm mdSmtrm. * I
TT? ContrapTophanasveftes,vafaquelicetneapplicareufibusfa- JJ«
cris.&SacrificiorDicolicere, Cvemuutaforma.fiveea- dem forma remanente, fi
lintapta ad ufum facruia . lu Suar. Aid. §. Stdqtwii , & Caflr.*^a^*.p d. i
; 6 num.i f I.icct v g.ex vefleferica tnulicori
tbrraareplaneumSacerdotis,&linteolum vulgare con- Tertere in corporale,vel
Purificatorium,femper intelligendo,ut ubi requiriturbenediclio ,
velconfecratio,eaadhibeatur. Ratio hujus doarinaeeft,quiainhujufmodi
applicationenon apparet fpecialis indecencia , & ex alia parte , nullaadeft
( ut expendit ibidem ) pro- hibitio . Imm6 non vulgares raod6domus, fed etiam
Idolorum t pla in Sacras Bafil icas fuifte con verlas,atq ue ade6 hoc fieri in
i plum procxteris rebus , paflim teftantur hiftoriae . • »
Adargumentumincontrariuro,quod hicfoletadduci,exprivi. C A P U T m De Veftibus
Sacerdotalibus . i. I. Suidui , r> tjuet vtfi.bui imditit Smetrdti md \e%i
is ,quaead hoc conceduntur I io limilirelpoofumefl5.».i..ii./iM Dc
Mappaprophanaan aflumi pol prxflinuini vide infra, *.j.$.a.».| f T> Ra:ter
habitum,quemSicerdos honeftura , & quidera ufque X ad ulosexdecentia,
habere oportet , fex (acris vcftibus eget, utritefacrificet, Amiclu,
Alba,Cingulo, Manipulo,Sto- la, &Planeta. Praeter Araielum, &Albam, quz
exlino % vel cannabe contextaefle debent ex Azot.f.i. l.to.c»f.i8.qu.S. ( an
poftitexGoflipio, dicarainfra, e.j. $.). nu.j.) caetcrz quatuor lunt
exquacunque decenti materra, quopretiofiorefl, e6 me- lior. SicSuar.
diSmermm.d.Si.fia.t.%.%. tlt tbftrvmndmm. Colo- rum diverfiusindiverfisMiflis
nonefl depraecepto, fedconve- oientia. Caveauteni, ne prxdidlz Vcfles Gntvalde
attritar, fi- cut nereliqua UcrafupellcxGt vatdeimmunda, peccareturenim
moruliter, exSuirezdiSmer.d.ti.ft0.6.fjiUimmfmriy fienormu ter efletulis :
idquodrevercntiaCbriftodebiuperluadet. Nota bmenillud (enormiter)
difikultereniraexSuar. iiii.ex hocca- pite i nifi
veredeGpieosfisinmorulemculpara incidcretibicon- tinget . Audi inluper
Laym.<.4. tr. 5. c.d.n.i j. tealiquaudoexcufan- tem. Imtirdmm inquit,
Smttrdti fmlditmi , fi fufrritrtm , ut vmfm m»nd»riy viimmmdm fervxnturtt ,
udmonutrit , mihilqmt iftctrit tuemfmmr, frtfttr Stertflexmii nttifumttm. t
PofleufuiefleStolam proCingulo, Manipulumloagum pro Stol a , Stolam pro
Manipulo ,quia haec perinde , fe habcnt , docent aliqui probabiliter cum Sl V.
Miffm*.}. I Sed quid, fiquis , aliquaex his veflibus carens , (acrificet ?
Refp. Exgenerefuo peccatmoruliter, quia contra praeceptum gravc, &iu
abEcdefia receptum, delinquit. Ita Fagund. £r- cli(.ft*etft.l.\.t»f ii.num.i 5.
1):co ( 61 genere fuo ) nampropter parviutem materiae excufareturamoruli, ut
v.g.G Cingulum oon adhiberet. Quidquid negetFilliuc.r*«.i. trmS.t. num.iKO. cur
enim bic. uc fereinaliis materiis haecparviusagnofcenda non Gt? lraradinhac, de
qua agiraus, parviute materiae, ex- cufari etiamiveniali obcafum nccefTiutis,
probabilc eft ; quia neceffitas videturfufScieos adexcuundumeum, quiomittitrem
ex fe levem . , „ „ 4 Gndus ver6 neceffitatis non eft hlc valde
diftriueaccipiendus. Quare necefliusaudiendi , & celebnndi Sacrum , die
fefti vo, fer- vor devotioois, &tenutae volunutis tentationem , eo remedio
fuperandi,imra6&Sacerdoti nondivitiopportuoius cleemofynaB fatis fuperque ,
in przdida parviute , etiam i veniali celebrantem exculabit . Iu Dianaf
i.tr.i^.rtfM.mflnt. f Hincfit, utquamvisdeficiente aliquaex veflibus majoribus
v.g. Alba, Cafula, &c. dr sbl : u 1 a oicendo , vel audicndo Sacro, I n die
praecepti ; quia hoc przccptura non obl igat , niG quaodo Mif-
iahaberidebitoraodopotefl;nondeobligaraur Uraen, deficiente aliquaexrainoribus;
quiatunc, utdidumeft, potelt dici Mifla . Quamvisfidcobligarictiam tunc velis,
polfis: quia licet tibi fequi opinionem contrariam ,quod fcilicet , nec (
deficientealiquaei mi- noribusj liceatMillamfacere. 6
Sedquidinmajorigradunecefllutis, potefloelicite quisfine aliqua ex hismajonbus
vcflibus, vel fineomnibus facrificare , ut mortera v. g. vei malum cvitet r
Refp. Si metus incutitur in cootemptum Religionis , certura efl ,
quamlibet,ctiam leviflimam omittere,effe mortale. A t, li fit inalium
indiflercntem finem,v.g.ad hoc , utalii in/erfint Sacro : tunc ex rr- gula
generali , quod praecepuhumananonobligant cumuntodif-
pendio,noneflepeccatum,etiamgraviores illasveflesomittere ,
probabiliternonnullidocentcum Navarr. iumxnu t.t f.n.t*. Hurt. dt Smerif. d. 1
4. dif}.x r . efto nonnulli negent c u m So.xt.di SmerJiff.jt. (ttt,*.%.t*tHudt
dietndnm, quia non potert id noncedere inSacri- ficiiirrevercntiam. Sed alii
probabilius diftii finealiquaexgravioribus, indido metu inC fcrentem,
polleabfque peccatocelcbrari; fine omnibus, nequa- qiam . lta Fagund. fr*t.
Eeel.x. l.i. e. j . favetque Suar./^.itcra Mar- chin.rr.J.M- ».y.Ratioeft
.quiaGne omnibusnoo eviubis fcandalum, & irreverentiam magnam : fine aliqua
durauxat,ev> uii pofle probabiliftimum efl . S. 11- r>tStnediA,tntVefi,xm
S*etri*t*liuM . • * T Dem efl, uti Veftibus non bened ictis , ac nullis uti.lu
Fagund. JL t.EeeLfr*fJ.x.e*x. *.i7.exSuario. Unde,quz mod6 dida funtde
parviutemateriz, &incafu neccffiutis, bicparimodo funtintelligend*. t
UnamlimiUtionem addodictii num 6. Puto eniro graviorn roalimeturarequiri,
utquis licite taciatSacrura fineveftibusSa- cerdotalibus, roodo ibidem dido,'
quimcum illisnondura be- nedittis. Ratioefl, quiamaiorisfcandali, majorifque
irrcveren- tizpericulumeftillo,quira noC modo:quisenimnonmagisfcan- dalizetur,
G videatSacerdotemin veflibuscommunibuscelebran- tcm, qulm , fi videat eundem
celebrantera io veltibus Sacer- doulibus, licec fciac nondum efle benediOas ?
tderadicdeirre-' ■ ^»mm r .mr-f. j *»* » cedereinSacri- Digitized by Google s
Methodi Celebrand* Mifl* . Lib. L l llluddeniiuejdverte, te
ooiidebereeflefolllcitumininqui- reudo, anvelle^aliaqueSacrificiiinftrumtflU
_ntbenedicla,ni_ ■liquaparticuUrisratiodiact. QuarerecleSoto apud Azor.f.r. /.
i o. t.i 7. a.i 1 . nout , quando hxc rci di vinx infervicrunt de mtrc , vel
<|uandooiTcruntui i Parocho, nihilcile inquircndum .
veftibusattritis,p_realiquaadeasrcficic_das a<J_it_r. Sidenique neutrapars
remanctapuad cingendum, neutra benedidionera fervabit, cum utraquc inepta flt
ad ufum Sacrificii . Sic de Lugo ikid. & Hurt. d» ftnfir. 4+ dif. 1 1 .
aliique . j Diccs. SicutAlba, &Plaoeta refticulis cooj__gibUes , ad
Dcbeotergohajvellesellcbenediclac, oimirum, velprimo ab inflar calicii
tornatilis, n»namittuutbenediclio_em, itanecdi
Epitcopo.-veHccundo.abhabenteprivilcgiumeabenedicendiivel clx cioguli partes,
quxlaclo uodo , faciie conjungi po rerti6, inprobabiliopiniooe,
abipfometSacrificio. Delioctertiodixiluprar.i.S^. •^.D.primo, &fccuodo, eil
hlcaliquid explicandum , Di fmtulttt Ipifttftrum Vtfttt , lnhac
Epifcoporumpoteftatenon eft valde immorandum : ,_._m idadvtrtc adefte meritd,
Sacrx Congregationis decla. rationemEpifcopum non pofle hanc poteftatem Sacrai
velles , aliaque fimiliabenadicendi delegare fimplici Sacerdoti . SicPof-
levinus dttffiria tmr*tie.i. dt S*crif. nnm.iy. & aliiapud Gavan- twmmruir.
Mif p.».e.\6. mm.z J. Ratiocft , quia hxc poteftas non pertinctad
jurildiclionem, lcd potius rcducitur ad potcftatem ordinis,
quxfolumrefidetioperiona Epiicopi, quieft conlecra- tus. Atquehincfit, quod
nequepoteft eamdelegarefuo Vicario, quiais, pofito, qu6dnoofitPrxUtu$, inhoc,
venit nomineSa- ccrdotis limplicis. Du» Trivilegi* Mtndicmutium S*er*> Vtfta
lcnediceuii . j PrimumPrivilegium conceftumeftablnnocentio VIII. viv* Dttii
trtult, Congregationi Santlx Juftinx dePadua, & con»
fequenterMendicantibus, & parcicipantibus cumillis, quo Ab- batcs, &
Prioresprincipalercgimen habentes, unde & Prxpo- fiti, &Reclores,
Guardiani, limilciqueSuperiores, pofluiitbe- nedicereCorporalia, veftimenta,
cxreraque ornimenu Eccle- fix , & ad cultum divinum pertinent ia , &
tam ux Ecclefix, qulm etiam undccumquedelitt. luiaCtmftud. Frivil.Sttut. JESU
V. Benedictrt, Hocprivilegium , qminvis vivx vocisoraculo concelTumfit ab
Innocentio VIII. concellum cft etiam per Bullam a Leonc X. Fratri-
busMinoribusf&eonf.quenter participantibus)quamvisprofuo ufu Untum. Apud
Behar. Rodriq. KulU6.L»tuiiX. 6 Secundumdehacre, privilcgiumcft Sixti
lV.quiconceffit , <iu6d omnesfratres Minores (&confequentcr
participantes cum jllis) polfintbencdicerc parameota Altaris , MuTalia, &
indu- rnenu, exccptisCorporalibusdurauxal. Portell. imdtti. Rtg. y. Htntdietrt,
in*dd.nmm.l. Nota , hoc privilegium eiTe prorcligioGs Sacerdotibus, etiam non
Superioribus,iilud diclum ,».J.lolumproSuperioribus. NoUinfupercum Portell.
»4/_ipfis Minoribus efle hoc iplum re- irrictumindiClocapituIoMeclinien(i,ut
foli Provincialcs,Cu(lo- des.&Guardianijpollint.Addittamenidemhinc
conceiTionem * utjacet, eflein ufuapud Patres Dominicanos. . 7 Pcccs ,Suntne
hodie univerfalitcr reftricla hxc duoprivilegia
_SacnRituuraCongregatione,utfo!um RcguUres proluis ufi- bus, non ver6 pro ulu
externorum pollint illa benediccre?Refp.ali- «ui cum Gavant im Rutr. Mi/f.p.f/Jr.
I q « . - 1 . Lezzana V. AUmri , ». j>. docenteflerertricla f negant aliicum
March. _* er_. /.■_.;.»<.;. r.i i. _._ .Tamb.*;«/*r* AM.tr.i.i.pi.au 4. cum
quibus fcntio . Ratio eft ■, quiaconftatdeprivilegio, nonver6 de ejus
revocatione. Quare prxtcr Superiorcs Societatis, quibus reftriclum eft
privilegium ,fo- Jum pro proprio ufu.ut habctur/'» C»mp.PriviU»t.Jtf.v.
Bimtdictrt^ c\ przterMinores.quibusetiam reftriflum ellprofuoufuin
jir»:l:>'loca?. A.V',' o/fn.v, alii poteru.it.undecumquc illaalfexantur,
& ipfislimiutum id j luis Gencralibus non fuerit . De hisvide noonulla
pscuiiaria pronoftrisexSocieUte, pr«- {iertirn pro Recloribus Scmioariorum apud
de Lugo /. 1. Rt[p, »#r. if.jo. t A Mittunt, quando fiuntincptxad
ufumSacrificii, i neptx I\ autemfiunt, flatimatqueperduntfiguram, fub quabene-
diflxfuerunt: luHurx. dtSmenf.d.i.dif tt.aliique. UndcfiMa- nica
AlbziepareturabipfaAlba.rcccdct bcnedictio,quiafic ine- ptaevafit
adSacrificiiufum. QuddfiAlba fit cjulmodi, ut ejus manirxglobulis,vclfuniculisipfiadneclantur,utctiam
Planeu.fi amittent. Refp.in Alba , Plaoeu ,& Calice didis . bened icl io
data efl , fub illomodopartiumfeparabilium;&iterum conjungibilium, unde
partibus icparatis , veluti fufpi titurbenedictio: nancu , oc. (^aiicc ai«is .
ueuea ici 10 data ci 1 feparabilium ;& iterum coniungibilium , , veluti
fufpenditur ufus bcnediflioBis, non atincingulo, quod nonfuitlub illomodo lcm
nequaquam poflumus. ■ , dicereidcmnequaquampol 4 Scio. quodaliquiapudDian.p.»
9). propter magnam facilit cingul i partes poflun t , quKceneopinto, laltem
propter authoriutem extrinfecam Do^ ctorum , non eft improbabilis . NoUautem,
Diut.d.p.x. tr*B.i*\ ra/.^r.interhosnumerareAEgidiumConinch. quiumen pro bac
opinione noa flat , eam eoim non unquam fuam /Egid ius , led un^ quam
Emmanuelis Sl, profert . Imm6contn ^Egidium puto,quod nequeidEmmanuel dicat.
Audibreviterutrumque. Sirintmlmm (x\tCan\t\(:\\.diS*cr*m.».ii.mrt.x.H.tt.)itm
fr*r>g*tmr% ut mtutr* p*ri (mficimtmdcim£tmdmmS*eerdtitm, mmittit
btmtdiSitutm . Sfut, fi Umgitr fmrt fmffittrtt mdtimgtndmm . Ali*ui tmmem
pmtmmt , ttimm im primm frmct<»u»t littrep*rtiiut fimulntxit uti , itm
Emmmmmtl S* v.Mif*, «uw.ix.HxcConinch. AudiEmmanuelemSi v.Af//T« ,
num.ll.Cimgmtmm, ait, frmdmm, pittftmtSi, fi pmrtmU»rmn«nfuf. fitit. HaCCSi.
Vides < Si pars altera noa luffici? ,{'ait, quxeft do-
clrinainobisallatai..a.) non vero.fi neutra parslufficit, de quo
hiceftquatflio. £uidsm pnpri* dtSttU, vtl CmfmU. 1 SiStoIa, velCafula
dupliaufiant facili fcoaratione duae , quarum utraque lltapta adSacrificium,
amittuntne benediclio- nem/ Dico, nonamittere, quiaillaevefles funt touliter
bene- didac. ccfeparatas, remanentapueadSacrificiumiubeadem for- ma,
iubquafuerunt bcnedicuc. Coofirmatur ex cingulo , cu- jus fradlacduaipartes,
apucad cingcndum, amb«retinent be- nediclionem . 6
Illudcerteapprobarenonpoflum, quod aliqui Planetam non
benedidamafluuntPlanetxbenedicta;, &fic celebrant;utnimi- rum , prxtextu ,
quod illa non benedicla , jam ipfo Sacrificio , ju xta fupradidar.t . f.$.
•.a.benedicatur , poftint iterum difluere, Ot PU- neu aflutattnquam bcncdicta
irui . Hoc,inquam non approbo CUm Pollevino di tfiic. curmtic.l. dt (mcrificto
.n. \&.tc Gavanto <i Rm- hf. Mif.tJt.?. m ii. quinulUmrationemaifignat,
polTetamenbxc atTcrri; Nam vel illaalTuttuterisex intcntione lacrificandi in
ip- U: &ficmoruliterpeccasadhibendopUnetam non benedictam 1 velillauteris
nonexintentioncSacrificandiinipfa, & tunc noa benedicetur, quiabenedicitur
vcftisexipfo Sacrificio,inprobabi« liillafententu, quandoveftis inlcrvitSacrificio:
atnon infervit Sacrificioilla, quamextua intentione, licct materialiter tecum
habeas, ficuti habescxtcras uiualesvelles, &nullo modorefers ad
Sacrificium. Confirmatur: nam fiEpifcopus benediciionera proferret
prxfentibusduabusPUnetis, cum intentione benedi- cendi hanc , & non ilUm
,certe hxc (ola benediceretor,non auterti illa : pari ergo modo ( cum , quod in
re noftra tacit benediciio , fup- plcat Sacrihcium )ad illam veftem
Sacrificiibenediclionera non re- icrs, bcocdiclaremanerenon poterit. Sluid jurii,
ZT«u~ndsmm* vtfiit fnrrmmurmtur in mlUmt 7 Siex multU , v.g. Amidis
irarauutisfiatuna Alba , &ex nul- <is StolUitideiniramuutis una PUnett
:talis Alba,& PUntca indi— ecrctne bcncd iciionc ? Dico ( immutttisj nam fi
muttretur forma , fub qua bencdidaerant , jam amitterent, ex diais.beoedidionem
, atque adcd cect6 nova Lenediclionqjjndigerent. Relp. quod indig^- rent ,
quiaex una partc ules Amifli ,&Stolx nunquam habuerune benediciioncm
Albx.&Pianctx.cSeexalU^pcr illamunioncm , «ullam bcncdidlionem acquiucrunt
. 8 Quid,fiulesAmicli, &Stolx iterumdiiTuerenrur.&redi- rent
adpriftinam tormam , nova nc bcncdidionein Jigcrcn t ^cf- ndeo, nequaquam
iudigere; quiacum fupponamus, nenami-
manicxglobulis,veltuniculisipliadnectantur,utctiamPlaneu,(i pondco, nequaquam
ludigere ; quiacum lupponamus, nenami- ejusparsanterior refticuliscum
interioriconneclatur. ccrte per fiflefuamformam, non dcfieruntefle iidem
AmiCii, & Stola , difiunclionem, quandoiterumadufumunietur, nonamittet be-
quxerant prius. nediclionem. SicdeLugo«?»//>.^£«rA.W.io./f«.4.».oj.f>09.Ra-
9 Qu6d CcxStoUfiatManipulus, &ef Manipulo Stola, juxtt
tioel},quia,utluprar.i.$.t.«.s.dcCalicetornatili diximus, re- dicttfi.t.aw».
8m*d*m prepri* d» CinguU. s Sicingulumrumpaturinduas,v.gr.partes,amittitnebenedi-
tlionem? Refp.cumdcLugofi/J. Siremanet utraqueparsaptaad
cingeodumnonamittet,utconftatexdic)is».t.&exdiceodis in- frar.5. f.i
.«.ix.de An coofecratt.Si toliim una pars apu remanet, hxc tbla , propter
eandcm rationem , beucdi<ia reroancbit .• poterit tameoparsnunaptahuicannccli,
namtunc acceflorium fequetur principalc, &
fictotumeritbenedictum,ficutcontingit,quando, non eft neccfte , utad huncnovum
ufum.ficut _ deindc, quandoforteredircnt aifuurapriftinum, novabenedi-
clionabenedicantur, quiaStola, &Manipulusnonfunt diverfas veftes;
folumenimunaeftbrevior, alia longior, atque ideo una. nonindiget
diverfabenedidione abaltcra. Sic Faguod.i. fr*r»/r./.J.r.aj.».IJ. De Loco
Sacrificii. Dc LocoSacrifirii? i. I. $ui[»mm HU fit t x
OAcratilnraumMifrzSacrificium, Prim6, inEcclefjaconfe- O crauofferripotert,
&quidemoliraioiumin riac offerri po- terat. Secundd, inEcclefia, feu
publico Oratorio bcnediclis . Tertid, inOratorio privatononbenedido, quod tamen
ad Sa- crificiiufum, veluti permanenterdcputatum fit. Quarto inloco decenti,
licctproptano.abhabcnteadhocpoteftaieindefignato , qui adSacrificiumcelebrandnm,
velutiaaualiterleroel, autite- xum, leuquotiesexpediensfuerit, deputetur. »
Extrahzclocacelebrarc, quidquiddicantSotus, &Siapud
Laymanmoxcitanduramortaleerit. Sic Laym.i.f.r-.j x.t.num.x.
Aiorius/».i.^.tJ.to.f.i<.^.8.Coninch.</«S*<T«j»»^.8j.*f/.J.W.ijMi.
ai4.aliiqueapud Bonac. dt Eucb.d4.tj .»/7.*.9.».io.quiarcsert exfc gravis,
&iujudicaturexomniuraFidelium (enfu. Nullaautem incurriturpcena,
faltcmipfofatio, ut ex ipfis SacrisTextibus, «juosiidem ciuti, aliiqueapud
ipfos, in contrarium afferunt ■ conflare poterit. *
Excipiturumencommuoitercafusneceffiutis» inquopoteft extradiduloca facrificari.
Judicaturautem i Dofioribuscumde Lugoi/
E*fA.rf.ao./»a.iJi^8.Faguod.i.Eff/^r^./.?^.i }. »««».4. Patq.i itc .76.Marc.Jf
ori tr.i.f.^x.^jt.i 1 .calus oecefiitatis.Primo,
qaando,aliquiperegrinantes,diu,putaper menfem,Miflacarui(* lent, imra6 , &
ne in fotcmnioribus feftis , eadem carcre cogantur .
Secund6,quandoertrnagnuspopulicoacurfusad Iraaginem mira- culiscorufcantem, vel
quandoroulticonvcniuntadfolemniutem, &noncapiteosEcclefia. Terti6,fimiliter
inCaflris, proroilitl- bus , & in littore pro oa vigantibus . Potefl enim
in his; fimilibufque occafioaibus , vel juxu Eccleiiam , veliotra ipfam ,etiam
diruum , velfubdio,Sacrurnhcri. Quod fiadfit Ordinarius , fiatcum ejus
liccntia,- finonadfit,noneltdeeauboraadum, curo ipfaneccfli-
tasillamfufhcienter tribuat: femperautem cxigitur Alure, in quolupf rponatur
Ara facracum czteris neceflariisoroaraentis, ut hic , ik. inconfcquentibus,
fupponimus . 4 Pofle in navibus, przfcrtimgrandioribus,etiam dum navi- fant,
exlicentiaPontificiSjdocetdeLugoiiii./Wl.t. Atver6(uf- ticcrclolam Epifcopi
licentiam ,Coninch. ieSttr. f. 8 1. <■?/.$,. 4. i.a.
ii6.negat:ainrmatGraiiido} J>./«*/r.6./r.i4. «*.ij.*.i. inclinat-
«jueidemdeLugo. OmuesprobabUiter. i»mnt /iU, wliMdtmt frefhm. fentt i , iffe
#*- 6 OWmidpotuitEpiicopus, nuncver6 non poteft. ItadeLu- j dm
EHih.di(f.%o.[ta.x.B49- Ratio pnoris d icli eft aroplaconcef- . oipGsa
facrisCanooibus*«*x».ri. affcrendis , attribuu . Ratio poflerioriscftprohibitioConciliiTridentini
ftjjliz.mdtcrit.dttb- frrJn eelibrmt. Miff* . NtfmtUntmr{ inquit Trideminum )
Efifeefifri- ^jmmtn domtbut , mtaut emnini txtrm Ecelefimm , &mddivinmm mn.
tum emltmm deiiemtm Ormterim *h tifitm Orimmriit dtfoumndm , & fitttnd» 1
Sanamm hoc Smerifiemm i (uulmribns , mmt rtfuim, 7 111 ud nota cum Suar . «V
Smtr. d. 8 1 . ft 3. t,. 6a. obftrvmndum eircm fintm , Laym, I.r.tr. r.f. n 4.
aliilquc,quod licetTridentinum rC- itringat Epilcoporum poteftatera , non
videtur Umen iis ablau po- tefta* » oceorretate necefliutis calu , d ifpenfandf
, aut iemel, au t fz- piiis , ( quatenusrationabiliscaufafuaferit) in
locohooefto ,quam- visprophanisufibusdcftinato, fuper
Alurifacro,&oroato,Mi(- fam celc brarc 1 iceat . Ratio eft , q uia cum ejufmod
i cafus f requenter accidercloleat, rnoraliternecellaria eftEpifcopi
ulisdifpenfandi ^ - 5 y * $. II. HtEpifctfi ptttJtMtttrcm Itcmm Smcrificii. 5
On eft difficulus ,qti6d ad Epifcopum, velaltioreraPrae^* L^l tum pertineat
confecrare, ocbenediccre Ecclefias, vel Ontor ia publica ( Oratorium publicu m
puto etiam illud , in quo (it januaexpoGuafiixadomuialicujusfzcularis, liadiit
aliajanua ex- pofita*>roomnibus)(edlolum dirficuhas eft deduobuspofteriori-
busSicrificiilocisia(inuatis».i.idelt ,deOratoriisprivati$ , icde loco propbano
. In quibus umen claritatis gratia duz funt quzftio- nesditf inguendz . Primo ,
in Epilcopus poflitconcedere faculta- tem celebrandi per roodum actus ,io
quocumque locodecenti ,do- moqueprivau,(cu prophanaaliorum^pfoEpilcopoabfente.Secun-
<16 , an faltcm idem poltit in quocumque locodomus fux , vel in do- mo
prophana aliorum , led corara ic , fcu ipfoprzfente.Terti6,aa
pofiitdepuureOratorium in eadem fuadomo, ntibi iodifferenter abom nibus , per
mod um habitus , celebretur . Quart6 , an in dom l> bus pri vatis , (eu
prophanis aliorum id poflit . De iiogulis fcparatim; tacebo tameadequaru
juftisdecauuslibcas. jin Epifcepm feftt ctiutdtrt fmcmUmttmctltbrmnii ptr mtdmm
m3ut t» lcc» prtfhmm* > ftd itttmti , txirm eUmmm ' An id ptfftt in t
PoteftEpifcopus, inquolibetlocodecenti, licet prophano , obfuam ctiara
coramodiutem, tumin iuaDkrccG, tum extra ( etiam Romz , ex Nav. ctnft.dtprivil.
quiadedecifione in contra- riumallauabUBolin.apudGavant.H>*r-ar/^>t7r.
V.Epifcepmt, »9- approbatqueDiana/^.nonconftatautheotice><Jveindomo,lcupa-
latio fuo , (i ve alieno, five Domi , fi vc Ruricum Aluri portatili ce-
lebrare:imm6cjCpotet(cumeadcinamplitudine concedere alteri Sacerdoti licentiam
ibidem celebrandi coraro ic, non ver6,ipio noa przIente.ItadeLugorf.so.^»£M/A.//<J.i.».4o.Portella/»a#/?.*.?.
emfm lo.n.j. Diia.pu.tr.m,.rtf.i 6.aliiqueapud ipfos. Ratio ducitur ex t,»lt.dt
PrrviLtn 6. ubificlcgimus. pimemUm Eptfetpi , terttmqmt Suptriertt fthmbtnty
divtrfit tx emufit , m fuii Eceltfiis%& Etieeeifibut
mbftmtmrtfrtemtnttr:ntc(tmptr peffunt eommeii md Eceltfimt mcctdtr* pre Mijfm
ctltbrmnim , vtl mmditndm in ipfit , fint qum t*t irmnfirt ntn ie- cet ,
mbfqmtcmmfm rmtitnmbiliy uilum dsem ;prtfmti Cenfiitmtient iniuU gtmuitifitm,ut
AUmrtpeginththmrtvimtUmmy & mttctltbrmr* , mc fmctrteiltbrmri tubicummuc
.HzcPoutifex,quz non ciVc rcvocata i Tridentinoper Portellam moxciundum , inde
, ut cztcra uo conftat , quia Trid. loq u i tur dc domibus pri vatis ; at
locus,ubi 1 copas etiam obitcr relidct, non cfl privatus ,fed publicus . 9
Videsautem,qu6de(iocauucoaccflionis iueritfolaabfentia
EpifcopilfuaEcclelia^concefTioumeneftabfoluu^&uaiveruli» (iaellmiutione
itiaeris, vel diftantiz . 10 Seddidumeft(coramfe)quiahoc privilegium
eflpcrfona- lc.utnimirumipfeEpifcopuscclcbret, vel celebutiooi ioterfit; nam
proptereiexPortellaio tufp.p.i. ao. n^. non poteruntalii Sa-. cerdotcs,
Epifcopo non przfente , uliprivilegio gandere: Ad- vertetamen,
oonefleconfundendasquzftiones; hlcenimagitur, de quocuraque loco, etiara prophano
, etiam camera , vcl aula ejuf« demEpifcopi, nammoxageturdelo:odepuuto
adSacrificium , v.gr.Oratorio, ubicertcpoteruotomnesSacerdotes cclebrare . ut
mox «».ii. videbimus . ti Petes: quandoEpifcopus, vel alius coram ipfocelebrat
» Fideles , etiam fi non fintdefamiliaejufdem, iatisfaciuntneprz- cepto, C
uliSacro interfintdiefeftivo? Rurfus,Epifcopoprz- fente, unusacfoliim,
aaalii|&alii,eodem die, pouintibidera celcbrare? Refp.adprimum,
fatisfacere. Cujusratio dicitur $.?.».6. Ad fecundum, Iicetvidea(uralicui polfc
foldm unura , quiafoltira concediturMifla, quamaadiatEpifcopus, ne traniieat
dies , qua ipfe ooo audiat , adquod incooveniens viundum, unafatisMiC u eft i
puto umen pofle plures , q u ia privilegia , quz noo funt in ullius
przjudicium, funtamplianda, &quia iafavet devotioai Epilcopi,
pluresMuTasaudire voleatis, quim aCanone faveri An pf.fit Epifcefus itpufrt
Ormterium in itms fum . ut rtnttr ftr medumhmhitmietltbrttmri 1 1 Epifcopus
poteft , domi fuz, five orbanz, C ve rufticanz,five intraDicecefim,fivcextra
,etiamfine licentia Epifcopi, incujus Dicecelimoratur(idenim non pertinet ad
jurifdictioaemcooten- tiofam ,fed eft quid volunurium , quod oxSuar. l.^.it
m*tr. J.i 9.« «.7. iple 1 ibcrc valet exercereextxa Dicecefim^ potell inquara
Epif- copus,etiamfo{umTitularis,depuureOratorium privatum, ubi celebretur Mifla
indiffcrenterabomnibus .lude LugoiV Emch. d. X0.//A.2. ».50. Portel. «'» tXtfp.
p. 5 . tmfm 10. ». j. Hzc Dottrina,fi alio areumentonon (irmaretur, landillud
fufriciens eflet,nempc id pfiim fine ullo fcrupuloab Epifcopis ia ufum deduci .
Ratioautcmi fuodamentalis eft,quia ex una parte haoc faculutem ampliflimc
ob> tinet Epifcopus io ju re cap. Miffnrmm , de cenfet. difi.i. ibi ,
Mijf.trufn feltmnUfiiffi ( Efi[c9fms)ftrmiferittceUbrmnAmiffietnfemus. Idem
dicitu r t. ttnttdimut , tedtm ; alia loca vid e apud
Azor.*.i.*'.to./.i6". «.*.& exalia necTridentioum, nec aliud
Pontificis decrctumil- lisprohibct: Tridentinumenim, &liquodaliud decretum
pro- hibensefl, loquiturdeOratoriisindomibusprivatorum, Domus
autemEpifcopiprivauDomusaonefl. IuPortella ««.j.Cf.v. ciunsSuarium. Navar.
&alio$. 1) Atqueexumlaufaculutecollige prim6,poflcplures , & plures
Miflas in uli Oratorio eadem die celebrari , fj vc ab Epifcopi farailiaribas,
fiveabexteris. Sccund6, id fieri pofle, abfente Epifcopo , imra6etiamipfoin
remotisagente, quiaprivilegium hocperfooaleeft , limul&loca- le, idcft,
corKeflumulidomuirefpcclu Epifcopi,cujus cfl . E contraautcm,
fidefinatulisdoraus cfleEpilcopi ,amittitur ule privilegiam, tjuiatuncnulluseftrefpeclus
adEpilcopum . Pu*a item, li loceturaliis, veletiamficoacedaturaliisejus
ufus,amit- ti, feunon vigere privilegium, fiquidem jam deiiuit refpetlut
przdiclus , qui non fundatur in dominio , le d irrufu, quem vel ip- fe , vel
faltem fuiobtineot ulis domus . Tertio , Fiddes , fi ibidcm in terfint Sacro
fatis ucere przcepto, utSacraCongregatio apud
Dian.^.6^.8.rr/40^«.declanrit,& no» univerialiterdicima5infra5.}.i».6.
f.iu. Digitized by Google 4f6 9. III. D* Htli*i*fer»m Mvflfctfi «^- uwjwr. i T
TT cxpliccnturprivilegjainre hacMendicantium, cteo-
rum,quietimiptisinprivilcgiis communicant «quales ho- diefcre
funtomncsReliRiofi,exPortellai*W«»*.«<x. »•'. Communi- tati* , n. i. Ta m b
. tc i . «>j»ir# Abbttum , rf. 1 7. }. t .tria pri vilcgia f uot dilHnguenda
,que jam jam figillatim proponam . Omittoautemdifputare, aniidem poflint pro
fuoufu benedi- «rcre (non quidcmconfecrare) fuas Ecclefias, £c conlequenter ibi
divinacelebrare ; quia hocpofle, certumeft, <Sc (inecontro- vcriu, ut habeturineompendio
privilegiorum Soc. Jefu ; fJDrtf peria, "» jmt Umiiatumit , proquaumen
Societateadeft limiutio fui Generalit, t*t id fat fubliti , m*t nifi Ordimarti
abftat , vtl id fravati fttianl. » ExquoultirooobiternoUeumHenrlq./o,
t.xn.attm.t. pofle Epifcopoa benedicere Ecclefias Religloforum ; & eorundem
Ora- toriaprivau in domibus, vel villisdeputare adSacrificium , non
cbftanteexemptionedi£torum Religioforuro t Ratioel), quia id
cumGtincommodumipforum, etemptioni non contradicit , & •xaliaparte, Oratoriaeiiam
privau Religioforum non dicuntur «tlc io domibus privatis , contra quasagit
Trid./V^.aa. dttrtnit »b- frrvat.&t.ftd in domtbuscommunitatU ,e* Lezaiia
V.Altan ,n 1 j. Sed ad rem propofium revertamur . imum Privilfium Mtmlieantium
, quc ftffunt ctlttrtrt ftr mt- dum *Hui im q»elibtt l*c* dtttmii , quand»
vtrf*ml»r im Mtjfie- j ConcefTum eftPrivilegium Socienti Jefu iGregorio XHL
•oft Concilium Tridcntinum cumejus fufficieniidcrogatione , CC
confeqaentercommunieantibusin privilegiis, ut fejfimt Patrtt im M'fi*nibut ,
qa*aS»ptri»rt fiunr , Sacnjieium Mi(f* fuptr Alt*ri miatie» uitqui ptmium,
rum4rbtt*r*vtr*»ri*t & hcnortctltbrtrt , atiatn tn C*jtrn Miiitum ,
mtiblota& jieemm»»t»t& prcph*»»ttu- t* , &ho»iff» jini, C
PrtpefituiG*»tr»tiit mmi ptr tum Previnci»- jfc, ttuttnium f»rr fuiie*verini ,
6" peffctbidim S*er*m Euchari- fti*m FtdtUbut mintflturt . Inttmp.
Privil.Set.Jtfk V.Altan. Peyr. tem.X.inetnfiii P/rri, rn.lH. 4 Ubinotapriini,
idpoftectiam inCameris fzcularium , id «niro noutilljd («»<faf ftntium J s
NoufecundA, e contra non polTe hoc privilcgio gaudere
Pre<byterosiionRcIigiofof . qui fortclociiiuntin miliionibus ta- lium
Religioforuin : quiaPriviIegiumeft perfonalc, id cft.con-
«eftumlolisRcligiofis. 6 Petes:quilibetne fiJelispoterit interellecjufmodi Sacro
. « Catisfacere prxceptodeeo audiendo in dicbus feltiris f Refp. quemlibet
pofle. Iu Axor.Suar.Tol. Barb.apud Dua.p.6. tr X. rif ulr.t.Shtimutm p»gimm.
Ratiocf), quiapraeceptum hocnon •rfl»tFidcIes,utinuli, vel taii locoaudiant,
fedutaudiant Mif- fam. Qu6d fiteztus t.i.it Pm-ttbU contrarium dicat, jam is
eft tifu, clcconfuetudineabrogatus • Confirmatur, quiaquandoPon- tificesvolunt,
neinaliquolocoFideles, audimdo Miflam, pof- fint praecepto fatisfacere , id
diferte declarant , ut paflim , nunc ob- fervaturioBrevibus,
perquxOratoriaprivau conceduntur, de 4guibuf ii)fro$.4. Steumdum rrivitttium
ttmttlfum Mtmiit*ntihmt tilthrmmii imqut- tunqutleet, ttinmixirnl Methodi
Celebrandae Miflk Liber I. 7 In Corporc juris t*p. in i-a , it t riv.Urnt ,
amplumprivilcgium concediturFratribus Przdicatoribus.&conlcquenter communi.
cantibusin privilegiis. A/ir^rjrww^./wwrraitHonoriusPontifiA; quticumFrmtribui
Pr*iit*ttribut,0> Mincributiuxtrimm indulgtm- dnm ,ut ubiqut fntrint , jint
P*rtehi*lit juritpr*juiiei»,cum Altmriv*- lt*nt vi*tic*ctUbr*rt: qutd*m, nimii
llricie inttrprtt*nd» iniuhjeniinm ntfir*m, nuuntur *fftrtrt- qu»i ptr t»m,
prtdtHi Frutnt , prtlir PrtltUt- rum *fftmfum,f*etrtm»mp»lftnt: prepttrt* qued
i»ietltbrart,juxt* tniul- ftnti*m Apcfiilit*m , n»m ptrmittunt . Citm nutim
nthtl tii cenftrrtt me- m*r*t*indnltt»ti*,fini *u», ii Prtlmtitanmutmtibui ,
lictret tifitm ; T**itrmit*ti tu* m*ni*mut , qunttnui timttrprti*iie»t
hujufmtit rtfrt- l*i* , iumttmt» *b *liii,qu* )un P*reeht*it prevtniunt ,
prerfnt ttbfttntunt, d»t*mtitlietnii*mciltbr*ndi,**ihtritatt»»{ir*m*m dif-
fer*tp»biie*ri, it* quoi iicii Fr*trit *liq»amd*% tx imdulitnti» meftra viJeamt
, ia hte gr*ii*m te»tttitti . 8 HccHonorius,quaedeinde confirmavit Innocentius
Quar- tus , SiitusQuartus,aliiquePontifices,apud RoJnq. mcomp rtf. 9. n.i.
& 8 & npurf Palqualig.tfar. 74. & 1 7''- & I^uhi« lll.m But-
l*,licit itbuum , Gcampleconccfiit.£/<?Mr Pr*ptfilti,&it ttrmm atiam
f*tult*lt univirfit Frtribmt,& Secitteih imi*cit,inquibut it- funt ,
&i»t pro ttmfcri mtirari ceKtirrrit , h*btrt Or*l»ri*,& imiit , at
quetunqut ali» hemiH» , &ctmtrututileee, 1» Altart ptrtalili, tum dtbtt*
ftvtnmtia , & htmtri tiltirart . 9 TJti non, hisprivilegiit non gaudere
Saccrdotemettetum , fartcfocium Religiofi ,et didis *. r & econtra,ibi fatisfieri
praece* ptsaud >endi Sacrum 1 quocunquc Fideli,per ca, quasdiximu^ n.6. 10
Circa quzadhocdubitabisprim6, an Honorii diQum pri- Vilctjtium fit revocatum
pcr Conr il ium Trid. ftjf.xi. dttrtte dt ebftr- v*mi. iLteLf. Mif. & idcm
quaeri poteft de dicJoprivileeioPaulj III. a!luo»«w.8. Refp. elle
revocatumdocent plurcs, Navar. Azor.Suar. Fag. Barb. Coninch.aliiqueciuti 1
Pafqual. dr.j*. <cd immeritd , nam propterea, uterque Rodr.Porte!. March. de
Lugo , alii- que apud Dun.ptr.p.trtS.lt.rif.iQ.ISc Piiq.d.dte.fx. probabiliut
negant. Ratio iaciltor horum dcwetefle, quiaTridcntinum fb- lum*decernit, nc
Epilcopi patiantur , privatis in domibus, i fzcularibu* , vclReligioGs Miflam
celeorari; donecigiturEpif- copi prohibent , fcucontradicunt , non efl revocatum
privile- gium cclebrandi, etiam in Cameris faecularium , etiam tnCa- meria
propriis Religioforum, hocenimfignificat illud (ubicum- qucfuerint ) quidquid
dicat Rodriq. imtemptmd. rtf.f.mn.i.a[ii- que apud ipfum, mod6 fit locus
fupponitur. rt Quoddicimus depririlegioHonorii, idem propte tem ratiuois dici
poffet de privilegio Pauli III. allato d. m,t Diccs : Gregorius XIII. coocedens
Patribus Soc. fimile pri- «ilegium, fedreftriclumadfolosMifiionantes, ut
retulimus afTerit, hocprivilegium Pauli III. allatum d. m». 8. revocatum fuifle
i Tridentino . Refpondeo prim6Gregorium Id fuppofuifie ei opinione plurium
mod6diila. Refpondeo fccundd, iJc6 1 nobis aeflimari privilegium Honorii
inCorpore Jurif infertum , quimhocPauli III. ia Dubitabislecund6,quidimportet
illud Honorii (fimtprtju- diti* Eteltfi* P*rethi*titr ) Refp. imporure , ut id
fiat a Religiofis , non exigendo, primd decimas, fecun 16 primitias. uno vcrbo
oblationes, quz debentur Parocho dc jure, eoquod Sacramen-
Uminiftret.IudeclaravitSixtus V.apud RoJr.u» ttmf.rtf.ji. »».9. Tamb. ii fm,
Abb. n.i.i.i 8. qutfit» 6. ».tS. ij Dubiubis terti6 . AneodemHonorii, rel Pauli
Privilegio fruanturPatresSoc.Jelu? Refp. pofle frui , non eftdubium ,quias ipfi
Mendicanteslunt. Dico(pofle) namdefaclononfruuntur . Ratioeft , quia ut fupra
c.i. ^.x.n.8. diclum elc ,ex una parte , om- maprivilegia,quz focieus velcxfc,
relper commuoicationem cumaliithabet, ifuoGeoerali comrounicari Patribus debent
, ut ad ufumea referre poffint : & ex alia idem P. Gencraiis declara- rit
nemini ex Patribus fuis Jicereutipririlegio aliquo, quod non
fitincompendioprivileBiorumSocieutisexlcriptum. Cum igitur
hocHonorii,&PauliIIl.ioibi, nequaquam exfcriptum invenia- tur,
communicatumipGsnequaquamefl. Poterunt tar i R. P. Generali illud fibicommunicandum
impetrare,^ rite uti non vetabuntur . Lege Jo.deLugo./.i.wff.»»«r.diit.j.qui
negat, ProviiKia!cm Socictatispofledarefaculutemcelebrandiin noftra Aula v.g.
ubi fierct Przfepe Domini ,no£teSacriejufdcm NataJif, nifi Aulapro femper
deputetur ad Sacra l hanc enim depuutionem requirit Pri- vilegium Provinciali
coaceflum . Ttriium Priviltgium frevala i» [uti dip imnibui ctltiritur. 1
Orsttri* habiiut iniiftrtnttr *b 14 ExUtdehacre privilegiumPatribuf Societatif
, & confc- quenter cceteriscommunicantibus conceflumiGreg. XIIL poft
Trid.cumclaufulisillud fufficienterderogantibus, inquo datur
faculus,utinOratonis ,ecCappellis, quz Provincialef Societa- tis,
perfeipfof,domibus.Collegiis,&aliis locit ,ubialiqui So-
cietatisrelideount, approbaverint.Miflz, & aliadivina OiTi.ia cclebrari
poflint, nullius alteriusadid requifiu liccntia. Dt fimi. Priviltf. Steitt. V.
Oriteri* . Exitlo ( ptr fi iffit ) enafciturdifficulus. Quid enim? nonpcralium?
Relp.dehacdifiicultatedifertcagitdeLugo 1 dub. 1 4. concluditquc non polle
Prorincialem committere Recl ori v.g.ut ipfeRecJor approbet, deputetque, pofle
tamenRedlori committere, ut iplcjudicctdedeceotialoci.quojidicioiProvin-
cialiaccepto, ctumeo remotcagcnte, potcritidcm Provinciali* abfcns pcr littcras
approbar». ty Differtautem hoc pfivilcgium i przcedentibus . Illacnim
dantfaculutemcelcbrandiinquocunquelocodccenti,(edpcr mo- dumad}us,ifolis
Rcligiofisillis; hocver6, in oratoriisaa iplum Sicrificium deputatis ,
fedpcrmodum habitut, ac veluti perma- nentcr, &quidcm indifferenterabomnibus
ibidempofle Fideics fatisfac reprzceptodeaudiendoSacro, noneltdubium,ut/M^. n.
6.in fimili diximus. 16 Illui nota, Patribus Soc. adcftc hanc reftriflionem .
Nan uitntnr Prtvimci*ltt ( luntli-nitationis vctbiiiii. ) h*c f*t»ltat» ,
mifiim Itcit rtmttit *» eppiiit , t»q»A»t Oriin*rit txfimmt , mbi prebabili-
tiritmrtur, 9*« UUt tum tfut f»trit , iijfitilti fi txhibtbumt »i kmu jufmtii
Or.*teri* irputuud* . 17 Videsrcflridionctn? qua, quia nontenentur alii
Religiofi communicautes (cumluppommus 1 fuisGeneralibus non fuifle reilriclios)
libcreprivilegiofrui poter.i it. Patres autem Socieu- tatis
incaluoccutrentehujusreftriclionis velrecurVant ad fuum R.P.Generaletn,
utiofimiliaouvimusn.tj.reladEpifcopum , ut n.i. diCtum elt. $. IV.
X>tOt*l»riiti»d»mnSut friv*tii dt littuti» S*mmi r»ntifich . . 1 "D
RerePontificium , D teooris cflehodicfolet. Caput V. Dc loco Saerificii. 447
loaoeeutruiPtpaXTibi, t>'~ttt*fi, ', mmi, mt nffr. tii, ttntbiti gtntrt
frttrtntmi txiflu, m* in frtvmt dtmmitm* ft- la* b*bumi*uiiOrm*rti, sd btt
dutntrr mmrt txtrudi , f> mmm- It, ftm txtrmtmi* *b «mmbui itmtftitii mfibmi
tibmt, ftr Ordinm. rmm Uti friiu vifitnmd», & nffrttnmin, mt dt iffimi
Ordmurii Li- tmtut, tjmi mrhitrit imrntmrm mmmm Mifmmfrtmmtnmtfmt dit,dmm-
mtdrn im tmdtm dtmt ttltbrnmdi littmtin , nmn mdlmt dttrtt , nittri ffn mtm
fntrit, ftr nutmtitmnut Sntirdtttm nb ttitm Ordiun- tbmum Sttuimtm , ftm it
Smftrimrttm fttmmm tittmim Rt- , fim* tnmtm nmrunumnrnu* jurium Tnrmbinlium
frtjndi- tu, nt Tmftbmii Mjfuntetmuii , Tmttctftts, & Nmn ftUmnitribni mmm\
mi Seftri Jtfm Cbrifti, nttnm nliii fnUnmimibnt mmmi ftftu iitbmt txttftii, m
tun , f> fnmilin tnn , mtt mnm btftitum tmmmm m*bi- timm frtftmtin, tttibrmi
fmm* tibrri, & iititi ftfin & vntini t imdmliemmi. Ntm tbftnntiiui,
&e. vtiumui mmttm , *m*d fnmilim- m ftrvitiiitmit m*m nmtffmii ibidtm Miff*
tnttrtffntti, mb tblirn- tkmt mudi*niiMiff*mmh^etiSnii*biu ftftui* frtttft*
nunknili*. ri ttnftnntur. Um.Hmmt, &t. Jam per GngulascUufulas iingulxfunt
dinVnlfatfl pro noftro Tibi Ditutfit » Ql taljs MnUn tiansfent domkilium i ■
alura Diecefim, O exPanormiuna v.g.cat ad MesUnenfem , noaamittitPrivi- legium
, frd ibi poteritillouti > t.TriviUrimm ,dt rtt.Jmrii m6J.Trtvi- Impmqmndnm
Lin mmtibmt,ffjUrtg.Jmru. Duiu p.+.rr^.rif.ioty.Nnvi.- rio , & Megal. fa
vetque Salas dt tigjLio.f*B. 1 6. n.x a 3 Jx Santttrell. v*r nf.t f 0.6 1.
RatioeA , quia hoc privtlegium efl perfooale > quod perfonam iequitar >
aeceftaitiium loco, cVillud btaafit tmtit % oonappooicarreftriaive, feuUxative,
fedfolum demonflntive inhuncfenium Tibi nmiumntti Xtimttju tnlit . Vide uroea
in\ , quod paulo pott" moneiitnui a.7. $mi mt mfftrit , i* ntbili imtrt
frttrintm txifth . ? Tribusdidishzcclaufuladeclarabirur. Dicoprimo fufflce-
reetTenobileroexpartePacrii, nec fufficere ulemeflefalum e» •arteMatris.
Ritioeft, quia veri , & abfoluta nobilitM» quae nicreqairitur,
utmoxn.f.dicemuSf ex Patre, aon veroex fb- laMatre deducitur. ItaSinch.iii.8.
*v m*<r. i. r 9. n.6. QuodNo- biiius in pnBdicuconcerTione Oratorii poflit
etiam deduci i matre imm&inobiltrato coocefla per Privilefium ; Vide apud
Ptfquali- eura deSacrifkioMifTBy.(aa. 4 DicoGxuado,illumhlccenferioobilem
,quiper aliquot ge- nerationesarcemoechaaicamnonexercuit. Quire ii , qaiexPri-
vilrgio Priocipis, veiSenatorumalTumuntur adgradum nobiiium( quippc
bominesnovi, feu nobilesappeilaii pofluot , hicexcludua- ntj , quia concelTio
przdida Oratoriis non 6 1 ei , qui efl nobilis , tcd ci , q 11 i ex nobili
genere procreatus exiftit. e DicoTeruo , noo verificau hac claufuu , eorruere
hoe Orato- «riiPrivilegiam. Ratioefl,dedocendaeicommunidocJrina /». d. ii.i.i 7
dicente tnejufmodilndultis, oonverificau eaconditio- M , qua nnn exiOente , Pri
vilrgium omoioo non concederetur , I n- dultum eflefubrepticium , quiatunc
illacondicio requiritur priocU e veluti eflencuiis :at frimus omoes , ex ftylo
Curue , 'i.mGPnm»- Vt im frivmt» itmui tu* fttit* » € Ojidficranferasdomum,
poterisoeindomo nova, five effl* pta , hve locau Oratorium cligere ? Rcfp.
pofle , qui» jimhzcendomustufl! folitc habiutionii, ubi emmqutshabiut intnabre
parceanni, domicilium habere ! &confequenter abfolutebabiure dicttur. lu
idem lA.it ^t/, *<.a?.».t.i.Proptereandemimmdmajorem rationem poflesOra-
torium lemelabEpifcopoapprobatum muure inaliumlocum ejuf- 7 Mwienumeninutroquecafu,
c\incafudido».i.necei1eef. fe, utaccedatEpifcopus, ieue/usVicarius " l*
utei «.£#W./».j.inEccleua, quceft negotiari, iu&in , vel beoedidu, dormi-
rc, coroeocre. ncgouan, incxio aicio Oratorio. quod foluna eft ad tempus ad facrum
ufum depuutum . Sa ne Sanch. Ub.ft. i* ***. trtm.d.i f.«,ix. coacedic etiam
copulam petere , & reddere uxora- tis occurrente necefliute , ibidem ab
ipfo explicau , cur igitur non erit par rat io in Oratorio t Illudlme quarntum
nuper fuit, Anpoflitquis iaper Orttorii fornicem , feu cedam appoaere lecl um ,
& ibi per noctes dormire ? Reipoodihcetreverentiaemagiscongraeret, fitdnoa
fierct.ma- ximeabuxoatis, umenmeinvenireid eflein ;urepoutiyo pro- hibitum,
immdaecobdicum reverentiam, prohibitum jureoa- tunli, quiaverequidormitiupraforoicem,
extta Ecclefum dor- mit . Sic Sinch. l.i . 1t.16.exGM. c.uiuii esnf.EeiL im 6.
laudavi tt- men ajiquorum Rebgioforum folertiam ,qoi licet dormirent io cu-
biculoextructoiuperOntorium, ledulum oihilomin nebant directecorreff terant,
adlatut. 10 Pete*. AndidumOratoriumquamvis oancab ufibos pro- phanis liberum ,
poflit ad nutum Domioi aolentis ampliua Privile* gio uti , ad eofdem redire ?
Rrfp. cum Sanch. it.M 9. r. Si dttirr*, i* Trivitifiii% pofle, quia eiuaa
partePrivilegiis ucimur, qtiaado volumus : &ex alia , hsec
pnvattOntoriaexfefuntloaprc^bana, licct exlicentiaia iit celebretur, undenec
gaudentlmmumuce Ecelefiaftica: Sic idemSanch.>r.necvioUntur pertanguiait,
feminifve eftufionem at indjieant benediclione, ib. nec copula , vel homicidium
ibi habiufunt facrilega, ibui. Csodfil^Ontoriumpropbaoatum velicDomtnus iterura
tA ufumfacrum celebnndiremitterc,novaapprobatione, <5c dcpu-
tttioneOrdinariiindigebic,trtexa.7. coiligi poceft ,<Scnotttin fi- mili
Cailrop. d* BuU* Crucint* tf,6. u. 3 . Tm Ordtnmrinm Uti frint v'ifitmni*t
& mffrtbnni*. ti Nonnififemel ttntum eritdi<3um Oiatorium, &quideat
gratitvifiundum, utnimirum videaturaa locut decent fit . Rur- tut eo vifiuto ,
approbatoque oon poteft confequeoter •mpiiut vifi- ttri. Tertio,
uadenecprocuntioexigi. Oiaarto, aecimpediri, eeibi
juxtttenoremprivilegiicelebretur. Ratio primidicti eft , quiaillud
frimivifitnnd*, uaamuntum viGutionem nottt . Ratia fecundi, actertiieft, quiaiu
colligiturexrj»<V.^»«>y*«',docet- que Sanch. /.«. d* mmtr. d. 1 r . n .\
9. Ratio qoarti eft , quia Epifcopuf non habet poteftatem ,
qualimitctconceiuooesfui Superiorit , id> eft , SummiPootificis, Barbof. in
Coacil. Trid. fiffM. ittr. it (4/<r.*.t9.reiertid efledccifura . ta
NomiaeaucemOrdinariihiciatelHgiOrdinariuraloci , boC eQieum, fubcujus
jurifdidic«eeomprehenditurlocut,ubicon« flituendumeftOratorium,paCetexilioIoco.
Cum igitur nomiae Ordinarii venlat VicariuiGenenlis, tum Epifcopi yiventis , ex
Saach.7. J. itmmtr. i.19 »■?• tum Capituli Sede vacaaCe . ». nmm.t. etia%huiccompetetpnedicuapprobatia<
■ t) Rurtus,quiaOrdiaariuspoteftea,qu«(uac fuae iurifdiclio- nisordinaric (
qualiseft hsec ex eodem ib.i.n.vx quiaipfic titurfubnomine
Dignitatis,&noafuboom legare poterit & hanc . Iu idem ». d. } 1 . tj, 1
. Ac i* iffimitriimmii tictmtin ejnl triitrU dmntur*. 14 T TAnC elaufulara aoo
id cffldibu! nujufmodi conceflionibut O pofium invenio : ubiautem
ponitur,Nottillud iffim . SignifkatenimdebereeflelicenciamOrdiriarii paul6 aate
memo- nti, hoceft, loci, ncaverd, alteriuicujofcttmque. Eft autcm ita
neceflaria haeclicentia, ut fine illa irtvalida Gt Oratorii conftitutio, quia
cooceflio hascSummi Poncificis nihil openbitur niGaccedeate Ordioarii licentU ,
quairl incerveoire omnino Pontiicxvult: Gergo ooaadeft, non fuffragabicur Papae
Cooceflio. I| Quod fi, idooee- exiftetite, & bene ornato OntorioOr-
dioarius nolic maliciose licentiam concedere, poterit cogi,ut coocedat: Iu
Caflrop. ithmU.Crmt. f.6t imfimiti. Siautem non Gt , qui eum cogere poflit , prohabile efle.
docent aliqui tiimfibm! % Debet er^olocutiuefleconjlraclui, utdifceraaturefle
di- vertusabaliiseiufdcmdomutlociiad ufu, prophaootdi "
ttaornatuspiaaliquaimagine, ornamencifque Aluris 1 ttttaeerappareat. Nonputo
cum janua : cura fatis videa feparati m efformantet , licet patente 'ad
prcfpeflum quTrto 7 vice itoaS- Rittaeit, quia obiervavi in aliquibus ejufmodi
Onto- tiitctumtimoratorum, hune quarturo parietera aonadefle, fed
Itaincapiteiulae, v«lmagnicubiculiextrucu, ut aonelaudantur ligoeUioribui.
/quaecerteiiicUudieflet dece ■ra tela amovibili ab uno ad alterum Ontorii lacu
dcm nonindecore. 9 ^^-^^tiuri^rZ'^ ^ )fed &qai- Gc , qut eum < . Lud. i
Cruce im *W.Ctmt.i.l.tmf.t>i.t.mtum4.& f. Dua.p.s. tr.io.ttftm.
quodpoflic ibi celebnri, quialicentia iuftepeti. tt, & iniufte negatt,
qittado nihil obftat la cootfanum ( ut certi nihil obflare videtur in hoccafu,
in quo adeft tttti ex- prefla Conceflio Pootificis) prsrfumicur ia ipfo joreab
eodem 16 Sed quidimportttillud, tjmmbitrk> Refp.Saoch. im CtBfj-J.ju.i Jnb.f
jji,j Jodet.qnod hjec rerba , $, Mrbttrtutftttritji mportant arbi tnum booi
viri . Arbitrium autera boni viri in eo diftert A.n. yk liben volunute,quod
duraaliquid rr- linquitur libers volunuu alicujui , ille ,ad nil tenetar, nec
indiget eaufaAflihiturdeclancionifuc^ive juftjc.fi ve ia)uft*,fivedignae, five
indignc ; quaodo verd fit eommiflio per verba importart tia arbi- trium boni
virijexigitur afbitrium reguLatione commenfuntumA fic exigiturcaula: quu id
dicitur arbitrium boni viri,quod bonui vir • ^««j./^-i.^f.HajceiSanch.Exquibuifit,
auod Ordinariui non poflitmereidfuum vclle, fedfolumjufla , eafunt &
racionabili caufa expofcence , dattm hanc licentUm revocare Methpdi Celebrand*
Miflse . Lib. I. tUsaxhiuiiinrat»»^ fedetiamuoiverfalicer, ex eo quod poteft
Epilcopusfufpendere, velinhibereetiimRe igioio» exeroptos ,
neindiit.sOraCoriiscelebrent, quando forte fciret fine debito decoreibidem
celebrari. Et ratioel», quia providerc quaecun- qnc iofuaDicecefiad
divinumeulrumlpeciantia,pertinet,exTri- denti no Ug. I j . c.S. dt rrfirm.
&frfz.e.9.in Dtcrtli it ibfirv. /•**. Miff.&t.t.dtrtferm.td Epilcopum.
17 Mortuoeo, cuicooeellumeit hoc Pnvilegium Oratprn , perit conceflio, quia
Privilegium eft, utfupri dixi , perfonale perfonamfequen»,quod, quia,
fiatcemeperpendaCur, nonhabet xillam claufulam,
quxfignificecrerpetuitttem.poftdiaiprivile- 1>iariimortemomnin6dcunere,
feufinirinecefseeft. Ittfuscpoft iSxefcripttDian.»\9.fr.i. rtf.tj.eantra
PiUiutt. Mortuo autera SuuirooPoncificc, velOrdioario, quiOratorium femel approba-
vic, non perit Oratorii concelfio, quiaeft gratiafacla,qux ex
Sanch./.8.W«iMwr.^at.j>^4.ooaamiuiturmortuol velamoto ab omeioeo» qui eam
conoeffit . • 18 Dices: licentixconceftxadbeneplacitumpereunt,mortuo
concedente, quiapoftmortemnullumeftnec pLcitum» nec be» nrp)acitum,unde,quiicefutconditio,
fubqua fuitgratia faQa , ccisabic&gratii. Siigiturillud tjm erbitrit
lignificat, ut nnm.6. diximus, beneplacitum Epilcapi ,
eopcreuntc.cclsabicejuspla- cirum, &confcqucnterlicent|a. Rclp.
quodgratiifaciafubiHaforma, Ad brntplatitnm mtnm , ipiretmorteconcedentit ,
probabilius quideni cfl proptcr ratio- nemdictam : atefieiiam probabile cum
Cjitr. rc.r ir •//'■+■ ;.i6. jr.4».4. non Ipirarc. fc d prorogari poft mortem,
quoulque revo- ceturiSuteetsore. Ratioeft, quiadum noneft revocau, fempcr
cenlcturpcrieverareeadem voluntas,&idem cjus beneplacitum , quiconceflic .
Quare non improbabiliter idem ef>r,aitCaltr. tb.n.y conccdi gratiam fub
hitverbi* dtnec rtvteevrri t accuncedi fub his tuibeneflatiinmmeum ; &
liculi oninescoiiocdunt graiiam Jcntc rt~ •vetavtn, nun fpirare
mortecontradiccntis , nili i Succeflore revo- cetur, itaconcedercomnesdebcre ,
neclpirarc gratiairnJ tent- flaeiinm mtum ;
atqucadeononloluinSacerdotcmapprobitum ad •udirr-da> Confcfliones , donec
Epifcopusrevocavent,pofleaudi- re Cunfcflionc^ poli Epilcopi mortcm , nundum a
Succellore revo- cata licentia, fedeoamapprobatumad cjutdrm Epilcopi bencpla-
citum. Pariigiturmodoeritiocalunuftro.Multdmagis, quia in nofirorafucxcontcxtu
Brevis, ex fiiieconceflionis, exipfoufu , & praxi apparrt unam tanttim
licentiam lcmel requiri,nec etiam ti- snoratnt unquam, mortuo Epifcopo,
itemliccutiam inovoOrdi- xurio cflc poiccndam judicaviflc. Vnam Mijfam pri
unequiant dit . 19 SiquisalteramindiUoOraCoriocelcbraret» vel cclebrare fa- cerct,
mortaliter delinqucret. Racio eit, fluia id eilet facrum celebrare in
locoinepto, quodeflemorttle luprat.4-.$.i.«.*-di- ximus. Nequeobftit liccntia
concefli pro una Mifla» qiiiapro altcra concelfio nulla eft» acproindeprohac,
&fequemibui| rindecft, acfinullaprxceffcrit concellio: fjijuidera caulalm
ta, quasnunceft voluntas Pontificis , oonnifi effeitu producerepoteft. Quida
npliujquoadhoc conccdatur pei Bullara Cruciatx , di- cam mox«».J7. ral , nttiri
n$n futrit . xo Si(intindomoampladuxfamilix, quarumuterque Domi-
nusobtinuifletprivilcgiumOratorii, is, qui polieriiis impetraiTct,
impetralictnuliitcr, ci vi hujus Cliululx. xi Scdquid,fiquilibetex hisduobus
Domini» habcret propriuro Oratoauin io fua habitatione (eparatum , iliiicc
apfnrtnJi , nu fdem doraus? Relpondeo, adhuc nulliter impctralle , quia
Claufula non vetatfoliim, ncfitincodem OratorioduplcxlicenCia,led ne fit
ineadem domo: acprxdicla domus, quainvisampla, eadem domus cft. 11
Unamexcrptionem, iru declarationcm liic adneclerem , remitten» mealiorimi
fanioriconlilio. Nam fidomut cflet tani ampla, utfamilix ittinfitu
difiantikabiurent, ut ejulmodi li-
fusmoraliterjudicarenturduediverlizdomusCqualeseilenitfi fin- eular habiutiones
baberentiuas januas, iuaque atria, & firai- lia, quamvisutraque nonvenirctin
unam amplam ianuam quo adexitum, vclinuourocomrauneacrium) putarcmdiciamClau-
1'ulam nonobltare poflerioriimpecranti, quianunciccunda con- cefliononrli
prueadem moraliter dorno. Ccrte fi dux familix habitarent Romz, inPalatiu
Vaticano, altera ab altera diflin- clisiu locis, nonmihi vidercntureffe
judicandx habitarein ei- dem domo: quodigitur ibi cvenit propter amplirudioem
Pala- Cii, aiibi etiampoterit evenire, ubiea eflet amplitudo, utfuf- ficere
addiftingueodas duisdomo» prudcnsvir, finefucoclcfal- lacia judicaret. t
Snetrdittm *b tedtm Ordinnrii affnintnm S*tnUrtmt ftn dt SnptrtirHm *?
Qutdamputavic ex vi hujusClaufuix tumSxcularcmSacer- i«a.m, tumReguJatcmifiu»
rc!j?eaivcfuji«rioribu*liccntura , feu approbationem particularemdebcre
obtinereut in .pnedlQo Ontorio celcbrarepouet. Scd nihil minus protecTo ,
quiapaflun etiam tiraorati fioe ullanova facultacc, folura ex univerfali ip-
probationecelebrandi , quambabcot, cclcbrant in diflis Orato- rii». Ricio,
prxcerpraxim, quxeft fida legum interprcs, po- tefteflc,
quialexobligatoriadrocc feraper iocerpreuri inmicio- rem partem, ne gravec
Fidelcs plufquam par eit: cura igicur verbaClaufulccoramodedeclarari
poilincdeapprobacioRe gene- rali, nonfuntadfpecialemreftringenda. Rcdcicera
Cefpedcsia TriUt.dttxecf.Rtr.e.6. W.tol.a.i.noutoec reouiri licentiara Pa-
rocbi,nullibieoimidcautumeft:folura Parocho fua juraillibaca fervandafunc,
dequibusmox *.fta.
Sip<jficiveifuperiorclegicimcqui«inhibeitur,tuBcdcl)ereolK- dire , ne lit
dubium , multo migic in cafu iupradiclo n. \ 6 .>« . • Sinttnmtnnnirnmtnmqm
Jnrinm PnriebUlinm frtjndUii. 14 Dixifupri f.4. f.l. nnm.tl. illud , fint
frijndieii teelefit Pnnehulit, in conceflioncdiU Mendicintibuscelebrandiinquo-
cunque decenti loco , dccliratum fuifle i Sixto V. ut praedi- dii nonexigcrent
Decima», Primitiat, feu Oblationes , quzde jure debcntur Parochoex eo,
quodSacramcnta minillret . Idcm ergu ob pariutcm rationis, eadem hic appoiiu
clautula figni- fieabi t . *S Addunt aliqai camPelliz. inmnn.Rtt. t.t. traS.%.
esp. 1. ft8.x. (ntfiS.*. qu. 147. propcer illud id noffn hiccliufula addi- tum
(quuramcuoque) noopofle exerccriinOncorioprivitoul- lum munut Pirochiale, v.e.
non pofle miniitrari Sacramenta, dari pacem, denunciari fefta, jejunia,
matrimonia , <3c fimilia ad Parochum' pertiuentia. Placct hxcdoclrina .
Solum adver- to exfacilliraa ipiiut Parochiprxfumpufaculuce , noncondem- nandum
Saccrdotcm, quicoogregatit inOratorioprivatodenun- ciaret fefia, vel jejunia
forcciahebdomadaoccurrencia. Simili- ter video non eflc fcrupulum, etiam
timoratis Saccrdotibus , miniftrare in eodem Oratorio toti familix Sacramentum
pceni- tentix; ubi parcicularis concra hocconflicucio legicima non ur- get. De
mioiftranda Euchariftia quoad Religiolos ex fuis pri- vilegii», dixi
univerialiter per occafionemin fttundiopnfcult dt txptd.Cimm.c^.%.*,.
au«i».ft.uticcmquoadSacerdote$ fxculares ex Parochilicentu, qux facile extra
Palcha prxfumi poteft , (tfVLfMU.diiL 26
UnamconGderandumtibiotTerojbenignclecTor; namprx-
fcindendoidiciitprivilcKiis,prxrumpuque licencia, curcoipfo quod Pontifcx
inBrcvidrOratoriqconcedit familixaudire ibid. Miflkm, prxceptoquedieifcltivi
(atitfacere, cur inquam , non poflimusdicere, quodconcedateciameidem
familixfumere ibi- dem Euchariftiam ? CuinenimCommunioeorum, quiMiffx in- terfunt,
pertineatadidem Sacrificiumf andeolim fcmpercom- municabaot, qui
Miflxintererant, vidccur,quodconcclIa Mif- fa, conccdacur iildem &Communio.
Quod poflitfieriquoad diclim Euchariftix receptionem in pri- vacu Oracorio pcr
Bullara Cruciacx dicam raox ».4. ■ • Pnfthuts Rtfnrrtaienii , Pentttifttt ,
& Kuivitntii Dtmini S. ftfn Chrifii , ntc mn 0A111 feltmaieriiiti ftfit
dthnt txct- Pti, . »7 |^VUinamdiesfcfliexcipimtar,d«m excipiunturfolernnio- res
, expticuit Dccrccum Sicrx Ricuum Congrcgacioni s .
NVv.t6o7.apndGavint.i««««*rjw/|?:».ijt>.to. LStititdnmqueijue :
quoddeclaravitmagisDecrctumConciliiAgathcnfisr.xi. de een- fte.d.t. Siqni,,
excipi nimirum die.n Naulu Domini , Epiphanisr , Pafcha:is,Pcnrccoflt.'s,
Annuiiciationis,& AflumptionisBeatifli- mx Virginis , Feftum SS. PcUi
,& Pauli , & Feflum omnium San- florura.
P.FrancifcusBardinollrieSocicUtis, utriuiqueTheolo- gix Moralis, &
icholaflicx pcritiHimu*, aiti» txfl. BntU Crne.f.x. tr.6. r.6.
/>A.a.i»H.it.quodfolentaddifeftaPitronorumprincipa-
liumlucorum.quiniliagatdcrefurte folitaobdevotionem, non video unde poflicdici
rfir rcm folium ex obligacione: nara idco Ca. vancus lolum dixic Ordinirios
optirc , utalia iefta Patronorum ad- dantur, non ver6dixitc(seaddita.
Advcrtcinfuper excodcra Gavanto li/W.nominePafchatis , <5c
Peniecoltesdiemprimamdumtaxacintclligi, non vcrdduas icrias fequeoces.nccdics
infraOclavam,quiaiolemnius,ob quam cx- cluduncurprxdiciafefta, folumeltin
primodie. Jatne, & familUtne prtftntU ctltirari fatirt . 18
VTOminefamilixhicveDiredocetDian.^.4-'r.4.r»f.»og. Ma- l/N
ricum&uxorem,filios&filias,ac ctiimNurum (addo proptcr pariucem
rationis & Gencrum J habiuntesin eadem do- mo , &commcnfales ; ficut
& omoe» fervos , & iervascommenfa- les,Quiinrnini(ierioejuidemfamiIixfunt.Id
quidemmeritd do- cet , hi enim omncs dr familiadicuntur Domini . Hincbrnr
inlcrt Pelliz./^.<>.ii.Hortulanum colcntem hortum
Domini,&habiuntemineidcmdomo,vivcntcm cilalario cjul- dcmDomini, unumcfse
cxfamilia. 29 Sed quid dcFicTorc ,qui vivit quidem delalarioDomtni, fed dormit
, feu habiutjnfuapropriadomor Adhuc efse defamiiix idemdocct,
prol)»tq,ttCCX<iv>ciriu»Suviir»»».*. dr.lr/./r.io./.^ CMf.a\m Digitized
by Google Caput VI. Dc Loco Sacrificii. 449 r*M
«.raVentisnomineF»rrii1:»r'tatis peticzadufum privile- giorurocompetentiumFamiliaribusRegularium
venireetiam fa- miliafiucemccconomicam,quznon requiriccoromenialiutem , nec rub
i u tioncm fub eodcra ceclo , fed folum vi vcr e ex falario ip- forum.
Idemergoeritincalunoftro. jo Quod fiurgeas. Sicctiim CapollanusDomini, quiin
pro- priadomo vivit; &non indorao dicti Domini , led folum ha- bet faUrium
ad celebrandas pro ipfo Milus , efsec dc familia eiuldem; RefpondetiW.iucfsc
Sedcerte elt diltinguendum, namfiulis Sacerdos GtDomino iuaddidus,ucferaper
,vel fre- qucnter ineelcbranda, iivedomi» five przfente eodemDomino alibi.
Mifsa, iJii inf rvut , putopolsc dici defamilta: At fiiic Capellanus quidem
Domini, iquopro Miftis falarium habeac , fed cumliberuce cdcbraodi. livein
Eccleuadeterminau, five ubilibuexit, nonputopolsc dici defamilia, quiahoc
modonoa eflCapellanus familiaris, fed excernus ; & ut ttlis , polse habi-
tare inaliaCivicate, ibiquepro Domino didas Milsasex ipGus falariocelebrarc,
quandoetUmeum appellarefamUUremDomi- ni nimisdurumefset. ji Quidde filns, &
eorum uxoribus, filiabus, &earumvi- ris, II lorce habicenc in domo
moralicer eadem , fed quilibet cum fuis lervis, & (ub fua menfa, ideft ,
doroeftici ejuidem ecrisfamilias , led non commenfalcs, dicencurne de familia ?
efp. idem PellizzariusiM. docecdici poile de familia faltcm largej atque
adeoeos cum iifdem fervis pofle utihoc indulco Oratorii cooceflo Patri . Ratio
efl , quia boc privilegium efl Priocipis fine ullius przjudicio,atque
ide6ampliandum,etiaro ad familiam Urge fumptara. Dixi (fihabitenc ineadcmdomoj
fi enim habitent in alU, ncc proprie, oec improprie funt de familia. An ficuti
concedimusomnes, Dominum folum Gnefamilia pof- (efibicelcbrare facere,
iuconcedendum fit pofle queralibet ex familiaribiu, GneprzleatiaDomini,
dicamat.40. Stt ncn in Htfpitnm tuermm tbbtlixm prtfenf*. jt
HancclaufulaminomnibuseiufmodiBrevibusnonlego.Ubi igituradert,
concedicurprivilegiura audiendi Miflara , & latisfa- cicndi przcepto diei
fcltivi, Cumipfi hofpici, cumejus famulis ipfumfortecomiuntibus,idquc ob
regulam connexorum , & ob extctifionemprivilegii favorabilis: non enim
eflet amplusfavor , li Dominusobaudiendam Mtisami famulis eflet deferenduc No-
bilis, inquam, nccnecelsari6,exgenerenobiIiprocreatus, uccx
fupradidisn.f.Colligipoceft. ii Extenditidemprivilegium Pdlizz. Md. jx.t J.ad
hofpicem uniusdiei, hocefl, adnobilem,quiadprandiuminvicareturpro unofolodie,
quiaadbuchofpeselt ceoleodus in materiahac fa- vorabili. Immojd aflirmac,
etiamfi deinduflria talis virnobilis invitareturad prandiumad tinem utfrui uli
Privilegiopo(set,quia hzcnonefsetfraus, fedfolumredderebabilemillum hofpiccmad
fruendum indulco, ficucihabilisreddicur adcomcdendas caroes is,
quiexiensiloco.ubieft jejuniumde przcepco.fcconfert ad ptr jejnmium dit wminue
f*Bum nsn fmtiifUt frteept* jejmmii , fid Jie«biig*ti*US*t>b*te: m.uiro,
quijejunarec dieDominico , lacil- tt eret nc prarcepto / cnim verd non la: i ,!
"jceret , qui» eo ipfo quod Poncilex cxcludicillumdiem, rcdditiliumineptum
ad fatisfadio- neraprzcepii, addicitcnira przceptumad alterum diera. Part igitur
moJodum adu cxdudicOratorium, reddicillud incpturn pro lausUCiionc przcepcide
auJiendaMifla, addicitenimillud adalccrum locum, &coo£equcoter rcnunec in
Fideli obligacio alibi audiendi. Dt PrivilegU Buliz Cruciatz eke* pradiB*
Or*tejU , quod fnmWtMlt (ervitiil t*ii nen meejfmrit ibidem Uifi
intrrefftnteinbtbligMtienenudUndi MifnminEctlnfndMmfe. ftivit d* prseepte
minime Uberi tenfenmnr . 34 Alii ergo non facisfaciunt , quiaclare
excludunturaPon. tifice. Quare non eft excipiendus Homobenus d* £x*m. Meel.
tf.iA.tr.l.t.t.f.i. cootrarium lentiens, dudus carationc, quod jam
eftconluctudo audicodi Miflam excra Parochiam,undeoec abEpifcopo poftint
fidelcs nunc cogi adilkm audieodam io Pa- rochia: noneft, inquam, excipiendus,
quia i Qm eftcooiuetudoaudieodi Miflam io loco i prohibito. }j Scioetiam,
pellizxariumr.x.ii»». reg.tr.t.e.i. fea.\.fkbfee. 2.^«.i4. coocratne fentire,
&atTerre authoritatcm Caftr.rr.ti. dehutht. Sntrifieity d.unie. p*r . 1 6.
num.i infimili, & infuper «locere prohibicioncm hujus Brcvisibi pofium,
V*inmm,ne *b Miguitnt nadiendi M'ff*m minimi Uberi eenfenntnr , poni ex flylo
CU- riz,quiaforuflealicubi noneftabrogarusritusantiquus,quoMilu
inpropriaParochia audiendaerat: acinnoitris Regionibus , ubi
jamillcriciueJlabrogacus, hancclaufulamperinde lelubere,acG nonfuilletappofiu.
ib Sedcertcin ejusfententiampedibus ire non poflum, quia magnam mihivim facit
dicla prohibitio um exprella, icabfo- luu Pontificis; Quareputoquod ipic dura
dicic V»l»mm , &c latis clare przcipiat, utqui oon elt ex privilegiatis,
utisnce- reobligetur in Eccleua, & non alibi. Uius ergoaudiendi Mil* (am
ioParuchia quomodocunque abrogatus induci hic rainime poteft pro lenteotia
nobis conuaria , quia exdudens Pontifex Oratorium privatura i loco apto ad
fatisfaciendum przccpto, conlequenter inducit przceptum audiendi Milfaranon
quidem in Parochia, cum idGt abrogatum, fed inducitprzceptumau- diendi in loco
publico , qui non Gt Oratorium illud , quod Pontifex exdufumomnin6vulc. Facefle
ulum jejunaredieDo- minico, incidenceeodie vigiliadcprzcepto; velle tttnen
nunc- Summura Pontificem eumuiumdemediotollere, &przcipere , «tineocafu
jejuneturinSabbaco. Sificprzdperec, VtUmm, «v 37 T~\Ubicabith]cmerito aliquis,
cum in tenoreconcellionis ±J Oraturii priyaci caveatur, neptusquam unaMilTa
ibi- demcclebrecurinfcriis: in Feltis folemnioribus ne una quidem :
polTincneabhabencc BulUra Cruciacz fine talibus reftridionibus
plurcs,&plurescelebrari > Relp.pofletum inproprio,tum inalieno
quantumcunqueprivatoOfacorio. IcaFranc. Kudiinexptk. BnUs Criu.p.i.tr.l
f.b.icii.l7i.20.r>lj.Fjvet Rodriq.in niiit .*d f. J.»".*- Ludov.i Crucc
in*xp*f.Bnll*1d.p:e.$U. i .«.t.iEgid.TrulLfji exp.Bul. d.i .V i.n.t. RatioL-it
,quu Pontiil-x in Bulla Cruciitz conceuit ab« folute, &
nuUaudaexcepciooe,utinprivacoOcatorioriccapprcK
bacocelebrecureciamtemporcinterdiai . Ex qua formaconceilio*
nisducunturduoirgumenca. Primumnoundoillud («//«mjquss parcicula,
iiperpcndancurea, quzdeejusnacuradocetBarb.di/f. 9 } . m Impr.Rrm*** ( lege
Caftrop. trjl* Bnll. Crnt. difpjin.p.6. inm.i. ciuntem Mcnoch. Zabardlam ,
Deciura )facit huncfcnfura : Non folQmconceditur, utpofliccelebrari
inczcerisdiebusiodirleren- ter, atqueadcdinferiis, cicfeftisquibufcuoque,
quodeftminust fedctiamtemporelncerdidi, quodeftmajus. Secundum, qulau Pontifex
pcr Bullam idconceditabfoluce, &fine ullacemporis » velnumeriditTerencia,
nonpoflumusnos^ pofiu Oratorii appro- batione, td reftringere: namlicetindiai
Oratorii approbatione reftridio apponatur , tollitur uraen per faculutem
abfolutara, noc ulU limiutione rcftridam conceftara in BulU. Exeraplum eftde
Parocho/cxTrull.iW.is enimquamvis cx vi luz approbationis folumpollicfuas
ovesabfolvere, acfuppofica hac lualimiuta ap- probacionc,
fiabhabenCcBullameligacur, poCcft alienat>non «I vi fuzapprobacionis, fed
hac fuppolica , ex vi conceflionis per Bul- lam. IuinOracoriolimiuceapprobaco,
exvittlisiimiuczappro- bacion i s , non poteft n ifi limiute celebrari ; ac ,
hac pofica , Poncifex perBullam illimttaceconcedit . j8 ConcedicergoBulla
pofleindido, quamvUlin rio. Primdcelebrari , in didis folcmuioribus feflis
.Sc., plure4,&pluresMiflasiodidisfeltis celebrari. oxinquioutc que diebus .
Tcrtid , recipi pollc ibidem Eucharilliam omnibus i . busprzter dicmPafchz, hoc
cll, prztcrunam Communionera temporePa'chaIiinParochia exhibendam. Qjjart6,
ibidemfatif- fieri pofse przcepto deaudiendo Sacro , atquc hzc oranU pofsc , Sc
eum,quihabetBullam, &familiares, acdomefticos,& conlao*
guincoshabeotisBullam: quzomoUpatentcxtenorcBulUB , & lparlim conrirmanc
Dodores ciuti . 39 Etin hoculcimonoces pervelim illud , P*miU*Titd*mefli. i,
cuminBreviOratorishabeatur,«»i/«n,cy/Mi/. li*tu*\ rykofpitiintbiiiiprtfent.*.
ConUnguioeosergo, litprzterFamilures BulU , ecquos i fticoslicompreheodi _
prehcndit? NomioeconUnguin tionem habentisBulUnt, ideft , ces)
quiracoUaceralcsufqueadquartum gradum» quUoraoesdi- cuntur conlanguineij
meritddocet Caitrop. d* BuU.Crmj.6. mu.g. hendi ♦ & LmiaUi. \.V.BulU
CrueUttyn. 1 4. Rodriqj»ra».B«//.§. j.a. g . Cruc. m exp. BuU* ,d.u.sd.}. Nom
toeaucem Domeft icorum com- i, dequibusdixi n.Jt.quorumquidcm aliqui ibilargc,
feureductive vcniunt nomincFamiliarium, hic clari expreflilunt, &vocantur
domeltici, hoccft in eademdomovi- vences.- Denique farailures iifdem funt , qui
nomine familiz ve- neruntfupraiis.iV. Exquibus collige Mari tum relpeclu uxoris
, & uxorem refpedu v iri , ut etiam privignum refpedo vitrici i & hunc
refpedu illius , licet comprehendantur fub oomioefamilUrium,&
domeilicoruro, funCenimhimaximedefamiliaDomioii ooo veniretaraenexCa- ftrop./.i.fubnomioeconfanguioeorura,quiacalesnon
funt , fed affincs tcoeterosergo remotioresanines , nififonedefamilU inve»
niantur, excludimusabboeprivilegio. 40 0_u6dficoncingat cafus, ut Oominus
habens Bullam noa intcrfitSacro, poteruntne pnedidi de farailia intereUe,
&u- tisfacerc, imm6 etUm fibi celebrare facere i n dido OratoriafPoue
ncgant Rodr.*»a.&Henriq. Lj.t.i 3. quia foli Domino, aliis au- tem nonnili
ratione Oomini concefsum eftprivilegium.ConcetliC LudovicusiCruce lie.tit.n.t.
cumquibufdara juoioribus tacito nomine, quiaficutiDominuspoteft libi celcbrare
faccre fine ta> roilia, nooobllanteillud, Et, ibita tu*t ej* f*miU* tm*
prtfrm- tU: iupoterit (amilUfioeDomioo. Cujusulteriorratioefsepo- telt,
quUcumBullaoonprzfcribat przfentUm Domioiefse nc- cefsariam, necnosdebemuspfzfcriberet
fed aflirmire.Pontiri- cera voluifseconcedereFamilUribus hoc Indultum ratiooe
Dorai- ni habencisBuUaralicecabfeocis. UcraquefeotencUeftprobabilist &
concedentem exciptt etiara CaJtrop.* BmU. Ctut ,f.6. » JoannemSalas. ♦}
Digitized by Google Methodi Celebrandae Miflie Liber L uisucidiclo Oracorio
privato cicunumphvncccontinuum cum con 'ccntt : Arienlm,ut mo- io , voluerit :
debere aii- dodixi, debetconftareexuno , &GmpliciLapide,unamCWiftt 8 Seio,
qu6dliafluacurfru(lum fericinon beaedidum pline- rje, Y.g.benedi4tse,
tottpUnetaeriCttenedicU, idemque, Gpa- rumaquse, velolei infuadacurio aquam
beaedidUm , vel «leura confecratum; atincafu noftro, quiarequiricurdiOaunita*
phy- fica, ' 45o 41 Adverte denlquej . ■d prxmi&a , qnat iunt ei pn quas preeei ( fufficit etiara unum Ave
) Deo porrigere , pro perfonam Ggnificante.
Quare,nifipirsco«fecrautantt(it,ulfub- confervatione unionis Principum ,
eorumqoe vidtoria . Ratib lteottreCalicem,& Patenamportit.utieanonlkebic
prscteatu » eil, quia fub hoconereconccditurtalis gratiai Pontifice,ucpa- qu6d
, mododiQo,_fuerit refectt. tet ex tenore Bulla. OmilTio aiKetri erit venUlu ex
Bardi im txftf. amli.f.i.tr.\.taf.\.J*a.%. f*t&X quiarei eft, exfe,le- nec
invalidatconcerTionem, quia tale onu» imponitur fub illa particiila, immmmmUs
qux rcguUriter, modum notat, non conditionem ex Earbof. «M.»». imiiit.
Rtm.cyStackU.dtmm- trtta difp.it.n.-:. cujusquidem omiflio, quandoii
modusadiict* Ctlt ■Attl perfeito » futhtin cafu noftro. Priut cnimi Pontitke
concedirur perlcae privilegium pndiflum , & deiode adiici- tur, Dnmmtdt
trtnt, &t. ) nonviciac, hoc eft, non invalidat *crum, feucooceflionera. §,
V. D* vitUlUntEetltfit, fim IttiSaetificUttjmfamteX*» ttmtiliaiitmt , rtm.fivi
. "T\E tota hac re agam per occafionera infri/**.?. emf.6. £.J. \J ubi
fermonem faciatn deixnpedimento lociquoad facten- c A p u T v. Dc Alcari ,
ejufque Oroatu . AmimAra dtbtamtttndi JtWit«i* Sama*rmm} 9 In confecratione
Altarisfolent recondi io ejusfigillofacr* ReUquiz.Sigillura,feu, ucetiam
vocant, Sepulchrum, hac in re,eflparvulusillelociUusinipfameitfa, vel ba'i
Aluris,feu Ane* in qua includuntur Reliquiz; nam propterea Sacerdos,tn ipfo
Mil- fzinCrcitU,ofculans Alttredicit \Orammitt, Dtmint, ftr mtritm SanHornm,
tiucrum rtliami* hu fmttj Ac Dubincurcrgo , an hoc , quod fierilolet, ita
foleat, utc" " non fit Altarisconfecratio? to Dico.nonrequiricumcanco
rigorereliquias, Ita Vafq. im Smermm. diff. l ; i. r.a. m.i 7. Suar. d* Smcrif.
dtff Kt. ftH. j . $ S ■ adiitar, fiat : CoaittcW.it Sacr.m i\.nrt.*.d z.n
aaJ.Ratioeft ,qutt»utex- penditConinch. Hid. non nabcmus cUmra cextum ttntam
neceffi- tttemrequirentem . Addeconfuetudinem in contrariam ratio-
nabilitereofundaum, quod, nonlrmperin promptu,pro untt Altariura
multitudinead.lnt facrx Rdinuiar .Sacerdosergocurn dicit, &m*rmm Rtlimmi*,
bm fmnt , ideodicic, quia demore , fo- lencinibiadelsereliquic : ficutidicit,
Dtmimmi vtiijcmm , & Or«- tt, frmtrtt, etUm,
loiounoprzfente,quiafcilicetdemoremul- ti {oleotadelse. II I.idcfedu
reliquiarumoonpofsc includiparticuUm Sacras Euctmriftircertumeii ex
Vilq./.f.M.it.quidquiddicant Jo. An- dxeas, &Durandusapud Valq Hid. t A
Ltare , quaG ,/\ tur, ejufquc tur Ticer efl. uaG patticuUris locuseliSacrifi
irnamcotis, f . I. Dt Alttri De ipfo igi- umbrc- * A Ltarc.fme quo facrifieare
, peccatnm eft , Gne dubio , A morulcduplex efse poteft. Fixum, * Porcatile,
fen Tiaticum. InPixo, utcelebrarifinemoroliliceat, faltemtabula lupenor efse
dcbetUpidea. luConinch.<t«S«,'a«» ^*?.*'».i *^ 1 J-
Fagund.»r<r^».E»/./.).r.aa.a.c.oxpalli'n. Conlecraturautcm( ut &
Portatile)velabEpifcopoproprio, ckSede vacance,ivicinio- re , vel ab hibence
poteliacem a Poncifice : Sic Gavancia Mam.Epif. V.A!t**t,
«vai^r.iwnw.^.cicansRodriq.quaB uroenquamvis raro conccdacurSacerdociEpifcopo
inreriori, concclsamnihiloroinu» ▼idiili, obicer, (uprar.i. 5. i.a.r. ... _ ,
& Notaautem inEcclefii<non confecratisquemlibetPresbvte- jum erigere ,
tc deftruere polsc Alure non confecratum:Sic Azor. ,*.I1.CK f.t J. 1 o^.X7.«.6.
ex Sacr. Canonib Leazaoa v.mltmrt . ». 1 fuet-atinconlccratis, nullumlhbile (
uc notatBarb./.i Jt,mm.\.J pofseerigi, veldellrui AiUrefine Epifcopicooteniu .
MoutitemBarbof.i* jur.mmiv*rf.i.i.tmf.7. m.n. in Ecclelia non confecrata, non
efseAitare (Une fixum) confecrandum, fine Sumrai Poncificis licentia. ?
Portatile, exlapideunicoconfecrato, conftareoportet. Sic jidcmcitati ,&
patTim.efto lignouiidiquccircundari.ad uciliorem «onfcrvationem,
veladornatum,poflit: modotamenUpisinclu- fusfitttntus , ut majorem
partemCalicis,& Patenx capiar, hoc ett, «t fuper illum Calix , & Patena
lubftencari queanc : miocalu lupr» lapidem, cknonfupralignum curaridebec,
ucCalix.df Paceoa ex majori ipforumpartecollocentur:licctid
nonefsefcrupulosecu- randum , moH6 non fit periculuro Uplus , rectc moneat
Suar. dt S». «mm.dif*.\%.lta.s.S.D*tmdmmtrt*yfint 4 UlustalisaraEConlecratxcft,
utCal.x, &Patcna, ficutidt- — .iunt conlecrandar , non fo- ccumelt,
&etiamparticulz, fiquzlunt confecrandz, non fo- lumfmt fupcripfamtempore
conlecrationis, verumetUmutibi- dem fintufquead CommunionemSacerdotis :
cumenimetiam , & particulae praedicaz pertineancad Sacrificium, quodtunc
pe- ragitur, &fupcrAram, & ufquead perfedionem Sacrihcii , co-
ramSaccrdote, perftarentedebent, dequarcvide, qux dicam infra/.a.f.r. ».ia. 5
Noudcnique,qu6dineoAltari,inquopropriusEpilcopusce- Jebravit lcmntmvii habet
ceicus t. im Alt*rid*C*»f**.difi.i.)eodcm .ie, nonlicetcelebrariabalio
inferiore Sacerdote iinelicentia, faltcmucita, ejufdem. IuGavanC» Mmn.Cftjc.
V.Alurt, ».18. videturtamen hicCanonindefuetudinemabiiiTe: nampruptcrei efle
confuetudini cujufque loci , rccienotat.LezzanaC. M}.
AmArmrxdmtimilj^idiimimmitiictmfirmi, vtl rtfici ftfu? € Fabricavitquidamex
dnobusLapidibusinfertis induabusli- gneis tabelli» Aram , itt in vicem
colligatis , ut infiar libri , cUudc- rentur,
&aperireotur.Dixinequaq'.iameoutiadSacriricium IU Cuilse . Itt Viiu. i, s»<r»m .d,;p.i
j . esf a.».l6. Fagund.l.£rc/.»raf. / t.ctp.iz.n o.Rubfuit,
q'jianonfuifsetnuuslapis,unamChri- (liperfonam fi^nincans. Addequod
fuifsetconcraomniumEccle- fiarum couluecudinem . 7,0u> i,
GparsLapidisnonronfecrati addatur , feu inferatur parti Ai.« conlecratie ?
Dicocum i!c Lugo d< Sacr. dift.iu.frd.z. n. •«. partcm addiuro non fieri
coofccraura , quia pari addiu non fa- SmmmJ* mmittit etmfteratitnem Altmrt ttm
mt , r ill» mti »d xi Sifitfixum, hoceil, conlecratum, uttotum, &ut inte-
grum Altare ftabile «aroictrcconfecrationem, vel perenormen fra- dionem,vel
petfolam araotiooemi bafi ,cuieft lapideaubulaalfi'- xa , c.sjmti im dmbiii ,
& caP.Utnttt dt ctmfteT.Eeeltf fi Gt porttt i!e , fea mubile, hoc
eflconfecratum, uttabuUUpidea feparaul reliquo material i A Itaru , tunc
conlccrationem amittit , quando iu fraagt- tur,ut illinon
valeancluperponiCalix,& Pacena , faltern ex majo- ri parce ipibrum . Ica
Co.iinch. i.c de Lugo«7 Eneh diff.zJca.z.mm . 67. Ratioucriufquedidieft,
quUinpriorecaluamittitformam , fub qua Altareconfecratum fuit, (
fultenimconfccratum ut ftabi» ie ) io pofteriore fit ineptum ad Sacrificiura
juxtt fupradiaar.i J. m.J.&e.\.<k.\.n.X. infimiii. 1;
ProbabilirTimumitemputocumSiK>f/ri»r», Suir.diSmcr.d. Si.ftB.j. %.T*rtw
additnt , Aram non aroi tterr confecrationcm,fi ea integra remanente, difsol
vatur i ligno , cui tbrce i tiferta erac, quia lignum non apponitur U?i Ji ,
nili rel ad ornamcntum.vel frcquen- tius,ad cuftodiam. 14 Ncc i tero
violabitur, fi Arz cornua , quc facroChrifmate in ejusconfecrationeiiungu.itur,
ctiara omniafraogancur , modo parsrelUnsfufficiacadfulleauiadumCilirem,
&Patenam Icada Lugoio.a*»S4rr. /»a.a.«.7T.Ratioeri; quiaperilUm unaionen%
noncornualolumconfccraatur, fedcotaAra; quare, fi pars ad Sacrificiuro
remiinet, con,ecra'a remanet . 1 j Quid, fi fraogacur Sigillum, &
RcliquUsaTtoveantur? Puto , nonvtolari.nptointerimreraanence Upi lfcad
Sacrificfum. lu de Lugo/^.Coiiinch^.Kj dtS*tr.art.\Ji.i. j».aao.Sa V.Aitmrt,
C»(lrop. d*Saer.dtff.nnicf.o.n.6.C.itm enim nos,moi6i».to.dixerirou»,cjuC.
tnodi Sigillum , fcu Reliquias nni etse '.e necefsaria forma ,confe- quenterHc
di. imus, pei taiero a nociunem nequaquam violari . Hacclcri^fi inprioribusEJicionibus,fedinvenio
nunccuntrarium fuiiscdt-claraiutniSacraConjr.Ri- uura tpud Barbof. infmm. Dtc.
Afofi.y.CtUirr»ntn.i.qux vult Aratn ibbreptis ReJiquiis, etutn ft fratlaivjn
fuerit, dcbereiterum confecrari. 16 Sii^indomonoilraProfefsaPanormicana, &alibi,aliqu*
Ar:epo tatiic», tamiarr, utAluriodo, vcloovem palmorua fuperim[x»fit.T,
cuiamSuperiorcm ejuldem Alcaris fuperftcieni adarqucoc. Cilm ergo hr feparatim
ab Aluri fiio confecrataj fuerint, utomnes, qui tuncatfuimus , viditnui,
etiamti idich» Altari removcantur, retinr-ntcoiifecritionem, quia verri Aras
porutiles funt, iicet non fmenugnnduorum, veiquatuor viro- rumcunatuportaii
;ucant. Inlupertifrangantur, etiam intres, quatuor, plurcsr>artes,
dumim^oh?capiantPatenam, &Cali- cem, nonamittentconlecrationcm , &
conlequenter poterimui iis, inpluribusbkcleiiisutiadcelcbrandum, ucuciin umili
de cingulodiximus, caf.y $.J.».a. %. II. Dt Maffil . 1 . I A Luredebcrefse»
cxRubricisMifsalis,tribuiMappis,fett jfV Tobaleis,praeterCorporale,in fuperiori
tabuU cooper- tura , Valquez dt Emcbmr. d. 1 1 }. tmf. J . m.i 1 . & Suarcz
d*Smeramumu d.Su Digitized by Google Cap. VI. De Tempore Sacrificii. 45i
i.li.bSJ6.fDktlrgt, docent fufficere prrtcrCorporalc, duas :
cereajdubitantDodlores.lrdprobabilitertandem V»{<\.iiS»crif.iif. Prxpolitus
jj.j.gj.i**..». n.168. iidem<iuc notaotpoileefteunam ^*r.2J|.r.4.»
i5-aliiqueap.Dian.^z^ri4.rj/.4j er67.de LuguJ,/>. duplicatam.
ImtndidcmPixpofitus /£»'«/*/»,**»■, cicaos eundem Suarez, & Azor.ait,
nooeflcimprobabilem lentcntiamdicentem, nonpec-
carimoctalicerabeo,quicumunaMappa, prxter iptumCorpora- lc Sacrum
inneceflltatefacit. Nccclliusautcrahxccritpropter /<r/.2J|.r.4.n
a;.aliiqueap.Dian.^z^rI4.rW'.45 er67.de LugoJi/f. ir.M E.tch
.••.v/.i.».67.cont'fnti:iut , circa fcaodalum,& incalune-
ceflitaiispofleinadipc, velfue, leuetiamiu lucernaolei. Gradum neceflitatis
diftinctcnoncxplicantcum Laym. l.jjr.%. r.6.».i7./»#,fcd
prxci{olcandalo,cuifacileiriobviam potcll, ( li inltruatSacerdosallantes)
putolatis iuperqueefleillam, quaro dc piritatem ratioois menfuranda , ficuti io
fimili menfuravimus fupra careniiaSaeerdotalium veltium miooris raomenti
iulhccrc docui- mus lupra r.}. §.1.11.4. 3 Tcrtiuscereusacccndcndus in
confecratione nonrequiritur cumtantorigore. Itade Lug./ c. nnm 79/nquamviscr,ir.i
RuUri- cxMiflalisiilumcxigant, nontamenomnia, ut inodo $ z.num.i. innuirnus,
qux in Rubricisponuntur, nifi aliunde grave prxcc- ptum obliget, obligant fub
pcccaco. t.yf.t.u.* Ex quamatenaeasficnoporteat, dicammox§.$. *n.\. 1
EjulmodiMap?xnonneccflari6 debeoc cfle benedictx , ex Suar.rf' Sarr.U.gc
Ltyml.j.tr.t.c.6.n.tt.fine, eujustamencontra- rrom docet de Lug. d.10. ii Eutk.
(etl.x.n.j6. fcd puto id ab ipfoaffir- roariexcongruicate»
naraca1terumii.11.70. poft pauca ipfedocer, &nos »»/'''• diccmu$> ccrtumcfleinuniverfuraoooomoia,quxin
Rubricis Miflalisexiguotur , afferre obligationem gravem, nifi
aliuodceooftetdeEcclcfixprxccpto; at non habemus , undecutn tanto
risorcejufroodi benediclio Mapparum exigatur . % Imm6, fatis benigne,
Lxym.diiitlib. j.trntt.j.eaf. 6. num. tt . /urcitans Azorium, &Si>
affirmat,poflcMappara mundampro- phanam non bcnediflam aflumi, adomandum
Altare, pro cc!e- LrandaMifla, ubiefletbenedidla, &rinitoSicro, reddi ad
ulum priorem prophanum- Ratiocll, ( inquit )quia de harum Mapparura benediQione
nihil in jurclancitumcft . Aliud dicendura eft de l'u- r ihcatono */ tritx 0-
fteutnti vtitbit. g:UL r» Cerftrali, TalU, Turificattri». 1
f""*Orporale, ut&Palla, quxeflparsCorporalis(oIimenim, V_> ut
ounc etiara fit apud Ecclefias Orientales , cum partc Cor-
poraliscooperiebaturCalixJ&inqua, fiefletcapax , poflctconfc- crari
;bencdicl.i efleomninodcbent.IudcLugod.zo.dr £./rA./V//.z. B.76. aliique. Nec
ferica fint, vel altcrius materix, lcd linca (ficidcm, &paflim/'&quidemalba,
niliquodCorporalcin exti- mispartibus, &Pallainpartefupcriore,
quaCalicemnontangit, ex quacunquc pretiofa materia, vel colore ornari potcft .
Sic Laym. lib J.tr.jc.6. n.t t. 1 Purificatoriumitem, quoCalix tergitur, album,
& ex lino eflcoportet, non umen ncceflari6benedicium cx Suario icSaer.
i.il.fta.8.^.^nartiaidenitum, & GiviM.inR.ubrMiJ.fat.z.Tr.1. n. 1 . Uitt r*
l. licit bened icl um cflc oportcre , doccat tec.cit. nmm. S
DepurificatortoiuhabetGobat. in Alpbabetoucrificansa.jij.
Cumnullojureftatuatur, tit Puriiicatoria benedicantur , idcirc6
cumdccltPurificatoriumpoteritadhiberi ftrophiolum mundum,
«uotamennooampliustergciiduseftnafus. Haec Gobat. qui certe culolapfusmemorix,
exfcripto, cclcbravit. Nolucrunt cxteri mcliusdixilfet ,li
univcrfaliternulliprophanoufuiefiereddendum clocuiHct. 3 Quxfitum fuit, an
Corporalia, Pallx, Purihcatoria , ( & «adcm quxftio efle poteft de Amictu,
Alba, & Mappis, qux Iinea cfle debcnO lcgitiroc fieri , exCannabe, vcl ex
Goilipio , poflinc? ■Pofle ei Cannabe, certummihieftcumAzor.p.r./.io.r.iS.»/ 8.
ciunsTabicnam, &Armill. liquidem telx, exCaonabecenlcn- lur , in humana
acceptione, &ufulinex; iiscoim, adftcrmn- dasmenfas,
&adinteriorescunieascommuniterutimur, adqua- rum firailiiudincm Mappas ,
Albas , & prxdicla aflumplit Ec- clcGa. 4 Majus dubium cft de GofTipio;de
quo tamen fic habec Azor./.r. Tliniut(l'b tOr.lJ ttflMttr tx Qtffifit ficri
lin» xttina; qnci fi tx tt fiant Hnttvtjtti, htc [itfcit. lu
Azor.&quidemprobabiliter, loquensdeCorporati, idquodproptcrpariuccm
rationis dc aliis prxdictis dici reilc poteft. ConfirmoproferendoverbaPlinii.
Suftritr fnri Xgfti (ait)/a Ar»bi*m vergtnt gignie frmtietm , nutm nlipii
Gejfifmm Vecant , flurti xylen, & SSm Hna init fnUn xylin*. Tnrvu,
tfi,Jimilcm- iuper AlureSicratiflima Euchariftia,' litccrtum, neccflariam ne-
aut burb+t» nutit ieftrt fruttHm , cujui tx inttritre btmbyte Unu-
quaquamefleCrucem, quiaiplcDominusCrucifixuspalameft . ntc nlU funt tii m
cnnitrt , mttlititvt frtftnnin. H*c z
OlimtoterCuriolbsRubricarumcontcntiofuit^nobicrvetur §. V. Dt Mijfnli. 1 T3
Equiritur&Miftale. Sedqui
memoriterfcitea,quzdicen- J\- da funtinMifla, idquelinemoralipericulo errandi;
non peccat, fi Gneillocelcbret. UadeLugo>>.nM.7ii. quidquid aliqui diCIOC
J ficutinecpeccarctlufcus: qui cxterasaciioncscxhihcn- dabinMilfa videt,
oectaraco videt legerc, fi vel mcmoriter le- gcndasfctat, vel
iSarerdotead/uvrtur. luidemiiii. FavecSuar.
dtSaer»m.di{f.il.feti.6.i.4.rtijH.:niKr,fi'ie , qui Cc habet : Anverty ubi
iilier dttft , Saetrdat effet ita infiruHui , Ht meraliter na» iubttartt, ft
ftffe emnia tntegri ditere , fint tibte i an , inauam , effet tunc feccatum id
factrt , atitrum Judieit r.tinttn» : nam egy frtfttr mutterum authtritatem ,
Ytcentiam dart ntnau.it», CTatrnn- ia fufficttnttr ratitnem feccati nen
invtnit. HxcSuarez . Sed jam deLugoiWir.licentiamcoacedit, dum ablolutedocet,
in coca- fu noii peccari. • z Adid, quoddocemus, facit, dequo,
multisabhincannis, Caltanilcttxin Patria mca , Patrcs aliqui ex noftra
Societatedilpu- tarunt. Nemusclt,nomiiteMimianum,oclomilliariisIulisadi^a
Civiuccdiftans,amenilVimispratisundiquccircumlcptum,& pro- ptcr
multitudinetn incredibilcm Damarum ibi impune palautium , totaSiciliaclaruin.
Adfunt ibidcm magniricx xdcs, ad habitan- dum , nec dcclt Sacra xdes a J
cclebrami" um . Ad hxc igitur viico- d.iconvcncrunt tre?, vcl quatuor
Saccrdotes cx Collep.io noftro,cui ecoindignustuncprxeram; &invencrunt
ibiquidcm torum in- flruir.cntum facrum ; vcrum , pcrincuriam nelciocujus,
dcerat Millalc. (^uid er^o,uniexillismagiscc)ebrandicupido,facicndum>
Audiremedium. ls,convocatis loci,s,finguiilquealiquafugsercrv- tibus, fcriplit
integrc totura Caoonem , & totaro Millam deS. M*- riainSabbato, illamquc
votivam (eratautcmdicsicrigjfineperi- ;. Sedcertccum vindicaviicalumnia , &
ipjospocuiflc lioc lcrupulo, ejufdemexemplum leqtii, diferte, propter ditia
num. /rirri.aliafquerationcs , pronuncuvi. § . V I. Dt Cruct , tnJHfifM
reauifitit 1 A Pponitur&Crux,fcdnoncumuntorigoreprecepti;immo £\ ab aliquib
u s docetu r.Crucem non elle in Aluri ftatuendam, ubilervaturclaufuminTabernaculoSanclillimumChrilliCorpus:
inquoenimlocoadcft, quamvis veluti iubcortina, ipleDominus pcrfonaliter ,alio
figno iplum rcprxlcntante opus non elt . Ita Sujr. dtSacr.di!f.S
\.feci.6.§.el.addert,»lntiue. Contrarium fentit, & qui-
demprobabiliterG«vantus,quia RubricaMilialisin umni Miflare-
QuiritadhibcndaineflcCrucem. Sedprofecto, quandoeltexpofia Plinius,
ubinotaillud {UnainiefatU) linca ergo cft ex goffipio contextatela,
eftocnimlinum, Cannabc, & Gotlipium, Ipecie phyficainterlediffeant; non
diftcrunc in hominum acccptione, uiuque veftium. Notaitcmobitcr, xutePlinit, in
ca tantum regionc crevifte lylonnuncpallim inSicilia, & Italia colligitur,
& vulgarc clt, Cetttnt, vcl ' 5. IV. Dt j y ^Umenrcquiritur. Iu
Azor.Tol.Conincb.ipud Bonac. i» Euch.i.A.a.nlt.f.$.».tt i.lalccm unumjeri
eicongruenticon- (uetudinccurandumelt, cflelaitemduo, li haberi laltem unum
sonpoflit; imtn6fiextinguaturaotecuoiecrationemfine iperetc- cendcndi , diccrc,
vcl proiequiMillam, ctiamlioccellariaforet addanduminfirrao Viaticum,
neminilicrt. Iu Fagund. 1 . Eicltf. ftuJ.\. r.z l.num. 1 9. a
AavcrAneceflaridejufmodilumenarderedebcat, iocaodela Ttmit.T.lI.D$'
Rubrica,quxCrucemin Altarc,dumritSacrum,eTpoltulat,fiadfic Crucis,vel Crucifixi
eftigicsdepiCta in Tabula, vel pariete/Satisob-
fcrvariRubricam,aftirmabanuliqui,quia jamadcftCrui.Negabanc alii , quia,
pretcrillam Iconcm depiclam ad parictcm , requirebant ,
/uxtaRubriccapiccm,aliamCruccmlupcr Alureintercandelabra,
cVoboculosSaccrdotis,tumadorandum, tumad inrenfandum. Dico , utrofque
lenlilleprobabiliter , fed i mecontra Gavanc.i*
it«A^A.'^.r./r.so./»»r./>.audirilibentiiis»mrmantcs. Ncqueenim
r/ufmodirequifitaadhiberidebent. lubritumetaphylico; &pene dicampharifaico;
ledmorali, &numano. Qjiisautemmoraliter amplius Crucem requirat, li Crucem
habcat in profpcdu ( licet noa intercandelabra^ad quam & orare, &
incenure , & quxlibec, cuv ca illam ofiicia, exhiberepoflit/ 3
Veoioadcxterarcquifiu. Pallium, quo in antetiorefronte ornaturAltare, PulvillusadlubftentandumMiflale,
Candelabra, Burfi, intraquastervanturcorporalia, Velum, quoopcriturCa-
lix,manutergiiim, &Gqux*lial'untejulmodi; aliquantulumre»
motailarrisactionibus, bencdiciionc, ut facro uluideferviaiit.
aequaquamindigent: idquod, propcereandcmratk>oefE,dequi- buldam valis
diximusr.t unm.6. Ff In- Digitized by Google Methodi celebrandas MifCe. Lib.I.
prai Ecdcfia noncn, iopx prup accipiaHi"«crumMiii tMiniaeriurop«:erit,
ckdcinde ulut pno- unam celebrare , quantumeftcx hoccapitc, tcncbitur Parochus.
ri Ime fcrupulo rcddi.
luFagundezi.Err/^rxt-.i 6 Deoiquc.SyUcftermeritidocet, non effe
fimplic.ter neceffa. Dcniqueanideratcneatur applkarc aliquam Miffam pro fuis
rium , qu6dantc Altare fitornatum pannis , fcupaJlio, nam ali- ovibus, vidc
intra tib.is.z §.\6. qui, inquit, non-tunturliocpallio, vd propter prxllantiam
la- p...is, vcl proptcr pruperutem . Adderemcgo, netameo Itt ir-
rcvcr-iiterdelorme. ParNTtodonondlefub mortali neceiUrium pulvinar,
ideHCuflinum, c-Cereum, campanulam pro icmpo. ? Jam Capellaniam , vel Beneficia
habentes certum cP ob- rc, quoelevaturHollia, fcclutocontcmptu, fckquando hxc
ha- ligariadcas Millas eo teropore cdcbrandas, quas juxta funda-
Lcricommodencqucunt, uc fub veniali quidemjadvcrtitPcrliCus tionem,
vdpaciunidebeni; Scddc hacmatcria Iparlim multa, lib.}. didcrcmus. C*ptU*nit
& Beneficiati tU&th etl,br*ndirmifvi. bL.icommodencqucunt, uc
fubvemaliq Ub.l. dt 0fficJ*eerds.$J*t.S.**m.77.d.i0. De Tcmporc Sacrifidi. 4. L
£«♦ di, aUml p*f* » «*' * Trdut hebdt- I (~\ Uocunquc d ic S icrificium MiiTx
offe rri, 1 icite pofse, prc ter KJ feriam text-ro hebdoinadxSandx , M
D-Ctrraacouimu- nis . Ojiamvisigitur coofucu litpraxis, Sabbato Saocio, &
dic JovisSanOi, abitinercSacerdotcsiMifla, in lignum moerons <x
ChrjftiDominipaliiooeconcepti, umeo, polietiua»quilqueccle- brarcMiisaspri/aUs,
ciiamliunmomaue, ctiam mtemplis pu- blicis, nccloluminOratoriisprivatis. Iu
Suar. Fagun. de Lugo , 3uieoscitat, lcquiturque-fio^/ifM.n.iJJ. Ratiocit, quia
pro ie Jovisuullaadeft prohibitio, &pro SabbatoSan_lo,ii qux iuit, jamabrogauufuetiamtimoratorumluit.
Scio a Pcrlico-. cf.S*-
«r_.//i.i.ii.6.i».40.affcrridccretuml-creContreg3rionisdilpuaeu-
tisinCcenaDomini, imamUiitumelseMilsaracdebraiidam : fcd veldifpolitiocit dc
Miisafol.mni, vclccrtcdceanoadumconitat authentice. , a
Incipitantemt-1isMifsaprivauSab_atiSanui, i Kyri, t.tiftn, exclufis Prophetiis,
&Litaniis» qux lolumin Milsalolemnire- ciuntur: & liscxclufc,
obliR-bunturfidelesaudire, fi poisunt, quar.dofortcdicSabbati Sandti
fitfcliivuscx prxccpto . SicdcLu- fflde Euch.d.io.feci.\ ji .ai. Inquocafu
tamSabhato, quam dicjo- \ *is plures Mifsa polscnt 11 011 obllante 11 a:rorc
Pallionis Domiui,ia Ecclcfiisoftcrri, quoticilicet, ad fatislacicndum populo,
mora- lkcr necefsarix judicabuotur . IuMarch.-k«rd. T.%.p.\.e.6.^jin. Feria
autem fextt , M nequaquampot_il, quia Ecclelia prohibet eodieMifsarocclcbrari:
oecenimilb». quxtunccelebratuncum. defit coolccratio , Mifla eflcntialiter elJ
, undc ncc cadcffl Ecclefiaobligatfidelcsad audiendam Miflam, fi fortc in
dictum diemincidatfeflum, aliisdcprxcepto, ut jamfacraCongrcgatio dcdaravit,
apud Gavant./n Aubr. Mijfp.aJT. 9^.1 .. J lllud hic notaodum ;
indieJovi*,3cSabbatiSanai, nonpoffe fieri Sacrum folemne in Ecclefiis , fcu
OratoriisConfraterniutum, nec fieri Sepulcrum cum affcrvatione Sindillirax
Euchariftix , nifi dclicentia Epifcopi. Ratiohujusreiduciturapud
March._/-r4_r.t. p.\.c.8.n.6.e% probibitionetacrxrituumCongregaiioois. Hic Pa-
normi vidctur elle taciualiqua licentia , vel coofuctudo , piilim cnim
dicJovisSandJi, ejulmodi IxculariumSocictatesinfuisOra- toriis hxc peragunt .
§.H. A» chligelH, ali^HAJHl, S*c,rd*sMtf*M e,lebr*r,? 1 T TUc,
ubiagimusdetemporeSacriiiciijdubitarlohxcredu- JLJL ci cwivenicntcrpoteft. Et
obligari quidem tub mortali filBpfeen Sacerdotem ( namdcBencliciariis,
aliilquelimilibus, mox)laJtcmtcrinanno, docentnonoulli, apud Dian.f.i.rr.r^ra-
/e/.i9.cV pr.Tcipi.ci.»NauliDomini, &Pal'chate, & Pentecolle .
Satitcllc, lirrxciloicandalo, remel, boccll, ioPaichatcquoi
eft-blig-tiocommunicandi,aliiputantcumS.Bonav.i*4^.i2_w.i. <^ii.
Nibilominus, cumaliiscenfco, Sacerdotcm, quinunquam
loiovitxfixtemporctacnficat, dummodo in Palchatccommuni- cct,
iaJtcmmorraJitcrnonpeccaturum, exeoprxcise, quodnoa tacritktt. S.cGabr.Sotus,
Cajet. Vic.oriaaliiqueapud Fagund. 1. Eicl pru.lib.\.c*p.\ s.nuen.i. Adde de
Lugoi.io/.c/.l jwnwr.l.vide eiijroSuar._>_-<r.A-0./'«„i.jr.//_rr«, <5c
Maichinj-* 4>rd.T.\.p.u e*p.6, Ratieell , qwia n*Mt apparet prxceptu-
obligaos, ut iatc habcnt ciuti Dodorcs. Mi*Mi» celtbrMuii . 2 Qyoad Parochum.
certum cA obligari vel per fe , vel pcr alium curare,
utquaadocjo«ParochianiobliganturaudireSacrum,cclc- brcturMilla, quiaad
hocrccipiuntftipendium, & ulemunusac- cct>«a nt . It* Conioc hjt S*er.Jt M f, .
*rt. ±J. \ . n.iO 1 . ConC.Trid fef. *•!». Extuidtempus,
ablauIeaitiMHCoafumidine, vellegc.vcl Oblt*ti* ctlebr*odi «us*d Ecclejut 4 In
Ecclcfiis Collcgiatis , Cathedralibus , Convcntualibus ,
ubicompctenscltSaccrdotumnumerus, folctprim6 quotidtctal- tem unaMitlaprivata
celebrari. Soletlccund6alteracaotari,qux dicitur Cunventualis, teu lolemnis.
Dico, quamvis aliquiinReCloribusejut-nodiEcdefiarum.mor. ulepeccatumagnolcant,
fiatiquodiein hocdcSciant. lta March. de»rd.tr.l.p.i.c.io*n.y ciutisSuar. &
Fag. Coniuch. d, Euch* t\. _rf.2._.i.„._-j.Layra./.j./r.j.r.4.ii.j.
Tamenprobabilcellcum Vt- doriam Summ*,d, Euch.*.^.
fprxlcindendoabaliquopcculiari u- lisEcclelixobligatione)Millamfiveprivaum,
five lolcmnem fe- n.el, velbisotnittercinhebdomada, noncllcfaltemmorulc. Ra-
tioeft, quianultuseltobtigandusfubculpalethali, nifi manifcllc conflct de
prxccpto obligante : at non apparet ule pratccptum, nec quod
Untumonuslu(ceptumfucritiCollegiati&,eoipto,quodcoU legiatxfint. luMarch
ib.n.\. Su*i.de
Iq.l.j.c.i y Mcutius apud Dian ? 4. rr.J./f/.sS. 5 Dicescumadverfariis,
omittere ulem Miffam, forc primd fcandalum, tecundd contra confuetudinem
Ecclefiarum, t.rtio contra e*p. cum creetlur* , d*cel,br*tiau Miff*rmm . Rcip. ad primum , non fore ad iuramum , niti
meram populi admirationem . Adtccundum. hancnoneflc confuctudincm ac- cepuumfubmoruli,
quiadc nac nonconflat. Adtcrtium , ncgo colligiprxceptumgraire,
exdictocapitulo, quod hicexlcriptum jain proiero. Cum crettnr* »1* lt*be*t ,
ijuid prt meritiiut rt{ftndt*tCrt*tori, &c. & inlra: M*nd*tnus,
qu*ttnut nulium in ves tcrfartm ntgli- gtnti* ebrefcrt permittntii , 911» minui
CT pre anniverf*riii defun* ilerum , & prt ftfit , vtl ftri* . ftcunium
Itmperum ctnputntimm iii£'*rum felemni*, cenxeutu*liter, etlelretit.
HxcCauon.Ubi no» U, primbillud: M*nd*mm, quod cx aliquibus bo.ii<Do_oribu*
noo notatprxceptumfub raortali. Ita A_or.».r./.;.r.6..j.j. Sage- nuinus V.lex
n».6.cxpurgatus«. j. Nolat lccundoVAndtfeeundumtein- perum c,ngruenti*m
,&illud, Ttrpertm, qux (clum not-IUmoncri Prztatos, ui finctorpore,
tcmporaofficii» & Miflx, ju*uRu- bricas, nonomittantur, nou
igiturnovumprxccpiuin. NoUtcrlid, aliquosCauoniltas cum A\A>.indicL r*p.
ernn cre*- tur*, §.liem net*t immeritd ex hoc tcxtu colligcrc, fcm.^r la didis
Eccteliis etia-oiii teflis , diceudas ncceflari6 efle duas MiCf ai* alteiami/-ir/»M»<J_,
alteram_-/r/7e, vel fcri*e:curremit niiii n- tur, peccan mortaliter i Prxluo.
Immeritd, iiiquam,cu»n Fill. /.t.»r.t^.4_».ioj^«- .
Coninch_/*£_'/j-.9.Sj.4M,2.i_»* i.n.104. _- quidcni Ciooo >
loloraconteiidit, ttl Amtiverfaria nonoinictail- tur,
juxucujulcunqueEccleli.robligationcm, 6-intali dte An- niverlarti, prxtextu
Mifsx cclcbratx prt d / .«;/»» , non negli- gaturaliaMtlsa deftfle, vel/rra.,
juxtatemporumcoogruentiam celcbranda. Cxtcriim nequaquam prxcipit, ut fcmper
tlngulit dicbuscclcbrcturMiisadefundorum, inconveuientcnimefset,ia Pafchate
v.g. dcfundorura Mifsamcelebrar. . ■ Oblii*,it ctltbr*ndi MiJfAm d* f,rU
privilip*t»} 6 Miffara(olemDemdcfcriaprivileJtiau) qualesdurataxatfunt
omnesfcrixQuadragefitnaE, quatuorTemporum, Rogaiionum, atVigiliarum;
inptxdiaisEcclefiisCollcgiatisomitti non po(]'et fed
occurrenteetiamatioteftocancndam poft Nojiam dcdaravit Sa-
craCongregatioapudTamb dejur.Abb.d.s.^u^te io.».}7.C- M.u- ch.detri.ir.ip.1
c.loj>7. Qjzriturcrgoprimo, An ii idnonfiat, morulitcrpecceturiRi»-lorib«iEccle(iar_m.
Secur.dd,AuadiJ tcneanturEcclelix Regutariumchoro addiiJorum.
Adprimamquxllionem, dieononpeccari morutitcr. RatioeS mod6 ».4.diaa,quia non
manifellcconllatde tam rigoroto precepto. Contra docet Vcrricclli , tr.8.ajntr.
jo. fcd mihi ejus ratiooes ef- ficaces ncquaquam vidcotur. 7 At timenda
eflprim6di£ladccIaratioSacrxCongregationi». Secund6Rubrica Miflalis id
difponens . Rcfp. ad Primum . Deuli dcclaratio»icnooconftaautheiKic_.
Adiecunduro. Rubrica bas d_asMifl_sncmpcf«rrwM-r#/li, 6» ferit privtlegiat* ,
injungons, prxcepturo ( ut alia intcriro uccam) non denotu , aitenim Ctnram-
tur, ieudieunturduiUifft; Qux non funt verbaimperativa.Immd ctiamfidiceret,
c«««/j»r, nonftatimprobatcturprxceptum fub mortaJ 1 , nam vcrba im perat i va c
x Ca fl__ . t .de regjd. 1 . p.9. n on fem- perprxccptumgravc important. i
AdSccuudamaweftiooem, nesantaliquicum Rodriq ».» + Digitized by Google *if 43
.«r/.i i , Peyr.r.J. m Addx.x. ka-x o. Ecclefias Regularium di. flas teneri, ct
iam fi tenereniur aliz Collcgiatz , quia puunt horum EccleuasnoncfleCollegiaus.
Affirmantaliquicum Portcll.wi»*. fc|,uA*f^7.quuecontracenfent
vereColIegiattselle. Utrum- q«e probabile. ' 9 £x eo autcm,
n,uodprobabilitereiufmodiEccleGzRegula- ritim noo fint Collegiatz fequitur ,
nec tenetiad celebrandum quo- tidie» ialtem,unaraMiflamprivaum,
quantumeiiexhoccapite, oequeadMiflaraConveotualem. Iu \iOtox'ui»SHmm*i*Euth».
MJ- Adde & ea,quz de Collegiatisin univerfum diOa funt ».4«. «.III. $mmd»
lutt fluni Miffiu ndim dk c»l*h*r*f Cap. VI. De Tempore Saaificii. 45? Ratio
eft , qu ia G oeccflitts dat facaltttem »d fecundam , cur fim i[ I»
neceffiusnondabit adtertiam, & fic deinceps? 5 Fagundczi.£<rW.pr_. .
< •> 7 * f- cootra hancdoCtriaamuC habet.- Sattrdti bii , rtqmrtnti
niujfitAtt, ttltbrar* m dit foitrit % nen fmriti% aui* Jmt in taf Cen[ulmiffi ,
dt ttUbratUn* Miffarnm ftium bii in in taattdu , in ntctfitatt , ttUbrart
jtjnnit . HzcFa- gundez, qui, certe, nefcioi undcprofe, potuitulemtextum
alTerre. EcceintegrumCapitulum, qaod eft Innocentii III. Rtf- pendtmui,
<tuo4, txtift» di* Nativitalit Demmict, nifi tau[» nt~ ttjfu*tii [u*dt*t ,
[njfitit Satttdati [tm*l m di* unam Miffam [tUtm. m*d» ttltbrart. Hzc, &
nihil przterci textus. € Petes. InnocleNaulispoteftneSacerdosfemelcommunicare
extraMiflam, & deinde celebrareatiasduas» rdcontra» Refp. nonpolfe. Itade
LugoA Euth. d.io.[tB-X.'n.a.x,. quia privilegium eft folumde tercelcbrando,oon
verodecomraunicando . Hioc in- cafus omnipo novem, inquibus
fertdeLugo<*<W.CardinalemDiaconumSacerdotem, qui utmo- risefl,
communicatprzdiclanocleinMiiUPoBtificia, nonpofle, deinde, advenientedie, i A
Pud antiquiores l\ pluries, eodemdie, celebrare fas eft , legeConinchJ.Sj. dj
Eutbjut.X. d . $ . n zi ; . Prira6inNauliDorain1, &quidemter. Valentiz.diefecundo
Norembris, bJc celebrant, exIndultoPontificis. IudeLugo<u
Euth.d.lO.ftS.X.n^l.fia. Secundd, quando quis prseeft duabus EccIeGis ,
&nibisiodie» facrificct, Sacrocarcretalterutra. Idem efletex Fagund.i.
£«•>«- crpi .1. <;.<-. i6.».j.ubi rarifuntadmodumSaccrdotcs, ut in
Anglia, Hibernia, &oonnullispartibusGcrnaaniz, &inlndiis(adde,&
Tuoeti, &intottAfrica, & in rcgionibus quibufcuraque infide- lium i in
fimilineceflitateChriflianorum ibifortedegentium)qui- libct cnimSicerdos,
quaravisnonGtParochus, poteritibi.requi- renteneccllitate,
plurieicelcbrareindie,etiamnulupetittlicen- tiaabEpifropo, forteibi pratlente,
vclvicino; quiaubi ius com- tutined tx*nf*Utii'liid*ttl*br*t.Milf.
faculutemcoocedit, abalioex- pcifanda nequaquam cft . Atqueidintelligietiamindiebusnonfeftivis,
fiadGnt, qui Sa- crovelintinterefle, refleprobatcontraNugnum de Lugo rtffaf
mtrai. d.ll. Terti6, quaodoaliasinfirmuidecederet GneViatico. Quart6,
quando.faUoSacro, fuperveniret Epilcopus, vel Prio- cepsvolens,
etiamdieooofcflivo, interclfc Sacro ; oec fit alius, qui celebrare poflit.
Quiotd, fidie feftivofuperveniretraultitudoPercgrinorumce- lcbratouraSacro.
Hucreduciturillecafus, quandoindedicatio- neEcclcfiz,
propterraultitudinempopuli, magoaejuspars, niG quis iterumcelebraret, fine
Sacro remaoeret . , Sextd, quaodo celebrata iam Mifla , fupervenirct defu nflus
fepe- liendus in eoloco, ubi Defuncli lioeMifsa lepeliri non folent . Septimo,
quandocodem die , occurruot duz Miflz celcbrande, alteradcfcfto,
v.g.altcradeferiaprivilcgiaUi & unusttntumad- e(l Sacerdos . OOav6,
quaodoMiflaefTetnecelTariaadbenedicendas nuptias.
Non^^uandoaliq^a^alianeccflitts^Judkio prudeotis itcraom » Hi novemcalus,
utdicebam,aHignanturabantiquis;quittmen rlRecentioribus, Coninch./^.
FaguodX«.i6.Suar. S. I aliifque, Vafq. d* SscrJ* \xs. i*. r . Dicoigitur lolum
tres primos calus §. IV. £** b*r* ttltbrtui ftjfit. i T T Oracelebrandi eflab
Auroraad meridiem ■ Itt Piui V. ni XI Rub.Mif.
Porri.cumuterquelucterminusfuaspropriM difficultateshabeat, i Communisdodlrina
efl nomine Aurorz fucubiex Sacra Coo- grcg.apud Gavant»* rubr. Miff.f.i J.i
\.n. %.1'u.T .non phyfice.fed mo- raliter res perpcodenda ell ;
iotelligihoramcum dimidia ante or- tumSolisinnoftroHemifpherio: hoceft, hora
cum djmidia*inte- quamipfuraCorpusSolare rioftris oculis appareat. Etquia.ex
probabili opinione(atiseft,G Miflaablolvatur io Au- rora; ideo probabile fit ,
qu6dpoflitiiKiperediubus,plusminuft horis, ante przdiriumSolisortum;
namGcejusfiniscadet circa initium Aurorz ■ SicSuar. aliiqueapud de Logod.»oJ*.Enti.[ia.i.
ubi reiicitur Vafq.coatrariumfeoticns. 3 Excipc diemNatalisDomini, quando
immediatc poft mc- diamnoflem, poflunt, nonfoiamuoa, fed exprorubiliffiroaooi-
nione , orones tres folitz Milsz i Saccrdotibus celebrari : 1 xtz Vafquez quos
citat , & contra Faguodez , f de Lugo lx, 4 Excipeitemcafum
neceflitatisdaodiViaticurolofirmo.G noa adlitpirataSacraEuchariflia,
tuocenimpoterit, etiam non pe- titaliccntiaabOrdinario, Miflacelebrariftatim,
poftmediamno- flcm . Sic Laym.<r. j.f.4Jfcj.aliiqueapud Dian.)*.ijr.i4^«/*.J«.
Ex- cipe rurfus,quandoalicubi Gt legitima confuetudoanticipandi Au- rorara:
namptoptcrci Laymj»/»<.&Conioch.Faguii.Navarr4- ' March. dt erd.tr. l .
f. l^c.ln.i. approbaot praxim Belgii , & qu. dam locorum Galliz, & Germaoiz,
ubi, tribus, vel qt horis, anteSolisortumcelebratur; quzconluetudo, meritd in-
truJadi eft, ut fcilicetoperariiaudiantMifsam,
sigiturlolumtresprimoscalusclleapprobandos. troduaacft, ut
lcilicctoperariiaudiantMilsam , antequara eaoC
.quiainaliiscaGbusoullaiufficicnsneceflitasap- adopera, cumenim ibiSol
fct6oriatur, multdaoteejusortamadi I* r> '. r<<<>Kiir maI mn
ripn Jr. nal Innnfiir ..«1 J . ■ nl — 1 — 1 /_1 __.» * paret: WeeoimEpifcopus,
velmultitudo,vell'ponfus,velduplcx Mifla currens non afferuat obligationem ad
Miflam , quando hcc ha- beri non poteft > vel debito modo celebrari non
valet . Adde jam ip- lam Ecclefiarumomniumconfuetudinem , nuuc oftendere,noo
ni- fi trcscafus priores neceflitatem, fcu faculutem fufficientem ad plures
Miflas ,iffcrre. Vafq./.«.fotosduosprimoscalusapprobans, non admittit tcrtium,
qui non puut eflc tantam neccllitatcm infir- thodare Viaticum, ut
vincatprzcepturade celcbrando lcmcl in die , fedcerteprobabileetiam judico,
quodvincat. 3 Porr6duofuotnounda. Prim6hzc iotclligenda efle, dum- modoSacerdositcrumcelebraturusfitjeiunus:
fuiidem, & paf- fimDoclores: quaredebuitisooafumpfiflepurificationem,
fiite- rum in przdifliscaGbus facrificare velit. Ex quo colligu n t oonnulli ,
cafum illum rertium de infirmo aliis 6m Viaticomorituro, nifiquisiterum,
eodemdie,(acrificet,ef- le cafum metaphyficum. NamfiSacerdosnovitmortem
imminen- temmfirmi, potcrit, immd debebit rcfervarede fuaHoftia, qua
iofirmuracommunicet, fialiundealiaHoflianonfuppeut . lu /• moJlre tnfit »f[c
dtCemmuuient txf*ditnda , c. x.fffi. fi ver6 G non no- vi t , jam
furometablutionem folium, & uc nonerit jejuuus,ut pof- fititerutncelebrare.
Solumigiturcafushabebitlocum, GforteSa- Cerdos fciat infirmi neccflitatero in
illo teraporis momeoto, accepto Calice, anteablutioncm; qui certe, ut diclum
eft, erit cafus metapliyficus, &rarifliraus . jOicotamcn, nonitaefle,
funtenimduz fententiz, dequibus diximus<*-<.a.$.S.«.)a.quorumalteradocct
, noo licereoon jeju- numcelebrare, addandum Viaticum, &, in hac fententia
fateor cafumeflemetaphyficum. Alteradocetlicere , &tuncpoteritca- _js
facil«icPn,'n8CTC.* cognita enim moribundi neceflittte ctiam poA ablutionem
aflumptara , poterit Sacerdos > fecundum banc opinionern,
quzcertdprobabiliseft , iterumcelebrare. 4 Secund6noundumeft: ficutibiscclebrareioprzdiclisnccef-
fitatibus idindulgctur, iupluries; liiufficicns. ad plurcs Mif- _s,
nccefliusadfit. U*Ctmnc\tMEHth.a$l.*m.xJi*.iJt.XAfia. Tamb. T. II. D* Sr~
negotia iri (olent. i Excipe deniqueMendicantes, eorumque privilegia partici.
pantes: iisenira laltemprivilegiumconceflura a Gtegorio XD). in Trivil. See.
]tfu Qnaata m viat* Demmi , pofsunt incipere Mifsam tribushorisanteottumSolis;
produabuseoimhorisutuntur Jure communi, pro tertia utunturprivilegio, quoipfis,
dum i fuis Generalibus noo prohibenturunam horam anticipare, ex rationa-
bilicaufa, &inSocieuteJe(u, exlicentiaSui ceditur.
IuSuar.aliiquecumdeLugo<<V driq.«r«*M</".ijJMiJn.i. 6
(ifdemtribushoris EpifcoposMifsam anticiparepofle, itine- ris, vcl limili
caula, admittunc pallim Docforcs w» Cemf Pnvil.Se- titt.Jt[Hv.M<lta§.l.
cumdeLugolfc.titMHm.ij. lmm6ipfos, ut etiamProvinciales,
&Superioreslocalesfuisfubditis eandem li- ceotiam, ex caufaconcedere,
vifuzordinarizpoteiTatis, habcntdifpeofandicumfuis, etiampofse, nonam-"
ttm.t.dt Rtlti.tr.iJib.X.caf.\x. num. I i.jHnii»i*f. X }. refel.ll.uum.l. 7
Notat ver6 Suar.<!# Stxr.d.So ftH.*~p. ftd auartt frime&pilcopos
(*addc&PrzlatosResiulares)poflefolumin particulari cafu, &
ntdictumeitexcaufa.inhac redifpenfare. atnonconcedendopri- vilcgiumgenerale.
Ratioeft, quuconcedereprivilcgia proprium eft Summ i Pontificis , ooo ver6
aliorum. Quaottdebeat efle caufa » videiofra in firoili ** j. Tri* rrivilegi*
Mtndicantutm ctUbrmUi 8 Adfunt & alia privilegia ampliora przdiclo . Primum
eft ap-.iJ Portcll. in duir. Rrgul.v. Miffa nam.l. ejafdem G rcgori i XIII •
quiconceflit Congregationi S Jufting ,oTcon(equenter Mendican- tibus, &
Participantibuscumipfii, ut ejm Religiofi , dumfnnt Ff » i° Digitized by Google
454 MetKodi celebrandat Miffc. LibJ. 5a icioerc . podit celeorare inter Aurorim
, t* mediaro np- flem ■ v Hoc privilegium ex co , quW fit vivz voels orac
olo.an fit revoca- t)im, C-cut&aliavivzvocisoraculaabUrbanoVlII.
nobisnoneft otium difouUndi . VidePeyrinum ttm.t. /» tmJf.VriAn.yilO.txjn. fnt.
Videetiam Lezanam.cV Santtorum Malphiapud Di2n.fXtr.7i
•bi/f.w/.jS.&novirtimcPclliziririumnegantemeflerevocatum, tn
pdnn.Regul.T.l. inprtf. Tjfmafhind UHn ",o NotatauiemPortelia/.r./f.eodie,
quoReligiofi dcbcntarri- pere itcr, non polle illo frui , Gquidem nondum funt
in irme re,utan- Uirergotuncaliisprivilegiis,dequibusmox . At,profecld,quleft
jo prociriclu iiinerandi.poflet, mea fentcntia,dici efle in itinere. 10
SecundumprivilegiumapudRodr.«Ci'm^.r»/(>/.ij.».t.cVde Lut.odt
Euth.ditf.xo.fta.t.n.xj.cW Alexandri V I. qui propter m ul- titudinem
conflucntiumconceflttper Pullam Monachisfancli Be- nedidti,
utpoflentcelebrareMiflasinEcclefialuiMonafterii, (1» fuo Mcnm/ltrit habet
Rodriquez m ttmp. itid. fed vere Bulia habet m MetUfin fmi Mtnnfttrii )
duabushoris, imroediate pofl mediam no- (lcm . 1 1 Notat autem de Lugo dJt.7.
dictum prj vilcgium eommunieari aliisReligiofis participancibus , quamvjs prp
iisaonficdiclacaufa multitudinisconfluentis. Ratiobreviseft:
quiaPiuslV.conceflit Ordini S.Hieronymi, atqueade6czteristercRcligiofis/ quijam
cbmmunicatinprivilegiis, utprjvilegiaextenderenturexunocon- ventu ad alium ,
quamvjs, non exiflentcm eadem , fed aliacaufa t atuliseftcaulaitineris,
infirmicatis» &limilis. 1 » Addit idem de Lugo no n poflc queropiam uti hac
conceffione, nifiinEcclefia, uthabetprjvilcgium, nonvcrd, uthabetRodri-
quezinMonafterio. Sed non deeft pro Rodriquez defenfio, nam nomine Ecclefiz
vcniun t etiam Religioforum clauftra , ut ex Ucris tcxtibus t. Abbm, p.Hte
AHtrm diff. 14. e.Almn Mater , dt ftnf.txtem- mun.in S.8c Glofla d. e.Almn
Mnttr,v. Mentflerii, notat Laurentius dePryrinis,»«».i. /'» cenftit. Pyrrhi ».»
i. Utrumqueigitureft proba- pile. ij Tertium privilcgiumapud Portell./'»
dnt.rtt.v. Mifs jt.*. r> in Ail.it.n.6. Sc Rodr. in C»mp.ref.x%.n.x. ci\
conceflum a LeoneX.vi- v;r vocisoraculo, in quo , abfolute, coneeditur;
pofledelicentia Supcr jorum ( nuerum eenfettntiit nitft rtneitttrt
Prntifex.)Fnttes Mi- nores, cVconfcquentcrparticipantcscumipfis,
celebrare,illic6, poftMatutjnum, pratfertimquandoaudiendaeflMifla dc przce-
pto, ftFratrcs vcnluntdevia. 14 Notatautemuterque,
Rodr./'»C»»>>y-»/:2j.».}.AIrer./»y». Reg'.io!t ij.ln m.\. id intelligi,
ita ut poflint 11 ccleorare poft mediam HocremantefirtltumMatutinum,
immoetiamnonreciutoad ipfis Matutino., quiajam probabilisert fententiaSoti non
obligarematu- tinalcm recitiCjonemantcMiflam . tj NotatinfuperPortella/^
/«4di».6.quod iIlaparticula (prt- fertim) nonexcfudicalioscafus 1 hzcenim, cum
lit particula im- plfcativa, implicat, feunotatidcmcflcinaliiscafibus,licetinillo,
iqqucmipla particula cadit, militct ma/orratio, utcuromultis VTvbttSMCn.de
matr.ditp.19 «^.Senlusigltnreft, pofle Religiofos
illosincZterltcafibusrtatimpofl mediam noctem celebrare, fed
rfiUltfimaEtsrationcprzccpti, flc itineris. , 16 AtrcyoCatanc(unthaectriaprivilcgia.
Prim6iCone. Trl- d'cntino,r^ii. dtcretedeetfervsnd &t.
Sccund6iquadamdeclara- tloric Saerz Congregationis apud Lezanam p.t t.i t.n.i.
Dico primd contraFagundezabcodcmcitatum, & Pcytinnm ttm.i.intenHit.
Vr^/».io.noncfIerevocataiTridentino. Ratio cft, quia Tri- dt-ntiniyil
imponitfplum Epilcopis, utrcmediaadhibeant, fi quc lunt ntccflaria in
celebrandis Mllfis, cztcrum ubi Epifcopi non repujjnant, nonef),
curRcIigiofiifuisprivilcgiis.dimoveantur. ScioPcyrintirficitatumaffcrrerationescontraeos
, fedcz ,fi recle espendantur, facileiquolibetmediocriterdotiodifrotvi
pofliint. NoblfcumleotitdcLug.^JfarA.^.aon.10. citans JoannemSalas , Rodriqucz,
multolqucThcoIogosSalmanticcnfes, loquentdcfe- cundo privilegio allato bj««.io.
17 DidortirrusnccrevocatacfTeideclarationeprzdifta. Ratip piro mod6
illafufliciat, quiadehacnondumconftatauthenticc. tfS Deniquethoneohimibus
privilegiisutinonpoflePatresSo- cletatis,
quiaitondumP.Generaliseaipliscommunicavic: quota-
menimpedimentoaliosReligioloslaborarc nequaquamfoierejnfi, puavimusalibi.
wnw.41. ScioWavarrum//»>f*»«W^.r.ww».l. dofcfe, etiam ho- sfie liciti
celebrari pofle , ufaue »i boram tertiam poft mcri- dicm, utoliralicebat, quia
nullibicllablata, finquit)talisfacul- tas, cuifcmeTytix(iYetSiv.Mif*n*m.»7.mimFrj.^hvi,
qua- tenus, obiterfaciendum, idcm concedic. Sed contradrcit com-
munisThcologorum fcntentia cum de Lugo/or. rir. Laym.kr .*/>«/.
cortluetudoa*SummoPootificePioV./»Ri*r.irf^ approbau , cTc cenfura Przfaiortrm
, qui id facientespunirent ; Concinitque Tri- dentinumdumprzcipit,
neSicerdotesaliisquimdebitis ( idcft, uc eiplicac Laym./or .tit. bi
EtHtfuttemmnnittrttnfntth) horiscdc- brent. xo llludcum Vafq.rf-* Ku,
hjt.itz.t.4 .nttm. 1 7 . & al i i s , planecon- cedimut,
iiimagnafcflivitate, abfoluurardiosconcione, in Ec- clefia, manecxhibita,
velfunerePrincipis , vel folemni ordina» tionc, veifimili, pofte Miflas
privatas, etiamtardius, hoccfi» ufqueadhoramtcrtiampoflmeridicmi celebrati,
neMiflapopu- Jus defraudetur. 11 Sacerdutemquemlibetaddandum Viaticum, imm6,
atque Epifcopum, itineris, vetfimilicaufa. pofle, um intesra hora, poflponere,
iroeridie, utetiameundemEpifcopumpofreexcau*
fafireileroiaculutemiuislubditisiropertirc, omnesapuddeLugo
dtEKtbJifp.io.fttl.tJu*,*. concedunt, juxta ca, qtizin fimilidi-
ximu$fupra««n.6.r>7. IdempofleProvlncialcro, cVSupcriorem
localem(etiamProvincialiprzfente, quia adbuc Superior localis in (ua ordinaria
poteltate perfiftiO refpecl u fuorum f ubditorum , u t ibidemdixirauscercumefl.
Colligo exSvatjem.^JtRtiigjr.S.Li. e.u num.tg.junift t.n.anum.ti. Ad dandure
Viaticum pofTcce- lebrari u(q ue ad tertiam horam poft roeridiem , fequendo
tunc opi- nionrm Navarrin*m.l j. diflam, concedi: Vafq. »• dt Enth.d.zif.
t.^.num ^t.fint . 2» Illud item aropledimur . Mendicantes , participantefque
curoillis» quihabentPrivilegiumi»CM»^.fV/vi/J«r ftf»v.Mifi.%.%.
pollponendiexcaufaMifTam per horamimeridie : pofle incipere poft horam
integram, quiaprohisprivjlegium deocteiTeutile : Si ergoaliipoflunt,
exdivaisn.10. poftnoninccgramhoram, Miflam jocipere, excaufaipfipotcrunt,
exeademcauu, aliquant6 plus, atqueade6poflintegramhoram. NoucameninSocieuceJeiu
de- DcreeflecumlicentiaSuperioris , faltcm localis , juxu rcllriflio- nem illis
faclam itid. i R.P.Generali . 2) Imm6quemlibctSacerdotemex jofta, v.g.
itineris, vel fi- milicaulapofteindicfelloMiflaminciperepoftiutegram horaro i
meridie, docentplerique, Henriq.Suar.Mirand.Rodr.quosc/ur, fcquiturque
Laym.//*-4 rr.j.r.4 ».4. itaque, exconfuetudine, ob- jervari ceftantur.
Inquaopinionedicendumcrit, privilegium mo- d6diclumMendicantibusconceffum, non
ad idem feflorn dumu- «tfidenim, cumcaufa, habent oroncs; fedadaliosdies non
fe- Jlivos fc exccndcre. J>t frrviltgU Mtndirgntinm ftftpmtnii Mifttm nfnnt
nd ftrtinm htrum m mtridit . 10 Termihus, ultraquemcelebrarcMiflamnonlicet,
eflMe- ridiesmoraliteracccptus. IuPius V. in Rutr.Mi/f. Satiseft tamen,
adcviundamomnemculpam, fiMiflainchoetur ante meridiero, vel in
ipfomeridie,licctabfolvaturpoftei. Iu Vafqjt» 2. 24
ConceflitEugeniusIV.apudBuIlar.Rodr. *•//.* tr.perBul.
lamCongregationiSancIzJuftinz , & confequentcr aliis partici- pantibus,
utlicitepoflintcelebrareinitinerc, velexcaufa jufta, ufquead Nonam inclufive:
HujnfmtdiCengrtgMtitmt (aitPoncifex) Stttrdettt in itinert ttnftituti , mnt
nliit nd h*e tnnfn fuLfifhnti% nntt ditm , df ufaue nd Nennm inelufivi , ut
tttttrntt vnlennt , tenere frtftntium duxinvti eenndtndum . Hoc privilegium
nonefle revocatum iTridentlno, conftat ex iis, quz diximus ».1 6. nec co taroen
uti pofle Patres Societatis ]cfu, niu cisP.Generalisilludcommunicec, nimisfzpe,
per occafioncm, diximtisitcm in iuperioribus, *j
Juflamautemcaufamjudicoquodlibetimpedimentum, quo
quispropterrationemalictiiusmometinonpoteftanteijMiflim in- cipcre.
DicofaIicujusmomenti;fiquidem nonfufficit, fol6m,uc commodtus celcbres : nccex
co,qu6d urdius e leflo per fegnitiem exurrexeris: necutftipcm,
cumeanonindigeas, lucrari valcas,
&c.6contrafufEciatfprcterlterfadendum;iofirma valetudo,quo
tardiuscogariseleflo, veletecloexire: ftudium neceflarium ad concionem,
velfiraile, fi poftMilTamilliftudiovacarenonpoflisr ncgotiumalicujusmomenti,
quoddifferri nonpoteft: multitudo confeflionum, fipoftMuTamillisfatisfaccrenon
valeas : imm* & confeflioincepu, quam, zgrcdlfferrepccnitcns ferat : &
clec- molyna , qua ad vicJum indigeas, Oc his nonabGmilia potius morali
ludicio, quimcertareguladefiniend». Semper ergo prz ociilis habendum erit ,
debereintcrcederealiquam necefliutem , nccqvi- demmaximam,
dumfimusinprivilegiis, quzinnulliusfuntprc. judicio: necver6modicam, ctimfimusin
rcnonlevl . %6 Denique dercrnamus , quotanam hora intelligatur nomi- neNon*.'
FrancolinusapuddeLugoi/*,drEi/r». ft3.tjt^x. rcm tnp.Anum.x7. neNonz^
francolinusapuddcLugo </«>,##£««>. //«.1^.42. rcm
QjPdfiabfqueulIacaufainchoctur, vclpofttcrtiampartemho- cxatlcperpendens,
docetcfle variam, fecundiim varia anni tem- reimeridic,
exAzor.svir.i.W.iOf.aj^.velpoftmediamhoram pora,
necefleferopertribushorispoftraeridiem.utaliQuiuniver-
cxLavm.//*.i^r.s.r«».*./i«/«.4. vel ooli iresquadrantes, exBonac. (aliteraffirmant.
Docetcrgo in /Equinottio, hoceft die»4. Scp- cx Laym./AV j^r. jMf^jmm.*. vel
poft tresquadrantes, ex if EuchJ,i.nu ult. far.9.num.6. (eu poft non integram
horam plus minufve, cxcodcm/W«i»; t\ S> Ucftro a?t:d Diaium p.tr.i.tr. 1 4.
rtf ia. peccabltur, fed nonnifi venialitcr, propterparviutemma- tcrir ;
cumcaufa, nilpeccabitur. quiacaufa vincitdcfeclum il- lum, aliisvcaialem.
Colligo ex ic Lu$o d.10. dt Euthmrifi.ftii.t. ialiteraffirmant. Docetcrgo in
/Equinoclio , hoce(ldie»4. Sco- tembris, flcdie *i.MartiiNonam eflc quidem
tribus horis poft meridiem: atinSolftitiohvcmali, hoceft»». Decembris Nonam
cfle dusbus boris cum quadrante poft meridlem : in Solftitio autem zllivo,
hoceft**.Junii, cfletribushoris cum tribus quadranti» bus . Ratio hujus varictatis
ducicur ex eo , quia hzc diftiaaiodiei, Digitized by Googie Caput VII Quaedam
antc Miflam; 4S* perPrimam, Tertiam, Settam, Nonarofitjuxttbreviutem, vel
longirudinemdiei, quilongsoreftseftate, quimhyeme, «con- fequenter Prima,
v.g.lcmgiuspromhiturzftatequim hyeme, Bc fic decxteris . Duratautem hora Nona (
que facitad no$)drmidum pirtem temporis , quod fluit i punctomeridiei ufque ad
verum oc- ctfumSolis: quare C meridies , T.g. fit hodiedecknaocUva hora diei,
durabit Nonapertreshoras, hoceft, ufqueadhoramvige- fimamprimam
hujusejuidemdiei. ' 17 Sedqtizeft.fingulisdiebusajmiadnoft^ ^Subfcribam hlc
horam ejufmodi Nonam , prodiOU diebus diOo- rumquatuorMenfium,
/uxtaMeridiemPanormitanum, in Ski- lia, adgradusaltitudinispoli
t^.exquibuscaBttri, plns, minuive, diftantes, ttcile colligiequoquampoterunt.
•• ag In/Equrao£tioverno,hoceftxr.Martii, MeridlesPanormi eft hora 1 8.Nona
ergo,ex didtis ».16. dnrat ufqtte ad horam a r . *9
InSolftitioarlHvohoeeftaa.Junii. Meridies ibideroefthora rf.1n.r4. Nona crgo, ex
dictis ». t6.durat, u(que ad horam ao.rn.a6. 30 IoiEquinoaioautumnali,
hoceftt6.Septembri!t,roeridie$, ibidem cft hora 1 8. Nona ergo , ei diflij
nmo.16. dum ufque ad ho-
"l^Volftitiohyemalihoceftai.Decemb.iBertdicsibidem eft ho- rat9.ro.19.
Nonaergo, cxdiais»».t6. dumufqueadhoramar. mDi4ces ,
forefcandalumttrnfer6Miflamcelebrare. Refp. pofle huic occurri, fi explicetur ,
quandq opus fuertr , aftantibus privile- gium : quod fi , explicatione non
obftante , perfeverabit quis in fcan- dalotfcandalumeritpafllvumjquod vitare
nequaquam Expediuntur quatdam facfliora pertincntia ad Sacerdotem, antequam
cclebrct. fi. I. Prtets ar.tt Mif*m ■ 1 T
IcetfanumcoiulliurafitanteMillarnfidem, uthacoccaiio- I - nedicam , eft poft
Miflam ) preces Deo ofierre , 6c przfer- tim illos Pialmos recitare, &
Orationes, quse proponuntur in Mif- fali; tamenidinpaeceptoneqiuquameft;
namideo.notanteribi dicitur. PrtparatU ai Miffam , pr» *ppertu*U*t» S*etrditis futen-
tU. ItaCaftrocva«.a.rr.7.^.t.M*.6. z Majordimcultaseftdeprecibus,
qacreciantur,duraSacer> dos induitfacras veftes. Sed contra Navarrum,apud
Bonacmoxci- tandum, Sc Azor.apudeundem , nec has eflefubgravipraecepto inde
conftat cum Bonac. dt Eueh.d.^.a.uh .p. S n. 5 1 . quia non apparet, unde id
vel jure, velconluetudinecumtantorigore przcipiatur. Quiddeveniali'
yEgreilludadmitterem , quamvis admittat Ca-
Qrop.diS*tr*m.n.tiMp-*mts.io.».2.i\iosct.ua>s: Sc Rationoftra
eft,quiaubinullumpraecej>tuminvenio, cur przceptura veniale
velimadmittere> exconluetudineitem nec idem veniale poffum t,
utinfimilidicararaox$.t. »»*w.t. $. II. non recitttis privarimprecibus
Matutioi,ef- nt communiter Antiqiuores , apud Marchin. quentiam, quiaRubricas,
ut do folumfuntdeconfilio. , 6 Audi ipfumCaftropa«» ajr.7. dif.t. p.*-**.
J.idem dicentem , dum probat id non efle mortale . fifam Mifam ( inquttj
MattUsssu frtcihms nm ruuatis, *»* *ft mtrtaJt. RatUpuipmatft, *m**»Jr lum
txt*t d* hat rt prutptmm . Dittt, tft prutptm» Utnm * ?f V. in princrpU Mif*Us
, mhi 1» vtmut (**B* *h*dt***s* fruspst Mif*m dUtn jmxt* rUmm Mifaiu, ahfms,
mJU ndduttmi, vtl dt- minntstn», *U*vt mntatum* aiiatpxs tutmmt* sis prtfcrtpt*
.i*U mn* tx t*rtm*niis 1» hu,*rf, &t. **!>■ r*— V. t*Uf* prut- ptmm
f*rv**di ritttm ditndi Mifam, n*t **v*m tndnt*n*t , /•» h*t t*mtn tmtrnli prtsetpt*
n*n ttmpninndtt MjtMMtrvuutwm, *mi* rititntt* Mntntini n*n *jt rstnt mliqm*
Mif*t [** *• M>fl*m frtfmppMitnr , tUiit vstttr* *r*ti*ni alimsnntnUtm , fnh
pr***pt* if- ftt, tnm m m Rmhrkit c*v**t nr . ■*&*** t*m*n snRnhritss pr*~
ftrihuntnr, n»n nt fr uipt*, f*d mt ttnfili*. Utmt* *hft*t mtir dt- ftUns in
Miff* tintingtnttt t*mpnt*ri imifimtm Mntntinnmm prt- tnm ; mtuty fnlitm *fi
dtftBnt UvU i vtl dktminm ift, pr*tttUr* *x fmttntU *ntt*n*rnm C*n»nift*tnm .
Utms* stim ti"Mr* *li*n*nd» privUtgittm *4 dienmUm Miftm , nm ricUm*
«*"«"- IM , *nU hu d*ri ptttft, *d tritmUt fcmpnUs. Hmc tD« . VideJ
autem hanc totamdoctrinam uvereetiam nonadnutteoti peccatum venialer . 7
ConfirmoexeodemCaftrop.rt.».^. /» fnvnt* (a;t) rteumia- m* tfieii, ftdtr*, citm
fUndum *ft, vtl ft*r*, tttm tft fittitndnm, tx Rnhru* prifcriptt, ntn vUttstr
*f* ptetatnm, fs *bf<tnt cnutm- ptn fUt, onU n*n viditnr pueipi, f*d cmfnli,
CT ndU*" mmJ"' rU d*v»tstnh gr*tUi ftt Btnatin»
sLl.dih»mcaaan.pm.l.pA.*Tt. Hactenus CaftTopalau» . Curigitur pari modo poli
aflerara Matuts- nireciutiooemanteSacrumnonpraecipi, fedconfuu, flc ri majoris
devotioois gratia? videbimus ».j.6'7. x Sed quiddepeccatoveniali?
communiterplerique, qui libe- rantcelebraturumamornli, nonliberanti veniali,
fi,finecaufa, Miflam IMatutino praepooat: cujus dotlrinx fundamentum , fic
profertCaftropal.r«».a./r.7.rf.».»»r.4.«.6./»#. Vixiali fim dnhi* fapi
tnmrinrit , <\n*nd* nhfiin* r*ti*n*hili tanf* Mif* dicitnr , mm prtmtff»
Matntini ntuatian*, msi» u* aft tmfnttnd» rtctpta , & amU MUttnttnam htrn
cmfnttn, & *h ZccUfs* prafeript* , nm tft dictm». Haecille. a; Verttm
opuflcm prim6,quod Caftropalaus probaflet hanc con-
fuetudinemiubobligationevenialifuiflerecepum , cVnonob de* yotionem, feu&
non obcrrorcm •> quo judicabant adefle praece- ptum , quod de ftflo non tiat
: curaigituridnonprobaverit(eiac- quicfcere non pofluro . 4 Optaflera fccund6,
quod in fecunda ratione illa {**UM*- tntinMtt* hara tmfntta nm tft diOnm ) non
confudiflet quzftio- net. Not enim hic non quaerimus , anfitveniaie, hora noncon-
fueta, dicereMarutinum* fedan fitvenialeprzponereMatutino MifTam»
quzfuntquzftionesdirerfae,necunaaliaminferens, ut ex Ce patet. •
Ar,wterfl,nooobfervabiturRubrica, quzjubetMilTamefle pollponen^*m»
ergopeccabiturveniaiiter . Rcfp. Ttmh, T. i L D* Satram. §. IIL f T"\E
habendisalceisicelcbraturo, nullum WJ atqueade6, nudis pedibuscclebrare,
nuliuns . eft. IuTolet.Scortia, Si, apud hijm.lih.t.T.p.T*.r*-fin*,<3lMx
umenhoncftas, dScdecentiaidrequirit, merit6calceatum Rubn- czMiflalisillumvolunt.
Ateftconfuetudorecepu. Audto. Sed recepu ex honeftate . Iu Booac. alios
rcferens d* tnthMa^jtU f. 9- * T ouid? iionfolumidpe«atumrM>oeffeotimeii
•erametiam iPatribusin A^gyptiorum Monaflerii» oegentibu» ftatuturo erat ;
nudis pedibus Monachi , ad facra cedebranda, lmrnd &lufcipienda,
procederent. C*tt**mt»t*< mquitCaflianusii».!. dtbahitn Mmath.tapAO.) vtlntt
UtirdiHa Evanrtlx» pruipt» Ma- nachi rttnfanttt , t*ntnmm»d» c*Jitis ( hoc eft
grsec* Sandalus U Annitattmthnt tjnfdtm Cafnn.V.caitf*, ) fnts simniant padts ,
CC paul6 pofl .• &tfibns tnmtn caltgit , apamnutm UtUi ntantrtr , **- fti
Drmini mandat» cmttfis , naanaqmtm t*mm ptdihnt **s htrtrt ptrmictnnt, cum
aectdunt at erafanS* myftrrU: ittnd aftimantit, ftidiri dthtri, anad dicum ad
Mijfm, Stlv» ttrritiam calct*mrnti tmi , Utnt fasula *ii : ' » , vtt *d Ufnu .
apud Marck *U md.tr. \.p. \jt. s . ck nonnulli ex Recentioribus,
A20r.Beilarm.Re- ajin.aliiqueapudeundemMarchinum, quiaeft, inquiunt.jtm ve-
tusconfuetudo, & quiaPiusV.i» BnUaUfrine.MifatU, dilrride idpraecipit.
Negantver6communitcraliiprobabilius. IuSylveft. Socus, Medina,
Val.Suar.Vafq.Lefl.Henriq.Si, Scortia, Fag. Laym.ciutiabeodem Marchino.
Ratioeft, quianooapparetnec confuetudinem, nec Pii V. mandatum efle tam
rigorofum. Non confuerudinem, quianonconftat, vel eflelegitimam, veleflefub
mortaliaccepum: nonmandatum, quia idquantum refcrtur ad recitationem ejufmodi ,
Jiftu» fsltum Navt ; t» ;** ftat , 0.1V. 1
/^Apiteopertoinceoereufqueadpraefentiam Alttris debet Sacerdos, ibiuraen,
apertocapite, adMilUmprocedere ex e JtnBus Upiftfput, dt ctnftcr. dtft.x. Sed
dubi um cft , an iu pileolo utiquispoflit, uteo nonamoto, celebrareSacrum
valeat.Negan- dumideft, ciurifaculutemriteconceflam, vel citri necetTiutem,
hacenimnecefliute exiftente, pofle Sacerdotem, capite pileolo cooperto,
celebrare» fi non eft opportunius petendifaculutem( d ocet de Lug. dt
EucLd.in.fia*. ».roa. gradumque neceflitatis fic
explicatMarchi«us<*«»rd«./r.a.M-*.9. N»" crtdtnm tft mtrtaU
(asUdmsiddieatGavant. ) ahfan* difpmfatUm, ftd tnm jnfta canfa, puta ih nimUm
rigionis frigtdualim , eapilis dtMitattm , vtl ftn*- 8m*m, Vtl *h ealvttiim,
ttUhrar* tnm pitttl* nfqn* adCanantm, fi difciti tiftt pttin diiptnfalimtm,
& nfus piittfi d» r*r» tmtin- girtt . Dnttr , ant» dtcrtt* Saera
Cmgrituunii , di hae r» , fmtt dfTttttva, nm prutptiv*, &c. & intri.
>*it»d fi *lunhi tft pama txeimmunicuimis , tfl tmnminatirU, fua ix SnarU,
Sanch. Cajt- tan» nm ftmptr ift fitnnm mtrtalit cuipt . HzcMarchinus: qno- ad
illud ( mfitut ad Canmtm) aligui cum Bon ic d 4. d* Eueh.a.uU.p.9.
».i9.extenauntuique ad Confecrationem, aliqui cum de Lugo
moxciutoloquunturabfolute. 1 OlimauteroEpilcopus,
imm6&PrzlatiReligionumprofui« difpenfabant in hac re . Sic Henriq. Scortia,
Laym. apud Dian p .1. tr.ul : 4. rri.cX. nuoc id rtit r : jt ur Pontifici tn
Miflali novo Urbani VIII. his verbis : Ntns* mtdtat tui pilttU U ctlthruim*
Mifarnm fia* txprifa UttntU Stdis jlptftiiic* , n*n *hftant* msaeunau* cm-
rrari* cmfnttudin*. X At ver6 ficuti ex Stncblih.iJt matr.d.+o »6.7. ih multis
po» teft Przlatusdilpeniareincafuneceflitatis, quindo nondatur re- curfus ad
Pontificcm ; itapoteritin hoc de Pileolo folum adver- te, nonrequirimagnum
necefliutis gradum, quia res, de qoa agiinus, non eft um gravis. Quare
necefliutes mod6 numero Ff } prk Digitized by Google ♦56 primo d i<Qae ennt
fufficientcj ad hoc poflitdifpenfare, finonfitrecurfus, ikuti fi diiftcile ii t
ad Prjelatum recurrere, fumcientesibidem erant adhoc,
utidnereteriamfinedifpenfatioite. Id quod infinuat prae- d n i dccretum ».a. aliatum
, dum dicir ( Ktm**tU**t) ooa enim eftprzfumere,quandonecei&taiurget, &
nou eu petcndi difpen- tationem opportunitas. , 4 Sed quod peccatum eft, cum
cauu quidem , fed finedifpenu- tione, quepollecfacileobtineri,
celebrarecumpileolo? Dicoci- nifcandalum, &conteroptuo-i) noocllemortale.
Aatioeft>tum quia non videturex fegravis irrevercntia, tum propter authoret
magni nominisnobifcumfeatiente$.SicSrUeft.Aug.TabieavRodr. Hcnriq.Grafttut,
Bart ab Auf . Mkand.Scorlia, Fag.Ledefma,quos feqimntur, ciUDtqueMarchrausaffrd.r.t^.a;
M-».i i.Dun.;«.j. rr.i^ rer.tX. SaneVaiquezallatus, approbatulque iCaftrop.
cTif.fr i.i J.uaii /j.io.a.io.ailcnt^omncsSacerdutes in Polonia,hye> mr,
velatoeapite » ufqueadconfecrationem Aluriadefte,probat- quepofita canfa
pofleid fieri , etiam uneliccntia, quia didura <-..W- tVw» prxffumpuoaem
requirit. j In China I ic itum eftcdebrare totam Miflam opcrto capitcquia ibi
fignumreveicntist noneftaperire, fed tegerecaput, licet ad
omnemfcrBpdumaraovendumPauliV. liceolia »a ldacccflcm, Iu PratpoC di Sturum. 5.
J . *rt. j .d-6 . • T * 4 .... * §. v. Methodi celebrandiae Miflae. Lib.I.
Epifcopus, velPratutus C, Utc4>uco{Hu, vcirncaauis uitu«iaicninus , u reue
pcrpcaaavauu . r , vel fitdifficilisad Pootificem, per>
rationiiSuarioallataenoa relpoudet "T\ Bbet, ex l-J iftortali,(
eftonondebcrc .d^jtjUt fsjmm- 54- fubobligatione ►erciub moruli dicant
Navar.&Ze- rolaapuH V afiund. prir. itd. 1 X3.tr.21 .«.j.)adefl"c, qui
miniftrctSa cerdoti (acrincanti . In neceftiute tamen , & citri icandalum ,
il» lumabcfle,nonefletcu!pa . lt * Suar.Laym. Fagund. Oian. apudde Lugo d.io.dc
F.ucL .uii.4 n.io). Semel, curoquidamSacerdosrufti- caretur, convcniflctque
multitudo Agncolarum , diefeftoadau- diendum Sacrum , necadeflet,
quifcirctSacrominiftrarc, unum oiiiisrufticrsfuminaricidemSacerdos inftruxic,
quiad ipfiusSa- cerdotis luituui Miilale transtt rrct , vinum, & aquam
porrifrret, tintinnabuioque, cumucraHoftiaelevaretur,figmimdaret. ce- terum,
inreliquis, fibi rcfponditSacerdos, iufacJuinefl, ut vix Mraiflridefeitusapparuerit.
Retlefauum, &io fimili necefiiu- te istm reotobandum . a
FceminamminiftrareSacro, prohibitum eftomnino , quarc tutn i p(am , t um
Sacerdote m eam adroittentem pcccaxe roortaJiter
docctMarchinus«tfsrd./r.l.».s.r.i *.*.». $ Btiacafuquidcm oeceluutis,
potiusconceditur i Doflori- bui, ceiebfaruiineiniaiftro, quim illa circa
Alureminiftrante . i*K-i< fircaajure)namrmniftrimccirca Altarc viro, qui
nefciat refpondete, &refooodentibuiexchoroMonialibus, v.g.noneflc
prahibituoi , nec iocoavmiuvt, docet, contraVaiq.deLugo,<A.
cuifentenaisifavecpraxisi natn mde Monjales canure CU, Crc- d», ecusailia» in
aliqmbusMiflis, etiam fulcmoibus, videmut PfjWt», 4cio Nugnum,&
Sylviurthapud Dian^.i.rr.i 4 ^/.4). AddeSyU v»» jptMarcb.aU.concedcrc fceminis
utrumque in ncceflitatc,idc;i, amrtereAltari,flcrc(poodcre, fcd
iisnonaflcntior, cumcaiuine- cefliutismelius, &
minuspericuloscprovideaturpcr Saxerdotem fibiipfiminiftrantem. 4
Iideminfuper«*is.iiotant, laboratttem morbocaduco, ii 4 Atqualiseftgradusnecefliutit,
utpoflitquisfineminiftroce- ro, puta, iemei in menfe cadere m terram folet ,
idqueabfquo cebrare/- Certe,utdeturinfirmoViaticum*eftfufncien5neceflius.
ciamore, vel fpuroarum emiflione , vel horribilicorporisagitatio- IuSylvius,
Viilal.aliiqueapudDian./.r.quidquidalii dicant cum ne, poflecelebrare ,
ad/imclofocioSacerdote /ejuno, qui poftjt* fi fuerit opus , pcrficere
Sacrificium . 5 Dcnique 1 qui lepra , vel fimili eiteriori deformi morbo
laborat, in quo umen non fit praediclum periculum , fed fo- liim quidam horror
aftaotium , non excluditur omnino ab Ai- uri , fed prohibetur, oe celebret in
poblico . lu Suar. 4« Sm- 6 De Uiico diai afJtf.(f.>Mfji,
AtqtuseiulmodiLremitzdifpcoiabit? idoon erplicat Suarez.
SedegoanthoreftemEpifcopo, ut rcgulariter rem remitterct ad Sunainum Pontificcm
, adqucmpcrtinctapprobare modos beae , yel male vivendi . Lege Bcllar.
dtmtnthut.^. Rodriq.r#m.i jj.Rtg. I Mt.4t.ctrc*nudmm \ Pcy r. Jr.X. ta
Cffiit.ryrrbi, i m. Duodenique hicadverte. Alterum : cclebrantem pofleMitum
incep tam prolequi finc Mini(lro,fi Miniftcr forteabiit» & aiiquao- tulum
expeclatus non veniat . Iu Henriq. quem fequitur Hur :J.t. dtSMnf.diff.il.
circ*jintm, quia , quamvis , necefliute urgente i
Miftainccptadefifterequispoflit, dequareiafra/.a^j.^.i. deftv clus UmenMiniftri
noneft necelliu* unti momenti, quantum ad defiftendum requiritur. Altcrumeft,
Miniftrum, nifidefit inoeceitariisjUtG v.g.maie- riaminepumluacuipaSacerdoti
tradat, & citrl lcandalum , & coutemptum in fuominifterio,
viipouegravkerpeccare. luBo- sucJt i.usi) At f.i,.a,uii ^.9.0.36. nam fi
reiinquat refpondere, vci in- lervire, iaquooebet, nonvideturinre gravi,
delinquere. Ad- dc, necobligariefteingratia ; quare fi cum conicientia peccati
morulisiniervit, non propterea novum mortalc committit : im- tndputo,
ficuradebitarevereatiaaccedit, ne venialitcr quidem peccare,
ficutinecveuialitcrpcccareti fi alus fpirituales cxerci- utioncs exhiberet. $.
VI. &MI/4U Ctrftrii. 1 XT On loquimur, quasnara fanius requiratur ,
adhocutor* JiN dinariquisritevaleatinSacerdotem; id enimpertinetad Tr.dt
irrtguUritmt , (ed pouroqutod Gt^ceraot,qua:nam necclia- riaGt,
utlicitecelebrariab ipfopoftit. (j iJIarcquirityir, quatnoaobftatintegritati,
dc reverentiae (a- crificii. HincilacrisCanonibus moxeitandis exduduntur a mu-
nerefacrificandiparieutesiiiorbumcaducum, dosmoniaci , capite latfi, caeci,
digitiscarentes, vomitulaborantes, &fimiles: ma- gnaeiiimefletirreverentia
, vel rclioqui prepter hzc ucriticium imperfeclum, vel indccenter tracuri. i
Illosergo, quimorbocaduco, velfimiii, qui facile rererti- tur, vexantur,
iucoovalefcereoportet, ucpcrexpericntiamali- cujui temporit recuperaum (alutem
probent. Pro dcemoniacii , »\iqui)uiUt*+x:*mmwiitirdiftm8.%l. cxpe- rientiam
anoi do recuperau (aluteexpoicunt, pro aliis morbis, juxtarat>.N«i«r 7.9.1.
experientiamtriginudierum. Sed textibus bene perpenfis, merito Suar. Sayr.
Reginal.aliique apud Bonac d» irrr^J.j./}. i. p.i.n iJ. conciuduiit, ad
Epifcopum pertinere judi- cium> analiquisliberatusfitmorbo, penfatis morbi,
& pcrfonac conditionibui . Lcgatur omnin^Suar. dc CenfJ.ti.fr :t.\ .nu.t.ry
7. qui pro iis , qui jam Ordinem fufceperunt , de quibus loquimur,ait» requiri
quidem judiciam Epifcooi , fed id non efte dilpeoiationem,
icddeclaratioaemuntum : deciaracionem intcliige authencicam , (cilicet a
Superioredimanantem ; nam proptercl ego cenfeo , non fufticere,
fifiatiDocloreprivato. Pofle umeo Geri i Provinciali pro fuis fubditii
Regularibus, nudiuftertius pro quodam Patre CapucciaointerrogatuspuUvi,
quialatisillaprofubditis, etl au- thcntica declaratio.
HunJ.trJtSturif.dif.iz.vtr/uifin. Item, utSacerdosaliquodiefe-
ftivolatisfaciatpracccptoaudicndiSacrum, multomagis.utraulti- ViI[al.Sylvapud
SicV n.io? ctumconfuctudine, quimjure; noneft tanti ueceflius requiratur .
Atque cx his poterit dealiis fit potius introdu- ut mh 5
<feodficaiensminiftroooliSrdifieftivo,facereSacrum,potes
finepeccato.quiapotct fequiopinioneprobahilemaffirmantium,iU lam elle
necefliutem futbcieotem ,cum poftit dici , przceptumau- diendi Sacrum, non
obligare, nifi , quaodo Sacrum habcripoteftyde- bito ipodo . lu BonacaV £ uch.d
4 i.hIi .p <?.« < 4 • aliique. 6 Dixi«.4.(aliquodiefcftivo; nam, fi
Sacerdos v.g.Erernita vel- let continuare, omnibus diebus feftis, id faccrcnon
concederem.fi- quidem,ut habet Su ir.dt BttcirJM.ltH.i . tirejfintm, aliiq,'
apud Bo- nac. 1 harcelletvoluntas, nonneceiiius, eftctque novusviveodi modus,
quidifpenfationeindigeret. Nam proptcrei noluiflcm , quod Marchinus dt
*rdjr\f.\ *X%MXM etiam contioaate in Ere- 1, adderetdecipiinhocsuariura. Neci
$. VII. Ctrptr,,, & ietie 1 1 T>E hia fuficit U dift.ii.rn, ntit i
Stutrd* tUt | e> Uti, , mue breviter oout Suar. tUSmet. tfimt. Zmtns ,
ioqak» r , ptamtum rttu Sttctrdt ttUUtu , *jk U ttUmfftu . mj rtltm,
&*mittifmtti* mm deittt ; utmmvit turu mtUtrU riftrtfi frtetfti . Hxc ille.
iamcontinaateinEre- a Idem prupter fimilem rationem erit de lotione manuum
m^is^UnuUaST" ad" SiieStte ; W' qttod occ»Cooe,B,-c 457 u s. Dc iis , quae ad Sacerdotem pertinent
> dum a&u celebrat. CAPUT
PRIMUM, Dc intenrione Saccrdotis in celebrando. §. L D* *""» f*f'fi
».*_ *»li_a inter orones aQiones Virtucis Religionis , cuncinquam,
eftmoruleordinareheead aliumfir*ra, quandoin eo fineita fillit , ut interveniat
voluntas oroittendi,ob il- lum finem , aliquod Deiprxceptum grave. IaSylv.
Nav.Henriq. apud Sanc h. citatum . Atin calu noftro non amittitur ule quid , uc
funponimus, ergo mortale non erit, folum erit veniale, fico-
tiveoialiscftfinis. Quamvit eaim adfit aliqua ordinisperverfio, cu m debcrct
celebrarTSacrum , propcer Dei glor.am dumttxac »<fc nonproptervanamgloriam,
aroea hzc perverfio non eft gravis; igionit
patet.quiajamremanetrinisultimusipliusglorizin eoanimo.quo u,Deum
lervanturlubftantialia, & neceflaria Miflz ; lolum additur.hic
O.M.dignumefle. incujushonorcmvel noftra ipfa alius finis, quicum, utdiximus,
l.t venialiter pcccaminolus i, vitadeftruatur/ id, quod
fignificarcprofitemur,non illumfinemultimurononexdudit, fed folum leviter, ut
iu dr- qurdemvcrbiSjfedipfaafliorieSacrificii: inquofcm- eam, coramaculac.
..... «ereffedebetdeftruflioreioblatz. Offertur autem in Mifla ipfe 7
Deniquef.propterfiMraindifferentem.quispnncipaUterce. ChriftusDominus ,
eju(deraqueChrirtideftruflioinrervenic;qua- lebraret, v.g.utamicocomplaceat,
aliis nonlacrihcaturus,idcm tenus, per confecrationemCorporis, &Sanguinis,
ponituridem dicendumcrit, lcilicet non peccaturum roproliter. Katio eft,
Chr.ftus .nproximoftatu, (euviadeftruflionis; quianimir-mex qoia,
ucmodddiflumeft, nonincercedic volunttj oraiKendi ali-
viconfecrationijChriftusfeproduciturfubfpeciebuspanis, ccvi- quodgravcpwceptum.
Futo Uraen venialiter peccaturum , quu ni, &ucficreprodufluJponituria
taliftatu, ut mox, corruptij ordinareresfacras, &(piritualesad hsec
temporalia, nulla per- fpeciebus, deftruacur, leu definat efle; non quidem
dcftruatur ver/ioeft, licetminor, quimuordinentoradnncravenialiterroav-
abfoluti, fed ex vi amiflionistaliseflereprodufti : Siquidem , fi lum , de quo
, inprtu.nnm. pcrimpoffibile, nonefletinalifua reali exiftentia inCcelo ; lcd 8
Sedaudi, qu6dDeuiteamet, Leflar, idquod, qux dixi-
loliiminelTeSacramenalifubhijfpeciebus.certc,exvicorruptio- mus, illuflrabit.
EracquidemCoocionacorczcemmpius, acre- nisttliumfpecierum, deftruereturomnino,
&non amplius exi- ligiofut, qui amenconcionari in dicbusQtudragefimz
oolebat, flerct. Videsveram deftruflionem viflimzf Quare, iicuci non
nififtipeiwliumapr«dicationisminifterioip(ipromittcretur. Rux- . ■ r < *_L__
r_J m I _ 1 1 _i _ _ 1" i f _,,,J i.^;„„J,.,« ;,.nnJ,m i illi ^irnim.
quandophyficemoriebatur , fed quando jugulabatur, feu gravi
terpercutiebaturiSacerdotcOvisv.g. dicebaturrruflari, feu U- crificari :
&liquida, utvinum, &oleum , non quaodo phyfice _eftruebantur, fed
quando in terra , v.g. vclextoto, veleipar- tecffundebantur,
dicebanturfacrificari , lcu libari : fic quando in Confecratiooc accipit
Chriftus hunc ftatum , quo proxime poni- turin viaaddifl-mdeftruflioncm, reflc
facrificari vere , & rea- literdicitur.' Nam quemadmodum per gravera
percuffionem ovis moritura indead quadrantcm , v.g. & vinum , oleum ve pcx
effuGo- nem deftruenda indead sl iquod tcmpus, quia ponunturin proximo
(latudeliruflionii, in omni loqueodi proprietatedicunturSacrih- cari:
iuChriftuiDominus, quiaponitur fub fpeciebus, indcad roodicumtempat, iii
conuptis, deftruendut, dicitur in omni proprietateSacrificari. , , Hic raihi
diu de hac re cogitanti apparuit bonus modus explican- di 1 tjuaratione,
inMifla,repcriaturviflimzdeftruflioumeflen-
tialisiooranipropriedifloSacrificio. Natri per aliosmodos, oui- bus utuntur
Dofloresapud Jo.de LugooV htuhirAtft.i 9. /><!?. 4. c f • & pcr ipfum
modum, idemconfuutisczteris, utitur, nuoquam hibetwr vera» &realis,&
nonmetaphoricadeflruflio,qu«realis. & veracertehabcturper noftram przdiflam
eiplicatiooem . Sca tixc ftise explicuimus Tr«S. TlutUgic» dt S*tr. %
Cumigitur, utdiccbam, Sacrificiuoi fitprzdifluiexcelleo-
ciftimujReligionisaflus, certumeft, ultimumSacerdotisiacrifi-
cantistinemdebereefte, Deum modoprzdiflo venerari, quicer- tcfioisfempcrlaltem
implicite adcrit, quoties Sacerdos iotenderit juxtaRitumSaDflzEcclcfizcelebrare,
nec ulemritum, quoad lubftantialia, & gravitcr neceftaria, velit propter
quemcunaue aliumfinem, relinquere. Secusforemortalepeccatum oemodu- bitat,
quiaiuncSacerdosprzponeret fubftantialibus , & graviter M ilfz neceflariis
illum alium finem , quod eflet negligere Dci prz- ccptuminregravi.
LegeS.Th.i.».fi3».«r/.J. 5 Nunquamneigiturfwemortalipcccatopoieft Sacrificium
ce- lebrarii Sacerdote propter aliiim fincm ? Et ,^EqueQepeccabitur,
f.Sacerdoscelcbret, ob vanam gloriam , veloblucrum, vcl quid ^"T^Dico , fi
propter fioem moruliter peccaminofura celebret Saccrdos, certuraefle,
peccaremortaliter.utfiquij v.g.celebra- rctobfinemaliquodnoubilefurandi:
Peccaretiteroraottaliter, fi aropteraliumquemcunquefinem velldcrelioquere, (cu rclinque-
retritumpr-diflumiiineccflariis. Ratio utriufque eft, quia in hoc fecundotalu
Dci przceptum , utmodddixi, negligitur, &
inptii-iointenditurtinismoruliterpeccarainofuj, i quoafliofpe-
_ihcaiionem(umit. « Anauteminprimodiflocafuefrentduzmalitiz.fpeciediver- Cr %
alteu proptcr intcntionem furti, contra Juftitiam ; altera contraReligionem,
proptcrirreverentiam, quzirrogaturSacri- ficio » dumallumitur, tanquam medium ,
ad roalum finem tpoflet eflequ>H'0) qmmumenbreviterexpedio,
aftirmandoefleduas, furti , uucertumeft, &facrilegii propter diflam gravcm
irreve^ rentiam, quzcerteinuliintentionercperitur, dum fisutiaflio- ,H' t_m
fanfla ad finem Um per vcrfum . 6 Atvero,
fipropterGMmvenialiterpeccarninofumquisprin- ci. mal futeratalius, qui
invicatutad faciendum in quadam yillaSacrum, ibatpcrlibenter,
auiaibiopipareiDominovillzexcipiebatur,Sa- crumamojibonadcvotioneopcrari ,
feque ad illud , pro virili parte, difponerelolebat, iuutfaceteulurparet,
feageregratiu confueviileilliDomino, procpulotemporali, nonminus, quim
proipirituali. HiduoCoocionator , & Sacerdos, ciimepo Metla- nzoTim
inCollegio noftro verfarer , fimul conveneruntadintexro- gandosnoftrot ,
aapcccarent/ Diii,peccaredumtaxat venialiter, oamordinabantConciooem ,
&Sacrumad finetillottemporales, rum interim ultimateconfiftereot in Deo ,
propter quera Concio- nesutiliter, &Sacrumreligios^peragebant. Addidi tamen
tacile eos potuifle etiam i veniali feliberare, fi folum minuj priocipa- liter
ioteoderent alter honeftam refocillacionem , alcer hone- ftum lucrum . 0.W. H*
mttntUnt , fun Stctrdot b*irre dtbtt ecnfttrsnJi , «J dm trunittttMT dhiifi* ,
& ixflutui» InttntUnit . 1 T
Ntentiocoofecrandiabloluafnamdeconditionauagereper- JL
tinetadScholafticosJquamSacerdoshaberepoccft, dumSa- cririciumcelebrac(idquodeftcommune
in cooficiendis omnibut MKfM quodeit quadruplex eft. Sacramencisjquaorupiexeii.
Auuaiu, naoiruaus,i cerpreutiva. 2 IncenCio
Aflualiseft,quaquisafluinCendicaliquidfacere.Eft- queduplicisgenerit. Priraa,
qua,quisadverteasquidfaciat , vo- lensilludagit. Secunda, quaquij rcrleflensad
ipfam volunutem, qua vult aliquid agere, illam vult . Hanc intentionem iu aflu
figna- to, illaminafluexercito , appellat Cajet. apudSuar.<<«W./»/M Ctm
mtnt.ad f.64. S.Tb.dtStUTJtrt.t, j Habitualiseft intentio mcre przceriu, nondum
retraflau, v.g. incentio, quam heri habui euodi Romam, fi eim non revocavi ,
nec aliudaddidi, dicetur hodieHabitualis . Aliomodoetiam (umitur
ioteotiohabicualis, prohabitufcilicetex frcqueoutit aflibut ac-
quificoaliquidiotendeodi. Ut (i quis v.g. farpe digitot volent rao- veat,
etiamdormicos, etiam amensadillosmovcndos, finc ad- vertentia fe applicabit. 4
Virtualis eft eadem przdifla ioteotio przteria nond um retra- flata, fed add it
u nmn, quod reraaneac in bomine, & influat i n oput , Suod deprzfenti
homotacit, v.g.heri intendi ireRomam:hodie ni-
ilexprefsedcRomacogiuns.aflumomedia, ideft .furgoeleflo,
exeodomo.naviraconfcendo, &c. dicorinhitmediisaflumendit habereincentionem
virtualemadeundi Romam. Addit ergo r tualisfupn Habitualem unum aliquid , per
quod moveor ad illa dia perageudi,que ad finem beri propolitum,& nunc non
cogia icogiatum conducunt. Quid autcm fit hoc aliquid , quod in roe remanet
poft in- cencionem hcn habitam ,quodq; me nuncmovetadilla mediafufci- pienda,
gravis eft interDoflores difpuutio. Etaliiquidemcum
Su»r.dtS*cr.dift.ii.fta.i.fi.$jHtire*,<locerit, efle ipplicationem
potentiarumexternarum hominis, quzexvi inteotionis przteri- tz,
reraaneotapplicaczadeamedia. AliUumVafquezi<£*rr«a«. di'\- ii$.c.6.nnm.-'$.
putant, efleconncxionem quandam, quzre- manet inter primara intentionera ,
&fubindeintcr aflionesfub- oalitercelebraret, v.g.obvanamgIoriam, vel
lucrum veoialicer fcquences. Aliicum.Coninch.d<S«r^.74.«r/.Sj/»».i.
dicuac,efle —alum, folumveniiliterpecciret. SicSinch.W.i-«»D«*/.r.j.*.i.
quandam entiutem ncceftirid i przdiflaprimaincentione reli- R.tioeft,
quiaunivcrfaritertunceftmortalcordinareoperacionet flaminlmaginacione, &
Appecicu fenficivo, feueciim, (altem rirtutum: v.g.miniftrareSacramcnu,
audireSacrum.operaMi- alirjuaodo, exde LMiodifp.SJt SMtr.fta.s. in.it,.
inintelleflu,& Oricordixexercerc, &aliahujufmodi, atqueadedipfum ficere
volunute, quz cntius (quamvit modovixpcrceptibiUJ ler,C Tttmb.T.tl. DtSturnm.
Ff4 Digitized by Google ■ 45« Poteotiawdillosconfequeritesaclus. Quz tamen
omnia , flcumi- fainScholitagtbndareJinquerenoflrumefl, i r
Deniqueintenriolncerpretativa, quamlndirecum etiam ap- peilamus, cftca,
quaquisaiiquid vult, taotum in caufa; ut, G quis , fcieos , fe folitum in
ebrictate occidere homines , vel it eb r ic- utem, Indirefli,
cVlnterpretativediceturvellet feu intendere botnicidium. HispofitU,
duobusdJclif retn, qtae ad oos facJt, Mcthodi celebrandac Miflae. Lib.II.
dicere mcipiac, Scc. i*m noo fifirt ii mera inteatiooe habi t ual i , fed
additvirtualem, atqueadcd hanc fufiicere merit6 docuit difius , & Virtmmlit
affroi/AiMr im tmfm m*m vtrb fiabuualu , ty butrfrttmtivm. 6 Dico primo,
intentionera AcTualcm confecrandi(utetiam Vir- cualem furocientem, efle in
Sacerdote,ad. hoc ut valide, Sc Gae culpa Sacnficiijmcelcbrct. Itaiidem,
aliiquepaflim.DcaclualiDonindi- gemus probatione. De Virtuali ratio eft, quia
Deusnon requirit alil tntentionem in adminiftrand is, & connciendis
Sacramenus, nifi il- Jam> qua homo rationali, Sc humano modo operatur,qualis
eft inteo- tio virtualisicum quacommuniter homines opersntur : nam perpe-
tuamact ualem intentioncm ad rem, quam iotendunt, nec babent , aec moraliter
babere mortales puflun t , cum patet experientu, tnoc minus nos adu acceodere,
cum inaxime actcndereconamur . Adde, quod , cum tam facile fit huroanz roenci
ad ajia di vertere > fi adua- lem intentionem omnino rcquififlct Chriftus
Dominus in Sacra* tnentis coohciendts, eacontinus nallicati expofuiflet. 7
Dlcofecundo, intentionem habitualem, vel intcrpreucivam furaciencemoonefle.
Itaiidem. RatioeA, quia conlecratio, ut
etiamquaclibetaliaSacramenticoofeclioeftinJhtutai Chriflo, ut exerceatur ,
ficuti modddictumeft morerationali, Sc humano, non vcrb
velutiaPlyttaco,quodfuifletindecentiflimum,cummi- nlfteriura , quod fit nomi ne
Chrifti peragendum eflet more bruuli: Ataclioper intentioncm habitualem, *el
iocerpreudvam facu, floneft infe, & formahter liuera , ucpacet, quiautfic ,
potefttic- it velebno, vel dormieoce. 8 Exhismferoprlmo, qu6d Sacerdos , ttonem
, Sc reverentiam debeat procurare ti eatamen procuranda anxiusefle non debet.
Att btni . ( fnnt verba Suarii mfint CrmnulU.1t1t.64. S. i h. de Sacr.a rt . i.
) Aciu*- ttm intentientm ntn tfft imttJtittudmm in *iiu/irn*tt, qut* aecne-
etffarium tfl, mte ixftdu, mt Sattrdti, v.g. dum ctnfecrat , humt *Hum mttrikt
refttt , Ep itutndt ttmfitttt: ftd mtiiut tfl, ut dt ifft miniflrrie a ft
rtnficitnd* ttttttt , auam vttavit Cajetanut a- tiualem mttntitnim m *Uu
txtrtitt, t? ,fl pttiiniuttntit qu*d*m cU rtt fmcrmi ftTufimdut , cum qu* tfl
ceujunti* veluntt firfcitm- di tmirm minifttrm. &u*mvit necetje mtn fit
h*nc ftmftt n&mtxtf teri, ntaut nimitm d %iwiw> ud htt tmhibtri.
HatcSuarez.Qui ideo ad vertit hanc , q m cft intentioaauaiis , non efle neceflc
letn- perafluexercefi, quia luccederefufficienterpoteft virtualis. q
Inferolecunddduoscafus, quorumrelolutiodilaure poterit s. Sitprimo, Sacerdos,
qui poft Ordina- lrohanciotcntiooem: ^f», *uatutintum Vefln, *tttd*m sd AUurt,
<yS*erum*g- frtdiur, vtlt ttmfurnrt ! G ounquam efuimodi intenuonero revo-
cef, fedneeunquamrcnovet, valideneconfecrabit, dclicice,in totafuavita?
Dicoconlecraturum valtde, clclicite. Vahde.quia inallumendoadvenenter,
utiuppono, illas lacras vettes, in acce- dendoad Altare, cVe. adeft
vircualisintencio. Licice , quia noo eftSacerdosobligacus nifi habcrc
intentionem conticiendt Sacra- mentummorehumano, utfupradtClumeft».6.quam fatis
luper- quehlcjamhabet. » 10 sitfecundd:Sacerdos,quiriceinicieturSacerdotio,
necira- quamaliimintentionemconlccrandihabeat, lednechabeat con- tmiam non
confecrandi , & fic cclebrct per toum luam vitam , va. lidene,
otliciteconfecrabit/ Dicovalide, & licite coniecratu- rum,
fiincaefecisnondefit. Ratioeft, quia> exunaparte.inaf- fumptione Sacerdotii
adell fulficiens intentio coofecrandi , hoc enimquis vult, dum
vultfieriSacerdos, illudque muous exerce- re: flc ex alia , lufficiens intentio
adeft virtualiter inipuatlio< ne, quia Miflam celebrare intendit , & ad
eam fe dilponit , vel in aliis aflionibus , Sc precibus 1 1 Sed placet verba
Henr.W 1 .r*;. 1 a.»«»>.i.jffcrre in hanc rem, ne cui fcrupulolo
videaCurnova doclriru haclenustradica. imttm- im virtmmlii , inquit, dittmdu
tfi , fuamvit ntm vidtutur Jluxiffi tx tffitati vi, & mttrv* frtm*
imttmtitnit , *mt*mialittr nunauam habmit intimtitmtm fit txflititam; (Vtlt
fattrt, qutd Rem*n* ic- tltfia inttndit , idefi, autd Ctriflut inflituir )
habuit tamtn ctn- fufam , ut fi auit Ordimti fatrtt fufttf u , ut fiat Sattrdtt
, & Miniittr Etclifi* , c abftmt alia ftrmali imttntttnt ( fi nunauam
habait ctntrariam ) ctmfutvit ctltbrart , & miniflrari Sacramtnta triam cum
diflra&itnt mtmtit , hic tmim ctmficit Emthariliiam , & alim Satrtmtmta
. Hjcc
Henriq. Et pauloaliter Reginal./mw.xi/ir.i©'. c ? mrm.\$. • '-
Quandoigituraliquidocentintentionera, qua quis fulcipit ordtneshocanimo, uc
liat Sacerdos > non lufficcTcadconficienda Sacramctica, re^lcdocent, quia
haec tancum eft intencio habitua* lis : uc addito qudd Saccrdos veftes facraa
induac , Miflie orationes Heo riq.aliique BonacV* Sacr.dift. \ 4 . J j».s j 13
Addo.- quodionoftrocaluvixmoraliterberi potefl, utnon
.ucaliquMdoiplaaclualisiatencioconfecnndi, quandoenim Sa- cetdos exiftens , v.
g. domi , ftatuit Miflam celebrare , & quan- doioiplaMifladicitfic: fiat
Satrifitium maflrum mt flattat tibi . Item, Biufdutlnt Smtrifitium. Item, ut
mtbitCtrfuty & Smuruii fimt diUHijTimi filii tui. Immo , cV quandoaclu
conlecrat, pro- ferens veroa confecrationis, adione(que facras exhibena,quid
aliud facic, nifiulceminaauexercico, uc raodd^)oqaebatur, cxCaje- /. III. Smfra
qmam mattruim tmdmt Iuttntie ctmfttramdTi I f~\
UamviicumdemateriaConfecrationisagendumcrjc, haec v£ quseftiotraclandaeflet,
hiccamennon de incencione agi- mus , commodum etiam habet locuro , quam per
aliquot calus ma- CASUS. Ubj * \M rntfter pofuit fupra Corporale in
Alcariparticulamcon- J.VX lccraodam, nec id, anrcfe lcivrt , ieu advcrtit
Sacer- dos; adverticaucempoftConfecracionem: dubiuvit, an rCman- leric
coolecrau , quodert, dubiufle, an intentio confecrandi le exceodatad maceriam
Sacerdoci prstfencera , quam vis ipfi incogni- um. 3 Docet Diana fart.i.trmrt.i
7.rtf. 1 9- Nuenum l.fat.qu^iJtrtic.s. diff. uUim. aflerere remanGfle
conlccraum, quia inteotio Sacer- dutis, nificontrarium voluerit, cumprselumatur
religiou, pre- fucnitur ferri ad omnemnuteriamcoflfecrabtlem przfentem. 4 Sed
verafententiamerit6negat. luConinch.<f* $4*4. 74^«.». A*b. ;
.n.j9.aluqueapiid eundem Dianam : quia voluotas nonfertur adomnino incognicura,
quare voluncasSacerdotis, ouantumcun- quereligiofa , non cxtcndituradcoalecrandam
formulam fibi pror- J Oixi ( docet Diana ) nam ut obfervat de Lugo dt Saeram.
iiff.t. fia.7.num.u^. idNugnusnequaquamdicit, loquitur eoiminalio diverlocalu,
fciltcetquandoSaccrdos aliquam Hoftiam prcpara- vrt, poftei vcrdaSacritta, v.g.
velabaUo, viceilliusHofliar.po- nitur alta Hoflia inlcio Sacerdote , vel
inveniuntur eflc duz Hoflie laco unius; in
quibuscafibusNugnusdicitillasmanereconfecra- tas,
quunonalligavitSacerdosincentionemfuamad confecratio- oemilliusHolliz, quam
fuis manibus prseparavit , ut exclude- retaiiam, quiropofteain
Aluriacciperecconlecrandam; femper enim intendit conlecrareid , quod in Aluriad
hoc idem ipfein ve- nit, ctaccipitconlecraodum, qusedoctrina vera eft propter
ra- tionemmoxw.»..9.dicendam, ilUautem. quam ei autbori tri- buitDiana,
efletomnindfalla , & improbabilispropterratiofsem CASUS. Dt Htnih t (\Ffert
Minifter Sacerdoti decem Hoftias ( ut ipfe putat,) KJ confecrandas, quibusnec
plures, nec pauciores inteadic coniecrare Sacerdos ,
(edinrentaepoftconfecrationem fuere un- decim, velnovem, funtneconfecratzomnes,
nulls, andecem dumtaxat? 7 Dico, Sacerdotem male fccifleaftringcndo incenrJooem
ad folasdecem, debebatenim, juxuEcclefizconfuetudinem. vel- leconfecrare omoes
przfentes inibi confecrabiles . Scd quandoqui- deminhuncerroremincidit ,
fciaccumcommuniopinione, nul- iamifefuifleconfecraum.
Sic5uu.dtSmcramJiff.*i.ftS.6.§:. clC hlcConinch. dt Euth.q.j^jut.x.dub. I . m
num. $ 1 . Lay m.lib <.ttAil.A. r.a.in.li.
Va(q.dvS>«rrM^.t7i.M/.i.«<i»v t.aliique. Racioeft , quiaintentioMiniflridebetrefpondere,
acquadrarevcrbis, qui- busconJecrat, & verbaintentionl, fecus
perverbanonfignibca- retur, quodintenditnr. Cumergoverba fint demonflrativa pcr
pronoroen, h*r\ determinauefledebct materia, & quz ftgnari, demonftrarique
poffic perdiclumpronomco. Acincafu, de quo loquimur, falso dcmonftrantur i
Sacerdote decem , quandoqui- demtotnoniunt, &ficperverbanonfignificatur,
quod incendi- tur, idc6quc necconfecratur. 8 SimilequtddicuncDocloresiidemii.
ineocafu, quo ( licet cum facrilegio ) velletquisunam, parcem proportionalem
Hoftie, velmediam non dclienaumconfccrare , quiain nihildetcrminate
ferreturintentio; cumtamen, fimediarav.g.expartefibidextera
vellet(licetitcmcumtacrilegio)confecrare, valtde 6eretconfe- cratio,
quiajamcllparsdeccrminata. Qujd, Digitized by Google Cap. IL De Intentione
Satferdotis. 459 Quid, fiqnis ittincendat: Vtlt ctnftcrart tni fmrticnUi ix
biifrt- /fn/i#*i, feu tttmfnrttm kujmi Htfiis, qu*m vult Anttmimt , vel tunm
vmlt Dtut ? Dicoin irritum ire conlecracionem • Ratio eit Jimdicia, quia, nifi
ipG Sacerdoti antearaamfefta lit ca hominis , vel Dei voluntu , ooo poflet per
illud pronomen , b*c, Ggnificare deterrninacematenamillam. An tamenpoffic
oflerri Sacrifjcium proeo, quem vult Dcus, dicam t.i.f .9 jm 7. 9
Deniqueadverco quffd fi quUcura Gnc Hoftiz uodecim , v.g.appoGtzutconiecrentur,
ipletamen. vel ncfdiat.numerum . vel etiam exiftimet elle decem , vel tredecim
, feuplures, vel pauciores, intendat autem ( ut intendere femper debet ) omnes
przfentes coofccrare , omnes confecratz remanebunt • Ratio eft , quUerrorille.
veligoorantia, inintelleclunihilobftat incencio- nipracliczvolenci omoes
prziences, & fibi in confufo cognitas conlecrare. CASUS. Dt Hrflm no*
ttnftcrnth ftrti ttnfnfii rmm ctuftcrntii . io Ol KcidatpertJicujusincurummifceripartkulasconiecra-
•3 uscumnoncoafecratU, confecreturtotuscumulus cum
intentionecon(ecrandieu,quzconfecracz non fuerinc. luiidera ciuti : nam Gc ,
quU jam intencioeft ad determinatam maceriam , lice c foli Deojvel
Angelis-nocam , ez , quz confecra tionc ind igenc, confecrabuncur. Nequeenim
neceftee(t,uComnespartesmaceriz confecrandziSacerdotecognofcantur ; cumadboc,
utintencio determinate feratur in macerUm, non requiratur diftincu ejufdem ' 5
cognitio, fed fatis Gtconfufa; fecus.quando i n roigna Pyxi- t formul* funt
coolecrandar^um nnn omnes d i llincJe no- iconfecratio.cootra lenlura, c\
ftjttll. CASUS. Dt Htfiit fufrr Altnrt, rntm vtro fmftr Armm ii Q
Acerdoscelebraturus habet in Sacriftia intentionem con- O lccrandiformuUs:
acciditautem, ut illz inclufse incbn-
fueuPyxidecollocatzfuperAlurefuerintiMiniftro.non autem fuper Aram conlecratam
, (eu fu per Corporale . ProcetTic in Sacri - eHoftiam majorem, Gne ulla pror-
17 Adratranemcootrariz fententUeTannert, relatae uum.i*. Reipondeo, negandoSacerdotemhabuifleintentioBem
illas par- ticulas, in indebito (icu pofitas , confecrandi :^imm«dicirotts ha-
Suarii. c i> Eiemplamallitumcontra nos deSacerdoce non advertence
feefleinpeccatomortaJi, videtururgere : oturgere foruftema- gisalUeiempla , qazpocuiflencadduci.
Namli v.g. SacritttHo- itiasconfeciflet cum fermento , certe fi illas nefciens
Sacerdos La- tinasconfecraret, valide confecraret, licct fi fcirec , nunquam
confecraflet. Eodempaclo, GmencediflraciusSacerdosHoliiaai nonobculiflet, (ane
fiadverteret, illam non obUura nunquam confecraret, cctamenficonfecrat»
valideconfecrat, ccaliaplu- ra lunt nonabfimilia. Quibus umen refponderi non
difficulterpoteft. Namincafu didorum eicmptoruradebuiflet Saeerdos, ant nihil,
vel unara tancum fpeciem , ideft vinumconfecrare , G lacrificare voluiflec,
<5e illoideleciusnoluiflet 1 id , quod nullomodopraelumendum eft velleipfum,
quiaid repugnaretcum volunute, quam luppooetur habcreiotcgrelacrificandi.
AtincafunoAro, nolens illas parti- cuUs non ritecollocatas conlecrareibene
flatcum volunutecele- brandiinteerum MiflzSacrincium, legftimaraHoftUm majorem
folura confecrando 1 quareinhac voluntateincegrecelebrandi ,
noninvolvicurvolunusconfecrandi particulas cxiftentes 'muta indebico , cum
contra. ineadem volunuteintegrecelebrandi, 10-
•olvatnrvoluntasconlecrandiiomonali non cognito, infermcn- Uto, innonoblato. 10
DicoTertio, intertioafu apparerealiquamdimcultatem;
ejusumenrefolutionemdepcndcreabeaqusetlionej anGt pecca-
tumconlecrareHoftiaspofiusfupraCorporale, fed extra Aram conlecraum, vcl fupra
Aram , fedextraCorporole : Genim ell peccatum.cilm intentioSacerdotis ,
utdiximuscumSuanoiMi.il. fit religiola , non fe extendet ad Hoftiasextra Aram,
vel extra Cor- porale collocata: G non eftpeccatum, excendetur. Cum ergo communisdoclrinafit,
eflepeccatum, utexiupradiclis/.i.r.j.*. t.imu&M P*tet, fequitur,
verofimiliusdle,nonre- ver6rc< infecundd, actertiocafu, &omnes>&
Docloresciuti , faceraur, valde dubiaeft, ide6 non prophane
agendumcumhisparciculis, fed velfubcondicione in alia Mifta funt confecrand» ,
vel fumat Idem Sacerdos poft aflutoptum serus, aliique apud DUn. f.iJ.€. rtf.i
oj. t>M jt. i \stf. 19-probabile pucaat remaolurasconlecratas.
Racioe!t,fraquiunt; quUSacerdoshabuitintentionemadlualerailUsconlecrandi, ncc
unquam revocavit ; & ex alia parte proccflit ad faciendum Sacruro,
&adcon(ecraodaseasomnesifeanimo deftinatas, quae Gbiprse- fenteseflent,
utcercehae fuerunt. Etquaravis,Gadvertifletillai
carcre debicolitu, revocafletintentionem, non uraen in fatto revocavtt.
ArTerunt exeraplum , nam G Sacerdosadvertiflet feforte efle in peccato mortali
,abftioeret aconfecraodo; G Umen non ad vertic , aonpropcereinon valideconfecrac
: nonenim eft confecrandum td quod ieciflet , fedquodadtuintendit, &fectt.
rj Suarez i«^.d.4J.^.o.$.$rd«iwM/.Gavanl.ii»X«tV.Afj^ p.l.tk.j.m*. aliique,
verilimiliusdocentnonremanfuras conle- cratas. Ratioeft, quiacontra
confuetudinem EccIeGse eft , Cc peccacura,excra Aram , & Corporale, velle
confecrare . Ergocum omnisSacerdosprzfumenduslichabere intentionem connciendi
EuchariftUm rice, & fine pcccaco , praelumicur noluifle confecra- re in
przdicio Gcu . 14 SedrUriutis, & doctrinae gratia tres nobis fant hic cafus
diflinguendl. Primus eft , G Py 1 is continens parckuUsconfecrandu poGu fuit
fuper Aram confecraum , itjderaque fupra Corporale . Secundus eft , G pofiu
iuit fuper Alure v g in comu, feu versus cornuEpiftolse,
ccnonluperAramconlecratam, led nec fuper Corporale. Tertiuseft, fifuitpofru
fuper Corporalequidem, fednonfu- pradictamAram, acciditenim Grpev, ut
CorporaleUtiuseiten- dacurquim Ara. Velcontra. fifuperAram, &non fuper Cor-
porale, id, quodevenirepoflecincafu, quo anguilius edetCor- porale, quim Ara.
ij Dicoprimd, inprimocafueas particulas remanere coole- craUs.
luSuar.Regin.Coninch.aliiqueapud Htmtc.dtStrif.iiff. 4.f.s.».6.».4. Ratiocft,
quiaexunaparte jam rite, & Gnepec- catoficejufmodiconfecracio, ccexalia,
adfuit lufficiens intentio inSacriftU , ex qua proceflic ad confecrandas omnes
HoftUs ani- rnodeftinaus. Acque hlc nou id verum eile,hoc eft,remanere
confecraus, etil fi Sacerdosnon aperiat Pyxidcmforteclaufam , quando profert
Yerbaconfccrationis. Ratioeft ,quia noneftnecefle,utvideatura
Sacerdotemateriaconfecranda,cum fufficUt, G Gtpraefens,ccde- monftrabilis per
pronomen , Htc , qualiscertecfl ea materia,quzeft claufainPyiide,
ccqualisnoneft.ficlaufiforetin tabernaculo , vel pofl parietem , nt paflim
Theologi ibii. docent . itf Dicofecuodd, infecundocaiu.easparticulasnonrernane.
reconlecraUi' Ratioelcilla, quamdiximusexSuarion.t}. Quid,
Gquisconfuevitconfecrare particulu collocatts extra AramccextraCorporale, fed
fufficiencer. Cbi pratfentes , putan» cx mviucibili ignorantia id ritcrieri r .
■ Relp. Tunceasfuturasconfecraus, quia etiamG adyertiffet , confecraflet:
utfupponis, f&quidem valideconfecraflet , quia funt fufficienter pratfentes
) unde is Sacerdos per accidens rationc fuse ignoranciz ,&confuecudinis,
nec babec,nec przlumicur habe- realiamvoluncatem, ideft
voluntatemnooconlecrandi in tllofi- tu , qui vert eft indebitus , jam enim ipfe
putat , efle debitum , «q; ad eo n t e fe , ac Gne peccato confecrare , quare
ipli noo obftat prae- fumpcio i Suario , cc i nobis didta ». 1 1 . & 1 6 .
at UnumdeniqueadvertitLayra./.j./M^»*.jJ».t J.«W, quod fiSacerdosiulecum
ftatuac : Siconciagacmetempore obUtionu
rranrecordarirairaularumappofiurumprocoromunione populi , ▼elficontingat,
terapore confecrationis , me non recordari ob- , laurum , tuncnoloeasconfecrare
: advertit, ioquam, Layman, quodfietquidemGcucintendit, fedvideturpeccare,
eoqubdin- tentio talis conforrais non fit communi intentioni , ac praxi Eccle-
fiz. Hzcille. aa Iaquadodtrinaunumplicet, alteramnequaquam. Placet,
3uodfietGcuciSacerdos intendit; idenimverum, ex communi octrinaeft.
Atquodpeccet,fitaHterapudfeftatuat,nonpUcet . Peccaret quidem , G id intenderet
de fua Hoftia , nam fic ,f uppoCu numanzraemorizfragilitace,
fubiicerecpericulovalidiracein fui Sacrificii, fiuraenid incenderetdeformulis,
dequibus Laymaa agit, non video, unde contrahatur peccatum , tunc eniin
Sacerdos fi obli vifceretur , nam eftetcertus ,ie illas non confecrafle , Sc ex
alia parte, nollifepericuloexponeret. Quodautem ejufmodi inten- tio lltrontra
praxim Eeeleiiz , verumeft, qaoad Hoftiam necefla- riamSacrificii,
propterdidumpericuluranonfacrificandi vatidc; fedquoadparticuUsfacrificio non
neceflariu,fuiftetejulmodi pra- xUprobanda, non fupponenda . CASUS. Dt Qmttit
vini in Ctikt Aifttmtimtti*. Ubi, DtftmJitmr Camimtk. ttmtrm LaymM». ij
/^Uodinhoctituloproponimus, fic relolvit iGapdiutCo- V. /_ atrteh.dt EHch.a.n.Mrr.i.d.1.*
4}. Nttm Itgitimmm imttm- titntmtmftcrtitnitCmlitii fttumditm ctmmuntm, &
tftimjun frn- xim fitri ftimm cirt» tmntm bnmtrtm ctmftcrmbiltm, <fui im
Cmlitt ftr mtdmm ttmtinmi ctntinttmr : mt ctmfrthtmdmt ttiam mpum v/- m»
fwmixtnm ttfi in vinmm mtm commtttttr ; vrrr ctnfurn- rtftttfi ) & patm
vmit mt* fnximi ttmtmmt iimnri Cmiitit im- Digitized by Google 460 Methodi
Celebrandae Miflac. Lib.II. tmmftchi adhtnnt, ita ut psrvaCmlieii mguattaatjtti
qmt vino mi- fctantur . Talu imim futtai vmi, vil priiu mbfhrgi, vtieum rt-
lupti vint eemfierari emnmi txptdit , nt mattria ntn cmfterata mifctmtmr
tmjttrmt*. §uati ntfi ttaftcraas alind txprtfiiiniindat , tinfttnr ctmmnnittr
hane tttam mattriamt & nuiUm aliam cm- ftcrart, & cmftqutnttr , ntt
guttat rtmtti*ritt circm ixtrimum la- krnm Caliei adktrtntti. Quamvii magn
txptdiat print tmati gut- tmt praftrtim rtmttmi, abfitrgtrt, & tume
jimplicittr tmntm mm- ttriam cmftcrabilem , qut ifi m Calitt ctattcratt . Dt
gmttii mm- ttm txttrnit Cmlici mdhtrtntuut nihd laberamdum tfi, quiantmty mfi
id txprtfti inttndat ( qued eum injuria Saermmtnti fitrtt ) ttnfitmr tat vtlit
ttnfttrart. HxeConinch. »4 Layr.ianvcr6/.j. fr.4.r.i.».r f.cumdchacre, fere,
cadcm exfcripfcrit , fic ait : £W perri Cmineb. ait , tat quaqnt vimi guttai
etnfterari , qma imlra Calieem rtliqut iiqmtri prtximi adha- rtnt, ut Itvi
Caltcit ctmmttitnt mdmifctmntur, dijfieultattm babt- ntn pttttt, quanta tmnini
licedcmonflrabilcm per pronomen, b*e probabilius tamen eft cum Laym./«:. eit. Coninch. I*c eit. Regioal.
ttm.t. lib.19. uf.z*. 19. Suar. di Saeram. difptuat^\.fiU.6. non Cunlecrari
;cum inCen- tiolegitimaSacerdotisferaturquidetriinmaieriam exiftentcm in Caiice
demonllrabiiem per illud prooomen , lcd ccrtc coatinuaro , An gmtta ftfarmtt im
Caiict dtbtant abftergi amtt Ctafeeratkmtm? 19 T) EccatneSacerdosfiadvercens
ante conU-crationem adeile 1 gutculas leparaus inCraCalicem, easnonabftergit ,
nec cum cztero vinocommotione Calicis admifcet ? Putononpeccaturum,
habeattamenanimumconfecrandi jux- taintentionemEcclefix. Ratio ctt ,quia nou
obligamur , nifrhu- manoraodo, in hisminifteriisnosgerere; non crgo ad curandam
guttmrum prtpinquitai . fatttur tnim ipftmtt rt- metaphyCcam
liquoriscontinuationem , fed folumcontinentiam *- fc.T— mmm auJ 1 . . . d £_J! .1.
/ /"V_ . /\j ' f - /*- «"V I* . •t Ntqmt vtri ptttft etmfecrttit (
fiYuti atqmt cjufdemineodem vafe, Deoczterarelinquentes. cmftStit ) ptndtrt m
futurt tvemtu etmtingtntt im (tlbm gutta ttnftcrentur , quai pefita etmtimgil
Ca- rtliqu* liqutri ctmmifctri . _Ha£tenus Layman .
NamproptereaConincLdixitexpedire; Layman, optimeSa- cerdotcmfaccre,
fiabftergat. Imm6 addo, aliquando nec dire: fienim advertasadelTe ejufmodi
feparatasgutus , quaodo diicooperto Calice , incipis ,fimitim*me&c. ( ut m
i bi non fcmel ac- cidit ) puto nonedetunc fcrupuloseaccipiendum purificatorium
, cVcumadmirationealiquaaftantium, quielcvationemcxpccianc, , velcommovendura
Calicem. Habe crgo , ct-prolequere. An gnttt fiparatt in Caliet Cmfteratitntm f
abfierfi ptft luit agiti ij VerumenimverdvideormcpofieyEgidiipartes agere ,
& utdarius procedat defcnfio j inquiro.fi contingat ( ut fzpe , ne di-
cam,femper,profecl6contingit; teimmediatcante confecratio- nemcommovere,fcu ad
latusrkctereCalicem : quomotu,totum vinumad latuscuppx adlabitur, delerens vino
confperfum aliud latus: Inquiro, inquam,fiprowensfuprahujul1modiCalicemfic
inclinatumconfecrationisformam, illudvinum, quo latus con- fperfum
ert.coofecratur, necne? Saneconfecratur,quiacontinuum eftcumreliquo:
fccusrepofitoinfuoreclofituCalice.aliquid non
confecratumrcmaoeretinCaliceadmixtummaterizconiccratz , }0 Poft Confecrationem
vero , nunquamabdergendx funt illz quodnemoadmittet; quamvisenimidficummodicum,
ut pec- guttx; quseforccadelleintraCalicem tunc advercantur . Ratio catumfuiflet
(cumnonfitprobabilc, immovix fitfenfibilc) il- eft, quiacumnon
fitcertumeasnoaelleconfecratas , eflet peri- lud, fcparatim confecrare ;
Umenquandoeftunitum, & conti- culuraabftcrgendi fanfliiTimum Sanguinem .
Allumancur igitur nuumcumcztero, eftaptamatcriaconiecrationis. Fac itemali-
adinixtzcum reliquo. Etquamvis neusfit, materiam non con-
quamgutculamiUadhzrereinterioriCalici, utungat vinum.led
fecratamconfecratztemcreadmifccre ; in hoc tamen cafu 1 du-
propterejusexiguumpondusnonmifceaturtotacumvtno.folum- bium, quodgutuillafic
confecraca, raciooabilem reddit admix- «ueremaneatuniuvine: feu, quod
frequentiusacciderepotelt, fac unam fimilem gutta m immediaceante
confccrationem ex fupe- rioreparteCaliciscadercinvinum, cVcumiplocommifceri ,
re- manente,utoportct; illa partefuperficieiCalicis,inquacratgut- U , &
perquam tran(iit,dumceciditremancnte,inquam rcfpcrfa , fcu intinda vino ;
isquiro, illaguttula veluti fupernatans , ut ita d i- cam, & hz partes
niodlciflimz vini, quibusparsdidtafuperficiei Calicis refperfaremanet,
conlecraturne, dictaftatim,antequam arelcant, conlecratione? Certeconlecrantur
in t tia, quia jamfuntconcinuacum reliquoliquore. tionem . Nec obllat periculum
frangendi jejunium naturale , quod timeri pofict, fi priusdcglutiretur gutuillaforte
non confe- crata: nonobftat, inquam, proptcrea, quz docetin fimili de ■
LugodtEuth.di/pui.is.fia.4, num -jc, Adde, quod reverencia , quz illi guttz ,
propter illud dubium debetur , cjufmodi t" facilcfuperat. Dc Applicadonc
MifTx. $. I. frtmittmntur qtudam mtetfaria di tftrtntitmt 16 Dicoigitur,
/£gidium de his guttulis loquutum fuific ,
quzadhzrentfuperficieiinterioriCalicis, & luntaiiquoundem modo
phyficieontinuzcumcztero vino, nonver6 dc iis, quz funtfeparatz
(utcrediditLayman ) licetquacumqueratione vi. nofint viciniftimz. Patet id ex
ipfius iEgidii verbis , & mult6 magis ex iifdem ver- bis,
utaLaymanrcteruntur. Hzcfunt verba /Egidii . Ut etm- frthtndmf gattai vini :
qnt prtximi ctntinu* liqmtri Cmlicit intrin- fttitt mdbtrtnt. Non dicitfr*^* ,
fcd prtximi , quod nonpoteft in- telligi, nifidegutu, quzauingat vinumcontinuum
; lecus non eflctproxime, quodcft lupcrladvum , ideft, ica, uc magis pro-
peeflenon poflit. Addequodipfe G paul6antedicit.- Ntta Itgiti- mam intintitntm
emftcrandi ftrri ftliim crrca emntm hnmertm emfeerabUtm , qui in Calitt ptr
mednm tmtiniti , mnt quafi cmti- mui emtiaetur , ut eemfrebtniat itiam aqnam
vimt pirmixtmm , C guttmt vini , qma prtximi etntimmt liquari Cmtiti intrmfubt
md- bartnt, cW- Jam,gutu feparau, licet vtcina vino, nec eftcontinua, nec quafi
continua vino . Ergo illam excludit , non includ it Coninc. a
materiaconlectabili . Includit ver6gutnsaquzimmixus vino ,
«luialicetcootiguzfint, in rigore philoiophico, vino; dicuntur tamen propter
illam admi xtionem , non i mme nto , quafi con c i n u c : includic pariter
gucus illasi oobisdidus n 1 r. quz non iunc quali ,
fedverccontimizcumreliquoliquore, utibidem explicuimus . Ouod autem addit
Coninch. ita ut levicommotioneadmifceantur , idcoaddit, quiaguttz cjufmodi,
dequibus nos fermonem etle tisfaAio, quaiidemfatisfaciuntpropoena contendimus,
facillime per didlam commotionemadmilcentur inaliavita, pcccatis ipforum debiu
. cumreliquovino. J Etquidemhzccria (quzunovocabulo vocantur fruflu» , 17
JedvideamusquomodoreferatLayman >£gidii verba , fa- fcuemolumencumMiflx)
confiderari poflunt , velcxoperc ope- neinhuncmodum : ^utdptrri Ceninch. addit
tat qutqutviniguttat rato, idellquacenui habentur , exviejus, qui eft
principahs in ttnfitrari, qHttntraCalictmrttiqualiqueripreximi adhtrtnt , itm
mt hoc Sacrilicio, nempeChriftusDominus, vel ex opereoperan-
ItviCalieiictmmetientadmifctaniur, diffitultattmhabit , &e. Pro- tis,
ideft, quatenus habenturex vioperationis, feu aflionis ip- fefl6,
(iu\c$%Mtxrtliqueliqutripreximiadhtrtnt, ergocum illo fiusSacerdotis , vcl
circunftancium , veldantium llippm . Anau- tuantur, ergofide his loquitur,
Coninch. ( ipfo favente temMeritum, quod habeturexhocSacrificio , fitfolumex '
T T T faciliusea, quzdicendafuntdc Applicatione MilTz 1 l_/ percipiantur; Prxmittendumeft
cum deLugode £ueb.d. 1 9 f:-i.9. n.\n.& feii.t 1, * »u.ii9.
inhocSacrificio, incervenirs eos, quiofferunc, Sceot, proquibus otfcrcur.
QuioffcruucfuncChriftusDominus, quieft principalis Sacer-
dos7Celebrans,quieftChrifti minifter,Ecdefia, feuccetus bde- lium ,qui dcfignat
ulcroMiniftrum, qui ipfiusEcclcfix nomine of- fcrat, Circumftantes,
quiiaciuntuoumfuomodocumcelcbran- te; Dcniqucdantescleemolynam,
prodiccndaMifla. Ii, proquibusoffcrtur, luot ipli iidemFideles dcfuntli, vcl
vivipeccatores, vcl jufti, &c. pro quibus intendit ailualiter , vel vi
rtualiter Sacerdos ofierrc . 2 Jamcircahosomnes, pofluntconfiderari
treseffLclus Sacri- ficii. luidem, &paffimTheolog.Prira6merituirt, auo
fciticet ofTerentes, velii» proquibusMiUaofTertur, leuquoriidemefl ,
applicatur, merentur, fivegratizaugmentum, five auxilia Dci adatius vircutum.
Secund6 , Iropetratio, qua iidem per Mif- famimpetrantlDeobonafpiritualia,
&temporalia. Trrti6,fa- "iin hac , fea Layman) deconcinuisloquitur,
nondefeparatis,quomodocum- quevinovicinis. Prima confequentia, in qua eft vis
argumenti , cftcerta; quia non poteft iotelligi gutumliquorisadncrere H>
quori ejufdem fpcciei, nifi cumillo: mediantibus particulis , quibusadhxret,
continuetur. 1« Exhiscrgobabemus, qu^dlicctBonac.rf/EBri.d^.y.i.^.j.
»-7.immertt6^E:gidiumciuns(entiat guttasexiftentes intraCali- cem,
quamvisavinofeparaus.confccrari.quialcgitimaSacerdo- (inquit)
intoummateriameiiftenterD in Ca- operantis, anver6etiamexopereoperato, & an
isfrudius, qui inMiffababcturexparccEcclcfix, lic dicendus habcri ex opere
opcrato, anopcrantis, cVrfimilia, pertinentad Thcologo'= Scho- lafticos. V.deLugo^.o>4/.isi.d«£wA./#a.9.».tJx. junele
nm. i)6 .& \xo.&iea.9.n.ixt. 4
Illudcerte,quamvisScholafticum,t>ertinetnonnihilad nos, An valor,feu frudtus
(atisfaclionis/jui haberia Mifla poteft cx ope-
reoperatoChrifti,fitinfinitui,annnitus?Breviterrefpondeo,cer- tu eflc infinitQ
cflc iuatlu primoveft enim iplc Chriftus, (eu, e jus in« finia Digitized by
Google Caput II. De Appliaitione Miflsc." 46« finiumeriu. Veriiin,
anChriflus voluerit , utinfinitus eflec in iCl u fecundo , ia ut una Mifla aflu
Utisfaceret , ex opere ooeruo, propceuisdeoitis finitisin
innnicum,idcerteefl,quod hicquxntur. 5 Triplexautempocefteflefenfusquzftioais.
Primus>Aafru- dlusMiflzfitinfinitus reipeflu omnium perfonaruro (quzeflet
in6nicasveluciextenfiva) & Gc unaMiflaapplicau omnibus , &
fiogulisFidelibus, fufficiat perfedtepro illis < Etinhocfeufu, fa- temur
omncs > non efle fructum Miflz actu infinit um , quia fruftra mul tiplicarentur
Miflz . & quia . ut dicemus , quaaUUs , ut iu di- caro, talis frudus
,limiutur idilpofiuonecujufcunque ficielis ,cui ipplicatur.
Iuidem<iiJ,iVt7.io.n.i03.cu:nSuar.Val:j.aliitque • 6 Secundus.
Anfitinfinitusrelpecruuaiusperfonae.&fic urva Mitla applicauuni pcrfonae ,
v.g, defundlz, tollatabilla omnem pcenam ab ip(a debium • etiamu
hzcpcenaroajor, &majorinio- nnitumcflefupponatur? Et in hoc fenfu omnes fimiliter
fate- mur, nooeflefruflumMilTaeadu infinitum. Ita Marrh. i* trd.
tr.\.p.i.t.n.*.ii. &i\. aliiqueciuti, &ciundi , quiaquamvis hic frudlus
augeatur pro meliore difpofitione fubjedli, pro quo Mif- faapplicatur ,
uode&poUet diciinMifla efle valorem infinitum fynchathegoreroatice,
cumdependeattamen i przdidla difpoG- tione, quzfempcrfiniuerit,froituserit&frudlus.
Quiatusau- tem, Deusfolusnovit. Nampropcerei, rite curacnus, ut plu- res,
&pluresMiflz, prounoeoaemqueappliccntur. IudeLu- £o i* f.uth. i. diff. i o. f*8. i » . mM 1. 7
Tertius fenfus etl. Ao frudlus Miflz fit iofinitusrefpcdiu multarum perfonarum
, &Gcuna Miflaapplicatapromultis, tan- tumfingulisproGt, quantumomnibus, iu
ucGMifla applicctur v.g. pro dccem , non di vidacur emolumen tum Miflz i n
decem par- tes» fedfinguli, fecundurofuamdifpofitionem, lucrenturtotum frudtum,
ac G pro uno folo , applicaufuiflettottMifla? 8 Etinhoclenfu magnaquzilioeft
inter Theologos, duzque fiint (en ten tiz . A iTi rmat Vafq. iifr. i* E**b.
Cafl ropa I • i» Sftrific.difp. m*ie* pMmtl.J. n.i t.aliique . Negatcum communi
Sua- rez i* Sttt. iiip.79. (*8.ti.§. iu»[tt**i* , aliique ; & merito. Ratio
potiflima eft , quiafiuna Mifla Untum valet pro uno » quantum liappliceturpro
multis, vanusmos eflet apudFideles ab Eccle- fiatotannos approbatus, ut
applicetur Mifta pro uno defundto particulari, cjufaueparticularifatisfactione:
rurenim non appli- canturomnesMiflz proomnibusdefunclis: & cur umfolicitut
eftfidelis, ut profe particulari Miffaapplicetur/ Sane non pro- pteraliud, niQ
quia fructus faltem fatisudtorius diminuitur ex confortioalteriusitaDeovoleate:
utGcuntumSacrificiutn , fre- quentiuscelebraretur. Noniufchabet auditio Miflz?
nam etG rnultiaudiaoteandero Miflam , non umen , ex confortio aliorum ,
diminuiturproGngulis, fruCtus refpondens auditioni Miflx Gn- gulorum:
Atinapplicatioue,diminuitur»utdiximus;maximum argumentum hujus veriutis ell hoc
ipfum,quoddicimus,quod,Gti- licet.Fidelet, exantiqiwEcclefizmorecoroprobato,
non fuut folliciti, utloliaudiantMiflam, funt ver6 muttumfolliciti , tlt
profolis, idemStcrum applicctur. His delibatis , ad ea , quf faciuntacceJamus.
$.IL At* *t,li**ri t*(* Mif* /r» **M*U} I Uidam infi Jelis v.g. Turca tudient a
Chrill ianis quanti vs- f leat Sacrificium Miflz , ofTert flipem Sacerdoti ,ut
pro ipfo faciatSacrum. Poteflneprimi is accepureeleemofy- ,
poteflaeproipfocelebrare? Relpondeo utrum- niumumenpubliceuonnominandor
oedeturoccaGo " , velfcandaliinpopulo. IuSuar. i* S4ertm.iifr.ji. ,
atiique apud Marchioum negantem tr.l. tri. §111. A», & 9*M*auw Uijf* *f*ni
p>ffl (r* C*tb*(%m***} 1 T r Va 1 de differt a pnecedenti przfetu quzftio :
nam hlc fup- V ponimus,Cathecumenum efle ex vicoatrkioais in gratia ,
&(olumeidecfleBaptifmum, perqnemUnquamper faauata vi-
fibilisEcclefiziitillamiDgrediuntarFidclet, tt Infideles ferrrper
fuppoounturGnegratia, clc Dei inimici : quzrimusergo. ao Sa- cerdot poflit
ftipem accipere a Cathecumeno, ilhque fruttum Miflzapplicare? . «•.«,,, , .
s> Dicimus pofleutrumque, Geniinpoteftpro lofideli, multo
magisproCathecumeooi cui laltem proderit Mifla quoad impe- trationem, ficuti
prodcilelnfideli, mod6 didiumeft . Dodrinz tameo , &curiofiutugratia, tum
de diclzimpetrationif , tum defatisfactionisfrudtu, ex opere operato;
addofequcotia. \ Quoad fatisfadtiooem . QuamvisnoadeGnt, qui coocedanc
Cathecumenoexillentiingratia prodcfle efledlum fatisfadlionis $ ex
opereoperato, GproiploofteraturMifla, undefifitin Purga-
torioiuvariperMiflampoflic, Gcuticzteribaptizati. luLezzaoa Vtrb.Mifl* iw.7 .
al i iq; apud Lud.i Crucei» txp. Bull.Crut. Hfp.x . t .S. s».|0.
vidcetiamFagund. l.\.i*prim*pr*t*p.Etel*[.t.i%.H*m.t9.& 30.
Commuaiorumenopiaionegat. Iu SutT.i*S*er*m.iifr.70. feil.lO. Pnml nitur Mirch.
i* tri. tr.\f.t .f .7.». ) . aliiquC «b ipllSCt- Uti.
RatwutftationisiUaolTertur_,quiaEcclcfia perfuotminiuroc
rM>npoteftappticarefradfumfatisfactionis MiflzniGiis, qui lunc de membris
fuis , hoc elt , de Ecclefia vifibili , in quam 6t ingreftut per Baptidnum
,qualet funtCatbecumcni . Probabiliter quidem , lcd ego libetis
fequoropioionemaflirmantem, & huic rationiref- pondeo,
Cathecumenosnone(leomnin6 extra EccleGam viGbt- lem, fed aliquouodcm
modoadillam pertinere, Gquidem pro- pter fidcm , quam iam animo conccperunt ,
& jam exteroe profef- Gfunt, incboativefuotde viGbiliEccleGa.
Exemplumdarefoleo deNovitiitalicujusReligionis.' iieaimvere ReligioG nequaquam
iunt , pcrtioenttamenad RctigioneinifuntqueioitiativeejusRe- ligionis,
curushabitumfufceperunt. Uode, Gcucihdempartici-
pantdeReligioaisfufceptzprivilegiis, iupuuadumeft, Chri-
LtumDominumnoluifleexcluderejeluzPaflionis iatisiaclionc » frudtuque Sacrihcii
eos, quiafpiraotad Baptifmum, atque cx- ternaetiampetitiooedepofcunt. ^ 4 Qyoad
Impetrationem . Faciliuscertecooceditur,auoad ip- famexopereoperato, prodefle
Catbecumeno, tum propter ra- tionem inGnuaum, quod Cathecumenus initiative
pertinet adi Ecclefiam vifibilera,tum univeruliter, comprehetxieodo etiam
Infideles : quiahocSacrificium, uteftimpetracivum, utique ex opereoperato,
poteftDeoofferriezTrid [*f[.\is.\. proquacua- quereobcinenda, etiam temporali,
ut pro pluvia , pecoribus , aliilquenecefliutibus, Mirum *ut*m *f* : aithicdeLugo
d* F.u- t*.i.ui.e.*.&\. negantem , fed cum Suario i* S*tr*m. i .7 S.[*3. ).
9. Dktnrtit, i.79.f*a.io. §. PrimiitUiir, concedente) •**• Mijf* P*S"
rf,r" ** impttr**i*m (tu*il*ttm B*vi , *** mmwrm mi f*l*t*m amietbuUtli.
Nec deeftratio, qua (imul diflblvun- tur argumeau conuaria , nam impetratio oon
refpicit immediatc Perfonam, cuiconferturbeneficium, (edperfonam, quzpoftu-
lat: undequipetitfanitatembovis, nondiciturofFerrepro bove, fedprofe,
utimpetretfibi immediate illud beaeficium faniutis "■•odMiflai
fta.l.§.Du*t*rti» bovis; luergoetiamdato, quodMiflaimmediatepronon bapci- zato
offerri nequeat ; poterit pro fe ipfo Sacerdote offerri , qui tan- quam
proprium beneficium , impetret falutem non baptizato. % Sed hzc Scholaltici
tradlent , illudcolliee, poftc , fine fcru- pulo a Sacerdoteapplicari
Cathecumeno Miftam , quz jam prode- rit, quoadfrudtumimpctrauoniscerte,
probabiliterrex6, quo- adfruaum' f.i.e.j.n.). Ratioeft,
quiaIofideli(qaamvisfolumin uno) pro- deflMifta. Liceteniroilliaooprofit, quoadmeritum
: fiquidem Infidclis» quipropterprivationemgratiz, eftDeiinimicus, non
eftinflatumerici, oequeprofitquoad fau>fadtionero , quia fatis- , -sr-j
Xcommunicatialiifuol facere pcenz quis non poteft , dum eft in peccato moruli ,
neque J2, taodi . alii non tolerau enimpceoaullaremituturei,
cuiadtudebeturpcenazteraa:pro- quidera publice denunciiti n<
dellumenquoadlmpetratiooem fetiaroezopereoperato, utdi- cammox $.}.».*.)
quatenuseiimpetraripoflunt mediante Sacri- ficio, aliaquebonatemporaiia, imm6&fpiritualia,
ut funt ali- quzbonzinfpirationes, &auxilia, utDeusaliquantulum placa- s,
euminfidelemvorctadfidem. a Dices ;crgoSacerdotinonliccbitintegram ftipem
accipere 01V. A» rftrri Mift* p*fiit fr» £x**mm*mi**tit}
pulumiojeciftiSacerdoti, quafi aon pofljt i Gbi cognito peccatore integnm
ftipem accipere. Dicoigitur, ex unaparte , frudtum. impetrationisuntiefle ,
utfuperetomnemzflimabiliutcmpecu- niz; &exalia, infidelem , vel peccatorero
offerentcra eteeroofy- namvelleinterpreucive» illud quod velle racionabilicerpoceli
. Duroigiturpouitiolumparciciparedefrudluimpetracionit , hanc folam,
&niu.ilprzterci, velle przfumendus cft . i funt tolerati , feu quod idem
eft , non »i- ', leu, quodidemeft, viundi. Et nomioatim , & publici
percufloret Clericorum funt viundi : czteri omnes non viuncfi . a
Przterei.Sacerdot (utredtcdiftinguit.cumaliit , Coninch. iif.t*.i* **e*m.
i*b.i.*.\i. ) triplicem perlonam reprzfenut.Pri- mo immediate iplius Chrifli,
unquam cujus principalis orfereacis , facrificium.ejufque fruClum,ez opereoperato,alicaiapplicat
. Se- , ipfiusEccteGz ,cuius unquamlegatusfacraomcia,&Sa- '" Saccrdos
perfonam publi- am, & fic agit perfo- hocSacrificium offerre 1 Gcpo- Dt
S*etri*tt *t prrv*t» ptrftm* prr Tritrtii , &**»T*l*r*tii . r*f.n. Ratioeftiquia
Ecclefiaexcommunicatosprivatfolumcoin- AL hocdl.publjcisfuffragiisj
itqueidc6foluroSicrificio , sssst puuiH-isiuiiragiis , aiquei DerfonaChrifti ,
vdEccleuz 4 Hinc Digitized by Google 4fo Methodi celebrandae MilTae. Lib.II.
diilis; dum orationes, quacnomineEcclefiardicuntur. IuCoainch.tM.~de Lugo Hff.
ii Ewh . } 9. ftB . 1 0.» , 1 8 j ■ U t i tecn pofl e i o kUmtmte , ora-
reproiifdero. Icaidem, ccGordonus, cVCornejoapudDianam f.j.r». 9.^.77. quu,
utdiciuracrft, hocmodo Sacerdos agere po- teftnominepnvato, non veroChrifti, c*
Ecclefiae . Immo pro- ptereafdemrationes, dumdicitorationes publicas, v.g.
nemproiofirmit, poteft,aoin>ofuoprivato,!-' excommunicatum , etiara non
toleratum . 4 Hincinfero. etiampofleSacerdotemin Sacrificio orare pro
ciliordicendimoduseft, aflerere, ipfamorare direcW pro Hx-
mmoddidfaciatprivatim , feu foia mente , & noo per XX Smeerdett, mt ftrfm*
fn»lum , enomd mm teiermtu . Dicofecundd. Nonpofle Sacerdotetn, ut publicam
perfo- , hoceft, nomineCnrifti, vel Ecclefise, applicare Sacrifi- eiumproexcomraunicatisviundis,
vel ut ficproillisorare . Iu Coninch./iii. Ratioeft, quuEccleuaiddirecle
prohibet , dum iliosprivatcommunibus fuffragiis, nec , proto-
perexcommunicationem illos privatcommunibus unquamidtemi leratis. t Sed, quid,
(iquisnontoleratusfttcontritus, perque ipfum nonftet, utabfolvatur,
cenfendumneeft,eum,qaieftDeiami- cus,&perChariutemipGEcclcfifleunitus,
umgraviterpuniri ? Noniupropterhancrationem, puunt Navarrus , Covarnrvias ;
aliique, quosfequuntur, dccitantFag. \.Eccl.fritJ.%.c.i*. imm.
6.c*cMirchinu5^»i*r^./r.?.f.i.c.S n.6. Sedcontrariumdocent So- tUS, Coninch.
cVHurlad. dy.de txeemm.dif.j. quiciUteofdem , quiaadhaceft excommunicatus;
eumqueuc, ad terrorem alio- rum, punire, quafi inviu, conftringitur pia
Utrumque probabUe , hoc pofterius probabi liut 7 Hincinfero,
peccaremorttliterSacerdotem, fi fecusfacit, fiquecleeroofynamprohocrccipiat:
quiaiare gravi , Sc contra Umgravemprohibitionem, operareturcomrounicaodo in
(acris cum excomraunicato non tolerato . Infuper tencturadreftitutio- nem
ftipisaccepue, quinullumfpiritualemfrucuimexopcreope- rato, ideft,
provenientemexparteChrifti, ccEcclefix (quieft fructus, quemmaxime, fidclcs per
ftipem requirunt ; illis con- ferrepoteu. Videm/ri/.j.t.i.J.o.a.j. £><
Saerrditt, mt ftrfenm fnhlicsy mmemd telermtei . 8 Dicotertio,
protoleratisanpoflitSacerdosutperfonapubli- caorare, ipfifqueMiflamapplicare,
eflevulgarem quatftionem . NagatSuarez, Va(q.aliiq;quosciut, fequiturque
ion.diexcem. rf.if : <j.» t.i .§.!.» i <5c Marchinus^f erd.tr.l.fi.{.8,*n.x
%. Con- «ditConinch.HenriqSa,Navar.aliiqueipud eundem BOnac.qui- bus adde
Hurtad.<*« txctm Mff. %Jif.+. & de Lugo diff. 1 9. ii Eneh .
/rfl.ii.».i87.Hiconccdunt,quuConciliumConftantienfe i» £x- trmv. AitMittuuUy
univeruliterpermittitin quibufcumque divi- nis, velextra,
cumexcommunicatistoleratiscommanicare pof- fe. illinegant, quiacoocedunt per
hscc Concilii Conftantienfis verbaaliascaeteras communicationes, etiaminfacris,
permitti , non vero hancapplicationem Sacrificii, quiacum hec fiat lblamen- te
, & longe diftante ipfo excommunicato , communicatio proprie nonelt.
Utrique probabiliter , fedhi, quibenignius loquuntur; funt hilariusexcipiendi ,
fuffragaturque ratio, quia iuec conceflio <hui Conftanticnfi ad dilatandas
confcientiu ndelium, reftrin- gendanoneft, (edextendenda ad communicatioaem;
licet non «m proprie dicttm . Iu Sanch. in Detni. 1.1 .e .9 ji*. Et quamvis id
raveatiplisexcommunicatis , quiaumenidilliredundat ex con-
ceffioneiaclandelibuslibereorandi,non erit nififavorindiretttus,
quinonoegaturtoleratis. IuLaym./.t.rr.5^.4.«.t.Sotus,ccSan- chezapudeundem. 9
Adde, neminemvocareindubiuro, quod toleratus porTit ad-
mitticumaliisinfidelibusadaudiendam Miflam,cc tunc,ra«i facer-
dospuWiceoratproiplo, dumdicil (fn «»»*«» circmnfmntibmt : ) lu deLtttftiifp.d*
E-t*.io./r<3.io.».i89. Itemcumeodem tole-
ratopoflumusrecitareonicium.veletiamcanureinChoro, tunc autem onunus publice
pro illo , dum dicimus ( mifirimtmr tmi emni- fttimt. )Ittidemibid:,temipfi,
fifitaliasdifpofitus^Communio- nemporrifiercpoflimus,
proqueillopubliceoraredicendo Cirpei Dimminefiritmfiiiimtmnimmmtmmm.
Iuidemibid. Item poilimu» admittereDiaconumtoleratumad canundum
Evangelium<> pro quoorat Sacerdos,quandodicit( Diminmifit incerittnt. )
Ita idem ibid. Quseomnia quamvis fatu. ut i perfonis publicis , funtpermif.
facumtoleratisaConllantienfi, ergofimiliter eft permifla quee- cunque com
municat io in facris , atqueade6in Sacrificio . 10
DicescuroMarchin.d#»n<i«»<»r./r.$4».x^.<S3,?.<c>ao. impli-
citefleexcororounicatum , & proipfopoflc fuffragia publicaappli- cari;
quidditas excommunicationiseftprivatio communium fuf- fragiorum,
ficuticxciutisquidditaseft, privatiolucis. Refpon- deo.
QuidditasExcommunicationistblumeftprivatioulium tuf- fragioruro, utdirefle
illis faventium , nonvero. utindireflc ; Atincafunoftroexrood6diaU m.S.imfim*t
hocpofterius affirma- orns, nonilludprius. 11 Exhis,in»'croprim6,
qu6dferiarexuHebdomida:Sanaa:, dum Ecclefia orat publice pro Harcticis, &
Schilmaticis, licet dici vel tunc ipiam fibi difpenure , veloraredirecleprodilau-
indirecle orare " 6. reticis toleratis; non toleratoSautem , qui fane
pauciflimi (u nt , vel noocomprehendit, utficterriti refipifcant, vel fi
comprehen- dit, folum pro his uti tur pnedictt dilpenfatione , vel przdicu ori-
tioneindirecla. ix Interofecund6, Sacerdottmpoffefinepeccato recipere fli- pctn
i tolerato, ut pro ipfo Sacrum , ut publica perfooa, ceie-
bret;iamenimproillocelcbrareliccbit. Iu Laym./.i.rr.j.f.i^.4. ».<S. Sayr. ii
ctnf. l.i.c.^.n.6. Idautemduplicittrevenirepoteft. Primo, fi toleratus, exfe
accedatadSacerdotem, peutquepro fe fieriSacrum. Secund6 ,
fiSacerdosaccedatadroleratum offerendo (uam Miflam pro ip- (o,
peutqueeleeemofynam. HocfecundomodoellctlicitumSa- cerdoti; imm6 <3c licitum
ipfi tolerato dare eleemofynam tali Sacerdoti.eft probabiliffimum,ex Layman
lx*. J. $.H*e iixi,qu'u, tunc,nonfeingerattoleratus(edSacerdos, quiexConcilio
Con- Aantienfi, poteftcumtoleratocommunicare, tum in humanis , tnmindivinis,
& confequenter toleratus invitatus non prohibe- turrefpondere. Uleprimusmodusvidetur
dimcilior, quia tuoc fe (ngerit toleratus, quod non poteft, & Sacerdos
accipiendo ftipem videturcooperaricumilliuspeccato. Dicotamen, Sacer- dotem
pofle acceptare , quia Conciliam Conftantienfe eum ab
omniprohibitioueliberumfacit, mulc6magis ubi intervenit Sa- cerdotiscommodum ,
quod expeclatex oblataeleemofyna . Q^a- reGcuti, exLayman/M. %.§}minti
netnmimm, univerfaliter iife ingerettoleratus, adcommunicandumtecum,
ipfepeccaretpec' Cato moxdicendo nu.fem. non tu , quigaades privilegio Concilii
: iuin hoccafu, ubiadcftfimiliscomrounicatio. i) Interoterti6 , quonam pcccato
peccet excommunicatss , dura fe ingerendopeth Miflam pro (eorTerendam ?
Dicoprim6; non toleratus petens Miflam; ut publicum Sa- crirkium, peccat
mortaater , quiainregravi facit contra prohi- bitionem EccleGse
immilcendofedivinis ; volendoid,a quo gra- viter arcetur . Adde &
excitandoSacerdotem , ut pro ipfo appli- cetSacrificium ; quod txnum.f.
(rnemorrali non potelt . 4 Dicofecund6, toleratus, (iMiflam ut publicum opus
pe- tit i lolilm peccat venialitcr. Sic Hurtad. iifp.^. ittxcemm.dif.m. n-t }.
Ratioell, quialiccrpeutid, quodSacerdos facerc poteft ,
tamencumipfefeingeratinuli petitione, quse, cumlit fimplex petitio;
noneflnificommunicatioin humaois prohibiu fub vc- niali, venialiterpeccavit. 15
Dicoterti6. Uterque,fivetoteratus, fivennntoleratus, fi peutSacrificium,
uteftopusprivatiSacerdotis, peccabit folum venialiter,
nimirumpropterpraediclamcommuoicationem locu- tionis in humanis,cuife ingerit ,
nam caeterum Sacerdos lieite, ut Wmm,y dixiroas , uleopusprivatumoffprrepro
illi<potrft. SiipteSacerdosfitexcommunicatus, cV tamen Miflam celebret
offeratqueprononMcommunicato, anvalidi offcrat, dicarn t • • v /in
*]<,".* mffitcert peyit fre |«/«ir 1 T) Ro ;uftis , five in hac vitt ,
fi ve in PurRatorioexifleotibus of- 1 fenir^)fleMil1am,probationenonindiget.
Pro juftis verd exiftentibusinPatria.hoceft, proBeatis, non nifiimproprie of-
fertur; nimirum, vel in gratiarum adionem pro beneficiis in Sancloscollatis,
veladimplorandam gloria alicujusSandiinEcelefiaMiliunte . lude
/»S.io.»«*»».t9i. 1 Memini , Patrem Joanncm Lorinum focietttis noftrae,propter
Commentaria infacramScripturamtotoChriftianoorbcclarum , cum RomaeiCatholico
Rege per fuos Legatos promoverentur apud Paulum V. Conftitutiones, jam
pofteledit* , infavorem ImmaculataeCooceptionisBeatiflimaiVirginis, uterathomo
ur- banus, &facetus.(olitum dicere amicis: Or*r», mrmtt pre Sem- tifiimm
Virrim* fentuseratproimpetrandagloria puriflimc C ptionisinhacviu.
Poteratergofimiliteramicos rogare, m go ideLugo»V£«r». H».*9- S.VI. An Mifim
mfflicmri fefiit fre titcmterihut} poflepro v deft.-hocei 1 Qicuticommuois,
c\:cerUdoclrinacum Suar.#!;^.«Vc*rr«»«. i3 7f.fe3.\0. ff.Stcnndertmnirttitr ,
cftabfolute Miflam otTerri nonpoflepropeccatoribusdamnatis, quia hi funt in
termino , fic iatoribus,iisenimMi(Ta, quoadaliquemfruclum, pro- ' " \m
quoad impetrationem,ut nimirum Deu< eorum mvui.cwqueconverut. IudcLugoi»
Eneh.d.l 9 .fteJ.l o. n. 1 94. f^uoad fatisfaQionem enim.ut etiam quoad Merituro,eofdem
juvarcnequaquamvalet, fiquidemduranteftatu peccati mortalis
necnllapcenaremitticur, nec meritum ullum haberi potcft . %
VentmanfatisfactionisfrucTus, qui impenditur ex peccati ftataconferaturpoftei,
quandoaufcrtur peccatum, dubitari fo- let, m^ilominuseontraNavair.r.i9-*W<*.»-79.
&Marchinum dterd.tr ;.f.2.c.i 1.0.9. conferri, rommunior Theologorum fen-
tentiarefolvit. IttSuar.Vafq.aliiqoeapuddeLugo»VS<» 1 9. «1« EmcL • tli. i o
. „ . 1 9 j H u r t a d Se Smcrmm. im% . dif. 1 1 . / id, quodfuseperfequiadnosnonlpeaat.
5. VII. Digitized by Google 1 Caput II. De AppUcatione Miffie. *. VI t A» fr»
Vrvit m»lUMri p,f,t Miftn diDtfuna.t? 463 fttt .1 o.§ .SJiuw i rtmtirum, d e Lu go rf#
Etub.d.1 J./iS. 1 0**09. Mar- c hm.i» c ».!.<•. ji.ifcQ.aJiique. Ratio
prsecipu» ett.quu.in eu, pro quo ofterendi cft fat isfadio Mifsae , requi ritur
i nd igentii ictua- lis. Namlicutilndulgcntia; nonicquirunturadfatistatlionem
cn- minumiuturorum ; necfatisfactioucraroenulis toUitreatumpoi- nae pro
peccatis poftei corn mittcndis :f»c nec hoc Sac rifirium debuit 1 T N aliqnibus
locis ufus increbuit, ut fideles, oe frandentur Mif. X fispoftmortem,.curent,
dumvivunt, uceaeproipfisdican- tur , & quidem ri tu dici folito , pro
Deiunctis . Mos protetid nullo iol verc pro pena nondum debiu , boc eoira efset
dare quandam im-
modtxquidquiddicatBarboi.i*o»*.rr/i./>//.*»^.j.«.8.aliiqueapud puniutem
peccaodi , curapofletquis veluti fecurus committere
D'unf,jjr.ilstr.i.PcyrinQ$t0.ij**4dir.e.tji.%i.Ltzwv.Mi0M, M4-)approbandus.
Ritiointercarteraseft : quia, iic non fervatur
ritusMi<lalis}dumMitHi,quzdefunCii$iRubrkisafritjnatur,reci' taturprovivis .
Ritenefaceret, quiproMiftaNaulisDominiv.i. reci taret Miflam Reiurrectionis /
Certe ( nifi extufaretur i bona h- de, vel ignonntia ) res gravis v ide re tu r
, i.l r rm (i ageretur frequeo- ter, quia
faperetimplicitumcontemptumRubricarum. Videin- frar.T-ir.tj».6. Pari
igiturratione coocedereidemnonpoflumusin cafu noftro. i Dicuncprimo,
innoflrocafunullumcfleinconveniensiCqut- dem Sacerdos repraefenut vi vum coram
Deo, ac fi efiec dcfuotlus : ficuci inMiflade AnimabusPurgatorii
repracfentanturez,perinde acfitunc, quandodiciturMifla, moriantur,dumdicitur:
Nimb- fnbtnt tu Tartunt , nt cdttat 1» tiftmrum . Etin Miflade Adventu»
quandodicitur, VtmitDtmiui, tfaWirMtm, repnelenutur, ac fcChriftusDominusnondum
veoerit. Refp. non oegari ejufmodi reprsefenutionem fieri pofle , nam fa-
tcmurin ScripturaSacraefleufitattflimam :fed decidinvjsab Ecclc- fia, in cafu
noflro, non fuifle quid iimileufurpatum. Certefi id ufur- paretur , poflem, dum
ego liim fanus,curare,ut dicatur Miflade in- fi r m ] s pro me reprseicnuto
iniirmo ; & dum fum in pace , Miila de teraporebelli; &dumfumfolutu$,
Miflaprofponlo, & fponfa: 3uascumfintinconvenientia, cVcontraRubricarumritus,
often- untinconvenientiam prediftxfententia», ut meritdLaymJ.r.rr.f. f.t.nttm.
1 j. cjufmod i confuetudinem extirpandam omnino efle mo- nuxrit,quidquid
Marchin.tf«#r4.r#.a.* i.c.HJi.J. rontrarlicat . t
AddeplustibivivcntiprodciTeMiflas dici ioliUs pro vivis, qulm przdictas dt
Rnfuitm . Ratioeft : quia,quoad fructum ex ope- reoperacoChrifti,jam omnes
Miflae funt asqualis valoris.'quoad ora- tiones autem, &preces,
easDeusnonaccepur, nifi juxuinfticu- tionem Ecclefiae ,
quzcumeafdeminMiflisDefunclorumnon in A peccacum v.g. mendacii, quia,jam,
propcenaipfidebiu,fatisfecjt. Adde,qu6d folutioexnacurafua fupponicdebicum, cum
non poflit incelligialiquidfolvi,nifipriiisinCelligaturaliquiddeberi . Hispo-
fitis, fic urgetur ratio . Cum poffit eveoire in calu nollro , qu6d ille, quicrasoblaturuseflflipem,
veleiccrasmoricurus,illafatisfaClio- ne non indigeat,
nonpoteftquidproillonuncfolvi. Praeterei, u nuncnonindigeat, contingat ver6,
quod indigeaf, quando peteC Mitsam, vel quando morietur,
Unetuncfruftrabitarlolutione, quaecuminpoteftaceSacerdotisnonremanferit,
utomnes docue- runt n i .!.(. nonpoteritiSacerdotetunc illiapplicari . j Lege
Marchinuui tie. cit. apud quem in venies Decretum Sacre Congregationis ulem
anticipationem gnvicer prohibentis, tan- quamnovarain EcclefiaDei, periculoiam,
&fcandalo(am,quem loquendi modum forufse fumpfit Sacra Congregatio i Suario
d§ Sa- tr»mJifjmt.j9.fta.9. f. Tirtt» iaauiripttta , qui dixit ideiseraaudi-
tuminEcclefia, & valdeabfurdum. Ecquamvisnonnullirclpon- deant de hoc
Decreco non conftare auchentice, camen, aliquo undem modo, coiifirmiri ab illo
noftram fententiain nemo ne- gat. 6 Adrarionesallaus wtm.i.&i. refpoodeo.
Et ad Primam quidem rateor, Deo notum efse,qui petituraseft , ied dico>Deum
nolleicceptareillam fatisfadtionem anticipato, ne dare videatur inrpuniuntem
pcccandi. Immo addo, forufse , nec
aliquando polse , quia aliquando, pro illo figno , nondum fupponicur debitum
pcerrse. 7 Adfecundam, negoincafu noftro, ialtemfemper , efse fo-
lutionemanticipaum. Cum enim aliquando non fitefsentialicer folutio,
quacexfefupponitdebitum, nec folucio» necanticipiu folutioefsepoteft,
quodfialiquandoeise poflit, jam diclum cA, non accepuri i Deo. I
AdConfirmacioncm, eflo efset verum anteeedenS) dequo Umenmoraw.9.
negoconfcquentiam, quiaCappellanus, & v.-rc
folvitprodebitoacluexiftenteanimararoPurgacorii, & vere iol-
vitprodebitocelebrandi, quodcontraxitdecontraclu, quem »c ituehtpro vivis, pro
vivis Dcus nonaccepubit. Quod fi Sacer- dos privatus validexontra ulem
intentionera Ecclefiac aliquid pof- fct, dequareinfraacendnmerit.' certe,
noneft tancihicfruclus, ,, . . quinticft illc, quem lucraberis,
exobedientiafervandi Rubricas, cepuvitCappellaniae, quorum neutnrm eft in cafu
ooftro ocrefpuendiulemprivatumfructum, qui cibi provenire, contra infticucionem
Ecclefia*, poflet. 4 Dicuntfecundd, ingeflifleinfignespieute, ccdoclrina viros
Alberrum Magnum, HenricumComitem, &Epilcopum, aliof- qae . Sic Lezana
v.Miff» num. 54. March.tW.rtr. Reip. |d illos bona ndegefliflc,
mirumnonclteasente, quindoMiftalis ritus, ejuf-
queregularnoneranttamlatediffufseperProvincias, nec forufle tamftridi juris,
quimpoftPium V. Nunc verdpoftcogniumveri- tatem,
&inaetate_hacnoftnumbeneculta, quando rcs fuo pon A n «lUpttind» fit litit»
, falttm ia C»ppt!!*ne , di&* ' t Dlctumefta>.t. /'• Anttttdtnte
CtmfirmtUuant , Cappella pofsc anticipatd folvere Mifsasile dicendas . Sane ?
in hoc dcreaccuritiflimefuntperpenfx, illud nec agere, necconiulere §. VIII. Dt
Applittttitnt Mijft «Micipiua , fw*. mi fttitfAahmtm . 1 Q AcerdoscelebrathodieMiflam,
ejuique (atisfaclionem ap- 0 plicatproeo, quiprimusillam, oblauftipe,
petituruselt , five pro eo , qui primus omnium de fua v. g. familia eric
moriturus , atqueiuufurpareconfuevit,quotiesoon fuppetuncprxfences, qui peunt.
Riteneidfacit, flipemqucpofteioblaumacccpcarcnefine injuftitiapotcftf 2 Rice,
&fineinjuftitiapofle, tenentHenriq./.OjOJ^/.r.xr.
#.».aliiqucciutiiMar^hino-*V#r^j,jr.J^j^.ti.».9.r>f.irji.r.&
Peyrinor.j.y» ^.f^.t.Rttiocft ( inquiunt)doplex . P rimdquia jamDeusnovitillum,
quieritprim6petituru». vel moriturus,at- queadebilliapplicarc, exnunc, antequam
fcilicec, fiat petitio, poterit ; & fic Si tisWlionis fruflus oon ftabic io
lufpenfo . Nota id, Xe«or, idenimide6hocmodoexplicant t qufa omnes fatemur,
quodprivatusSacerdosnonporefltenercin luipenfo, ieu conier-
vareinprivatotheUuro, luarMilTfffatisfaclionem, utpofteilibe- rediflrihuat;
folumenimPontifexSummus, ut bene ML docet Henriquez, &quiabeocUvem habent
Indalgenciae, dillribuere poflunt lausfadionem in Thefauro EcclefreiChriftorcpouum
. Propterhocergoipfidicunt, quod incafu , dcquoloquimur, non fufpenditur fradus
Miftar , onafi dandusquem lit petituro, quando petet, v.g.cns, feddaturounc,
quandoSaccrdoscelebnt,datur inquam, 1II1, qucmDeusvidetcns petiturum. 1
Secundaratioeft.quiaid, nihileftaliud.nifiSacerdotemfol- vere,
anticipatAdebitumfacicndiSacrum. C mo negabit, quodfiqulsCipcllanusdebeat, v.
discelebnreunamMiflamproDefunclis, poii bnndoinhebdoroadaprarcedenti, quiafic,
antici'paroiolvit,i temquefundatonslacisadimplet, dandooppo functis;
ergoinincalunoflro. 4 Nihilominusnonpofleidrite, &finein;afticia fieri,
merit& docentSoar.d.£»rM.79./ia.9.#j#rrAil,JWr»>w/?, immtdit, &
dicloadvertendumeft, noofempcrejuimodi anticipationem eise licium.
SieoiminiundationeCappellania!impIicite> velexplici- u- ca veatur , ut nulla
hebdomada tnnleat Gne aliqua Mifsa, praeve- nirenequaquam licebit : tuncenira
mens fundatoris eft lervanda, qui forufse voluit , uttaleAlure,
ieuEcclefiafingulishebioma- dis honoreSacri6ciideconretur,vel voluit
noniuccurreredefun- clisquibulcunque, feddefunctis,
quilucceflivcdefuafamiliav.g. velCivicacedecedunt. Nampropter hanc rationem,
quae faciie praefumi in hia fundattonibus debet, cum de Lugo d* EmcU.diip.xt .
ftii.1utm.44. non racilecoafulerem praedido Cappellano erufmodi
Mifsarumpraevemionem; iol^migiturineocafuancicipatioCap- pellani licita erit ',
quando ulia , vel (imilia incommoda ooo UUH.IIiniV.W.lllVI .|.uinuif,vwu 111 im
Orm pr» mtbit ptrcMtiribttt umjk , ey in priiiciMt mt im ttmpirt [tnt&mttj
, cmn Miffit antitipMI ttucad 10 IlluddeniqnehacfuperrenoUt de
Lu%o&tLdi()>.i%ftir.to. 11.109. id quod hadtenus negavimus , oon
intelligi de fruuu impe- tntionis: Namiicetoonpoffimhodiev.g.
utbucerepropeccato admiiso, pofsumumenorare, atqneadeoSacrificinmoferrepro impetnridoauxilio,
quoindigebo infuturum . Sic cnim onmui , htrrn mmit ntfr* , Et St iwmrn. nid—
ttlimtputu i 11 Dices: ergoIiccbicSacerdoti bodie celebrare Mifsam pro oblituro
Itipcm , quiajam huic lucnbitur falcem fructumimpetra- tionis.
SicutienimpoteftSacerdos, accepu ftipe, celebnre pro pecatorecognito, utuli,
qaiMilsamneut, ftipemque otTcnt, quamvisnon ficcapax
faristadionis,fed(pliusimpetntionisut$^. diximns, iuincafuhoc pragtentJ. 1*
Refp. negandoconiequentiam, aclualis enimpeccatorqaia ratisfaciionemlucnrinonpoceft,
•diolumimpetntkmis fructum habercimplicitumconfenfum, utibidemdiximus ,
praefumitur : quem implicitum confenfum, incaiu, dequoloquimur,nonpre- iumimus:
cumFidelesfemperpraeiumanturvelle, utexparteSa- cerdotis,
Bullumimpedimcntumponacurquominus iacisiaclioip- $. IX. Digitized by Google t 464
4.IX. D* Methodi Celebrand* MH&. Iib.II. Mifa I ■pRarlatusprxcipitSicerdori
fubditofubpoena peccati 1 Ulis, vrlcxcommunicationis, utMillam, quam hoc rai-
necelebraturuseft, applicet Petro defuncto. Quzritur prim6 > AnSacerdosfubmortali
obligetur obedire. Secundd, an G oon obediat, Miflamquecclebret, v.g.
proAotooio > Mifli pro Petro / Dc fingulis figillatim . tm> i f\ Uoad
primum dico, hinc quzftionem dependere ab illa alia ,
AnSupcriorpofTitfubditisioprzcipereactuf inter- nos (
ulisMiflaEapplicatioininternaintentioneconGftit) ut pre-
ripientePrclato,contrahantiratimiubditiobligationemapplican- diMiflam,
utisprzcipit? Nonagimusautem, quandoobligatioapplirandi Miflam eft ra-
dicatainobligationejuftitiz, velinaliquo votoparticulari : tunc enim Gcut
Sacerdosquilibetaccipiens ftipem pro applicaoda Milla proPetro. v.g.ex vi pafli
proeodem applicaretenetur , ctGcuti, quivovitdicereMiftamproulire,
utiqueprotali re dicere obli- gatur : fic Superior obligatus ex juftitU elcemoly
naruro , vel funda- tionis Religione , ad applicandas ules Mifla$,poteft
prxcipere fub- ditisluis, utulet Miflasapplicent, &tunc fine dubiofui
tenen- tur, quia Superior, ccfubditifaciunt unumcorpus Religionis , quz,
utfupponimus,fead illasMiflasobligavir, &exaliocapice Religiofi flatim
atque profefli funt per vou , in tali Religione , im- plicitcad hujufmodionera
iuftitizfeobligarunt, non agimus igi- tnrdehisobligationibus, leddeobligatione»
quam Superior po- teftimpooerefubditis, uve ex vi iurifditlionis, quam habet in
fuos , ut habe t Epilcopus in dicecefanos » five vi voti rdigiofz obe- dientiz,
quam habet PrzUtus Rpligionis in fubditos . )
LegePagundezfrar.fftttW.j.r.io.iii.^ quiumen, ut etiam & aliqui recentiores
, quia non claredillinguunt hzc quatuor, ni- mirumapplicationeroMiflzdebiura. Primd ex juftitia , Secun- 66 , ex voto
peculUri >Terti6 ex jurildictione, Quarto ex voto Rc- Itgiofzobedientiz;
nonfatiscomplete hanc materiamexplicue- ■t . Ciim igicur hic nonagamuf
deapplicatiooedebiu duobuspr io- ribusmodis, fedfolumdeduobut pofterioribus,
dequibus fcili- cet procedere debet q uzilio , non fun t h i cura illi s i
mmifcend i . 4 Porropraemittendumeit , eflccommunem recentiorum do- Arinam , i
Przlato fi ve ex vi jurildidioni s , fivc cx vi voti •bedien*
tiaErei^lofat.utfoletfcilicetcommuniteremittiinReligionibuf, non pofle lubditis
przcipi afl us mere 1 nternos, ( quia ficuti Ecclefia viGbilis non
judicatdeinteriori, fic nec de intenori przcipit ) pofle verolblumextcrnos, vel
faltemfolum eos internos, qui per fe coojungunturcifmextcrnU,
fiveinefleiuophyfico, five in eflfe morali, nonautemeosinternos,
qui(olumperaccidenscum-ex- ternit conjunguntur . Ita Doctores m»x n. 6. ci und
i • 5 DUi (ervi votiobedientiz, ut folet communiter emitti ) nam fi qnis vel
abfoiute vovreiaciuminternnm, vel iub condi- tione, fiPraelatus ei adum
internumimperaret.' fanctuncnon cflet obligatio ex vi horumduorura modorum,
dequibus agi- tnus» fedexviilloruro, dequibus, ut mod6diximus, quia res
eiicerra, nonagimus- 6 QuonUro igitur barc , quam*4-diximus, eft commuoifdo- G
ri nasuar. dt ter. I. i . c . 2 0. cr M- <• H ■ cr d* <*n{A.\.<til. x
. Caftr. 1. 1 . tr .t.d.i ,r,6. Mrroll.r .2 -d A.e •» dub.16.
rf//.t.(i.ii4-quamque> ut certaro , (ea Ultero, utprobibiliflimam
fuppono,ftatimapparetdif- lirulus, an applicatioMiflzfitperfeconjuncucumipM
externt attioneSacrincii ;conjuncu, i nquam» in efle morali , ut eos rfcorale
conflattim ex multisaciionibuscltMiflajAnfoluropcraccidens. Si prius , poterit
i Prstlato pratcipi ; fi poflcrius non item . r Et quidem efle con junctam per
fe > tc non per accideas , adeo- qucpratcipi aPrzlato[pulle, fubditumque
peccare , nili obediat, docetprimaiententiamultoram. Iu Rodriq. Afcan. Tambnri-
nus* Miranda,quosfequitur Meroll. tom.i.dljp.*. dtltg. r.j.rf.jo. ».J J t .
quibus addc Sancb. /.6. >* D*tal.c .zm.6. Rodriq. <« c omf. rtf. txo.aus.
Ratioeft ( inquitSuarer <f*/ff./.^.»o.».io.) quialicet
iotentioapplicandiMiflaroproaliquononfitde necefliute Sacriti- cii, eflumen
neceflariaadcomplctam oblationem Sacrificii, & ad conferendum alteri
fructum ejus . nunquamadraittet ipfemetSuarez , quia fecut, G Sacerdos facereC
Sacrum Vivit , & Defunfiif ,& non deterrainaretpro hoc, vel illo
fpecUlitcr> relinqueretaliquodcomplementuro neceflarium Sacri-
fjcii,atqueide6peccaret,quod nemodrxit. Adde, qu6doratio, jejunU,e]eemofynae
ordinatafunt i Deo, ut ipfa offerantur pro Vi- vis, acDcfundis,
praetcrmeritumca lacientis, applicantur ad iatufaciendum, &impctrandun:
cJctamco nemodicit»quodad coroplemcntumeornmpertincatdcterminataapplicatiopro
hoc , •elilloparticuUri. Iuergomcaiunoftro. 10 JuvatverbaCaftropalaii».-.«>.
pro hac fententia hic infcn- bere. ix fm» fu (mquit) mumaiutm Eccltfitm
pruiptrt (UmUkli t m m ormttmt fmmdtmU h*nc , vtl illtm iattatitatm hthtAttt ,
ouia. hoc tfftt prttiftrt dittBi tQmm mttrmum . lolmmenim prvifiit , m
mtttfiitMtHmstTMitntt fmndtrt , f «jauiM fmfiimtrt, tlttmofymsi trotm- r*'t ftd
nihil dt inttntitnt fpttimli, & fint . . 11 JuvatiterumverbaLayman. i.e.
alfcrrc. Ntn ptttrit tsmtm ( ait ) fmtili LtfiiUttr , mnt ProJmtmi ftti ptctnt»
tbligmrt (mUittt. md habtmdmm imttmtiomim , mltamvt imttrmmm ditptfititntm
ncciden- tmltm , ftm mtm ptrtimtmttm md (mtjimntimm mmrmltm «fttit prtco- pti ,
v.g. mt itjnmim, & troiitntt fimnt in ilmtu gntU ; vtl ut trutitmtt, &
fmerificU Dtt tfirmntur md pmrticuUrtm j't<).:,tm iu- ttmtitmtm : ficuti
nttavit Suattrl l^. dtltx.e.t 1-n.i 6. ( addc & ■.14.)
&difpj6.dtctm(.fta.l.m.\o. (AdJe, <5c t.t.delti.c.i9.mm. 9.) HzcLayman.
UbinoU, ipfumpuuflcSuirium cfle profua» hoceft, lecuodafententU, fcdcencSuarez
exprcljc contra il- lam cft in loco i nobis allato(upra».7. excjus tamcn
dottriiu allauinlocishisciutis a Layman. vere colligitur przdicu fe- cunda
fenteutia . DiccsLayman. l.e. Gcaddit : PrtJutit tamtm SuuUrilmi tauli major
ptttRas ttmfttit, rmtitmt vtti titditntU, &c. Relpondeo . In hit verbis
folum Layman docet , qu6d votum poflit cfle dc adu interno, & quod Przlati
atlum internuro imperare pof- funt, quotiesvovensex luo voto obcdientiz
implicitc , vel ex- pliciteidintendit; quodeftidcm, quoJ nos fupra notavimus ;
». 5. utexipfiusverbis, fiaccurate legantur, viJeri poccft, nihil igitur
docetcontra przdida ■ 1* ExhUduabus featentiis prior magis communiter recipi-
tur, pofterioruroeneftprobabilis, &tuu, utpatccexcjus foli- dis rationibus
. 1) Illaumenprofecundahaciententiaeftcalumnia diluenda . Sienim
fajuntMarchin.rf##ri.ir.J.f.J J «.4. Gavant. in Ruir. iiif. p.^.tit.ix.m.tl.
itimut Fraxincllus ) Przlatus Religionis nequit fuis praecipcreapplicationero
Sacrificii ; onera , quz habent mooa- fleriadcpcrfolvendisMiflif
fubjacerentdubiutioni, an perfol van- tur,quia (ubditi ad pcriol vendum
obligari i PrzUcis non poterunt: fedfacilediluitur, namadonera habitualia,
cumeaGnt fundau in obligatione juftitiz, ipfi fubditiobligantur,
ilUuueexigcrcpof- iuntPrzUtiutavMOT.l. diximut: oneraver6quotirliana, fcu ma-
nualia , G Przlatuspoceft accepure nomineMonaflcrii , acccput- que,
(ubditiproptereanderarationcra jullitiz obligabuntur, fc- cus non eft mirum ad
ea nonobligarifubditospofle; quiatunc PrzUtusfoluscontrabitnomineproprio.
Quamamfinttlla habitualia, conlulat quifque fuz Rcligionu leges, 8c qut
eftexSocicuteJefu, legat S\ixt\um\.etm.dtRtUft. tr.ioJ.t.t.x.m.$.&c.l.m..y
quinoftrosabhujuimodi obligationi- busfubpeccato liberat ; toluraque in unocafu
obligat, quando lcilicetalicubi, fortealiquaSacrifkiorum obligatio lufcepu fit
, ut anoexa alicui Ecclefiae, quam Summus Pontiiex alicui Collegio Socieutis,
idquodnriffimumeft, Prtlati, v*l Cmi profit tiifia mppiieata ttntra Jmfiuiam?
atque 8 Non efieconjundumperfe, fedfolumperaccidens
adc6nonpofleiPrzlatopr«cipi, orpropterei, non peccare Sa- cerdotem, feu
Religiofum , i inbocnonobedUt, docet fecun- dalentenciaaliquorum. luLaym./.i
jr.*.*.+M.it. Caflropal. Lt. $t.%.difp.x.p6jm.t. Ratioprzcipua, & quz
drfficulterfolvi po- teit, cft, quUnihil poteftPrzlatuf io adm mereinternos, ut
eflecommunemiententiamfatobarouromnes mmm+&6. Attalis
applicatiocftmcreaausinternos, quiqueadefle, & abefle facile iSacrifkio
potcll , unde valde per accidens, & cxtrinfece eft cum Sacnflcioconjunctus,
ergo&c. n«n — — . rt- 9 AdracionemcontrariamdiCtamji».7. ncgaridebct,
intentio- quentcrinullahumanapoteftate reftringibilem , Oc ucuti ijcen-
nemapplicandiMiflam proaliquo, efle neceflariarn ad comple. tiaconce(ramihiiGeneraliomniumSuperwrenonpotelt
rcifnn- mencumcjurdcro:ccrt6folumidveruroefletdcapplicationeMif-
giabalioSuperioreinferiore : iuhic. - ,
(z,fiveimpliciu,fiveexpliciuproVivis,ctcDefunCtisinunivcr- ij Ex his infero
Prim6 . SiSacerdoscontravoluntatem Praela- fum:
atquosdcomplemcntumSacrificii,ccadfruaumeiusfitne- ttapplicat Antoniov.g.
Miflam,poflcquantume(tcx vi luditiz.aic. ceflarUapplkatio, pro hoc determinato
( dequooosloquimur ) dpereftipeodiumabeoderojajDenimfruaumMjfleipfe AjJJ^u« 14
Quoadfectindum quod».r.propofuimus. Dico,certummi- hiefle,
quidquiddicantNUrchinus«>«r^.,^.*^ JJ '» J-Gavant. » Ruhr.Mifi.p.X Jr.i
».«ux».Diana».*.rr.i4.r«f.7.Deuro non rcipice- readdcbittiroSicerdotis, fed ad
voluntatcm ipfius , quareMif- fa contra volunucem Przlati eam jubentif appUcan
v.g. pro Pctro, apDlicauf.velicice, GveillicitcproAntonio, AntonioproderiC ,
•ScnonPetro. EtMifla, quam propter ftipem accepum dcbcbac
exjuftitiaSicerdosTitio, applicau five pet malitiaro, dye pcr
inadvcrtentiaroabeodemSaccrdotealten, v.g. Cato, O|oprc>. dcric,
nonver6Titio. luRodr\ti.Uetm^U.r.(.tox. Pomtlu .» du».Rtt. v. oiidi*mt.m.i.de
Lugoi« Eueh. d.f 9.(*H- « °- * »°- tid.d.(acrifJ.x.dif.i6. Ratio przcipua eft,
qiua.Mtnifter offc- rens Miflam, non eft Przlatus , (edSacerdot, cmdiaumin Or-
dinatione eft , Atcift ptttfiattm tftrtmdi Sacrificium fr» vivi, , &
dtfmnaii. ErgoadcjusapplicationcrorcfpicietDeus , & non
adapplicationcrocujufcunquealterius. Undenih.l valcb.t appli- catioPrzlati, nec
quzcunquc irritatio voluntatis lui fubdiu , quamvellctPradatusintcnure,
inhociChrifto omnium Dorpi- no, &SuperioreliberamfaculUtcm habct Sacerdos,
& confc- Digitized by Google Caput II. De Applicatione Miffe. 46S lucratur,
& Prxlatus fciens contra fuam volunutera jam efle MiflamAntonioapplicatam,
adnihil tenctur, quia Antoniusco- tucnillud, quod perftipcrapoiiulabat,
acquifivic. 16 Intcrofecundo. SiecommalieiiapplicesMiflam, nonve-
Toilliiquoftipemrecepilli, lempcr rclarcire tcneris, quia Deus refpiciens uon
ad debitam, fcdadhabiumacc volunutem , Sa- cririciiemolumentum illi non
attribuit . 17 Inferotercio. SiquisappliceclicMiflam jlfflie* fra t**ni- t*M,
qntjnvulr Dtut\ tuncSacriricium, nulli prodclle , feu rema- nereejus fructum in
ThelauroEccleux . Iu \'i[<\.d*S*trif. 4a$t. r.i.RHjB.7. contraaliquos contrarium
(entientes. Ratio efl jam §.XL Cui fr*fit fruBui Mifi*, °.u*ni* S*t*rde,
ttfflicsfitt umj , d*ini* uffUcnt Alttrii 1 Q Accrdos hodie Mifsam a fe
craflina d ie celebraodam , appli- O cat pro Petro, 1 quo v.g. llipcm rccipit ;
crasdcinde applicat pto Antonio,cujufnameriiMifsxfruflus?li Petri,ad nihilaliud
, proiplo, tenubitur; li Autonii, utiquc tenebitur , Pctrorelar- cire.
Suntinhacdubiutiooediftinguendi quatuor cafus. Primus calus.
Simemorapplicationisquam hcri fecifliproPetro, illam dicta,quia,exipfoChrifliinltituto,
Sacerdotis. nonver6Dei clt applicationcmrelpuas,
applicetquehodieeandemtoumMilsam, applicarefructumMiflx.
Detcrminetigituriohuncvcl fimilem pro Antonio:Antonio proderit M.fsa. Qjixeft
ceru , 3c communis modum Sacerdos .- Ofrrefratmnim*, qusm Dmmjhvu indijtre , doctrina,
quUpofterior voluntas clare priorem revocac . ■vtl miaw mdijert , tjrc nam fic
quia dcCcrminau eft Sacerdotis in- \ Secunduscaius.
Sipariccrmcraorapplicationishefterne,qus tentio, utiquejuxuillamaccepubitDeus.
Pari modo Ecclelix applicaftiMilsamproPecro, xque eandcm toum applices hodie
quandoexftipendioannuodcbent mulus Miflas variitdefunltis , proAntonio,
nullomodo rcvocando priorcm applicationem cx- fatiscrit,
licelcbrantcsappliccntproiis, quibuseodie v.g. ille ternam,neutriproderit
Mifsa.Ratiocft,quiacumhzduXvolun- Miflirdcbentur.cascnim Deusvidet, quibus
dcbeancur , quara- tatcs (int invicemcontrariae, proquarum una visidcm, quod
per vrsGcmeliuseorumdiftintlemeraiaifle, utexfcpatct , lu Fra- altcram non vis
: intendit impollibilc, atqucade6 nihil intendit, Sc xinellus
d**blii*t.fucj.fta.T.s.l.num.T. Deus perinde fe habebic io hoccafu , atque in
illo , in quo Sacerdos $.X. Dt 1 fu* inttntia *fflit*aM ulicui fruUum tdifi*
tluitniL» tft. 1 "rCo hodie, Sacrumi mecrasopcrandum, applico proani- T2i
maPetri, vel ( eademenimettratio ) Sacra orania pcr totumannumi
mccelebrandaapplicoproanimaejutdem, nccur lemintcntionem unquam revoco, cfficax
nceftiu, ututis fit ad hoc , ucfructus Miflarum Petroattribuam? 1 Dico. quarovisnoneflcfatiscontendat
Vt£q\icideS*tT.diff. 88. cjf.6. aliique apud dc Lugo u.S. d* S*tr.ft3.6. nu.91.
umen cum communi lententia,immd <5c praxi timoratorum fatis cflc . lcaSua-
rcz dt Euth.d.ui.ftil. $. 5. Dic » fttnnda , Bon.Molf. Diana apud eua- derodcLugo*.»}.
Ratioeft,quiahocSacririciumin(lituturaclt , utadminiftrarcturhuroanomodo,&
more ; quare ficuti homines folentdifponeredcrcbus, quxcrunt inluapotellate,
etiamante- quam Gnt fed procempore, quoerunt , nunc iciltcct, pro cunc,dif-
politione tamen non retrauau , (ic djfponerepoteric Sacerdos , cu- jus
arbirrioDeus commifitfrucium Miflx applicandum . JScdquid, fi quis nondum
Sacerdos applicet Miflas, quas ordinationemcelebraturuseft, oec poltel
hujulmodi appli- cati^ncm vel retractat , vel reno vat t DicoidetiamfatisclTe,
curnratio, mod6didu, in hoc etiam cafu valcat. Licetcnim nunc,
noodutniitMinifterChrifti, exit Umenpoflca. Sicuti fiquis tcicns, cras v.g.
forcia Prxlatum cligcndum, dctnunc atiquam licentiam, pro dic craflioa^ va-
lebit utiquelicentia,quiaconfenfus illc non retraclatus judicatur, humanumore,
durare, protcmporeacceputspote(Utis< Sicde Lugo/iii. a.97. 4
Intentioergoapplicandipotefleliciante, imm6mult6ante , quim MiiTaccicbretur .
PoflcauieraiaipuMiflaute Confecra- tionem,cc aptum efletempus, in primoMa»*»/»,
noneitdubium . 5 Obfcrvatautem Murud. diff.i- W.^/J.io.quandounus Sa-
cerdosuntumconfccratCorpus, & poitei alter defcdum prioris lupplcns,
confccratSanguinem, ad hunc poflerioreni pertiuero applicareSacrificium;
quiaiftcfolus, utpote pcrficiens eflentia- literSacriricium» dicitur UCrificare
, &. ide6 ooo tenetur intea^ tioni priori fe conformare. Ob candcm ratiooem
dic Sacerdo- tem , qui fada confecratione Corpt>ris , nondum applicuit ,
pofle applicare aotc confccrationem Calicis » clc qui applicuit uni , pofle
ante confecrationem applicarc , hu/ufque fore frut. CiumMiflx, noaprioris.
Ratioefleadcm, quiai nimirumcoo- fecratione Calic' Sacerdosdicitur
ritilludapplicare 6 Remanettameodiraculus, anpoflitriteappUcare in fecuo-
doAffw«w»DefunGorujtn, & iatototempore a«e « nemlpecierum?
Dicoiunollrafententia, qurcolligi potcft ex diclisr.i.§.i.».i. 8"
Nihilominusprobabiliuspuuremprcfercndjmettcpriorem, perquamtenuirous in
coofecratiooe adcllc fuflicientem dcftru- atqueade6Mifl"amprofuturamPctro.
Ratio eft duplcx. Primd, clionem viclimx, adc6q,ioea confiflere Sacrificii
eflentiam non quiapoteftalferri difparitas,. cur teltameotum poftcrius przvalet
rafle. IuHurudJ.r.Ratiocft, quiaapplicare Sicriticiura more priori,non
vcrbapplicatioMiflx. COmenim teltamentuoi firrnj- umano, cui fuos Miniftros
conformesfc velle redJere voluit utcmomnemfuaroaccipiatimorteTeftatoris, omnes
habcnt irr faciens Sacrum , oulliilludapplicaret, dequomox tr.tr. 4. Dixiautcm
(toum Mifsam) rura fipartem fruttus uni,partetn alterivelis applicare, utiqj
partialiter proderis utriq; ted cura obligatione rclarcicndi , id quod ulterius
alterucri debes , ut ex fe conflat . 5 Tertiuscafus. Si immeroorapplicationispro Petro hefteroa diefaclz,
appliceshodiepro Antonio, duplici modo te gerere potuifti.
Primocxtraordiuarioquodam modo, fi fcilicet heriiu Sacrum voluifli
Petroapplicare, ut ulis applicatio prxfcrrctur omnialteri applicationii
tectiara per oblivionem facicndx, idq; expretseheriintendifli. Etin
hocquidemeventu Mifsa prodcric Petro, cui primofubtali univerlali
voluotateapplicalti . Ratiocft t quiaillaumuniverfalisapplicatioomnibusaliis
futuris appliratio- nibuseftprxfereoda, cumoooccofcatur revocari i portcriorc ,
imm6potiiisimplicitepo(tcriorera revocare. 6 Adhibetbujusdoctrinxduoexempla
Joannes de Lugo-1'S'.j- rt*m.d.i.ftii.i.n. I a I . Primum eftcx i.fif.-it, in
trincifis, f.de kf*" tMt, ubi, fiquisinprioriteftamentoadhibeat claufulam
revoca- toriam cujufcunq; poftcrioris , ftatuitur tcflamentum poltcrius non
forevalidum, nili in eo revocetur expretse illa claufula prioris teftamenti ,
utcum communi DD. obfer.vatMol. t.i.de fufi.d.x 5 $. g. ^iiti diham tft , quia
nimirum prior voluntas habuit m.ijo- rem univerfalitatem ex partc objefii ,
quim poltcrior . Secundumcft in matcria Voii. Nam liquisfacitvotumnon vo-
vendi; niGcoofultoConfefsarioi&nuncvultnonvovere valiie, nili caconditionc
pouta : poftei , fi immeraor hujus volunUtis, vo- veat, votumnon
valebit,nificocfsetarTeclu, utetiam firecorda- retur, vellct valerei ut ootat Leflius
/.2.^.40. d*b. 1 o. ».76. Ex qui- bns conltat, coocurrente duplici
voluntatccootraria: illamprx- valere, quxcumfituniverfalior, explicite,
vclimplicite conti- netrevocationcmalterius, fivchxcutprior, fivc poftcrior ,
five etiam fimul cx iguonntia habcatur : & ratio ultcrior eft , quia uni-
crfaliorr vel tarmalitcr, vel virtualitcr rcflcdtit fuper aliam ,
adeoqucrevocat. 7 jamfccuodomodo, quo teinhocgererepotuifti» quiquenc-
cidicmajis communitcr in praxi(eticqueCiuarcuscafu5^e(t,fi he- ri no;i cum univcrtaiicatcprxdicta
,fed abfolute,& fimplicitcrap- plicaftiMiflamproPctro,
deindcilliusimmeroor, hodieapplicas fimplicitcr pro Anconio. InulicaludoCCC dc
Logo dHt»d.Z.d*S*cr.[ea.i.nn.*tll. qu6i
fruausMii1xprodericAnConio,quicftpoltcrior.Ratioelt(inquit)
quiaficpcrfuadctpariusduclaexteftameotis, nam licutpofteriusi loaprioris.
Ratioefleadcro, quiai nirairumcon- quiaficpcrfuadctpariusduGaextelUmeotis, nam
licutpofteriusi icisperficitiu-Sacrificiura, & confequcnter tunc
tcllamentumprxvjletpriori, etiam fi quandoficpoftcrius, noit irucxificare,
atqucadc6 aote illam iempcr potc- recordcturpriorisifefacli i fic
fiheriapplicalti Sacrum hodict- ire. • numproPctro, &
hodieimmemorilliusvolunutis , applicespro umendiraculus, anpoflit ritiapplicare
in fecua- Antonio, pervolunutemxqudabfoluum,*cfficacem,videtur Antonio, per
volunutem xqucabfoluum , * efbcacem , vidctur prxferendahxcpofterior:
nonenimapparetdirTerentiainCcr to- uarocntum pofterius , & hanc pofteriorem
voluntatcm . 8 Nih • Chrifluspominus,uc'mod6innuimus,nihilaliudclt, nifiofferre
aAionemfacrificandiinobfequiumDci; ac non fulet inter homi- nes,
ccforulsenonpoteftiaobfequiunialicujusofferri actio /am facta, (edfaciendaj
auia.fi jamfitfada inunum,yelin nullumfi- plicitehancintentionem , ut illud
teftamcntum firmitm velinc , quod morteipforum coofirmatum cft , & nooaliud
, uodc fequitur quod prxvalere omnino debeat poftcriusteflameotum, cumper
prediuam intentione revoccntur oroncs intentiones,mortenequa-
nem;nonpoteftdcin()cintelligificriinaUuro,predicli v.g.obfequii: quamfirmatx:
At,incafunoftro» fimilis implicita intentio non Addc, quodSacerdos,
utfupra$.8.«.a.diximus,nonpotc(tcon- adefl; fervarefruclumfuiSacriricii,
&deindcconferre, &c. 7 Dixiautem
finnoflrafententia^namquiafentcntiaBcllarm. alioruroq;apudHurud.i.i.^«S4rr.i<;/.7.
docens Sacrificii cflcn- tiamcoalilterciocoatecrationeGrauI, cciacoofuraptione,
cftla- tisprobabilis, probabileetiamerit, pofleapplicari irudtum Mit- fx,
tototempore, anteprxdidtamconfumptionemquia jam, in hacfcotentia» offcrturafliofacienda,
nonjamfaOa. . , unde ergo prior inteotio ab omnino xquali intentione pofte-
riorirevocaripoterit? Secunda ratio > quiacommuniterhomiocj habent,(eu
prxfumuncur habcrc hanc volunucem implicium, ut velimcuiquctribuerejusfuum.
CumigiturcerturaGt c.^iifritr^ dt Ker. jur. in 6. ■* tftritff. leeati . ( Lege
Moi. dt centr. d.l96.& Co- var. <.l.f*r.r.l9.J».8. ) qu6d
<Huifri*reft temftre , fe.tiorejl injure , finihilobeftcontraeum,
quiprioreft, utobftarcfoletin contra- dtibus pofleflio rci apud pofleriorcm ,
vel folutioprecii , vel quid fi- milefdcquolatcJuriftxiW.ijgtfatjVf,
C.dertivtndit. & Mol.Co- .Salas, aliioueapuddeLogo tt.i.dijurt.d.ft.ftd.n.
) dicen. «it , qu6d il cafu noftro , Ulc Peuus , c ui heri app! icat u r , dfc
velu- Digitized by Google 466 velutj J«u« futtfruflusMiflx, ellpotior jn jure,
quim nc An- tonius, ca.li.jiic, hoccft pofterius» tlatus eftd.ctusidcin Millaj
iruttus, oihilenimobftateontraPetrutnanteriorem , cum iup- ponaraus, inomnibusi
eosciie xquales, prxtcrquam in tem- porc: QjirccumS»rcrdosf-jbctillam
uuiverlalem intcntioqem dar.di fuum unicuiquc, itqueadcAfrutlurn Miflxci, qui
potior dtinjurc, no.ieenleoduselt rc*ocalIe priorem intentioncm , led
potiuHpotroantenoris-ellcdareiructuraMula, non ver6Anto- rtjop.jfUriori. 0
Quoni4mver6i*sh*cdublaprofefloeft, eonfulerem Sacer- sjoti, ut
advcrtcnsdeindeadobligationemi.vehefterno.fiveho- ri:.r:;of!ic, contraflam i
cert6rciarciat : offerendo aiiatn Mii- iamlubhac, vcl fimili intcnfione t
jtfflite Mif*mfrt Pttre,titju, titJtMS (tim , fi 11 fr.tUum M'f* * m* illi
deiitum ntn tfi tutratu,, feeut *ffiic»f,e Antenie, vtlcentra: nam Dcus , cui
explorata iunc umnia, illt , cuifruflusdefuit, applicibit. f.Xii. D* SMterdtt,
e,., *fflte*ntt ftnSnm fu* M>f*. i OI Sacerdoi, fiveperoblivionem, five per
incuriam, Cv» O dataopcra, quliiapplicctfrufluraluxMiflx, taliifruflus
cujuscrit? Suarez dtSMCT*m.d.^9.fict.^.e.rtTtn,in*nir,f*ttn, ty Vafque* diff.it
£ar*.ij!.f.5.nww.!0.neminidandunie<ledocent, fedrtv poni,
lcuremanereinEcelcfis thrfauro Rat.oHI ( inquiunt ) quia Sacrificiucn,
ciuodeftcflentialitcroLUtia, ilicui no:i pro- deft, nifiprpilloofFcratur. De
Lugo it inch. i.tg.fiHM.num. Zi6. putatprodefle Saccrdoti, nam licct Sacrihcium
nullialte- riprofit, nifi pro ilio ottcritur, prodeft tamen iplt olKronri ,
cttamfiprofcnonottcrat: ticuti lejunium vg.meumnon prodeit «Iteri,
nifiprocosprlicem, atpradeltmiht, quamvismthi nou appiircm . *
Sedquidquidfifdehls, nmnes fateri debemiut , de faflo, &
regulariierprgdcfleip i Sirerdoti,cxter;tq;Fidelibus. Ratiocft, quia omnes
Sacerdotcs laltcm implicitelempcr intendum fibi , tc
fidelibu<apr'ic^re,qu9titoalterinonapplirant.- id quod fatis tn- Jiuunt illa
M.ilx vcrba , nfrrenkifrnnniimerMhiliemftrraru mtit , &e. ftilU,
PreemtihuiVUtiibni chtifiiavu, vivit, atft* itjun- 8ii , ut mihi , &
iltttftef.ti*t *if*lnttm . *\. XIII. D* S*ecri«te nliqurm txcluitnti d fruBu
fut Mif*. i QUpponimus, utdtQumell, intcntioncmEcclrfixcfle, ut tj
Miflaofferaturpro omnibus Vivis, ftDcfunctis , utique capacibus,
iililqueprofit, pro luaporiione, laltem quoad impe- trationcm .
Porr6fi:itquidamSacerdos fquxeflhominumnequttia ! ) qui ■voluit 1 ftutt j
fuxMiflxexcludcrefuumqucndamadverUrium , Pcrrumv.f,.Qux(itumfuit,
quopcceatopeccaverit , <3c rurfm , »n cum clfcdu Pctrum exclufcri 1 1
prxdiclo fruflu ? quod elt que- rcrc, Anidliritc» ft valideintendcrit? a
Adprimum : fuillcpeccatumgravecontra Charitatem , &
'itempcrr.-.ttimaliquodcuiKrjobcdicntiam, rerrumeft. luSuar. tUSttttMm.
irff.fS.iiO.i. ff. SeitjuMrirurfuititrfi . Ratioeft,quia ad- fuitodiumi eiquofiltem
virtuililef induttus Sacerdos luit ad cjufr^udiexclufioncm. Pratcrca, lici-t
nonteneamur urarc pro ilrigutist tcncmur tamcn cos non cjcludcrcicommuntbut Ec-
clciix (iifhtiif' Ua S.Thom. & Navar. ciuti ab cod. Suar. ihii. Pcccatum
infupcr fuit , cor.tra obcdicntiam , dum noii lervata fuit intentio, &
infiitutio Ecclcfix, cujusMiniflercft Saccrdos. I Quo.id fccundum ,
incertarcseft. Quidrm nutant excluJi abomni fruttu 5 Qridam excludi quidem a
frudiu provenhmte cxopereoperatoCurifli, ftcxprivati interccflione Sicerdotis,
<]uia horumfrucluumipfe elt independensdiltributor ex inten-
lionceiuldemChrifli, nonveri a frudtu provenicntecx parte , <eu nomine
Ecclciix, qux cum includat omnes Pidcles, non habetSacerdos poteflatcm
excludendi. Res eil ad Scholafticos pertinens, dequeca;gitSuarez ibii. §. XIV.
Cui mMgi, freirfi Miffa, ti, fttt Hlem nndit, *n li , eni SMttriei tMnitm
MfflicMt t Khrfui e^uii mtliut, Mifft fimul H.Im, mm futeejftvi} Deniaui Mtf*
nnte, nn fefi merttm ccletrMU? i /"VUxfivitolrnipaurcrcula Vidua , quid
confultius faceret profuoviroDefunclo, curarcaliquas Miltasproeooffer- ri,
anipfam proeodcm aliquas Millas audirc? Dixi buicinterrogarioni rcfnondcri
pofle ex de Luf,o iiff.tff.deKuth. ftH.lt. n. 2 $4. Si nuMTMtur lltj ntrhm ftui
tmelumtnti MfttMt , mnei fit nli •ui hnmini, aniirt liifinm, nn fetere , ut fre
ft *i>- ftntt efirntur, txi.1 m» . hthiri ft,/icut txctitm, r> txttftum :
N*m , guei Mttintt ni tfecfut rtmifi enii fan* , flut frtitrit Mif~ fn tlftnti
ffttiniitit »f-}UtMtu\ t]ke*i imftttinium vtrb muxUU , fr*ferxMnium i terituiti
, & mUm fimiliM , eenfulerem r.TntMritrr V>«i»t » J«M Muiirttut Uif* ,
«nim qnti « MJhtfM fre iff* #/- Methodi celebrandae Mifla. Ub.IL ftrrttur. C*w
inim imfttrMtie hte n<m fit femptr infMUAilit , m* fufr*
(d.diff.ia.ftci.f.iu.lit. ) vidimut , ertdtrtm , eattri: /*- jl ' f*t'l!'u
****dirt Dtum fre te , nut rtvtrtnjtT , & dtveri ndefi S*crtfieie:fie tnim
vtdttur fuifit eenpuum *d t*ntiu*nd*m rrvtrtntinm, & itvetientm trr*
S*trip'tium iHui , <y hee iffum *m r*ri mir*eniii, & fguk ,xtr*eriin*riu
vidttur Dtm iffi t*m- frectpt.Hxcille. % Ctimigitureavidua, maximeinfeo'derit
Satisfaflionem pro jjstma»iri, in Purgatorio, fortcexiflenti raeliur fafluram
cxi- itimavi, ItMiluscuraretviroapplicandas, quia Miflaapplicata , utdiciumeft,
magisprodeit ai iatisfaflioncm prrnx, quim fo- Jumaudire. I
Adcjustamenfolamenaddidi,MilTamauditammultumpro- delie,
ctiampermodumimpetrationis, ad pcenxremiffionera . Sibiemmdupliciviapoteft quia
ofctincrcremiifionem, ptrnxob v.g, I fe eommilfura contraflx. PrimA, fi
compcnlec terumcantum: Secund6 fi roget Dominum, ut liberali- ter renmut . Stc
proportionaliterMillaappIicatalatisfacitpro pc- ri. ,y'
v.c'u,tldl"[,ocomPcnl»'ionemexihcfauro Mcritorum CDftHii
atMillaeadcmaudtuimpetrat, permodum orationis , remillionem Iibcralemeiuldem
prcnx. Illa igitur paupcrcula , multitMiflisauditis, forullc,
impctrabitremifliotiem prxnxfui »in, adqaamremnlioiicmuna, vel altcra Mifla
applicata iurte non lulhccret. ♦ Pj\icidem,meliusfafluram,proconcupiufatisfaflioneviri,
5 « ."i,s ' cud em d,c • f,mul c elebrandas cuuret ,quam fuccefli- veSic
S. Antomnus m Summ*p. u,.io r^i.jr. j.Homobon.irfV txnm tT*tt^x.i*,.*.ni.fiui.
Rattoconltliiiuit, quiaquamvismagismc- reaturUIe, quiecntum v.g. Mtllas
fuccefliv.s diebus celcbrandas
curct,quaraquifimu|,codemdie,quianimirum,ficdivinus cul- tus,
pcreummaKiscxtenditur, ftquamvisquoad fruflum fatis- fafltonisadfitxqualius,
utxqualeslupponunturin numcro Mtf- ix : uincn qui eodem diecurat dicendaa ,
citius exhibet Deo fatis- iaflionem, atqueadc6citiu$animaral Purgatoriolibcrat.
f Deniqueeidcminterroganti.quidprolcmcliusfacere ,cur«-
ret.utlibiipplicenturMiflir.dum viverer.anpoflmortemrDixi . meliuidum vivcrct .
lu March. i, eri. tr.^.tx. i*n. ». aliiquc.Ra- tio potifl.ma fuir, quia
poftmortem lucrabitur fatisfadioncm , dumvivittumUusfaflionem, tummeritum. 5.
XV. Suii mIm* mttgh fr» Dtfuna,,, Mift» sfflicdm , *n Bull* Crutitt*? 1
TNflabitaliquisfneid hacoccailoneuceam; quxretqite.Quiil X
huicViduxm.idicompecuniamhabenticonfulerem masis ?
UtcuraretduasMiftasorlerriproanimafuiViri.an potius.utBul- Um Cruriatx ,qux
proDefunflisdiftrihui folctacciperct ? » Refpondi mihi videri,cxreris paribus,
meliuspro Anima vi- ritafluram, liBuIlamfumeret, inquaconferturlivepermodum
lurfras.i , five alto modolndulgcntia f.lcnaria pro Defunflis. Ratio
rclponiionisduciturexduabusillis propofirionibus;altcracft,vim
iatislafloriJrninMil!ainattufccundo, fcuquoad cffeflum cflc rt-
nium,&liitiitatam,utluPrar.i.^.!.«».4.»idimus; quare poreft trequcntrraccidere,
utunavelalttn; itam6triginta, centum , pliisMincitonlulfietantad
remilliancmprenx.quainquisdcbct . Altcraellpcrlndutgentiampk'nariam,!atisrieri
plenc proquibuf- cunqiiedebttlsjficcnimeadcrinitur, etL^ymia, l.s.trncJ.j.
f.4.. ».». ftpa flim. Indulftuti*fUn*ri*tfi,quMitlimit*iicineiiituT , nr
ernnrmfannm, in fur£*terie , prefrrcafii luenitm rtmiltnt .
Exhisiuronficiturratio, MilUapplicau non fompcr fufficic
adremillionemtotiuspoenx, IndulgenttaplenariafufBcit . Ergo quoad hoc, quod
Vidua intcnd it , frufluoiior crit indulgentia , lc ut Bulla
Innulgentiamconlcrens . \ Dix i f cxterii ^aribus; ux interim abft rahcrcm i
qucflionibus, quxpoflcnt riericeituudinelndulgcntix,&dealiiscmolumentis
Meriti, vellmpetrationtsprovenieiitibusinMina, dequtbus fu- »eTheologiii>Traflatudclndulgcnt!:s,
ftdcMilla. Sempcrau- tcmnos Itic luppooititusccrtam clle Indulgcntiam , qualis
pro- fcfl6efthxcex BullaCruciatc. LcpeLudovic.a Cruc. intxftdit.
Bnll.Crue.iilf.t.iue.j.&i. An pra-i}ct majii Mifla inAluri pri- »ilegiato, anBuIUCruciatx,
habebis iolrar.6. §.6. fi legcris lo- -Eicobar, qucmibtcito. $.XVI. -1» teueMur
MlitfUMm Mi[i*m *fflu*re ' ~C X Tridentino ftfi.ij.iereferm*t.e*f.t.initie,
quodficha- XZi bct Cum prtcefte iivin» maniaium fit emnibut , tjttHiHt *nim*mm
tur* temmiftn t:l , evtt fn*i Mtnefttrt , fte hi, Satrifi- eiurn eftrre,
t^r.coltiguntnonnulli, adclleprxceptumdivinum, ut Parochus , 6:
proptcridcntitatem ratiunis , Pontifcx , Epifco» pus, Sapcriurelquefpiritualcs
quicunque, aliquoties ialtcm \*x annoMill^mapplicentprofuisfubditis. Et
Sotusquiiem»ii 4, di~ fiinH. ri.1.l.*rt.\.&l.itjufi.lib.9 ql.Mrt.l . tire*
mtiium , icm- pcr Millam pro iis olferre Parochu dcbere exiftimat Bonaci*
S*et*m. i.+. n.uh. f.j. Ultem, dicbus Dominicis , aut iemei lnhcbdomada ,
Marcuiousrf*»rd.rMa.}.;.i.r.}o.* »*.»• (kltetn QicbwtMcmnihitf. *Non Digitizec.
by Google Cap. III. De^Materia, & Forma Confecr. 467 1 Non pauci id
confirmant exeo, quiaParoehi tenentur cele- bnrc, quoties populus teneturaudirc
Miliam , ut lupra t.\ .c*p.6. jm.mm.1. diximus, crgotcnenturtuncillaro
applicarepro Po- pulo . 3 Kon eft autemquxllio, quando umc Parochusex alio
titulo, v.g. ex fundatiooe , vel elecmofyna obligatur; neque quando ex
knitimacontuctudine , vclftatuto, utellein nonnullis Hilpaniz locisnotatNugnus,
tuncenimquisdubitat teneri? 4 Innoftraigicurquarftioncdicononadcflecalem
obligationem inParocho» velSuperiore. ItaVafq. de SAtrJ.nn.c.+.n.ij. alios
citans. Ratioeft, quia ut/. i.t.61.4. diximus, noneft apponen-
dagravisobligatio, fi de illa non conftet , utcertehicnon conlla- re ex
lolutione contrariac rationis jam patebit . 5 AdTridentinumenim refpondeo, Aid.
dici quidem adefle przceptura divinum, •/ etvti (ums tmrtcbui mgmtfemt , &
Snxnji- eium frtiit tftrmt; led norfdici quod Sacrificium proiisparticu- Jariterapplicet;
utisigiturerit, GuniverfaliterproiisoretinSa- crificio . Adde , efle
Thcologorum doctrinam , quodqnandoprcceptum quodpiamfertur indeterminate,
adnihil obligat, doncc iSupe- rioredeterminetur; quiacum non pofllt ut
determinatum in exe- cutionemexire, nonccnfeturprzceptumpraaice tunceflecom-
plctum. Undequiaadeft przceptumdivinum indeterminatuma- Jiquotiesin vita
coramunicaodi, ibi, Nifi MmtuUumvtritis cmmtm ftuhtminii.&c.
quodnonexpLcatdetcrminatequoties, &quan- do, ide6adnihilfahemextraarticulummortisobligantur,
quan- tum ex hoccapiteFideles j donec EccleGadeterminaveric tempus Pafchale.
Itadc Luf,o dt iHehJiff.l 6.fea.ljt.lS.&dtf<wnJ.l J.ftil. J.»«»i.to.
Idemcontingitin prarceptoConfcflionis. Videoetiam idemefleinmaCeriaSacrificii:
eflenim przcepcum divioum ali- quociescelcbrandiiniliisverbi».- Htefmeitt iu
mtmm ctmmtmttm- utmtm ; fed quia nondum Ecclefiadecerminavit , ad nihil cx vi
hu- jus przcepti Sacerdotes tenentur . Sic idem dt E*ebJ.xo.fta.i.n». 9&
10. PariigiturmcdoetiamvelTridencinura,velpr«ccptupi
divinuminjungerctparticularemapplicationem; umen quianon determinatquando,
cVquoties ( quodcerteEccleiiadcterminare poflet) adnihiltenebitur Parpchus. 6
Adconfirmatiorjemnegacurconfequentia,' nonenim valetiU latio: obligortibidare
opportunitatem audieodi Sacrum; erga obligorilludproteapplicare. Nam propterei
recle Marchinusrf* md.ttm.lt.x.t.ioj,.4. defenditParochum quemdam, quemEpi-
fcopuscogebat,' utterin hebdomada profuisovibuxapplicaret Sa- crum, exeo'„
quiaexubatibiftatutum, ut Parochus terinheb- domadaSacrumfaceret: rc<3e,
inquam, defendit, Gquidem non beneinfertur, utdicebam: obligaturquistacrincarc,
ergoobli- gaturapplicare, curanonredeex unaobligationeinfcraturalia .
ItaPapinianustfji* Stintrti. Etfanequis dicat, quodquando Pa- fochusobligaturcclebraread
benediceudos fponfos , vel, ut eA xnos alicubj , addefuncjoifepelicndos, velad
confecrandas par- ciculaspro communionefui populi, obligctur etiampro iifdcm
Sacrificium applicare r 7 Exdiclis lnfertur, pofle Parochum recipere ftipem a
quo- piam, utofferatSacrumproipfo, etiam io diebus feftis, quia li-
ccttuncobligeturfacereSacrum > fuitamen Juriseft inapplican- do.
NV-obllatConftitutioUrbani Viil. dtCiUbrmtkmiMiffmrum, dequalateinfri/.j.
hatcenimfolumprohibet, ne oblitus Sacer- dosapplicareprounoapplicetetiamprdalio,
idquod noneftcon- txahaaenusdicla. C A P U T III. Dc Attentione Sacerdotis dura iplexeft.
diftraCtii Interna, cVcnerna. HzcconGftitiu — iionis externz : idefl, ncgotii,
vel oc- cupationisexterioris, quzcx lcdiftrahercmcncem debeatabO- fationibus.
& AdionibusMiflse. UtGquis vellet, dumMillam celebrat,
depiogerev^.confabulari, legereHiftorias, orGmilia facerc.
exrernaroactcucionero nonhaberet. Interna
conGftit in applicationc interna mcntis ad Millam & triplexeflc poteft. Ad
verba integrc jprofereoda , materialefque adiones fuoordine pera- gendas. Ad
fenfum verborum; figoificationefque Cceremonia- rum. AdDeum,
refquedivinascontemplandas. Hax tertiaeft omniumoptima.
rood6Miflzoperationemnonimpediat, fequi- Cur fecunda, infimo loco fe habet
prima . * LicetautemenhendumiemperGthabere intentiooem inter- namtcrtiigeneris,
idqueincceterit orationibus cxtraMiflam fic •bioluceconfulendujn , nihilominus
in Mifla perlsepe Sacerdotl- buspotiflimumrecenterordlnatis, nec bene inftruais
f?onfulen- da eft at tentio mterna orimi generis , ut lcilicet ad verba , &
afiio- nes. qu«e plurimae fuot, «Scfacileoraitti , atque cum fcandalo
confundipoflent. diligenterattendaot. % Sed jamquidpeccabit Sacerdos,
Gnegligens ( fcdGne con- cemptu) intenumattentibnem .folamexternam
adhiberet?quod eftquaerere, quonam peccatopeccat, GdumMiflamcelebrat, a-
Jiiroentetnvoluntaricdivertat, cogitetquefua negotia, velphi-
Joiophicaraquampiarnquaftionem fpeculctur, probabiltter fecii- il r -rus, quod
propterhabitumMiflandi, nonomixtet debitas falter* graviter cceremonias. Legi
(paflim enimoccurrunt) AuclorestraOantesdeattentio- nedebitainauditioneMilT?,
inhoris Canonicis, in orationibus cceteris 1 veriim qui (angcrethoc ipeciatim
decelcbratiooeMifle, non legi. 4 Et videbituralicui paremeflc rationemdehis,
acde Miflje celebratione , utrobiqueeniraintercrditoratio, feu locuti°rum Deo.
Itaquideminraultis, icdinunononita, ut mox ».9. vide- bimus. ■ ( Sedenim
ver6,propterdicumparitacem, recolenda eft cele- brisillaqueftio, Anadconfervandumprzceptum
auditionisMif- fse > vel recitationisHorarum requiratur attcntiointerna,
aliqua tandemex triplicididan.i. an lufMciat externa dumtaxat? Equidem locum h
ic haberem id fuse pcrtradi andi , nifi eam quc- ftioncm Jo:dcLug<iJf
sW.h.iVi/.i.h.! r &. .'Eiii I. Coninch. dt S*cr.q. S l.ar.6. duinn.i » l
S9.1cgCCtiarg Dian. f.l.tr.dt h3ti:Cantn. rtf.i. tameruditepertractaflenc,
utadderc aliquid velle, iuper- fluum, necdicamoperofum. mihicfle videacur :
illos ergo lcge , apudquosinveniesefleduas lencentias, utramque probabilem .
Alteram, quamfequuncurSuar.Vaiq.Sotus,Nav.Mal. Gaet.San. Turr. aliique innumeri
cicaci i dc Lugo , & Dian. iiid. requirentem attencionem internam ;
Alceram, (quamfequuncurSylvell.Du- rand^.Anc.Palud.Roiel. Coninc.HurC. ocprobabilemdicitLefl!
Henr. Viclorcl. citati ab iifdem, quam approbant diclidcLu- go, & Coninc.
i~. ."i idcque conhnnant ) (oliim requircntem exter- nam. Icaque,
quidumMiflam ex prsecepto audit,. velomcium divinuraperiolvit,
qucftionemphilofophicam fecummcntc vo- luntarieobvolveret,
velfuanegotiacogicarec, mod6 exccrnam ac- tencionemhaberct,
quiaicilicetnonponeret diftractionesexter- nasciusgeneris, quasn.r. diximusex
probabilidicla opinioue , prasccptum fatisadimpleret. 6 Omnesumen
confentiuntpeccare venialiter, aliqua enim fempcrirreverenciaincercedic,
GDeumquis alloquatur extcrius mente ali6 volunurie dillractus . His poGtis,
tribusdiclis, ca ,quas ad nos pertinent, decernemus. 7 DicoPrim6Sacerdos mente
volunUric diftraclus, Miflam celebrans, nonefrugitpeccatum veniale,
GvecelcbretMiflamde praccepto, fiveexliberute. Ratioeft mod6di0a., quia femper
intervenit irreverentia . 8 DicoSecundo. DiftractusvolunCarie iniisMilTx
parcibus , quKadCanooemnonpercinenc , fieasriccopcrecur ( ctiamcurn
cckbratexprzcepco ) nonaudeodiccreeumpeccaremorcaliter. Raciocft,
quiaeaeMiflzparcesnoncxccdunc rationemoralionis adDeum. Cumigitur probabilefit,
utmod6 vidimus, reciure orationes de przcepto, cum voluuuria diftradione, non
eflc morule , probabileeciaroerit in cafu noftro . 9 DicoTerti6. SiSacerdos,
pcrnotabilecemnus, volunuric diiadWi easMiflzpartes, quzCanonemconttnent,
recitet , feupeugat.peccabitmoruliter, G*c Miflacclebretur deprzce- pto,
GvedeFeria. Ratio, quzmead idmovct; eftdifcrimen , quodinterceditinterMiflae
Sacrificium, cVcccteras orationes . HccenimiuntmerzallpcutionesadDeum: atMifla,
eftinfuper Sacrificium, hoceftactusreligioniscxcclleatiliimus, quoprobte- mur,
Deum fumme vencnri; utfuprafuoloconouvimus. Vi- detur
aucemmihigravisirreverencia, quod, quisdum profitetur Dcum Inmraeperfuamaclioneravenerari,
cumilloirrcvercncer per volunnriam diftraclioflem fe gerat : <Se in
untoMinifterio , do quotremunt Angelorum ordines,omniaaliacogiureraalit,quant
raenteattendcre, quodoperatur. Adde&morale periculumali- quidgraveomiccendi
, vcl non riceoperandi, cVc. 10 Dixiauccm (quzCanonem concinent) ibsenim
concine- turratioSacrificii: naralicet hujuscflcntiaper nos infolaConfe-
crationeconGftat, r.i.$.i.*-t.eW.t.$.io.i«.6. proximetamcn an- tecedentia,
ocproximeconfequentia, qualiafunt, quztotoCa- oone concinencur , maximead
Sacrificium , prout EcclcGa ordi- navic, percinere, ncminicft dubium. n Peces,
quid venicprzcisenomineCanonis? ldcnim , pro- pterdida, nonignorare,
oppid6neceflariumeft. Refp. Gavan- tasmrubr.Mif.f.x.t.7x.ijt.iJit.L.&f.ijr,i6.».i.
ait venireillara Miflzpartem, quzincipit iTtigitur ( aliqui inciperedicunc i
SHuipTiditt qmim ftttrttur ,) fed rainusrecle. utprobatFagund.
l.Eccl.ft/ueftMlJ.\ijt.e.\i(c\\xtidihieranj)i inclufive. Licct idem
GvtMXJnrukr.Miff. f.i.tit.iT.n.%.\. videatur excludereiCanone
ptxditXamlittrtnuty imm66xorationemDominicalem: ibienim poftquamdcclaravitillud
fniffum, cumiffo, & iuifft, quodle-
gituranceprzdiaaraDorninicalemOracioncm, ficaddit, & hk fiuit Ctntnit.
SaiKzverddtSmer. d.Syfeci.i. imiti»t docet vocari Canoncm Miisztotumid,
quodlegicur iTttiitmr, ufquead confumptio- nem Sacrarnenti , additque
voceCanonis ufum efseS. Gregorium inhisverbis, M*x ftfi Cmnentm Ormtitntm
Dtminitmmdki ftmtui* Bit. VidesSuarium , ccS. GregoriumaSuario allatum diisenti-
re? necufqueadconfumptionemSacramenti,hicanteOrationern DominicamclaudiCanoncm
ftatuic. QuidquidGt; cerceinrenoftra, nfquead-OrationemDomini.
calemCanoocmdefinio, utnimirum, quiazquarerediftanciaeft iTtititur,
uiqueadConfecracionem; oc iConfecratione ufque addiuamOrationemDominicalem,
ifludGc, quodmajoridcvo- tiooe, attencionequc Sacerdotis indigeat . Aliquid caroen paris dc- Gt vo-
Digitized by Google 468 Mcthodi Celebrandae Miflae. Lib. II.
yotionisefledandvnconfumptioni Eucbariftixinficiarinon pof- C A P U T IV. De
Matcria, & Forma Confccrationis , remifliv- . I A^Umcertumfit, inpane,
cVvino, acper verba lChrifto V» Domino inflituta , Hk tfl Ccrfm meum , ElHie
eftCaljx , _tc.dTeA5accrdotecon(ccrandum; cumqucde his fatismultadi-
fputentTheologi, noftrum nonerit» nifialiquaungere, quxad Cafus Conlcientix, Sc
quidem praclice lpcftant. Immd, quia multactiam, quzexhis, adnos pertinent, in
hte tttt otuftuli fparfimdifpuuufunt, & difpuubuntur; de azymo autem, £_
iermentato, quatenus funt rruteria Confecrationis, egimus in opufcult it
txptdinda tirnmnniini, r.-.$.9- ided unum, autalte- Tum,
quodalibilocumnonobtinuit, hic dumtaxat, critinobis breviter explicandum . $.1.
$*»*"fit *v>* c*liti i TLIudperfxpetorquetSaccrdotes, ecquantanara aqua
( . X certenaturalis, lcuderaenuris efledebct) infundenda fit
UtomittamConc.Tiburienfe, quodfuitProvinciale, nec ap- probatum, concedensduas
partesvini, fttertiam aqua, certe Conc.Florent. indtertt.Eut.lv.Ttrtium auttm
Saeramtntum, quod fuituniverfalc, monctcfle infundcndam aquam modkiflimam.
InSacrisCanonibusiddeterminatumnonlegimus.- folum inc. Tcrnitiofut, dtctltbrMif
reprchcnduntur, qui plus deaqu* po- «untinCalice, qulm devino.
SantlusThom.J.M.74.<»r.8.r"«if«'.(cmr>ertutiusefleait, parum
dcaquaapponere, nefolvatur fpccies vini. SvuJtS*trdifp.4.i.fi<i.%.
cumdixiflet, nonpofleeertioremre- gulamprxlcribl, quam, ut aqua fit in
modieiiTima quantitate , quiaquxlibetguiufenfibilisfufficit. _.ulisnonpoterit
corrufn- perevinum, conduditcumDurando, efle in arbitrio Sacerdotis
relinquendum. Corinch.rfr Eutb.11.7S.art. 2 _.t4-.Laym./.j./r.4.f._ji.9.commu-
ncmpraximefleajunt, utotties, vel decies plus vini ponatur , uar;
nontamcnfcrupuloseagendum, quia roodicusinal- ipartemexcdlus, noneftcurandus.
De Lugo-r £«rA.«f\4 fr<9.ij».$8.ait,qudd fi quinta,vel fexta pars
aquxponatur, non videturhabenduslcrupulus,quia noneflcredi- bile,
vinumefleadeodebile, uttammodieaaqua corrumpatur. i Exhis fapienterdictis, puto
convenientem regulam tradt pofle, firefledamusadrationemradicalem, undefit,
quod 010- dicaaquajmmifceridebcat. Eaautemeft, quamaliqut exprxdi-
disDodoribusattigerunt, quia nimirum non debet tanta visaquc apponi, trt vinum
rorrumpi poflit, feu (ut abltrahamusa quae- itionibusphilo(ophici«)
utnonpoflisabfoJutedicere, Htt auadtft in Calict, tft vinnm . Quando enim cfl
magna aqux quantius in vi- ' no, noneritvinum, quodhumanomodoabfolute
vinumappella- tur, _cquod, utmateriam hujus Sacraroemi ChriftusDominu*
aflumpfit. $ Ex har igiturratione hxc rcgula conficienda eft, Tantam aquam
infundiptjfle, quanta nonlufficitad corrumpendum, lcu addiltrahendum
vinumabdlephyfico, vclcertcabdlemorali( ut ficloquar) vim, itafcilicet,
utpoflitdici, HatantdtftinCalict, vinum abftluti tft . Haclenus regula. Quoniam
ergofimodica a- quainfundatur, nullumpericulumeft hujusdiflractionis, ideoil-
lacommuniterconfulitur: cxteruro , cumdifficilefit , etiamin- cautoSacerdoti
(moddin terminismodicx aqux fiftere velit ) tanuminfundere,
utabcapoflitvelcorrumpilubltantiavini, vcl diflrahiabibluta vinidenominatio,
jamvides, quim facilepufil- lanimesSaccrdotes ex hac regula juvare poflis. t.W.
Anaatta, & vinum infnndtntU inCalictm, ptfmt ■ it i On multisab hincannis
in aliquibus folemnioribus feftis , A.N quando, xftivis inmenfibus, hicin
Sicilia, vis caloris fervct, folentMiniftri vinum, cVaquam inSacrificio
exhibendo nivccircumpofiu, intraaptaadhuncufum vafcula, infrigidare . Eundem
nonnulli ma joris nominis Prxlatorum exemplo , morem ad
illosaliosirrepfifle,noni)ulli affirmant.Quxriturantdin more poni ritepoteritr'
a Suirezdt Sicr.difp^t.fttt poflquam dixit, eum, quicum naturali aquaapponenda
in Calice roface-m in parva quantitate im- tnifceret (puuadillam odoraum
reddendam) non peccaturum eonrra affirmati vum prxceptumde aquaCalici
apponcnda, quia jamillamapponit, fMpeccaturumgraviter (gravitcrputo,intra
terminos peccati vcnialis , ficenim parvius materix perluadct Sua-
riuminterpTeuri; ccmtra negativum prxccptum non mifcendi aliquid
inmateriisSacramenrorum, rrxterCbriftilnftitutionem, & confuetodincm
Ecdefix : poftquam inquamhxcdixit, fic ad- dit. £* Ut jmdieandum tfl dt MflWMN
actiitntM anus, ut autd fii taiida, ant frigida, pma , tyt. inkitmum
ftruandatfl rt\trtn~ tia Satramtnti, & trdiamria ctnfnrtnd» lctltfit,
&B*Jmt ritut «V. treduttmimt. HxcSuar.Fagund.prxterel yBitlfrat,
t.i.c.+.nu.n. fcabet. Simthttr tliam ptccatnm Itthalt ttmmttttnt,
ttmiCmlitican. ftcrandt aauam calidam , ttiamvtram, & natmaltm tmmifcntri*
, 4«m cemra tmfnttmimtmBccltfia tgUitt, valtdi tamtm Sacrmnan. tum ctnfcitt . .
. ^ i Abejufmodiprxdidorumdoclrinafomfs^rterniounofuiulli cumprimumeum
moremaquam, vinumque infrigidandiad Sa- crificiumanimadvertemnt, illuni
graviter reprehendcrunt, 4 contra ufurpaotes oblocuti peracriter. 4 Puto
nihilomimas, id peccatum roorule non efle imreo nec venialeexie,
nififortialiquandoper acddcns. Singulapro- bo, acexplico. 5 DkoenimPrimd, non
efle morule ( excipefemper citri fcandalumgrave, quod
tamendifficulterhicoccurrerepoteft ,dc citrlanimuminducendinovumritum, quxduo
femper excepu intelliguntur.) Ratioelt Primo, quiahocnihilaliudundcmeft,
nifiaddere, velmuurealiquidaccidentale inMifla. Atinfrat.s.
dicemusidaliquandouoneflemoitalepropterparviutem ma- terix, cum igUurincalu
noftro , aquam, vinumqueefleminus, velmagisfrigida, velcalida, accidentale,
&Utisraodicum fit , admorulenequaquam pcrveniet. Prxdida rei parvius fornhe
movitlnnocentiumlV. iuBull. dtGttuit, ahipf» tditaxnn 1114. imtam.i.Bullarii,
ntGrxcorummorem Donreprobarct, calidim aquam Calici infuadentium . Aau»
(inquitj fivteaJitU, Jfvt fri. lida adhihiacurm Saerifuia Altarit. • 6 Sccundo,
quiaquo magisaquanaturaliutor,eolongiusa\pec- cato recedo, quia me conformem
reddoconluetudini Ecclcfie na- turalemaquamexpofcenti*. Atcum
frigusfitaouxconnaturale , eaminfrigidando, magis, utiudicam, naturalero
eandemred- do, recedoigiturmagisapcccato. Atqucexhacrationefit, utfi
caiidamaquamapponeredletpeccatum, non tamenelset aquam efrigidam,
quiaibiadduccrem aquamabefle aeeidentali rali, hicadefle coonaturale reducerem
; fcd ncc ibi , ultemmortaleefle, exaliisrationibusconftat. 7 TertiA, quia,
dumin partibus Borealibus frigidiflima, ut foletibiefle, aqu,a, vel
vinumapponiturinCalicc,nonpeccatur, quiaapponiturid, qnodibicommunitereftin
ufuhominum: ied perniveminnoftrisregionibusaqua, vd vinum nonnifi fimileni
roncipit, ckexaliapartejam nuncinomnium etiam meaiocrium hominummenfrsufuicft.
Ergo necfiroiliter pecca- tur. Dices; atibinulloartificio, hicaliquoutrmar .
Rcfp.Non video, fiartequacuivsjucpofiu, remanetaqua naturalis ftpura , &
vinum fimili arte , remanet merura , item & naturale , ut fup- ponimu»,
curarsnobis obftaredebeat' Sanefi vinumpc " quoartilicio,
finemixtionealteriusfubftantix generofiui . talifnearsimpediret,
quorainuspouctcum laudeadhiberiin _ crificio? nihiligitur orocitars. 8 Quarto,
quianonconftatconfuetudinem Ecclefixapponen- diaquam, utcaiuinveniturinamphora,
vdinfonte, cV vinum, utinveniaturindolio, dseobligantcmfub moruli, ergononeft
tenendumfubmoruliobligare. Hocmodo argumentandt <Sc nos
l.t.e.6.f.i.n.i.&n j. rj» uii frequenter lumus, Sc paflimDo- ftores Hurt_f,
Euehjifp.x.dif. \xirc* «>,«/_#■ aii.cucSuar. itSatr.d. i.ftil.i.Q.HuTti,
infimilibusutuntur. tt 9 AdauctoriuteraSuariidico, eontrariumabipf.nonrJoccri,
fiatteotelcsatur. Fagundez vero ideo (puto,: docetcfsemortale calidamaquam
apponcre, quiafupponit,id fieri.adinducendum rfbvumritum EcclefixGrxcx caiidam
apponentis. 10 DicoSecund6, necpeccarivenialiterexobjetto; tx obie- _toinquam,
pfopterea, qux mox n.feq. dira.m . Ratioclt, quia nihilfitcontrareverentiam
Sacramenti, neccontra confuetudi- nem, quxconftatobligare etiamfub vcniali.
Connrmo, quiaidpotdi nonrardfiericum mertto; Dicqux- fo,
quiinfeftisfoiemnioribus (utcertc paflimfacere conluevi- mus) vinumAppium,
Creticum, Chium,breviter, vinumge- neroliflimum, panemque primarium prxparat
Sacerdotibuj ai Confecrationem :ficuti<5cille, quicetera omnia , dcmcliora
,_t przflantiora ad fefli pompam diligentcr promit, laudandulne erit, an
vitupcrandus? Certe magnoperecommcndandus, qui magni- ficcntius, quampotefl,
res Conditorisnoflri tradat. CAm igi- turprxflantiusfitinSacrificio, 'icuticV
inconvivio, vinum , £c aquam gelidam appohere , curvolcnti meliora quxqucpro
Do- minoprofundere, meritononadfcribctur/ Quod (iqui . iis ute- returad
delicias, ipfi imputetur : ficuti eidem imputnr^tur, fl vinumgencrofum,
fiodoramenuperTemplum fparfa, fi vefles aureas,
&fimiIiainfeflisadhibericonfueu, ad vaniutem verte- re,
minusfapicntervellet. 11 DicoTertio. Siqnit, dataopera, admeram gu(lu5 dele-
ctationem. iisgelidisliquoribus in Milsauti vdlet, peccare ve-
nialitermihidubiumnoneft, ficuti, fiad fitoilem fincm , vinum
generolumadhibcrcc. Ratiodt, quia nonnullainconvcnientia cVirreverentiaeft,
ineoloco, cVMiniltcriocorporjlcm dele_ta- tionem vellc captare :
ajotamcnidperaccidensdse r«tionetali* perfonx, perpcramoperaotis,
necexcederefines peccati venia- lis, quiaculpadtinmateria ex gencreluo, levi,
nequeez fe , C A- alV Digitized by Google Cap. V. De Omiflione,"- &
Additione. C
A P U T V. 469 Quid pcccet, quialiquid omittit, vd addit in Mifla. $,L
Frtmittiturfiliiit*, ijumm indutuMt Rubric* Mjffmlii, j T) Ubricarum, aliz funt
Przceptivz , Direclivzaliz. Illc XV ooligantad mortaleex geoerefuo.- niGexcufet
parvitas rnateriz, velinadvertentia: hz, cumfintdeconfilio,nonobli- gaot,
faltem, fubmoruli. It» de Lugo d* MuthJiff .10. /NUm. i04.March.i« «r^r.
9-»-3-'-6.Gavant:»» Rmi.Miff. f.X.tit.w. Diffi- culusautem cft in tradenda
regula, qua dignoicatur, hasefle przceptivas, illas oon itcm . x
Exroultisdiclis iGavantotfti. io hanc rem, colligi poflet hzcregula.
UlzRubricae*, inqaibusdicitur graviter, vel gra- viffime peccari I
tranfgreflore , &illz, iaquibusagrtur deinte- griuteSacrificii,
velSacramenti, & illz, in quibus Doflores communiter cognofcunt gravitatem
, (iint przceptivz , atq; ided easnonobfcrvans, peccatmoruliter: czterzfunt, velproprie
przceptivz, veldubiz, vel mere diredlivz, atque ideo non peccattranlgrcflbr. 3
Videshancregulamnoncfleadmodum expe.litac. ? Expedi- tior crgoeft illa , quam
affert Marchinus ibid. de Lugo ibid.tU iquc . Omnesrubriczfunt,
uttales,dire£)ivz: &(olumillzcenfendc funtprzceptivz, quzcontinent,
feunotantaliquid, qoodaliis exjure, velex lcgitimaconfuetudine graviter jubetur
, velipfz Rubriczexprefsefub mottali przcipiunt. Ratio hujus regulz clt,
quiaexuna parte, Rubrica nihilaliud ex feeft, niG mera quzdam manuductiocircaea,
qua dicenda, faciendaque funt , rubrocolorefolitafcribi ; &exalia, fi
aliundeetiam iconditore iplarumRubricarum, quiundemeltSummus Pontifex, habea-
tir, quodid, quod noutur, Gt de przccpto, non poteft ule non efle. 4
HincRubriczdefervanJojejunioantccelebrationemMiflc , DeinteRritate Sicrificii,
Deloco celebmndi; De przraittenda Confcilione, De Araconfecrata,
Deveftimcntis,inftrumentifq; Sacris, DemateriaSacramenti, ideft, panetriticeo,
vinoquede vite; DepaneazynjoioEcclcfiaLatina, Dereverentiaunto Sa-
crificiodcbiu, &fiquzalufuDtfimiJia, meritd funt przcepti- vz,
quiavelijurenaturz, velDivinoChriftiDomini, velEc- clefi»fticoprzcipiuntur. »
Contra, Rubriczdeorandoante, velpofl Miflam: Denu- rncro Orationumi
DelervandoofficiodupliciprirozClaffis, vel fecundz, &Gmilibus, ciim non
przcipiintur abullojure, fo- lum erunt direclivz fine onere pcccati morulis . 4
Omittereunum verbuminCanone eflemotrile, aliquiaffiN roant: Sedcerte,
licetminor omiflio (ufficiat adconftituendum rnortaleuminCanone propter ejus
reverentiam, quimin alii» Miflzpartibus, umenomittereunura, autalterum
verbum,non excederelinearaleviutis, roeritdcommuniter cenfent Do&ores
cumStut.d*SMrJ.Sl.ftS.l. §.Dietfrimbeire«fin*m: Unde reEti Suar.ivM.omirtere
tcmpore, v. g. Pafchali, quae isterponeada fuotin oratione, C*mm**it*ntti, vel
in oratione, Hmmctgitmr , docetnoneflemorule; idemquede omittenteaiiqDem
Sanclum exiis, quiinCanoneponuntur, docet FULr.t Jr.sx.s.».\it. r
OmittereSymbolum Apoftolicum, quando cftdicendum , velC/«ri'«, velunam, alteramveorationcm,
vel propter parita- tcmrationis Evangelium ultimum, noneft mortale exleviute
materiz: ItadeLugo, d* Emch.dte.\o.f*a.\. m.\om,. € Idemcrit,
fisacerdosiolemnitercelebransoroitteretlegere Evangeliura , vel Epiftolam . dum
Diaconus , vel Subdiaconus ea canut: quamvisenimRubncz, Gve przceptivz,
utaliqui di- cunt, fivedireclivz, utaliiputant, ordinentapudDian. p.r./r. 1
!.'f.'.-!5. ejufmodi fubmiflam ledlionem : talisumen privatele-
clionisomillioresexigua videtur . Itt idtm tbidtm . ImmdSaitch./.7.r*»/V.i.<Mr.rj.j».3.
exNavar. &aliis ciutis i Dian..M.fr.i4.rr/.4S. &f.s.tr.\%.nf.oj.
contraSi ciutumab eo- dem, probabiliterdocet, SacerdotemcelebrantemcumDiacono,
&Subdiaconomelius(aClurum, Gdurahi cantantEpifloIam, & Evangelium,
ipfeattenteaudiat , oecfetretcrecitet. Ratioefle poteft, quiaex unaparte
Rubrica roonensdebcrc reciure, eft tolumdirectiva, &exalia, Epiftola,
&Evangeliumin Miflafo- lcmnifuntpartesMiniftroruro,
nonSacerdotiscelebrantis; Gcut ergoex Sanch. ibid. Suar.i» Rclit.t4.dt cr*t.r.\z.num::.
Officium inchororeciuntesfatisfaciunt, folumdevot£audiendoleCtionesi capitula,
orationes, &c. quzalii juxtachori alternatiooemfoli dicdnt; immdnon bene
facerent G reciurent, quia obmurmu- rando, aliiaeitcntfortcmolcfti^ iuincafli
noftrodcvotiusSacer- dos audiet. Quoddixi, extendolibensadG/«r/«,Cr«<t«,
&ProphetiasSab- batilancli, aut Paflionem Domini , & Gmilia : quzin
majori heb- domada, & inMiflafolemniabaliisiCelebrante canuri folent ,
parenimratiodchis, acdcillis cflevidetur. J>* Omijfunt ObUtiemt , &
tiittr dt ?nrtitnlit etmfttrmtdii, 7 Omittere oblationem Hoftiz , velCalicis
Gne dubio grave quideft, utetiamomittereinfuGooem modiczaquzinCaliccm ,
pertinenfenim hec magis proximead Sacrificium, & adMyfte- rium. luDottores
moxciundi, &patlim. 8 ScdquidfacietSacerdos, G poftOffertorium, hoceft,
faQa 6 ExcipePrimo, ncncgliganturhzcumfcandalo,velexcon-
oblationeHoftiegrandioris, fuperveniat Sacrifta, velalius, qui temptu,
adqucmcoutcmpturarcduciiGiTantus/nRxsr. M-tff affcratalias pariiculas
confecrandas ad communicandum Popu- /.iiJt.t). illam intolerabilemncgligentiam,
qua quisnon curat lum ? easpcrpetu6, feu, utplurimum, nonfervare, hicenim
iropU- cite videturcontemnere. 7 Excipefecundd, ncnegliganturaniraoinducendi
novumri- tuminEcclefia, hocenim, perlegraveeft, 1 Pio V. WUt Miff*lit , Qh*
frimum ttmfert , ftffa*.in Dtertttdttbferunnd&t. Adverte
fundariinfecundaparteregulz datz B0nac.1t'» S«cr.d.*,.«.itltf*n.iji.6.
inclinatdiclas particulas tunc Poflevinusrf#»<7:c«rr4/i t.z.n.i. pofle.idque
, novo, veletiamnon offerendo; Gavantus ,.T.\o.n \9 . poflequideraconfecrari.
fedUtisefle , iiroenteoitvrantur. Addictamen id non dcbere neri, uofferan-
turremoteaboblatione Hoftizgrandioris, puti, poft Prcfatio- 8 Porrdexhacregula,
& habendo femper przoculis parviu- 9 DicobreviterduoPrimo, pofleconfecrari,
&quidero< m,velgraviutemniateriz,quodcftuniverlaleinomnibuspre-
Gavantoexpeditiusefle, &tutius, fieziterum offeranturo h>"i 'vi
b.«.i^-.v.ui uaiuia ,iuuu cu univciwc iii omuiuu, P»v- vj*»*niu hpmhh ciic , u
iuuui| ucjci.crum oucriniurooii-
ceptis,facilecolligerous,quidinGngulisRubricis<entiendum(iL tione meote
concepu : tuncenim&jam poniturlubftantia obla- Suoniamverdid in toto hoc
opere IparGmi nobis faclumeft fo- tionis, & ordoMillz nequaquara turbatur.
raaliquahnjus loci, propoGtiquetituli propria breviter adde- 10 Dicolecund6,
roenonapprobare, quod additGavantus , inus. namGid poteftficri proximead
oblatiooem, non apparet ratio N ^.IL N*yud tmittntnt inMiff*. ' convincens,
curnonpoffit&remote. IhilomittenduminMhTa: quifecusfacit, perfemoruli- n
DicetforufleGavantus, Gaffcranturremote aboblatione, terpcccat. Ratioeft, Tum
antiquus Ecclefiz fenfus , & multzczremoniz, &orationes, quz dicuntur
fuperOblata , praxis, TumaucloriusTridentini, &PiiV. Tum rei ipGus no-
noneruntdiclzluperhasparticuUsurde aUaus. ugravius. Refp.fufficere,
quode,ufraodiorationes, aclionefqueexhibite x Dico (perie) nara,
utmod6innuimus, femperaliquidex- fuerintruperHoftiagrandiore, adquamallatzhz
particulefunt cufabicleviusmateriz, Gcuti etiamleviter culpabilis inadver-
tentia, vel ignorantia , quzperfecleitom excufabit, fiperfecle,
&ornninofucritinculpabilis. Difcurramus peraliqua, unde & % Omittcre
illud ( tnim in verbisConfccrationis Calkis puUnt aliqui
*paASiutJtS**T*mJ.jQ.fta.\.$.S*dnm*Ttif morulcm efte culpam:
mihi,&aliismultisapudeundem, przcifocontemptu, nonvidetur raorulis, quia in
omiflione unius particulz, quz noneftdefubftantiaConfecratioois, nonapparet
gravitas. Immo C ex contemptuomittatur, noneftccertum, anfit roorule, do-
cetSotusi<i4^j».r.9.iuiv.8.5. simmttm, Gquidemetiam contem- ptuspoteftefle
venialeexparviute materiz. Audi eundemiM.
dilpuuntemdelevibusvocumcorruptiooibus. SiJStrtt (inquit ) nnnntumruiitrmf*,
& fmfmmetrmpti» htt, mtfnt mlim tjmfmt** fmrut, ntntfftt nifivtnimit . Immimmmmruit
ntmmdhHtmtmr . diligetuim frefrrtmdi , mtfin*lt m mtum , vtl fi ftrtintm
frtftrmtmr , /, in ■utrkt, tlt nmllmm frtfta» rttr tulfnm tnemrri . Dtmi tnim
ntn tfl tmm ' Imrmm minmtimrum tiftrvmttr. HzcSotus. ' Ttm.lL d* accefloriz.
Idquodiculpa graviexcuiabit, utin Gmilimox di- cama.il. Aveniali verd, Gqua
efset, excuure poterit Populi communicaturicommoditas, velncpalim
reprehendaturSacri- fta, quiurdcparticulasattulit, vel quid Gmile . , •
DtOmifitm* Signtrum fuftr PMrtteulmi cimftermtmt . tt Parochusquidamftatimatqueparticulas,
Hoftiamq; gran- dioremconfecravit, Pyxidempaniculasdiclascontinentem intra
Sacrarium, feuTabernaculum incluGt, imm6aliquando ftatim
easdeditalteriSacerdoti, quaspopulocommunlcaturo inalio AJ- oridiftribueret,
& Gcomifla funt fupereas confueuGgna, & oratkmes. E^clumne idritieft^
NoncfleritefaClura , docet dc Lugo, dtEuctmr. d.io. ftii.i.n.6^. cCmcrito,
debuerunt cnim ejulmodiparticulzreraanerefuper AramconfecraUm coram Sa-
cerdote, faltemufqueadCommunioncm induGve. Ratio eft , quia cura hz faciant
unum Sacrihcium cum Hoflia grandiore , non debetanteSaccrdotis Communionem,
quandoSacrificium com- pletur, diftrahi iSacrificio. i j NooputoUmeo
illudSacerdotcm peccafsefaltem moruliten Gg. » oani Digitized by Google
47<> Methodi Celebrandae Miffe. Lib. II.
nim<,uam\'iseg<rit.ontriRiibricasdilpunentes, quod tuac illz
particulzponancurfuper Corporald anteCalicem,.autinaliquo vafe rcuopoft Calicem
j nihilomiuuscum reraaneat Hoftiagrao- dior veluticzteras reprzlenuns, qua confuramiri
pcrfecle po- teft Sacrifkium , noavidetur resgravis, abefie parvas. Quod G
•dfuitnecrflius expedicndi Communioncm Populi , przdittiun
Sacerdotemexculatumomoino fuiflc» nullusdubiut. • Dt emijfttnt ritui freprii.
14 RitusMilTalis Romani iPioV. editi obfervandos efle in EccleCi Latina ab
omtiiLus , juflit idemPius» Primtif. Miffilit . Qut frimum ttmpirt /
conlirmavitqueClcmens ihid. CkmSuuiifi- m*m , & Urbanus , ibid. Si quii /jl
, uterquc Odavus ; excipit tameneos, quibusinaliqua particulari Ecclefia forte
contingat alios Miflz ritus obfcrvare , idqueGve exprima inftitutione per
Summum Pontificem fatla indei ducentii anois, livc ex antiqua
conluetudineperlimilcsducentosannosufurpata, quosquidem , quamvis, utdico,
excipi.it, permittit nihUominus iiutcm « ut cum licentiaEpifcopi, velPrzlati,
totiufquc Capituli poflintdi- clos Miflalis Romani ritusampledJi . ij Jam, cx
hacconceflianeoritur dubitxm, Ecquidfaciet Sa- cerdos Romani ( ut claritatis
gratia fic loquar ) ritus , li inveniatur inloco, ubi fervatur Miflale non
Romanum : in Ecclefia, v. gr. Ordinis
Carmelitani , ,vel in Tcmplo AmbroGano Mediolani , & contra? Quidfacict
Sacerdos.Carmelita, vel Ambrofianus, in Ecelcfia, ubitcrvaturMiflaleRomanum? 16
Noo loquimur autem bic , utvides, deritu univeruli Ec- cleGzLatinz, velGrzcz,
quoadazymum, vel fermentatum , &limilia, de hocenimfatisfupcrquccgimus in
Ofnftulidi txft- EtquidcmcumcfsemNovitiui, &mSarriftia forte> adefsem ,
vidilacerdocemqaendamfatisfcrupulofum, qui, quia perinad-
vertentiamoroifitlegercEvangelium, quodeodie lege^idumerat infineMifsx,
l^celoicii Sanai Joanni, , voluk illud , fpoliatis Sacris vellibus , in
Sacriftia. legendo fupplere *. i mm6 & Mtniftrum admoouit, ut fibi legenti
przft6 efsec, quiaerat dies feftus de przcepto. Sediam, ex tunc, adverti
fuperfluam rdigionem , necEvangeiiumprivatimreciutum potuilseefse pattem
publici Sacriticii. * ( 14 DicocumSuar. dtSnernm. difp.Sf.frcl. ingtntrts non
efseregularitcrrepeteodum , quiaid non poteft commodefieri , & turbaretur
Mifsz ordo. ij Dixi ( regulariterj fivnimdefubftantia Gcid, quodomif- fumcft,
utaliquid, v.g. pertinens adConfccrationem, dcberc repcti, certumcll. Monet
tamenConinch^iV £ueh^.Si.»rt.6jiu. aVt. quandoSaccrdoscfl inprogrefsuSacri,
nefacilc fibiperfua- deacaliquidomififse, iniisenim, qincfzpe recitamus,
difticul- ter proptcr cohzrenciam verborum , vcl parum quid omiccitur fi-
neadvcrtentia. Recle, namexperimur noo rar6 diflicilius nos rccitarc polse
Orationcm, v.g. Dominicalem omittendo duo , vcl tria vcrba in ejus medio ; quim
integre profercndo. 16 Dixiitcnim ( regularitcr ) namljquisdum tccrete orat ,
certo, poft pauca verba , advertat, fealiquid notabile, quamvis
accidentaleomiifse, putocum Suario itS*cr*m. i. iff if j.jV/f . i . $.1.
imgtntrt , nonelseinconveniens, imm6 nccclsarium, cunc re- pcterc) quiaid,
&commoderteripoteft, nec in talicafu notabi- Jiter turbaretur Mifszordo.
Quidcnim turbationiscfl , fi certo advertensmc nondixilsev.g. Qrationem
Ctmmnmiemmtti diccn- dum in diePafchatis , paululum progrcfsus regrcdiaradeam
reci- Undam? NoUillud (fmnlmlitm) & illud (fttrtii) & illud ( dum
ditndn Ctmmumint e.l $.6. fed denis ritibusfatis accidenulibus fttttti irnt)
nara in Orationibus publicis valdcmodicus deberet in Ecclcflacadcm
Latinadiverfis, quoadqualdam oratioactT, cc- remooias, rubricas, &c.
Quatuor diclis remexpedio. 17 Dicoprimo, Sacerdos, quieft membrum alicujus
Fcclc- flz, fiveRomaoi, five Ambrofianiritus, v.g. (inecoatroverlja
teneturfervareritumetiamaccidcntaicm inibi receptum . Ratio eft , quia,
ut^.dixtmus, quilibct tcoeturrituroin fuaEcclcfia recepturn cuftoaire. i<
Hincetiamfit, utquiexunaEcclefia tranfeat inaliam, & domiciliumibifigat,
animo ibidem lempcr mancodi, veletiam manendipcr mijoremanni partcm, tencatur
ejufdem Eccleflz ritusfervare, quia jam cjuseft membrum, cVpars. IuConinch.
efscprogrefsus, ut regrcdiadfupplcndumobligaretur Sacerdos » quia in
publicisiacillimum ctt turbatioois, Cc populi adoiirauoait periculum . An
frtfltr mpmmUm tmilti nlinmd feft im Miffn} X7
VelanteinchoatamMilsampraEvideturimpotentia, vclip- tainchoau? Deficitv.g.
aqua, guz milceri debct cumvioo. li potesprzvidcre, antcquamMitsam incipias,
vcl ipla incepu , quando v.g. urget tcmpus mifcendi . a8 Siante przvidetur,
regulariter, debct Mifsaomitti. Ita ritusfervarc, quia jam cjuseft membrum, &pars.
IuConinch. 28 Siante przvidetur, regulariter, debct Mifsaomitti. Ita it
EMef,.rj^t.tiJ^a.xt). QuarcSacerdosRomatfusfifiat.v.g.
Sait.dtSntr.dilf.if.fta.cu. Dicorcgulariter, nam liresfit parvi Carmclita,
velMedioIancnfisEcclcfi*, velcontra, ritumiufcc- mome«ti,utfiprzvideturde<fsecampanulam,velintorticiumcc-
— . I'' t , l./l! J _l . * I - - * — . . I ...... .„ tuBa mmtmmm "i 1 \ ,
.4 p tz Ecr lc.iz am plcdi d cbct . 19 Dicolecundd. SiSaccrdos proprii ritus ,
v.g. Ambrofiani pcrtranlituminveniatur in territorio , ubifcrvatur Miflale Ro-
manum, velSacerdos communisRomani ricus, fl traofeat pef tcrritorium,
ubifcrvaturMiflilenonRomaoum, poteft , vel Ec - «lelizfuzritum, vclritumloci,
pcr quemtranfit, inMifla, & Offifio, utlibct, obfcrvare. luCoainch.^ Enekq.
8?.«r/.j.»«. , tunc non efset M'lsa ticil* omittendamaxime pcnfato incomroodo,
quod oriri tunc forti pofsetcx Mifsz oroiflionc. »j Sinonprzvideturante,
eftpariterdiflioguenJum tficnim» quoddeticit, eft defubftantialibus, idque
przvideatur, iorcpu Mifsa, ledante Conlecrationem, potius eftMiisi omittcida ,
qulmprolequcnda, quiameliuseft non celebrare , q ilmcckbra-
a6JI.6'9.74Jiff.4.J.4.«.iti.Przp.}^.'. mt.*J.s».to. Racio ell rcindcbice.
luidcmiHd.fttl.t Jnitit. Si verdadveruturdefcctua eadem, quam diximus 0}uf.dttx;ti.ttm.Uit.
quiaell probabilifli- ' ma lententia , peregrinumpoiTefeaccomrnodarelcgibus,
&con- fuetudinibusloci, pcrqucracranfit, (ivelit, nonumcn tcncri ,
fiquidcrapotelilui loci confuetudincsfcqui. Dixi (SacerduscommuniO propterea,
quzmox adJam. ao DicocnimTcrtid. Qii6d liReligiofo Ronuno tranfeunti
perdiclumterritoriumHiverliritus, contingat Sacrum faccre in EcclcGafuiOrdinis
ibidcmexiflcnte, inqua lervaturritut Ro- manus,
qualesmultzfolentefleinejufinodiDiceccfibus, utcon- cingitiiiMediolanenfi, tunculis
Rcltgiolusdebet lervareritum Romanum, quamvisintouCiviutcaliusritus obfervetur.
Ra- tioell, quiacuminEcclefiaulisOrdinislcrvctur MitsaleRoma- num., ipfcver6fit
mcmbrumulisOrdiois, illifedcbct coofor- mare. ai DicoQtjirt6.
SiSacerdotiRoroanotraofeunti perDicsce- flm. ubifervatur ritus Romanus,
cootingat Sacrumfacere in Ecclefia, ubifervaturritusdiverfus, tenetur
ibiRoroanum ri- tumfervare, nonvcr6potcftdiverfum, v.g.Carmcliurum. Ra-
tioduciturexdidisa.i.quiailludprivilegiumde fequendodiver- forituRoniano,
folumcllproCarmelitis, non verd proaliis. ix Sed q uid (aciet Saccrdos Romanus
, ft inveniatur in Ecclefia, v.g.Carmelitani, ve!itq;Sacrum ficcre, nccfuppctat
copiaMit- . falisRomani?Rc[p.Auciorhuicelsem,ut, finonadfitcauta,ab-
quamomiflionisi Tumquiahiceft majus periculum fupcrltitio- I : . L : 1 :. . • _ c : I : Jb ll.nMMPi« h,r
mrUtMaAttm flnu poft Confecrationem , profequiomnin6Milsamdcbcs, cum
utSacrificiumincomplete relinquendum . Sici*»r. jo Qu6dfiquoddeficit,
aoufitdefubflaatialibus,tuocfcrvan- dacltillaregula»*./>Ax.$.'. 'J''»,
utpcuuu gravitatc, vcllevi- Uterei, quzdeficit.incommodo, uuod
lequitur,fcandalo,quod oriripofljt, &c. idfacias. quodmeliustibividebitur;
Nccfcru- pulosctcgeras, nimquodcunquebonatidc, inilla turbatione fa« cias,
coramDeoiiclum benccenfebitur. Immd hzc cftuniver- falisdoclrina, in
fimilibusperturbationibus, etiam inrcbus gra- viltimis, atqucadc6ctiaminMifsz
fubftantialibus, quamtradit ex Navar.&Sylvio. Diinf.tf.ivWo- &
ratioclse po- teft, quiaea, quzboiufidcfiuntinilla perturbatione, nonprz-
fumunturiudeliberate fafla, utlalcem admortale pertingant . Cztcrahuc
pertinentia , partimdidaluntfparftm intttthttOptr* partim in loco
propriodicentur, cum Dt dtfttiibus im Uifjn tttumm, t&w agemus infra tttt
Cnpiit otlnvt . ff. III. Nt nnid nidntur » Miff». I T^Vlcopari, imm6majori
rationc, nihil efseaddendum fn jL/ Mifsa. U*S\i*rA SutrJ.itfta.x.f.DittTtrtitt
maiori , inquam, Tum quiaex gencrefuograyioreftculpa commiflionis
llincreticclcbran do 1 quia hi ritus.licctaccidcnules , judicantur
tamenalicu(usmomcnti, atque ide6ifuis cuftodiendi. Si adfit caufa,
cenlecurgravitascaufz, diverfiufque ritus fuicipicadi , & juxudicendas,]0.
fiat, quodexpcdirc judicabitur. Illud ccrtemihiaccidit, cumcfscm junior, quod
inviutus ad celcbrandamindiefeftoinEcclcfiaCarmeliuna, cum progrefsus
rtscmultrainSacro, advertiMifsale, quoutebar, cfsc Ordinis illius,
necpofsefinealiquaaftantium admirationeRomanum pc- tere: undc judicavi,
extalicauta, illotunc, cVnon Romanou- ti, mihilicuifse. Omifjnnn, &*juu rmtkmt
fuffliridtttnm > !t Siquispaululum in Mifsa fifsc , obligaturac id repctcre
? nis, cumfacilius, imm6&graviuslupcrftiticfiatadde«do,quara oraittendo;
Tumquiaexprefliisidcavetur aTridentino, &P'o V.fupra$.i.».7 ciutis.
Nontamendeea hic excufatioduda ex parviutemateriz, & inadvertentia, ut
fimihter diaumeti ia praxcdentibus. WUt mUtndmm m t Hincinferoprim6,
Sacerdotem, (i, noo ad muundum ri- tuinMifs*. (Sicenim,
utexdiclisconftat,graviterfinccontro- verfiapeccarct; ledutprivaupertona, etiam
dumtecrcteorat , addcretinMifMaliquaroorationera» VG.rnttrt tV^v*,Pfalm.
David.velquid fimilo, propter tuam peculiarem devotiooem , pcccaturum,
quiaadditaliquid , quodnoncftinMilsailicetpro- ptcr levitatcmmteriz non nifi
fit venialiter . 3 AtS.Fraocifcus Xaveriu» lodiarum Apotlolus»«x viu ejufdera
Digitized by Google Cap. IV. Quales Miflas recitandae. 471 apudLucenam, l.j.
r.r. anteComrnunionem,addebatorationem Afelatinccompotitamproconvcrlione
Indorum qust , pro Curio- fis, hxceft. JEttrmt Deui , omnium rerum ertsttr, memtnlo
Imfidtiium ami- m*t tt ftimm eresfi , qusi sd imagmrm , ©• fimiiirusJntm tuam
ftcifti. Ecce , Domine , ia tffrtbrimm tumm tii iffi implentur In- ftmi.
Mimtutt, Dtmimt , Jtfm Chrifti fiiii tmi , f*i Sjjgaiafm /wi /*m libiraiitir
tfmmdtni frt iilit fsfut tfi . Ni ftrmittsi , Drmine , tundtm Fitium tuum
Otmiamm ntfirum * tsfsmii sm- fiiut etntemni, frd freeibui SsmBtmm tUBtrum
tuorum , o* Ettlt- fit Btstifim* ejufdtm Filii tmi Sftafs flsestui , rtttrdsrt
mifrrittr- dis tmt , O* ttiitut Idtltiatrit , O* mftdtlitstit ttrum , /« , *f
/pyi fuequt agntfcant , <\*tm mififii Jtfum Cbrtfium filium tuum Dt- miamm
ntfirum , t/mi tfi Saiiu , Ki/a , O" RtfurreBi* ntfira , fer <;uem
fslvsti, & libttsti fummt , /ai y& x'"'»' A«>* /Wa [ttulerum .
Amtm . Refp. Fortaflcid obtinuiri Sandh Scdc : Qujd , fiipfe, utpote Summi
Pontificis in iu Regionibus Legatus , (Ibi id indulftt ? Q\nd, (iSanclus
virdivinainfpiracioae idfeccric? 4 Audiviquemdam propugnancem pro S. Xaverio ,
dicencem eum anceTridentinum,& Pium V. apud Indos fuifle ; NamCon-
ctliumTrid.conclufum fuicfub PioIV. Anno Doroini 1 j6j. cx Bellarm.i»
chroniterr. Bc Pii V. fupradiflaConititutio prodiicanno » 5? -: Sancius aucem
Xaverius ad Indias appulit anoo Domini IJ4*. ibique viugloriose defunauseft,
aunoijja. Lucena ra vita Xavtrii l.tx.il. Sedeftminusfuffiticnsexcuucio. Prim6,
auiaadhucnon de- buicSancliflimusVirrecedereinreumgraviabordineMilTge cot innos
ab Ecclefia recepto . Secundd an te multos annos id cautum i Sacris Conciliis
etiam fuerat in Concilio Carthaginenfi tertio, con- vocatoanno{97.
fquodlicecfuerirProvincialc, connrraatum u- menfuitinfextaSynodoGeoeraliTrulli)
fichabecur csm.11.N1- mo frtcibuialimndtdtfcriftiimtatmr, mifi frimitsi cmm
iuftmBieribui frstritut ttntmlrrit . EtinMilev.f.ta. quodfuitfub Innocenc L
habicum, abeodcmque confirmatum anno 408. cavetur, hujuf- mtdifrictt dtbrrt
tjft a Prudtntiimi trsilstst , & ,n Cantilit, vit Syntdt apprebstst. Vide
Mauritium de Gregorio ia Margarita Ctne. Trid. fru Ctll. Ctneilitrum . 5
Interotecundd, in Orationibus , feu colleclij ,qui nominant ilanturur Quales
MiiTe 4 Capcllano , vel Saccrdote finr. reckandx. 1 ">A/fIflx
velcelebrandae funr exdevotione, «lex ftipendio XYL accepto, vel cx promiflione
, velex fimilicopia obbga- tionum, &defingulisquaeripoteft,
qualesMiflxfintretiundaV jr.I. » T Llaslicet, qu« i rubricis Mifialis
prcfcribuntur. Prarfcri- JL buncuraucemregularicereae, qux concordanc
cumOflicio illiusdiei: nametiamin feriisfimplicibus juxu rubricasfiec, ft
nontxpe, fcdrarb, &excaufaliacmuucio. Licecenimis Rmbr. Miff.de Mifit f
«ivi/». J. dicatur , votivas potfcdici pro arbitrioSa- cerdotis quocunque die
Oflicium non cft duplex , tamen im rubrita, 4<M ftnJtmraatt iffat Miffai
vttrvai dt SamBijf. Triait.&ftamtmtib. fic habetur : Seausntti Miff*
vttrvt, litit frt Ssctrdetit dtvotiam* f»t- eunaut ditdtei ftfitnt fer
htbdtmadsm , ausndt fefimm mm occurrtt , heetsmtm fsfitm, mfi rstitnsbili dt
csmfs fitrt ntn debtt, ftdamtsd fieri ptttft Mtfsemm Ogicit ttnvtniaf, & in
Rmbr. aus ftmitur SU- t* Miffai vtttvsi Btanfims Virtinit . !b\u* Mif* vttivs
diei ftfmnt auteunaut die, mifi futrit Dtmintca, vel Offieium dmfltx . Ubi re-
CtenotatGavant.i»r««*rjw»/p.r^ir.4.^>x>. idem propterpiriutem rationis,
efle in omnibus votivis, utnim/um pafllm non dican- turinDominica,
velOflicioduplici. 3 Ex hisergorubncis fimuluoitiscoUigimusprtm6,arbicrium
Sacerdotis, veleiufdemdevotionemnonefse bicampfe, fedali-'7
quantuIumrtricJeintellisenda, nempeproarbitrio, feuvolunu- terationabili,
&excauta. 4 Sccundo, juxtarubricas, regulariter oonlicere Mifsasvo- ti#aj,
velprodefuncris (auaead votivas reducuntur; celebrare, indieDominico,
intcftoduplici. Et iniis omnibus diebus, in n.cEcrn, Rcginam , filiofve, non
ritefacerc : excu i moruli cx leviute nuteriae , & alicubi ex antiqua jam
pracfcripu. 6 InferoTertid, inCanone iRegularibus non eflenominan^ dum
fuumGeneralem, fed Epilcopum loci floci, inquam, non SacerdotisJ quod nocecur
properegrinanttbus. IuGavancmi Mif.p.t.t.X.n.t.tut.s. Si umen illum aliquando
nominenc, puto peccaturos fleveenimidex feeft^ nifi venialiter. 7
AtSacraCoogregatioapudcundcm, & D:anani p.z.tr. 14. rt[. 40. declaravitefle
mornle. Refp. tunc iu fore , cum ficrct, vel
quibusprohibeturfieridefeftoduplici. Argumentonimirumfum- ptoifortiori.-
atqueadebuon polse celebrari votivasinfra Ocla- €.<t.n.tx. apud cicDian.
docctnon peccari morulitcrabco, qui ignorat hancdeclarationemefle authenticam ,
Recle . Cum igitur haaenusnoncooflec efleauthencicam, etiam cxhqccapice con-
tlrtnatur noflra fencencia . 8 In eodem Onone Pium V. conceflifle nominari
Regem in Hifpaniis, noUtGavanr. iMf. 0 Infero Quart6, fimiliter non licere
adderein Canone nomina Sanctorum , eciam Patroni loci . Patetifortiori,
ciimnecfieridebeatinLiUniis, quod intelli- gendumdcpubltCiscorampopnlo. IuSacra
RicuumCongreg.ta. Mart.t 671. apudGavanc. immsm.Efife.v.LJtsmis,m.e.
Hinchacoccafione adverce, nec perfeidem licerc, in Con- feflione generali, quse
dicicur inicioMifls/ Perfe (inquam ) nam czterum fatis levu materia eft , &
ulurpari iRegularibus nominandoluumSanclum Pacriarcham fine fcrupulo noo rart
vi- dco. iVt*i/ addtndmm in imfirmmintit Sserit. Ubi d* 10 In(eroQuinc6.
Quiddicendumdeeo, qui adderet aliquid praccercontueuinSacroMinifterio?
Ktquscrtio eftefoletdeiis , quiadhibentpallam, alteramquidem procooperiendoCalice,
ut moriscft, alteram vcr6 ad reciptendam Sacram Hofliam fupra Corporale,
ipfounoCorporali non contenti. De hac re non nifi verba Gavant. ia
Rmbr.Mif.p.xjit. 1 .u.t Jit.M. fint, hlcjuvatexfcribere. iluidufiicem adhHmt
fsSsm (mamit ) sltersmpro Csliee, sltersm prtHtftis, sffrtbsmtt, utsjmmt, Smm-
m* rtnttfiet, nam fmmt rtfrihtnAmdi , mtm tamn imitamdi fumt *b mliitfimi
Ptmtifitis fatnltati: ifet tmim additit rhmt, 4*« tfi ifi* v.frthibus.
HsecGavantus. Etrcfle, fienim idPontifex con- ccflit , locus non eft quzftiooi
. vamEpiphaniz, Pafchatis •Peniecollcs. FcriaquaruCineruro * in Hcbdomada
majori , inVigiliis NaulisDomini, & Penteco- ftes. Inoeterisverdlicere.
Illosdksnon permifsos, feuprohi> bitos; hosveri, permifsos vocabimus, in
polterurn. Dixi fre- gulartter) quiacxcipiunturcaufzgraves,
quandoetiaminfeftis, lcdnon majoribus, concedituri rubricis cantari duas Mifsas
. AlteramvocivamfolemnemcuraG/«ri<f, &Crtdt, inparamencis
convenientibus, v.g. de Euchariflia, quando folefflnitereft ex- ponenda,
alteradediecurrence. Dixiicerum ( regolaricer; pro- pcerqualdamconceulones,
dequibus tnoxa.8. 1 i.14. &quidcro quandofavenc limilesconcefliones,
vocabimus deinceps, clari- ucisgracia,diesconcef>os.
Pececquisadmajoreminftruclionem, quxnamextflimandxfuntgravescauiz?
Refp.quxfaciuutadbonum Reipoblicx, unde & Principis , vel Praclati , qui
Reip. caput ell . Hioc neccflicas pluvix , ingruen- tisbelli, gralsantispellis,
vel maiicujufcumque univerfahs, il- cutdatcaulamprocellioni^gctieralis,
fic&Mifsa prxdidx: u- lusitemexinfirmiutcpericiinncis SummiPoncificis,
Epifcopi , ~|| Principis : C>miciaicemGeneralia, vel Provincialia Re- im,
&expofitioEuchariftixtumindiebus ulttmis bacciu- 1, tum
incxterisdiebusproillislocis, ubipergyrum toto anuooratioquadraginta horarum
celebratur: quia pertinent ad bonum commune ; ficut eciam folemnes
gratiarumaclioncs pro impetraucommunigratia, huc reducuntur.
NoUtauteniGavant.».ijar»*r.»i^ti/.i4.a.».0« J. indicn fo-
lemoiexpofitioncEuchariftix, debere cantari Miflam votivam de Sacramento ,
quzhabeturcircafinemMiflalis, nonautem fe- fti varo Corpori» Chrifti ( niG
cafus accidat infra ejufdem Oclavam ) Sc tcir.porc Palchali adjeudum cllc
Jiietu;* , ficutih CXteris vott- vis : dici item debere unam uncuro Oracionem
curo Gltris , & Crt- dt (undevidecurcolligi, non oportere in fine Miflx
reciure E- vangeliurodici )Sc Prarfacionemdenaciviute,quia (oletefle publi-
cacaufa, nonautem lixcconvenireinMiflisprivatis. Ad vcrtit den . ;n: Lezzana
t.t.e.xt.n 1 7. quandoin dictis occa- fionibusadhibenda func ex rubricis
paramcnca violacea, confe- quentcr in Mifla folcmniomicti debcre Gltris,
&Cndt . j Jamver6duo hic reflanc inquirenda. Priro6, quo peccato peccant,
quidicunon obfervant. Secund6, quxfuntcaufx ra- Tsmb. Ttm.lL D* Ssersm. £uid
feetrt, amiVttivam, v*l alism a emrrintt, ttismfi earrem pt duflix , fiar eamfa
ctltbrmt . 6 Dico, confulendum quidem efle , uc id non fiac, umen fifiat,
nonputoefle (feclufocontemptu, <5c animo introducen- di novum ritum )
morule, fahcmia Miflis privatis. ItaBonac. citansAzor. Regin. Sotum , Mcdinam ,
aliofque, di SaersiH.oL*-m. •//./>.7 §-? Ratioeft,
quianonapparetdehoclatumetlegra- vcprarceptum . cumfolxrubricx id non
oftcndunt. quxut fu- prar^.j.^.t. diximtutatexdunifolum confilium inducuot. EiTe Gi i venia- Digitized by Google
47* Methodi Celebrand* MilTae. Lib. II. venialcegonondubito,
quiarubricxdchacre, cum concineant magnamconveiientiam , ritque ince-ntrario
aljqua boniOrdinis turbaiio, videnturin praxi cflc rcceptse fub veniali,
nilieicufet caufaaliqua, dcquamox. Quamvisnoonegemprobabititcr Sua-
t'i\xmitS*aJilp.%\.(iS.i.§. Ditiprimi, fequiturque PotteUiduk. m.KJfifea.7.
inMillisprivatis ( pam iu lolemnioribus maiorelt Ngoroblcrvaodusex Bonac.nV
Str.d.Ajq.ult.%.7 ) nullamcul- pamagnolccrc, ciim non fu ullum de hac re , utdiximusiprxcc-
ptum, cVtimoratiiineicrupulo faciant. 7 Nequeobltat, cisemortalenoubiliter
addere, veldemere orationcsMilsx : nonobitat, inquam, quiaaddere, vel demc- rc,
nifiparviusmaterixcxcufec, fapicmuucionem ricus, quod noneft incaiu,
quounaMilsariccapprobaudicicurproalUfimili modo approbata.
NonncgoexaliquilKiscircunftantiis, eciam iocafu noftro, pof- leefsequidgrave,
namfiquisv.g. dieDominicxRefurreflionis velletinparatnentisnipriscelebrare
Mifsamdefunflorura, cum Ccvideaturirrugari injuria tantae lolcmnitati , non
efsct facile , nificKcufccignorantia, iculpagraviexculandus. Idcra,Gterae- rc,
cYfempcrmuuciohercc, upereceniraconcerapcum, utuni- verfaUcerdixU.j.$.8j».6.
$H*fit ttmftjmU dictndi M.{fAmv»tivAmt'{iuAlUm m cuntnJt. i Primacauucit,
quando corpus infepulcum prxfens elt in Ecclefia, tuocenimpoiseinDominicis,
& fcftis celebrari Mjf- Umfolcrooemdefunciorum conceflic facra
RituumCongregatio apud Ciavant.m m*.h;.-:i.V.M<:7a, n.zj. & i» Rub.Miff.
jf.Uit.jjut.x. lit.X. ubiulusobcinuit* ne quis fepcliatur fincMifsa. Sed non
indieRelurreciionisDomiui, velfimili multum folemni: enimdcbet Oflicium
Sepulturaein fcqucntem, non ii ordipariis vivorum , non vero dedifpoiicionibus
raort uorum ( ad- derem Ubens proptcr pariuum rationis ) non verd de flabilibus
funjjtionibus, quantumvis vivorum, qulbus merico roagis tri-
buits^craCongregacio, fivepropcer gratitudinem relifli lejati ,
fivcadallicieodosaoimosadfimijrsdilpofitiones. Sed jam diltin- fliusid, quod io
titulo propofuimus, decernamus. Recolatur autcmiuxta iiam$.prvtdji.A. quinam
iuntdies nonpermifli, feu prohibiti, quipermifli, quiconcefli. 1 picoprimo. Sacerdos, acceptoflipendio,
quamvis promi- feritGneiurameaito ( namcum illo. dicam 6.J.) Votiram, vel
dedefunflis, nonfolumpotclt, fedecUm debct currentem Mil- Uracelebrare, in
dicbus probibitis . luMirchMirJ.t.).p.z.c.is. ».6. Ratio cltconllans
rubricarum, boccfl, legis EcclefiaAicx dilpofitio, quxadmodumracionabiliseft»
quU»ex unapartepro- pter Millas voti vas . & pcculia res d c vorioncs non
eft populus i pu- blicisfcflisavocaodus: ocexaliaparce, cura Ucrificiumfit
cjul- demvatoris, quxcunque uodrm recicecur, non defraudabitur fuofruduis,
quiMiflam, dato ftipendio, cxpoftuUvit. | DicofecundA. Idera„(licet cum
aliquanculo rainore ratio- ne) diccndumeltindiebuspermiflis, quiaetiam inhis
permifTH alcge, cxquiriturcauu, & exaliaparcenonjudicacurcauu fuf- ficiens,
quarlibetGmplexpetitio. Adde, quodilleaffeflus coa- formiutis, &
obedicncixad facrasleges, inSacerdote, applica- tuspropetcnceMiflam, corapenUrcad
luperabundantiam poteft fruflura, quem perpreces proprias votivxMiflx,
velfuncbris lucrariforcepoteratpetens. Refl* enim Sylveltcrapud March. sKdji.7.
riCnullamMiiuraefledefunflis ulubriorem («ddo, & Sanflis,
quibusgrwificaripervotivasioceadis, graciorcm )quim propriamdiei currencis. 4
DuoinhisduobusdiAisadverte. Prirao, ut hatctUnr fine fcandalo,
quoduroenfacileremovcbis, inftruendode rei veria- tcallantcs, fi forteadfinc,
quifcandalizarenrur, quafinonferva- iuiuiucuci wiiiiiuiii jcuuuukc 111 11 H"i
"«-in , nuu uupcuiuuu ic*ii»nvc3, uiuiiciuuni , ^gi iciinaiiiuiciuui 1
ijuiu aw ».1 ••• diemcransferri. SabbacoSanflopoftMifsamdicifolemnempotc- res
promiflum . Advercefecundd, ce poflcconformari curaSua. rit in d ie obitus
celcbrari M i fsa dt RtfHitm , cum jam cx ufu • fotc-
mnitasfeitiPafchatisfitdiefequenti, &adfummum foliamtem-
poreMifsaepraedictiSabbati. Indic dcpofitionisdefundi, te in •nnivcruriis,
qnarationcin feftoduplici, &femiduplici pyfiit
cantariunaMilsadefunciorumdicquomodo, iiincidant e/ufmodi annivcrfariainfeflo
deprxccpto dcbeant Cransfcrri, vidc apud 9 Secunda. QuicareretMilMlinovo,
pofsec, neomitcereteo dieSacrificiuoj , rccitareMillam votivaracum aiioMiflali
, in quo cllctvotira, nonautem currens. 10 Tertia.
Quinavigationempericulofamincipit, quiNuptias rii lenccocia lan^ probabili
relau %.trttid.a.6. dicencis nultum elle peccacum, eas votivasrecitare,
dcficpromiflasvotivasfioeicru- pulocelebrarenon impcdieris : id quod mulco
magis facere potes, «Jciortalsedebes, fi ad celebrandam talem Miflara nocabilicer
ma- j)usltipcndium accepufti, tunc enimhuic opinioni probabiliter
lnhzfurumimplicite promififti. 5 ObiicicscontranoftramfencenCum .
Sipromifitquisvocivan v.g.deBcatiflimaVirgiuc, yt\dt Rtquitm, infidcliccr agcc
ccle- brandodecurrcnce, ergoeinon licebic. Rclpondco, noninride- liceragere,
qui ordinaciooesEccldialticas cuflodit- cumomnis promilliointelligatux
obfervandafine lcgum prarjuaicio. Quare bencdicit, guipTuviami' vel fereniutcra
neceflariam pccic qui iipromififtiMiflas, quasfecundum rubricascibi
celebrarenoaU- neccriiutibuspreinictir, aliquod nocabile damnumtimec, poceft
ceat, malepromififli, &nontcr>erisftarcpromiflis. lnpofleriim in feril ,
inlimplici fefto, Ocin (implici Miflas votivas pro illis m-ccdiutibus ,
conduccntescelebrare. Proreumen gravipubli- ra, pofleunamlolcmncracaiuari,
etiaminfeftisnoomajaribus , dixiiDii^a.4. 11 Quaru, ei.
quiducicuraliquanonraodicadevodoneaddi- cendamaliquam Miflam, eamlibcns
indictisdicbuspcrraifliscon- federem, quia videotimoratosconfcientiz idfinehzfiutione
in praximpaflimdeducerc; Ultemfequuntur hi probabilem Suaui Jententjam, quam »
6. retuli. ia Hinc interrogatus ab UluAriflimo Archiepilcopo Montis
^.cgalisD.JoannedeTorrifiglia, anpropterfuam infirmam valc- tudinera ,
quaflarediu pedibustunc oon pbllet, poflet die Doini- aicuPalmarum,
&duobus> fcutribus fequentibuslicit^, infuo Oratorioprivato,
rcciurevotivamdePallioneDomini, quzbrc- viorclt, quim illxcurrentes, inquibus
legitur PaflioDomini i puUviejusdevocionemracionabilemprxbcre caufam, uciadicio
Alcariprivatoliccelebnret. Mult6 magis, quiavotiva Paftionis Dominl congruebat
tempori . Quinta, ut implcatur voIunUs TeflaCorum, vel fundan- tiumC«pcUaoUs,
amplior uculus coocedicur, dequamox /rj. num. i . 14 Sexu. QuiOfficiumaliud
recitans,deinde.cclcbrat in Ec- cicfia,
ubiagiturdiesaliquisfefluslociilliusproprius, nonfolura potefl, iedcxmagna
coogruiute debet Miflam loco conformera recicare, quiafecuseflecaliqua populi
oftenfio, ut nouvit Ga- va-lt./n Rub.Mif.f.l J"-'C n.I 6,<5 Ssnmmtn .
HuC reduciCUT, quod dicamiofra de CapeUanis Mooulium §.{tq*.7. $.11. QuAltt
Mijft tx Tttift» fliptndU ttltitsri dtktnt , Vll PffilU . X O
AcrarituumCongregacioapud Givant- iuRjibr. MiJf.p.Uit. O !.iVU'mm«i«;
ccnluittolerari poik Miftts dt Rttuitm , infelloduplici, quod non elt dc
prarccpto , utTeftatorum volun. tatesadimpleantur . Nonait (habct ibidtm
Gavantus) ad arbi- triumvivorum , quodbene nou, fedpro iraplendalege defun-
tiorum. Hinfacilecolligis, majorcm facututem conceJi Sacerdotibus ob fumUtorutn
volunuces , aquibus acccpcruncftatucum llipen- dium, quimobaliaracaufara. Unde
quando Panormicanus t*p. Siui<UmUitirnm, di Mijf*rctletr. dixit, turpeefle
Sacerdocibus ad laicorum petitiones rclinquerc Miflas cura Officio concordantes
propterpeculures devotiones, eft iatcUigendusdc pctitionibus ergo ne proraitus
, velfalcemmenteintelligas, ccpromicccrevo- tivaroaequivalenter, namlicper
currcntera promtflioni omnind fatisiacics, fi qiiando aucem flipendium
IbUtomajuscibiotferatur» utcelcbresMiflamcootra rubricarum prohibitionem, illud
ne- quaquamacccptes. 6 Dico tercid . Quando Ecclcfia per diflas rubricas
muucionena Miflarumpofitivevuit , quoduno verbodicimua in dicbuscon- ceflis,
debet Saccrdos votivaro promiflam oronind celebnre . Racioeft, qiiiatuncnon
roilitat cxcuutio petita i Ky;e rubrica- rum,
&exaliaparteobligacurquifpiamllarenroroiflis, nuli«ex.-
cufatiuneintercedence. Hmcii votivampro bonopublico etiaro in
Domioicadiepromififti, cantare illaradebes. Idcin li in dic obitus, prarfeote
corpore, velad volunutesdeiunflorum >im- plendas, vel adfimilia juxu
fupraditta Milus promififli, quia tunc non adefl ulla excuutio in contrarium ■
7 Rogas. QuandoSacraCongreg.ar>udG»vant.wR<»ir. Mijf.p. Ijcr.ls, b.i6.i).
intcUigt , decrevit, quod Opellani Mcniadium Brcviario utentium non Romano ,
celcbrare poflint MilUm ( c u m fuoMillali Romanotamen) deSanfloOrdinis, de
quoMonules oflicium dirunt ; quando, inouam, iudccrevit, pcrmiGtsie fo- lii.n,
anpofitiveconceflit? Idenim lcire oportet, ut viJeamus, an G Capellanus
promifit ex flipendio Mifsara de ufi Sanflo , debcac ad
lit,teramobfervarepromiflumr Refp. Mihividericonceflifle,
au^ueadeoCapellanuradebere : namlicctSacra Congreg. utaturverbo (^sJfcWI quod
perrnifTio- nemfonet, taroenexfinecolligimus efleconceirionern: refpexit
enimSacraCongreg. adconforraiutem MiflkcumOnicio dicJo iMonialibus, quarum eft
EccleGa , fiquidemindecens videbatur, ucubiprincipatesunoroodoOracU celebranc,
aUocelcbrarec ac- prtmifiii f.VL Di Miffii rum jmr*mi»tc t T Uramentum io
promittendis Miflis raro interponitur 1« elee- f mofynismanualibus, lcd
frcquenter inCapellanus , & fi- muibus, quandoSacerdosftipulans contraflui
jurat le MilTasdif- pofitasifundatorediflurum, dilpoGcae auccra non raro
invcniun-. tur Mifsae alix icurrentibus . z EtquiJerarcguUriter.quletiaro
curojuramcntopromittunt Mifsas,iemperintclligunC,feu(nificoncrariumexprelsum
fucric ) funt.lal vo ricu, & rubricis Eccleflx.& fub retcnu,debere
Sacerdotes etil acce- pu Digitized by Google Caput II. Quales MifEe
recitandae.' cum juramento ftipe ,prerai ttere Miisas voti vas , ,
lenterDottores. LegeFraxinellum imnfti. quam ponitGavant. ,« Ruk.MiJ Jm/mt:
iedadhucrcftatdiificulusineocafu, quoquis exprefseiurans promifit, votivas, vel
d*Rtmmitm% vc) aliu i currcntibus , an pofliceas rauurein ipfascurrentes? i Dicoprimo,
fijuransquis didas Mifsas homini promifit , incidatquediesfeftus, feuOrocluro,
inquo juxta rubricas non liceceasrecittre» quosdies prohibitosfupranomiiuvimus:
noa obligatur, ctiamfiipfeanimumhabuifsetadillas feaftrineeodi ,
feddcbetciirrentes recitare. RatioeQ, quia promiflio homini etiam cum juramcnto
faila de re i n terd ida per legem , quando ta- lislexobligatsdculpam, etiam
venialem, nullaell, unde nec indigetrelaxatione.
IttSanch.V.J.wIXrf.sJs.io.cVxo. Idemdic in diebus permiflis juxta noftrara
lententiaro allatam 6. t.m.6. quia adhnc ( fi abeft caufa J elsctcumpcccaco
veniali . Juxtafenten- tUmSuariimoxdicara m.(*a. . . 4 Dicofecund6. Si
Milsasooocurrentescumjurejurando ho- ' jrotmCc, incidatqueferia, velfeftura,
inquibuslicet acurrentesexpofitiva conceflione celebrare: eas noo _ obligatur
reciure , oec in currentes traosferre licite valec. Ratioell, quiapromifliocura
juramento dere, quz non eft, necpeccatumroortde, «ecveniale.obligat;
atjamexcon- ceifione* quamluppooirous, ooneitpeccatumeaituncrecittre,
ergo,&c Iuidem»'.r. Idemdic indiebusperraiflis juxufentea- ciamSuarii <
tjuamcerce, quUprobabiliseft, potes tu fequi , utd.x.musd.s.i.n.d.jLa, , ) quU,
tunc oullumeft, inejusfenten- «ia : itero.qaotiefcuroque ■ulUculpaeftejuimodi
Mifsarum mu- tatiooem facere, uteadem ratio probat. y An femel, velbis oon
fervare iuraraentnra de Mifucelebran- da, fitmorule, dicemus/.J.r.i.6.o.».io.
jm»8»m.xx. Hactenus aUUttquzfueruntimelcnpta, &evulgatt antequam emanavif-
ient d qo Decreu ab Apoftolica fede , funt q ua refecanda , qua mo-
deraodajuxuDccreta, quz Umbicfubicribo. DECRETVM. D* ntm ttUbrmmdii M,fu f «•
CUm Saodtifliraut Dominus Nofter Papa Alexander VIL in Vi- fitatione
Ecclefiarura Urbisacceperit inplerifque Ecclefiis abufusirrepfiflecelebrandiMiflas
privaasprodefuniUisetiam in feltis Duplicibuscontraprzfcriptura rubricarum
MiflalisRoma- oi,eundemqabufumDecretoCoogregationisexaminaripneccpe- jrit ;
Innotuerit vcr6 Sacrz rituum Congregationi hujulraodi abu- i um etiam in aliis
EcdefiU ubiquc Gentium exirtentibus inductum paricerreperirii
SacraeademCongregatio utMiflalisrubricz in- vioUteferventur,
diftriclcprzcipitomnibus, & fingulis Sacer- dotibus tam fzcuUribus , quim
ReguUribus cujufvis ordinis Congregationis , Societatis,& Inftituti etiam oeceffari6
expri- mendi, utinpofterumoranin6 dicttm rubricam iervent; ita ut Milus pri
vatas pro Defunctis , ieu dt RtfMitm in Duplicibus nulU- ccnuscclebrareaudeant,
aut pracfumant. Qudd fiex benefacto- rum przfcriptoMiflz hujufmodicelebrandz
incidantin feftum Duplex, tuncminime transferanturin aliam diemnoo impedi- tam
| nediUtioaniroabusfuffragUexpeciantibus detrimento fit , fed dicanturde
feftocurrenti, cum applicatione Sacrificii juxtt mentemeoruodera benefaclorum;
Curentque Ecclefiarum Re- clorcs, Sacriftz, aliiqueadquotfpecut,
uthujufraodidccrctum invioUtefervetur, &inSacrillU aftixum redneatur, ubi
com- rnode abomnibuscelebrarevolentibusconipici, &legipoflit: in
eosautemqui cootratacereaufi fuerint, velprzmifla adimplere neglexerint,
locorum Ordinarii tam fzcuUres , quiraRegulares promodoculpzanimadvcrtant.
Romzdie 5.Auguflii66* £/ fmSm d* frUi&ii SmmSlifm» rtUti»** , SmmBitmt fmm
mmi ut cum mfflumtitmt Smcrijkii , £sd*m» di* J. Amgmfsi i6bz Loco Sigilli
Trmmtifcui MmrU tbtmtmi Smt.Rit.Cimtr.Stcrttmrmi . Mxttmfio Dtclmrttitmii *»
AUxmmdr* VII. ftrftimm tdkrn md Altmim : CLEMENS PAPA NONUS. 473 uimabas
Fideliam defundto- , ccinquibusproindequotidie etiam infcflis ritusduplicis
celebrandz eflent Miflz defuntlorum ex obligatione, declaraverit per
celebrationem Miflarumde feflo currentifatis6eri in/unctis obligationibus,
& lndnlgentias per ejufmodi privilegu ApoftolicaconceiTas,
AnimabusFidcliumde- funaorum in Purgatorio exiftentibus fuffragari perinde ac
fi cele- bratae fuiflent Millz defunclorum ad forroam diflorum Privilegio- rum,
&aliasproutin ejufdem Alexandri przdecefloris ktterit defuper in fimili
forma Brevis die * X. Januar. 1 667. expeditis, qua- ruratenore
przfentibusproplene, dc fuficienter expreflo, Se. inferto haberi volumus ,
uberiuscontinentur . CumqjUe (ficut adaures noftras pervenit) etiam dubitetur ,
utrumdictarum litterarumdifpofitio, quoad AltarUpariter qui- dem privileciatt,
(edoonin perpetuum, necproomnibusbeb- domadzdieous, cVadqoz, Miifz nonex
obligatione, (ed ex. folaFidelium devotionecelebrantur, locura haoeat: Hinceft
, quodnos dubiutiones hujufmodi exinjuoctz nobiscoelitus Ps- ftoraiis
follicitudinis munere difcernerepariter, atque decide- recupientes, de
Venerabilium Fratrum noflrorum ejufdem S. R. E. Cardioaliumfacrisritibus
Przpofitorum, qui rcraraatu- re perpenderunt, confilio, declarationem i
memoratoAlcxaa- dro przdeceflbre, ficut przmittitur, ediam , ad Altaria, ut
pratfcrtur. noninperpetuum, fedad feptennium. feualiudbre- vius,
vdlongiusterapus, ac non omnibus , fed aliquo, vcl a|i- quibus tan t um
hebdomadz diebus nunc , cc in futurum quando- cumqueprivilegUta
audoritateApoflolicatenoreprzfcntiumex- tendiraus . Et proinde , ut Miffz , quz
ibidem de fefto currenti , in quo Millzdefunctoromcelebrarinonpoflent,
fiveexobligatione, fi- veexfoUFidelium devotione celebrabuntur , fuffragentur
ita , atanimzChriftiFidelium, proquibuscelebratzfuerint, InduU gentias per
Privilegia hujufmodiconceffasconiequanturin omni- bus, &peromnU,
perindeacfi Miffz defuodorumad formam eorundemPrivilegioruracclebratz fuiflent,
aucloritate, & te- noreprzdiflis concedimus, & indulsemus. Decernentes
eaf- dempraeienteslitteras femperfirmas, validas, &eflicaces exi- ilere,
&fore, iuofauepleoarios, & integros effe&us fortiri , &
obtioere, acillis, adquos fpecttt ■ &pro temporc lpeciabit ia omnibuj,
&peromniapleniflimefuffragari, &abcis relpeclive inviolabiliter
obfervari ; ficqueinprzmillis per quofcumauc Ju- dices ordinarios,&
delegatosetum caufarumPaUtii ApoftoliciAa- ditoresjudicari,
&definiridcbere, acirritum, & tnancfilecua fupcr his iquoquam
quavisaudoriute (cienter, aut ignoranter con tigerit attentari . Non
obftantibus quatenus opus fit noftra , & CancelUriz Apoflolicz reguladenon
concedendis IndulgentiU adinftar,aliifquecooftitutionibus, & ordinationibus
Apoftolicis» czterifque contrariisquibufcumq; Volumus autem ut ipUrunt
przfentium litterarum tranfumptis, feuexemplis edam iraprcflU
alicujusNotariipublicifubfcriptis, &figillo alicujusperionz i»
Ecclefiafticadignitateconltitutzmunitis, eadem prorfus fides io Judicio,
&extraadhibcatur, quzprzfentibusipfisadhiberetur* liforent exhibitz , vel
olteafz. Datum Romz apud Sanctam Mariam MajoremfubannuloPifcatorisdiea}.
Septembris 1660. Pontificatus noftri Annotertio. - /.IV. Dt Miffii ftli Dt» ftr
V*t*m, vtt ftr Jmrmmtntmm frtmifu. t (^lvoveas, vel juresfoIiDeo, tediclurum
aliquas Miflas non CUmfelicUrecord. Alexander Papa VIL . dubUindiverfis Mundi
partibus.occaiione Decreti Congre- «tionU tuncexiftentium S. R. E.Cardinalium
Sacris Ritibus pre- Sofitorum diej. Auguftii66». eroaoau, & ab ipfo
Alexandro Kzdeceflore approbati denon celebrandu Miflis defunaorum in
feftisritus duphcii, exoru diriroere cupiens, aliud ejufdem Congreg. uns
Novarienfi dieaa.Novembris 166 aoniverUria editumapprobaverit, quod dedaratum
fucrat, -..nr ItkmeTeftatorum quot- Miflai defunclorura cum cantu ei dift
annisreciirrcnteiplornmobituidiecdebrandas.ttametfidiesobi- tus huiufmodi in
ieitumritusduplicismajoris indderet, noncom- r^beridiindicloprimodecreto:
Acuiteriiu, quod Alt«U pfi- W Tmmk. Ttm. IL Om ' currentes; quidfaciesin vel
permiflis , vel conceflis / Dicoprim6, inprohibitis, &permiffutenonobligari
. Ratio eft, quUeftlatumdiicrimeninterpromiflionem Gkflm homini ,
&faclaraDeo; fivepromiflioenimfaclalbliDeo, live pcr votum, fiveper jutamentum
nunquaraobligat, exSanch. HU ».1 1, quan- doimpedicurroeliusbooum:
atpromiluohomini cum juramento fadafemperperfeobligat, quandorem promiflam
fervare, non eftpeccatummortale, necvenUle, ctto impediac mdius bonum .
Cumigiturincafunoftroimpediaturilludma^usbonum, id eft ,
conformitasOflEciicumMiflarequiiitairubricis, talis promiflio Deo facU non
obligabit . % Dico(ecund6. Indiebus, feuin occafionibuspofitive con- ceflis,
obligatureasMifsasSacerdoidiccre, q.uasvoto, veljure- jurandoDeofoliproraifit.
RatioeftcUra, quutuncconforraitts OfficiicumMiffanequaquam i rubricarequiritur.
. votum , feu iuramentum alicaii _ tamvotivaro? Przftatenim hzcfcire,
cumdiverfumjus, ut ex diclispatet, indeoriatur. 4 Refpondeo.
SiproroittttSancto,regulariterDeopromittit, quia ipfitpromittitur,
inquantumDeusinillis honoratur, &fic promiffiotenditinDeum.
ltaSanchezi'»i>«W<t. Lmsmf.t .mmmtr. 41. Dtxl (reguUriter .: qaUii
quisSaacio proraitteret expref- iosnimononfeobligandiDeo, fcdSancto,
utexcellenti creatu-j rznoneft promiflto fadaDeo, fedhomini. Siciiid.itmm^l. " Gg 4
qua- Digitized by Google 1 474 Mcthodi Celebrandac Miflsc. Lib. I.
quateoutejospotiore» partem, hoceft, aoimam intendit velle abigneliberare.
Regulariter, inquam, namfiquisid promitce- ut in ilU exuluote , & beaU
honoraretur . tunc, coovineeretur. §. V. Oi Mif* »* ftttiftt m Smfirim
iajuaiiii. i T_j lediftitfguendumeft . Vel enim tibiMiflas aliasicurren- 11
tibusfubculpainjungitis, qui Superior non eft io legibus Eecleuafticis ,
velq,uieftSupcrior, nempe PoncifexSumraut. St priusnonobligaberisadilias,
relinquendocutrences» quasrubri- cccpraecipiont, immdnequereliaqueodoillas,
adquas permifli- velehabent: fipofterius, obligaberis. Ratioefl, quia iopriore
cafu negligerenturlegesEccfcfiatticzfioelegiciraa faculcate, atq; adeo in nollra
feoceotia peccaretur . In poflerioreadellet difpenfa- tio
legitimiSuperiorisdauimplicite io przceptode ulibutMiflis reciundis, atqueadeo
nihil heret contralcges ; unde necpecca. retur,
ficconfequencervimfuarohaberecprzceptum. Dixi ( ia ooflrafententia) utaourem,
te, fifcquaritSuarii lentcntiam , inprioricaluobligari, ut cxdulu 0.1.».«,.
conftare poteft. IU Mifii irjnnclii IX Tvmttmii* . s Hinc inferoprimd,
minusreciefc gerere eos Confcflarios , qui (nififcquantur przdicum Suarii
fenteotiam ) Miflam voti- vam, velfunebremiojuoguntpro posnitentia
SacrameouliSacer- dotibu<celebrandam indiebus illis, five prohibitis, five
foliim permiflis: quiaConfeftariusnonpoteftcontra rubricasquemlibet ©bligare 1
nec impedire melius bonum conformandi OtTiciu m cum Mifla. Quarcinnoc cafu
Pcenitens, melius currentcm, quam D, uift i*)**a» d Efifitft k j Inferofecundo,
ouiddicendumficadillarodifliculucem,An quandoin Poncificali Romaaoin
Ordinatioae Sacerdocum ipfii ab Epifcopoordinanteprxlcribitur, ut poft primara
Miflaracele- brentunamdeSpirituSando; alcenmdeBeatiflimaVirgine; ter-
tiamdeDefunCiii: >n, inquam, debeant novelli Presbyteri eas
celobrareindiebusprohibicis, an potius in permiflis , velin con- eeflis?
Ajonondebereindiebusvetitis, debere iodiebuspermif- fis, &inconceflis.
Ratiopriorisdifti eft,quiaid prxceptum (uC notmatGxviM.f.i
jit.tJit.O.§Ntimtfmin) iotelligitur, falvisru- bricis Miflalis. rubricis,
ioquam, prohibencibus, alioquin ab- ionumeflet, celebrauprimaMifla, in Nauli
Domiai , v.g. re- «inreprzdicusvotivas, &t dt RnHitm > intribus
lequentibus fe- ttis. Ratiopoftcrioriseft, quiacum hzc prsfcripcio ortum ha-
bueritaSummoPontince, cujus jufluordinatumfuitPontificale ,
potuitPontifexprohoccaluabrogareillas rubricaspermiflivas de
conflanticonformationeOmciicuraMifla. Et potuifiec eciam ab- Togare illas
rubricas prohibentes 1 fed notex iocoareoieoci , quod indefequeretur, quod
nimirum deberentaliquaado dici Miflz votivz, ftfunebresindiebuslblemnibus,
colligimus prohiben- tcsnonfuifleabroeaus, fuifleautempermiflivas, quiatunc,
fioe :— :"-ATillxabEpifcor-"'"i,>- §. VI. Dt Mifii
itfum&mmm fnmifit im Altmri prrviltximti . 1 C OletPoncifcx Maximusalicui
Aluri coocedere, ut fi ibi . s3 dieLunsecujuslibetmenfiscelebrctur
Miflaprodefunclis , libcreturanimaabigne Purgatorii. Jamfi tali die iocidat
fcltum deprzcepto, feufertumduplex, poteritne ibi celebrari, veiex devotione,
velproraiflioneMifla dciuoclorum, Goeqiuooo li- berabitur anima? m eft ,
ejufmodi Alurii pri vilegium d uobus mo- . Prim6,fic. Smimtmii Altmri ttittrmvtrtt
dk Jjau frt Amimm dtfmmMi, ftm fn dtfmmaii, Pmrgmtirit. Secunddfic: $mii»
tmiiAitmri dtfmmUit, ftmdtfmmHrrmm, ftm dt R,qmem , privilegiatopofse recitari
Mifsam dt itrfnm, quia paflim video id neriabomnibus, etiam timoratis : &
ratiopoteft efse, quiaid i SummoPontinceindulgeripuundumeft, fecus nimitraro
ejuf- ■ndi Aluriprivilegiatofuoprivilegio fruetur. 4 Dicet.
Poitetdiciperuleprivilegium Pontificem difpenfa- reetiamprodicbusprohibitis:
Ucutid,ximm$.j.m.iJ& j. diipeo- Ure quando pnecipic. Refp. negoid iocafu
aoftrodici ratiooabili- terpofse; non>enimunuroex hisbene inferturex alio:
Pontifex deditprivilegiuradeunare, ergo difpenfavit iaalia: ultemnon conftatin
reaoftradeditpenutione, cooftatverode lege rubrica- rura:
cumergolexpoflideat,llliftandum. Nooitafehabet,quan- doprzcipit,
oilicniratuncdifpeoUret, nullamvimhaberetpre- ceptum, cumcontraincafunoftrojam
privilegium babetvim ia •JiisdiehusLunz nonprohibitis. $ Una untum exceptio
hlchabet locum, poGenimirura die Lunzimpediu diciindido AluriMitsam dtDtfmmaii,
quando corpuse|tprtelensiniepultumjuxndicla^.r.iMf.8. & quandoim-
plendzfuntvolunUtesTellantium, utdiximmt tjjtj.1. jn hi>
eaimcafibutpolsecelebrari Mifsam dtRmmitm indiebusi».diclis,
quamvisprohibitiscoocederevidetur Sacra Coogregatio. € Rogas. Siquisnoa valdd
follieitus deculpa veniali, quam utdixim*u§.i.m.6.
exnoftrafenteatiacontrabcret, celebraretni- hilominus tunebrem Mifsam in Altari
privilegiato dieLunc forte prohibito, liberaretneanimam^ Refp. liberacurum,
quia licec venialiterpeccaret, poait Umen totum id , qoodSummus Ponti- fex ad
ejufmodi libentionera requirit . Multo
magis id verum ha- betinfententia Suariitvid. relau, perquam lolum ficretcontra
rubricam; non verdpeccaretur. QuipromifitMifsascelebrare in Aluri Privilegiato,
tnpoffit alibiTatisfacerecumcalculobenediao dicam/.}^.a./.t.a.ti. ln_
terimdehocargumento AluritPrivilegiati legerefolutionemfe- quencium dubiorum
apud Elcobar de Mendoza vol.x. Lt.t,\ a. Ao ceneacur q uis Mi fsas in d ido
Alnri omilsas fupplere ? An revocecur per Bullara Cruciacz ?
AnnecefurufitBulkincelebraate, cVcuraatecelebrari ?
AnutiliorfitunaBullaCruciaCz, quamMifsaindicro Alnri t Andeficieotcnuroero
Sacerdotum deficiatPrivilegium Alta- ris ? Ao dare , vel recipere pecuoiam
iavalidet Privilegium 1 $.VU. Dt Miffi, SmmSi Cnttrii frnmiffit. 1 O
AnflutGregor.Pap./4.ii«i^f/. pnecepitAbbatiPretiolo» O
utproMonachoquodarodefuncto, trigintaMifsz celebra- rentur, hisverbis,
Vmdtmbbtdirrmmdit, tWtts trigimtm ttmtimmit tfftrrt frtttSmcriJuimm fimdt,
mtmmgmi MMI_M frtttrmiltMnr din , mmt prtmiftimtiimi iUimtHifiui mtm tffnmtmr.
a ExquoS.Greg.przceptoorruinhabuit, utFideliumpiade- vociofimilesMilsas,
Gmiliq;modo, profuisdefunclis,celebrao- das, fzpecuraret,
oeceasSacraCongr.apudGavan mJl-».>f>^r. fAJ.SJt.Uit.D.§.t>mm*mtmmi
Bcnmf t. rtff.tMfemmff.tmfml1. un- quamprohibuit, licecprohibucritqualdaroalias
fiiVrvit, &D». fmmHii, qua:ucS.Greg- falsocircumferebaotur. )
NonaucemiaverbisS.Greg. Priroo, illud ( etftrrtprwSm~ eri/itimm)
ubicunidicacurSacrilicium, non ver6Sacrificium <te Siprimomodoconceflumfuicprivilegium,
non eft necefle , ut iiwurMittide Rtmuitm, fcdiacit ericfi dicatur current,
appli- ceturtartwnprodcfuociis, bocenimfolumnoutillud ( fnAm+- mm,
ftmfndrfimMii. ) Quod Gcontrarium habcatur inquadam dechrationeSacrzCongresJtionis
allaczaGavanC Barbola, <3c Dian.»pudLexxanamKiM»ff-v.48. iacitficrefpondere,
deeanoo conflareaucbentice. Atquein hoc cafu noo babet locuropofiu diflicultas,
ucexfepacet. Siverdronceflumfuitprivilcgiumfecundo modo, neccfleerit
celebnreMiflam-<K«4«i«ii», id enimilludnout, ( Milft dtfmm- tlirmm,
ftmdidifmmait, ftu dt Rtmmitm , ) &in hoccaluprocedic dubitatio. i Dico,fi
indieLunzincidatieflumdeprzcepco, velduplex, atqoe ide6 fit dies impedin,non
polsecelebnri Milsam funebrem, atque idedeodieinutileericpriviiegium.
luSacraCongregjpud Gavant.« Jt«*. MJfp.i J't.* m.x.lit.C.$.Sttrm immum.
Racioeft,quia Pri vik-gium fempcr intel.isitur, lalvojure rubricarura .
Indiebut quojfuprif.j.iM. permifjos appellavimus , ideo puto in Aluri
delunflis, apertecoaftat, nonefse oeceise, ut redteturMifsa dt Rtmmitm led
folum appl.cctur Miisa pro defunclo . 4 NouSecuodb, illud (iftrnftmdi)
neceoimfequitur ( tere uoum , euodemque Sacerdotem omocs triginn IV....
celebrare, cumoondicatSanClusDo-tor, iffir feu iftr ptr ti , fcd iftm amdi. 5
NouTertioillud (tmmtimmit, cV, SrnHn immi^ prttirmtttm- tttrdtti) naminhit
verbisgeminatisfatis liquet,fi huncS.Greg. ritnm fervare intendu , nondebere
difcootinuarineuaum qui- dem diera Mifsas. TriatameninhocTertiANoundumfuot
fubadverteoda. Pri- m6ob triduum majorishebdoroadz, inquoooncelebntur,i
difcontinuariprzdiclasMilsas, nonenimeft incredibile,~
eatnonaccepcareucconcinuas, duro fervatureiusSponfz I fiz tam piaconfuetudo.
Secund6, iohactumcontinuatiooe, tumnumero evitandam efsefuperfticionem, quamuniverfalicer
Concil.Trident./r^aa. dttr.it ibf.im rtltir.Mif. meritd damnat . Harcautem
ineo.quoad remnoftram, potillimumconfifteret, quod putaretaliquisin ip«
faphyficacontiouatione, autnumeroinefsealiquam vimadefte- Qura intentum . Non
quidem nuroerus , vel quid fimile, (ed Chri- ftiimroolativinusvimhabet
(acisracroriam, conducicq; nonpt- ruminDeimemoriam,
velutirevocarcmeriuS.Gregor. quipie credeoduseft, eastriginta Mifsas ad honorem
cjutdemChriui Domtoiiodomo privauSaocliflima:Matris per totidem annot
commorantii, &famulantisinfticuifse. Tettt6, fiquistrigiouMifsasiodiebus
difcontiouisdicendat curaret, valercad (atisfaclioncm pc-narum defunfli ;
&quidem, Gfimul, unadiedicereotur, valere citiu»; fcd eju(modtMiU-f
ficcelebracasnoneiserigoroteeas, quasS.Gregor. infticuit, fi- quidem iple con
tinuatas , ut ex ejus verbis modo pofitis ».t .patet, ordinavit;
quodrec2eoonvitGavao.R-».«» Mifj.i.rit.Ajt.%Jit.D. immeiWrejeaus k
Duoj.ij.n.rtfp.i>. Hit Digitized by Google Caput II. Qualcs Mifla?
recitands. 47$ Hiipofitiirqueretunir, Anincidente dleduplici, vel fimili
privilegiato, neintetTumperentur dictzMHsz, pofset reciuri Mifsafunebris.
Refpoodi, hoc dubium locumhic haberenul- him, fiquidemexdiftisnum.j.iitiserit,
fiMiflacurrensprode- Csctcrumexhoc, itqueetdicllsijr.x. ufque adfcxtum facile
ratione tcgereredebeas, fiquandoprzdi- eolligerepoteris, quarariose tc
OasS.GregoriiMi(ias promiGfti f. VIII. Dt Miffit SanBi Mtatifieati , XAtly Ubi
AnaliiifrivUtgiatis ftffinttas Miffas ftltirart? I T NcidithicnovadubiUUO. PromiGt
fzcularisSacerdos 1. pto ftipend io, celebnre quafdam Miflas de B- Francifco
Bor* gi* Societ }e(u r. Odlobr . & quafdam de B.AIoyfio Gonzaga 2 1 . Ju -
nii,quifuntdies feftieorum naulium; (&potui(set promittere
deSaoclistribusMartyribusPauloMichi, Joanne de Goto, &c DidacoQuirai
r.Februarii , vel aliorum timilium Beatificatorum ,
quinondumfolemniCanonizatione irt Sanctorum numerumfunt relati ) putans fibi
fine harfitatione lieere eas Miflas recitare ; fedcilm cognoviflet,
SummosPontificestuncnoo conceflifle fa- culttfem ceTebrand i , nifi ReligioGs
Societ. Jefu , qu ac u v it , A n pot- fet ftarcpromiffis? s Dizi (tunc)
BimpofteiSanflaSedesextenditpraediclascon- eeffionesadomnesSacerdotes
conrluentes in EccIefiasSoc. Greg. XV. inStdt Prineifii i6ir. proB.Aloyfio
UrbVIII. Aliis* i6xj. proB.Borgia. UcmSaJvatiris 16x7. jam8. dtertt. Saer.
Ctmgr. »0. Srf 1.16x9. protribusManyribus. I Etquidem refolutio pendet ab illa
quzftione. AnpoGto, quod Pontifezconcedit aliquibus determinatis perfonis,
& fub determinato aliquoritu, venerariSanctum Beati6catum,poflint licitc
omnes aiii utitali conccfliooer Pofluntne v.gr. Sacerdo- tes omnes
fzcularesprzdidcos, velutniles Beatos venerari per proceflionem, <5c Miflam
inhonorem eorum oblatam , perque alios cultus Sanltisdari folitos, Gveiafua
Ecclefia, fiveinalie- na, Gvein ipfo dieNatalis, Gve alior Nam
profec~t6fipoflunt , poterit& hicSacerdosillasMiflas, quaspromifit
celebrare , fe- cus, non poterit, fedcelebret currentes indiebus juzu lope-
rius dicto§.a. 4 Pugnantutrumque DD & Turrian. quldem 1.1. r.f. taf. 13.
«1.8. cumGranadoa. x.t*ntr.i.traB.7.diff^.f*a.x. •.a.aliique
ne§ant.ConceditCaftrop.r.i./.4.W.i7.j.ir.».4- aliiqueabiplo ci-
tati,&confuIti . ' T At,amabdte, fifte liicparumper , jmiec Lednr. Diana».i.rr.
I ;.»/*. rt.affirmat perTheologos Salraanticenfcs fulfle id determina- rum pro
negan tibus , quod i pte fe cognovifledicit ez relatione Maz. Dominici de los
Reys ordinis Przdicatqrum : Caft rop. ibid. n . 8 . a t - feritpereofdem
Dottores Salmanticenfes fuifledeterminatumpro concedentibus . Cuiez hisduobus
fides habendafit?Certe ma/oris motnenti videturCaftropal. tcilimonium,
quippequiteflatur, fe &fuifleprzfentem, &unum ex Docioribus , qui rem
difpuu- tamproconcedentibus decreverunt. §**frtfttr ttneUsd* ( verba funt
Cailropalai ) ftffi Etttifiat CatMraUs t & Ififetftt eum fuis CUritit
fufradi&ts Btatifiemis btntrar* Miffa P*uttjui*, r> Offici* vtth/t
[httt&txdtvttumtt nonebitgatiint j fnetffttmtqitt ftttmni . Cmi*fini*ni
fubfcrifferunt S*lm*nttc**nne Demini l6ir . eum bic C*- pu ctnfultui fuit ,
DtHar B*lb*s , &t. Et numeratis circiter vigin- tiDocloribus, feuMagiftris,
quifubfcripferunt,addit.£rig«a»*. nimm ; adtram tnim tmae Salmamtua . 6 Dicet
fornflequis ,Diftingue tempora ,&coacordabis.Refp. At difficilc mihi videtur
Untam fententiammrauutionem facum fuifle inter tempus i Caftropalao noutum,
& tempus , quod colligi- tur ezDiana. Caftrop. determinatiofuitanno itfaj.
quamidem Lugduni impreflit anno 1 6j 1 . Dianz verA relatio ty pis evulgata eft
anno i6}i.quandofcilicetidemDiana cdiditPanormiprimum,& fecundumTomum
fuarum Rdolutionum ■ Cum ergo tempus im- preffionis fere confentiat,
confentire&tempus determinationis probabileefl.
Meliusfomflefufpicariquispoflet, PatresOrdinis Przdicatorum non confenfiflecum
czteris Salmanticenfibus Magi- slris , atque aded M . Dominicum de los Reys
ejuldem Ord inis, po- tiusGMificafleDianzPrzdicatorumplacitum,quamSalmanticen-
(ium Doftorum rcfolu tionem . Su tpic ionis mez con;ec)uraett , quia
intcrTheologos,acSalmanticen(csi Caftrop. cicatosadfuntez li-
miliaS.Augullint.S Bernardi,S Benedicii.Bcatiffimz Virginis del- la intrc #
i.noft rz Socieutis : at magnum Glen tium de Familia Przdi- catorum: forufle
quia contrariam opinionemampiezi iunxSed prr> piu s ad quzflionem accedamus .
7 Rjt;onegantiumeft,quiafic.l.^Kf.'^. & Vtnrr. SanBtrum ,
BeminilicerediciturabfqueauthoriuteSedisApoftolicz aliquera honore publico
venenri . Cumergo ules Beatos venesari fit privi« Iegium,feugntia,
privilegiiautemnatnufit,utnon eztendatur de perfonaad perfonam , & gratiz
item natun fit , utfolum intelli- gaturconceflajuzu verbafupplicationis
.fequitur, idconcediun- tum determinatis perfonis , & quidem folum illis ,
pro quibus uiis gntiafuitezpoftulan, nonverAaliis nalis BeUarmini negantium ,
apnd Diaa & Tufr. citot. 9 Addelecund6, nonfbre differeotiam inter SanAos
zatos przfertimnon pofitosin CaJmdarioRomano,&in tificatos, fi de bis
inftiffcrenter Mifla offerri , & cztcrz i utesfieri, proiiidem poflent. 10
Ratioconcedentiura , cumquibos fentio,«ft, qaia,' una Mifla e j u Tdem fit
valoris , & dignintis ac aliz quzlibet,- ftatini atque Pontifezdeclant ulem
Beatum dignara efl<ua* Mifsa» quzdicatur abunadeterminau periona , declarat
illumefledi- gnumomnibus csetcris Miffisi quocunquc, & quomodocuaque
celebrandis. Si igitur Beatus remanet fic dignus declantus, non eft , unde
quilibet Sacerdos impedutur , illura , per fuas MiOaa ve- nerari.necvenenbitur
fineSedis Apoftolicz auth«riute . bzc eni m jam ■ ntercedi t per illam
decUntioaera , qua dign us M1S1 d e- clantuseft Beatua. 11 Hincinfcrt roerito
Caftronalaus, poffe qucmlibetejusima- ginemadorare, adonndarain
AltariconQituere, pubiicisprocef- fionibuscircumfcrre (adde &ejus
colleclaro, fcu commcmora- tionemfacereinMifla,infnannum,quod immeritd, fcd
coo(e> quenter ad fuam iententiam , negavit Granado . ) Ratio eft , quia bi
cultus lonee infcriores fuat Mifla, quare fi hanc Pontifcx coacedit,
concedic&illos. I» Adntionem negantium Refpondemus, per illara couceffio-
perfonis factom auferri prohibitionem latam imd. Mt.i.Noaeftigitur
recurrendumad natunm privilegii , feu ■era determinatis M..Mf.i.nuicui(iiii[
rccurrcnaumaa ■nm pnvncB» » >™ gratiz; quaravisenim habitus fuerit aliquis
iefpeclus addiclu Religiooes , in tollenda uii prohibitione , Uia tomen ablau ,
omnes Sacerdot.es fine nova gratia remanent Dberiad venennw dum Beatum Mifla ,
& Officio , ab ipfis ez votontoria dcvo tionc cc- lebrandis. 1} Adid, quod
prim6addrtur; farisfitnunc dicerc, de illis refponfionibusnonconftare
authentfce. 14 Adid, quodadditurfccundd, refpondeo,eflc, ut cztera taceam,
diffcrenciam,quiadeBeatifiatisr^raitritardidMiila , ez
vinirairurnablationisprohibitionis latzinaf.r.i. AtdeCanoni- zatisetiam nondum
adlcriptisin Calendario Rornano, poGtive idemconcediturez
viCanonizationispubliczomnibus intimatz. QuareSacerdosfarcularis,
quinegligerstCanonizatis Miflamce- lebrare, quandoeisetiamnonadfcriptisin
Calendarioillacompe- tit (utinpropriaEcclefia,quandodeiisfitfcftum, tuncenim
noo adfcriptis convenit Mifsa , &c. ) faceret con tra Rubricas :at fzcu-
laris, qui negligeret Gmilem Mifsamcelebnreinfefto, &propria EccleGa
Beatificati, nonageret contn rubrkas , quia ejufraodi Bcatis Mifsa fzculariam
nondebetur, fcdfoliim pertniffivc uC- dem fzcularibus indulgetur . 1 j Coofirmo
fententiam hanc , quam merho probabiliorem 1 ac magis piam vocat Caftrop. itid.
num.i. Confirmo, inquam,in huncmodura. Vel Sacerdos fzcularisnon poteft
celebrare Mif> fam deBeatoBorgiav.gr. quiaBeatus nondum judicaturdignus
honore Mifsz, &hocnoo, utmodo w«.io. vidiraus : veiquia ipfe Sacerdos eft
impedirus , & hoc non , quia nemo rraptfditur vencrari Beatum honore, quo
dignus repuutusab Eccleua eft t ergo, cumaliud caput ezcogiuri nequeat , cur
nonpoftit t Fac hunc Sacerdotem efse irregularem, tunccerte procederet argu-
mentumcontraiplum. hocmodo: Velhlc non poteft celebrare Miflam de Beato , quia
BeatusnondumeQ rcputatus dignus Milsa,
&hocnon,utdiclumeft:veIquiaiDfcSacerdos eftimpeditus, & hoc quidem fic
, quia ob cenfunm eft i facrificando ezclufus : Cura igitur incafu noftro
Sacerdos nulloejuimodiimpedimenoo labo- ret, fanepoterit. 16 Granado itid.
».i6.concedit, fi in Diplomate Pontificiofiat poteftas Religiofiscclebnndi in
honoremBeati, & non addatur partieula tantum; valdeprobabile efse, pofse
alios quolcunque Sacerdotescelebnrcidummodoid fiatpetentibusillisReligious ,
quibus facla eft concefiio . Ratioeft , ( i nq ui c ) quia ez Regula ! u r is,
qui facts fir «/« r» , r/J fnimd* >ae fi faeiat fir ftiffum. EtquiaCa-
pellanus poteft facrificareperaUum. 17 Iunocdiclounumplacef, alcerumdifplicet.placetipfacon-
ceflio > noftris enira Beatificatis (ufficienter fa vet , fiquidem in Bre- v
ibus de ipfis non adeft part icula uzativa . Difplicet ver6 ntio , illa enira
Regula Rrj.6i.de tX*i jur.in 6.habet fczcenus limiutiooes,& recle Glofsa i»
Rif.jxM R**.jur. in 6. fic hxbei^f*eitftratinm*/f fiHmdtaefifaeifftrJiiffum,
auamd* UUaOmtfattft ( utique /ure ) txftdiri ftralium. OuaredebuitGnnado
probarehancaclumce- lcbnndiconcefsum Religiofis polseperaliurade jure ez| Urt ,
ergo nihil probavit affcrendofolum Ulam Regulam: multd mi- nusaferendo
ezemplumCapellaoi, dequo conftat non obligari perfonaliter. Adde,
fiadvertariiajuot, hanc cooceffionem efte privilegiam folumperfonisReligiofis
eoncefsum, &in hoc po- nunttoumvimfuzprobationis, utvidimns «J.quaratione
pro- barevalebuntalUscompeterepofseejufmodi actumceiebrandj de Beatis per alium
ezpediri ? 18 Dices, quid ergo, pernos, opentur, fcu fignificat par- ticula
tantitm , fi quaodo in di&s conceffionibus in vematur ? Refp. Significat,
&quidemezplictte, tole privilegium concedi pofiti- ve {olisillisReligiofis,
quiproptereicontn rubricas operaren. tur, nifiproBeatocelebrent
.quandoipfiscompetitMifsa ,umea non propterei toUitur , quod & aUis
iodulgeacur permiffi ve, ut e x did.s patet. 19 Exhu quilibct facile conclodet
«unSacerdoteni mtm u Digitizecl by 476 •llatum ftire rfomiflil, fequendo
noftram fententiam , potuif. fe, tamen non ftarc, U fecutus foiflet aliam , quz
ce/tc pro- babiliicft, Methodi tdcfianic Miflk . Lib. II fimilitereftdicendum,
Iemperpr«ifofca«iaio, «temptus: habendum ctiam przoculis, qu6d, itrerootiores,
vel viciniores Confocratiooi , vef • .« An intcrrampi Mifla aUquando poflit ?
5.L tes liint remotiores nioni, ed *cl minus periculo- qud par- Commu- •
penculum, velroaluminftan. debcreefle, velmajuj addandaro, vdnondandam
legitimamcaufam inter- Ojoniam vero in ingruentibus hifcc malisoritur per- 2
/^Ertumeftprimo, nunquara ,«uoad partes elTentiales , in- V>
terrumpiMiflaro, finegravi peccatopoflie, v.gr.nonpo- Teftconfecratopanc ittinterrumpi,
ut omittaturConfecratioCa- licis, nccconlecratopane, dcCalice,
poteftoraicticonfurapcio » hzcenim, lket peraliquosnonfitdceflcntia
Sacrificii.eft certe de perfeuione integrali. 2 Certumeft,
contra,Secund6,interrumpt, omittiqueomni fi6debere,qaandoincepta
etiamConfccratione, recordeturcer tdquisfe noneffe Sacerdotera , quiahicnon
interrumpit Sacrifi ciumjcumabipfonulliterofieratur, fedabeo quoddebet. abfti-
net. Dixi (cert6) namin loco, &re tam gravi, nec fcrupu- ]us, nec dubiumce
commovcre dcbet,- quare ni certus oroni- «16 fis, deponetdubium , hoceft* tibi
perfuade (quandoquidem fion escertus) pergere pofle, vVpergico. IuFag. i.
Ercl.pr*tJ.l. MAf.mm.tf. ) CertumfitTerti6. Si HoUes,Hxretici v. g. ingruant »d
occi- dendumfacrificantemin Alcari :' mdc6magis& adinjuriam infe-
xendamSacraroento) pofleSacerdotem Hoftiarnconlecratam fta- atimlumere, vel
fecum auferre, fiadconfexvandumCalicem fi- eteevid«nti mortis periculoprogredi
non poflit. IttLavm./.r.rr. t.dt inrMj.n i.r> a.Etquidemeademeflet ratio, fi
ex cerrxmotu , vel inccndio fimile perrculum inftaret. 4 Dices. Si quis
incutiat metum mortis Sacerdoti , nifi folum paneinconfecret, non poteft
Sacerdos Miflam inciperecurn anU jno fic interrumpendi , quamvisis metus non
incutiatur in con- teraptum , fed i n alkiro fi nem v , gr . a d i n fi rmuro
coram anicandu m : cujus rei ratioeft , quia non potefl fieri Sacrificiura
routilum con- triprxceptumUtum» Chrifto dcintegrjtatefacrificii. Ergopari-
ternec illcSacerdos idcmpotcrit, uthoftesfugiat, jamenimre- linquercc mucilum
Sacrincium. j Refpoodeo, incafn antecedenti direcle intcnditur Sacrili- «ium
irnpcrfeCium, quod quia eft contra Chrifti prxceptum , •unquam licct: at in
cafu noftro Sacerdos non intendit muti- lare Sacnriciuro dirccte,
&cxpropofito , fcdpermittitejus im- perfcciionern , feu omittit illud
pcrficerc in co cafu , in quo Chrifti amcmatirumprzccptum, dci.ueirando
Sacrificio, non obligat. Debetigitur Saccrdos feropcr babere propolituro perfi-
ciendi» efto peraccidens, urgeate gravifliroopericulo,nonper- slciat. -aDeoidl
S. iii. CADSA. :,uu<a».f.di- - i CI qais,
dumcelebrat.recordeturfehaberealiqaodimpedi- - O roentutn, fe, videlicet,
aonefle jejunum , vel non efte • ingratia, vel efle eicomrounicatum ,
fufpenfum, interdictura , irregularem, quidfaciet? Rcfpoodeo, tnede hocaliqua
dixifte u opmfr. dt ExpUUmd* Ctmtnmmitmt , t.i . g.t> . ».J4. r> i
yjmtttt it.x. f.t. vid e nihUo- mraus, quzdicaminrra<v»f.s\$.a. Quid , fi
fuperveniat advertencia temporis indebiti , hoc longc poft meridiem , vel muitd
anta eft , te caepifle Auroram? Si eftacptus Canon, eftomnin6 Mifla
perficienda, Qnoneft czpcus, menfuranduro eft fcandaluro, feu Cmrbacio , quse
ora- ri poceft in aftancibus. hora mulcum , vel non roulcuroa me- ridie, vel ab
aurora diftans, mulcus, vel parvus progreflus in ipu Mifla, ecc quodnue
ponderare ptus videbicur, hzcnirni- rura, an incerruptio tacieoda, iliud
eligatur, juxtt diOttMf.f. J.i. MSV.JO. f. IV. CAUSA. rei tum jam gravKate , lc
revcreotia tantoSacrificio debita , notatquer .'sMl j tf.t.ibi NuUmi Miffu,
ftntk pravtntn mtleJlUminifltr , vtl Sutr. J*t, titmttptrityimptrftastgiti»
prtfumM ssmM rtliniutrt : Sfwk btc tttmtrmrti prtfumpftrit , txttmmunietiinii
ftntentUm fmb/lint- sW. Ubinottthanc cllcexcomrannicationem fercudam ,cumim-
pouaturex Bonar. dtt ii/p.i .tj.i . ». 6. cV paflim, perverbumfu- turitemporis,
&requirer« przfumptiouero , utpatct per illud pfMfttmpftrit . ver6diflumeft
( finegravicaufa ) ide6peraliquas utdcfimilibusdcinccps judicarc
poffimus.brcvi- i. ii. PRIMA causa Intcrrumpcndi Midam . Mtiui mtrtil , vtl
grMvii m*H. r T^UmMiflaracelcbran*advmisadefle,velfuperveniue er- jLmw
communicaturo , non toleratum , cum quo communicart in divinisnou poflumus,
quid tibifaciendum? » Communisdoclrina-, quampaucis cwnprehcnditLaym.hzc eft :
Si txttmtmunitMtui mm ttUtMtut ( qualis foliim eft nomina- tim denunciatus ,
& pcrcuflbr Clerici publicus ) imttrtft prm- fuutMt MiffM, mtmindmi tu
diftidMt , Jkmi ttJl^itur ix CUmtnti- au, Gravis, D* ftmt.txtstmm. uU mtvm
ttimm txtimmunu. PMpm riftrvmtM dittrnitur, fiixirt jufuintn pMruerit ,tunt
Vtre,fi ideem- muii fitri ptffit, txpititmdmi ifitptrm Uittrum, tumitfi RifuUru
, vtlSMtrrdii, fit ii , auitiitituri fiUitimtmmJfint , SWfSM veteui ptf- fiut,
liimmCUtiti imm ixptlliri dtUnt Mr%. t.vtmunt di fent. excom- munic. §u*d
fitxptlU mtn pe0tt SeuirtUtimmb Altmri rtttdtrt tpetr- ttt , mifi CMmenim
tdt(ft tifirit fttmndkm Sylvifirum ( v. txttmm. t. mum.\.) fitundum mlitivtri (
apud Avilama.a. tMp.6.§ «. dnb. 6. &$\m.dilp.tx. fiel.t^mum.lt.J tMmttfi
CMntm tMptut fit , fttt f^lob malumi».j.diflumpoteft Saccrdos inte^umpi
CtnftttMiii per».i* : Stdtxiflim*, fivirhu UU prixtmi mn- tttidtntiM
CtnftrrMtitnim ; $(\tti pridit, numm pmteretur , diti tmptm fimt ntn ptfft
diftidm SMttrdtttm. Atvtrt Mliitmmi preJtr AXttt— rit Mimilirmmrtrtdtri
tttuntur, auimrum exccmmamceut utn ttlirm- tt ttmmunuMTi in Smtiii OjjSciu
n*nliert . Smccrdei mmttm SMtrifuintnm ptr/utrt dtbtt nftfut mJCmJicii
fumftitmm;tum , itermm ,menito #ar- ttmmmmicMtt, mttlttdMt, finttii,
ipfteju*):ie niirt dtttt , &qu*rt- Ummn fmnt Miff*, mSmtrmHm ptrMgmri, vel
fi uBt Ittmi asss fit , em- mimtimttrmilitn: drbtmt MSMSJMI inttJlegiii
Ssrrifiri* Mtff* timpm- tMtUntejuidmmtnxMt AUntit, cmi t x.tmmt iUmi ui. M0tn
prMfumit i mMmuutrimnihilitfiMt , quemmmt im AlUt AUtribm Mifm ftrMgmtur%
frtfentiiutitimm fidtlitui, firut hmmvu SumrtK (diff.ix. dt ttnf.ftH, i.fimi.)
HicicnusLayinan. } DuTihzc icribcrem, acciditcafus hic. Declaravit Przful iro
unu.-n ex Scnatoribus Civitatis , in cxigendis vcdigalibus ab Eccle- ob quandam
fiafticis . Paucis . Miflse cflentialcs,mult6migispoterit partesaccidencales,
cura de more in ^jfunc de przceptoEcclefiaftico, quod , ut cztcra hurnana ribus
, populoque univerio , MitTaai canttrec idera Antiftes ,
przccptanonobligat..itant«periculo.Imm6propterhanceandcm advcrtit , iplo Mi.Tz
initio, adeflc cum czteris collegis Sena- rationcmlicebic intalicalueandeni
inccrruptiouemcx propofico , torero illum utem poft dicbus lolcnnis Naulis
Domini , Ecclcua CacheJrali coram Prorege , Senato- &direcie
ctiamintendete. Meminimetamen tuprli<^.t.r.).$.i.«.6.docuiiTe, fiSacerdo*
tirnetusmoTtil incutiatur, nifineomnibus vcftibus ficris cele- bret,
nonliceteficcclebrare, liccreautero, fifinc-aliquibus. Et ratio erat , quia fin
: omnibus non potcft non cedcre in conteropcum Sacrificii,
quicontcmptusfinealiquibusfacilius viutur. Pariigi- tur modo hlc erit
confiderandum, qux, &qualisinterruptio jn. tendatur, velfaciendafit,
AbinitioMiftx, An fafla oblacionc, ABiKxptoCanosc, Ac.Sicniraappareat periculum
gravis con- temptut, oon licebit propttr talerrt roctum interrumpere, vel id
iacendere, licebit, u noo appareat . sSiiogruastboftes, ii»c«ndiiim^ca«motuS|
Tclfimile quid , deinquc per uc per nunciuin aamonuit , ut e Xcmplorccedcrct,
qut cum rcnuiffet, atquc ultr6, citr6quc idrm Nuncius refponfio- ncs
pertuliflcc, dciacactiam adprxIentL-m Prorcgem turbationis caufa,
rcseumtcrniinumhabuit, ut Epilcopus, nullaalia adhi- bitavi, perrexcritinSacro,
illi^ue dcmorcfinem impofuerit . Magnaesindeobortacft quzflio, ioter Canoniftas.
Anlcgicime EpilcopusinSacroperagendopcT/iftereporueric: AnSesator ille in
excommunicacionem PMitificiaminciderit; Andeniqueaftan- tcs, quicxire i Tcmplo
dcbuiilenr, i>eccaverint ? Prolcito fic prim6afpcclumerit6dubit.uatur.
Verumcgo minimus, aliioue medocliores, indcprxdidlo^dcfjndimus , quia Senator
ille.fta- rite Digitized by Google Caput II. De Interruprionc
riteippellivcratadfuperius Tribuiul; quare apfx dente. viuodusnonerat.
AudieundemUym./.t.fr.j>a.r.4.». a.breviterdiflerentem. SttumdteaUifitmcumNmvmr*,
ty cUffa , lieit afftilaiu txt*mmm»kmtU»u ftmitmimm aifaUti Utmm fmfftmUrt m*m
ftjftt, tumtmtxmtutUmtm fttumtrmbmt. eaf. Ptfitrn- Ut $.D4AfmtU.miltfomimmt
fufftmdit tftllmm tUuumeimt iutit . utmf- ptUmtmt, ftmdtmttmfftlUtiamt, vummdmt
mam fu . gnm fimili rmia- fi miifmit «• faB* uatarumfptUmttnan f*ffit, taf.Ciun
fit 477 Smeram Eucbmri(iUm , im qm* cmfu iictuiSmetriit , Hifliam ttnftcrmmm ,
0- txtrammm Umiuntm U infumum , mmduaaum tiut Cwftffiant , &dmtmEuchariflU,
mtaut ExtnmmVnaitm* {rtmif- fittmmtmPfmlmit FamttutUliimimdEtcltfimm ffi
Miffmm) rrvertatmr tUptrfititmltmSmtrum: Atamtbme , fimfrmm, ftjfittm
tmmimSmrm- mtmtm fmftiftrt: ftcut, ctuftrmt ilUi , aumi ftttfi. z SecundA. Si
Ct miniftrandum Sacramentum Euchariftix non utconferjtilligratiamprimam, ledpro
Viatico ei,quipaul6 an- ■, ttdtmtituU, tmmtu» ftmttmtim fmdieii dteimmiuii
f*dum te Gtconfeflus, necadfitaUus Saccrdos, (ifacla quidemftt obla- ■ *ff*i
mfftllmt ftttft, cumii jmtiuammfptUeturt. gmiamtt tio,(euccrte
jnccptusCanon.noo licetexuerefacras vefles,& ire dt AfftJi.afftlUritamtn
ftttfim femttruim fudieiiiteUramtiialiauem ad porrigeodum Viaticum . Si ver6
oblatio facla non fuerit, licete Uciiiffnn ftenmm jurii. Hxciliei
videetjanBoaac.d««jrr. IxA. noo eft improbabile . ltaLaymanW.i^r.^jji.a. Ratioefl.quiaex
uoa partc necelCus , fcu utilitas illa infirmi oon judicatur modica.ck ex
altcra ,ante obtationera, vel Canonem ( non ver6 pofl ) relioque- re Miflam,
non judicatur continere tantam irreverentiam,qux oon
vincidebeatabilUoeceflitate. .•""»- $ DixiflicereJ
rumnoncognofcoobIigationem,cumpoflitSa- cerdos juxuaheram opinionemputare
noocfle hanctanumnc- celfiutcm , ut interrumperc Miflam valeat . 4 Dixiitero
(nonlioerecxuercfacras veftesj fi enim in ipfaEo- i OIv'iolatio,(dequa(upra//*.r.f^.$.t.
brevtterlocutifumus) clelia, inquoquUSacrura cclebret .fortcaliquis repentioo
nulo O contingatpcftCaoooemincepturo, ( cum tunc cenfeatur
correptus.iodigeatGraili Viatico ; pottfl Sacerdos, etUm pofl Con- quoad hunc
eSeclum incepifleSacrilicii fubltantiam ex Suar.i«« Smtr. fecratiooem ,
divertcrc untillum ab Altari, IHi Eucharifliam porri- dtff.t i . f*a+ §.
Sttumdt qumrtt . Fagund. t - Eeel . prfu . ti*. j . cti.n.j.) gere , ac Ittti m
revcrti . Sic Gloll. tjmUmt d<fi.\.dt ttmf. Laym. tifcf. BergatSacerdos,Miflamqueabfolm,acC
uulla vioiatio iupervo- ir.f.fj.ani.Hcoriq./A.S.r.Jo.M- nerit. SicdeLugo it
Eueh. i.zo.(*a.*. nMt. & paflim . Si ver6 Cj- $ Tcxu6dertique .Si
GtminijtraodaExtrema Uo Jio moribun- nonemnon tnceoerit,
recedat,Miflamquerelinquat .Illud reco-
doaliasconfcfl°o,velSacraEuclurifliarefecto,quimvisaliquicum le,C Ecclefia
lolum benedicta , & non confecraufuerit,pofle ip- LaymamW.aflerant
pou>relinquiSacrum,fi|iaiidumliiljeftobU- fumSacerdotemejufmodi vtolaum
EccleCam, feu Alure recon- tio,prssHcrtimCquifacnmUnCiioncmpetit,isfit,cuifacile
ncgari citiareperformulampoCuminCzremoniali,quxfatueflbrevis , non poflit, ego
umcn puto non pofse . Ratiuefl,quia nou vidco faclaoux reconciliatione ftatim
redircad Mifsara , & profequi . Iu unum neceflitatem in cafu Extreras
UnCiionis , fiicuti contra mo- CAUSA. vitimU Eeeltfim, vtt Altarii . nos
iupri/.r.r.^./ j.n.a Dico (pofse) namCcommodc haberi ncqueatCxremonia- le,
Sacerdos non obligabitur ; ied(olumrelinquatMif»am .Obli- gabitur umen fub
veniali , ticommode pofset habere Cxrerao- niale, & vellet rccoociltarc :
quueflnonnullairrevereatia, nol- leMifsam cxptam, quamvis oondum inceptoCinonc,
abfolve- re, cumpoflit. Sub moruli auterniion obligo , quc potcll fe conformare
cum decreto EccleAx prohibente Sacrum Ceri io Jocs» violato,
&eaalMp«rteSacerdotiprivato reconciliatioaem iliam Ecclefia noo prxcipit .
a Poflbxcfcripuvoluirecolerernodum reconciliandi EccleCam vioUum , quando
nondum efl confecrau , quem prxfcribit Rituale Rom.Pauli V.neciltumiaveniadeobrevcm,
utmod6di£ium <& d6 vidi incafu VUtici ) ut ab hac necefliute poflit
vinci irrcvcreotia interruptionis Mil^x . Adde infirmam elsc rationem iltam
(.& peu- turabeo.cuinegarinonpotcitj ficciiiui jam nonconceiU inter-
ruptionemobfpirituaiein ncccfliutcm .quxparcfl inomnibus,fed
propterrcfpcdumhumanum.cujusccrtcrauo inhUiacris " fteriis
babendanequaquamelt. 6 Pctes, undeiiici?ietSacerdos,<um iaprxdidtis vertitur
ad Sacriticium perhcicndurn / Relpondeo . Si re vcrtetur io cafu factx
Confecrauoais , ritc in- cipict inde, ubi defierat : at in calu ConfecrationU
non I acias , u i \ M- flinguendum. NainCutagnamorainterccflit, puti puif^uajn
una hora, poterit i priocipio Sacerdos rediens, Mhsain ordiri ; fl puu
nonplufquam una circiter bora t Kom.Pauli v. nec uiuajioveniadeoorevem,
utmodOdictum elt parva, puunonplulquam unacirciter riora . potcrit incipere m-
exdeLugo.Imm6RitualePauli V. utppooit Sacerdotem hunc de- dc, ubidefierat.
LcgcSuar.isVSocr.d.Sj.ffd.i.Ratioeili quia ia bereefsedelegatum ab Epifcopo. Id
quocerte fxpiffime ne dicam parva moramoraliter repuutur continuari eadem Miisa
: at in loo' fcroper, loogamthhitmoram. Q^uareputo, anteCanoncm ince-
ptumablolute poIscMifsamoraitu, cum prolixius recoiKiliatio» nis fufficientem
cauUm det omitteodi . Ccutidat EcclcCx confe- cratx propter non valde
diflimilcm prolixiutem . t Sedquidiet deHoflu, Vinoqueoblatis, fi relinquenda
Ct Mifsa poft oblationem ? Holtia vel revercnter fumaturi qaopUm, vel fervetur
inter cxteras , qux poflei confecrandx erunt : nec oflicit debere iterUrn
ofFcrri, quia obUtiooem repetereculpanullaefl. Vinumetiaro , yd revfrenter
abfuroatur,vclfcrveturadalias Mifsas,vel depe- natur in Pifcinam facraro , feu
Sacrarium . Atque hxcexcongruen- tia , nam cxtcrum C ejufmodi HoflU , cVVinum
fervetur , Cne con- •emptutin ulum noo{acrum,culpanooerit .utexfupradidis/.t^.
a.f j.iasj.iofimillicolligipoteil. , • $. VL QUtNTA CAUSA.
Sufarvtmitmtttrftrmlu attcfttas . i Olmorbas, velalu graviscorporU neccflius
cogat Sacerdo- J tem.Mifsatninterrumpere,irnmunisUerit,utexfeconlUt, aculpa.
IuLaymana.5.r.7.ji.a.Quocafu, fifactacfl Coofecra. tio, cVipferedire
adfupplendum Sacrum nequeat,quid facien- "t, dicaminfra«.8.$.i.a».i. «.
CAUSA. ga, cumcenfeaturmoraliterpars jamdicla deiiifse, nonrcputa- tur
contiauart eadem MiGta , quare cum nullaaliunde incon venien- tiaappareat,
abinitioerit incipienda, imrnnio hoccafu, ii Sa- cerdos nullam obligationcm
habeat Mi I <ara eo die celebrandi , po- teritillamomnin6relinquere; quu
fiUUpandcliit, ooneft obU* $. CAUSA. 'pVlmcultaf alium cafum circa hocinvenies,
VJ io quo alicui .morti proximo prarter cnm , Sacraraentum Ct mini- * _r, fifit
mimflrandumSacramentum, quo c/edatur morituruspodenduse&e iogutia. ( quale
Sacraroentum Pceniten- tix , vel li hoc (ufcipereob phrenelira non poflit ,
Sacramentum Eu- chariftix, vel ExtremxUnclionU, quibusineocafucompetit ct
probabili opinione pnmara gratUra confcrre ) fiid, inquam, fit miniflrandum,
necprxiroGtaUus, aifiit, Quiadiu celebrat, f- 'ilTiT'— Smetritt MJffmm im- t
A^OnceduntaliquU CfuperveniatPrinceps, vcl Prxlatui , V> velproceflio
Populi,velCmiles,audituriqueiintSacruai , pofseSacerdoterointcrrurapereMifsam,
cVitcrum iacipere , fi alius Sacerdos oon Ct , & ceiebrans folum progrclsus
fnerit ufque ad oblationcmexcluCv^, nonverbu ultra. lu Navarr. Henriq. Si,
Scortia, quosciut, (equiturqucLaym.<.(.«rA3.j. caf.7. a.a. fima. Imm6id in
praai obfervatum e(se teilatur Navar. »id. & Henxiq. k>id. a Mihi
quidero bxc conceflio non placet , Gcutinec placuitfu- pra iib . 1 . c.6 . v
< . n. i . q jod p ro p :e r liin 1 1 011 ad ventum pofset ab eo-
dembiseodemdie cclcbrari. Ratioefl, quia eju(modi adventua
nonarfertunumneceflitatem , quxfuperarepoflit irrevercotum interruptkmUMifsx,
quandoquidemilli, cdm non fuppeut alia Mif>a, adintegramaudiendamnonobli^cntur.'
Maximeergo lau- dandumefl DecretumMcdiolanenie, apudGavant, UMam Ef.v. Miff»
ritui m.i j. in quo abfolutecavetur , nc quU Mifsam femel in» choaura rcpeut :
Idquod praxiraaNavarro alUum, nec folido fundamento nixam, mexit6corrigic. $. CAUSA. Ctmei* , Ordiiuuit , Ctmmuru» P*fuli ,
tublitmti* EdicUrum . 1 J J i€Lc exerceri pofse juxu Rubricas , 8c confuetudi -
- MifsxSacrihcium peragitur, atque ide6 ntnapi rite po(se Sacr ura ,
explicatione non iodget . y Methodi Celebrandz
Miffie Liber 11 C A P U T VIIL Qua rationc occurrcndura dcfcdibus in
occurrcntibus. t A De6late J DD.immA&i rubricisMiftalis deboc argu- , —
mentodifleritur, ut acium agere non debeam : admemo- riamergofolomrefricandam,
ot neinquibufdam neceflariif Le- florera meumalidabirecompeilam ,doctrinam de
hacreS.Tha}. Mjl ._*.6. ab iEgidio Coninch. i* EmcL 7. 8 1 . *n. 6. compendiose
allaum , eu m nonnullis nihilomious nocis, feu additionibus noflri s,
ubiopusfueritiittunixtisi fiveaonexis, hic fubfcribam . 9. I fitt,
*^umi*S*tird*i dtficit y dmm Smerifitmt . . Ocetprim6S.ThaQjundojnter
celebrandum Sacerdos tum . Hinc ergo oritur quarftio» A"n opintogeMiina
authoris dicen- tispofleper&cidie fequenti prsedidara iraperfedamMiflara i
fit probabilis , ac propterei immeritn cxpunfta .' 7 Certe non video ,
curpofliteodemdieperfici_, «tomnescon- cediraus , imm6 injungimus , etiara poit
fex , vel feptem horas , ut contiogcrct , fi defect us occurreret fummo mane ,
& Stcerdos lup- pleturus inveniretur circa meridiem , non poflitantem die
imine- diateTequenti, illaenimmora ioulidereuu non dcbet judicari
longa.iuutcoaunuarieademMiflanonpoirtt die fequenti. SicuC
eniradieVeoerisSanCli confumptiotuncexhibiu cootinuat Mif- fam diei przcedeotis
, nampropcesreidicitur completneotura Sa- erificii prxteriti : iuincafunofl.ro,
&c Dixi ( pofiit ) nam cum ex alia partenegandam non fit, eam efte aliquam
noubilem moram ,ide6 recteconcedimutpoflcctiam furai illudSacramentumeodemdie,
juiudictnm».}. vel aliodieinalia Mifla , ut hic uoumus , & fapientcr docui
t Sl , dum fub diGunflto- nedixit, ftmutmtiditptrfieimtur , vtl fumuumr . 8
NequeobflantiliiDDinExpurgatociuci, iienimprseterSo- ! D fubit6deficit,
iuut^oopoffit ullomodoSacrificium per- tum, cura non difputent, an dielequenti
perrici CH>(Ticdi_a Mifla, ficere, fi hoc contingat antcConfecratiofcm penis
, facrifictum fed loluro ablolute doceantafsumi pofse. deficiente Sacerdote ,
nm fic, nuUunfinhoc eft noubile incommodum.G autemcontingatpoftConfecratiooem
ctiam uniusmateriae.tunc pcrficiendum elTeper atium Sacerdotem, fiqui* adfit,
eciam fi je/unusnonfic, etiamfifit inpeccato moruli, aut ei catus. hictaraen
neceflari6debet prius conteri. !u ter DD. cx ConcTolet./.7. Ratio eft , quia
minus crameft, Sacerdote» non jejunum autpoftcoramiflurL, raortale,
aureConfeflionem, contritumcommunicare, Crificium relinqui imperfeCtum. »» con-
«rr.6. f. CrrcM h,c IUIC OUtCJOLJISUIIII LJULiC, UCI1I.IC111C J^IIUDIC 1 : oon
funt contra oos , fed lolura fu nt dicendi de no- nentionemnonfecifse.
Sotusverdia^^/r.tj. j.a. brtgulmri f*ft / ' Ubi, si. I
Notaprim6cumSotoi»4,W.r}. *.%.§. Ptrpltxier moaopouenoc iacnticium per- ficere,
nifiprius, utdiclum eft, cooteracur, aut ultem proba- " putetfe contritum;
aliis peccaret moruliter communi- &
juxudidhdebeatfupplereprrdiclumSacrificium? i n llifit «"_»«-,-■, * '. ■
*■ I~V ■ _L__ . 1 m - T\. -» w • _ . *m r • i - .■ , . *t _ J r J * 9
|^\Useramusfccund6; Anfinonadfit aliusSacerdos^nifi Ek- V_» cotnmunicatus,
yelSufpenfus, vel Irregularis , poflit hic , cando inftatupeccatimortalis.
Difpuutautem iW.idcmSotm, Utnim talis Sacerdos , (idifficulter potcft conteri,
poflet nolle perficercSacrificium? Arefpondct arfirmative, quia Concilium
rantiim dicit liberumefleSaoerdoti iochoatum adeficienteSacrifi- ciura
perficere : fcd melius Suarez di Sser. d.Sj. f*a. t, f*+ fo,, docet,
talemteneri conteri, ut SacrificiumpolTit perficere, quia Craviflimum
eftincommodum contra inflitutionem Chrifti , & revercntiara
tantiSacrificii, atqueetiam «pfiusSacramenti{pr_- fertim quandoCalix eft
iamconfecratus, quifine irreverencia , <!c periculo alicujus incommodi faepe
inaliud tempus conferva- Uris, r>«x Svri mmfim fttutnrmn fit grmvialmum ti
non poteft ) fi Sacrificium relinquatur hoc modo imperfe- frfctrt prttft:
*lii> »«*. Aitr. txStt*. Hxcille De"ExcommuniatoS.Thom.t.M.lfj^6_i/>f«»<«»».iamPof-
fepronunciavit mod6»,s.deSutpenfo,& Irrcgularinonmcininiti
Cumumenidexcommunicatoconcel1erit,illis etiam propterpari-
ucemrationisconceffilsecertumvidetur. Savcr6tumi» tum ra ixpurruM tdu,,*t, V.
Allffi, fic habet : TMUSturifi, timmix*ptrfia*m ptrficiri p*tifi,& fttundum
*»*jdmm dtbtt *luu , ttimmm»» jtjuumi, /i difit jtjummi , mauMMim
txctmmumuMiui, *ut ukrtgutmri,. VictoreilusadeundemSaexpurgatum il- Immt fi
f»i*i *dfit Smctrdti txi*mm*ait*tui>, muirrtgu- t fmfptmfui , *mt irrigutmrii
. lud addit: ftuni. Quare omnes, qui fine graviflirao incommodo hoc pof- funt
impedire, adhoc tenentur. Peccatorautemaullum' rtiodutn, fedpotius litur
coateri. 3 Nou fecund6, non Sacerdotem, in fimilibus cafibutnullo modo! pofle
Sacrjficium perficere , quia non habet poteflatem facri- ficandi. Quare
finullus Sacerdos ad fit, Sacrificium neceflari6 imperfectum relinquendum eft ,
& Sacramentum honelle' con- fervandum, donec poflit legitimd fumi, fiid Gne
periculofie- ri poflit: Qgod fi hoc finepericulo ficri non poflit, ut fi eflct
periculum , ncSacramentum veniret in manus infidelium , aut ne fpecies ancc
adveucum alicujus Sacerdotis plane currurapc- rentur , tunc Sacramentum eciam x
laico fumi deberet : quia hoc ipfius reverencia exigit. Sotus tamcn >'*4.
difi.ix. «r/.6.$. circii htc, putat potius permictendum effe, uc fpecies omnin6
acefranc, ieu corrumpantur , quam ut fumantur i lako . ScJ melius Suar.
difp.tj. dtSmcr. fi9.tf.im fi*t, docetlaicumtuncde- bere Sanguinem
reverencerfumere, quiaquaeinreverenciamhu- ;us Sacramenti funt inftituta,
nondcbcot cum ipfiuscaou irre- verentiafervari. 4 Notacerci6,
fiSacerdosdeficiensnonobierit, fedfoltlm in- (irmusfuerit,
ade6camen,utCommunionem lumcre poflit , Sa- cerdotem , qui MhTam fupplet
,dividereHoftiam deberc , 6c unam partemfibifumere, aliiminfirmoprzbere:
dequare nosegimur im Opuft. dt hxptd. f Qrlttn, s\0. 5 Nouquart6,Secuodum
Sacerdotem debcre incipere inde, ubi primusdefierat , fi id fciri potcft : qu6d
fi non poflit , videapud Suar. dilp.is-dtSMcr.fta.t.§.s. diuujmty cumenim rar6
poflicevcnirein praxi, utfaltcm exminillri relationeid non fciatur, 9|
liacinrepluribusimmorari. An ftrfici ftautmti dit pr*4nium Smtrifitit Ubi Si. p,ft?
€ Sedquaeramits, quidfiet,finullusadfit, qui MilTam perfice-
recodemdiepoflit,^d(itumen, quialoco diflanti vocatus, die fequentipoffit?
Emmnud sl,»tt**i*mim*prtf*»tvMiir. m.\l.6e deliacrediflerit: $utd Sitfit,
muiMifmm ptrficimt , ftmutmti dit W utW 9% io Dicoabfoluce, eciam
nulloinflantelcandalo, Excommum- catum , Sulpenfum , I rregularem , fi alius
aptus Saccrdos non adlit * Cumdebiucordiscontritione.pofse. Racioeft,quia
Sacrificium relinqui imperfedum quoad efsencialia , fuitfemperzftimata ret
graviflima,cuiomnibusmodisficfuccurrendum, uncufque rigor
fundacurineo,qtiodprsecepcumdeintegriuteSacrificiipuUturcf- fedivinumaChriflo
Dominolacura ! cuifponfaEcclcfia percenlu- ras non videturderogare voluifse,
imm6 nec potuifse . Iu S.Tho. %.p.m$\,*rt.6.*dprimum, aliique paflim . n
Confirmaturprim6, quiaomnetcum S.Thom. iiid^coacC' dunt, Sacerdotem, fi poft
Coofecrationem recordeturfcfTscex- communicatum, fufpenlum, vel irregularem ,
dehere Milsarh abfolvere, utmoxir.a.diecmus, idquepropter perfbaioncm Sa-
crificii, etiamprselcindcndoab omni alia caufa : atidem prorlu* cft incafu
noflro. . . , r ti ConfirmaCurfccund6,quianoneft novura in Ecclefia,ut Sa-
eerdosperprardiclascenfurasiminifterio Sacramentorum exclu- fus, adillud in
necellitatibus admitutur. Sic Sacerdos excom- municatus vicandus, imm6
irrcgularis^ imm6 & degradatus , quamvisprivecur ab Ecclclia juriUitlione,
umenpoceftminiflra- rc SacramenCum Poenicentiacexiftenti in articulo mortis,
quan- doalius idoneusConfcfsornonadcft. luAvila, Sayr. Alterius , Suar.
aliiqueapud Bonac.rf* txt*mm.difp.z.j.t.p a.§.4.j»,j.& difp. I . i* ttmf. *u.%.p.%.m*m. \. Sicin fimili
necefliute potelt Bapciwn urrt conferre; ex Snar. Laym.ipud Boaac Ut.tit.
txttmm.mu.j. Sic icemiofimiliEucharirtiam infirmoporrigere. Ita idemrW.i»*.».
Si ergoab his non excluditur excommunicatus , quia non cft credi»
bileEcclcfiamvelleiounu fidelium necefliute prohibereSacer- dotem,
itanecexcludereturinUnUDeccfljutcdivinicultusirxc*- fu integrandi Sacrificii .
$. II. 3uidMU*»i*S*r*ri*l mtminit iHilijf*, fnf' , , txttutmumitmtum , &t.
ftrfiti*tm,Mutfummt placuicfvoc I» cTutq Nonpl SLuti/ [*l**S*ctri*t*,immliM
Mif* ,S*tr*m*utum. diclum ei ,qui illum expurgavit, quare fic repofui t i
"p\Ocetlccund6 S.Thomas, Quando Sacerd>» poft Confe- J-/
crationemrecordaturfenonefse jejunum, autclse m pec- catomoruli, autefse
eacommunicatutn , &c. dcbere, conccpta contritipne, Sacrificiurnperficere.
O_a«dover6horumrccorda- tur anteCoafecrationem* aitS.Thomas, tutius cfte,
Coninch. ver6ait else necefsarium , fi nondum inchoarit Caoonem , aerilte-
reiSacrilicio, fiidpoflicfierifinefcandalo, autfuidiffaj Qu6dfiCanon
efsetiacepcus, quiatum fatis tndecensi quereSacrificium,
videturulicafupofseipfam, cc tione, perficere, quiainhoclaltemcafueft
verafententiaS. rho- c.quod untura fit tuciusdcGilere : seft relin-
Sotum.ocTofc- tn_,qu6dunUimiictutiusdcGilere: ouofatis Digitized by Google
Capiit VIII. Dc Dcfcdibus occurrentibus. 479 praeceptum . Sotus autem « 4.
iift.i j . f .1. Mrt.9. $. StctuUb »rr ....»- , docet celebraacem , qu i etiam
in iniuo Mifsas recordecur (e efse ia peccatomoruli, fifit jejunus, &nullacenfuraprohibitus,pofsel
concepucontritione.peragere, etiamfiuoe fcaodalo poflk defi. ffere,
quodvidetureuamiouuereS.Thpmas,quiadicit efse tu- liusdeiiftere, maximeiocafu,
quoquiscftexcommunicarus>aut nonjejunus . Coniocb.umeodocetbeneuQurum,
eum,qui, in didocafu, Mifsamrelinqueret, quaodoaliud oorifequerecurin-
comroodura. Utriqueprooabiliter, quorum fundaaenu, ut & alia huc
pertinentia vide in noflroOpuscuIo it Zxptiirmi* Ctmtau- ».M(.i.4.6,».jfffij'
<»»a«f.».$.8.«.jj. $. 11L £*a*UC*Iix ,vtl Hoj}-*Vft»* ,vt! Jimiii inficttur
. Ocetterti6, quandoaliquodanimal^ velres aliqua, qute mi turbationem , quae in
hiscafibusetiam folertiflimoicciderefo-' let, ri^ooofupplcviflct^talemdefectum,
nullomododebet ite- rumconfecrarepoft abfolutum Sacrum , quiatuncinregravi
refieidem, fcd dufcnaumSacriocium. 6 Siadvettat,
feofubdubioSacerdosid,quodpofuitinCalice,
fuiffeacetum,idquepoftfuroptioneroCalicis? fibi perfuadeat fuif- ie vinum
.quiabolfidct lubftantia Vini,& pro ipio in dubio eft prac- furaeiidum .
Idem puto , fi in dubium incidat poft Confecrattonem t ne fine certo fundamcnto
turbetur Sacrinci um , e jufque ordo , & ex aliapartepariter
tuncpoflidetiubftantia vini . At fidubices ante £on(ecrationein , vel deponcre
debes dubium , vel muure vioum , necxponas tepcriculo nonconlecrandi ;
quacomnia diximus m I T"\Ocettertid, quandoaliquodanimal, velres aliqua,
qux necxponas tcpcnculo nonconlecrandi ; quacomnia dix LJ Calicem inficere
aliquaracionepoflic, ante Confccracio- opufcuUExptdutCmfttTMtuniiy
m».i.$.S.».J4. nem io cum inciderit , Vinum mitccndum else in Pilciaara ySc
ablu- 7 Qj6d li non poffic inveniri , vel cerce d irEcilliroe, vel tocalicc ,
aliudiioumcuraaquaelMimponcndum.acUlcemmeo- Ubilipopuli offenfione vinum 1
firwneftincepu, j>raefu nem tocalice,aliud|iou te offerendum , confecrandum
, 1 QuodfifimilequidcootigeritpollConfccrationem, tumani- mal, quod incidit,
efle diligencer abluendum, & comburen- dum, &ablucionem unicum
cineribus proiiciendum in Sacra- rium, CvePiicinam, ( quod intellige
nifiablutio poflitiSacer- dotc poftlumptum Sanguinera commode fumi, hocenim
efset rnultd decentius , praefertim cum valde probabile fit aliquam partem
Sanguinis, quzanimali adhaerebat, ei inefse ) Sangui- i nem verd deberelurai ,
fifieri poflit finepericulo falutiscorpo- ris, velvoraitus, quodfijiorum
noubile fubfic periculum ( ut t T"\Epriore, fi wnenuminfitCalici) nullo
mododebet Tumi, fed vel hone- \J S ~ fle debct conlcrvari, donec fpecics omnio6
corrumpaotur, & — >ndus eft in Pilcinam, vel , ut alii voluot, fpecies .
fimili maceria dcbcnt irobibi , & permitci omnin6 i , & tunc ftupa
exficcaca comburenda erit , & cioe- res micrendi in Piicinam Sacerdos auccm
debeUn^tali cafu fecrare . j Illud proportionaliter
dicendumeftdeHoftiaconfecrau , fi enimeaabaliquo venenato contaOa fucric ,ajceram
Sacerdos con- fecrec , furaacque.illa ver6 lervetur in Tabernaculofeparacim ,
do- ec fpecies corruropantur , & fic in Sacrarium deponatur. • Nout hic
Gavancus Huir. Mifp.i. T . 1 o. ».7 1 . Genuenf. mjrax. .r.49.ea, quaefunt
fulroinetacta, venenau cenleri. Quare - ««d««™i6oi. ucCalix Ifulmine ungcretur
1. fuicdiaumiDoaoribusnoodeberefumi, fervari. diracilliroe.velcumno. incepu,
praefumat effe illudvelfumatSacerdos Ubilipopuli vinum,&progrediatur. poft
fumptio fervet, don__ eft cert6 acetum , poteritalcen cuicumque fumeodum tradt
, ut 10 fimilidiximusfupri $.J.«.J4- Corporis, &Sanguinis, vel alicubi
revercnter licceturmodofupradiao$.j.».a.iofimili. Imm6u §. VI. S»Ufitt,fi»mii
huU fiHtfim frMMtiMtm ptffit? quodiohoctitulo propoolmus, docet QuintA
,quxperoccafionem jaradi-lai nob:. luot oHaftia , quia humidiutfm,
fuprar.7.i.y._».J. a Depoftenorc ergodocet fext6, quod .
priusforcecccidicinCalicem, nonpotell proptcr
quamtocaforCeimbibcrit,frangi,'quicafuscertenunc, cui:ipa-
ruravinifolecapponi,quod propter rcvercotiamiempcrmihi pla- cuit )nihil eric
reicerandum , fed relida fraclioae, orania dicat Sa- cerdos,omiccendocamenfigna
conlueufuperfojjinHoftiam, Sc progrediacur in Sacro ; nihil enim fubflantiale i
.1 Sacrificio deerit . Cum ver6coramuiMcare voluerit , fignans fe Calicedicat
tCtrp»i,& Smruin» Dimmi nt>;hi , &c. Qujndo veio non efttota BiMeu£U
, omouconiueucumreuduapartenonmadefatxa. . S. VIL Sfii.fi fiOditi M imfefMift.
S. IV. $»MMi»MHit MiVMttit, 1 TVOeetquart6, quandoidadvertitante CalicisConfecratio-
LJ nemdeberceamftatimimpooere. Atquando recordatur pol) Confecratiooem
Sanguinis, quiaindeccns eftaquam Calici confecracomilceri, nihilimmorandum, fed
porr6efsein Sacro progrediendum. DeGrarcisaquamcalidam poft Confecratiooem
roiiccntibus , vide Hcor iq. i* tMth. Lj,t.U. #,.4. iit.s. SMHtuiltftMMMtMTt
VtlHl* S. V. MMtlMivtrtit •D' ^Occt ibtitm five antc, five poft Confecrationera
idad- vcrtetur; debere Sacerdotem ea mittere in Pifcioam, leu Sacrarium , &
imponcre vioum cum aqua, illudque coo- fecrare . EtDivus Thomas quidem docet,
quando Saccrdos advertit poftejuidemCalicisconfumptionem punmaquaro(idemde acc-
to) fuilleconfecraum, eumdebereconfecrareetiarn novamHo- iliam unicumCilice,
&eodem raodoSacrumperficere,ac fioul- lamantei materiaraconlccraflet,
velfumpfiflet^incipicndoabil- lisverbis, S*i prtlti ^mmjh p*trrttm , aut tal
tem i forraa Coofccra- cionisCorports . a Scotusvcro in A.difi.8. tj.t. &
Navirrusf.i;. nttm ^i. doccnt etiaminboccafu fumcere coofecrare
Caliceromixtumaqua , &c vino, cVflatimfumere, reliquisoronibusomiflis,
quaeantefum- ptionem fieri folent ,quod ita fieri poceft , ut
nemocircunftantium adverut. Utficelebrans quafiaccepcurus ablutiooem accedatad
cornu Altaris , &Calki imponat vinum , &parum aquae % Sc diflimulaoter
cooiecret, acftatim lumat, & pofteifumat ablu- tionero. j Ucraquefententia
eflprobabilis, &inpraxi excipi utraque tut6poteft. Nampropterei Rubricae
Miflalis Pii V.dt titftduvim, m.% prioremfequuntur, MiiTalisClcmeiitis
\'\\l.dtitfeauviai,nu. a.aodunt,&pofleriorem, quzcerte prsefertim
iopraeieociapo- puli,expeditioreff , &conlulenda. 4 llludadvertePrim6.
Sacerdotemfiulem defeclumagaovit, dumhabet inoreitlamaquam, ieuacetum,
nondebereea proil- cere, quiaeflet irreverentia, & forte periculum
eiicieodi ali- quod fragmentumaAompusHouiae. Degluciat igitur, & pofito
vino, confecret, ut di.lumcrt, fumatque, nihil carans, quod p.riilamaquara
jejuniumnaturalefregerit, quiaSacrameoti re- verentia tuncexpoicit. 5 Sccuod6.
Siquis, velpropterigoorantiam, velpropterani- 1 T"\Ocetfeptim6,
quandoaliquidexSanguinecadit in uba- jL/ lam , hanc debere priiis i Sacerdocc
lambi, & deinde radi , ficucietiaraterramdebereradi, quandoineaSanguis
decidic,& quodabradicor,dcbere comburi, &cineres inPifcinamcondi .
Quando ver6 llillavic Sanguis fuper lapidem Aluris , Sanguis debet
forberiicelebrance,benelavarilapis,&ablutio inSacnrium ef- fundi.
Siiuperaiiquodlinteum,eciam fifitCorporale; debetter lavari fu per Cal icem ,
& ablutio ( nifi vellet quis eam fumere ) de- betproiiciinpifcinam:
ldcrafict, fifuper pannum,vel upetum pedibuslubtlratum,vclfimile. Addunt
aliquipartemillam liatei debereabicindi,comburi,ejufquecineres proiici in
pifcinara;quod licetadroodumdecensfit, quandoillud linceura non eft Corpora-
le, autPurificatorium, noneltumenulla obligatio ( praefertim
quaodoeftpretiofum, &folumrebuslacrisinlervic^ quiat Sacramenci,
peripfiusabluciooem, utiscoolulitur . Qoisd lavare? dicamiofra$.8.».i. a NoU
prim6,penas,olim apud S.Th. J ff.Jl. Mtt.6. injungendu ei,cujus
culpaSanguisfuil1eteffufus,non etse in ufu;quare ulisiju-
dicioSuperioris,prontionecalpae,puniendusefl.Aatefententiam tamen nullam penaro
teneturfubire,oifi quatenus,vel ipfe,velCon- feflarius judicat necefsarium, ut
fatisfiac Deo pro peccato . j NoU fecund6 , qoandoSanguis iu effunditur , ut
nihil maneat in Calice, tuac aovum vinumcum aqua Calici infundendum ,offe-
rendum,oblationelaltemmeate coocepta , & confecrandum , ac iumenduroeomodo,
quofupradiximusinfimili §.y.».i.r>2. 4
IdemproprerpariutemraticmUdicdeHoflia: Namfiea iam confecrau , per
rniraculumdifpareac , vel i vento , feu animali ior- tefubtrahatur,
debettuncaliaHollia, mododicio, confecrari , quae poflitad integrandum
Sacrificiumconfumi . r Si quaeratur autem , quid agendum fit , fi alia Hoflia
haberi non ponit,vel dirhcillime, vel cum populi offenfione(idcm dic de vino.)
Reipondendumeftcum Aror7.1J.10. r.14. 5 6. finiri fic debere Sacrumcumunafolum
fpecie, iuumen,ut juxu rubricasMifs. dtdtftctHvini ,n.l. prxmittantur ver ba ,
&figna, quae pertinenC ad fpeciem deticientem . Ratioeft, quia, quodeft
mulcum dif- ficile, repuutur rooraliier impoflibile, &infuperftriclius
cfljut mturalc, qaimius, quodeflfolumdivinum.Aior. Mi. Vicare aucem noubilem
offenfionem plebis , eildejure oaturse, integri- i, folum.rf §■ VIII. Dt 1 T^T
On memini t hic S.Thomas , nec confeqoenter Coninch. de 1N nonnullis aliis
defectibus , qui & occurrere poisunt, & ha-
bencurinrubrkisMifsalis,quosumenad con tioois oollrum erit mk*c%. br c v ite r
colligere . Digitized by Google 480 Mcthodi Celebr^ida; Mifik . Lib. IL *
£uM!t4o SnttM H*jHs) vtltfm frMgmttUM duidtmt. S?'^> fi Suramtntnm tv*mi
ttmingnt } Etprim6quidem, quicf agendum, fiHoflia, vel ejus fragmen- 4
SiSacerdosevomatEuchiriltiam, Species lutera integr* ip. tum dilabatur in
terratn , in Tignum , vcl quid fimile folidum ? Re- pareanr , reverencer
affumintur «nifi nauiea fiat , focus fepareotur * verenteraccipiatur,
locusraundetur, aliquantulum abndatur , &in
locoficrorepomntur,donecficcentur, fcucorrum?<ntur . pul vifque , feu abraGo
in Sacrarium mitutur . Quod fi ceciderit ex- tunc enim comburendx funt , &
cincres in Sacrarium proiictendi . Cra Corporale , in Mippam , feu quodcunque
li nteum, pan nura, U- Su <» RjuWic.MifM dtft&jtctnrr. ».14. S i I
pecies ooo appareaat , & nam, fcricum , cVc. diligcnter lavetur , ac lotio
in Sacrarium crTun- corruptar jam judicentur, totus vomitus
limilircrcoraburatttr, ci-
datur,utinfimiIideeffuloSanguioediximusfupra$.7.aii.. nerefque
inSacrariumimraittantur. Exquoappiretnonefle au- » SedquislavabitrCerteSacerdos
: vertlm putoin ngore,Cle- dtendos Paludanuni apud Gavant. <n R*br. Hifffl-
tit.io.n. 6. & Syl- ricum, velSacriftam pofse, ( cumparfitratio) qui potuit
fupn lib. velt.apud eundem , ibid. putantes , effe Ucrilegium fpecies combu.
M.t.%. $.».*.i.UrareCorponlU,&Purificatoria.Addoumen id
ri:(btumenimid<verumhabet,fifubillis eftChriilusDominus , intelligi ,
quandocft lavindumaliquideiudiuSicrzHoilix :nass non verdiisexficcatis,
quandoDominusibi efscdeG.it. _ iUud,rar/raquodeffufus eftSanguis,omnio6 iSacerdote,
velfal- 5 Adverteumen, turjcfolumeffelicitum eiufmodi vomitum
tem,(fiSacerdosfort^nonpofftt) i Diiconoefjlavindum. Ratio
provocare,quandocogno(citSacerdos, qudd fpecies i fe furopU: , eft , quia per
fe, & fcmper in hoc cafu eft contingendus San&iflimus veneno , ieu
fimili tabc fuerint infedx : de qua tou re diximusjia
Sanguisinpannoimbibitus:quodnoneftibi;Decinlotione Purifi- Opufcul* dt
ExpUitnd* Cmmununt , c}.§.4. ,. catorii , inquoefie imbibitum aliquid
Sanguiriis elt rar6, & perac- cidens, ut diximus Ub.\. c.z. f.i. n.S. 8**
H*fi,A 'fi "»fr*a" 1 &*nnnd» tjufdtm PsrtitmU 1
ToritolimSacerdoterafragmentumSacrxHoftix» quodpcr rimtuut im fnnd* Cntieii.
collum cecidit in partes interions tunicz cujuldaraMulierU . Rur- fus, quodalia
vice» ceciditinbarbamviri,dum communicarent. 6 Si Hoflia appareat fratta
anteConfecratiooempoA oblatio- Profeu6inhiscafibusboneftatis,
&decentixntiomaxiroeeftha- nem (idemdicdequacumquefiroili macuUiccidenuli)
non eft benda,quod fiperaccidetufragmeocurodeperdacur, Deo,& An«
inconveniens eamconfecrare, nififorte populo (candalum fit :
s;eliscoramendetur.Potnitergomulier,iliiexfevidere,an frag- tunc
cnimaiiaaccipiendaeiTct , & oblatiooe mente concepu,of- menturainveniri
,ciibextriclis ifeparumque veflibus, & foras ferenda; de tlLaautem.quxfuit
obUu,fiit illud, quod diximus rnodeftecxporrctiisiSaccrdotcaccipi
.lccu5,iplamuliericcipiat , fupra r .7. $. j.i. ?•
SiijipareatfriQiinteoblitionem , accipiatur al- immitutinPyxidem,
digitofquelavet, projettainSacrarium lo- teraintegra, ficitrilcandaium, vellongamraonraficriporerit,
tione.Neutrumnipoflit,relioquatur.Imm6,fiSacerdosfoius vi- fecus,
eademfinefcrupulouuns. ditpirvifragraenticafum,
cVprobabiliteradvertitforenoUbilem 7 SiafluraeodoSinguinem, particula
remanferit in Cilice , mulicristurbationem,velaftantiumoffenfionem(idquodcertere-
digito eamadlabiumCalicisadducito, &fumito: vel quod de-
guliriteradeii)fideremulieradvertatur,nihildicatSacerdos,fed ccntiuseft,
vinuminfundito, &fume: immbfifit necefle bis ■ toturoremittensDeo,
progrediaturinfuoMiniHerio, hoc enim ter, vel amplius vinum infundere,
&furoere, id facere poteria nuncrequirkipfareverentia.&cultusUcer.
Similequiddeilliuj finetimorefractioois jejunii naturalis » utdidiiimeiii»
Opufc. dt viribarbadicendnmeft.fienimSicerdos modcilepotcft,& fme vi-
txptd. Ccm.cz. aX ».38. ri offcnfione , accipiat : fecus , Deo commendet : Quod
li potuit ac- cipere, nedeinde fitfolicitus, tcnure, velprxcipcre praediOs
§u*nd» Smgwk , vtl vimtm tmgtUtHr . barbzlotionera, meliusenimeft viure
turbationem Fidelium , quaVnrubricarumapicem,eiufmodicauteUs recipientem,
obler- 8 Difponitrubrica,qu6d fiSanguishyeme congeleturin Cali- -vare . DUna
rcierens p.to. tr. 1 i.ref. t o.qua: haclenus in hoc ul timo ce , in vol vatur
Calix pannis calefaclis , fi id non proficiat , ponatur
cafujinpriroaeditionelcripfitfichabet. Hzcopiniomihinonpla- in ferventi
aquaprope Alure , dummodoinCalicemaqua nonio- cet , nec enim EccleGx rubricx
prccipiunt turbationem FideJium, tretdonec liquehat . fedreverentiam, quamipfi
debentdiviniftiinoSacraroento. Ide6 9 Sedquid
fiet.fiSanguiscongelitusetiimadhibitolignoliqoe- puto , in uli cafu ,
lotionebarbam effe purgindim , & aquam repo- fieri nequeat? vel quid,fi,ne
ignis quidem haberi poflit , vel quc dif- iiendam in pifcimm . Hacienus Diaua
Sedledor, vel mediocriter ponit
rubrica,cumnotabilioffenfionepopuli,fieridcberent.
advertensjudicettanidcmGtdicere, qutdZctltfi* prutpuu **r*«- Suarezi*
Stcr.dtfp.Xi. ful.t Ttrti* mccidtrt : redefimtli incafu ticncm Fiitlium quod a
mcdici rcfert Diana , & diccre, Mtliiu tfl monet , utdigito reverenter
comminuatur; namfic in particulas wt4rtturisti**tmFidtli*m,fu*mruiritMrum*piftm
tjmfmtdi ctuut. redadiusaflumi poterit. SiparsSmguinis congelata, parsver6 li-
iai fruititnttmtbftrvMTt. quod ego hoc ia loco dico . Dumautem quefaclaGt,
fufriciet hinc liquefiilim partem iflumerc , illamvc- apiccmdtco,
Uti$oltendoperepichejim,velperrationabilem in- r6, utpoteft, deglutiri.
terprcutionem,cafuminquoadeiiFiieliumturbatio,effeirubri- 10 Decongelato
vinoaliqua funtdeclaranda. PrimA fivinuro «is exceptnro . Illud cx Diana U.
approbo . Nam fi cadat iandiflimus congeletur, liccbitoe illud contecrare? Dico
nequaquam (Ultem er ChriftiSanguisinipfiusSacerdotisbarbam , licet abradenda
non lit congruentiajlicere,quiaeiicontraconluetudinem. Anfic pecca. iquicquid
non nemo doceat ) umen repetiu , Bart. ab Angel. apud tum,dicam mox n.t 4. Adde
nonnullosdubiure.ut mox d icem 11 s,a n
kUn.i^.terlotiooeeflelavandam.lotioneraqueinSacranum im-
vinumGcaffcclumfitaptaconfecrationis materia?Apponaturigitur mittendam puto.
Imm6fiin barbam ejufdem celebrantis cadat aliud.cumnonexpeditillud
vicalorisfolvere, &confecrare, quia fragmentum, velHoftiaconfecrau,parimodo
judicobirbamell* aliquipuuntpercoiigelationem vinum fubftantiiliterfuiflecorru^
lavandam ,aclotionera in Ucram pifcinam proiiciendam. ptum, id quod licet
Ulfumexmeliorum (ententia,Gt ■ ut mox vidc- Dices, At cur non lavafti barbam
illius viri comraunicaturi, hic bimus , umen obrevcrentUm Sacramenti , fi aliud
vinuro commo- autem Uvasbarbam celebrancis/ . de poteft haberi , noo efl cur
hoc illi non prxferatur .
RefporKleo.Merit6idfaciQ,quUinillotimebaturrationabiliter it Secund6. Sidumaclu
congelacum exiftic, confecraretur , turbatio,at hlc in Sacerdote,qui facn
myfteria probenovit ,& fx- valideneconfecrarctur , quodefl quxrere ,aa
vinum adu congela- pctradiat, nootimetur. Unde idem ficerem , fi lxcularis ille
eliet tum fitmateria confecrationis? umprobacxvirtutis,
velefletinprivatofacello&c.quUtunccre- Validecon(ecrarimeric6 docent Vafq.Suar.Coninch,
Laym. d ibileeft , nullim , vel Ucis modicam turbatioaem fore . aliiqueapud
Hurt. dt Enehjlifp.xJif.o. [■ rilide tenent Henriq.Le-
QuidfiSincliflimumChriftiCorpuscadatinmanus Sacerdotis, defmt,
Alanus,apndcitacumHurt.&alii. Ratio horumeft, quU Monialis^Scculiris^Refpondco.LicetPellizzariusjfr^i.jf
mim. putantvinuraper congelacionem, femper, vel fere femper , fub- ( t
j./>rt.; f"b!ta.\.n.nt.ipud Dian.^.io./r.i}.rf/.49. loquensde
flintialiter corrumpi . Ritioillorumefl, quUfilfum eftper con- manibusMonialis,
negeccuncnecefliucemUvandi,quiahoc, in-
gelationemordinarUmfubftantUlitercorrumpi vinuro , ficutiaon quit,
effetvaldeonerolum: umenajo, iprxdiclis lavaodas fibi
rorrumpituraqua,aliiquehumores. Cujus rei clarum fignum etl , ipfismapuseffe»
&lotionem inSacrarium effundendam. Ratio quoddcindeliquetaQum,
adhuc,quamvisaliquanculunireraifse> . cft» quianullum,
velfatismodicuraidonusexiftimandum erit ; eafdem habeatqualiutes, quasprius,
uporem, virtutera , imm6 necenimmanuumlotioturbationemaffcrttlicutiafferrebirbxlo
&frequenciflimecolorem . tionernmod6 punviraus. Doctrinam autemSuarii,
difp.Sj. dt ix Obiiciuntprim^jvinumcongelatumnoneftaclu potabile .
£wA./rd.i.quimidemPcllizzarius ibidem, dicentisea, qux in
Secund6,aquacongelaunoneft apcamateriaBaptilmi, crgo nec Miflaliproponuncur fub
citulodedefe£tibus, loliira effe inftru-
vinumcongelatumeftapumaterUEuchariftix. Terti6,uv4 quia ctiones quafdara
doitriniles , non vero fpeciales conllitutioncs in- noneft proiimepotabilis,
non eft macerUconlecrationis : at vinum duccntesnovaraobligationem, &
inftructionesquideradatasjux- coagelatumnoncft proximepotabile. ergo,&c.
taduclrinimprobabilcm, nonumen magis obligare , quim resip-
Refpondemusadprimum. Satiseft ,fi vinum congelatum fltez las, autdoclrinam,
inquaexfundantur. Docirinam» inquam , rutunfuapocabile.
Adfecundum,AquacongelaUnonpoteflface- hancSuariiapprobo, &Uudo, (edaflirmo,
incafunoflrodema- ieIotionem,quxeftpr6xiraaBapttfmimateria&c.Adtertiura,uva
nibus, revercntiam ipfam fic expofcere ,curo ex alia parte turbacio non eft
vinum , ideo nec materia . Vide fuGus apud ciutos . nulla,
necaliudinconveniens, utdidumeft , timcatur. Hxcfa- i»
Terti6.SivinumcoageIeraranteConfecntionem,necaliud tis: namexhisfimilia,
qu«ikuec<cttrrercindiejfolcnt, ea tu liquefaflumlubericommodipoteft^relinquendaneeftMiiTar
Di- ■pledecernere poteris. co,fiprocefluraiolumfuitufqueadCanonemexclufive,
fatiusefle relinquere, raonito , G opus fit , populodedcfeftu, ad ejus
offenfio- nera avcrtendara; ac fi inceptus' fuit Canon , progredicndum » porr6
eft, quiaCanone inccpto, cenfetur inceptum fubftantia- iiterSacrum,
undecumprobabiliflima Gtopinio ulc vinum cfle aputn Digitized by Google Caput
VIII. Dc Defe&ibus occurrentibus. 481 aptam miteriim Oonfec rjt iom s , non
apparet ratio , eur Sacrificium relinquendumfitimperfectum:atver6 anteCmonem ,
cum non £tioceputubftantiaSacrificii,confultius eritSacrificiumomirte- re ,
quiminconfuetaillamateriauti. Vide tamen,quz moz di- caro ».t j . Oe vino
illocongelato , fi oblatum fuerit , fiat illud , quod fupradmmus in limili tJf.
9 . y. n. j . 14 Atquopecci.odelinquerec, quifineprzdicta necefliute , fed
tamea finecontemptu vinumcongclatumconfecraret. Coninc. dtEtuk. f .7 j. mrr.
*.n. 1 1^. docet peccare mortaliter hit verbis : c.r*. Htitertnnm ptt.-artt, qui
vinum etn«tl*eum ttnftcrartt , utcmnn ftk* ttntur. Sed profectd , non omnes
fatentur . Satitqne fit ad deftruen- dam h * nc u ni verfalcm ; quod non
fateatur Vafq. At S*er. difp.tft. c. a.n.i K.ls altitus, approbatufqueab
Hurtado-f« Eueb.difp.i.dtf.9. /fw,docet nooeflepcccatumin vlno
congelacoconfecrare, quam- vis fi t contraconluet ud inem Ecclefiz . Et rmk ttl
( inq ui t Hurtad. ) ejut* ntt tfi tonrr* prthtbtttcntm minunm Ut*m , ntt
ccntri cenfuttuit- ntm, *ut ftrvttHT , nt ntttjfnn» , &thug*mi. I J Atquee*
hacfortafle lententia motus Laym. a> Eneb.l.%. tr. 4. c i.n.6.docuit, fi
vinuapoft oblationcm adveruturmodice con- gelatnm, utfacilerefolvi poflit,
nullaque appareat accidentium mutatio, confultiatfore, fiilludconfecrecur, quim
fi mutetur : idquodampliat, quod mod6diximusa«,t t.quia commuoiter in
tamparvamoranonfoletinCaliceram fortiter» &prefse vinum ' i, utia
materuminepumabirepoflit grdndur\, fW* cleliat. Nosautemnon alfcruimus iltud
eflie coorra omnimodam Sacrificii iacegriutera,ied eflecontra morero
,&ordioaciooes Ec- elefiz volentis juxtaipfiusSacrificiirequifiu,
utSacerdospartici- petdeSacramentoa feconfedo : ipu ver6 in hoc loiiira
difpentavic , urgente illa necefliute , 6c flante illo Paffionis Dominicz
myflerio exhibendo, nonautemflaDtibusaliislevioribusoccafionibus,qua- lcseerte
funtditti cafusexpofitionis , tic renovatioois Euchariftiz , quorum primo
facileoccurripotelt, exponendo inPyxide > leu Sphzra parvamHoftiamexiftentem
in Sacrario : fccund6 autem , coniecrandoaliquot Particulas cum Hottia majore :
hac enim aflum- ?ta, &confumptis veteribus formulis , referwiinSacrariocoa-
ao Suborituricem aliaquzftio. Quidaminlua Mifla,ob prz»
diclumgrandiorisHoflizdefeclumfConlecravic^parvasparticulas;
rimensauterapopuliofteofionem, melevacione Sacramenri con> fueu , elevavit
ob fuam cautelam , Holliam grandiorem przeonfe- 8~d jut.fi d.fit 16
Ruflicabarolim cumcollega meoP. StephanoTartureti , noftro praedio Meflanenfi,
ad lecliooes Trieologicas in vacati bus Autumnalibus , de more, per ocium ,
prscvidcndas . Se- raelcrgo cumdidus P.adMiflam faciendaro, omnium Sacerdo- tum
ibidem comroorancium poflremus accederet , Hoftiamque
grandioremnullaminveniret, acdeea, ob diflantiam civicatis , providere fibi non
poflet; ne eo die, taroetfi feriz, Sacrificio Diana »'_.ciunsMarch.Cumenim(aic)
inMifladebeac exhiberi populo adonnda cadem Hoflia , quz in ea Mifla
confecracur , 6z offercur , taliscaucelaprzdidiSacerdoCi approbanda non ert :
Miiint tnmtn mtt jndiei* feciffit (addicMarchantius) fim*j*riijliHifiU*lter*m, pnrvnm
ptr'uuUS»tr<fitinmc»nfttr*tnm fimul ndjunxigtt ,t»ad fntm li fettrty
txihtnd» ntrnmnut *dtr*nd*m. Haecille. la Profecl6, ucfunc hominum ingenia
diveria, puto minus Ori ivarecur, parvam formulam , qnz in fiutione,
adSacrificiumadhibuit. A quidam, qui Oc ipfi cunc ruri aderanc, obtervandum,
cumrubrica; lemper fapponanc eandem , quam coniecravit, dcbereSacerdocem populo
veneandam elevare: ar idiPatre, nullapraefertimexiflencepraetcrejus
devotionemcau- la, faaurrlritefueric. Refpondi, ipfos. ricegeftum idefle, et
eofolum fibi perfuadere debuifle, qaod Pater eiufmodi,Uota! (cilicetdodrinaE,
tanczque virtucisid erTeccric . Iu fupponit es fuit, fine ulla
incercedencecaufa, quahsin cafunoftro facis racionabilis appa- rec,
necogacurSacerdospopuluminftruere, quiforuiredeoaen- fioneminorisHoftiz
orTenfusfuiflec, velquid Gmile, non video curnlis rubrica
folumdiredivanegligifine culpa nonpolTic, ut acridicin omnibusfimilibus
diredivis, quandoadeft racionabilis MarchanCio Diana f. J . rr .1 4. rtf.96.
§.Stdn*n tUftram . Racio , dice- bamiocer czreras, eft, quianecullum przceptam
adeft , nec «llamconftacefleconfuetudinem, utobligantem de confecranda Hoftia
majore, vel minore; utrobique enim Sacrificium zque perficitur.
QuodfigravisoftenGoaliquaimperitorumaliquandoti- meatur, faciTederei veriute
inftruipoterunc in cafu noftro , lineullaexprafuinftruftione, una ipla Pacris
auchoriusidfacien. Cii, adoffenfionemillorum, quividerant, quaque univcrfihomi-
niidodrinam, incegriutem probe noveranc, avertendam ,fatis fuperquefuerat. * An
ctltbrAHt ptffit *ffumtrt f*rv*m fermnUm, r> »7
Sedeccetibialiamquzftionem:Siidlicet,licetne Sacerdoti afTumere Part iculam
parvam , & grandiorem lconfervare ia Pyxide, ad illam v.g.exponendam
inoracione quadraginu borarum,fiior- cealu grandior naberi ad hunc finem non
poflTt? tl Dico, eflediftinguendum. Vel enira hic Sacerdos confe- cravit
ineaMifla, tum Particulas parvu , tnm Hoftiam gran- diorem, veKolum confecravic
ipfam raajorem , invenianturu- mCn parvz przconfecratz inaha przcedenci Mifla. Sipriui
, licet Sacerdoci parvam Gbifumere, <5c majorem refervare 1 u poftcrius, non
licet. Ratio eft , quia Sacerdos debet corama- nicare defuoSacrificio. Nan, ut
habet Tcxtus ,r jtUtum 1 Ut ttnftcr. dift.i. (videquzdiximus tm.opuft.it txp.
Cemm.e.6.§. 6. *<■>». 1 ' . ; Xt.xltntt Uimd Sacrifieinm , cui n* ipft
S*trific*nt p*r- titept tjfi tet,ntfe*tur> quodfacit iocafu priore: oon
ver6ia po- fteriot». 19 HinraliquiParocni, dumrenovantEachariftiam, ficonfu-
munc HolHan ab alio przconfecracam , eam ver6, quam ipfi con(erra:it,
rcponuntin Sacrario,ricenequaquamfaciunc, func- que abEpif" >pis, &
a Doclonbus corrigendi. Obiicis; AtHen- riqnez, & Fagund. apudde Lugomoic
ciundi , aflcrunt id li- cite puflc . Relpondeo. *pnd ennd.de Etun.ii^.J^.fiQ.
.mnm.ji. aliiqur apudipfuro» qui qucftionem- hanclolide tra- at, hoi parum
Thcologice, & concra omnes Doctores de hac rc eflc loquutos merit6 probac.
Lege eciam Diaoamf.f. trmSt. Dices. At jampanicipat defuo Sacrificio,
dumparticipat de eodem Cbrifto, quzeftHoftia eadem inomnibus: nampropte- rei ti
occumt moricelebrantem, fafla Coofecracione,potefl , immft debetalterSacerdos
Miflara abfolvere , & przconfecra- tamab alio Hoftiara confumere: Dies item
Parafcevesa iusSa- cerdo, poteft confumere Hofliam ab alio die przcedenci coo-
fecrataffl . Refpondeo^inpriorietdWiscafibuii quot urget, adeft fumma
sawniusperfefliotujSamncu, inpoftaiowadefldiipenurioEc» tem implicite, contra ,
velextra rubricas , . oftenditur» nifiuna grandiorHoftia,quarecu,c nonfacies
juxu rubricai , egoofteodendoprzc__ cio juxueafiiem, ergoparesfumus, ergoulcem
oonerit altero confultius. a) llludcerte probandum nullo pac.oeft, quod
quidamParo- chusdum ei Hoftia graodior confecrau non fuppecerec ,ad eam ex-
ponendaminoratione quadngintahorarura , imprudencer egic . Parvatnenim
confecratam Hofliara affixit Hoftizgtandiorinoti coniecracz; &iufimul
exp.fuit, neicilicec parva formula in lphzrulaapparerecpopulo,quiSacerdotemde
negligenciaprzpa- randi majorem reprehendifsec:Hoc,inquara,non etl prooandum,
quiacfset periculamidololacriz,quamvis macerialis ;cum fiddes
adorenctotumillud,quodexpofitumefl per modum uniut ) quod nullomodolicec,
utinfimilide Parocho oftendeote Pairkaai-at confecraum , & deinde
minifttante peccatori occulto Particufam oon confecraum , diflum eft m Opnfc.dt
txp. Ctmm. e.x.f*. ».aa. Oc videri poteft apud de Lugo dt S*cr. difp.S. ftS. 1
r . n. 1 8 8. §lu*nd* difP*TitHtfii*canfttr«t*), avf *li* ctn(tn*nd*h*htri
ptffit; gnid mtlintt nhirt fint Ctmmunune Ctrptrit, «* nffnmtrtfr*- t 14
Deniquedecefnamuj. fiquandodifpareat permiraculum , vel ab animali ,(eu ven to
auferatu r Hoftia confeCran , curo dicitur Mifta, nechaberipoflicalia,
Gveparva,fivemagna(qu«cerce ft pofiechaberi^conlecrandaad incegrandum
Sacrinciura omnino efset, uCfupra vidimus ) G inquam, id occurrat , & fint
inSacrario repofiizparciculzprzconfecracz, quidfiecmelius,unam parci- culamex
htiprzconfecratii afiumere,anMifszfincm imponere cura
IblaSanguinisConfumptione/ Puto mcliusefse 1 G facrihcans afsuraat unam ex
przconfecratis . Racioeftt quiatcumomnes SacerdocesfincMioiftrireprzfenua- tes
unum Chriftum Dominum Sacerdocei<i principalem , Sc omnes Hoftizconfecracz
concineant uoumeiTndemChriftum, ipfemet Hoftizprzconfecraczabalio Sacerdote,
habencaliquamtandem rationem,&babitudinemadbuncSacerdotefflj acqueadhoc Sa-
crificiumt quare,fnhacneceliitate,convenienter facietSacerdoa. fi afsumat
przcoofecraUm , quz,quia, aliqaomodo propcer di- tlam habicudinem , ad przfens
Sacnficium perciaec , cjufdcm cora- plemencum efse poteft • sj Dixi (inhacneceflicate)
nam quamvis diOa convenientla videaturprobare, id etiam fieri pofse, Gne
necefliuce,fienim prss- confccrataad me nunc Sacrihcantem pertinet , pofsem
confumere indifTerenter illam , relinquendoeam,quam egocoafecro, cujut
contrarium hadeaus d ocu 1 mus, tamen,omnibm confideratis,id noa probat 1
Siquidem , tum propter ufum Ecclcuz , certc gra vem :cum Digitized by Google
482 Methodi Celebrandae Miflae Libef III. out aliqui affirraant , ia Htff.likl.
WMfr.r7.n0a fuilTemcTumcr». culum, fed illi accefliire fignaturamPoitincis. £t
fimilitarfl*. ctat S*aSit*ti vtfir* , ut n, frnirts mutui fi tmftitant UOffia»
divin» » »ut »Uit fiat fafitditfi , nabd UU , »a» n Ordtaan» tu. btntur diei
fecreti fu» fiUati», l*miaH*ru Ctmmutit, mutmttmm Miff»t ntn ttntaatar fr*ferr*v»c*littr,
ftd f*tuf*ei*at dutnd* mta- t/Uittr , *ut lettad» itttr» (1 ftr Itbrnm , »ui»
*Ui dtvttbu fit it- tnnt , & uifftt imftdimtat* , & fufiidi» »lnr»m ,
cr mdtm m*. dc fieffit fttrt, qaiditit Offuutm ftr (t (tittt, tkm frtUtuVtrb».
iit fit fracifni, ut *i ttfiit imttlif*tar. £t infri mtm.lj. Omut* pr*in(trt»ut
fatraatfuil*,&* fttftttS—aiffimt Dimmoaofin fa». t, privilegium cfle pro
oranibus', etiam noa icrupulofis, etiamdctotoorTicio, quodprivatim redtari
folet , LCIUOS, IUUIIIIIM verbis jaroaUatis propterSacrosCanoneir. KtUtamu.
dtt*nf*tr*t.di(i.*, & f*$m Maar. difponentei , utquilibct Sarrirkiumfuum
confumat ; Uim ex natara ip(a Sacrificii / euiua eft offerre fimul , &
confumere oblatum, noo pofcumutampleifed ftricte , in iol* oimirum necd- tut«,
addiflameonvenientUmrecurrere. De externa rcdtarjone Miflac, §. U D, dtetndtt
tUt» v*t, . t /~\ Um, voeealu, praEfcribunturdiceodainMifaa.ita reei- VZ
undafunt, utaflantcs commode audirepoflmt. Si quis tamenTravocedeprefsarecitet,
utikJifficulteraudiant, licetnon rite faciat , Umen oon eftcondemnandus de
mortali , etum diefe- fiivodeprxcepto', quidquidfentUtNavarr. apud Si,v. «1/*,
». fo.Ratioeft, quUexunapartenooconftat deprxcepto, ncc de conluetudine obligan
te: Immd video etiam i tirooratis paflim voce
«mninddepreiuMifsamfinefcrupuloreciuri, &ex aliaaftantet
rronobliganturaudire, fed folumrotereUcdevotc Sacro, Iu de jr. II. D» Sttnti, W
(nbmiJT» dtttndit . ftat , inquam , huj* > incw « , muiu «iiuu ch iiiiw
oiiue , fcr 'p\OccntValentia,Medina,Azor.aliiquequosciut,&fequitur fluod
jabitur fitrtti diti in Ordintrit : hoc eft »» Rubriru Ordi- LJ
Cif\r.t.i.d.i.d,erj,.t 5 *.o.itaformandaefse verba i Sacer* aariii, nifi
fecreta ipfius Mifsx omnia/ Deofficio autem licct ^ote^amfecreteontfinMifsa,
titfaltemi feipfoaudiripofliot . fatcar aliqua jubcri fccrete dici, non omnia:
tamen ex verbit Vertlmfiidaffirmcsttnquamoranio6 necefurium; noneftlegiti-
illis, & nt aiiit fint fnOUufi, Cc «illis univer.falibus : &midiT
tn6diclum :li enimiuformcnturverba, utfonus vociscxtralabia titOfcium ftr (t
f»im,tnm frtUtit vrrbaiti fit fruifni, ntabaliu frodeat, quamvisnonfitaptusad
vcllicandas aures, ncmo dicet int*Uit»tnr , & cx toto contextu privilegii ,
fioeque nonlati^fieriobligationi,quiajamc»hibcturoratiovocalis.AtCid rit
iropetratura, Utic clare colligitur, * «ffirmes,qua(ifignificans,
fiiuproL-ranturverba, utad proprias aurespcrtingerepoflint,
fccurumcfseSicerdotemdck^itiinapro- «unciatione,retlcdinumeft,lienim
quisitavoccmformat,utip- fcmetcam audire poflit , Gne ulladubitationc vocaliter
orat. 1 RcKulaigiturmelior, &benignioreamihiarride.t,qujmaf- ferreex
Nivar.i» c:»m.in%.f ottr.t.\ 9.<<#fr«/.».#8.pofsumus, prar- d:ih lcilicet
Mifsae fecreta , ut etiara Horas Canonicas , pofse reci- tarifinccxprelhone
verbciruin,quxabalio,velifeipfoaudiripoT- xjnt*(ed fufficere formare verba
inter labia.&dentcs ■ Ratio rcgu- ]aeeft,quiaficformataverba ,
vocesefsentialiterfuncatqueadeo -fufficiuntadorationem vocalem injunCxara in
cap. , d* t§* Jtbr. Mtff. noncnimaflentioraliquibuscumCaftrop. roodocit. ibid.
*\m dicuntejufmodi voces elle potius inchoationes verborum , auamverba;
funtenim, utdiCtumeft, verbavoca]u,quaotum , icilicet, adpraeceptumobfcrvandum,
funtneceftaru . x Notaautcmprimo, minut reflcScortiam/«c««j».7-W.iii. docere,
LcunrroDccimumconceflillefoluTO, ut lubmilsc dice- rent;aliis, pulletconfecrari
mentaliter. Non rcQe , ioquim , namexpitlse conceJit Mtmtiuer. Confecratio
autem feraperin- telligiturexclufa, exeo,qudd GtcoofetlioSacramenti,quodcoaf
flarcdcbetexrcbut, ckverbis. ? Nota fccun' icrupulofis, etiainacwtouun
etiamdeipGs parnbusMiflx caotaue, quas . voce, legercperrubricasdebet.
Patenthaect privilegii ; quidquid alii contndicant . Nec obflat illud, qn» ,»
tritnnri* jubtntut diti (ttrtti , quaG ver6 non omnia fecreta Miflx; 6c totum
officium . Non ob- quia , quxfo te , quid aiiud eft illud Miftx ; §. III.
PriviUfiMm Htliiiiftrum cnc» frtdiB*. s ff> Oncellit Leo X. vi vx vocis
oraculo ttt. t x. apud Bullariam Rodriq.Miooribusfequensprivilegium. Quodi rit
iropetratura, utU cUri colligitur, icnnonem efse de toto officio. 4 Nota
tertio, quamvishocprivilegiumparticipet Noftra So- cieUt,
idtameninufumdeducerenonpoteft, quianondum illud eicommunicavit noircr R. P.
Gerferalis, utaliisin (imilibus fupra lib.i. r.i./.i.a.8.monui.- pofsuntvcrdaliiMendicantes,
partici- pantefqueineorum privilegiis, quUfuppono, illis nihil cfsc ia
bocrcftrictumiiuisGeneralibus , necrevocatum. LegedeLugo lib.ynlf.dabA^.o^x
iatisftricte hocprivilegium interpreutur, &DUn.».io.rr.ri.rff.i.quifere
omnino reiicit. Quoautem rationum pondere, faltem loquendo de officio, pra
quoarlfuntillauniverulU verba: sl*i duit cfpdum ptr ft f*Ut ,
expcndantmeUpientiores. CertemihifavetBaldellus t*.x. Uh.-i. d* »d»r*t. *d 5 v
. n. 1 6. o: i m Romx Prxccptor io Theologicis meus , qui intelligit hoc
privilegiumdetoto omcio: & fohim admittete illud renuitex eo capite, quod
putetcfteex vivx vocis oraculo , quod umenfuiflecumfignanrTaPontificis,
cxaliqiiorum fcnten- tia jam vidimusiwMB.r. Noflram prxdidam opiniooemfequitur,
& pluribus probat Sanvlorius apud cundcro DUn. f.i, tr.j.rtf, j8.
ckTnoviilimelate noltram fentcotiam probit Tbom. Hurt. f. T*(.m*r.tr.l.*n.*,o.
> De iis , qu£ od Saccrdotm pertinent poft Mitfam - De Altari, ejufque
Ornatu. INter cxtera non infimui cclcbrata dariiouw, iuuiihi ncLcu*u<, fusc
agendumhiccrit, &GDeopucucrit, tatcnon contemnenda. I.
frtmtttur.turqutiamiie fiiftadi* ,dt»HtftaQ* Mtff*. 1 T)Rxmittopofle, "ye
iure» CwinjurU, proMiflaaccipifti- A pendium. . Prim6,
utpretiumiplTbsfruflusfpirimalisMiflsB. Secundo,ut prctiumlaboris,
quifufcipiturincelebrandaMifla, quiqueintrin- fecc in ea reperitur , qualisefl
v. g.Ubor veflicndi facras veftes , di-
cendlMiflsrorationcs.-agcndiquccxtera,fincquibusMiflaritenon
conllat.Labor,quifufcipitur, inrecitandaMifla novem Epiftola- Tum , vel in
Mifla , inqua legitur PaflioDomininoftri , intrinlecus ctiam cenfendus eft ,
cum Gne illo ulis Mifsa rite non conflet . Terti6, utpretiumlaborii,
quifufcipitut propter circunftan- tiasaliquas extrinfecas, qualisefl v.g.labor,
fcu obligatio cele- brandiinulidillantiloco, intaliteropore, &Gmili. Huc
pcrti- netlaborMifsx folcmnis, fcucantatx, quifinedubio extrinfe- cuscft,
&major, quimlaborprivatx. Quarto , ut pretium fuftcnuiionis ipGus
Saccxdotii 1 juxtt illud : Qui Altari (trvit , d, Alt*ri f> vivat . Qiiinto,
utpretiumproobligationc, quamrecipitSacexdosap- plicandi fruClum prottli
perfona , cu.ro poflitproalU . Sext6, utcleemotyn» , feuutdonum, mera
libcraliute . x Certumergoefl,GpecuniarecipUturobprimum titulum er didis, clseveramGmoniam.
lu Dodores paflim mtr.dtSimtni» ldemputo , G ex fecuodo titulo : Gquidem labor
intrinfecus M n sae, cumtitin ipfanecefsarioimbibitus, vendinon
potcftquiacoovin- ceretur&iplaMifsatunc vendi :Iuiidero ibid.
Exaliisquatuor ti- tulispofseftipendiumaccipi , fatemur ; fic Suar.
Vafq.aliiqueapud Mirch.n.(#.r.'.fr.j.;.i.c.i f.n«.}.dc quoagitur /»7"r»iS.
dtSimenim. Sicutictiamomnesfatentur,ftipcndium proapplicationeMifsc; cfle
illud,quod vel lcge EccleGaftira uxatum , vel coramuni cont uetu- dineinlingulisRegionibusconfuetumfuerit.
Etquidemcorornu- niter inluli* unusjulius, feuArgenteus elseloletpro Rmn
Miflis;exMarchin.d«»rdjr.t^.ijj».i«.Proteftivis vertV alibt
duoSjalibiunurocumdiroidiotminuivc^exBon.daS»^. di(f^.f. nlt. fnnel. 9. ».l
J.Videinfri iT.J. ».Jj. J Supponimusautem.fruclum Mifsetriplicemt Specialem,
feu medium.&Specialiflimum . Iu Sotus ,&alii ap .c.i }. «. j . Cc
paflim . Gcncraliseft ille truQus » quiccditSummo Pontifici,Impcratori,
Epifcopo, &ommbus h- delibus.cxeo quAd Ecclefiavult.utomnisSacerdos in
quolibct Sacrificio pro his otrerat. Et hic fruftus obUtus pro tot perfonis non
diminuitur Gngulisex confortioaliorum : dcpendet enim ex Chn- fti , &
EccleGx inftituto , ncc Sacerdos poteft illum fufpcndere,nec altcri dare , uodc
nec pro illo ftipendium accipere . 4 SpccUiu,
icuMediuicftillcfruaus.quiccditUlifidcli pat. ucu- Digitized by Google applicau
pro dcccm fidelibus afferat Miw <mA tran&rtft ixttitrU , tkulari,
proquoapp.iaturiSacerdoteMifla, atqucbunceflefini- turadiximus/.»^.»*i3.«.UxaturoapriftoDorninoid
tot gra- dus&nonplures, ira utapplicau Mifla pro udo fideli affcrit
cmolumentum vg. ut decero , applicata pro dccct fingulisemolumentum v. g.
utunum . Qu»ndoiutemSicerdc mioneftipcnd.i, five ex
libcnliuteMiuamaUcuupplJcat, frudlum fpeciilem apphcat. . . , . j
Spccialiftlmusefl illetruclus,quiceditipfiSacerdoucclcbran- ti,
diciturqueetiamPerfonali», cV hunc an pollit i ie Sacerdos abdicare,
&dareakeri, accipieodo ftipeodium , dicemus miri Caput I. De Stipcndio
Miflae. 4«3 fu*l*ns q*idim fint Efifttfi , v*l tju, GtatraU, VUmrii , BtgmUm
rt, vtr» fim Ctmralii , fm PrtvmciaUi c,n(,n(» , & tittati* im m alUqaia
jWU , qai bufm P*- mgrtf» EccUfia attrdia*, fit% d» , wi/f«i *aivt , & 6
Suppooimustertio, qudd quamvis ouracircaflipendiumMif- mi*t *
femuluverterenturindubium, licitane eftent, an non : hodie turmn timen poft
Decreta Urbani VIII. dt CttibraiUmt Mjfimm , ea ltt iu* El di, "
f*titfutrint , iidtm tuciftr* ftfint, fi *n*rihmi ***** >mf*fitu mm mtv*
****** t*tr* f*fciftr* v*lt**t: aiUqmm em- *b bajufmtdi ilitmtfynit, tti*m
(fenii abUtu m f*- Cr e*ff*U, **ftr**t *h Eeetifi, t*m infcriftk t tmfJaU,
**f*ram. ma pro Miffis ^vtl *li* ^*^^* **■ ***" funtTdccuratt . M
fuperrluum fit cafus coofcientiae explicantibus f*a. . , — . quxrerc,
quidibfolute, &citrihanc conftitutionem probabile ,4 Efifttfmvtrb, ft» t)*,
Vuaruu , **, Gt**r*U,, ytltytvm- Lrit.
4urcnoftrim»orinduftriiineohkdciudib,t,utdocca- ei*iu , *b, tVlUmtU ******
***** fi^******' tnenomittemus, fiquandoopuseriti tefieri poterat, ioterdum
innuere. Decreu autem haec obligare per totum orbem, liim lolum , mihi certum
eft , quia univerlalicer loquuntur , & quando in obligatione compuundi
redditu» cujuicunque Conventus , eofque Romam mittendi voluit Congregatio lo-
comprehenderc , expreis<* rcftinxit , dicens hinc em ficiendam efle •*
ixifttmihm sntr* fim, Italia , & i»t*Ur*m *di*tt*ii*m . Oltendit ergo in
aliis Decretis Ut* fU meum- hmjufmtdi , »at tittaliam frahtamt , iUim
S*ttrditt, t*m ntv» rntri f*fti- f*b Vrbam Vltt. tdit*it. 1*nii i6»f. , ntc
*att* »jf,»f*h- *»*m ti, Ugitimi amjjtutrit , 'i, »**m »tia*i, i*m f»fttfti,
f*tufMttrt ptfft ; fr*c,f**m*»« ■ mt,*t rtddit*, , »»i Zccltfiit, **t Utu f,u
rtltm- ny r«ff**dt**l tatrih*, *dj»*ai„ ftt**d»mm*r*mc*- ]*(q**Ctvit*tit , vil
Pnvinti»; i»ttHit*nl**i fi mrt tmntimtm**- ,i dtfidi, , **t m*gligt»ti, f*tri*l
, i» nruiffim* dit f* h*j*i fr*ttr- miffi muntri, rMttmtm tfft rtdditmr», .
&t. ' Suftrurtt txifttmtt, mtr* f*M Jt*lm, & l»f*i*r»m **• , etmfmttnt
i* frim* ttmfrtfnd* Cafitml» rtddit*t C*m- *d SMt.CtntttgatUntm mitt*nt,*t
&c. 7 C*m fifi ctntiHMt, &c Etinfri. M frimhdiflriaifTibihtt, *t*»*
inttrditit, mi Efifcifi, i* Dittttf*** Symd, , *u,Ct*trMU,m C*fit*lit
GtntrMlih*, , *»t *ii*t a**med*c*na»* , r,d*c*nt *ntr* TAiffnrmm ttlihr*nd*r*m
, *»t f*n ,dim Cimiimm imftfit», **t i» limmi f*nd*tU*i, , f*d fr* hi, tmnih»,
rtUcmdi,, »*t m*dtr*n- dit, vtl t»mm»t*ndu *d jtffl*lic*m Stdtm ru*rr*t*r , q*M
, rt diligtntir fiTffta*, utilMtmtt, q**d tmagi, in Vtmm» txftdtri **.
hitr*l*r: AlUa»id*d*aitm,, m*dtr*tu*i, , & cimm»,»ti*ni, h*~ jmfmadi , fi
q**, ttntr* **}*, fnhthitUau ftrmam fiiri tt*ttgttit , amnin* mall*,, *tq*t
iaaat, dntrmit. K Dtind* , *hi fr* fi*rit*s Uiffis *tt*m tj*(dtm q**litati,
tlli- brandis, fmr* ftiftndi* qa*nt»mc**qut inttngr**, & ixig*», fitu *b
ma* , f,v* * tlariha, ftrftnit , t»u*t* fatrant i **t ttofertatm im
fmt*mmS*ttrd»tih*, , Ectitfiit, C*fit»lu, CtUigiit, Hiff,tMlib»h S*eitt*tihm,,
Menafttriii, Ctavtatth*,, C*nrrtt*jUaib»i , Dtmibm, me Utii fiii q*ib»fc»mqut
t*m fu*Uribu,, quim RigmUrih»,, S*~ trm CengrttMtU f»b thttftatUni drvmi
]*ditti m*nd*t , mi fritifit , ttt *hf»l*ti ttt Miff* ccLbrenlHT , q**t *d
TMtUatm attri**,* >Ul- tmaffa* fraftriftM fatriat, it* mt *iitq*m ii , *d
q*a, ftrtiatnt , fm* *hli*\*tU*i atm f*ti,f*ttmat , q»i» immbgravUtr ftcctat,
& ad rtfli- I z Ad hat Sacra Caagrigati» . Saciitmtihat , &
CinrrtgMittmbut j-etUftmrum , *t fiarum Uctrnm , fimm SmftrUrihat , vti *Ui, ,
*d Declarationcs aliquot Sacrae Congregationis Concilii S.D. N. Urbani
PapaeVIU. authoriute editae, fupra Decretis ejul- i, de Celebratione 9 ld vtri
, mt diiattf, ibfTvttmr ixaBiiu , Satr* CtmfrtgatU , mmdnm **thtritai* ,
rtvttat TriviUgm, & I*d»lt* emaia f*ib*[vit farftmi,, EttUfiit, *t Util
fiit, t*m S*e»Urih»i , qumm RrgnUri- %mi tajufeamqu* Ordiail , CtngTigMtUnu ,
& lnflit*ti , qu»»ne*m- tftt* eb tmafam ttactff* , quib», iadulgtiar , at
ttrtMrnm Mtffm-*m , ■vel Anntv nfariimm etUhratUm* , **t *liq*nS*, CtUtBit, ftm
Qrm- titmihmt , fUriam Mijf*r»m tatriha, m f*t*r*m fnfcifUmdit fatif- fmt. 10
Ac fimiiiter tmat tUmaabiU laeram ah EecUfi* remtvtrtve- l*tU , prtbibtt
Sattrdati , qmi Miffam fufctfit ttlthr*nd*m tam tir- r* tUemtfn», ai taadtm
Mifftm autri, fanttj*fdtm lUtmtffnnfi- *\i rtttnt* , cilthr*nd*m ctmmittat , 1
1 Prtttrti nt ia EtcUfiit, m q*ib*ttatr* Miff*r*m in firfttmmm impafir* fmat,
Saetrdatt, ia tit, at far tfl adUnf Uadii, e» ttfuli»- rei , me fgniert,
ridtUnlar, qatd tatr* hujufmtdi , t*m aaU* , a*t fitrvm fint mtilitatt ttaj**a*
: fl*t*bt , *tq»t dtttrait , ut feem- $ti* , at ben* mebili* Ecclefiii ,
He(fitMlib*i , Cengrtgatienib», , tttennfitrii, , CenVtnlib*, , *c Uci, cmnibnt
t*m S*c*Urtb*, , quim RtgMlmrih*, , *tq*t il!er*m ftrftait in f»t»r*m
fimfiitiltr atqmirtn- d* cum tatri ftrfttat Miftarum ttlibrand*r*m ab iit, ad
que, ftr- timtmt , f*b fem* inttrdiUi *h iagrtffm EecUfit ifft f*3t incurren-
tim e* dit rttlit *cq*ifitimii , ftatim dtftai debeent ftnu adtm S*- €T*m* ,
vti ftrftamm fidt , & f*tmlt*tib*i idtntam , *d *f*B*m il- tm , /** ,li*r*m
frt,i*m qaamfrimitm inviftUadi ia htmit Unmebi- libm, fraBiftrii , eam txfreff*
, & iadivida* mtatUnt tatrit , quod illii *aatxmm rtftritmr J *e fi tadim
btna immtbiii* **Btri- tatt A^ftfttUe* dtinctf, tJitnari ctntigtrit , tiraadim
frttiam fub tm- dtm fet** , mt fafr* , diftai , mtqut ia aUit benit flMbUib*,
itidtm frm&iftru , tam tju, tatri, rtfttiiUa* , mqat aaatxita* ttmvtrti \*
Smftr frim* Satrt CenerrgiUitau Dtertt* d* clthratUmt Mif- faram, qa*
frthtbttar , n* Efifttf i DUectfan* Sjntdt , mmt Gtmr*- Ut i» CtfitaU,
GrairtUibat, vti *Umi, a»*qu*med», rtd*e*at tat- r» mU* Miffaram ctUbr*nd*r»m ,
**t f*ft uUm Ctacilium TrUUa- imftfit», amt im timiat f**d*tUait. g^atruar ,
qmui , fi U- i fit it* traat , at »t» fit, qmi vilu emmt HU iajaaBam fahi-
t*,& fi rtctmentUm fit td S*d*m Afft»Ueam fr» m*d*r*,Ua* *a*~ rit,
,»tam,fiv* f*ri t*t»m iaf»m*md»m fit fr* ixftafi, ad id at- ttfariii f ... 16
Sttmnd» , fuftr fitaad* twfdtm C*»rrig*t,*nu Dterttt , qm* eavitar , ut
cttibrtalur tu Mifft , qmtt *d rtlitatn trihmtt tUt- mifjn* fraferiftt fuirint
. $»*tu»t , *a vtrb» HU ( pratfcripts fue- rinO intiUqitnd* fint di
prtfcriftiin* f*B* *h ifftrimt, vtlabOr- dinmrU} 17 Ttrtib, *n tum Oriinmri»,
frtfcrsfftrit iltttmtfpnmm etngr**m jaxt* qnaUtattm leti , fttftamam% *c
ttmftrnm, Sat*rd*t*t Mcci- fUntti ftifeudmm mtnnt ttmgruum , ttmmatar Miff*t *h
tffermtt frifcriftMi ctUht*rO I g <£umrib , ** Sattrdttti , qmi tiaintmr
Miffas ttUhrmi rmUnt Bintficii, finC*p*ti*uU, Ugmti, amt f*Uru , feftnt ui*m
m**m*- Um tUtmtffamm fr» Miffis vetivi, , amt dtf**a*ram rttiftr* , & tuutt
Mift Saerifiti* utriqu* tntrt fatiifattr»} 19 iH»ratb , fefit* q*td Ttftmttr
rtliaqaat , at ttUhr*at*r fr» aaim* ctntnm Mif* ab/q*» *IU frtfcriftitm*
jlttmtffu- rt»t _ filHtritm , An lib*r»m fit Htndib», tlttmtffamm fib,
btatvifam fTtfcrthtr* , -dm v*tb tadtrn tUtmefjn* frtfcrtbind» fit ab Ordmm-
Tte i »0 Stxie, faftr ttttU CiagtitMtUnu Durtte, m qmt imdtmCtm- ptgatii
Ttvttnt friviUgi* , qaibmt iadmigttmr , mt ttrtamm Mifm- rum, vtl
AnmivirftrUrum ciUhraii***, »*t *Uq»ih»i ttOtBu, f*m *r*titnsb»s fl»ri*m Miftuam
tntrtb*, in fmtmrmm faftifitndi, fatif- flat ; Qutruur , *n vtrh* ( in futarmm
[afcifUmdu ) iattUigtndm fint dt fufcifmndi, ftfl PriviUgtumt »1 Stftim* ,
[uftr qu*rtt i'm(dtm CtngrtgatUni, Dterttt , **» prthihttm S*t*rd*ti , qmi
Mifam f»fetfU ttUbraatimm tmm ttrtm liiemtft»* , nt etutdem MijjMm atitri,
f*rt* tjmfdtm tliimtfj** fi- bi rutnta , ttlehrandam ttmmittat ', 3**rit*r , A*
permutemdmm fit admmmstrmttrshni EuUfimrmm , mt rttmtant mliqanm tUtmeff- ntuum
ftrtUatm , fr* ixftmfii n**nmt,»tUni, EecUfia, Altarinm, l»fervitat 'mm ,
Faramtatnam , viait immmam, Htflit , & fitmi- U*m> , . a» oa*v». An htt
Dtcrttmm habtat luiua w» Btntficti, , qaa etnftrmatmr m tUmlam, tdtft , an
tua*r Beutfeu , «Mi ftttft ftr *Uum etUbrmrt, ttntMtm Stutrdtti ctitbranti dari
ftiftadiam ad rm- tttntm rtddUmtm B*nefieu> X\ Ntnb . An SMCtrdtt; , q*Am
aliquanie tfirtmr tittme- uU Mtff* , dcbetuu dmri ***■ ftn» m*f*r f*iu» , fre
itUbrand* , q*ih»fvil Ctfitnlit , CMrgiit , , ntc mtn emmihni , & fingnli,
tam SttuUrmm , quim rtg*!*- q**t ftrtiait , dirtBi frihibrt , mt im fefterum
tntr* ferfttm* (afcifimnt Mifaram c,l*br*nd*rmm , Tamh. T. //. - dtm inttgram
tmu ? 14 Decimi . S*ftr qaim» tjafdtm Ciatregmitau Durit» , q*t iatcr euer*
ftttmUnr, in ku verh»: Etiemefjnat, & tbUtUattm— aa*lts, & quttidianas
prt Mifsi tttibraadis, n* dtnmm iUitm r" ptrt fefwt , fi muribai antii
imftfiti, it* fatUfuirmt , Digitized by Google 4*4 Methodi celebran&e
Miffie. Lib.ni. ffmlm, »u*tr*nt . Qucrttur , An hee uj, cr €*• mbfeinti , H «r/r>«i./
nor., tlremefjna, ii, qni meeeftii mm (mti ' tmnt, & mmid, fiUugave temfere
ftftne emmbu, f*titf*ttrt> »J Vniecimh , mtid fi mfftrmtt, tUtnufjmmt ,
mnditi imfti, H, emfemtUmt, ut Smcerdit Mifmt nUbrtt, eium frtmmm ftteru) »6
Duedrcimh . Am ftxmm UuerdUli , & *1U mfftfit* im tedem Dtertte mffittmmt
ttm ut, «u> mctifmnt tUtmtfmmt tmtrm ftrmmm «> fraferiftam , »mmm eet,
qn, mtm mmftrumt c*ffulmt mb EetiefiU , ut ibUtm frifcribitmr? *7 Deeimeteriih,
Am ut hee Deerete ttmfrtbtmdmmtmr iJU Ctffu- U , qu* mfftni ftltmt im EetUfii,
im dit CtmtmemetmtUmu «mmimm dtfuntUrum , & vulgh dieumtur Cafle de'Morti .
iS Dttimmumrth. An Admintitraterti Eetltfi* mmgma dtvttitnit , & ctmeurfu,
frftnt eUtmefjmm, frt Mif„ etltbrmndii metifen, fi iif- dtm Mifn, mtn mifi ftfi
lengum ttmpmt f*,i,f*etrt vmUmmt, mt mlimt cmltmt EecUfit , & dtvitii , me
eeneurfmi Fidtltmm, mt mjmmt, minnmtmrt »0 Dteimemninth, mmU fribibitii ditii
Dttrtti vUttnr mlimmibmi •iirtBm ftiii Cmfitulit , Cellteiii, SmtUtmtibut,
Cmgrrgmtimtiui.ntc nibni, ty fingutit EctUfimrmm, & fiirmn Ucerum rmm f*cm-
ufroodi ; in EccleGa v.g.S.Petriadeftobligatia fatiocomputo,
nuncnonfufficitpecunia, nifi ad dtus Miilas in hebdomada. Quseritur.
AnEpifcopi.&GeneralesReligionum, rcfpeclive proluis,
hodie(namolimpotenintexTriden/«if.it.* «<r/.r.4.)pofljntiUtuerr, ucomifljs
ccteris, duse prardiclse Miffie dumuxat celebrentur? SacraCongregatiorefpondit
fupra*.7. Non pofle, fed efle U Pontificem recurreadum . x Ecquiaquarlitumfuit,
an quando iu teaue eft , velevafitle- gatum, feu redditus , ut oon inveniaCurSacerdos
, qui veht taotura onuscumuroparoeleemofynafubire: & G recurraturad Ponti-
ficem, totum, velmagoaparsredditus, in neccflariis expenlis, „, yj fl,r„Tn
trtwmm ,*m /teu- conlumenda iit , an inquam , tuncpoflic Epifcopus?
Refponditea. Urium, tfumm rtgulmrinm, SmftrUrimu, dt mmibut fit ixfrtjfm mtm-
dem Congrcgatio fupra f.t. »«w».»o. adhuc ellc recurrendum ad
"oiniplaBcne- ut id Epifcopus tii, nmmuttm frivmti, SmctriUtibmi mui
tmntmm ermfrtbtndi vidtm- tnr fub tlmufulm Cntralt, ( & alios ad quos
pertioet; fufflkmtmr fri effertunm diclmrmtiimt . Smcrm CtmptjmtU Cmrdimmlutm
Cintilii Tridtmtmi tmm , mutbtritmtt fibi m Smnetifiim* D.N. mltribmtm, bi*
tnfrrimt frefefiim , md hmme mmdum rtffmdit . Ad Primmm , itfi Ufmtmm fit mdm
tinmi , mibiUmimm, fn diSm rtduBten, mtri, , mt fmfrm , imfifiti mb Ut , md
*ue, ftrtmtt, Sm- dem Afiftilitmm tfft mdtumdmm, mm* mbfmmi ulU imftmfm id
fimtntt, mutd mmiit im Dmtimi tfft judicmvtrit . Verumtmmm , fi in if fm btmi-
fitii irtSimt ixfrtfii tmntmm fuerii , ut littat Efiftif* jundum mui rtduettl ,
mt mmdtrmri : legem hmme fmmdmtUmi, , mmmm derrelm hme dt re editm nen
fmfimlerumt, tfi vmiidmm , & tbfervmndmm. %X Ad Sttmmdum , effe
iuttltigtmdum di frtfertftimt fmSm mbie, mmi lUtmmfjnmm tribuit , um muttm mb
OrdinmrU : mmhd fi tributnt elttmiffmmm , numermm Mijfmrmm eiUbrmndmrmm nm
frufcrifferit , tume llt Mufut tiltbrmri debere , tfnot frtferifferu Ordmmrins
, fecun- iitm mertm fue. Chntmiii , ftu PrevuuU . \t Ai Ttrtmm , tmeri. }j Ai
Sumrtum, Smterditt,, muibmt dUbmt tmtntm Mifm ceie- brmre, rmtim* bmefieti,
fmCmftllmnU, legmti, fm fmlmii, fi tltm- mtih/nm, fee mtiti etUm Mifit
ceUbrmndit fufceftrimt , mm ftffe tmdem MtjJ* mtrimu* ebtigmtitni (mtttfmcere .
<4 Ai $>uintum ctufnit , ubt mngmm eertmm eUimefymmm ttfim- ttr rtlimurt
, tfft mb Efifiif* frtfcnbenimm ileemiffnmm cimgrmam , ruA reffmiimt mertbut
Miffmrum ctltbrmndmrum , fieundmm merem Crvirmtit , vel Prtvrntiii . t J Ai
Sixtum , itmtfft imttllrgtnnmm . 36 Ad Seftimmm rtffmdit , firmitttnium mem
effe , ut EeeUfi* , ujet Utm fimlmnt tfUrummdmmifirmtirtiix eUetmfyni,
Miffmrumule- brmndmrum mlimm , uteummui mimrmmm , ferttmtm retimemnt , ra-
tient ixfrnCmrmm , mum, hmbtnt im Mifimrum ttUbrmtimi , nifi tmm EteUfia ,
r> ttem fU atitt uem habtant rtdditmt , mm*i U ufum im- rumdtm txftnfarum
eregmre ttciii feffint, mt tune, qumm fartUatm mnlUttmmt valere extedere vmUrem
exfmfamm , au* fre • Mifarmm Smerifieie ntceffmrii fmnt fubtnmd*: at
ntbtleminus, tmatUmtafn, turamdum effe, ut tx feennii,, mu* (uferfumt , exfm-
fi, mt fufrm dednQii, abfiluti tit Miffa ttUbrtntttr, muet frafcrifu fmttint ab
tjftrmtibmt tUtmefjmmm. yr AdOAmvmm, nen baiert locum , (ti fatii effe, ut
ReBer Bt- ntfim, tfni fatifi Miffam fer mlmm ctUbrnri , tribuat SaemUti ctU-
branti tlttmefynmm eengtuam fteumikm mertm Crvitatit , vtl J'rt>- vineia,
mifi m funiatitnt bmtfitii mUud emtum fmerit , \% Ad Nmum, dtbere mbfeluti
imtegrmm tUtmefjnmm tributtt Sm- eerdati rtUbranti, nee uOam Uint fmrttm fibi
rtrimtrt ftfft 19 Ad Deeimmm nffandu , mm frebibere mbfeiutr, uefr 40 frefterem
, ibui Jmm fmfeefti, , mm fmtufeterimt , feffe tamm dmuh ttUm fufcifere
Miffaram ctltbraudmrmm , medh infrm mmdttum ttm- fatiifmttrt . , qummvii mtra
fmfetftm imfrm mmdUum ttm- , fi tmmm tnbuens eUtmefjnam fr* mltamm id ftimt,
& cmfeUutU, mt itta tune etlebrtm- ifi im fufeU Efi- 44 ^ , mam feffe, miS
de ee* ut fufrm, im riffmfimi ad Puncilicemi w ficii ercOtone fuit fortc
exprelse coocctlum , poffcc . Quandoervoluntate fundatorum, vel dantium
eleemofynara proMi(Iis,eaeleemolynadata eft\ad cultum Ecclelisc, vel Dei,
nunquampofleEpifcopumreducere, quia jam de illis nonpoteit
ampliusdilponeredonans, puut Verricellirr.z.f.MMr.f r. contra Leonem,
&Caflrum. Vcruraegohosleauor, non Vcrriccllum. Nam quando in 1 imine
fundationis iplc fundator voluit , ut id poflct Epifcopus,
Ecdefujudicacuraccepuflejuxcaeam fundatorisdif- poficioncm. Non igitur nunc
difponit donans, quia fupponitur mortuus, fedtunc, quandocellatusell, cVcujus
volunUtem ac- cepuvic Ecclefia, «c. Rr fponfjonem S.Congregacionis numero
prseciscallaum abfolu- ti, & (ine ulla interpreucioneamplecliturDiana,
aliis, meque etiamciuto. Legeitemjanuarium, quidocet, Gubernatores Ec-
clefiarDonpoflcreformareMiflas, excoqudd hseredJtas faOa ilc diflicilis
exaclionis, & fercdecocla. NoUilludCfereJnamGficomninodecocla, & Gne c
u I pa Eccle- fiae perierit , ad ninil
Elccleiiamobligari,dicemusinfrlir.)Ji.8p. Dices. Skucifehabectotumad Cotum,
ficparsadpartem, lci Sacerdos, ieu Eccleliapocefl tocuraonus Miflarum
negligere, fi totuscenfusfioeluacaufaperiit, ut inferiusdicemusK,}jMni.8o.
cinto. ErgoidemSacerdos, vel Eccleilapoceritpirtcmonerisae- gligere,
Cparscenfus fuiperpetuioneristlnefuaculpaperiit . lu
difcurruntcontranosBordonus , &Averfaapud Duiif.io.fr.i6, r/f.6j.cicati ,
(ednonexceptia Diana, quiaddit, idcm probabile pucari a Francifcode Lugo .
Confirmat : quia quilibet potefl ad jutiiciamreducerecontrauum ; fi igicur
cenfus deficit exparte« quilibet poterit onuscenfui addidum juxta partem , quam
pcrcipit, rcformare . Quandoautem ( ajunt hi ) Sacra Congregatio proh ibuic
redudionem Miflarum, non prohibuit eam ticriexviduplicatue compenfacionis,
fedex vi difpcnlationis , quamuceretfolumper. tinere vult ad Pontificem . Refp.
Hstc argumennofteDderequidemdebere fieri ejufmodi reduCiionem, (cdnonofteadunt,
quiioam debeaceamexpedire. Acpotui Sac.CoogregaciopropterbonumcommuDe, & ne
decur anfaparticularibusperionis, vel EcdeCis, pcrpcrim illam rcdu.
dionemexpediendiadieillamavocare, ut re ipfa clariiTimit vcr- bisavocavitj
idquodmodd aMM.a. vidifti. Ad Connrmationem . Refp.conceflbantecedcnte,
negandacftproptcreandem ratioaern conlequentia : nequepoteft dicifolum veuri
iSac.Congregatione, neiifiatia vimdilpenUtionis, non ver6 veuri , nefiatinvim
ju- ftzcomperiiationis. Non, inquam, hocdicipoteft» quiaS.Con. grcgatio ,
utpatetexipGusDecretileclione, Donintendictitulum dumuxat, undefiat, led
neipUmitcnaUsrcdudiaabalio, quim iSummoPontificefiat. Eam uraen , fed tamen
prefcindcndo i pra?(enti Decr«o^, Unum, qnodhiciacit, dicam
infra5.J^.8».r>*». 3 Circa quse adhuc dubiubis primd, de quibufnamoneribus
hicagatur, qusenecrcducereinminus, necmoderan, nec cora- mucareEpifcopi, aut
Generaleshodiepoflinti' Refp. Prim6, incellisieciam de prseterkis ante
promulgatio- nem borum decretorum , ncclolurade oneribus in futurum fu-
fcipiendis. JuxulegesC. J«//j.ibi : legu futurU iant fermnm me- getiii, mm md
fmSm fraterum reveemntue, nifi uimimmtim dm fratt- rin emutmm ftt . Ratioefl,
quia GccxprefsededaravitS. Congre- gatiolbi: Efifcafi nt reimcmnt niU merm
Miffmmm, mnt fafiCan- rtlium Tnitntmum imfefit*, mnt m limUt Jundatimii . NoU
ii- lud unfifitm, quodellprsetericitemporis. Rurfus,ibi, Vr mbf- iuti tn Miffa
dieamtur , auet futrtnt frafcrifta, *a*mvu fiifendU Digitized by Google am
maftrimtmtin futmum . NoU illud C*tt*t* futrimt, quod itcm eft, prztericum.
QuodautcmcontnriuminSicilMpradirariPeyriuus t*.,e.i.n.i6. aiTerat. forteeft ,
quiaquoad hancpartemaccepuca rbidecrccatuncnonfucrunt, juxta communem
dodrinamdocen- tem pofleacceptari » & utabrogarialtqyam legem lecuodum unam
partem, nori" lecundum alum ; euro Bon dt Itgjt. t .a. i .M-M°> alios
ciunte . Dixi tmmt, & fortafse (blum in fua ReligioneMioimorum,
namapudSacerdotesizcularcs jam nuncaccepua mnibusefle communiteranimadverto.
Rcfp.fecund6, intelligi deomnibus , atqueadeod ...eribus, quz
luntaffixaquomodocunqueCapellis, velEcclefiis, deoneri. busexrvcncficio,
deoneribusex legato, &breviterexquacunque caufa , vel titulo . Ita
MiKhMcrd.tr. ; .f.i.t. 1 9jwm. jo. Patet id cx ■verbis univerfalibus Decreti rcftringcntis
poteltacem , qua olim przdictipotiebantur. lmmolilegatumnonfit fub obligatione
applicandi Sacrificium proaliquo , fed folura fubobligationecelebrandi io uli
loco, vel Al- «ari, vel in tali tcmporc, neclufficiat legaturo, undcoporteat,
mo- derationem ad hibere , ad huc ad Pon tificcm eri t recurrendum . Ra-
tioeft,quia*,utdiximus, verbaDccretiuniverfaliarunt, &exa!ia p arte, cuin
Atttfftrmm fnjmatmr Pnntipai* , hz autemcircunflantic, {■■ u onera fint
Acccfloria ad M illam , conlequentcr, (ub eodcm De- eretode moderatiooe
Miflarum comprehenduntur . 5 Quid, fifitAoniverfariumdefunclorura?
Rclp.adhucrcgu- laritercomprehendi fub Decrcto. nam vel Anniveruriumcjulmo-
dieft, utdicanturfingulisanois Miflz; &tuocexprefseinclodi- tur in
verbisiilis Decrcti ( tntr* ulU Miffarmm ) vel utdicantur Mif- iz, & itidem
officiadeiundorum, acdiftribuantureleemolynz pauperibus, & fimilia:
&tuncquiahzcomnialehabentpermo- dumunius, pofitoquod nonpoflintEpilcopi,
&Generales redu- ccreoocraulium Miflarum, necpoternntmoderari przdictaoffi-
■cia, &eleemofynas. Addcquod hzcvidenturacceflbriaadMil- fas, quzin
Anniveruriiscjulmodiprincipaliiisintenduntur. So-
lumpofleteftealiquisnruscafus, propterquem modoaddidi illud (rermUritt r ,
quartdo fcilicet taie Anniverfarium ex voluntatc Te- ilatorislolumconiifleret
inofficiodefuodorum, vclindiftributio- ne eleeroofynz, finecelebratiooe ullius
Miflx , & tunc puto,quod non includaturin przdifloDecreto, atque adeo
Epifcopi , &Gc- ncralespoteruntillud reducere , ficuti poterant ante hoc
Decre- tum , &conccffit illis juxcaanciqua juraapud Mirch.dt trdU.tr.
p.t.c.i9j>.t.'l'tid.ft£it.dt R*f. e.i.ibi , tirtabte, ideftlcgau. Ra-
tiocft, quia in hoc DecretoSac.Congregationis > folura veiatur Epi- ieopis,
&Generalibus, nerrducantoneraMillarum , ergorema- nent didi Epifcopi ,
& Generales , quoad hoc , in conccffiooel ri- dentini.
Dianaigitur^.i^r.iaj-f/.j. aluqueapud ipfum, quianon aneminenint
hujusraricalus, ideo univerfaliter docuerunt com- prchendi Anoiverfaria,
&Officia defuuclorum. Moncnt autcm recleNaldusv.M#/.*.io.aliique,
redudtionera compenUndam ei- Cap. L De Stipendio Miflie. 485 Dt tnirtbmi
Miffarum *ntt Triintinum. leeumaliquoalioopere, celcbrando v. R.aJiquamMilTam
ingeoe- raliproomoibusillisFundatoribus, vel reciundoaliquamoratio- ncm, vel
colleclam , &c utfcilicetquamumpotdt , mious dc- fraudentur Fuodatores. 6
Rogas.- Epilcopi, & Generales,in hoc raro cafu,& io calu mox expl
icando n.8 hanc officiorum reduclionem debencne tacere io Sy- nodo, vel
Capitulo? Rcfp. debere.&quidera ita, ut iemper in polte- jaimcommerooratioinorhcioriat
eorum, qui legata reliquerunt. Ratio e(t, quia CoociiiumTridentinum ftfi 1 $
"t. dtnf. t.\. ia illis jnjungit, his vcrbis . $*»3s Syutdui tupitni hte
sd pitt ufui rtli- gM, qut pU»iut, & mtilitu ptttfi, impitri, faeulttutm
dtu ipifct- fi, , mt in Syatd* Diuttftuut , ittmtmt Abttu&ut , r>
Gtatrulibut Ordimum, mt 1* fuit Cupitmlu Gtmtruliiui , r* dUirnttr frfptUU,
ptfftmt prt fu» tmftuntU (lntuert tirttt htt amidauid mmgii *d Dti honorim ,
& tuitum, & Ettltjuuum mtilitiutm vidtrint txptdut i itm ftmtm , ut
mum'ftmptr d*fumU*rum ttmmtmtrtui* fitt , t»i fr0 fuurum umimmrmm ftUmtt Itgat*
*d pies ufus rtiiaueruat . UbiNotaprimo, quod eft6 anteCoocilium, iis ficuerit
extra Synodum, velCapitulum.' hodietamen ( nifi alicubi in hoc non fuiilctConciliumreceptum^noolicet.
Quarc non elt audiendus j^aAr.inCompjtf.ii.m.ii. dum abfolutedocet,
quodEpilcopuSi ctiamablqueSynodo, exercerebanc poteilatem valct , ut rcccn-
tiores confulti lubfcripferunt : nooeft, ioquam, audiendus,quia clarecootrariumprzcipituriTrideniino.'
mfifortedicas (atque id Rodr. intellexcrit )ulcm redudtionem faOam
cxtraCapitulum , vcl Svnodum, licetillicitcfaclam.' cfletaroen validam ,
quodcer- tc eft probabile .quianullacft in bisConcilii verbis clauluuirritans
fadum . Notaiecundo , idfieriquidemdebereinCapitulo , feuSynodo,
fedtionneceflarioexconCeniuCapitulii ut ex verbis Coocllii pa- tet: licetGt
optimum coofilium , utresmaturiusprocedat, illius etiam confenfumaccedere .
Nota tcrti6, pofleEpifcopum, feuGeoeralem haac fuam po- teftatemalteridelegare,
quiid , mododicto , faciac in Synodo, feuCapitulo. Ratioeft, quiacum
hzccaulafit commifla Epifco- pis, tc Generalibusfubnoraine digniutis, non cft
elecla indu- iiria pertonz, &cumcoromifTafitiisomnibusinfucurum, eft
ceftasordioaria, atque ' .I7.aliique. Tamh. T.tl. D* Satram. 7 Dubiubisfecundo,
an Epifcopi.&Generalespoflintreduce- cereadminoremlummamMillas,
quzfueruntimpolitz, feure- lidzantc
ConciliumTrideniinum^Dian^.a./r.ia-^/^March^
«r*!jr.j.;.j.r.io^.J[i.aliiqucapuJipfosabloluterefpondeni .polle,
quiaDecreturafoluro vcut, nepoffitimpofitaspoftCo.icilium. Sed enim ver6 hi
Docloresdcbuerunt id addcrc , quod adnitur i Dccretot quod, dumveut,
ncpoflintimporitaspoflConcilium, addit,abiolutC, quod nttfeff'»1 imftfitatin
limimtfundatitmii . Si Cr- go hec onera impofira f uermc in ipio
initiofuiidacionis , fcu ereflio- nisBeneficii,vclCapclJaniz,& non proccflu
trmporis, (quodfe- cundum pocuit evenire, fi quando, auclis v.g
reddicibu!t,aucla fui(- ientabEpifcopo&atiaonera; nonpoteruntabEpifcopis,&Gene-
ralibus reduci , quamvisfuerintimpofica ante Concilium. Verba abloluu
Decrctiallata lupra /t. 1 .».7. iunt hujufmodi . X/ Epifteput , *ut Gtntralii
rtdmeat tnera Miffarum ttlebrandarum , *mt fefi Cenei- limm Tridtntimmm
tmptfita , aut in limint fundalienit . 8 ReliQaioultimis volunutibus, ac
tcftamentis per modum legati, fi fuerint acccpuuanteTridentinum, poteruot etiam
1 dictisreduci, quiafolum Bencficia, &CapelIaniz propriedicun-
turhaberelimenfundationis, notiauccmmeralegata: At vcr6 fi c|ufmodilcgau, vcl
quzcunqueelecmofyna manualisfintacccpta- upoltTridentinum, reduclnonpoterunt,
quiadeacccputispoit TridentinumCongrcgatiouoiverlaliterloquiturlub nomine one-
risMiflarum,uliaautemlegaU, velelecmofynaonuscertceft. . Modusreducendi
przdiciaaccepcauanceTridentinum efl idemi dc quo raod6diximus«uim.ct.
Unumdcoiqucaddo, qu6d GEpifcopusimpetraretprivilegium rcducendioncra
luzDirecefis, polfct eciam reducere onera fulce- ptaa Regularibus. Ratioeft,
quiaetiam hzcfuntotvcrafuz Die- ccfis, licct non luz fubjectionis. Adde, qu6d
ficuc in jureC/*». diTtftamtntit , Ordinarius loci
exigicabReligiofiscxemptisracio- nem de execucionibus celtamentorum ,
atqueade6in hacrefub- {untdicliRegularesEpifcopo: itaineademre ejuldem
privilegio irui coovenientiffimum cft. • Dt tturibut Mtfarmm ntnium aectfttii.
■ 9 Dubiubis tertid, AnEpifcopisltceat moderari Miflat alicul Eccleliz,
fireante, GvepoftTridentinumrelidas, nondum u- men,
fiveobtenuiutemclcetnolyi)Z, liveob aliam caulam,'ab eadem Eccleua acceptatas /
Refp. nonefleiraprubabilelicerc Ica March.<i.«.)s. Ratioeft,
quiadecrecumveut, neEpifcopi moderenturoncraMiltarumim» , poOu,
atonusnonduraicccputum, nondiciturpropridfuifleim- poGcum . 10 Rogas,
legatumMiflarumfrequentcrnoneft reli£tum Ec- clefiz imrocdiatc , icd
alicuiSacerduti nominando, fiveab Epifco- po, fiveetiamlperlonalzculari,
leufi^cicommiflario juxta dif- politionera ceftatoris . Jampoccftcontingere.
Primo, quod iplo initioSacerdosprimusnorninatusnonacceptet tale legatum . Se-
cund6, quod hic primus Saccrdos acceptet quidem , verum hoc mortuo, lccundus
nominacus; propcer tctiuitaccmlegati fortafse iupcrvcnientcin acceptare rccutet
. Rogas,inquam,ellneprobabU leinutro<juehoccafu, Epilcopoliccre Miflas cx
przdiclo legato dilporiusmoderariexeo, quiafuntacccputz? Relp. In
prioreevencuprobabilecflelicere,quiavcrconusnon- dumcft impoGtum, cum
fimpliciternondumlegacum fit accepa- tum. lnpoftcrioreeventu, puto,
nequaquamliccre; idquepro- ptercontnriam
rationcm.quiafuitacceputumperprimumSacer- dotcm , atqueade6 onus fimpliciter f
uit impofituro . Necenim non acceputio lecundiSacerdocispoteftfacere, quin
fucrit abEcclc- Dt jmfiii etutfit rtduttndi. n
Dubitabisquart6;qu*namjudicandzfintiunzcaufzi pro- ptcr quas legitime iiat a
Sacra Congregatione Cardinalium ejufraodi Mtflarummodentio? Relp.cum
March.rfrorri tr.-i.p z.t*p.\}j,.z6. eflefequeotes.velfimiles. Prim6, fi
lapfutcmporisrcdditusEc- clcliz, feuConventus,Gntimminuti.
Secund6,fiexpen(zmajo- res n unc fiant in pcrtinen tibus ad M iftam,quim
antei.puu in cmeu- disparamcntis,vino,p<nc, &aliisiirailibus.
Terti6,finumerus ReligioforumGtnotabiliterminor, undenon valeantintegroMif-
urum nuraero latisfacere, & cx alia pattenon poffitautccri talis numerus
obdefeclumeleemofynarura. Quarc6, uclceroofynare- lidafit valdetenuis. Qtiinto,
finuncea,quzpertinentadviclumi & cultum Sacerdotis , fint mult6 raajora ,
qulm antea quando fun- daucftMifla. Sext6, fiad rcficiendumMolendioum v.g. vel
do- mitm, undefrudusproMiffisfolvendifunt, fadz (int extraordi- narizexpenlz,
vel ad litigandum, &c. 14 lllud notatrciic Navirr.<<» A(r// ciltbr
ten(.9.n.<). &eenf ir. per rw.faciliuspofle minui Miflas libere icwlua
fundacione reliclas,quim illas, quzdeterminatisCapellis fuotaffixa/ &
faciliiis item anci- r4ores,auimrecenteraccepuus. Raciocft, quia&
illaliberut fine oubio majorem faciliutcm, & antiquis iacilius videri
pouuntprzdidzcautzjuftz, hoceft, numerusSacerdotumdimi- tia 1 &c Hb » Por-
Digitized by Google i 486 Methodi celebranda; MilT<e. Lib.III. Porr6ulifreduciionispraxii»
qua in hac re Sacra Congregatio atitur, videatur, fi eft orium apud Lezanam v.
At^i w.ji. Lege interceflit convenuo partium. 0. II L Suftr Utud §.i.mm.i.
Deinde , &*. Ubi frdtifitur, mt ttl Mifft «WwKif,, mmt* rtanaitm «4 . 1 T)
Etrus offert ftipem decem v.g. Juliorum Sacerdoti , vcl Eccle- X
fiziutvigintiMiflzproipfocelebrencur. Acceptant ii.lcd dfinde vellent (olum
celebrareMiflas ,decem > vel propcer alias ra- tionet, vel quia
videnteameleemofynam cfiepro viginci Miflis val- deexiguam, pofluntoeid
tutaconlcientia5 Rcfpondct SacraCon. grega t io, d.n.i. non potle , fed debere
eelebrare Miflas praefcriptas. * EcauiaqucfitumPhrnofuit; Ancelebrandzeflent
Miflzpre- fcripur ab offerente eleemofynam, an prefcriptc ab Ordinario, Ref-
vondit eadem Src.Congregatioi.$.i num. tt.Si offerensprzlcripfit Miffas, eas
efte cclebrandas , fi non przlcripfit , efle celebraoda» ad pratfcriptiooem
Ordinarii , juxu roorem Rcgioni» , faCJam, vel fa- ciendam . 3
QuzGrumfuitrurfus, AnSaeerdo9,fieJeemofynaninon(uf» ficientem pro tocMiflis,
eamtamenprotot reciptac, poflitdeinde pauciorescelebrare? Refponditi*. «t.ti.
NoripoUe. 4 Quxfitnmprarterea, AnSacerdote»»quiobftringunturratio- neCapellaniz
, vclfimiliad Mifsam , pofiint naturalem eleemo- fynamrecipere, tc unica Mrf»a
utrique obligationi lacisfacere? Refpondit Hid.n \\. nequaquam pofse. i
Quzfitumdeniquefuit, pofito, quod Teftatordifponat , ut
celebrenturtotdeterminatzMiUc, v.g. cciitum , nec przfcribat eieemolynam , An
Harredespoflini fibi benevifam tradere, An po- tiusGtsbOrdinarioprzleribenda? Retpondit
ibidjt.^4. ab Ordi- nario przfcribendamjuxtamoremRegioaii. orgaDuas etiim habes
in hac materiadamnatas ab Alex.VII.Pro- b€T pofitiones,quarumprima,
quzinordineeftoAavaefthu- jufmodi: Duflicmtum fHftndtum fttefl S*ctrd*i prt
t*dtm Mijf* liti- ti acriftn , *fflic*udt ftttnti f*rttm *ti*m ffici*liftm*m
fruilns iffimtt Ctltbrmmti cwrtfftudtnttm; idmut ftfi Dtcrttum UrhVM.
Alteraeflinordinenona- ftft Dccrttum lH»ui ftttft Stctrdti , tUi Mrft ttUbrtmd*
trtdmxtur , frr ulium fruitfmctrt , cnXtta Mi ■ ftiftmdi* , *IU fmrtt Btftudii
fibt rtttnt*. Vmc» Mif* *n fluribui tbiit*ti«nmus tx iuRiti» ■ ft/sti 4
Utautemprzdiiftaclarius conftent. Dubirabis Primo, Ai twiftl t Sacerdos una
MiUa (atisfacere pluribu» obligationibut es ju- ft itia,acci piendo v.g. unum Julium
a Petro, & alium i Paulo, Mif- taque unica utrlque fati»facere? 7 Relp.
Aliqu i, («clufofcandalo.olim concedebant, ac noUnter Auctoretnon rtomino,
quiafiSiur.i«Sjrr*8cV«a.a.jr.Di>«*i«*^i, •fterit.femiBquamAucrorem
prohacfentcntialegifse, necegole- gi. Fundabanturautem, eiufmodi innominati in
infioico valore M.flz.quifipluribusapplicetur, nullu» ,pofito, quod
fitinfinitu», detrimentum ex coofortioalteriut patietnr . Sed profedo alii apud
Suar.dr. Vaiij. r it atos i M 3 rch : :i. 4t *rdxr.\ p i.c. r r. m n \ 1 .
conira- rium docebanc, & roeri to, quia talis valor infjnitus non eft , ut
vidi- mu5!upri/.i.f.i.5.r.« » 4. Adde,quodfequereturprounaMiUa.
pofseSacerdotemJulio» decem, centum, mille, &C i totidem MiUam
expofcentibut accipere, quod | fenfuomniumfidelium abhorret. Harcolim .
Nuncvero iamid fieri noo pofse, praecipit Sacra Congrtgatio, ut mod6vidimui. 8
Roga»; quidfialiquifequentetopinionem eorumquieamf n- finitatem
Sacrificioconcedunt,dent finguli intcgra ftipendia, c« fibt
contentiunicaMif»a,licebitneSacerdotiilliacquiefcere'Refp.cura hliTch.ii.c 1
6.*.«. l.iccbit.quia v»lenti non ntinjuna. Inftas, atid Sacra Congrcgatio vetat
. Ref pond. Sac . Congregaiio fupponit offe- renteselcemolyniimefteinvitot.'
ceierumiicc>nfeniiant,eritper- indeac fi ex meraliberalitate pioguem
eleomofynaro elargiantur. Notatamen, ronlenfumhuocnonpoisedari , nifi ab iit ,
pro ^uibuiMifsadebetofterri, nonveroabhzredibus, tegatariisaut alientr
voiunutiscxequutoribUf.fiquidemiidomininoa funt , fed xniniltri. Mijfu tn
flmribut 1 9 DubitabisSecundo, anquodnegavimutdeobligationibusju- ftitiar,
coocedere poftumM.derzterisobligationibus , quajufti- tiarnonfunt? Accipit
v.g.ex jna parte Sacerdof eleemofynam a Peuo , ut pro ipfo unam MiUam offent ,
ex alia parte idem Sacer- doiexliberalicate, velexcharitate, velaliotitulo,
quinonlitju» ftitiae, proroittitPiulounamMiUan., poterttne unica MifsaPe-
juftitiae, (edtumPetro, tumPaulo *.i _ tatc, velpromifliooe,
poteritoeunicamMiUam pro utxoque of- fetre, & (ic
duaiobligatiooe»adimplere? to Rci p.March.i* ard.tr. j f .i ,e . 1 7. ciiam
pofl Dratdi£ta Conftre- gationif Decreu concedit.
FuiKfaturinprfediclovaloreiiiiinito, auemipfeinMiUamordicuscognolcit.
Cumigitunlli, quidedic ftipcm, /amappJiceturMifta,
conqu«riratiooabiliteroonpotefl,fi appliceturckaltera, excujut applicationif
conlortiodetrimentum nonpatilur; Mi/mtmim, inquit, iniltr CumdtU ucctuft tfi ,
<f*t,tm uuj , mumm mutku , ttu+li iumtn imftrlit . II
Nihilominusaudieodutnonell, Tumquia non efl vera rt
fententiadevaloritintinitateinaclufecuiido, modo fupca l.tx.i. p.i. n €.
cnphcato : Tum quufequeretur pofleetian» id hcri inoblU gationibustuflitiae,
quodtamcnomnet, & ipleetiamMarchinu», utpaul6ante».7. vidimus, negat,
&fulidamdi(pariutemaffcrre, quamviscontendat, nonpotefr. TurodeoiqucquiaSacraCoiigrc-
gatio licecexplicit«loquaturdepluribufobligatiunibusju(litije,ta.
rneDcciamdealiisobligationibuf impliciteloqui cx iplo conteitu , non
oblcurecolligimut. Nequeralecdicere, facisefte, quandoeafencenciadeiofinicatt
valorit, probabilislic, uc jllamfequiioordinead praxim valearoi»: nonvalct,
inquain, quiapuuroutcam lcnccntiam noncftcproU- bilero, fedveroiucertam,
acvaJdedubiam, utlocociuto.bicti- terinnuimus. ta
Quiddevotc^Vovitv.tSacerdof,fitalutemfui Patriiimpe, travenc,
celcbracuruminaclionemgraciarumMiflam, poccftneiU
lamexftipendioacceptoalteridare? Peflealicubi videbitur, quia peteosex
UipendioMiflam , foliim petitimpetrationem , clc fatisfa- dlionem, quam
jamlucratur : cum votum Sacerdotem obligaverit fuiutn ad reddeudat DeoUude»,
quaijamDeodac, etiamaccepto prodic^aimpccracione , & UtisfaliiooeflipeDdio.
Dicoumen, nonpofle. RatioDoneftfiuccndaabhitDecreiisSa- crarCongrcgatioois,
poflet enim refpooderi , hzcDecreufolum yeure , ne duplex ftipendium accipiatur
pro frudn M iflir, qui con- fiftat in impetratione , Cc fatiifaclione, cVquem
totum lolentpctc- re, Sc vellequiMiflasexpotcunc: atincafunollrohic frucfus jam
un i Untumraod6 datur , & foliim additwr gratiarum aclio pro bene- ficio
accepto, quar, nibil toliit de fruclu toco , quo illi uoiapplicetur. Ratio
igitur erit , quia qui vovi c ablolute Deo M iflam > illamque ci voto
celebra t, toum Miflami fe regulariter abdicat, Deoque veluti dat,nonergo illam
alteri darc potell. Di»i, regulariter, nam fi foltim voverescelebrareSKrum in
Dei laudetn , refervando tibi poceita- tem appliundi frucium alteri, qui fic
petiturus , tunc non repugoo, pofle id fieri, quia tunc votum noncadit fuper
Mifle fruclum^e «juo diiputaitius ,Sc «juod toCum rc^uliritcrcxigunt , rroftn
t* t fiiptniimm Mi$* % poftit remitt 1 f? 1? Dubiubiiccrcio.
Aoaliquando.prounaMiffapluraincegra, vel non mcegra ihpendia accipi proptcr
paupcrcacero pollinc ? Refp. quidquid olim dixerunt Sotut , Bcja , Rodriquez
Nugnul , aliiqueapudDiarta.i^M4.r#/.X.certcnonpofluiit . Ita Suar. Valq. Leflius
Axor. aliiqucapud dc Lugo dt EmckMff.xi.(ta.iM.%T. Ratto ( prsrter Decrccum hoc
Sacrz Cungrcgacioni» ) eft clara , quia pau- perus non dac jmaccipiendi
rcmalienam ( feclulaextreina necclli- catejquaodorefalienanonelf,
inquaumennecellicate, peraliaa orationefcompenfaridebereputat lezutnv.Miff*,
rn.it. & 19. nec dat jus uanfgred iend 1 lege» caxaoccs rerum prctta . Hoc
autem , de quoloquimur, licetnonfitproprieMiflarprctium, eft tamen ad illiut
inftar, uc ex diCtisconftat. tllecercc vel lcrupulus fuit , velavaritia ,
quando quidam Sacer- doscotum Miflar flipendium . hoc eft integrtim Julium,
ideO a pau- pereviduaexpofcebat, quiddiceretfercinuterenonpoffe, ftante
uliMiftztaxacoftipeudio. Verum licet pofti» taiaum integram
eleernofynamexigere, atliberaliterremittere, vei ex integro.vel
exparteetiampotesi nunquamenimfacraCongregacio, vcl Epi-
fcopusremilfioocmprohibuic: cccaxafolumell, neex vi Itipenaii ipbiexcedatur,
nonver6, neremitutur: Dko ( ex vi ftipendii )
namnecprohibuitifponteofrerentibus, tepofteuxato majus ac- Prt rtcifi ftffu t
14 Dubiucis quarto, An liceat Sacerdoti acciperedupl icem elee- mofy nam ,
alceram pro prsrfencia , leuquam vocantOrTiciaturatfl , altrram prointcncionc,
feu applicacione? Refp. Quandoconfiac, pecentemMifTam,datoftipendio,etiasi
integro , lolum voluifteprarfenciam, potet accipere aliud inte- grum
ftipendiumproappticatione, &econtrario, id quod licct GavantUS immbr.
Miff.fmr.lsit.\X.mum.\ y. & Rarbul. dt »ffit.?jirt<b.
M^.u.niaa>.ii.aliiquenegavcrint, tamcn probabilius Svur.dtSf tr*mdilp.X6.fta._.\'i.{<juezdt£utli.d.ilxuf.4.
imtnd de JLugo* Enck*T.dif}.*\. ftct,\ .num.i\ . qUi poft hoc Decrecum
SacraeCoo- gregatioms fcripfit, aliique concedunt. Ratioeft; quia ftipen- dium
pro prarfcncia , recipicur proptcr laburern cxcrinlccum Mitsz, Digitized by
Google Caputl. De Stipendio Miflae. • , quo i n txli loco , vel terapore Mifla
aflumitur celebranda : ftipend ium vero proapplicationc , pro ipfo Sacri fic io
, eo modo quo lupra f.t.n.1. fieri fineubeSimbniae pofle docuirous . Ad Decrecum
Sacrac Congregaiionis , tra doj i refpondebitur mox nmm. J f. 487 prtfUuism,
vtl io ergo fupercft dumttxac,ecquandonara , fi forte ver- ,
petitionemefledefolapr«fentia, &nondcapplica- tione, vel contra
judicandumfit? Dico. Sipetitio, velinflitutioMiflaeinhuoc, vet fimilera rao-
dumcummentionefinu, &etiamloci, velteraporisefformetur. VoU, ftm U%e tu
Mijfms t» t»li AUmri, W TimfU cilibrmndmj ame- Ubtt Anne , Menfi , Htbdtmmdm ,
fm mmmm mt», vti in rtmt- dmm , ftm nfrittrimm muirn* mtm . Vel in rtmifientm ,
ftu ftuif- fmBiintm itltSermm mterum , vel »i imtttuitmtm mtmm , vol frt
difm.tr., &c. CertumettexMtTch.iteri.tr.i.p.x.t.x7.m.f. peti- tionem non
efle folu m de ofliciatura , fed efle e t um de appllcatiooe, utexfepatet.
Ideroetiamputo» fidicat, VeU, ut etUbrtmtur ttt Mif* ia Eceltfi» mtt ftfultmm,
fcu m <ju» ttt ftfmltmt fmtrti vi- deturenimtuncruberirefpedusad
fausfadroocm in Purgatorio debiumile, vel iluis. 1 6 Quod fi petitio fiat cum
mentione finis , (ed non loci, (eu tem- poris io hunc modum : V»U , mt
ttUbrtntur ttt Mifm pr» mnsmm mtm , vtl frt drfundn , vtl md imfetrmndmm
fmluttm fUii mti, &c. Certum elt ex eodem iii. petitiooem efle (olum de
applicatione . ut etiamexiepacet: &inhoccafu, fi alius I tcpeutlolura
praslen- tiam. idquetibiconflet, utfoleatpetereMoniales, Confratref,
jmrno&Pirochiinquibuldamfolemniutibus, quando folura in-' tendunt
haberenuroerum Miflarum pro commodicateaudiencium , poteris pro uli przlentia
aiiud flipertdiumaccipere, quia id non re- cipis profruuuMiflas, fed
prolaboreextrinfcco, uc didum eft MMV.t*. . 17 Denique,
fipetiOofiatcummentioneloci , feu*etiam tera- poris, (edtacito,
liveiohuncfertmodum: imfiitut in tmli Altm- ri Cmptllammm , qui qmuidn
eilibrmr* itbtmt . Attr*v» Hutitm mtum , ut im tmli l*ct fmeimt etUbrmn tu Msffmi^
VtU , mt eiUbrtn- tmr tu Miff* im EuUfi» Mmjui, &c fi, inquam,
iufijtpecitio, operofumcritdifcernere, quid petatur. 1 8 Et Bonacina q l li Jcm
dt Saer.iiff.q.jq.ult f.7.§.in. r J. cum Rar- hoitem.i.it
futfi.tpifejUhg.i4^M.i |. iavenCe de LugAt Euebjiifp.xt. ftit.i.n ii r?
i-ft.4i.iilcfunr , pedtunc, &dcbcrieciamappli- cationem. Ratioeft»
inquiunt,quiacumnonconflatcontrarium, fiiqueresadmodumdubia, prarfumendumeftid»
qnod commani- teraccidit, utfempcrinrebusdubiisdeberefieri, docctlateMe-
noch./.i.«^^ayW»r»r.f.io^*»,.i.communiterautcmpctensMillam vult Gbi illam
applicari . Confirmatur, quiafic fhtuiturab hoc De- creto SacrcCoogregationis
in ordinead quartum dubiumfupri §.1. n.8. &n.i j.i nobisallato. 19
Marchinusautem*V#ri^r.j. ».1^.17. «.4. cenfet, tuac non peti,
undctiecdeberihu/ufmodiapplicationem. RatioeftJnquit, nificlarc conftet. Ni c
|\etenim, melioreftconditioliberurisminim* ttle fcentis. Adde, quodpropoficum
menteretentumnihilextraope- ratur , Ijtuiiquii mshinteHiin , f. i, vtrb. Mi,.
Immd ip(a lez mente Principis retentaad nibil obligac . Cum ifcitur in diais
dilpoGtioni- bus(quatadinHarlegumexplicarifolent, cumlincleges privatae) fe
telhcor non dcclarec , ctiamli mence obligare voluitlec, ligabit. deat,
petifolampnefentiara. RatioeAa,quamauthores!ecundae fen cencie relaras n. 1 9.
attuleninc, qnia nira i r u m oon debeo iine cla- ro fundamenco onus mihi grave
impoocre. Adde, quod ideo apponi videturdeterminatioloci,
utvelhonorelocusamciatur, veladfic commodiusfidclibusaudiendiMiflara.
Itacommunicerintendunc Coofratres , vel Moniales, quando petunt in fuis
Oratoriis Miflam celcbrari; intendunt enim dumnxacfrut commodiuceaudiendi
Miflam, &nihil ulterius, nihiligituraliuddebeo. Dicfum autem eft (
necfitaiiacircunftantia. quae contrariuta per i uad ca t ) quia bas maxiroe
funt accendenda: ad iropleodas Funda- torura mentet , ut ex ftq. mmm.
patebitclarius , ia Dicotertid. Sidilpofitiofitcertioroodo, hoceft. cum ad- di
tione temporis ; & idem eft ■ fi fimul cum tempore addatur & lo- cus)
erititerum diftinguendum. Sienimex determinatione ta.lt colligatur mens
petentisMiflam ferri in praeientiam, haec lola pete- tux.-
Gferriinapplicationem^ peceturapplicario. Diaum expli- coexemplis, acprobo.
Siquisdkat, v*u , ut itcmntur tu Miff* finfuUt iitbut Lunm; certe,
quiadieshiceftidevotioneFidelutm aflignatusadorandumprodefundis,
praslumeturdifprjficioefle,uC celcbrenturMiflzproillis, acque idjsd
petitionemefledeapptica- cionc. Si verdficdicat, VoU, m ctUbrtnntr Miffm iit
Dmminict , lcu iitftfiivt, vcl ttltbrttur Miff» iit tuminie* im tmli tceUfi»,
vidc- turpctitiofolumcfleregttlariterdeprcienia , utniroirum fit, ia concurlu
populi commodiras audiendi Sacrum . Dixi ( regularicer) quiapoceliconcingere,
utexcircunftantiis colligatur, quddetiara inhoc fecundocafuexpofcacur. Iueflec,
mealcoteucia, Gdice- ret : V*t» , mt ttltbruur Miff» ii* ftfitv* S»mUi mui
tuminit , ftm Smniit mti dtviti , tunccDim ct communiteraccidentibus pr^tu-
miturMiflamefleapplicandampropetente: commuaiter enimFi- deles , die feftivo
propriiSaaui, tottm Gbi Millam cclebraum volunt . 14.
AdrationeminconcrariumdiclamiwuN.18. quatenus contra nos iacere poteft ? Refp.
petentem frequencer vefle MiflaB appli- cacionem, fed vellccciam aliquando
folam przfeatiam , & cul- tum Dei , idque efle frcquentiflimum in
fundationibusCapellarum, &Alurium, in quibus fundatores magis infpexerunt
ad hono- rem Aluris, commoditatcro populi, vel quid Gmile. quim ad fuorum
delidorum Utisiadionem . Qgare non (equor fentcntiani GrafliJ*
Mif[.ceUbr.c»nf.\.t»m,x. & Joannis de Lugo dc Euc hmrifl. diftmr. 11.
ftct.i. nmm. 41. dicentium eum , qui expo(cic Miflam,
vellelemperobligareSacerdocemadid, quoducileeft ipft peten- ti. Nonfequor,
inquam, horuro fententiam S niG enim petens. aliquotandem modo , fedeclaret,
noneftprxfumendus tocum id vclie, quiadefado nontotumidfcmperfidelesinceodunt,
ut vi- dimus ; &coofirmaturcx illodidoSuarii /«m.4. dt Reltr trmit.i.l.i,
e.xS.n.7. Htt rtguLt in emtribms tmmximi imftntniit fervmmti» tfi ; fi
valuiffrt , txfrtffiffu. Mult6minusplacetAloyfiusRiccius tim.%.
Truxisrtrumttmatui. Etel.ftr.rtf.%f9. quidocet, quandoTeftator nou defignavit
locum Miflsr, quamlegavit, debeTecelebnriinlocoluaefcpulturas,mi« nus, inquam,
placet, quiaquamvishoc fit confulendum, timen oonadeftobligatio,
quiadumTeftator lorumnonaflienavic, non prsefumitur voluifle przlenciaro .
Illud conccdcrem AloyGo, G Te- AatorGcdifponat, Elis» t»JtmEeeUfi»mpio
fcpultun, viltns , mt itcmntur qmetmmmii etntmm Miffm: concederem,
kiquam,diciopor- terc in loco fcpulturae . Iu Portellad«d«<iia> 1
imcXiff.f.X.cmf.Xt). tune, &diipoGtionisMii flacorisvoluntatem. aj
Adoonfirmatiooem.nego, Cong . ipfaeniinfoiamloquiturdeiis,
quihabentCapellaniam, legacum, velfalariumcumonereapplicandiproFuodacore, non
ver6deiis, quiadpnefcnciamfolamobligancur; fuifleceniminiuftumt fi iis, urx.
IttPorteim*4w<««( ret.v.Miff*,m.\X. & Ratioeft ,
quutanttconjundioeledionisfepul- onis Miflarum videtur perfuadere,eam fuifle
Te- ^4111» • i-JUlalUlfl*tiLllt.l4Ul * Uldkll UL>llgdliiUI ) J U lllCi
CIlllll I I1|UI1U lll y II Ilb | 20 Vcnimcnimvero, nifi, inhoccafu, quandpnon
ifi: mencio quiprasfentiam Iblumdebenc, &applicatioeft (ua, prohibuiflct,
finis* diftinguastresdifponendimodos, difficulutis hujusnodum nunquamdillulves.
Primusmoduseft, fiabfoluteformataGtpetitio, feu difpofitio fjneullamenuooeloci,
velcemporis, fic; vtU, ftmttt», tu cde- hrtmtmr tu Mtf* . Sccuindus modus , eft
. Si Petitio efforraata fuerit , addita roenttovoe loci . VtU, mt etUbrtnim tu
Mif* im tali Altmri , vtl EccUfia . Tertius cum mmcione cemporis, fic: Vti», mt
ttUbnntur tu Mif* t*li ii' « !' Dtmimie*, vtl Lmm* , vtl ftfi* S.Pitri ,
&e. Idcmqueericcumintentioneloci Gmul & icmporis , hoc modo. Vi. U, mt
tilibrtmtur tu Mif* im ttUi EttUfi», tttli iit : HispoGcis, »t Dicoprim6,
fidifpofitioGtprirnomodo, hoc eft , abioluc^, praelumendumefle peti
,adedquedeberi Mifleapplicacionerndum- taaac. Racioeft, quiacommuniter,
quificpetit, profefolumpe- tit , atque
ide6applicarifibifrudumMiflcrequirit,&nihilprarce- rea. Idemenimcfl,
incommuniloqucndiufuGcpecete: \'»U, mt tt* Mifft. tiUbrtntmr, acque , VH* , ut
tu Mif» pr» mi ctlibrin- tmr, Oc nihilahud. Siquiseniro teconveniat,
ftipemqueofferens, dicat; Attiptbmmejuiium preun»Mif»\
fanenilaliudintclligeres, niii (lipemaccepureaddiceodumMiflam proanima ,
feufaluceip- fius , atqueid ittcommuniccrefleinejufn^ieleemofynbmaaua- libus*
rnoxcumdeL.ugodicamr^.^m.itaigitur in difpofitioDe, dc qui loquimur. it
Dicolecundo. Stdifpoficiofitfecundomodo, hoceft, additioneloci,
necGtaliacircunftantia, T»mb. T. II. Dc SmtrtUB. ric, quodiofuaeftpoteltate,aliisdarepotuiflenc.
Aliasconkdu- ras,prohacexplicatione, legc , fi placet , apud dcl.ugoiiff.it s».
crmm.ii.ftit.i 3. ut itera nonnulla de loco, quxhuc reduci pof- fent, vide
infrir.a.f.t: DeniqueGomnibuscKpcnfis, resadhucremanetdnbia.t vidcturefle
proFundatore , atqueade6 illi deberi tum praejcntiam, tum applicacionero . Lege
AlphonfumdcLconeJ/of.c^f/ijH.8. ftttX. Itt eciam lacc fultinecTh.Hurtad.a.i
.rtf.m»rjr.ix.4,.nmm.i } t. docens, quando nihil exprimicpecensMiflam, femper
prxfumi ( nificontrariumconftet) 1 imtiitmi i* Htbitrnaimvriit Eteitfit CmtUi-
16 Exdidismfero, Aloyfium Riccium in deeif.f.i.drci, fi 5.0011
flaiimdebuifledamnareconluetudinem illaminCathedraliNeapo- litana, perquam
Hebdomadarii celebrant ibi Sacrum , fed appli idam alteri,cuilibuerit,frudumMifle
: non.inquam, ftacJmc... dcbuiflec; namjuxtaprardidaconGderandumerat, qua
rattone, feuquibus verbisibiFundatoreseasMiflas in Inflrumento funda-
tioffisdifpofucrunt, atficdecerneretur, approbandaae eflct illa confuetudo , an
reprobanda ? 17 Atqaid, fi noneitetttleInftrumentum,feufcriptura,unde idex e/uf
vcrbis dtlucidari pollit/ Relp. ex de Lugo it tuch»- Hh } r*f. Digitized by
Google 4S8 Methodi celebrandae MiiTae. Lib.III.
rifUiff.zt.ftcl.iMJlfin.Vulhtetur, fiwi/ <« w, •»« danttUi- mifynai maturaUi
frt Siiffit dittndit fimftr fttfumatmr t*i vtllt »f- flieatitnrm : in
Bintficiii vtrt, vtl aliit, im auibui abligatur Sacer. tUt ad ctltbrandum
ftliim tk ttmmtditatim ttrum , qui amdituri fumtMtjfam , factliui fifft
ixifiimari, autd ftU tfficiatura, ntnvt- r- uffltctit nquirMur. Hxcille. Cui
addipotelt, incaiunulliut fcripturz, tnaxirrK- favere famam popuh ,
(notatidemRicc. '«.*,. praxtt rtrum auttid.Eccltf. rtf.l66. ) iplam Sacerdolum
praxim ipfum cxemplumprxdece(1orura,& fimilia: DcbueratergoRicciusbe omaia
confiderarc » namcerte, fi hxc favent dicfa I riij, i
fuaconluetudincdimoveodinonluot. Aiiqutt auafiitntt tirtM vtlunttti fundantmm
Mtfai. • aff Explicatio conjeclurarum, dequibushacleauf egimuscirca Fundacorum
volunutcs, requiriti utadmajoremlegentiurautili- tatem
fcquentcshasquxftionesdiflolvamus. Qiixresenimi. Si fundator ficdilponat,
Eligatur Saetrdtt, ani auettiitctltbrantettt frt amima mta,
obligaturoeSacerdosapplica- reMiflaraprofuodatore, anloJurafatisericfi pro
fuodatore oret ilMifla/ Relp. Certe poflet fic intelligi, hxc enimduo,
applicarepro fundatore Miflam , &orarein Miflaprocodem, feparabilia funt:
cumergounumfolumcxprimatur, nonaliud, ioilluduoura vide-
bituralicuicadcrcobligatio. Verumexunu conjunctione verbo- rum eiltbrani tret ,
putoimplicice ticrumque voluille lundatorem ,
dunecaliquaaliacircunflantiacootrarium perfuadeat. : 9 Quzres Iecund6 . Si
fundator itt dilponic, Afftgne kte Irgatum, ut Saeirdticiletrtt frtanimamia,
qupCMiflz (unt celebrandz? Relp. Quot in caCiviUtecclcbrari
folentiaaliisfimillbusfun- dationibus : Qudd fiineaaullzaliz, przterhaoc,
dequadubiu- raus, appareant, arbitrioprudencisjuxuamplitudinera, velpar- viutem
cieemofVnz , alialquecircunflantias, res dccernatur . Di- xi fin ea civitate )
nonautem dixi ; in ea Dicecefi)folct cnim non ra- roevenirc,
utroultumdiftimilesfintcjulmodi circunflantiz , in ampla , & locuplete
Civiutc, quam io parvo Oppido, licct ejufdera Diceccfis , jo
Advertoinfupcraliudefle, fi fit fundatioCapellaniz,velBe- nencii, aliud,
fifitmerumlegatumMillarum. InCapellaniaenim, & Bcncficiopropteratia onera
Aluris, <5c ofticii, pinguius folet a^KnariltipeodiumSacerdoti, quamin
mcrolcgacoMiflarum,pro quibuscommuoiterlbluradaricooluevit liipendium, quodefl
io- duclum , vel taxatutn in uli Diocccfi . . jt Quzrestertio.
Sifundatoriudifponat, Afftgnt huntttnfum, M Snttrdti ttntntur affliue ctlrbrjrt
: celebranduronc huicerit quoti- die, anfatiseritfrequenterdumtaxat/
Relp.Censdus in/ingul.i i, illud ( tjl/idui ) mterpteutui friquintir . AtCX
alia parte t.Signifiea. tumdtfrtitndii, pro eodcrn accipitur auttidii , &
affidui. Meliuf igitur erit pcrpendere , aoceofus fit pioguis , i n moderatut ,
an per (imilcm cenfum io eoloco multx, an paucc Miflzcclebrari loleant,
aoiintCapellania, leuJBcnehcium , an mcrumlegatum, hisenim, &
fimilibusconfidcratisilluda prudcntc deceriutur, quodvcriu* nilius ell
fundatoris fuifle volunutem . ja Quzresquartd. Si Tellator Gc loquatur :
Suttrdti mtm etlt. brtt ftr nnnnm intrgrum , necaddataliud , obligabiturneSaccrdos
fingulisdicbuscelebrarc, anlolumfrequeotcriotocoanoo? Rcfp. Si pcr
illud.rrMrw/frii*»»»» i«,rrjrjiu«,,pooeremur io dubio, an Te-
flatorvoluericMilTasquotidiaoasper auoura cootinuum, anvero lolum frequenter ,
certeadhoclecunduro; quodeftmious onusi tcnereturSacerdos,quia«xMolin./r.a.d
19X fi.Strti,S*ncb.in Dte. /.4f.i4.>»ii«.*.habemus(ufticere,
quodlcgatumdubiumoblervetur
fecundumminus:atccriemihiexiptamodocomrauniloquendivi. dctur iltud, ctltbritftr
annum inttgrum, line dubio fignificarc pcr ao» oumintegrum, nullddiederopto,
atqueadebcootioue. Jj QucrcsquintA. Tclutordilpofuit.utdieprimoLunzMen-
lisreciureturOmciumdcfunctoruminuliCcclcfia^cclcbrarcntur- que ab cjuldem
Sacerdotibus centum Miflx, afligoato pingui flipen- dio. Accidit,
utdidodicfiveexlegitimaSacerdotumpenuria,fi< vequiai
iciditdiesfeltusfolcmnis(quocafu potius efle anticipan- dumOfhcium, &
Millas defunciorum, qaim poftponendas, ut
Icilicetcelcriusadfitauxiliumaoimarum, rcclcmooctFraxincllus dttbligJnctr
ftH.tfrtcrft.s i.6.n 1.) icadii, inquam, ut uli die
nqnpotucritcxplcriTeftatorisvolunUs, poteruncne alio die eat Miflas,
&OfticiumcelcbrareSaccrdotesprzdidz£cclefiz, &6
adhucduretpenuriaSaccrdoium, celcbraricontinuatz Miflz in fequcntibusdiebus,
&ficlucrari przdiflam pinguem eleemofy- nam? Juvatidfcire,
tumpropterconfcientiam, tumquiaHxre- dcs , quipecuniamdcbent,
contcnduotaliisSacerdotibusuleOf- nciumcommittere. j4 Retp.
pofleSacerdotesEcclefizaTeflatore defignatos die- bus
fequentibusfucceliivecclebrarc, &ficlucrariilludpinguefli- peodium. Ratioeft,
quiaadmittiturfereabomnibusea dodrina: quodquando,
lcsatumaliquodpiumnonpotcftiropleri in fpccic, implcacurmodo magisfimili ,
& conformidilpoficioniTeflacoris.' Iia Sanch. l.^.ctnt. c.l. U*b. 6.1». 2.
exTrid/r^i5.f. S.dtrrf. & l.lr^ntum ff.it ufu, ty ufufruSJrgati. Cum crgo
in catu noftro magis contorme, & magis, ut iu dicam, vicinuro menti
Tcftatoris fit, ut Mtflxab iil- ccro,quibusin illopjngui
ftipcodiovoluitgtauncari , ceicbrcntur, cVineodcm l emplo, iolotempore mutato ,
quimabaliis in alh> Templo, illuderitprcflandura, nonboc. Atquehzcdeprxfeoti
argumcnto dixifle fufticiat, oam cafus alios fitnile* pnideas Leclor lol vere
cx lc ipfe potet it . An ratitnt diti fifii alinuid fhu rtcifi ftfu fnUiftt %1
fVUbitabisquinto. AndiefeflivoSacerdqti IiceatproMifla aliquid plut,
quimfitconfuetum, accipere? Rdp. AntehocDecrecumlicuifle.
Ratioeflepoterat,quia,h'. cet Mitle flipendium non fit propriepretium,ne
incid-amus io Simo. niam, noneftcamendubium regulari proportionaliterdebere ad
illiuf normam : ficutiigitur, nullisemcrc volentibui, rerurapre- tiadecrefcunt,
crelcuntcmentibus multis; iu, qu.a die fellivo
mulczMiflzappetiadcommodiutempopulifolect, roercede, ut ita dicam ,
carioredigouserit operarius Miflz . Confirmaturpritno; quiaMediolaoidabacur
faculusSaccrdoti- busaccipieodidiefetlivoduplum, qulrofolcotdicferiato. Itai»
S/n.Di<rt.Mtd.lAegeTimbJtjurtAbb.it.l jiiff>.<.a.$.n.i 5. EtCre-
mooztaxatumeratftipendium Milfx feriatz duodccim folidosul- traeandemceram;
Fcftivzautemvigintilolidos. Iui*5/«.Craa^ apud Mirch.it tri.rr.l.f.z.c.iC.n.i,
Confirmaturfecuodo; quiaeandem facultatemapprobaveratta- craCongregatioallaua
Bonac.<tVW«/>.4. ^.■//^■»19.8^13. quitefla- tur, Ic eidem Coogrcgationi
intcrfuillc , idemqueconluluifse,eo potiflimumfundamento,quia filicetaugerellipemproMilla
folcm- ni, idcra licebit proMifladieifolemnit. Nocoumeo hocfundameotum,
ni(ialiudaddatur,infirmumef- fe , Mifla enim folemnif majori extriofeco laborc
annexa ell, qui m privau, ideo roajore mcrccde digaa , idquod noncltioMillapri-
*vata diei folemnit . 36 HxcanteDecretum. Quidpoft illud? Dian^.J.rr.t^.rr/.o.
docetopiniooemprzdiclam , quodlcilicetpoftitaugeriltipendium
Millx,ratiooedieifcliivi, damnariin hocDecretoSacrxCongre- gationis. Verum
March.i* trd.tr. }^.i^.t^«.a.quilcripfitpoft hoc Dccretum,
abloluteapprobanseandemprxdiciam opinionem,vi- dctur&mericd,
nonpuuflehocDecretumlibicuntrarium. Scto in hoc Decretoprohiberi duplicaturo
ftipconium pro una Mifsa/ed profeci6 accipiensplus pro Milla icitiva , quam
profcriata, nonac- cipitduplicaumroercedcm, fedunam, & quidem juliam pro
fc- ftiva: quodfateorforeduplicaumprofcriau, ficutirecipiensplus procanuu,
feufoleroni, juliumrccipit, quodefsctcaccdcns,& injuftum pro privaU . 37
Nihilominustemperandaefthxcfenteotia, tumpoftDecre» tum,tumante;
MifsaenimdieiFeftivipoteftitecIuplicatoftipea. dioexpofci, vel
quoadapplicationemdumuxat, velquoetiamai oAiciaturam. Siprololaappliatione, non
poccf aliquidplus acci* peref Siproofficiacurapoces . RaciodifTcrentixeli,
quiaprolola applicatione, non videoundecrclceremajus poftitilipendium; t,-
3uidemapplicatioMifsz feftivc eft fempereadera cum applicatione iei feriatz ,
quoad omoes circunltantias , quz nunc in coo<idera-
tionemcadunt,quxquideracircunftantixfunt latis diverfz rcfpc- ctu otticiat urz
: quia hzc magit expolcitur in fefti vit diebus, quam jnferiatis, cilm majorem
tunc comrooditatem populi , majufque decusEcclefix,
&ejusRctloribuscooferat. Quare non immeri- t6Prz|aciftipcndiummajusproipu,
indicfcflivo, quimfcriato, ut vidimuslupra, uxareconfueverunt. J8 Idcm
proporti"onaJicerdiccumLezanaKJM«J««»i"#r.ij. de Milsacanuu, potes
coimproejusofliciacura, plus acciperev.g. duplicacum,
velctiamtriplicatumftipendiumjuxUmenfuram la- boris, nonver6proapplicatione,
quialabor cantat* eft varius, & quidcm major, at applicatio cll una, &
cadem in qux cft ia qdacumque privau. A* aliauiA nltra ftlitum fiiftndimm
aeeifi ptfftt frt frm&u tx tftrt tftramtii ? J9 H1xtt.i1
Satrif.MiffJiff.l.dif.S./init &dif.±diff.t j. fequerui yEgidium Cooinch.
dtSae ram.a.X j art.i.dub t o.«- 1 9 S- docet , ccle- brantemnonteneridaoti
(tipendium, applicarc Sacrificiura, niti quoadfrucluscxopereoperato, non ver6
quoad frucrum ex opere opcrantis.' undeSaccrdotcmnonhabere obligatiooem
orationes, &alia, quxin MiUafiunc, proeodemorTerendi. Ratio eft , io- quit,
quiadansliipendiumfolumexigit ttluro frudlum priorem, non ver6 hunc
pofleriorero; aliis non fatisfaceretSacerdos, quando cx raalo fine celebrat ,
tuncenimnullusadeftfruciusexopereopc- rantis, exquolequitur,
pofleSacerdotemaliquid plusacciperc, fi huncfruclumexopereopcrantispromitut,
adquemdandumexvi luliti ftipendii nonobligabicur. 40 Sedprofeci6hxcfententia}
nullo modo approbanda , quia «uamvis Iruclus opcrisoperatilitproprius, &
potiflimumSacri. cii, qui potifliroum exigitur ; exigitururaenetiam , &
mious principalis, qui eft frulius operis operantis. Cujus rei ulterior ratio
eft, quiacommunisfenfushominumpetentium , velinjuc». gentium, vel voveotium
Mifura, clldetotovalorcejutdem,Goe ulladulii>ciiooc. qualis nimiruropotefthabcriluliSaccrdote,qui
Digitized by Google Caput I. De Stipendio Miflae. 489 celrbnredebebit.
Habeexemplum.- EmitquislDominofructum v.y.Huoruni annorum pratdii -
totusfrudlus ementi debetar. five multusi quandoex bonadiipofitionc terrae, feu
opportunis pluviis tnnus elHenx 1 fivcexiguus, quandoeft ilerilis . Ita
proportio- niiiter , quandoFidclesexpolcunt Miflam i Sacerdote, totumejus
iWtumexpofcunt fivemultum , fiveexaliquoaccidcnti aliquan. tuluin deficientera
, juxudifpoCtionem , fcilicet,inqtuinvenitur SacerJos, dum celebrat. 41
Quandocrgoexmalofine, &inpeccato quis celebrat, dat qnodexigitur,
quiaexigiturfecundumfuamdifpofitionem, quam hauct; quandocx bonofine, &
magna gratia cefebrat , dat itcm, quod cxigitur,
quiaexigitur(ccundum(uamdi(pofitionem , quam pariter liabet . Nam propterci
rationabiliter Fideles follicite quz- runt Sicerdotem bonum,
quiamagistunclucraripropterdictum fructumexopereoperantis , merito putant. Iu
Fagundez alios citans pr tr. EeeLl.i $,c.6 Ji.t*. 4-- Hincobiterrefolve.
Sacerdotemcxcorarounicatum,velfu- fpcnfum pofleretinereftipendiumfuz
Miflx»fi(quamviscum pec- cato, &uGenairregulariutis)proaliquocelebret.
Ratioeli,quia cuin ipie valide Sacrifkiura ottcrat , ett enim Sacerdos , dat
petenti Mtifamtotumvaloremexopereoperato, valorem ver6 ex opere
operantisnonlieobligavitdare, nififi, &quatcnus illumipte ha- bet,
utmodddiximusdeSacerdoteexiiicntc in peccato. Iu Co- nioch .dt iatr.q.B }
j>. 1 04. janSa d.i+.dt ctnfurji. J J. An prt impttratitnt unum , Prt
fatiif*t1it»t alttrum flipeniium aeeipi valtat? 4? Dubitabis
fext6,anpofl'tS*«rdosrecipcre pro fruflu impetrationis , quam applicat v.g.
Pctro , iruclu iatisfadlionis, quamapplicet v.g. Paulo? Reip. Quod
hifruciusleparabilcsfint,certumeft,utpatetexfu- pradiGis l.z.e.1.1;. 1 .
Quarccgo line dubio Miflam votivam v.g. Bca- tiffimzVirginis celcbrando, poflum
applicare uni vimimpetra- tivani, adobtinendum i Deoaliquod beticficium , &
alteri toum vim fatisfadti vam propcena ejus peccatis debiu . 44
Certumitemraihicft, quod fiquiscxprcfscconfentiat velle folum unumfrudtumet
his, poflisacciperealiquid abalioob alte- rum fructum, ad quem hic etiam
conicntiat : volcnti enim, & con- fentientinullafitinjuria,
utinfimiitdixi:nus/i^r«a.8. 45 Scdquandoquisablolute,&
nihilfcexplicandopetit votivam v.g.BeatifiimzVirginisadaliquod beneficium irr
dum, quabeftfalusfilii, poteftneSacerdus huic tribuere totam przdidum vim
impetrandi , refervata iibi vi fatisfaciendi , Indulgentiae, fiMiflam dicat in
Altari privilegiato ( poterat & addere , vel cum calculo Benedicto) cuiconceflieft
liberatio m ime i Purgatorto . Difplicet , inquam,quia, vel otferens unum
ftipetn, petittalemtndulgentiara, vclnon: fipriraum» jamexconventio-
ncdebes&Indulgcntiam: fifecundum, nonpotes acciperemer- cedcm de renon
convenn. Addeid certeeilecontra intentionera .
Pontificumtalcslndulgentiasconcedentium, qui multum abhot> rentabejufmodi
(ordidisnegotiationibus. Illudnonrcprobarem. Namfiquisitepeut, ut aliquam
colle- ctam, quaeinMiflis v. g. ferialibustuex voluntatetua potes appo- nere,
velpeut, utinMiflaprofeparticulariterores in idwMW» »
confciusquodczterumtoumMiflamalteri ex obligatione appli- ces,
putoteftipendiumintcgrum, fi integrum, vel etiammajus eurgiatur,poflerecipcre-
Ratioeft, quiatuncinnihilodefraudas eum, cuiMiflaradcbcs, ncque pro Milla ,
cjufque neccflariis par- tibus, (euprofrudtuex opere operato, & operantis
ftipendium duplexaccipis, & ex alia parte dansumexcedentemeleemofy- nam,
ltberaliterdat, bctur . An fr» mm» Siiff», plura a txitu» fliptatlU mfau* *d
MeipiptfMi jo Dubitabisoduv6, cui obMiiTxapplicatioaem daturflipen- diumminus,
quimfitlege, velcontuetudinetaxatum, an poflit
untumaccipereabalioquantumfufticitad juftamuniusMifleelee-
mofynani,&dcindeunicaMifla, utriquefatisfacere? Refp.prae-
frindendoabhoclacrzCongregationisDecreto, pofle. ItaRodr.
Nugnus,Valq.FiliScortia,Suar.apud de Luso difp.xo.dtEuth.fia.z. n.x6. Ratioeft
, quia non ell defraudandus Sacerdos fua juila mer- ccde , fupponimusenim
Sacerdotemaccipiendoilludexiguum, ju- rifuonequaquamceflifle. . 51 Quod fi
exprefsefuojuriceflit, atque exprcfsi accepuvit
feobillamtcnuemftipemvclietoumMiflamapplicare, non pofle
abalioquidquamrecipcrc, commttnisdodlrinacft . Iu Corduba, aliiqucapud
Dian.f.s./r.i4.r//"9.March.i<«»r^r.J.».x.r.ii.»*"».T. Quia, tunc,
fuopadto, cuiicroperftanduraefl, feadtotamobli- gavit, jurifuicedendo. Suar.
tamennV SaerMfpM.fta.^MndtctnfttiututtT., otiam in hoc cafu poflc concedit
Sacerdoti pauperi, in uno eventu quando fcili- cctcoadtuspaupcrtateconfentit,
hiccnimpoteritab injuflo paOo refilire, feque indemncm lcrvarc. Sieut (hqult)
fammhit f*» pricaikumviuiiniucuuiui, msffwiMn munuciioi, quam , tpirariui, eui
ditn» mtrcet ntn tn&uirur , pttefl _ alioacceptoftipendio, alteri indigenti
v.g. dcfundlo dare poflit? fureire, ttiumfi » prineipit tb pauptrtattm cUHm fit
pro injufie,& Hoc, fcilicct, efl, quod hicquaerendumproponitur. inaauali
prtti* paeifci: f> ficut , qui tb ntctgttattm ctgitur 46 Conccdebatolim, ut
non imprubabilePetrusNavaiT./.2.^« rr/}ir.r.2.i«>.6.».a4}.aliiqueapiid
March.rfr»ri./r.J.».i.<-.t6.»«.i7. quia (j leparabilesluntejulmodi frudlus
,ieparatim eosdare, 6c pro- ptcreosleparauftipendia
acciperecurSacerdosaonpoflit? Nega- batexlua icntentia idem Nav.Bonac.
Rodriquez, aliique apud lMarch./Kn.i6. cumquibusfentio, multd magis nunc poft
przicns DccretumSacraeCongregationis. Ratiopraeterdidtum Decrctumi ducitur, ex
fenfu confueto petcntiura Miflam , qui(nificontra- icontrarim rium explicent,
velexaliqua circunftantiacontrariumcolligatur,) e(t> ut utrumquefruCtum
fibiacquirere velint . 47 Solum concederem , promittentemexliberaliuteuni Mif-
fam pro ialute filii v.g. poflealtcrieandem promittcre pro fatisfit- clione
prenarum . Ratioeft, quiactimid nonfaciat ex flipcndio,
quodtotumMiflzfrudlumrequirit, fatiseft, fiillisdetidj quod
abfolutdexiotentionefua, &acceputionealteriuspromifit, pro- miiit autcm uni
Miflam formaliterprout impetratoriam, alteri prout fatistadtoriam . 48
C*uidexvoto? certd- non eft improbabile, tcvotum quod emiiifti cclebrandi
Sacrum ob aclionem gratiarum de (alute v.g. tui fratris obtenta,
poilcimplerccumeademMifla, quamalteri , cx
liberalitatedonesprqlatisfaclioncpcenarum , <5c d contra. Ratio
eitcademdidu, quialatisucisforauliter iutentiooipromittentis, Jin m*jor devttit
i» ctltbrandt , vtl «ratiantt alia txtr» , vel ia- tr* Mi£*m, Jut ad majui
idijft ftiptndium ttmftrant? 49 Dubitabis feptim6. Anfi quisaliasorationes,
& fuffngia Miflam extra applicct ei , qui ftipem dedit pro Mifla , vel
magno, 6c extraordinarioalfectu ipiamMiilamcclebret, poflit reciperrpluri
Oipeodia, vclulia, quzmorali judicio, adcquentillasorationcs, vel affclhim?
Rclp. Nonpofle: quidquiddixerintaliqui antiquiores, Palud. tn difl.a,! .7 i.
art.z.cend.s. Sylvcfl.f 7. i.addcComitoIum ii» Hefp.mor.l, r . ,it Sjcr.-j. +
i.n 24. Rat io eft , quia qui Miflam ex pofci t , frudlum ejus ex opere ope-
rato^ ctcopeuntisexpofcit. Quarefieas rationes, eumqueextra-
ordinariumaftedlumaddu, quamvislaudabilitcraddas.umcnad- discontraconventionem,
&. ide6 (lipendium tibi non debebit is, qui id i te noa petiit. Sccus,
invitus, &nolensilludquod nequa- quam vultlol verc cogeretur. Multo
magisdilplicetfententiaBordoni rtf.iyn.i %. apud Leza- rja-v. 8. putantis,
poflcSacerdotemaccipereduplexftipen- dium, unum pro applicatione Mtflz, alterum
proapplicatione Tatm*. T. U. Dt " . 1*> trititum prttit injuflt, ptttft
fint injuftitia, aii» via ft indtmntm ftrvart . Scd de hac dodtrina, cc
exemplisdicam fcparat i m * n. j 7. J2
}4.Ecpra-fcindendoiDccretoJf«:rFr4;i<»i*AiiJ"4r*ni. Quid eojampolito?
De Lugo l.c. Diaua, March./.i. Tamb.ir^r.^.r n.2. d y- 9.17.1 i.timentDccrctum,
atque aded docent, Sacerdotem recipientemiFidcliexiguamquamlibetftipem pro
MilTa, totum ejus frudtum pro ipfo applicare debere ; ni id faciat ; teneri ad
refti-; tutionem . 11 Nihiloroinus puto adhuc poflie . Faveint innoroinad apud
March.J n r. Nec timendum Dccretum , ( concurrentibus umen
conditionibus«.66,dicendisjcumnobiscontrarium nonfit, quia non e/1 credibile ,
voluifle Sacram Congregationem fraudareSacer- dotemjuftamercede.
ExpendamusbreviterverbaDecreti. Dtim- dt ( inquit ) nbi plura ftiptndia
auantumvit inctnpua, & txifu* etllata futrint Saterdetibui , prteipit , ut
abftlute ttt Mijfa ttltbrtn- tur, qutt »d ratitntm attributt tlttmtffna
praferipta futrmt. Hec SacraCongregatio. Ubi noto prim6 , illud Xad ratuntm attribut»
tlttmtfyna) namfignificatMiflas celebrari debere, non ficuti ab
offercnteabfolutiprzfcriptzfunt, fedficutiabeodem, juxu ra- tioncm,
&computumdatzeleemofynz przfcriptx iunt. Cum
igitureleemofynanonfitdaunifilimiate, litniute dabitur appli- catioMiflz. J4 Quandoergoutvidimus^.iji.^i.Congtegatiorefpondit,
fe loqui deptzfcriptione t.»ch ab offerente , non ver6 fadta ab Ordina- rio,
folumexplicuitperfonas, quz facere debeant prcfcriptio- nem, non
ver6adquamratara; quiahancfieri debere, ad ratio- oem eleemolynz datae ,
dixcratinDecreto. jj Quindoitcmnxm.js. praecipit ut ad ftipendia quantumvis
incongrua, &cxiguactiam, dataabuna perfona Miflz prrlcri- ptzcelebrentur,
przcipitquidem, utcelcbrenturMuTzadelee- mofynam praefcriptam , fea juxuraum,
feu ad rationcm didlz eleemofynz, nonver6admerum arbitrium dantis. Scio, expli-
cationem alioru m , quos Uci to nomine affcrt March. dt erd. r r. 5 ,p . 2 .
t.itjt.s-fint, (ednoftraeftmagisadlitteraro, roagilque favet Sa- cerdotibus. j6
Noto fecund6 illud (futebligatitni non fittiifacert )ubi, per iuamobligationem
nonintelligitur niftea, quzerat ante Decre- tum jhaecenim erat fua, ideil
Sacerdotum obligatio, & Decretum fol6milliusmeminit,illamqueinculcat, non
ver6inducit. Quo- niam ergo ante Decreti promulgationem Sacerdotes hac
obligauo- Hh 4 \ Digitized by Google 49& Methodi celcbrandae Miflz.
Lib.111. DaRnna Suaru 4* frtm„itnte fr» mmart fiiftnite Mtff* ctltbrarr . 17
Scdage,perhaDcoccafionem, eam5uariidottriaim««».Ti. traditam,
ducentisexemplumabeo, quiobpaupcrtatem, feune- cefftutem aliquid
invituspacifcitur, expcndamus , nam fic faci- liorad
propofitzquzflionisfolutionem viaftcrnetur. fS Dicoprimo. Qui ob necefliutem
cogitur eroere triticum pretioinjullo, potelfalia vialeindesnnemfcrvarc.
Ratioell,quia injuflerenditoragic , debctque putarccum, qui ob necefliutem
emit, verc dod coofentire uli pretio, ad quodextorqucndum idem venditor nuilum
titulum habet . 59 Dicofccundd. Famulus, ieuopcrarius,quiobpaupertatcm cogitur
minori , quisn fit ju II u m pretium , fuum famulatum vcndc- re,
nuneregularitcr, in unumultitudine iervorumnonpoteftie occultc1 indemncm
lervare, damoumqueluumcooiraDominum refarcirc. VideValerium/* Dif.utriufqu* fm
iv./»r«/i»,Villalob.i« (um.t».tjr.ljjifi}j>.6. Rat:o et? , quu Dumiuus
damnum patitur cauia hujus lamuli , nc alium conducat, qui minori
pretioferviat; G enim lcirct Dominus. quod hic famulus le occultc refareire
vellet , ponde illo , fcd dc alio in uota multitudine lcrvorum fclecxhibcn-
tiumprovideret ; quaigiturjuftitiafamulus, occulteDominofur- ripiatillud, quod
Dominusaliusremitteret, nifi iplemettamulus iuafraudulenuexhibitioaeimpedireti'
Undequuiaroulushicfuic cauta damni emergentis io Domino , obligabitur Dominum
iudcm- ncm fervare, Acoulequcnter ipfciamulus iademnem fe coatra Dominum fervarenonpoterit.
6o Dixi autem ( regulariter in uatamultitudine fcrvorum) namfiquando talc
damnuro non patcretut Dominus, quia fcilicec •lium lervum
minuriilloprctiofamulantemnoa iuvcnillet, aon eritfamulusfua;ulta merccde
dcfraudaadus. Ratiocili qula li- cet infidcliter egerit,
mcndacioquedixeritfecooteotumellc mi- noriillopretio, uroendcfacJoveodidit
luumfamulatumdignum tanu illa roercede. &exaliapartcpofito, qudd Domious
voluit iamulatumiliumeri atalimatuodamnurofibiemergit, vellucrutncrtlat, cercc;
noa cx vi contraflui mutui, ied vi damui fequuti juxudebius regulas,
quantumiuaintereft, exigerepoterit. 64 Adexeroplurodealurariofacilised
relponfio, tuenim qnan- domutuum petis, promittendouluram, nullomodocscauu
injufti damoiulurario, nccillum injuilcdecipu. Noneoimhic habetjus
extorqucndiufuram neci te, necabalio.- At Dowinui babct jus
accepundifamulatumaltcriusgratis fervire volestis, undc juile decipiturafcrvo ,
lcu)usmendacipromilIionealleclus , relinquit illumnuUo,
velminoripretiofervientem. Quid enim efliojufte dccipere, li hocnoneft?
Similequiddicendumcircaaliud exemplum de vendente infri juftum pretium : nam fi
dicius vendens clf caula injuiti damni io emeate, quieroeretalibimioori
illopretio, vci rem illamGbifor- teinutilemoonemeret, clcdeceptus, atqueadeoinvitusemit,oon
poteri t dictus veodcos decipieos fe reurcire , id cnim convincit ra-
tioinducua.63. 65 Atquecxhisconfirmaaturea, qtrcdixirnusa.ti.dermeate triticum
mjullopretio: hicenimnoneftcaufaiiijuflidamni in ven- dcnte,cum
vcndensnullumjushabeac vendeodi majori illopretio, jameiiiminjuftumlupponimus,
cVideoemens puterit cootra ip- lum, occulte, fiaiiam viam non habct ,
fibicompcnlare . 66 Dicoterti6, inquzftionenoftra, deexprelse Miflam pro-
mittente, obpaupertatem, miDoriflipeadio,quimfolet.-eflcom- nino
juxuprzdicladifliaguendum; nam fi offerenstenuem eleemo-
iynaminvenifletaliumfquodexconjecluns v.g. ctc paticitate, &
numeroGuteSacerdorum, acpetenttumMillas, vel limili, colli-
Rendumcrit)quiminoriilloftipendiocelebra:et, non potcrit Sa- cerdos ieindemnemfcrvare
applicando offerenti partcin fruclus Millae; Gnooinveniflct, utiquepoflet;
cVdehoc polieriore fo- lumloquutumefleSuariumexiftimaadurneft : cujus doctrinz
ra- tiocfl jamdicta, quianimiruminprioticalu SaccrJos protnittetw
cftcaulainjultidamni, inpoflcriore non itcm. lere , fe implicitcad jultura
prctium obligavit, ntc ullum damnum, dum hunc tamulumacccptat , patitur, uc
fiipponimus. Dixi d* faB* vtndit , naro GfamuluspratrtititaUqua oblcquiagratis,
animoquclibcrali, vel cxchariutc, vel ex pie- ute,
nonpoteftdciodcmutarcvolunutero, unde nec petcre ex juflitia,
necfibilacerepoterit compcnlationcm. Bonac dt Cantr. rum, feudonatum, ergo
dciici ab illo jufle nequaquam poteft . tegc Mol. dt t<mtr*a'.iiff. |6 j.
Fagund. dt tantraa ./. j .c. 1 6. LeflJAa. r.xt.dttt.tH. A* frnattm Mif*
ffteialifmum ftffit Satttdft babi- erat illumcondutturui, etiampretioincimo,
atqueaded ia coro- l»eniatioo«dim»nuendumcfleaiiquiddejullo ftipendio, etiaro
in- Hmo, rationeinjuriz, ctdamai lcquuti Domioo , obillamfrau- dem. SedprofccididconieqDenternoocfldictum,
namlifuit ve- raiojuria» ( ut Rebellius fatetur , t ex parte famult ,
nonfolumdi- minuefldumaliquideft, fedtotusille exceflus, quem Dominus,
propterillaroinjuriamcogiturtolvcretupraid, quod promiferat, det>ctre()itui,
feuifamulononaccipi, cum totus illeexceflusut damnum fequutum Dumino proptcr
iliam deceptioncro lajuftam , ac jam rf.n.io. diximus. 61 DicesproSuario,
curadeLugo^j«/7.d";^ fr.i.u.i f<ti 4, $.\jutmJii. pollc fibi hunc
iamulum intcgrercfarcirc, *ni* iff* ntn ttgit nU* mtsio DtmiHJtm ad
t**tr*b*mdmm , ftd tfft libtri t*ntr*bh, & rt iff* ■vult fuhtrt
tbi<r*tieotm , f«4 iutrmftci intil ttntrnOut , nt jtiltctt fi<u tum
launlttntt frttti jufli *. Sitnt «««*- 4» in ntctfcttttt fttu mntuum
frtmitttnd* ufurnm , n*n dtttfit in- jufli mutusnttm, uam tfft fttt/i iiktri
n*n muru*n: fitnmtndnt mntuum-, tn if\a *bUi*t ft nd (trv*nd*i Uftt inttinfttnt
«••/■<, e> »4 n*u ntctfitndum ufurnm . fj}uurt nen dtttt tti*m *u**d
fmrttm ilii ufuras dmt frtfttr fraudnttntnm frtmiftntm , qu* iniuxtfit il* lum
*i mntunm , *nt* mutnant ad nullam ufur* farttm jui acqui' rtrt fttuit, ftd tt
iff* aubd vatutt muruum dart , vaiutt ftruar* aauaUtattm nntnraitm tntrtnfttam
mutna, dt tujut intrinfttarati*' nt dart ftnt lutv ■ Sit ttiam qni in ntttjfuatt
vrnitt mfra /»- jlum prtiiumy nen ftivttur , ttuun quead fttrltm , jurt fu* ad
/«• tttm frtttum , ad hae enim velutt fe unfUcite ebUran tmfter e* tf- fe, qubd
libtri veluit tmtrti qu*d idtm m cenduititnc iictnium , tum fif tadtm frerfat
tai te . 6} HzcdcLugu, quzcerteveraluot, Gfolumipfumcontra- DuroemptioniS)
velcondudioaisoudc Ipcciemus: pufito eaim, quod Dominuslervumconducit,
vclemptormerccmemit, leju- itoprotioerocre, vclconduccreucitcconvcnit, <Sc
id locum om- ninohabet, ut modbdiximus, fiquaiiduDomiiiuscauialervi, vcl
emptorcaufa venditons nullumdamiiurapatitur; atincalu ooltro com Dominus
injultum danthuro patiatur , non conducendo alium tervuro, quigratis,
velraioori pretioliberaliterlerviret, poterit
Dominusfecompenlarecontrahunciamuluin ob caufam damni. Quare iamulus potefl lc
ref arcire quantum e(i ex vicontracius..- Do- minui,(|uantumcx vidainniaccepti
; lcd przvalct Dominus,quia ipfedamnmnpatituritamulo. ^icuti mercator cx vi
contrattus mutui nonpotcflcxigerequjdpiamultramutuauropccaoiaro, atli 67
DubiubisNono, anSacerdospoflit accipere aliquid pius»
quirafitjuftumftipendiuro, cxcoquiafructum, qui iplius Sacer- dotiscft,
&lpeciaiiflimumfuprii».i.«.J. appellavimus , appiicct ei,
quiilludplusoffert. Relp. AliqiiconceJunt, atqueadduntfru£tum fpecialiffimum
triumMillarumzquivalercfruaui mediouniusMillz.atque adeo
dignumcfleiategroftipeodio. Sic Molphclmsapud Diau.a.i.rr.ta..
ref.\aAtluT.Abbj»iMlf.t.q.').n.i7.i\i\<\M. Ratioett (inquiunt) quia frucius
Ipccialilliinuselt altenapplicabilis, ergofi applicctur , dignuseftluamerccde.
Antecedensprobaturpariute, quiaomne almd opus bonum , immd &
iptaSacraCommunio, omniuroque Sacramentorumparticipatio, finonquiMeritoriaiunt,
certequi Satisfactoria, alteriapplicaripoflunt. CurergononcV trodui fa- tisfac)oriusMiflzipecialil1imus>
Confirmatur, quiafrucrum mc- diumMifl«quidari(oletaliis,
fibipoteltappIicarcSacerdos, ergo etiamfruclumfpecialiflimum, quemfibi appLcare
folet, poteric applicare aliis. 68
Nihdominusaliimeritdnegant.IuSuar^W.«V?>.pl/><'».9. fint, d c Lugo ii
f.ucb. i. i. 1 1 . ftd . 2 . nu. \ 5 . R a 1 1 0 ( pr x t cr hoc S a c rx
Conjregationis Decretum multum negantibut lavens) eft, quia qu6d ulis frucius
fitalteriapplicabilis , eft resfatii inceru :f\de\e* autcm, ctim affcrunt
Itipcm cerum, non f unt fruttu incerto fatisia- ciendi . Adde ejulmodi fruttum
ipecialiiriroumforufle ex inftituto Chrilliitanonpollealteriapplican, licuti
fructum generalem non pulie applicari aiiis di ximus lupn $. 1 . n. i. 69 Ad
rationemadveruriorum, negandaeftparitas, orationei enim czterz, &
participatioi>esSacramentorumpofluntappIica' ri alii quoad
iruclumoperisoperantis, hiceninifruflus ell velu- ti m dominio operantiuro.
Atfructusfpecialiflimus, dequo lo- quimur, cfl frucius ex opere operato, quem
frudumex opere operato» ficutiincafuooftro,ficindiclaparticipatioaeSacramen-
twum, anChriitusiuinftituerit, utmera voluntate noftraaiiis applicari potiimus,
divioare potius poflumus, quim pronuncia- re. Quisenimicit, quodultsfrutius fit
GcuU fructus f.cncrahs Miflz, quiappiicarinonpoteftalteri» ao verificutt
mcdius, qui poteft* 70 Ad Confirmationem refpondeo, negando confcquentiaro ,
namquodfruclusmediuspoflittibi, <X aliisiSacerdote appljcati,
babemusexpraxiperpetuaEccleliz,aclenfuomniumfidelium: ut quodfimiliterfehabeat Ipecialiffimus,
non habemus. 71 Dices: AdverfariisfatiseflecorumfententiaraeflepTobabi- lem,
utprudenteriegerant; Nequeenim fidcli Saccrdos obliga- tur darefrucium
cercillimum , ad quem nullo modo lc obligat , f ed probabileradumuxat. Refp.
negandocamopinioncra elie prooabi- ltrm, cftcnirofatisdubia, ccinceru,
utpatetexlolutioitelunda- inentiipGus, quodnihil habet, nifiduas negotioaffern
diipariusi nobis potuit. Digitized by Google Caput I. Dc Stipendio Miffe.
$»*iU* ttntra H*t*i*i mgi IfjjMf Jm> fiiftmii* dif^oftt/t • ^ 491 Mif* rum ,
d* q ut - uote , feu imminuto fundocompellltur h«rei »d fappIcmcdtuttMa
pofteriorenoncompellitur. IuFelmus, Gavaat. Saach. Bonac. aliiqueciuti a Mirch
d**ti.tr.if.xj.ii Jttf. quos reprobat . 80
Uterqueexhisiisodisfuisdifliculutibusiraplicatur, exqui- 71 DubitabisDeciroo.
QuaadoTeftatoT, feuFundatorlegat, busfeeitricare, dumjurifperitivariis
limitationibus, & lubli- velprzfcribitaliquotMiflas, quid juris
habeatSacerdos, velEc- deiiacontra hzredes petendi juftum ftipcndium ? Refp.
Quatuor modisinhoc fe habcre poteft teftator. Primo volendo tot Miflas.
deUipendioauteramentionemnoofaciat, & tunc poterit Sacerdos , vel Ecclefia
agere corara Epifcopo , contra hzredes , de flipendio, fccundum contuetudinem
Regionis, jufto ; & Hxresjuxuvireshacreditariaseritobligatusilludaflignare,
ut conftatexdictisinrefponfione SacrzCongregaiionisanobis allata fupra^.i.a.j4-
Si auteraHzreditasnonfutnciat, quod recurrea- duin litad Pontincem: iatis $.1.
* n.i.explicuimus . 7} Secuado modo fe habere poteft teftator , fi velit tantam
pecu- niam, v.g.aureoscentumexpeodiproMiilis, fed raodicum Mifte jjume rum
taxet , v.g. decem , itaut fuperabundet pecunia, & tunc
oilialiudexcircunftantiisconliet, ceofearvellelcgaurio libera-
]jtercxcefluroconcedere,Benenciumq; feuCapellaniam pinguem veUeiundare,
&Goedubio ad totam pecuaiam fubminilirandatn cogi debent hzredes . Idemdic,
fi teftator relinquat prsedium pro paucisMiflis,
quodproceflutemporisfufiiceretadplures: nifita- tnen, utditlumeft,
excircunftantiis, vel verbts teftatoris colli- gatur, velle, auctoPrzdio,
augeri & numerum Miflarum ; dc quare itenim redibit fermo k ».91. 74
Tcrtiomodopofletteftatorvelle, uttantapecuniaexpenda- turproMiflis, fed numerum
Miflarum nontaxet. Tunc, ut ex didis fupra k*t §. J. a.a. conftarepoteft ,
numerum Miflarum taxaxe licebit Epifcopo, necnifiadafligtiatam, «t ex ie patet
, pecuniam obligabuntur hzredes • 75
QuartomodopofletteftatortotMifiasprzfcribere, fed afti- gnarepecuniam tenuem,
&infufiicicntem: & mnccommunior iententiadocet, ineofolumcaluabhzredibusdcberifupplemen-
tu m , quando teftator principaliter intendit ipfas tot Miflas, & con-
fequenter tuoc lolumcompelli hzredesabEpifcopopofle. Iu Bar.
Surd.Mantic.aliiqueapud Sancb. l.$.dtm*tr.di<f.t.n.;6.X'i(c\.m Opmf. it leii
*m. 1 .8. aliiquc . Ratioefl, quia tunc Teftator przlu- miturinanimzfuzcommodum
voluille omninobonum illud fpi- rituale; quacumqueimpenfa,
dauCapaciutehzreditatis. 76 Illud iftitur, in hoc quarto modo , remanet,
&quidem dimcile expiicandum, qua ratione dignolcere valeamus , quod
Teflatorintendatprincipalitertotdcterminatas Miflas , quando ejus verba funt
ambigua , nec facile apparet , quid principalitcr intendat: tot
Miflasnecclebrari, an tantam, & non majorem pecuniz fUmmam , inMiflu,
iniumi : Genimverba effcnt cla- ra, nullainveftigationeindigeremus, iedroens
Teftatorisadun- guemeffetfervaoda. 77 Variz ReguIztradunturaDD.mod6cit. Ula
interczte- ras, utmcliorexcipitur, quz eft communis in fimilibus dubiis
difpoGtionibus. Quandotcftatordemonftrative appooitquantita- tempecuniz,
quamproMiflisaflignat, tuncprincipaliterinten- ditCotMiflas.
Quandover6apponitquantiutempecuniz Uxati- ve, tunc minusprincipalitei intendit
ipfastotMillas, cum prio- cipaliterfbluminteodatunumpecuniamuxauminfumi,
&noa amplius. ' . 78 Sedecceiterumdifficulus : ecqtunamrationcidipfum co-
$nolcipoiut? Afferam brevitcr tres modos, feuregulas ; oam iuseinveniesapud
Jurifpcritospaflim . Prirousmoduseftille, qucmex Fclioo, Paulo de Caftro, &
MoneutraditMarcWn.o«wd.r».j^.a^.it.i».7.Inprzdiais,ici- licct , dubiis
difpolitionibus efte verborum ordinem attenden- dum: namquodprimoprofertur,
priocipaliteriotcodi a Tefta- tore, dicendumerit: quod fccuodoloco, minus
priocipaliter . Quareliprimo loco dicatur efle totMiflas cclebiandas, deinde
ver6apponaturaflignatiopecuniz- demooftrstiveerittalis pecu- nizafligtutio,
&principaIitertotMiflzintendentur : inquoca- funonadafligaaum folam
pecuniam, fed etiam ad fuppleroen- curoobligabunturhzredes. Atver6, ficontra,
primoloco afli- gneturunupecunia, &deindefubdaturl quot Miftz fint cele-
brandc: Uxativefebabebitulisaflignatiopecuniz, &totMiflz minus
principalitcr intendentur, atqueaJfolam afligoaum pe- cuniam , non verd ad
aroplius tenebuntur hzredes . 79 Secundus modus. Si lcgatum exprimatur
unicaperfedu ora- tione. tunccenfeiurfatlumtaxative, fiduabus, przfumiturfa-
ctumdemonftrative. Velclarius, illa funt verba taxativa, quss ftantperfe,
ideftfota, abfquedependentia altorum verborum , redduntfcnfumperfeclumab alio
quopiamdiftinctum. llla funt demonftiativa , quzdependent ab aliis, idefl, non
habentfen- fumperfectumfineillis, leuindependcnterabaiiis. ExempJigra- tia.
Siteflatoritaloquatur : 4/p*m htrtdtm mtnm ad dtuUum T*tr* Stutrdtti aurt*t
trttmt* tx ftu&tbu ttUit fundi fre tatr* ytiff* otutidiant . Hoclegatumfaclumefltaxative,
quia unica perfeda oratione fadium. Si ver6iudicat, AggTMv*h*rtdtm m*um ad
djuUum Tt- tresttrttttrigmta, jubto tx nln fundi rUditibm ftrftlvi fro eat-
t*UijT**»*tUi***. Hoclegatumftatdemonllrative, quia fadtum
eflperduasdiflinclasoratiooes. Alteram, Agruvo hutdtm mtum
mdtUndmmaun*tiritiHtm. Alteram,/»*** ix t*lit UtUi rtddittlmi
ftTftlvipf*mmW*V«XUu*. Io prioreergodifpoutione, miutionibusquzrunt, rem
noftram minus reddunt expeditam Contioentbonamdoclriiiara; nonmficior, & ad
Teftatoris men- temindagandamconducuntnonnihilaliquando, fednon omnin6
fatisfaciunt. Primoenim in utroquemodo, res 1 Notario, feu Scribadependebit,
qui vel unica oratione, vel multiplici, vel priore, vel polterioreloco,
legatum, fuoarbitratu, &fineul- lodefeciufcribere folent. Secuad6, quia ex
primo modo, fe- quitur, quodfiiuloquaturteftator, ViUdtctm Uifii pr* *)tiim^ut
Jutindundin Miflzdecem fintomnin6dicendz, quacuoqueex- penfa,
quiaprimolocoproferuntur. Sivcroita, fr* aMiaatuJu- ln (ilum dtctm Mitw,
Noodecem, fedquinquetintceiebrandz , quiaproferunturfccundoloco, quodumeomihi
iocredibile cfl, quia prorfus in utraque difpofitione, eadem videtur efle
teftatoris mens. Terti6, quiainfecuodomodo ooa abfimile quid incom- moduro
apparet . Egoprofect6ooofumum perfpicax, ut poflini ibidigoolcererationabiledifcrimeo.
Nonne idem fonat ( amrttt trymt* tx fruchbut t*lit fundi juiti ftrfclvi , )
& ( a»rt*l trigint* , auatjuktttxtalifttmd*ftrf»lvi )
curigiturinunadifpofitione here- oemobligabo, inalteranonltem/ 81 Putantigitur
Tcrtio alii (ted lipfi viderint) approbandairi efle
Brixianiopinionemfquametiamfupponunt Berous, & Gui-
doPapaapudMarch.«V«r«\rr.0.x.*.ai.*.i.e>s. ) docentts, ubi
TeflatbrmeminitguantiutisfolvendzproMiflis, ( idem dicuot
infimilibusdubiisajfpolitionibusproquacunquemateria ) quam-
visquantitasfitinluff^ciensaddilpofitasMillks non teneri hzre- dem,
nifiadquantitatemaflignaum, & nullo roodo ad fupple- roentum .
Ratioeftprim6, quiaexquoTeftatormeminit quanti- utispecuniz, przfumitur illam
principaliter,&uxative voluit- fe, &nonaliaminfumi,
quiauliseflnaturaamorispecuniz , ut hominesinfimilibusdifpolitionibus
coromuniter mentetn maxi- meapponantaddeliberandumdequantiute infumenda , Unde
, fiaflignant, multumdetiberattfeamaflignant, atqueadco prioci- paliter, &
uxative. Secund6, quia, ut l.t.c.6.m.*f. diximus , noneft imponendumonusgrave,
nificert6deillocontlet:atnunc noncertdconftat,
quiaTeflatorisverbadequibusagimus, dubia funt. Terti6, quiaindubio roelior eft
conditiopoflidentis. At nunchzreseampoflidet. Quart6docentnon ignobiles
Dotlorcs Mol.Sanc.Menoc.Mitic.&Isonj/#r«i^.di/>.^«.i7.^7Jk7^^s Sanch.
efle pro hac opinione imfmmma c 1 i.nm.9. & r.i )*»46- ' icet fibi
contrarium t. J. d* maAim. d. 1 8.».»4. femper przfumi Teftato- remvoluifle
gravare hzredem , quamminimum poflibile clt, 1. mnmm ix fam. Q.firtm, f.
diUgat.i. 6c in dubio lemperficri in- terpretationem pro hzredecontralegatarium
, vcl fideicomraifsa* rium, l.apUJml. §.Sti» f.dtligat.i. neceandcm efle
rationem de legatis etiam piis , ac de tcftamentis , cum teftamenu arople ex-
plicandafint, Urnifam. jf.«#r*.j«r.noniulegata, quantumvis pia . Cum igitur hlc
przcipue agamus de legatis Miflarum , & qui- demdubiis,
interpreutiononprolegato, led pro hzredibus fa- ciendaefl, adeoquead nihil,
niGadaflignaUm 1 niam, funthzredescnmpellcndi . 8a Hzcnobis,
quzjurifperitorumfuntpropria,! infiouaffefufnciat.CcrteFraxioellus^
exhoccapite, quiaTeftatores coramuoiter curant gravare fuos hzredesqulm minimum
pofliint, unde non Gtcertum.quod prz- fumi poflit mentem illorum fuifle , utauaodecurfu
temporis Mif- fxftipendio.hzredesteneanturadaugendum ftipendium , t~'
gUnOTefleUnrrobabilenonteneri. Eflo tcni Bter doceat cum aliis Diana >.»
Jr.i 4j*f.i 7, 81 DubitabisWndecim6, quaodoTellatornonexpreflitquan-
tiutempecuniz, fed difpofuit, utcelebrenturtotMiflz v g. nj pcrpetuum,
CcontingattemporedifpoGtioois fuifle majus , vel minusftipendiura, quamtempore,
quo adu funt celebrandz , teneturnehzresadpretium currens, teropore
difpoGtioois, an temporeexecutionis. 84 Dicoteneriadcurren» temporeexecutionis.
luBartol.ue- nin.MoneuapudMarch.i«#n<./r.j.^.*.r.ii.».9- Ratioeft , quu
inditpofitioneTeftatorrefpexitprincipatiterad tot Miflas ut ex
fupradiflisconftat, ergo przfumltur eas voluifse, quocunque datoftipendio,
quodcurnt, quaadodicendzfunt Miflz, quod efttempusexecutionis. - 8t Illud umen
adverte, quodGhzresnegl.genter fe habue- rit, neccuraverit Miflas pro anima
Teflatoris intr» competcns tempuscelebrari (quodtempus fi i Tcftatore
przfcriptum non fuerit, quantumfit, colligeturexmoxdicendis $.9. ) «rt*pro-
pterdamnum, quodcaufa hzredis inferretur defuncto, GMil- fenoocelebrentur,
fupplereoranin6 iliud, quod deeft » « «x fepatet, diaushzrestenebitur.
Digitized by Google 49* Methodi Celebrandz Miffic. Lib.III. Suidfiet de
Duarfitnen /«/«(jhwm pre Mtfm , /fi «M rediitit. 86
DubiubisDuodecim6inhuncroodum: HzresquidamTe- fiacoris, qui legaviccencum
aureos fupra quendara fundum pro MillaquocidianacelcbraodaiMonafterio, pcrdeccm
annos non iblvitulemfummara , undeDKcelcbratzfueretuocMilJz,red-
ditnuncMonaftcriomilleaureos, fruttus, fcilicec, deccmaano- rum prztcricorum ,
puteritne Monafterium illos recinere ? Rcfp. Poflecumonerecelrbraodi Miflas
refpoodences decem annis. Qu6dfupere(l, Monafteriieric. Ratio eft, quia
fru&ui legatileguariodrl—n uri cuuieodemonerc, quolegacifuerunc. Ica
MotiiiarMt.a. dt fu/t. •'.aoK.l.z.aliique. 87 Qu'd, iitui
rintlcgatiSacerdotiCapellanov.g. talisEccle- fiz' ciimenimhicunus Sacerdos
occupandus fic ad explendam quotidianam Mifliro , qiis deinceps
celebrandacritad Miflas pre- tcri tas fupplend as non fu lliciet . Refp.
Suppleacperaliosi ficuti fupplere etiam Monafterium perluosvarios Sacerdotes
pocuic, quodque fupcreft, Capellani ericproptereandemracionemmododi£tam :
perillamenim pin- gucmelecmolynim przlumiturTcftatorCapellano, ficut & Mo-
nafterio benefacerc voluiflc . catiocrelcatesinduftriaMooaftcrii, quia kilicet
arbores . plantavit, vel ofncina». dorausausit; vel quid fimilc non eritaugen-
1 dus Miffarum numcru,s, quia illud augmencum cfl fruttus indullric Monafterii:
Atfiea naturafuaarborescreverint, velcaluexfre-
qnentiapopulicrefcacdomuslocacio» tuncaugendzeruntMiflsE. Ratio ei\ , quia
voluntas Teftatoris efl, uc Cotus fructus rei luz pro Miflis expendancur. Adde
in concrarium eandc cfle racionem, fi er- godiminuulocationc,velfrutiu,dioainuentur,&
Miflaemodofu- pradido, ergoauctorcdditu, &Mi(lzeruntaugendz. 9) Una potelt
efle exceptio > quando rar6cootingit ule augmen- tu,cV
aliquandoetiamraroforufsedefuicdecremftumtrunceuitn,
unusannuscompenfacurcumalio, utmoxinfimilidicama.oe'. 94 Quid,fieo,
tempore,quoaugeturtalis reddtcus ,inveniacur,
quodetiamfitauauml)ipendiumMiiraE,poteritne, tunccompeo- fari incrcmentum
redditus cura incremento flipendii ? Reipondeo. 1 Putopoflecum Rodliq. t. 4.
Summat.iz.dt ilifia, m.10. qiliatUDC fervacur xqualiu» ioter augmencum
ucriufque . Qlfid fitty 95 Dubiubi» Decimofext6 . An , ficenfu prodeGgnatisCot
Mif- <is i n variato 1 c r elcat uxa ftipend i i M iflz , v.g. erat med iu s
Julius , I fiifendii Mifui 88 Unumadverterem. Namfiredditus, feueleemofyna
lega- fiat ( Epiicopoficdiiponentc, velcommuni praxi fic accepunte;
UefletMifsis adzquatc relpondens, hoceft, non eflet pinguis , unusinceger
Julius: An,inquam, poflicdiminuinumerusMuTa- auchoricatePontificis , dc ,
quodmoddcx Caftr.». Icilicet rum? Refpondeo, poflediminui hancefleunamexc
incafunecefliutisi in(iouavimus,pariu>iauwHi» ,iu«iut v*u.uww« , ivmm , ila,
velCapellanusieindemnemfervet, Dequeenim praefi
Teftatorinulineccfsitateinjurteeosaggravare voluiflc. Iu Bor-
don.r^.ir.<i.j7. AverfaK/ E«A.f.i t./irfl.t 8. 96 Illudtamentuminhoc,
tumincafu ,de quo».89.diximus , s,tunc non flatimprzfumereoportet,Teftacorem
vo- luifseCapellanogucificari, pofletenimtuncdici, folum voluif- fe merum
numerura Millarum . Quare fi eveairet cafus przdictus, quandoproMifsisnon
cclebratis rcdderetur magna fumma, di- ftinguendumeft.
Sicnimexcircunftantiiscolligacur , Capellano voluifleTeltatoremgratificari, ut
fi Capellanus fuiflet TclUtoris confanguineus, concivis, pauper, &c.
Capellano cum prardi- Qo onerc fac iend i celebra rc Mi fla s nond u m celebra
tas competerec illudjusraciendicelebrare. Sedfiidnoncolligatur, pofll-t hzres
notoperlibencer. Si perannosprztericos Eccleiia habuic rtipea- ex fe facere
(upplere per alios. Ratioeft, quiainpriorecsfu , dium proprzdiciis majus
folito. utefle confuevic, quaiido pin- quandogratificatusfuitCapellaaus; ipfe
jus videtur habere lega- guem Capcllaniara , utlegatumfundavicTcftator, oon
poflc ita- ti: in pofteriore , folumipfzMiflzcclcbrandz. timdiminuiMiflas,
przcextu, qudd taxa (tipendii creverit , vet Siulelegatumfuitaddidtumloco, An
reddiufutnma proprz- decrevcrircenfus . Ratioeft, quiaficuti antei ftetifti
commodo teritis Mifsis requirat omnini , ut Miflz cclebrentur in loco i Te- tuo
, ita tuo incomraodo ftare nunc debes .defeclumquc hujns an- ni
compenfarecongruumeftcum aliorum annorum cxccllu, ut modo funili »9?. diclumeft
. Quaretumhic, tum indidis » 91 . cx 9? judicio prudentis eft ut roericd
ftatore defigoator colligeturerdicendis infri r.i .$.1 ,d) ». y. gieid fi*t, fi
ttnfut rtliiJui prt Mifiii ferett? 89 Dubiubis Decimotcrtid. Sicemusreliduspro
Mitsis reac in totum ( namficxpartcdiminuatur, quomodorecurr
dumfitadPontiticcm, lupri f.i.an.t. ridimus )ad quid tenetur Ecclefia? Rcfp.
Sicumfuaculpa, tenctur, utcettumeft, refarcire to- tumdamnum, finullaculpa,
adnihil obligatur. IuFraxinell.«« ciih\S^ttd.ft;l.^.n.ij.R.Mio cl.quia
Eccleliaobligacur propter fti- pendium, &fubilloTeftacoreamobligavic: achoc
jamdeeft.er- go,&c.San£iuaccidicin Beneficioquocumque, quod daturpro-
pteroincium, peremueenimfruwiufteneficii, cefiatobligatio ad offic ium . Nec
tunc clt tecurreodum ad illum Superiorem , fi enim periitceufus , ad quid
moderacio petenda erit ? dicendum, quandocxceflus, vel defcdus eft ,
vclauclioMiflarumfaciendafit. g*U, fi t»x» (tiptndii dttrtfcnti Ubi , A»
Rjtliiief»! ff-trt dehent taXA f»3n »k Efifeefe? 97 Dubicabis Decimofeptimo .
Quid contrafiet, d invariato didtocenfu pro tot
determinatisMnTisdecrcfcatuxaftipendii : , Cf non ptfitt adiri Pentifex ? 90
Dubitabis Derimoquarto . Quid , fiitadiminuaturpropter oon pofsit
aliquodcapucexdidis g.x.wtm.xi. uc lli minusinfimojulto, ncchzresfuppleac;
adirePoncificemr Relp. Catlr. dt 5scrtr.ilJ.un.de T.uch.f.l J.n.7. quinonmcmi-
nichujusDccrecideCelebracioneMiflarum , docec, quandoadiri non poccft
Ordinariusf dicamus notpofl Decrecum )quandoadiri non poceft Summus Pontifex ,
qui ftipendium taxet ,Miflalquedi- minuat ,probabileefle,
pofleCapellaxiumexfedirainuere, feque inderanemfervare, eftenira
iddejurenaturz, contraquod De- CTeuhzcSacrzCongrcgationis non prxfumunturagere.
Czte- rummonetidmoralitercontingetenonpolle. Dumenira CapeU laniam volunuric
admifit , illam recinet , Superioreraque non adit , fibi imputet , atque adeo
cenetur integre fatisfacere . 91 Sedcerteeafusnonefttam rarus, ut moralicer
contingere non pofsic ; accidiccnimfzp^ , utquando Capellanasadmifitonus ,
<enfurfueric(uflicicns, deindcfinefuaculpadiminuacur : &ex aliaparte,
five proptcr pauperutem, fivc propter aliud , non pooitadireadeam,
cuihcetnumerumMilTarumtemperare. Vu detatnenid, qaod mox noubo».9«.
QuaDdoccnfusproMifsisdirTerturfolvi, quidfaciendum, di- cetur$.9.».ti, Sl»id
fittt fi ctnfus fr» Miftit reliSii aafttur ? 9» DubiubisDecimoquint6.
Sireliquit Monafterio Teftator domum, vel viridarium , utex pretk> locaCionis,
vel frudu di- cancurMiflz: crefcunc arboret, crefcitque ex concurfu populi
pretiumlocacionis) luntneaugendzMiflzr Refp. pofito,
quodconftetnoluifleTeftatorempingui redditu :uxafleMi(sammododi£3o«i».7i. led
Eratv.g.unu<)ulius> nunc fiatmedius ]ulius, ericnc augendu* numcrus
Miflarum? ■ Refpondeo. Siex circunftantiis conftet, Teftatorem noluilTe
ECclefizpingoemredditumrelinquerc, augendumputo . Ratio eft,
quiatuncinafuhujUiTdubicacionisTeftatorprzlumitur vel- lecenfumadzquariMiffis,
dcMiflascenfui; At (i id non confter, diura fiat evidenter dclegatum,
feuCapellaniafundauprzfumantur abfolate , noa [.rnmcere munaitcrio , ncc
raxaiic rviilsan voIuifleextotoreddituMifsas celebrari, ajo efle diltinguendum
cum Fraxiu. de eMStturJea.^j. isuenrtu dorausl putoaugendum,
quiatuncprzlumiturFundatorfuo Capeltano utaflolet, benefacerevoluillc, pofito,
quod deccrminaus Mif- lasprzlcripfit, & nihii aliud explicuit . 98 Sed
dummeminimuscaxzftipendii, daturoccafioquzren- di. Ucrumfi Epifcopusuxat unum
Julium v. g. deberi pro una Mifla, obligeturReligiofusexeraptusftarehuicuxz?
Anpotius potftti volunari^dantibusrecipereduosjulios, pofitoqu6d hoc
(icftipendiumfummum, quodcurricabllrahendoab Epifcopi le- gitimauxa? Refpondeo-
Si volunuriedentur, Unquampinguis eleemotyna, nm Regularis, quim Szcularis,
poteft quta uss Epifcopi non excluditliberaliutem Fidelium . Difficul tas ergo
(o - laconfiftit, quandoquisdet lllud plus tanquam ftipcndium Millar,
alitcromninonon datunn, inquocafu cumcertum lit, Saccula- remSacerdotemdebeteusz
ifuoSaperiori legitim* conltitucz; (econforrrure,.poteftrnerit6dubiuri:
Anidetiamdebeat Reli- giofusexemptus? 99 DicohancquzftionemfimilemetTeilli •
AnEcclefiafticite- nean tur ftare uxis,& metis in pretio rerum, qoas
Principes iccul a- reslegitirnc uxant : itaenim Ecclefiaftici nonlunt
Principibus lc- cularibusfubdici,ficuciexempfinon(untfubditiEpilcopis . Quo-
niamergocommunior, Oc vcraopinioeftillosdebcrelfare metit
UxatisiPrincipe,finondirecld,certecofl(equenteres eo , qu6d pofiu Uli
mcuprctium juflum ulis rei non erit indivifibiliter ,_ni- lijusuillammeum,
undefiquisplus accipiat, contra juflithra accipiet, quiafuroit ultra debitum
rei pretium . Iu Molina , Vafquee, Bonacaliique,
quosfequitur&ciutCa(lrop.»#.i^r.i. dt le;iiu>d.l.p.ZA.f .6.m.l. Ideoetiam
in cafu nollro , pofito, qu6i EpifcopusuxatdandumproftipendioMiflzunum, v.g.
lulium, unusJuiiuj«ritMiflziadivifibileftipendium, quare quidquider hocfolo
tituloaccipietur, contra lufticiam eric. In cafu enira
licecnoniDtenrenUtvcxaveDditJo, * cmptio^qui* Digitized by Google Cap. L De
Stipendio MiiTae . 493 efse picndispofl privilcgium; Refpondit : telligendum,
irtviJimus5-'-M5- Exqua refponuonedcclantur, ut nout ex Bordono , Lezau *». }.
K.AI»/* , m.ij. hanc rcvocationem Pri vilegiorum else etiatp. quoad onen
fufcepu ante Decretum , fi fuiicepu fuerint poit pri- l, nonverdefserevocata,
fi talu onera tuerunc luice- $m***m PriviltjU htt rev*et»t»r? i
Circjquaedubiabisprimo; quznamfint cjufmodi Privlle- gia? Relpondeo,
efseferefequentia . Primuraeftjuliill. & LeonisX. Nam Juliuill. apud Confe-
dum /»£»//« 7. /«/»//: concefiitGenerali Minimor&Sai»aiFran- cilci de Paula
, utin Vifitatione, velaliis ubi fortecontingeret ..jimonia, tamea ut aliki
inunuanmus, proportionalitef ad venm venditionem » velemptioaem, etiam in
Miflarura cafu, difcurreredebemus. Scio Navarr.&Bonac apud Caftropal. l.t.
negareEccleiUfticosfalterafub moruli taxis Principum fzcula- riumfubdi,
undeidemputodiclurosincafu noltro de (tipendio Miflz,
fedillisegoproptcrrationcroanobismod6 diOam affen- * • _ er tAUati,} 100
DubitabisDecimooclav6. AnCapellanus obligetur tunc ad MilTascelebrandas , tum
ad conquirenda Altarisornamenta? Rcfpondeo , fi lufnciant redditus tum ad
defignatas Miflas, tum ad neceflaria Altaris , teneri ad utrumque . Ad ipfum
cnim per- tinctCoturaonusCapellaniz» ficut onus Bcneficiiad Bencficiatum
quicnimfentitcommodum, &iocoramodumfentire dcbet . At finon lufficiant ,
diftioguendumeft . Si Capcllania cft pinguis, Fratresraulurum Mifururo
obligationibus przgravari, quibus itautpcranteccdentesannos fupra juflum
ftipendiumMiflz ali- Utisfacerenon valerent, dilpenUrepofset, utunamMiSamcuro
novemColletiis, hoceft, cumnovemOrationibus, eelebrando, Utisfacereocpro novem
obligationibus .perindcoovem Mifsasce- lebrarent, &cum feptemColle&is
profeptem, & fic infra de- fcendendo, &c. &interimquieasMifsas
fuodaverant, partici- pesefsentomniumbonorumulisReligionis. , } Hzcconcelfio,
quiafacufuitnuncupatim FrancifcoBinea. tunc Gcnerali ,
ideoSuccefsorobtinuitlLeoneX. apud eundera Confecl. 1» BnlU S. UennX. tdem
Privilegium univerfalircr bii verbis : Crnrn amtem Fratribmt ,
frttlltrmmfubfltntatiint, autaliat , d*v*tia»itta»{adm*bajtctbi,
femfiptimquatrins menet* Julie, prtet- Ubrati*»*maim Mtfft, ftrChriftifidtUt
eemmmmitir dari etafmtvtrit , &e. &infra: N^Mliai Fratribmi dtmtrmm
diHiOrdinitUpartibmt Atemantt, & B*tmUpr*ttmp«rt*xi*tntimmt mtdttattr»;
perpttuis tmptribut , iaeeUbrattent mniut Mt/ftmtvtm , vtl feptem c»mt»tm*ra-
ttent: , *d ttrum dtvmtamrm , pr» ttmpiri rttitata , pr* ftpttm , vti mevtm
fpttUltbui , & inttfralibmt Mrjfu , itUmfiilUfPttUUter itBt-
a»iemf»rentceUbra»d*,veldeauibufeu»aii*Santiitt vtiatiai quem*- d*tunqu*i
ttUmfifettHiirttitaadisiUemefynamreteptriat , ftmUp*- B*r»mr*tip*rtnt, ptene
fjfiifaeerevaleanf , ctaeidimmt . 4 HocPrtvilegium, licet
fitconcefsumparticularibusillisFra- tribus Alemaniae , &Boemiz>
tamenconcefsum intelligitur & aliis. Ratioeft, quia
(utnotatRodr./o.i.rrr.jj^irr.iS. Videfu- pra l.u.€.g.*,.».i 1 . ex de Lugoj
adcit Pri vilegium Pontificis , quo Prmlegiaconcefsaunidomui.Mendicantiura,
iatellittuntur con- ccfsa toti Religionifaltcm in fimilicaufa, atque
adedomnibui participantibusinPrivilegiis, id quod iterummcdixifse mcmi-
n\L\.t£.$.*tj*.ix. 5 S:cunJumPrivilegiumapudConfecl.BWu7.I*#»«X.&me-
roinitRodriq.r«.).9.r/r4iuirM7.clte/uldem LeonisX. Concel- fum Minoribus , quod
lic habet : Cim fiemt meteptmui ,c*ntint*t f*~ fUt, mt Fidtlti ipfi plurtt
Mif*t ptr eefdem Ftmtrts ttUtrmndju , *Urgi- tmtis mliqum tUtmnjynm ,
tammitttuu , & im atiamibms rtxunibmt i» *i*i- mefyn&m etltbratiemit
nnimi Miff* ttrtapteanU auantitat vaUi parva , tytcnnt: -Urt cenfuevt brare man
valeatit , El Fratribms, auaittUbrani* nnam Mifam, dumtaxat, fi lUtmtfynA
itCapellanus, licct rrunc hocfuperfluumceflaverit, putoteneri. Ratioeft, quiadetotoBeneficio,
(euredditu prx- fumendumelt provideridebere (quando aliunde provifum non clt)
tiimAluri, tumju(loMiflzltipendio,coramuutoannofar> cundocumlterili. Si verd
Capellania non eft , nifiad juftumMil- fse tuas ftipendium, cenliro non teneri.quia
fecus tuis ftipendiis mi- liures , quaretuncquarationepoflitquidretineri de
itipendio , dicaminm an.f. Jultumautemftipcndiumcorapuure potes in tui favorem
il- lud < quodforteintuaCiviuteeftroediura,fed juftura, fiEpifco-
pusilludlegitimc, ideft, indivifibiliternonuxaverit, tuncenim juxuhoc,
&nonjuxuinfimumtuasrationesuxare debes. Dixi ( in tui favorcm^nam nifi
Fundstor contrariumexpreiferit , prclu-
rniturnoiuifleluumCapellanumflinendioiofimo, licetiufto, ag- gravare-
Anhaecpraefumptiopolltcextendiad concedendum tibi ltipeodium fummum , aliis
judicandum relinquo. 101 Docet Fraxincll. ii eilit. Saterd. ftj.x.cenel.
Capella-- nura non teneri facere reftitutiooem Miflaru ra , fi forte pecuniam
expeaderitadornandura quomodocunque Alurc. St*d elt diftin- gucnduro. Sienimiuntornamenuneceflaria
f&auidemnecefla- riajudico, quzornamento Aiurisconveniunt,utfuntaliquacon-
gruaparamenu, mappae, &c.) Fraxinello aflentior : fecus , fr
fintadoflcnutionem, his enim cum jattura fuarum Millarum Fundatorem non
coofenfifle , puundumeft. Illud item eidem dodoauthoripoftfaclum, lednonantc,
concedo. Nam fi bona fide id jam fecilfe , nuncinveniaturCapellanus,
nonelfcobligan- dumadMillasdefuo (upplendas, puto, quiaea ornamcnu >a«n
deniquein Aluris, atqueadcoDei cultum cefserunt, nec mihi perfuadcre volo in
uli bona fidc Fundatorcm voluifsc fuum Capel- Unum urgcre, immd non ur^eret
CapelUnum in uli cafu , fed ipfum Alure, cuiattributa(untonumcnu, necinhis Uaus
eft ditiorCapelUnus, lcdAIurc. A» tmptnfar* fiiptndmm Mi/fafibi n*n ftlmtum aiiamis
p*ft t. 101 DubiubisDecimonon6. Inhuncmodum.Heres.velqui-
]ibctcuravit,uiSacerdos,pccuniacredita, centum Mifsascele- braret,
quibuscelcbratis, ftipendiumei hzres non folvit. Poft
tatuvaUmmnUifulisnamtUrtitmr, uiamfiimat, trts ,aut atuuuer , multumtempusidcmoblitusprzteritidcbitiaffcrtcentumjulios
ftmttt MiffasetUbratmri, etcafim* divtrfarmm, vtl plurUm tlitm*-
eidemSacerdoti, utcentumMifsascelebret, licetne huic Sacer- fjfnarmmhmjmfmedi ,
tffttis, &i»diHattUbra»d*Mifs»pr«*m»ibm , dotieosrecipcre, & quianonhabetaliam
viam recuperandi fti- anidiSis Mi(sisimtUtm»hnammfamtadSumm*mhu]ufm*ii
eentribue- pendiumcelcbrauiuraMilsarum, fibiidcorapcnfare, non cele- rinr,
veleentributmtimfutmrum, t*mm*m»rati*»*mimr*»ir* f*ti*»+
bnndoMifsasnuncpoftuJaUS? d*, U hat tinftiuutarmm vtftrarmm fmritati fatiifaamm
f*r* , e> Refp. Pofse, colligiturexPcyrinor#».3.r.i.»«.-i7. quatcnus tfst
indnle mai . t, fiMonallcriumfecit expcnias, ad recuperandum ftipen- 6
TertiumPrivilcgiumap.Rodr.j»i»«//4r.«»fl«//M«jrf./KBi(i/. 44-eftconcelsumMoaa(terioS.Benedi£ti
Vallifoleuni per Nicol. FrancumNunciumSixtilV.inhancrbrmam. Rtvtrtmdift. Fater
. Smpptitatmr Paternstativtfh* Kevertndifiimt, ut Fratrtsamafcmmamt
ititmifynas, velanatunauiltgata pre perpttnii CapeiUntti , vtl altat Ubere,
& tuUif*(ti»trttiftri,&riti»trifi»*fradiat*»er* , &e.FUt mt petit*r
. NutUutFraatms Ltgatmt. 7 Quartum 1'rivilegium, apud Porteli. v. Mtftan.i. el\
Mirtini V.conccflum Patribus D.Hieronymi in Hifpania ,quod per extcn-
fumconlcripcumcgonondum vidcrepotui 1 in quo conceditur , quod il li non
teneantur dicere , pro qual ibet CapelUnia , ultn qua- tuor Mifsas in qualibet
hebdomada , etiam fi earum Fundatores, &
alicujus,noneritzo,uum,uthipatiantur damnuminre tam gravi
Inftitutoresdefun6ioitiinaverintquotidieMilsam celebrari : &
obdeliaumdebitorisillius,etUmfianima,&infirmusadeundem quod idem Papadixit,
hancefseampUm fatisUclionem per has debitorempertineant. In illo igiturfoliim
calu przdidam re- quatuorMilsas. Addit Portclla tbU. hxc verba : Eft mmi ctmcef-
CompcnUtioneraadmittcrcm, quoconftaret, totumdamaum ef- fientm hanc n*n ilnbite
antn fuerttfatla , ftdaaattmfmttamaifiat ; im- fefoiiusdebitoris , & nullo
modo tcrtii. m*amcd ntnpublicttur ftrmlaribms tbpericmUm fmfilttrmm . Haec
Privilegia , & fi quz alia foruUe fuiUent , re v< $.IV. Smftr ilUd
§.i.».o. Id vcr6utdcinceps, c>f. Decreto Sacn Congrcgatio . Vbi revecanuir
FrhtiltfU Rtligiiftrmm. diumproMiftis jam celebratis, nec eas rccuperare alio
roodo aPctro v.g.qui illasMilsaspetiit, valeat, nifi retinendo partem cieemofynz,
quam forteidem PetrusproaliisMifliscelcbrandis offerat,
pofsediminuerehasaliasMifsas, & fibi julte fadas ex- penfascompenfare.
Ratiocfsepo(set, quiapropcer juflamcom- penfationempotcftfibirefarcircdamnum,
five Sacerdos in cafu noltro, fiveMonafteriuraincafuPeyrini.
Sibiergoimputetille, quiftipcndiumcelebnturo non folvic, fi poltuUtas nunc
Mifsu n°io | Certc in hac doclrina illud difficile mihi efl : nam fac Mifsas
celebrandasefseproanimapurgantc, vclproimpetranda Unitate 1 /~\UonUm circa
minuendum numerum Mifsaram Ufueruatl SummoPontificerionnulUPrivilcgU, ea hic
univcrla in futurum rcvocantur . Et quia per illud ( i»/»/»r«»>)denouri
videbatur , non revocarl diflaPrivilegia, quoad onenfufcepta, de przterito:
ide6dubi- ' t , Ao Ulud {tnfmtmrmmfmfttfitadu) inteUigeretur de fufci- 8
Atver6, quanamntionePontifcxhzcPrivilegU coocedere tunc potui t , in
praeiudicium eorum , qui eleemofynas obtulcrunt ? ProfeOo Pontifex Doroinus
noneft bonorum Fidehum ,ut pollit de iisfuoarbitratudilponere, & Religiofisapplicare.
przdiClaPrivUegU,aihiliucoa- gruum Digitized by.Google 494
erunmcoacoflamlSuiaaSedefoiffereperin : idquod tiquioresaliquiapudRodriq./M«.i.
f«.r#j. 45.4^.7. g.Ttrtimttm- tlmfit, &Peyrin.
ttm.\.imc*nft.dtcutt.Lttm,X.nmm.t .defendunt, &quidemfrigide, led nova,
raciliorique via, difcurrcndo per fingula, ficexplxo. 9
PriroumPrivilegiumLeooisX. reutum».x. (quodidemeff cum relato ».1 . ) concedit
, ut quandoquidem duos bajoccho» dari, pro flipendio u nius Mifsz > ibi
confuetum erat, concedi c , inquam , WperunamMiflamlubnovero
coranlemorationibu» celebratam facisfieret per novem , & pe» feptcm , pro
lepcera , &c. Jam,ioi ra- rionem ,ad quantam lummam afcendatea pecunia
novies repetiu . Certeba(occh.duonoviesreplicati(uiitbajocchi decem&oOo ,
hoc efl, duo J ulii Romani minus duobus ba jocchis . Decrevic ergo.
feupotiusdeclaravitPontiiexillud ftipendium duorum bajoccho-
animfuiffeirrationabile, uxavitqueprofingulisinillis regionibua
aflignandosefledecem, & octobajocchos, quodcerte ibi» & ia Mcthodi
celebrandae Miffe. Lib.IIL namnonreducitipfePontifex, fed d»t faculntem
rarJucendi . * quidemper DiplomaapprobansGoaftitutionesFratrum, «d quod fitis
oftendit efle eonceffionem uni verfaiera . Ad id , qood additur , Relpondeo
prim6 , efto propter re Juctiones Miflarum quotiduna- nimillinonobligarcnturad
Pontiricemcoofugere : obligarcntur taroenpropteraliaareduaionesnonquotidiaDas,
&quaodo red*- aioinluUutnateitraCapitulum. Sedrdpondeofecund6 , coa-
ccflionemfolumloquidereduclione kcicndainprimo Capitulo , [uare fi occarrat
facien Ja alu reduclio poft iliud :ad Sandam Scdemcritrecurrendum . eaztate,
quandoeratmagnaSacerdotumpenuria, non rum ltipeodium , qiundoquidem nunc in
UnulSacerdotum multi- tudine, utfuprar.i. $.i.*».i. diximus, foletefle dicbus
feriatis unus Julius , feu argenteus , hoc eft bajocchi decem & in his
diebus feftii, duplicari, hoc eft, bajocch i viginti . Adde» & ezpenus vini
, cerz,paranxntorum,Miniftri,&fimilium,quzmodoinfradtcen- do §. r * n.j.
extra ftipendium , cenferi abfolute pofsuat. 1 o Qu id autem ex facto
computoconfequitur ? certe illud.qaod flipendioficjnfteaPootificeUiato,
poterunt deinceps Patres illi HnaMifla utisfacerepronovemexiguis flipendiis,
quz uniu $.V. Smptr illmd f.f. Ac CmUiter, e>c Ubi , li^tittf q» flf t O
Acerdoscum receperit k Fideli argenteum integrum, ut 3 Miflam pro illocelebret
, datargenteum medium Petro fi- .... utfuilocoucisfaciatt mediumvero fibi reti-
net; poteltDeidliciteemeerer Decidit Sacra Congregacio fupra $.r.».io.
nonpofle. * Ecquiadubiutumfuit: ApfaltempoffentRei3oresEccleuaE
aUquidfibiretioereproexpenfisneceflanis, vino.Cera, Hoflia , paramcntis, &
fimilibus. Refpondic rMriri » -t6. poflc ReCtore* doosjulios minus
duobusbajocchis . fuere przfcriptz ab offerentibus cleemofynam . 11 Secundum
PrivilcgiumreUtura» r.conceflit.utpromultis a
Ruriusfuitdubiucum,AnBenenciatus,quipotdlpcTi efferentibusexiguam eleemolynara.
quz pertingeret ufque ad eelcbrare, teneaturhuicaliidareflipeodium ad rationem
Bene- Julium, unaMiflaapplicaretur. Videsetiam hlc aihil aliud fe- fie.i?
Reipondita.1,7. fatis efle, fi det eleemolynam congruatn ciflePontificem,
nifidecuraflc jnftumftipendium Mifsz manua- (ecundummoremReligionis, fialiud in
funiationecautumnon lisefteunum Julium/ Noneftigitur audiendus Colleclor
Privilegiorum Meodican- tium in ctmp. Mtudtc. Tit. Mifl. J. f .4. apud Rodriq.
t r. t.q.rrt, .4 ? jmr. 7*quinon valensidaliomodoexplicare,aflcruit,
hancconceflio- nem tuiffefubreptitiam,nulliufquc valoris,prout multi viri famo-
fi,Theologi,& Jurifperiti refponderunt. Noneft,inquam dus.
ficut&necalii, frivolasexplicationes afferentes, roodo diflo jufticia
conccflionis cognofci facil c poteff . tx TertiumPrivilegium allacum
».6.quodeft: Legati Pontifi- Cis,
fipoteftatempracdicra,velaliainterprctationedefendere,ben6 cfl. Secus, concederc
Lcgatum fuz poteflatis limites exceftifle ( licct boaa fide )
noneflinconveniens. 1 1 Quartum PrivilegiumconccditproqualibetCapcllaniaquo-
tidianarMilTar, cclebrari Miflas quatuor in hcbdomada. Idquod
ideoconceffjffePoncificemmibicredibileeft, quia Capcllania: il- lacteaueserant,
&exiguas; reduxicrgitur ad rationabile flipen- dium,
atfcilicetdeperditisfortiCanellaniac redditibus , audif rerampretiis, &c.
rieret jufta Millarumreduciio: idquod de- cernereadSanclamSedem pertinere, nunc
explkite dcclaravit SacraCoogrcgatio. Dttt PriViltf* ttmttftA fofl hu
JMtttttitC^tktMuM Mif'*rum9 »4 Dubitabis (ecund6 .
AnpofthzcDecreufitaliquodPriri- legiumdehacreconceflum Regularibus?
Rdp.efleduo: NamprimoUrbanus VIII. anno fcquenti poft evulgatadiclaDecreta, idefl
ij.julii i6a6. conccflit Procuratori GeneraliMinimorum, ut legau Miflarum
perpetuaexigua , & oneri annexo imparia , ad rationem quinquaginn icutorutn
monc- tc Romane(que unciiscirciter viginti Siculis refpondentjpro qua-
libetMillaquotidiarurcduccrentur. ItaPeyr.M.a.oM^.f. Vrbtm
r7//.Marchin.^«#rd.rr.|^.a.r.aoj^7. ViJesSummum Pontificem
nequaquamlibcrediiponrredeFideiiombonis, fedfolum conce- dere , ut taxentur
Miflae ad rationem jufti fti pendii t «5 Secundft, idemUrbanusVUL6. Augalli
i6i9.approbando Conftitutiones Frarrum Minorumconceflit, utii, inprimo eo-
rumCapituloMiflas, quashiberentannuasquotidiarus; rcduce- rentad
rationemfexagintalcutorumannuorum. Ita Ler. V. Mifts mimji.
QuodPrivilcgiumeandembabetexplicationem. Neque teoffendantmod6quinquaginu, mod6
(exaginU audire, ftipcn- diaenim haecad modumpretii rernm , habent Mcdium ,
lntimum , 16 Sedpetetquis.' AnhisduobusprivilegiisfruanturaliiReli»
giofiparticipantesinprivilegiis? Conccd i t Marchin.diajaj. Negat Lezzan.
iiBjim.% « .Iile, ob ra- tionem univerfalem, qu6d participantes comrounicant in
privi- legiisconccffis, & concedendis . Hic, quia puut hatc oon efle
privilegia, fed reduciionesparticularcs, quas Pontifcx. ad peti-
tionempaniculariumfecit, quxcertealiisnon communicantur. Secus. quando Pontifex
conceditv.g. uni Conventui ahenatio- ncmalicujusboni immobilis, concederct
omnibus participanti- bus. Addequodjamamplius hi Religiofi non tenerentut adire
PoncificemobreduclionemMiflarum, cumipfipofliotfacere, & tamenpraxiseft in
contrarium . 17 Sententuconcedenscftprobabiliorquoatl conceffionem al- fnerit.
5 Denique. Anille, cuidaturftipendiamnunuaJema/BS foU- to, proMifla,
debeattotumdarealtsri,cuiforteillamcciebran- damcommittit? Refpondit^W. h.\9.
deberetotumdare. » Videsdifcrimen ? Id, qaodconceflumellBeneficiatohaben-
tifortepinguesredditusproonereMiffarum , negatur recipicotj elemofynam
manualctn pro Miflis . Etquidrmmcrit6, rjara huic fidelestoumeleemofynam dant
pro ipla Mifla; ihi Fundatores dantetiamproiplacommodiorefuftenuiionc
BcncBciati, ut au- criusferviar, &c. 6 Quarres: recipienseleemofynam
maoualem, fi noa fcrvac hocDecrctum , peccatnemorulitcr? Rcfpondeocum
P.-yr.r»»- lltt.8. t:.W/ v;n. $.4.alios afhrmare , quia tam fubtilis diliinOio
SacrarCongrcgationis, inreumgravi, 1! eamieno incendifle , demonftrat. I ta
Rordoaus ttf.i6.».iS. Alios ncgare, quiaioDe- creto hujusrei nullaadfunt verba
judicantiaculpim mortaicra , & exaliocapitenullitancfitinjuria,
nonSacerdoticelebranti, quia ftipcodiummiDus voluntarir , ut kipponimus,
acccput; nonpe- Anmliiy frtttr RiHcrt< EcrUfa , ftftint rttimtrt
txftafmiprtvim» , rrr4, Mimiftrtf f*r*mt*tis , cVr. 7 ScJadhncdubiubisprim6. An
Ccati Reflori Ecclefix pau- peris conceditur, pofle retinere pnrdiclas expenfas
, iu poflic Sacerdoslegatarius, quinonfitRedor,Sacerdo<< v.g. cui relU
clum fuit annuum lcgarum procelebrandis tot Miffis , poteftneex- polcere
aliqu^d plus , ut faciatdidas expenfas? V Idemquzriturinelremolynismanualibus;
poteftneexpofce- reSaccrdosaliquidplus (fed rationabile) quofatisfaciat Miiuftro
infervientir velinlumatprocera, vino, &c. 9 Rclpondeo, utrumquepofle
jiixtadiciaiMMW.i. SicutMarch. ittri.tt.%.f.z.c.it.n.i(>.
quianemocogiturinfumercdeluoingra- tumalterius: idumcn non conlulerem diviti,
quia (apit indi- gnamavaritiam. Cootirmaturrelponfio, quiamerit6 alicubi U-
xancurhzexpenfzfeparatimabipfius Millse flipcndio, uc vidi- musfupra.
Dehoc(rctenuparteftipendii)eft nounda, atqueitefugjen- dapropofitiodamnata ab
Alexand. VII. quzeft hujulmodi. fofi Dtcrttmm nbmi ptttfi Smttrd*,, tm, Mif,t
ttltbrmnd* trmduntta , ptr miimm fatitfmctrt , ttilmt, illi mmtrt fiiptmdit ,
mitm pmrtt fiU ptndii fibi rtttntm. ftfiit Am CmptiUmat, vtl ttgmtariut .
pmrttm ftiptndii? 10 Dubiubisfecund6: Anquod conceflumcft Benefi- ciato,
conccdaturCapcllano, vel legaurio pingui? Refp. affir- mative,'mod6dctjaftum
ftipendiumalteri. Itade LugodrEnr/7. difp.M.fta.iM.io. Aloyf.Ricc.
imdttif.p.z.dttifiio.mn.l. citans Sotum , Navarr. Bejam . Licet enim Sacra
Congreg. roemineric (oliusBencficiati, cumcadcmfitratio, includunturczteri fimi-
les; fivefintprincipales, fivefubrogati, quia fmbr^mtum {mpitnm. t*rmmtj*i,
iutujni Itrmm fmbrtgmtnr : mod6 oon fit elccmotyna manualis, ut/W.diciumelt. 11
~ 1 Digitized by Google Diceedanattxavit, quodapud BM efjefere unm
Juliuraproua* Milsafenau, &cirdt«rduplicatum profeliiva, (upra djxirous
€mt.i.§.i.»mm.%.&l.tum.is. Quo i fialicubittxaturo nonfuerit, illud erit
jultum , quod fueric communi confuctudine introdu- Qutv, ioquocaiu ( licuti
accidit in^rcrum p^etris non uxatis ) 'KigaoTtu" in^ra^Tciocalurnifiinfimumdare,
jam enim hoc Caput I. Dc Stipcndio Mifl*. 495 $.VL illud ff.i.m.it.
Pra-terelneinEcdeGii, &*. UH pruipitmr, mt MclUU rtluU frt Miftit p.rp.tu,,
, 7«m *W- » *«.» imttmbUiktu fiuAiftrit. mlimt pofir mlmi }mt. ftipiudu ? t»
Dubiubi$terti&: Aninaliquottndemcafuidalicui Saccr-
Jotilireatinmanualibuselecmofyni»? ideo, quamvisidabfolutcCaogregaiioneget , ut
vid;- adhucumentresEaceptiones, feu declarationej ad. Primjefl. SialicubiU
communisdoarinainlegibuspofitivis. Id, quodblc inr lui,quiaMarchin.W«»f«<.rr.}^.i^.}i.».8./ji/,ait,
fcaudivilse, in multisltalixloci,, &Romi, inmulti.CoUegiatis, hocDecre-
*tum, quoadhancpartcm, nonCervari. 15 Secunda. SiegoSacrdosrecipit liberaliter
| Petroprouna Milsa unum v.g. au reum,pingue fcilicct flipendium,fi Petrus ded
it przcisc,& fimpliciter proMilsa,iuut liberalitasexercittfuerit,
infavorem, utiudkam, Miliwe, ipGufque obfequium ; certe noo poisem dare alteri
Saccrdoti celebraturo pro eodero Petro unfl Julium, juftum fcibcet llipendium .
quodque fuperefl .rnihi retine- re. ltaDiana;.*.*r.i4.r«/.iJ. At fi fuit ex
liberalittte^irca meam perfonam, quiafum illiusamicus , vei quialum pauper ,
&c. utique LIcethocDecretumprimoafpecluvii — indigere,
involvittamendjflicultates noncontemaendu. , An Dttrttum hec Uquatu, d* n*ndmm
Mtttftmtitt 1 Dubiubiseniroprim6. AnCalicui EccleGaerelinquaturali. quodmobile,
proooereMiflac perpctuae, fcd nondum Ecclefi» accepuvit, cWigeotur EcckCae
Redtores talem inveAituram , feu applicationem exequi? Refp. nonobligari. quia
fi nondum Ecclefia acceptavit , curo. fuuranonGt, deillodifponerenon poteft .
Illudautemex Regu- litunivcrfalibusfupponas, eum, quicaufamdatirrationabilem ,
neacceptetur,- juxtadamnum, quod facit, pcccare, & M re- pofsem.
luAloyf.Ricc.«d«^««.*iS>-*».?- Ratioeft.quia w
prioricafuftipendiumfuitproMifn, quod ftil exSacraCoo jaliotitulo.
prioncaiumpenaiumiuiiproiviiua, quwi •lipendiumintegrum debet dari ex Sacra
Congregatione, in pofterion , non fuit proMif- la, fedproaliotitulo. ; t4Terua.
SiSacerdos, cui ego committo Mifsam celebran- dam, fiteiprelsecootentusmodica
partc, etiam infra infimum ftipendium, meliorepartemihireUctt , in rigore
pofsum modi- camillampartemeidare. iu Aloyf.Ricc. ikid.ftn*. Ratioeft ,
e,uiaGcutipoteftmihittlisSacerd©sgratificari, dicendo pro mea comraituoncMifsarafincullortipendio,
neque id prohibuit un, <|uamCongregatio, quia id eft mera libcralitas
Sacerdotis: ita & poteitmihigratincari, condoaandopartem, quae eft adhuc
par- tialisliberalitts. Dix!(inrigore)namfuntduoomnindScopuli timendi. Alter *.
BeSaccrdosille metu, velaliofimiliaftectu ducatur adid : «juaG timeat,
reinveaiatinpofterumeleemotysHsproMiiTu, nifi nunc condonet partem , jam enim
tunc nou eflet ex liberaliute . Alter *. ne tali modo in periculura incidas
fordidae negotiationis. 15 Deoique, quod ha&enus diximus , tum de
prohibitione , tumdeejusexceptionibus , putoprobabileeile, extendietiaroad
Varochos, feuadCollecloresMiflarum, quiplura flipendia con- gregant , &
deinde inter Sacerdotes Aipendiarios dillnbuunt . Ra- tiocft, qtiiaquamvishinoofufcipiantonusdieendiMiflas
, unde •videanturex Sau.dtSMtr.difp.S6.ltB.j. p. H*t vrri txtafitn. , fal-
temprolaborecolligendi, ckdiftribuendi pofle fibi aliquid reti- xtere,
nihilominusquiaadhuchaecdeemofynadatur pro Miflis , debet , fecundum hoc
Decretum , integre dari Miflara cele- branti, nifi adfit, ut dictum cft ,
aliqua ex didjs tribus exce- ptionibus. Sedcerte, quiaDecretumbocIolumdirigitur
ad Sacerdotes , ibi : Trcbibtt Suirdtti , M ptrtt Httmtfln*. rtttuts , &c
non audeo condemnare ejufmodi ColleQorcs , & Sacriftas (etiamfi
fincSacerdotes, led non nt ttiibus affignetur eleemofyna , hoC «fl,
utipfiMiftascelcbrent, fed utceiebrandaseascurent;limo- drraiam; ro labore
mertedem ex datis pro Mifla fufcipiant. Ra- tjo clt , quia cum prohibitio fit
odiofa , eft reftriogeuda ad fo» liim exprefre prohibitos » pronibiti autem
funt lolum Sacer. dotcs , quibut eleemofyna datur pro Mifljs , qute ab ipfis
fint celebraudx. Catteri ergo fervent id, ad quod obligantur jore naturae. .
Adidemreducitur, fiquis, rum fitprocurator, utcentum». T. Miflis celebrentur ,
quar Miflae in hac Urbe folent dici v. t.produceniisJulii<, fiquis, innuam,
perinduftriamfuam mit. ut, feueatadaliamUrlxrm, ubi intracxpoftulatumtempus,
di. cantur proreotuin Juiiis 1 pjto enim non efle improbabile pofle ta>
lemprocuratorem.retincafibialioscentum. Ratioeft, quiafu- mipoteftpariusllei
quiperextraordinariara (nam ad ordi- nanam, &morulcm obligaturex ipfo
tamutatu ) per iuum la» borememitresmiuohs, <*uam valeant communiterinforo ;
po- teftenimretinere, quod(ut>ereft, utpotefruclumluaEinduftriat: ptri ergo
modo in cafu noftro . mudumenperdiligenterinnoftrocafu Dottndura eft , id non
pofleneri, quando ex circunftantiisanimadvertenur , dantem
'eieemofynamoonvoluiflelolumipfumMiflarum numerum , fed voluiflebcnctacerc
lociSacerdotibus. vel honorareEcdefiaro. vcl w^ ^ ™ — V - — - i#">ai«u
— y v **» 1 *^ ,j w w ■ quidfimUe,
utexfepatet. gucAwm mthilt tnviiii.tdum JSt? z Dubitabisfccuado,
dequonammobilihlcagatur ? Refpoa- deodeomni, qualiseftpecunia , argenturo,
aurum, fuppellex . &c. quae relictaiuotproooerepexpctt» Miflarum. lu BarboC
dtMpptU.vtriorum, V.Btuu, a.j. j Qu6dCTeftatc*magnarofummampecunisepro
Miflisrelio» quat, necexplicet, anintendatrelinquereproperpetuis, anpra
temporaneu , ideft , Cmui eodem temporedicendis . Puto iotelligi
regulariterdeperpetuis. atque adeopraEdicum fummam debe* re converti in annuos
reddhus,& in veftjendam ad prelcriptum hu- jus Decreti . Ita Bonac d*
ttmtr. d.\\.m.\\A.i 7.;. 7 6 . %.**•*» /*- muitmr. Ratioeft,quiacommuniternonfoletlegarimagna
lumma nifiproAnniveriaritsperpetuis.* Dico (commuauter J namC le-
gatumfueritaPrincipe, autvaid^divite, cumhilolcantmagnara pecuniar
vimlegareprocelebrandis fiuiul multisMiflis, pro his
erittuncpecuniadiflribuenda, femper habendopratoculisTefla*
torismentem,quaeexcircunftaotiis, verbisTcftaraeoii, &flsui- libus eft di
ligen ter in veftiganda . QuMndtuMm urtit tUMt ttltbrmndi Mifuu i» k*t *»(m? 4
Dubittbistertio, quandonam inclpiat obligatio celebrandi , ilatimnepoft
Depofitum pecuDiae,anpdiaccepUtionem EccleCae, an poft factam inveftituram?
Refp. poft inveftiturara .Sic Marco.dt v,d.tr.%p.i.t.\ r.a.iK. §.gud,ts Sjtinti
. Ratioeft.quia tunc incipit ftipendium,ergotunc&onns. Quddfipropterculpam
alicujus , resditTertur, isddinquet, &reftitutionieritobnoxius. < m
auanMm bote Immtbili dtbtMi tjufmftdi mtbiit iuv.jlai} j Dubitabisquartd.
Cujusconditionis efledebeat bonum inv, tnobile, ut huic Decreto , per in vefti
turam in illud , (atisnat i Po* teft nimirum talispecunia implicari, Prim6 in
emcndoaliquopfac* * dio,domo,horto,pomario,roolendioo, vinea, velfimili\ *
Secundo , in emendo aliquo cenfu , feu annuo redd itu perpetuo . Tertioin
extinguendo preprium cenfum, quo fortc gravatur talis Ecclefia , q uz onus
perpctuum Miftarum fufceptura eft . Quarto in folvendoreuduum pretii
alicujuipr(dlJ,quodeadem Ecclefia, nondatototopretio, forteemeratt Quinto,
inredimendoaliquodpraedium , qtt^jd eadem Ecclefta forte vendiderat,
pactoinitocum eroencib ditoab Ecclefia pretioretrovendere. Sexto, inimponendocenfumfuperboijapr
Septimo, infabricandaparteConvencus. . 6 Haecfuseperlequipertinetad
Jurifperitos : pronoftrotamen inftitumfpedanreforumconldentix ,
Dicoinaliquibusexprimis quinquemodiscertum,idoranibusiifdemquinq;probabile
faltera eflequod poffit . Ratiouniverfalitereft,quiaek verbis, & intentJo-
ne Decreti oi hil aliud requiri tur , nifi ut pecunia llla, feu bonQ mo. bile
fiat immobile, ideft perpetuum , & frucliferum, ut fic fuftinerr
valeatonusperpetuseMiflar. Atfi pecuniaimpliceturaliquocx bis przdiclisqoioquemodis,
id lufncienter habetur . Ergo, &c. Infexto, &(eptimomodonoapofle» mox
patebit, nam dilcur* rebrevitert re breviter per Dngulos . 7 C^otd primum, non
videtur efle di/nculus.immo id maxime intenditur ; ut nimirum pofsideatur ab
Ecclefiabonum immobile , qualufupponimuse(Teea,quzibinumenviraus,laltemquoad
in- tentum S. Congregationis , .unde annui fruclus percipi foleaot . 8 Quoad
fecundum,juscenfus,feuanoui redditus petpetui im- left, & frugiferum . lu
iu\^Mj^U.vtr}*tttmv. li&fructusreddit,qi " rperpetuitatiMiflarum. 9
Quoadtertiuro;dumextinguitUrCenfus,qaemEcdefiafuper fua bonaaliisdebet, qaaCacqUiritillumredditaannuampcrpetnQ
pro fc,quoacquifito,fuft inere jam poteft onus Mifle.Cavendu tam« eft.ne
Ecclefia etiam poft extinaum Cenfum, vd Gt inlumciens, vel prudeDtertimeatur
fore Deg^ligens ad novum onus , quod lufcipit . Noofic, CquisioveftitdjilampecuDiamfuper
bona immobUia •cxepttaf acqtjiriC Digitized by Google 496 Methodi celebrandae
Miflle. Lib.IIL if GiEccicfiat undefrucluj rubeat, ad onus Miflz fuftiuendum ,
neam confcrvare , ctiam fi ejufmodic nam proptrrci nonpofle fic dicum pecuniam
inveftiriputocum rii; dummod6fi«efueo, & fallacia fecura ludicaretur
pecunia a Lezana ex Bordono, v.Mij}»,».n-
quodfcilicetinaliosulusnoncoitTumerettur. Ratioeft, quia ;am 10 Quoadquartum
.dtimfolviturrefiduumilludpretiipropras- iatisluperquefinit
JJegeinteattuhaberetur. dio, permdc cft, ac (i pars przdii nondum empu, nunc
etnatur: jacn ^uidinttUigmtmrftrilUd { pro Miflis per petui w ) 16 Dubiubis
fext6. An pecunia rclidanonproMiflndicendi* in perpetuum,fcd in longumteropus,
v.g. proquadraginta, velcen- tummnif, e» vlhujusDecreti ,
ficmododicioinvettieoda/ Rcfp. negativccum Lezana vMiffnn.n. Perpctuum
l.fmrilftrit»* videturMarch.«V«r*',/r.i,.».t t.i i.numiX. f.nuarirrxifrimi,
confe- fJttxtmfat.tmt. figoificatproprictempus non habenscertum hoem, fluenter
loqui , dumconcedit perprzdiclos quatuor modot , fatif- eftoaliquandotcmpus
centum annorum, iramo infracentumaano;, fcerimentiCongregationis, non vtroper
huncquintum. dicatur, etiampcrpetuum . Inlegibuiautembenigniortemperin-
DiccscumcodemMarchino; potfft occurrere, ut anteriorei
terpreutioelliacicnda^utquantominuspoflumuslibertatem las- ereditorrs, quorurz
tioncm fubfecutim ergo (at is pecunia in imroobili bono iroplicatur . it
Quoadqulntiim,quodeftmagiscontroverfum, indeproba- tur, quiaquemadmodum
inprzdiaisquatuorcafibus, ita in hoc ouinto, (atispecuniainveftiturin re
immobili, hocefl , in illoprz- dio,quod de novo redit ad Ecclefiim , quodque
jam fruOus reddit ■ quopaaofatisimpletur mens SacrzCongregationis. Qiiare non i
coaein maiunaw » puim uuuntir, ui aoicnovci kipmuuc» i«.ii;ihi><
uiHuaoiuiuinuspoiiuinusaiueruccm iac- quorum hypotheca non remanGtextincta pcr
vendi- dcrc, concedamut, Pofluncumcneialrocapiteaftringiexccuto. ecut.-.m ,
ledremvendiumallociavit, lemper agere ret, vellegatariiad invefliendum,
ucfcilicet ulempccuiiiimfru- qu6(ccuriuf dictum onut i Succeiloribus pro
▼aJeantcontraprediumretroempturo,c3cillud evincere.atqueaded pofletamittilegatum.
Confirmatur,quiaSacraRotaapudFarin.M.«f«r.56j.propterhoc jundamcntum in fSaiiU
quadam quzftione rejrcit hunc quintum . ia Rclp. advertendoprius, quodinomnibuf
inveflituris (cm- perprsroculishaberidebetimmobile, inquo pccunia applicatur,
nondcbrreefleiualiis hypotheeii , feuoUigationibusefreuum, ut aitpericulum,
quodabaliquoevincaturcum damno legati. Quii cnimtegitimeimpiicahitBecuniam
incmeiuloprcdio,inquod uxor v.g.habet jusfuarumdotium, velquidlimilc? ccrtchoc
cllct pe- cuniampcrdcre, non implicare. Hocpofito: Dico non cfle mi- xum ,
qood, fiinilloprzdioretrovcnditofintanterioresCrcdico- res, nort poftlt inibi
invcllin pecunia , quia inflat pericuium didum; jamcr?b, fi non
fintrjulmodianteriores, potctit; atqueadeoftat jioftradoctrini, quodex vi
retroveoditionis, poflit. Czterum& in hoc aninto , & aliis
prrocedcntibus modis lemper fimilia pericu» laidiligcncewgotiacorecavendafant.
13 Adconfirmationcm Rclpondeo, SacramRotamide6in iilav decifione huncquintum
modum rcjecifle , quia contra przdium re* trovcnditum timebintur, &
Ibrtiile aderant anteriores , non au- temex vi contraclus recrovenditionis, ut
dicluineft. Quoadfextumdidumefr obiter, num.9. Qucad
feptirnumdxononefleaudiendum doUifs.Bordonumna
£rc»(-f/.R<3.r//.irj».?4.docentem , diclampecuniampofleimplicari
infabricandaparte Convcntai, vcl inaliarc limili nonfacicntcaitu frucius.
Ratioefl jamdiclaii quia fic non implicarctureomodo,
«juorrqumtSacraCongr^gtirio, hoc cft , ut polDt ex ejui fructu cnus Miflarura
luftincri. 14 Dcniqueadverte, nonlblurobonaimmobilia, in qua didla
pecuniaeritimplicau, -flcontingatauthoriutePontincis alienari,
deberccorumpretium inalia immobiluinveliiri totiesquotics, Jed Ctiam fi
cootingat alicnari cum cadcm facultatc bonum immobile, v.g.Fundum,Molendinum,
doinum, &c. relidaiTeftacoribus, uccumeorumfruclibus fuftineantur onera
perpetua Miflarum.Ra- tiononfoiumduciturexeo, qu6d hec funt bona EccleGaflica
im- tnobilia, atqueadc6eorumpretiumimmobilcrepuutur. & con-
acquenteridfuperaliquodbonumftabilerenit ioveftiendum : (ed- etiamquiadumSacraCongr.
iudiipofuit dc immobilibus emptis pecuniaaddiclaillisMifris.- multb magis id
difpooere videtur, (6c «uidcmfub iifdem pcenii
Jdefimilibusimmobilibusrcliclisprodi- cfis perpetuis Miflu. Snnntnm txtndttnr
illtU ( velliendi» ) if Dubitabii qutntd. Quantum five hxres, five quicumque
aliut, ad ouem pertinere rontigerit, e.xpeclare, (iae fcrupuio , poierk, ad
diftampecuniam invcftiendam? Redp. etiam (i roultumexpectet,
quandononinveniturmodul utilisinvcftiendiadprarfrriptumTeftatoris, nonpeccat: quia
il- iud gnnmprimnm) intclligitur, Quaroprimum prudenter, 6c uti- li
ne^otiationcpoterit. AtfiexpccJeturexmeranegligentta, tunc erit culpa, quando
infcrtgravcdamnumTcflatori, cum isf.perexecutorisnegligcn-
tiamfundaurumMiflarumfuffragiisdcfraudatur. Non cft umen
idmetaphyficeexponendum, fcd moraJitcr, ut ea curaadhibea- tur,
coquetemporcfiat, quofimiliagravianegotiafiericommuni- ter folent; quod potius
arbitrio prudcotis, quam ccrta regula definiri «let. fluoie inveftiant iuo 0.
VII. SnftriUnAp.friminMm.il. AdkxcS B, CiCC. ' Ubi P 1 Pruifitnr , nt
fnferfitntnr ntrs ftrfttn» fin* lutnti» . 1
■pRascipitSacraCongregatiofsecularibusSacerdotibuf fub In- X
terdidoinercflusI^clefiz,&Religiofisfubprivatione, <5c
inhabiliutcadOmcia, privatioocquevociiauivac, & paflivas, ip- fo faclo,
incurrendis , nefufcipiaotoDera perpetua Milsarum ■ tT- nelicentiainfcriptis ,
&gratisconcedcndaabEpifcopo, feu Vi- cario Generali , vcl Generaii , feu
Provinciali. a Etquiadubiutumfuit, anhascprohibitiodirigereturnon fo- lom ad
Redorei Ecclefiarum , fed etiam ad pri vatos Sacerdotes, (t quandu iilis
talcquid rclinquacur. Rclp0n.ditflK.a4. ctiamadhos dirigi. Noundumeftautemillud
tntrnftrfttua , nam propterel recle npnnemo, ut VerrkelJ.rr.»^«Mr.jj.advertit,
Capellaniam amo- vibilem noo includi io hac probtbitiooe . M qntfnmm ahitatmr
frMniti» fnfeipitnii cntra ftr- fttnm fint littnti* } rxteuditur iltnd , ftatim
pecunia deponatur. £/ qmid fitnifieat iUnd , Mdcm Sacram . Quodintratriduumfit,
fieriftatim, habemusin jure/./».C.d# mrrtrt jidvt.&l finCJtjuditiit,
potcrit ergoulisdepofitiohcri in- Uatriduum: &meritd, nam 6 ma jorem
celerintcm vellcmus , ■imisftriclrlrges, quardcbenteflehumanzfragiliuti
accomrao- datz, interpretaremur. ^dislacrz noniinepurbintelligi
locumforteinuliMonaflerio, vel Ecclefia deflinatum ad hzc timilia depofica
graviaconlervanda ; qui, fmonlit, jam monetSacraCongreg.utdeponanturapud per-
fonamidoneam. Cumautcmcaloquaturlub illa diftinflione Vtl, %
Sedadbucdubiubisprim6,quofnamcomprehendatdiclaclau- fular Occurrit cnim oon
rar6 , utTeflatorcoramieut hzredibus, yelaltericutlibet , uteligantSacerdotem,
qui celebretMifsasad intentionem ipfiui Teftatoris : quo Sacerdote mortuo ,
eliganc alium, & iicin pcrpetuum : Dubiubiiergo, andiclihzredes,uc
acceptent hoc onuieligendi Sacerdotem ,qui feobligetaddicendaa Milsas ,
indigeant licentta Epifcopi / 4 Refp. nooindjgere. Ratioeft, quiainhoccafu,
nechzrcs, nec altcr , ( quantumvis ReCior Ecclelizforulie Gt ) fufcipit onuf
Mifsatum,fedcuramprocurandt, utalter(ubannuoftipeadio,ve- lutifub
nMouaJiclecmolynalcobligctadMifsas, de qua cura prst- lens Dccrctum non
loquitor. An ptrna mie Uta rtqnirant ftnttntUm dteUratirUm? . J
Dubitabisfecund6. Cumrxrnzrelatzn.t.incurrantur ipfo fatto,
&abi'qoedeclaratione, anadhucnecclsariaCtfententiade- claratoriacriminis ,
hoceft, fententia Judicit legitira6 pronun- ciantis tranfgrcfsorem
recepifseonuspcrpetuum (inclicentia? 6
Refp.Communisdoarinaeftiquodaliquzpcenzimpofitzip-
foC>cloinlegibusnoniadigeant ejufroodi (cntentia. LegeThom. " MsMmatrJ-ff.lo.
Laym.aV ligi»Jr.a.e.\ jji.j.aliofquo^iaf.
Talesiirttdubioccnienturabomnibuspcenz Etcommu- inis, SufpcnGonii, loterdicli,
Irrcgulariutii ipfofaUola- tz : aliquzverbindigcant, quales (ine dubio item
funt pcenac Mortis, Amiflionisbunorum, Exilii; inquibusetiamfidicatlet»
quodtranlgrelsoripfofaao, &ablqueal.'adeclarationeiniIlas in- currat,
licetcxvi ulisclaululznoo CtneccfurialententiadecJa- ratoriapccnz, hoccft,
lcntcntia, quz pronunciet talem tranU greLsorem incidifse in diclas pcenas ;
nccelsariaeftnihiloroinus; lententiadeclaraioriacriminis,hocefl,
feutentiaquzpronuncict ulemtran(gre(soreroiacidifscintalecrimen, ad quod cz
pceoz eoipioconlequuntur: curautemiufitinhis, &noninillii?Ret.
pondetSanch.^. Ic non invenire adzquaum ntionem , fedlolurn, qaia ita ufureceptam
cft . Inhabilius autem ad Beneficia > & iohabilitas ad fuffragium
ferendumipfofaUoIatautrumfint ex indigentibut fententia do- claratoriacriminii,
annoo, eft controverlum ; probabiletamea ccmctSiach.lee.eitatjuim.1 . indigere,
utviderefaciI6eftapudip- fum . Ex his, incafu noflro.diflinguendum omnin6eft.
Velenim dubi- Utio prefens procedit deSaccrdotibus lccularibus, contraquos fuW
minaturpcenalnterdicli iogrelsusin tccleliam,&tuncdico,hanc
nonindigercfententiadeclaratoriacriminis. led ftatim ules tranf-
grelsoresfetanquamlotcrdicrosablliiiercdcbcre ab ejulmodi in- pce- Digitized by
Google Caputl. De Stipendio Miflfc. 479 Pcena « , quae uli fente*tia non ind
igent . Vd dubitatio proeeditde KeligioGs , quibus imponitur pena inhabilitatis
ad officia , & pri va- tionisvocisaclivz, & pafljvar :
&tuncdicohacinopinioae fatis probabili indigere, ac propterei ante
fententiam non obligari tranfgrdlorem Religiouim fe unquam inhabilem,
&privatura gerere. Ratioeft, quiainhabilitas ad officia. & privatio
vocU atlivz, ccpAflirz, velidem funtcurainhabiliutead BeneScU ,
&adluffraguferenda, vel perinde fe habent , ac illa, qoz ( ut i.6\diximusex
probabililcnteotia) talemfententiamdeclara- 9 Dubiubisfecundo.
Quispoflitabfolvere baspcenas, fiforte ia i l las aliqu is i ncurrerit ? Refp. Fihzpcenzeflent
SummoPontincircfervatz; rurfus fi incurrerentur , propterdelittum adulterio
gravius, eflet aliqua drfhculus.- nuncverdfaciliseftre(pon(io, pofle nimirum
ablolvi vdabOrdinario, veliSuperioreRegularircfpective adfuosfub- ditos. Sic
Lezzan. r«w.i.ra».io.»JM»».i,4.f> )f. Ratioelt , quia cumnonfintrdervatz,
(emperOrdinarii, &PrzlatiinteUigun- turelfeinfuojurevalendieasreraittere,
quando incurrnntur ob criminaminusgravia, quimfitadulterium, ezdeclaraciooe
Ale> zandrilll. At fi CUriti S. D* gravedlboc, dequoagimus. &t£0t$t ^J*%^ t^n% f^^^P^
(Bf I ? 10 Dubiubistertid. Devalidiutelicentiae, quzhic requiri- tur,
Gforcehabeaturuntumoretenus: Refp. adhuctuncforevalidaro. Ratioeft, quia
illud,quod ha- betur io Decreto ( cnm lUtntU i» (criptit emeuUnd») noutmodum ,
dtquideroadjectum actui perfecto : quoniam " is, utvidiraus tupra
/.t.r.A.$.t.«M.40. i , fi fcripturadeficiat . Quod autem fcri- I, hic, utmodus,
nooutconditio, requiratur, fi aliunde nonpjteret, idemprobatur: quia eiStnch.
li.dtmutr.di/p.m. •.J.rormaezpreflainmandato, quando non pertinet ad eflentiam
nonhabetrationemconditionis, ledmodiactum non vi-
Ailcripturanonpcrlinetadfubftaotiam licentiz, Ut Ct i , ergo, «5cc An fit
vsluUy fi ntn fit gmtU ttmeifn i tl Dubinbisquarto. Quid G licentia concedatur
pretio me- diante? Refpondeolicentiameflevalidam , quamvis ilUcite da- taro.
Ratioefleadem, quiaillud, quod eft in Decreto (eum /»"-
tintUgrntisctnttdtndn) fignificat modum, non conditionem , ut toododevoce
(fefefMr) dictumeft. iz Certe CutidhacoccafioneobiterdicaroJ quandoinconcef-
fionibuslndulgentiarumponit 9ont\(.*ff*grntiipmklUnndntnbOrdi. mnrut\
iiulisclaufulaponaturtdum enunciative, dc folum no- tansid, quod juredebetur,
nimirumhas gratias efle fine pretio concedendasvalidaeritlndulgentia, etiam fi
aliquid ab Ordina- riorecipiatur. AtfiponaturcUufulainvalidansin hunc fere mo-
n*nii»nUr*cipintur, nli*nniindutg*ntUfitnnlU\ nulUerit,
olirnprohibuitmatritnoniiclindeftini, non Umen erant jrrita , utex
'Vrid.ftff.iijup.l. dertf.mntr.conftlt. Haec fententia fine dubioefl recipieada
, & ad rationem Jurifpe- titorum refpondendu m , facientem contra legem
(olum prohiben- tem, noncontraire volunutiSuperiorisquoad valoreraaUus, fed
folumquoadaausprobibitioaem, undeinhonelie, lcu illicite fa- ciet,
noaverdiovalide. Necobftatlez n*mdubUmt C.dtUgibnt, quia illam fatis bene
interpreuntur Caflr. l.t. aliique . 16 Hisergopofitis,
iamadrefolutionemca(usnoftrifacilispa- tet vU .Cumeoim Decreti ooftriclaufula
fit folum prohibens, efto delinquat , qui lioe licentia diclum oous fufcipit ,
validc uraen ( u- fcipit, poteritquenihilorainusulU fufceptioaSuperioreannuUa-
ri, quiahicfufccptionisaausaoneftrocapat irriutionu , ut ez
przdiaisDocloribuscliriuscoUigipotett. An ptctttnt ttmtnlitrr nb **, pu fin*
iUtntin tnU tnns ndmutkt 17 Dubiubisfexto, Anmoruliterpeccetis.quiMiiTandiper-
petuumoous fufcipit fine licencU? Dico id ezpofcere altiorem tracutionem.
Cumenim hzc Decreu fint leges EccleGallicz ,
imponantqueinhacclauiulapaenasdiclas*.i.diceadum cft , An quandoeiufmodilegesprardidaspcenasimponunt,
obligent, noo iolii m ad ip(as pceaas , fcd etiamad culpam ? id quod in f. ftf.
com- modiusprzftabimus . S.VllI. OtcMfitm pridiBt eUnfnU ; titfinfiun tmpcnit
pannm , • nd enlpnmi t T)OKna, quzinhislegibusioletapponi, vel eft fpirituali»
• L veltemporalis, dequibus, quarationefint ' , feparatimcflclariutisgratia, d
" » Certameftprimo, obligari fideles ad mortale, quoties lez
EcclefiaftlcaaliquidpraecipitfubpcenapeccatimoruUs. Huc re- ducuntur
verbahiszquivalentia, utcumquidjubetur in virtnt» SnnSt Obtiitntii , fnh
tbttfintitm divini Jndieii , fni indignntia- m Aptfitlmm Pttri, & tnnli,
fnb fcenn mnltdiaitnit Dti, M Rria* Dti jnditii , in vhtnt* Jnrit jnrsndi , vtl
v*ti fnBi , & fimitmm. Uiusenim jamobtinuit, uthxc verba iodicent inten-
aonemSuper»risobligandifubmoruli, comprobatque commu- nisDotlorumfenteotiaapud
Valent. p.n.d.j.n.s.p.6.^.1. V.Ttr. % t^ertuoieftfecundo, obligariitem
fubmoruli. qaando lez przcipit fub pena Ezcommunicationis majoris latz
fententie . Ra- , utpoteomniumgravifllraapcena, nonincurri- tioeft, quiahzcj _
tur, atqueadeoneciraponitur, niripropterpeccatum mortale ,
namideodicereaUquifolent, quod prxna diclz Ezcommunica- tionis,
velpeccatummorulefupponic, velinducit. 4 Hccfuntceru. Dubiumautemefl, Anpaenalatavelferea*
daSufpenfionis, vel Interdicti , vellrregulariutis , velpcenama-
ioruEzcomraunicationisferendzfintlignaobligationismortalis ? •viu . wauTmnnfwv)
ntifminnMigtniiMjKmmu», nuiutcnv, Non mcminimus Excomraunicationis minoris,
quiahancnon el- fiquidrecipiatur.Ratioutriufquediclieft, ezSanch.»».»^. quia fe
fignum mortalis obligationis, cum foleat pro ibinouturmodustantummodo,
hlcclaufulailladare invalidans habetviracondicioois, unde, nififiatjuzudicum
claufulam , in- validaeritconceflio. Redeoad noftra. , qni fin* vnlid* (nfcipUt
enm ptrpttnnm ■ fnfcp,,? it Dubiubisj. Anfiquis, eftodelinquat, ( deqaomov $.8.
«*>i8J valideumen oausperpetuumcontrahat, fi fine licen- tiailludadmittit?
Refp. ClaufuUDecretihzcefl: HtnniUp*/ttmm*ntrnp*rptnn fnfeipitnt MiffnrnmeiUirsndnrnmfintiictntin.
StergohzC claufula eitirriuns. invalidecontrabet, fi folura efl prohibeos ,
fanecon- trahet valide. Idergoquzrendumnobiseft. 14 Suar. quemTheologi
fereomnes foquuotur ,Sanch.Mol Sa- las aliiqueapudCallrM.fr.). dtUg.di!p a.».8.docet,
ezeofolum, quodlezprohibeatactum,oon cenferiaclum nullumin confcien- tia ,
Gfiatcootraulemlegem : fed, fi Legislator velit nulliutem ulis actus , debet in
lege verbisid explicantibus dilponere. Contra, Jurifperiti iereomnes,
Bald.Tiraquell. aliiqiapud Caftr. /.r.corarauniterdocent,ftatiraatq;lez
prohibet aclum , cenferiil- luranullumreddere, v.g. fiierreturlezinbuncmodum:
titnnii nnidpinm botnnn* mntmtm dtt . Theologi afli rmant , quod nifi in Uli
lege addaturclaufuia irriuns in hunc , vel fimilem modum (nmdfi didtrit, mUUi
fit tnUi tnmtni nnrrnBnt) erit validusuiismutui contraUus, eftoannullari per
fententiam poflki Judice. Atjurifperitiaflerunt, fiveaddatur, five
no-daufulairriuns iemper fore irritum , cc iavaiidum ejufmodi contrachim . ij
Ratiojurifperitorumefl, quianihilprorfus contra volun- tatem Superioris poteft
volunus inferioris.RatioTheologorum eft quiaprohibere,
&irriuretuatomnin6diflincU, priiis enim edi- cit, ne fiat, pofterius veio,
ne valeat aclus. Etfic rwn valet coofcqueotia, iez ptohibuit , ergo lez
irriuvit. Sioe Ecdefia teoiali incurri, omnescommuniterconcedunt. j Etquidemin
hoctriplezeftfententia . Priraadiftinguit.ait- quepenamSufpenfionis,
Interditli, Irregulariutisipfo fado in- currendam , efle (ignum obligationis
morulu . At pcenam Ezcom- municationis fereadz , & propter pariutem pceaam
Sufpenfionis , lnterdicti, Irregulariutis fcrendam , nonitero . Iu Caftr.n.i.
tr.i-diitg d.i.p.i f.nn.1. alioscitan». Ratioeft, quiaquandoim- ponuntur
fercndz , cura requinnt ulteriorem admooitionem *ad hocutincurrantur,
aoacenfenturtamgraves, ftpropterei nec fufhciensfigaum obligationismorulu. 6
Secunda feotenuanihildiftinguens, docetomoesillas prena» fpirituales, fiveUtas,
fiveferendasfignaefleper le, utquod fub iilisprzcipitur,fitprzaandumfubreatuculpzraorulis.SicSao-
chnind*e.l.6.e.*.nn.ny. citansSuariura . Ratio eft, quUperfe (
oiGaliudezmenteLegisUtoris, vdaliuodecolUgatur) hzpce- nztuntgraviftimz, utpote
fpirituales, quare cgnuciendum cfl (inquit) obligarefubrooruli . 7
TertUleotcatia.aihilitemdiftirigueos, tenet, omnesprz- diaasMUM.4.posnas ,five
ipfofaaolans,fiveferendas ,Gve ipfam Excommunicationem ferendam, non efte Ggnum
roorulis obliga- tionis. lta Val. i.i.d.7.3. y.f.t. vtrUy Qnnrtum fignum,
ciutque Navarr.Caftrum, Cajet. Quoad fulpeaf. Azor .p. \JLgJt.l4l ■ Quoad
lrre>;ul.Sayr. ineUvil.^.c.-j ji.i j . Confentit in multuSafoa. 1.1. tr.
yj*.yj^rt.i.t*ntr*v.t. nnm.S. Quoad Excomm. ferendam diclut Val. /.r.Caftrop.
Lt. colligitur ez ciut Sanch. l.i. in Dtenl. t. ) 1 . a^. jnniia nnm.id. Hzc
igitur tertia feotentU , ezceptisverbisezpreip- se,
velaequivalentermortalemobligationemnountibut, utvidi- mus, uum.t. & ezcepu
pcena Ezcommunicationis latz fenten- tiz, ut«M.t. disimus, & ezcepu
legitima acceputione , prazi- quertJchum, dcqua infra ».1 7. nunquaracognofcit
obligattonera mortalcm,ezeo-, qu6ddidz, vel fimilesptenz, fivelatz, five
ferendz, legiEcclefiafticzadjuugantur. Ratioez Valentia U. eft, quU hz pceue ,
etiam ipfo tatto, latac , poftuut iocurri propter Digitized by Google Refpondit
»44. adeiie exceptionem usam, nimirum, h<
exprclseaddilationemcc4ifentiuntii, quiMiflas expofcunt. J lcerumdubitttum
fuit. An Rectores Ecclefise mago« de- votionispoflinteleemolynas
recipereproMiflis, quibusnon mfi poft longum tempus fatisfacercvaleaot; poflint,
inquam, ex eo c#pitc, nelcilicetcultusDivinus, devotio, &concuriuspopuh
minuaturf RefponditiM. non pofle fioeexprefla imftritt illud ( mtditum itmfuti
) ■ 4 Dubitabis infuper Primd : quale eft hujufmodi modicum tempus,
quodiffcrrcSacerdoti licetMHTas, accepto ftipendio , promiflas,
quandononadeftpaclum, &conventio, utnunc,feu
inulidctcrminatodiecelebrcncur?
Refp.Aliidocentarbitrioprudentis,>uxuMinarumnumerum,
neccflitatemillaspetcntiura, fimilclquecircunftantiasidefle de- cernendum:
ficutidecidunt coromuniter Doctores inilla verba jurisCOnfulti/.Si#«»»**«»
Dtrtttft.tb. Si iutr» mtditum ttmfui dtdtrit, pctnAmvitnbit. LegeMcnoch.
dtuibitr.futUcuml.X.ct**. u.&m.i o.Adfintm . Alii licere docent novis
Milfarum ooeribus fe eravare, fi intra menfem poflitquis fevetcribus deonerare.
Src Marchin.ifciw/.fr.J.*-.». r.»i.».t. Aliiidemtempus extendunt ad duosmeoles.
LegeRipam/.S» imful», num.s6.f.dtvtrb.fitHifieut. Aliideniqueadtres. Sic
Ledefnu, & Villalobos ciuti, & ap- proUtiadeLugoitV£MA.4ii./>a.i.».5>-
Omnes probabiliter , nifi umcn ex circunftantiis coiligatur i poftulancibus
Miftas majo- remceleriutemrequiri, juxu mox dicenda»».8. Ratioautcm ejufmodi
probabilitatiseft, quiahocjudicari communiter fblet rnodicumtcmpus,
&coIligiturexr.^*/i»/««»»7. «j.i. Ubiabfens ifuaEcclefia perduos menfes,
caufa segritudinis , non dicitur defuifle :
o£exTridentino/#a.aj.i#r<fw<i».*.i.(yA^.»4.t<#r//»iiii». t.n. ubi
Canonicis , <3c fimilibusper duos, Epifcoprs per trcs rnenfescooccditur
pofleafuis Ecclefiiis abefse. ScioPeyrtnum ittl.Cmfi.$. Urb.yiu. Ad ia modicum
tempus intelligcre Ipitiura led profedd ei icquiefcere oon pofsum . Cap. I. De
Stipendio Miflae. 499 tale, quiaparum pronihilo repuUtur: at fi ea modica
diiatio fit caufagravisdamni increditore, moruleerit. Eftumen notto- dumlaciliusindilatione
debitorum temporalium cognofci pofle damnumcreditori lecutum , quiminreiioftra,
quiainnoftra re neicimus, quid, pofiueciamMifla, cmolumenti IperatihabuiU
(etille, quiMiflampetiit: quare prudencijudicio adhocdelibe- randumopuseft. Sirailc
eflcc , fiquis acceptarec ftipendium pro dicendis Miflis in Aluri
privile&Uco, <5c illascelebraretalibi.nam penfandumeftdetrimentum, quod
Anima: purganli przfumitur ipfe feciffe. 10 DicoSccund6, eundem Sacerdotem,
quimododicio dif- fcrt, obligari ad reftitutionem . IuBonac. aliiqueapud
Marchin. dt*tdjt.\. p.i.c*p.}i.num.i. Ratioeft, quUtuncpeccaturcontra Juititiam
. n Rogas,qtuncumrcfticueretenctur? poteftenim hicduplex confiderariinjuftitia.
Prim6, quodinjufterecioeatur ftipendium Miflz. Secund6, quodinjnfte
infcraturgrave damnum Miflam expofcenti. Ponev.g.quodunaMillacelcbranda eratad
obtinen- dam iententiam Judiciscircalitemde milleaureis; ecquid refti-
tucreoportebit, unumne argenteum dumuxat, an ver6etiam quantivalebat fpesde
vincenda forufscper Miflara lite, quam jam perdidifle fupponimus ? Refpondeo,
tenerirefticuereanumttntumargenteum. Ratio cit» quiaquamvispeccaverit, umen in
communi hominura exi- iiiraatione, non videntur fidelescxpoftuUnces Miflas, ad
aliud onusSacerdotesobligare, necSacerdotesadaliudonus fcobftrin- gere*,
nifiadhoc, ut, niSacruradicant, rcddantftipendiumre- ceptum. Ecquidemmerit6,
nam impctratio, feufpes impetra- tionis, &fimiliabonafpiricualia,
cumfintinaeftimabilia fubpre- tium temporale caderenon poflunt, ideoquede
illiscontrahere fubobligacioneilU refticuendi Pidelesnon prsefumuncur. Nam
propterei Dodlores Bonac.Rodriq. Homob. Navarrus , Fraxinell. l.c
dehacrediferentes, dumabiolutefinementionealterius do-
cencdebcrcreddieleemofynam, videncurdocere nonhabeodum efle refpect um ad illud
aliud damnum fpirituale . Facit , quod t dicaro»«m.i8. jt» Mif* ttltbramU prt
M» diftrri ftffit t f Dubiubis Sccund6 . Si Saccrdos obligaretur ex flipendio •
celcbrarealiquot Mifsas proPetro v.gr. & accideret, Petrum nunc fieri
excommunicatum non tolcratum , reclene facerct Sa- ccrdos,
fidifferretdiclasMifsas, donec Pctrusabfolveretur, ad tempus fcilicct habile,
quopoteritdiclofrucluMifsxPetrusgau- Refpond. rettefaclurumputo, nifi quid
exprefse conventum fit, ficenimutiliterSacerdosgerctnegotiumPetri . At Sacerdo-
■ tcmaddifferendumnonobligo, quiadebitor, quandononeft ex pjcioprattixum
tempusfolvendi, lolvere quando vult, poteft , - ncc teneturexpeclare cempus,
quoucilioreisetcredicoriiolutio. Adde, Pctrumpofsefeconterere,
ckficexdiclisfupn/.x.r.t. $. 4.»imm.6. fieriprobabiUtcraptumadlucrandumMifsz
frucium . Quarefi isconnitionem negligat, fibi imputet, noo opeflanti. 6
DubittbisTerti6, quihajmanualeseleemofynatfufcipiunt,
necMifsaspoflulausinfradebitum tempuscclcbrant, - pcenam incurrant Refp. nu"
tj.t. a«m.4l. 7 ldautcmeftexvihujusDecreti, namceterum,DicoPrim6 eum,
quiMifsas, acceptaftipe, promifsasdiufinelegitimacaufa drffcrt , peccare
moruliter . Iu Fagund.Bonac.Regin Jiliique cit.i Marc hMtrd.tr.i.f .!.«.}
t.uu.i. quibus adde dc Lugo dt EucbJ.zi. fia.yjt.*S- Ratioeft, quiaetiam
ficpeccat, qui, nulU legitima -cxcufancecaufa, folverediffert. cetera
fimiliadebita. Addc da- innum, quoddifferensaffertfiveAnimjcpurganti, fi
fintofferen- dxMiflzprofatisfaclioneDefuncli, fivecuicunqueFideli , fi is benencianuncneceflaria,
ut lalutcm intirmi, excarcerationem a> tnici, velfimilequidperfrucfum
impctrationis, expcdat. » 8 PotcftumenbicreguUriter loquendo, ftcuti incacceris
de- bitis, inveniriparviusmaterirr, unde «5c tuncfolOm vcnialitcr peccaretur.
ParviusautemvelpotcftefleinpauciutcMiflarum , utfideuna, velalteraMiftaagatur,
velin exigua temporis dila- «ione, &c. Rurfusparvius, flcgravittsin
hacrenoneftpenian- daquoaddamnamfpirituale, fed quoad ipfum untumraodo tem-
•porale, utmoxdicam».i8.»»>»i»W. 9 Dice». SiquisMiffaitepoftulaununcindigeat
proptergra- -femv.g.filiisEgritudinem, fidifferasetiamunam Miflam, etUm
perunum, velalterumdicm, mortuofcilicetinfirmo, graveda- mntrminfers,
quiaforufti, perMiflam illam, filii viumPater impetraflet, ergo pcccas morulicer
. Reip.idc6inobisdiQumef- le (reguUriter, ; &Un6idemevenit,
inlolucionecujulcunque dcbici ; naro regulariter illam trKdicoditterretetnpore
nonefl Tumb. Ttm, IL Dt S*tr»m. tiHtttur quii Mifui ctUbrtrc, fi ftiuti»
Jlrftudiii tz Huc praefens qucftio commode revocatur, licetnonnuN Iaetiam,
quzad idemfacerc poflunc, dicendainobisfint fnfr» t*f.%.§.%.
DubiubisergoQuart6inIiuncmodum : Ecclefia,feuMonafte- rium
dcbetMiflamquotidianam cxlegato, ieuCapellania titulo onerofo, hoceft,
exacceputo reddicu annuo ad hunc fincm . Acciditaucem, utfiveHzredes, five ii,
ad quos percinet cen- fumfolvere, nonfintfollicitiadfolvcndura, obligaturne
Eccle» fia, antequampccuniamexigat, Miffas celcbrare? Rcfo.
Sifactamoralidiligeniia Cadquamfaciendamcerteobli- goEcdefiam, poficoquodaccepcavic)
cerca moralicer fpesadefl recuperandinonmultdpoftcemporcpccuniam, obligatur.
Ratio eft, quUEcclefiajamcontraxitonus, dcaccepuvit, utfuppono:
&exaliocipitctales exadionesin communi hominum conviclu
femperfolenteftedimciles, necpropterci cefTamusabillis acce- prandis,
velpuumusad nihilexillisobligari. Quodfinonfit ta- lisfpcs, velcerteiudicio
prudentis, poftmultumnoubile tem- pus, tuncpoflcEcclcfiam,
feuCapellanumcclebracionemMifla. rum differre probabilc puto , quia non eft
xquum , aliumgratismcislaboribusgaudere. Idem cenfco, fi adfitaliqua ipcsdubia,
veletiamprobabilis, fednon fit moraliter cercum , quiaobincertum ftipendiumnon
tencmur fubireccrtum onus . luPalud. m+.difl.t j^.i.»rr.i.
Soltxslib.xoMJufiit.qutfi.t. »r/.J. Tarrecremaur4^C/mr»/*ii/t.pi.Aror.r»»».t./.to.t.t.^.9.
Hinc <t rationebelli, vclpeftisnonfitfpes, ut folvantur confueti rcddi-
tusCapcllaniz, nontenecuradMrflas CapelUnus.- imm6G fpes
talisreddicusbonafideMiflasaliquotcelcbravit, potcftdeindeet-
iampoltmultosannos, quandoiortcfolvircdditus incipient, di- CtasMiflascum
prsEtcnci cenfu compenfare, quia nemo cogitur faisftipendiismilicare.
QuandoulisdiUciocenfus eaperaliquoc annoseft,
utdcindetoulimulhabeacuriCapellano, quidfacien> dumfit, diximus$.3-».86. 1}
Porr6fiTeftator aflignattuncinitioanniv.gr. cenfuman- nuura, velprsedium,
cujusfructus habcbitur innneanni, obli- gabiturneEcclefia, velSacerdos, qui ule
lcgatum accepuvit , Miflascelebrareinitioanni, anpoccricinannirincm ,feu
poftexa- ciumannum, habiu nimirum jam pecunia, Miflas celebrandat diffcrre?
Refpond. Putoinitioanni, nifialiud explicite, vel implicice conventum fuerit .
Ratioeft , quia , ut mod6 dixi , jam in hoc cafu eftcerttfpcsftipendii,
&exaliaparte, accepucojara itecenfu, tibi incumbit latisfacere morecommuni
hominum, uc dictura eft, &rar6 in fervitiis perfonalibus priuslolvitur tou
faltem pecunU , quira adhibeacur fervitium : cum videamus pafHna artifices
prius operari, & famulos fervire, & poftci eis mer- cedem reddi.
Certeli nunc mcofe Januarii tibidetur pofleffio verbigratia Epifcopatus, cujus
emolumenta cooftant in annuo ccnfii , qui provcait , vclex praediis ,
velexdecimis , v«l limilibui li colli- Digitized by Google 5oo Mcthodi
Celebrandac Miflar. Lib. III. colligendisinfineanni, nonnenunc abiplo
initioanni Ecclefie fervies , tuarq; Dicecelis cufae vacabit ? iu (anei
diecollationis ei Navar.Z>#«r«r.r.*7J».»9.vel
faltemlioeeontroverfiaidiepofseffio- nis, exFlam.Parif./.i.^#*'yiir'»
J-9-*-t^-'*,»*f*<"r"» quiapofito quod fis Epifcopus, tibi illa oneraiocumbuot,
pari igiturmodo vi- detur efse in quolibet alio Beneficio , vel Capellania ,(eu
onereae- ceptatoMilsarum. Non ficineleemofynamanuali , quiacum fit incertm», an
illam habiturus Gs, curaqioondumillamaccepuve- ris, jureexpecus» donecilla tibi
tribuatur. Quod fipromittts : Mifsam celebrare profuturoflipendio, tunc non eft
mirum, „ Jnu.iccelebrareteneris, quiaaccedit exprefsa conventio. 14
Unumadverto, pofseafferri difpariuteminter Beneficia- 1, velCapellaoam,
&ioter merum lcgaurium Miftaruai : ..iBeneficiatus, vel Capellanus ,
utdi&umeltdeEpifcopo, ac- ceputtotumoousBeneficii, velCapellaniar, &
conlequenter te- neturex nunconeriMilsaslatisfacere, qoodeft tituloBeoeficii ,
velCapellania*aonexum: atlegaurio folumincumbit onut me- rumMilsarum; quod,
quianon obligatur cxplere, aifipropter eleemofynam, &nonproptertituium,
videturzquiparari acci- pientieleemofynammanualero, atque ideo (ulvomeliore
judi- cio) pofseexpeclare, adMifsai iatisfacieodas, doocc habeat e- leemofynam
legati .• & quamvis legatum accepuverit, videtur pofsefetueri,
fnifialiudimplieitefucritconventum cumlegan- ce, quodeftfacillimum,
quandoaccepunt hujuimodi legaude- Cderata 5acerdotes ) dieendofe acceptavifse
pro fuo tempore . Addemultumrationabileefse, eoquodea, quar dcbctquis pro
alimentiialicujut, debeat folvereanticipate: ad (uftentatiooem enimmeam
nondebeoexpcflare fineraanni. Atftipendiura hoc dequoloquimur >
accipiturperfeadiuftenutionem Sacerdotii : ergoni anticipatedetur, non
videturipie obligari, quando noo confentitadpoflpofiurafolutionem. Scdhareutdixi,
(falvorae- liore judicio ) dubitttive fint d icta . DiMig*ti*»*pr*mittt*th
txetptt fitptmiU miifmt, f> «*» teretunumargenteum, quiduai, duos. Quoniam
ergoin pro- miffiooibusquadruplomajor, quamlit infurto, debet efle quan- tius,
quaecooflituatmateriampeccatimortalis, exdotrrinaSao- ch.dtmMtrJ.iJ.jj$.x^.
(cumin furto tollaturalienum, in pro- roiflionedetur voluaurie fuum ) ideonon
erit roorulein cafuj ooftro , nifi denegeatur tot Miffir liberaiiter promiflas
, quot qua- dropliciterfuperant inftipcndiomaeeriam furrigravis, quarciim
incommunioreopinione, &abftrahendoabaliistircunftantiisfit triumcirciter
Juliorum, Miflzproraiffsc deoegata;, adhoc uc mortaliter peccetur,
deoerentafcendere ad oumerum circiter duodecim, feuquiodecim Miflarum. Iram6exeaopinionefatisprobabili,
affirmante cumSi v.prt- mifi»ym.t. aliifque, 000 effe morule , nec reftitutioni
fubjacere, oon fervare promifiionera firaplicem in materia noubili etiam le-
gitimeacceptaum, quiaid eflcontraFidelitatem, qusenonobli- gatcumttnto rigore,
non verdcootra Juliitiam, cujus obligatio eftrigoroflor: excaopiniooe, ioquam,
fequitur, ouoquameffe morule, necfubjacererellitutioni Millasquamvis plures
fine fti- pendiopromiflas (ctiamGproraifilTesdicere in Alttri privilegia- to.
veicumalialndulgentia) denegare, quia jam tunc non fit , niucontra Fideliutem.
Hinc fi reciperes abaliquo ftipendiutn pro Miffis , & libcraliter
promitteres eascelebrare cum Indulgen- tia,
ieddeindecelebrarcsquideroMiflamproiUo, fed finelndul- gentia, venialiter untumpeccares,
quianoapeccarescontra Ju- uitiam, (ed folumcontra Fidelitatem. 19
ExcipecumCaftrop. di/p.dtE»ck<f.iA.m.x.fimi. Primd, oifi addatur votura, vel
juramentum Deo exhibjtum, ve! prseceptum Superiorii , nara tunc noo fervare
fidem eflet contn Religionem , velobedientiam, cummateriagravistunc defumatur
exculru , &honore, qui Deoper Sacrificium exhibetur, quodetiam uni- cum
gravem Dei cultum cootinere ( fecui Miflam die fcfto rclin- quere, non eftct
morule ) omniumeftfententia. 10 ExcipiuntSecund6, exRcbellio/i.x.i.t
8.».i4.».f. aliqui , Bjfigravedetriroentura promiflarioobnoo fervaumfidem obve-
niat, quiatunc lardetur juftitiapropterdamnum, caufa tua inju- fteillatum .
Harctamenexceptiovideturquoaddamnurafpiritua- le non habere locum io cafu
noftro * quia ■ utdiclumeftn.t 1. hoc non attenditurin hujufmodi
promiflionibus. »1 Dices, fequiexhoe,qu6dfiquis, acceptoftipendio,unani v.g.
Miffam proraitteret, nec celebraret ■ nunquam moruliter peccaret, quiaex
unapartematcriallipendii eftlevis, &er alia oon habetur ratio boni
fpiritualis, cujus taroen contrariom vift furausdixiflea.o. Refp.ex
acceptoftipendio ftritliorem oriri 00- ligationemad MifTam promifTam , quim eo
nonaccepto, ipfana- turalis ratio d icut . Hoc pofi to , Dico moruliter peccare
, accepto flipendio, Miflam denegani, inurgeote, quod fohim d. «.8. di- ximui.
quiaadflriclam obligationem con(enfitper reccptionem
ftipeadiiSacerdoi.unde&confenfitfe habererefpectumad illam urgentem
necefiiutem, five fpiritualem, five temporalem, ad quodnooctfnlenfitin fimililiberali
prormluoneex diaiiw.lt. la efteredibile, Sacram Congrcgationem vclleobligare
plus auim utroqueautem caiu nooclfcconlideraadum, irifiquantiuterafli-
,fiadcltma- pendii, non ver6damni, quiadc hocnoncontrahcreptarfumun-
turFidclei, 0>id. dixiraus. it Dubiubii. Quint6hacoccafione.' quidpeccet,
&adquid teneaturSacerdos, ^ui» acccpto flipendioproMiflii, illas non
celcbret? , Refp. peccareexgencrefuomortalitcr, & debere folum refli-
tuereflipendium : lienimquandoMifsacdirTeruntur ad tempus , i'niti!c iJ Jiximus
1.7. & ic. roult6magij id afljtmanduro , quan- doproriuiomittuntur. t6
Jllud umen ex materia reftitutionis hic, tcij».y. adverti- mus,
noaeisemortalcnegligererellitutioncrareiexlelevii ,at- queade6
necncgli^erereltitutionera unius, velalteriusftipendii MiiTsr, quiaexinjuflitia
veniali morulemobligationem confur- gereconlentaneumnoneft. Neque obftatSacra
Congregatio in HisDccretit, quatenusdicit, iu dituatf uifr*. frtfeript*,
ptttMri iraviur,&airtfiitHtitntmtemtri. Nonobliat, inquam , quia oosi quis tenetur jare natunli
. Obligabit ergo moruliter teriagravii.- 17 Petes:
quandoMi(TsenonruntdiaaEinMonafterio,cuinam incumbitonuiiupplendiillas,
vclprctium reilituendi, Superio- rine, an ipfis fuMitis Sacerdotibui ? Refp.
certe primo loco Superiori , ad vertendo Umen , quod Sa- cerdotei Religiofi
obligantur cx juftitia Superiori obedire in cele- orandisMiflispro
Fundatoribus. Quodfihijufli lcgitimciSupe- riore, non dicent , obligabuntur ,
veldicere, vel rciiitucre ftipcn- diumexfuopeculio, U illud habent, eomodoquo
Dodoresdo- centReligiofos exeo, qu6dforte habent, obligariad reflitutio- nem,
fiafiquidex Juftitiadebent. Ratiohorumeft,quiacoutra-
auiinitointerexpoflulanteiMiflas, &Conventum, ipfifevir»
tualiterobligaverunt, ut. luprj / i.a 0.9.H.1- diximus . Qu6d G particula.es
Religiofi fiat ad diclam rcftitutionem impotentei, to- tumonusreftituendi
Prsrlato incumbere, c6m illud flipendium oomincConveotus acccptum fuerit ,
palimelt. Dixi : Primoloco. : nam negligenteSuperiorc, in fubditoi ite»
rumrecidettoturaoaui. <]uiaetiamipficoatraxerunt, eft,
&adpartlcularespcrttnent Prsrlatus. 1» Hincetiamcollige,
fiqoiiunamvelalteramMiflamhomt- ni liberalitercum juramentopromitut (fuppofiu
probabiliflima. opinionecumSanch./.)i«drrx4.a.xt.quod juramentum promif- (orium
dc relevi lolura venialitcrobliget ) fi ooneelebrct veniali- terpeccare-
ataccepto ftipendio in urgente neccfliute, roortaii- ter,
quiahoceftquidgravepropterrelpcclumad neccfliutemur- gentera, ibinonitcm,
utdiximuia.9. at Dixi (homini; namfiaatDeopromilTio, tudau*.tp. §. X. Suftr
illui frimi aw*;. CapfuUs Ubi. trttititm* ut mk EeeUfiit auferant, &e.
Catfalt cum mCcrhtitHt frt Mijfu. ' * Dt thitiuunt prtmitttm- 1t Mijftm fimt
fiiptmii* , fi mtm fitt prtmtjfti . 18 Utetiamidhacoccallonedecernarti.
DubiubiiSexti, Aa quiexliberaliute promittit Miflai, necillascelebnt, peccet ,
& ad reflitutionem aliquaro teneatur ? Refp. licetaliqui etiamunum untum
Sacrumex liberaliute promiflumnoncelebrare, putentmorule; ItaBonac. ieetmtr.i.
3 1 .p.t n 8. Pctrus Nav./.i.J* rtfi.c.i.d.y. umencumaliis pro- babiliuicft,
nonefle, iuSanc.Fagund.Mald.aliiquecitatiiMar- chi.i dtrti t \.f i.r.ig.« 5.
Ratiocft, quia in hujufmodi protnif- fio.i li is none" atteuJendum
addamnutn fpirituale, lecus pro- Biillairi Salut^tionem Angelicam non recitare,rooruleeffct,quia
affendamnuinlpirituale , quod longeraaiuseft, quim quodcun- quediran
irntemponle. Metiri igitur debemus nujus materia: prorniflioncrn
t.tt^exquantiutedamni, fed ex quantiuteftipen- dii, iuutu.uiMUumpromittit,
periade fc habeat , acfipromif 1 pRstcipitidmerit6SacraCongregatio, neperilUs _
X fynasconfufas, fuaintentione fruftrenturFideles. a Etquiadubiutumfuit,
Anpcena Ioterdidi, &c.extenda- turadnontolienteshaiCapfulas,
RefpoaditiiN<<OTau»ai^.t. noa extendi . \ Dubiutum infuperfuit, An
deberent etiam tolli Capfulav appom (olitz in dicCommemorationis Ddunttorum
cura inicri- ptioaeCaf» dtmtrtii Rclpondit ».42. debere. 4 Dubiubis,
AnquiiafuaEcclefianoahabuituletncapfam , atqueide6 nunquara coatratit
obligationem , illam aufcreodi , poflit de novo line timore horum Decretorum
apponere? Rurfus. Quid, fiquiiauferat, feddeiodepoftaliquot diesreponat? hie-
nim ver6 non videntnr irecoatraDecrctum, cura nonnegligant auferre, led de novo
pooant . Refp. utrofqucirecontraDecretum . Ratioeftevidens , qui*
flatimatquecapfula inEcclefiaappofiu atedc novoeft, coofur- git obligatio illam
auferendi , ergo ni aufaras , Decretum ooo (er- vas. Adde, nonviure pcenamlegis eum,
quiinfraudem legis Hlc Digitized by Google Cap. 1 I. De obligat Sacerdotis in
celebraiid. Miflis. 501 /.XL S*«iU<4 0.frimit Ubi, verd, &t% , mfiifps
ctn- fttt', *n*rmfitfetpt«t &fnfttpitnd» ctrrtfptndtrt rtddumtu . 1
jDitipcdpicuumcft, utaliaexplicationenonindigcamm. ^ XII. $midptttttt <jni
prtdi&m Dttrtt» mtn tbftrvt? I Erte hic aptus vidctur locut dccerncndi,
AnfingulaluBC Decreta dt CtUhrmtunt Uiffumm obiigent ad morttle ?
Quinondiftinxerunt, confuseutis hanc difficultttero pertra- Qarunt.
Adverteergo, in hisDccretis varicloqui SacramCon- gregationera, &iecundum
varletttem verborum dcgravi, vel Tevi obligatione ab ipia nobis impofittefle
judicandum . Dico (ab iplaimpofiu) namdeobligatione oruex nacura delictorum, uc
indefraudantedeMiffis. denonobfcrvanteFundatorismentem , &fimilibus,
fparfimhaoesi» t*t*h*cOpmfcmU fmhin Utit. s Jam ver6 primumDecretum
pofituro$.i.*.7. ubi interdki- tur Epifcopis , & Genealibus reductio
Miflarum ,eft fub his ver- bis: Diftri&i pnkibtt t nt, &e. Cc fub
illis: AiitmnJ rtdn&itntt, mntnine nalUt , mtam* inantt dtttmit . Obligat
ergo hoc primum jDecretum ad morula . Ratioeftilla, quarainfinuaviraus$.8.»«.
17. quiahocpraeceptum eft abfolutura . Adde, quod Epifcopus perredudiionem ,
quamtaceret, efletcaula, ut non celebraren- turomnesMiflxiFundatorepraefcripue,
exgo coopcraietur ad iojuftitiam . ; Secuodum Decrerum Aid. poGtum »«*>.8.
ubipraecipitur toteOe celcbrandas Miflas, quot fuerunt praefcriptx, perhjtc
verba fertur : Snh thttftatitn* divtni jndieiit & Grmvuer ptecmnt .
Ergopeccareraorttliter contnfacicnte* , ex»*ru$.8-»«"».*.P*- lim eft. 4
TertiumDccretumpofitum».o. ubi revocantur privilegia, certum eft obligare ad
raorule ; quu ibi priviiegiis revocatis , at- que adeo nullis in re gravi per
fe peccatu m eft . 5 QuartumDecrctumpofitum».io. ubi prohibetur, neSacer-
dospartcmeleemofynzMiflaDfibiretineat, quarationeobliget , dixifupr.$.r.».6. 6
QuintumDecretumpofitumn.il. de inveftienda pecunia , ferturlub hacclaufula, fnh
peenm IntttdiSi ingrtffmt Eccleji* ipfefm. Ot intnrrtndm. Obligat ergo,
fecundum opiniooem, quam quis labetcircadiclse pcenst gravitatem, & cfficaciam
, juxu dittt ttt* (7.8. praftrtim nmm.m. NoUUmen hic facilcpofle ddinqui contra
jus Fundatoris , G tua negligentia officiat perpetuitati Miflarum C A P U T II.
Dc obligarionibus Capeliani , vel Saorrdoris in celebrandis Miflis. 1
/"tUoniamnonomnia, quxadobligationes Miflarura perti- V£ neot, e:
nUpropofituinl diumafferreuni . viter in fcquen tibus exhibere , operae pretium
erit . 1 DR 1
n §.L D* Ut*t nbi ctUhrmrt *mu ttnttnr. Quead ptumtnm. y hac re duas regulas prae oculis
habe . R-e«ul» P*»- ma. Quando Fundator, vel quicunque Miflas, elargiu flipe,
poftulat, eligitulcmEcdeGaro, Capellam, Alurev. gr. privilegiaium,
principaliter , ut ibi prsclentja, feu Officutura Millaeadfit,
peccatumeftexgenereluomorttle alibi cclebrare . luBonacJag.Barbof.Ricc aliiqueapudMarch.
tUerd.tr.l.p.i.t. ReguUSecunda. Quandoveroprincipalis6nis fuit velleMuTae
applicationem , non eit peccatum morule alib» celebrare , itflm»
nevenialequidem, quandoconftatnoncurari, nifideapplicauo- ne.
RatiopriorisregulaBeft, quiatuncfitcontramcnteraerogan- tiselceraolynam.
Ratiopofterioriscft, quucumSacr.ficiumfit, inquocunquc loco, ejufdem valoris;
contra difponentis men- tem, tltem, inrcgravi, nequaquamfit. * Quarauone
conftarepoflit expolcentes Mi(Us , praefentiam * nonver6applicationem, velcontraintendifle:
diximusfuprat.i. g.\Jtnnm.\t. a Dixiauteminpriraaregula. txgtntrtfn*, lum dari
hic i» reparviutemmatcriae; undefofura venialiter peccanpofle, non
eftambigendum. CenoCapcllanum , obligatum totoanno Mif-
iamquotidianamincertoAluricclebrare, fibis, vel terinanno ibinoncclebret,
excufantl rooruliprooterparviutem uutenaB comrauoiterDoclorescum Dian.^.x^r.H.
rtfp.19. Egocerte, fi uno,
velalterodieferiatofingulismenfibusalibiquiscelebraret ,
nonjudicaremingravirnateriadelinquerc. Obligatum ceiebrare inAluri
privilegiato, fialibi cclcbret, faciUiis attingere pofle graviutem materise ,
quam obligatum in communibus Alunbus, ipfanaturalisratiodictat, quianimirum
U>imagi$iovitifunt Fi- aeles, quira hic. j Excuutitemttcilius,
acmeritbdeLugo^E^ej»*^!./^.», ».}^. cclebranterainalioAlttri,
quimindefignato.fedineadem Ecclefia,quimcelebrentemin aliaEcclefiai defignau.-
quiafci- licet tunc minus receditur i voluoute Miflam expoicentis . 4
Notatquei*ii. deLugo, Capcllanum quotidianacMifla: ex rationabilicaufacelebrarerardalibi,
quaminlocodefignato. ne- perverba iraperativa lexfertur, aliquiad nullam culpam
obli- qaeefle venialc, quianon cenfetur Fundator cum taoto rigore ,
aliquifolumadvenialem, aliqui juxtamateriae gravita-
iuumCapellanumobligarevaluifle. X»ntur. sem, levitatemve, &omnesquidem
itf.tr.iJ.t.p.9Jt.}. itthlcdicendumei 8 DeniqueSeptimumDecretumpofituraa.ia.
ubiprohibetur, seEpifcopi ttculuteracaacedant adonera Miflarum, nifi fadtt
diligentia, etiarahabetur per illa verba imperativa, DtUgtnttr quare nifi ex
Epifcopi negligcntia damnum fiat Fun- prtttd. dittum cft de fexto
Uludooneftomittendum, Gconftet, Mifsas efleaflignatas io taliloco, utfrequens
populus audiat Sacrum, contragat autem nullos, autvaldepaucosadMhTamaccedcre,
pofle alibicekbra- re, nifialiudexprefluminFundationcMiflaeGt. Ratioeft, ~
" , praelumiturFundatorvelle, t*t , mumd» pttdtttfftr in hit tit
miftrvmndit fmit mtxlrttnir Ad qmid 9 Petes. AnetiamPrstlatiufucceflbrin
haecpeccatt, & pce- nasincurrat, finegligens fitin obfervandis hisDecretis,
quse Praedcccflor non oblervavit? Rcfp. RegulageneralisCt,
quddSucceflortuocfoIumpeccat, incurritque pcenas diclas , cunj res non obfervau
i praedeceflore, poteftabipfooblervari, fecusimmuoiseritfucceflor. Hinc fit ,
qu6d fi przdeceflbr non depofuitpecuniam pro Miflisapud ^Edem Sacram,
GnonabftuiitcapiulamabEcclefia, fi nonfecitcelebra- xi Miflas ex llipeodio
juxtt volunutem illas expolcentium, & jux- ohaecDecreu, &c. ipfe
fucceflor teoeatur. Atfi praedeceflbr infumpGtpecuniam inaliisufibus, necnunc
poliit ulis pecunia baberi propter pauperutem Monaflerii ( nam corterumadhiberi
diligcntiaifucceflore, uthabeatur, quiafucceflbrutpote nunc adluSuperior,
tenetur quantum poteft volunutes Fuodatorum Monafteriocommiflas nondum
compieusadimplcre) velfi im- plicavitnon (ervatisfervandis, velfufcepit jamonus
fioe liceo- tia, velluicepitMiflas, quasnulloroodo nunciatisficri pofltbile j
lnhacdubiutioneilludobfervaridebet. Ai auidoamtenea. turSacerdos,
adpraefentiarane, an etiamad applicationem/ Sl Tmmi. T*m. II. it Stursm.
pjicatiooem, clc noo applicat , jamdiximusfuprar.i.S.o. ». iocr».i6. ad
reliitutionem folius ftipendii obligari . Qtiodfi fi- nis,
propterquemeratMiflaappUcanda, adhucperftat, duhium nooeft, quinad applicaodum
teneatur, retento fibi ftipendio : quiaresintegraeft, & pactum initum
fervari poteft . 6 Stver6dcbeatpraeleotiam, necumen celebret in loco defi-
gnato. Aliquidocentobligari. fiveomiflasMiflacinlocopraefcri.
ptocelebrareperle, velperalium, five reftitucre ftipendium ,
&fifitBeneficiariusreftituere fructus Beneficii. IttAxor. Fag.
RicciusapudMarch.W«frrfjr.i^.i^.x4.» 7- Aliqui negant obliga-
riadreftitutionemullam. IttMarch. AU. aliique apud ipfum . Ratioillorumeft,
quiatalis Sacerdos non ftetit contratiui. Ra- tio horum eft , quia licet hic
non fteterit contractui , cum defece- ritinprxfentia,
unde&exgeoerciuopeccaveritmortaliter, ut «.i.diximus.'
umenooo|iecca*itin(ubftantia coouajuftitiam , fedcontra fideliutem,
quandoquidcm duro alibicelcbravk, ut fupponimus, nonprivavitFundatorem fruciudebiti
Sacrificii , quodejuidemvaloriseft, ubicuraqueofferatur. 7
Haecpofteiiorfententiamihi magisplacet: quamconfirmo ,
quiahicnondebetftipendiumreddere, cumjam appUcueritMil- lamluo ftipendiodignam:
NecdebetMilsamomifsam repetere, quia vereillamnonomifit, utfupponimus,
feddixit.applicuitq: )Fundatore,licctinaliolocoidefignato: foliim igitur
deberet idcbitum, velcommoditatem ; li at quam Digitized by Google Mefhodi
Gelebrandae MiiTae. Ltb. III. quam populus haj^ ifset aydjend temnonpotell
rc^utuere, cum <!«>-. rdhonorcmnec reftitueretenetur, quia ille idem
honor, cum fu«7lt»ddiauj4d njumdlifm (ej^t eqimwltwillo diecib^en- ndi Sacrum,
fedhanc _ ndles iflajaraprxtfirierit:illura ve- per unum cultum ,- qui nuniex-
AJurc hibetur, prxteritas honof negleclu! non refarcitur, quiihomi-
nesnonadveftuntadanteredcntem defeflum, quemdelere hoc prxfenticnltu intendit
Sacerdos . Hni MffrebmlMT £>/«««, ntc Benmtimt. '* DianaM.M4-r'/".*9.
«fscritprxdiflurn Sacerdotem non te- tieriad rcftitutionem,nifiUmeoaliquod
funVagiumdefunflisfub- traxerit, quia videlicet fi in defignato Altari
cclebrafset, aliqut adcumlocum convcnilsent, utSacro interefsent, & mortuos
precibus adjuvafsent; &in hoccalU (ait) dcbct Sacerdos altls precibus
compenfare. Sed noupUcethxcdoctrina, fcrupulofque ingerlt Saccrdoti- bus.
Qiijelocnimtc, edicere, quot,quantafqueorationescom- penfabit? Deccrnc, qaot
numcrofuifscntilli, quitn taliAluri Sacrumaudifsent? quot,
quidefunctosorationibnsadjuva(sent; nua.ita intentione orafscnt?. quantam, dum
Sacerdos compen- fat, intenlionemexhibeat? hxrenimnolVeoportct, utadquan-
tumSacerdosoMigetur, &quantumdet, decernatur. 9 Atinquies, hxcinobis
determinari nonpofsant: Refle . Erguperillamdoctrinam nihilegifti, nifiquod
fcrupulos ingefi- fli. Sanequandorestantalaborattadeterminatione (cum fubja-
ceatmultiserroribus ) rcduciad praxim moraliter nonpotcit , undenecdcbet.
LegeinfimilidcLugo defeenit. d.ti. /rcf.ir. • n«m.66. Bonacina, detuth.
d.^.alt. f.j./r,mtj,.j. per fimilemineederrs %ram, afscritnonefseobligandum
Capclfanum, quiMifsamde- fciumalibicelebravit,nifitortiqttatenusintereil
FundatorisMif- famaLibifuifsecclebraum, utfiexempligratia noncelebravit in
Wtari privilegiato i hic enim violavit fidem datam cum dctrimen- to alterius.
10 Vcrum, parimodo, hxclimintioimprobaripoteft. Natn vulgatislegibns/.af./f.r.
f.Jleert.ft. l.t«m*mu, C.d,f*\. nonpe- teft. Siertotecum Mitsamexpofiulans
cootraxitde Aluri pri- - , exclufit xquipoDens, multo migis Calculurr , curafit
» qui jt.1I. D* diffenfMtine Mltbi ttltbtMndt. . t fincdubioin hocdifpenfare,
quia in iw , pofsunt, habetisdifpenrandi facul- Utem, utalibidiximus. IuBonac.
dt hmthJ.m.a.HltJ>.7.^j,.Mi. Kitb.dtt«teiI.tyfe.t.t.Mll iS.n.8. Nald
dttif.418. qui id extenditad Reflorcs ~*n.i\. LegePalqu. Cum auttm
deoaturadifpenfationis fit, atadfit caufarei difpenlandx pro- portionata,
ided&baneadefse hicdebcrefemperlupponendum efl. Etquidem iegitima finedubio
caufa efset utilitas proprix Ecclefix, applicatio ftudendi, neceflitas
infirmlnti* , & Itmi- lia. Bis,
vclterinanDopofsealibi celebrare Cipellanum quoti. dianxMifsx, diximus$.r.
wnn.4. ex mterprcutiva voluntate Fundatoris. » Sed quid ? prxter licentiam
Epifcopi requiriturnc coafen- fusPatroni, velHxredis? Rurfuslolus
confcnfusPatroni, vel Hxredls, fineEpifcopi nutu, fatisneeritr Relp. ad primum
» nonrequiri. ItaBonac./j-.}.*.» ?. Ad fccundum, non latis eft i
IuBarbof./.futft».a4.n.irjf««. Ratioutriufque eft, quiaEpifco-
pus,nonautcmhxresclaverohabetdifpcnfandi . Fateorintcrim, imm6 adverto, hxredis
> patronive voluntatem, ad cvitaiid» fcandala, efseexconfilio requireodam.
De Tcmpore obligationis ccJebrandi . 5.1. An nbligmtu, ttltiTMtt quetidit, feft
fnquiro, qaantumimporutcelebrarein Aluri privilegiato? Di-
^csimportareplenariamlndulgentiam , atqueaded integramard- mxtyjrgantis
liberationem . Refp. Quid , liillaanimaentinter JL Altaris per celebrationem
Milsce , vcl pnnc BcatasinCcelo? Hlidamnum non fecifti, & illi, cuifortc
illa tenditipfamMifsam in uli Aluri. Hicdicitur clecu :mter . illa
tq^ulgeiltiaapplicatafuifsetiDeo, tunihilex Juftitia debebat . Deinde
(datoquodfuifsctceru Indulgentia Plenaria) haecnon cflnd .TT.ialitatem
proomnibus, Animaecnim dcbenti, utduo , 1>rb<feft
InhulgenttaPlenariaperfecje illam liberando ab igne : & Anima-^ibenii ,
utcentumprodeft.diclalndulgeDtia, illamfimi- HrVhnerando. Quidergofacietinnnu
indeterminationeSacer- dbs? «'ompenfaretenetur utdecem, anutcentum? Iterum di-
ccs. Cerebretdenud, (ed ioAluri privilegiato: nam fic com-
penlabit.qaantumDeusnovitefseneccfsariamillianimZtCuide- Vrinlentumuclumeft.
Refp. ex hocjamhabemusulcmSacerdo- r-m nontencri «dOrationes, quia
nefcitquantxnecefsariaefint: Sei Inec ad iterum celebraodum in Aluri
privilcgiato illum obliga- refubnovopeccatoaudeo, (quamvisatidfaciat.
omninoconlu- IbjRatioeft, quiautfuprar.t.f.o.*.io. &n.t6. vidimus, nec
FidcIcsSaccfdptescenicnturcontratlum inirefub obltgatiooere-
ftituenditaledamnamfpirituale, fedfolum fubobligatione cul- pat. Adde, quod
hicSacerdosficcogeretur multoplusreddere, quimdeueret, adquodcertenemocogcndus
cxjuftitiaefti nam ipfcdebebatapplicationem uniusMifsae, licet in
Altariprivile- giato, quamapplicationem , quamvi<in Altarinon privilegiato ,
jamdedit; fiergonuncobltgaturiterQmapplicareMifsamin Al- tari privilegiato, rcd
Jcret applicationem duarum, nempe jam datamiaAIuri aoaprivilegiato, & haoc
prxfentemin privile- giatb. " CtmfMTMti» AltMri,Tfiivii*tiMti , CmIcmU
BtntdiQi , 11 Dubiubishacoccafioneinfuper . AnSacerdos obaccepum
eleemofynamobligatus in Aluri privitegiato celebrare, (atisfa-
ciatalibicelcbrando, prztextu, quod fecum habeatCalculum , fcuN
jmilmabencditium, cumquoxqualisIadulgentiaPlenaria acquiritar? Q_umviviliqui
concedant, quiaficSacerdos (atisfacit per x- quipollrns, utroqueenim tnodo
applicanturChrifti meriu- lu March ittrd tr.\ jM.r.24.» 9. Fraxin.Megal.Pafq.
apudLczzan. v.Mif.n.4 f. Tamcn omnino puto cum dc Lugo de Enth.d.xt.felt.x,
»■19. nequaquam fatisfacere. Ratioeli , quia regulariter lndul- gcntia applicau
Aluri, foletefsemagis autheotica, & fecura, quimqux applicatur calculo,
&fortafse miausdependcti fn- tugratix ipftus celebrantis , ut
habeateffccium. Adde, Fideles adeoefse addiflos (&merit6) ad
Aluriaprivilegiata fupraCal- culos bcncditlos, ut prorlus per hos oon
prxlumantur latis- fatli. 1 1 Neque valet iicere fatisficri per xqu i pollens
.Nam obftat i pfa Juftitiacontractusi quandoenimcontractus exprefseinnititurdc
aliquarcdeterminata, v.p. dehocequo, non fervatur luftitia , dindoaliumequum,
quemnullomodovultalterrontrahens: Iu Mo\.dt(»*irmajiff.i6t. &panim.
MultAmajtis, fiequusfit ven- ditodetetior, aliudenim proalio, invito creditore,
fblvi, at vel principaliter io- 1 T)OftulansMifsam, vel principaliter intcndit
cultum talis 1 Altaris per celebrationem Mifssr nditipfam Mifsam in uUY "
cerdotis, ibilocus Aluris. Verumquandonamjudicabitureletlaperfona, quando locus
? z Dicorecurri debere ad verba Fundatoris, feu poflulantis Milsam, vel fi hxc
fiot obfcura , ad hasduasregulas, e» March. (ifj-.il: ;. Primaregula. Sipetens
Mifsam intendat remiftjonem pcena- rum, fiapplicationcmMifsx , (iimpetrationem,
& fimiliaper- tincntiaad iplum Milsx valorcm, elcdacft perlona: ficultum ,
honoremve Altarisi ficommodiutempopuli, fi prxlentiam , & fimilia
pertinentia ad extrinfeca Mifsx elecluseft locus. Ratio re- gulxeft, auiahxc
polieriorintentio oftendit, & principaliter intcnditcuftum loci,
atqueideoeligitocum, illaprior, eligice- lebrantem, atqueidcd perfonam. Ouodfi
utrumqueintendat , cerreeritfimulperioaa, &locuselectus- l Sccundarcgula.
Si verba Fandatoris direde dirigantur ad locum, locuscriteleclus:
fidireclcadPerfonam, Periooa, v.g. flficdicat: V»l»% «/ MtfmqMtttdh ctltbrttur
m tmti Altmri y eft clc- ClusloCUS. Sific: K«/«, «/ tligmtitr Smetrdtt , Miffmm
tjHcridin- nMmditMt, eftclrcu pcrfona. Ratioregulx eft, quiaid,adquod
direiledirigunturTeitatoris verba principaliter intendi meritcV prxlumcndumcft
• Quodfi vcrbadtrette adutrumque ditigan- tur, uterqueidefttumlocus,
tumpcrionaerunt eleOa, utfidi- catt V*l»t ■* mtmli AltmritmlnSmttTiti fre mmimm
mtM ctltbrtt . Ve- rumfiadhucvcrbafintdubia, recurraturadregulas dausinfimi-
]i|jprar.4.§.J^«.rj. 4 Hispofitis, quamvisaliqui putent efse diftingnendum ,
& quartdoeftclctu perfooa, aliuddicendumquim, quandoeftele- cluslocus,
IuSylveft. S. Ant. Rodriquez, Bcja, Bonac. apudt eu ndem March. /. e. Tamen
puto e(se probabile , pofse dari abfo- lutehancuniverfiiemrcgulara.
Utfivefitclctlaperfona, fivelo- cus, fiveutrumoue,
SacerdosBeneficiatus,Capellanus,fivcaIio
quopiamtituloobligatu$totoannoMifsasquotidiecelebrare,pof- fn intermittere, leu
vacarefemel in hebdomada. Sic ToI./.z.r.^. H.l.exe.fignifieMtmn, d*fr*ben4. Ga
va -hus m mbr.Mtf.f *- iM*».t7.Bonac^r<r«<T.rf.4.f.i</r^.7.JMf/»».6.
ibi, g««^#r«»/««A»r#- ttftumtfi, &e. favetqueLaym./.t^r«a.j. e.^.nnm.6.
ibi: «%« in<iuiOuU.,mi Naldus v Mi<f* , «.6. Ratioeft, quia i annoGneuIla
intermiftiooe, onus nimisgraveeft , reFundator nequaquam prxfumitur, cum ule o
lemperinSacerdotem, dirediquidem, fiipfe fiteleaus, indi- reftc,
&pcrneccfsariamcoDfequentiam, ficleausfitlocus, ineoiSaccrdotecelebretur,
fcmpercnrm celebratio quotidi Saccrdotiincumbet. Notaprimo,
nosnonindigcrccjulmodi diftinctione, ficlecla fitpcribna, vel fielectus
litlocus : xqueenimexcufarieiuotidia- numCapellanum judicamus, afsereotes
Fundatorera vellcfoluni morali inodo obligare , feu gnvare perfooam ad
quotidianam Miflara, non ver6phyl/ce: utitemmoralimodovclle honorare locum,
quemeligitMinaquotidianadecorandura. No* Digitized by Gooole Nota fecundd » nos
non aflcrre pro rationer. fixnifiemtum dt Pr*~ iimdii, quoaliquiad
hocprobanduni utuntur, icd intentionecn przfurapum, dScrationabilemFundatoris:
PuUmuseiiiraeiiHo cap.nonpoflenosargumentari: fiquiaem ibi ficloquitur Pontifex
tlcquoudianoBenehciato: £u*mt jreqnvnriui ftttft f*lv* homtft*- tt fu» , &
dthit* dtvitiiru Mijftt cilthrtt . Ubi Glofla lic habct : U*c dittt, tjuianen
tffet htneftutn , mhii, velttr Mtjfnm indieeitekr*rer.' Vrt, iWw, tdrft j'mr
fece.ua mertjli, tjuad tffrt tnhantjtum. Cum ergoficexpticarireticpoflittextus,
utdefactoexplicalur aGlol- ia, nonpoflumusnitihuictextuiadprobandum illam
vacationem inBcncficiato, vellegaurioannuali, multominus inobligatoce-
lcbrareperfolumcontinuum mcntcm, velcontinuam hebdoma- dim, quafipoflintetiam
hi vicarc, utaliquipropterhanctaxam, quandoelecmofynatotafimulprouoomeafc, vcl
hebdoraada da- tur, minusbcneconceflcrunt. Diccs, concedatur hocpropternoftram
rationem przlumptz volunutisclargientiseleemofynam . Refp.quiaper unuracontl-
nuumanoumphyficequotidiecelebrare, eftex fedifficile, ided
explicarcpotuimusnonfuifle Fuodatoris intentionem ad id obli- gare: ac per unum
menlem , vel hebdomadam continud phyfice cclcbrare, noneftcerteex ledifficile:
quaread intentioncmelar- gienciseleemofynlm , quafi volucrit concedere tunc
vacationem , recurrerc nequaquam pollumus . Scd quoad vaca t ionem praed iciarn
. Excipeprim6,quandoFun- datorexprelscprxcipic, velcxejiis verbis, omnibus
circunflan- Uisexpenfisvellecoliigitur, utfineinterruptioneMiflz quotidie
celebrentur: namtuncexuna partenon poflumus (cumconltct deFundatoris mente)
aliterexplicare, quim de continuacione phyfica: Ctexaliaparte,ad talegraveoiiusconlenfitCapellanus
. Necobflat, honeltum efle propter reverentiam aliquoties 1 cclc-
brandodeliftere: quiaetiam ell probabiliflima opinio, optimum efle, Sacerdotem,
quiaduntumMifteriumeft inftitutus, quoti- dlc, fineullaprorfus interruptione,
celebrare, adquamopinio- nem fequendam fe Sacerdos obligavit , dum ei oneri ,
quam vis dif- ficili, acceptoftipendio, confenfit: idquodetiameflfatismodc-
ratum , cum regulariter poflit , quando velit , fatisfacere per alium . Cap. nL
De Tempore obligationis. 503 Tertia, quiain Miflaillius diciOratioeft
gineralisproomni- bus dcfunttis. Quaru, quia intentio Ecclefiz in uli folemni
die eft , ut generalicer omnfcs defundti etiam deftituti aliis fuffragiis adju-
ventur . QuinUi quia fic propter pieutem per eat purgantes animas przfumi
poteft , voluiflequofcumqueMiflarum Fundatores. 10 Verumhzrationeslicct
probabilereddant, quod poflint , nonumcnconvincuuc, quoddcbeant, quianouclt
imponendutn onus, nilidccoclareconftet, utinlimililxpcdiximus. Ad
Primamautcmrelponderi poteft, veleam conluctudinem nonadeflc, velcertcnon
apparere efle introductam lubobli^a- tione. AdSecundam, eum titulum folum
oftendere illara Miflam in fpccic , & non aliam debere recita ri in illod
ic . AdTertiam; quamvisOratiocxternafit generalis ,nonpropte- rei applicatio
Miflx non potcll cfle fpecialis . Pacet in omnibus aliis Miflisperannum,
inquibusOratioell lemper univcrtalispro orn- nibus Fidelibus. Ad Quaru/n ,
Ecclefiam idquidcm intendere utconfilium, non ut przceptum. AdQuintamf
voluifle, nonobligafle. - . $.11. Drdie, tjuacenccditur C.AfeU*naVAc*tie>,
ry cbiler de VACAtienr Diti Jtvit StutUi, & S*hhmi ftqntntit. r Tj Odie,
quo, utdidtumefl, licetlquotidianaMiflavacare X-j Capcllano, cumnon obligatur
vacare, fed ioliimconce- daturceflandifacultas, quzripotcft, an fitunc
cclcbret, poflic illamMiflam, profe, vel proalio applicare? Relp. nonpofle.
IcaTamb. de j«r» Achjom.iJ.t.tj.p.n.i t. (nifi fortealiquandouuturconceflione
> quater, vel lexiesin anno , dataa.8. quamconccflionemcum hac prxfenti
quzflionenon lesi- timeconfundit Pcy.ro.}. <* Aidtex.i Ji.ti. ) ScdpotltO,
quodcele- brct, proFundatorecelcbraredcbere. Ratioeft, inquit.Bonac. diffJi
Euch.Aji.xii 7 16. quia cunc non vacarct obhoncfta- 6 F «ripr ircundt) , cum
Suar, dr Ensh.di>f.i(>.[eil Dt bentji- tem, Sc revcrcntiamSacrificii, icd
ob avaritiam accipiendoduas elecmolynasi alceram»
quautCapcllanusfruitur,altcram>quam ■iriA<m. quandoonuscliEccIefiz, vel
Monailerii, ut curet diciMillamquotidianam, tuncenimnullaeftdandavacatio, quia
iutratiodiflaa.4. Siquidemuleonus pervariosSa-
cerdotcsiatisfacicndumprzcipitur. Idem puto ,quandoexprelse prxlcribitur
Capeilano, utMiflas quotidianas dicatperle, vcl peraliura,
velutMiflascelebrarcfaciat, &C ulis eoiracxprel- fiovideturfignificarenon injungionusCapellano
celebrandidum- Uxat, fedcurandi, utcclcbrenturquotidianz Mitfx fincinter-
recipit. % Verdm hxc ratio non eft faltera univcrfalis , nampoflct pro fe?
velproalio liberaliter celcbrarc. Ratio igitur iioiveriilior ellcpoteft,
quiaficuti v.g. Dominus vinez , fieanullumfrudlum, k-umodicumproducit, nullo,
vel modicofruetur; fiverduber- rimum, illointcgrononeftdefraudandus; iu,
cumomncsMif- fzCapellani fint Fundatoris, illique omnes debeantur, pofito
quodcelebrentur, Fundatoris erte, non alterius, debcnt. % Contirmaturexquadam
dotlrina Joann. deLugo«V/^w«/. dt Etuhsrifi.tt.fta.i.num.^6. quiquzrit, an
Cipellanus, qui obli- neMifsam,intenderctobligarcSacerdotemadremillicium,quod
gaturomnibus feriisquintis, icxtis, ccSabbatistotiusannicele- 7 Dices cum
Bonac.4.^ £ttchJ.A.jjjUt^.7.i.i 1 7.quando Fun- Jatoreligitperfonam,
fiintenderctquotidianamfineinterruptio-
neMil»am,intenderctobligarcSacerdotemadremilliciUm,quod gaturommbus
iernsqmntis, icxtis, cxSabbatistotius annicele- noneft, quandoeligit locum ,
quiatuncnon intendit» niu cul- brare, pollit, veldebeatferia quinca Jovis
Sancli , & fequente tumloci, cc pcraccidensiniungitquotidianam phyfice
obligatio- 1 nem , quam jam poteft Sacerdoseviurecclcbrando peralium :er-
goaliudpfziumendumeft, quando eligiturperfona, & aliud , quandoeligitur
locus Rcfp. utrumque negandura efse,& quod quotldiana line intcr-
ruptioneMifsafitresilliciu, Sc quod non idem fit , quandoefte- leauslocus.
Hocpolteriuspatetexdidis, quia oousfemper rc- dundatinperlonaraSacerdotis; illud
prius nec item muluproba- tioneindigct. Qcjidenimais? ErgopiiSacerdotes, qui
quotidie fineinterpolationelacrificant, illicitcagunt? ergo Rcgula Sacer-
dotumSocieutisJESU, quzinjungit, utilliquocidiecelebrent, illiciueft? Audi
Callianum /.6. de jfirtt. fornie. c.H. approbantem Monachorumiuxxutisquotidie
iacrificantium , immb cccom> snuoicantium conluetudinera . £>** furirttr
( inquit ) tfertthit Sabbatocelebrare/ Feria enimlexu non pofle, vidimus iuolo-
cofupra/<i.i.r*/>.6'.§.i.«nTO.r. Refponditquc nonobligari , imm6 nec
teneri deinde inalia hebdoraada fupplere. quia fcilicet po- teltfe conformare
Ecclcfix, co die cellanti a Sacrificiis priva- tis, nccprxfumcndum eft,
Fundatorem contrarium voluifle ; addit nibilominus pofle quidem cetcbrare , fed
debere appli- care, juxu intentionem Fundatoris, atquc adc6 neclibi, nec aliis
polleeasMifsasquamvisvolunUricdiclasapplicare. Hxcde Lugo, qui hujus ulcimi
didi rationem non tradit, venlm illa cft, quamuos»*w.|v^fJ.
cxpariuteDominifundi, breviterdc- duximus. 4 Proillisfex Miflisin anno,
quasCapellano conceflimus prttM f. potelkne, 4)u>ndoproaliisapplicat,
fumereflipcndium? Rclp.mihi videri non polse , quia coocra hxc Decreta Sacrx
Con- tMfitdirtiuftrietrptTu, «JfSM tuumA~c*nit*itm , anti mtrtfft tfi qut-
grcgationis (uraeret proeadcm Miisaduoflipcndia, cchicvalcre
tMiiSmatfanBiiAtmCmraihuivtfci? RedeigiturdixilsetBonac.fi ratiooem Bonacji.a.
ailaum fateor. iddifliciledixifset, nuncver6, cumilliciruradixerit, non recle
dixit. EtnoU ipfuui intcrcrctcros citarc pio !c Suar.Jt s.ur J.Hb.
ft8.t.$.Dtbtmt/Uiiit ciremfiium, qui camcn uunquam cjufmodi o- nus illicitura ,
fed onusintolerabile, hoceft, iatis difficiletole- ntu, utomncs fatemur,
alseruit. t Illud hicaddunt Dociores, Naldus v.Mi/f*tn.j. Peytjtm.^. in
Addtt.c.iji i\. huncSacerdocemquotidianx MiUxdcbitorem* pofsequater, vellexies
inannopro fc, autfuis, velaliqua alia caott occurrenteSacrificiura ofterre >
quia non elt putandum Fun- AffltcAiientm *n ftffu CaftlUnnt in dit 9
EodieomnesSacerdotesadcelebrandumproaliij etiamphy- Ccequotidie obligatospofse,
immbdtberepcr Milsaro applicarc generaliter pro omnibus Fidelibus dcfunciis,
docenfFraxin. dt thlif. S*ctTfiu^.emtt.^.xx. clc Gavant.».4.»«r«*r.X»f>«ir.
1 r .num. 18. Ratioefsepotelt, Prima.quiaiuconluetudioeintroduaum vidctur. Secuoda,
quiaintitulo primzMilsx Defundrorum dicitur , Mij]* m Ctmmtmertione omnimm
Fidtlinm Drfun&trum , NoU il- lud, Omnium , non crgo unius in particulari .
T*mh. Ttm.ll. O* S*tr*m, «T.UL An tiltbrtnt «ISr, tjuim dtpputit dithnt,
fntitfMHU ? 1 C Iquisobligeturcelebrarev.g. feriaquaru, fext», ArSabba- l>
tototiusanni, ipfecclebrctferiafecunda, tcrtia,&quin- ta,
latisfacitneobligationi? DicotiiaFundatoreaddittiulesdiesfunt, vel
proptcrcultum, feu devotionem ; ut Sabbito propter Beatifs. Virginem «Feriafex-
UpropterDominiPaflionem, ccc.nequaauamiatisfacere.- (acis- facere,
fipropterfruclumMifsz . ItadeLugo diBmhJiffut.it. ject.i.n 4 j. Ratio eft ,
quia ibi non fervatur Fundatoris mens : hic , quoad principale, fervatur,
ccparvailla variatio tcmporis , cum nonfitinalicujusprzjudicium, adfummum erit
veniale, immo ex racionabilicaula, nullum. a Noninriciorctiamin
prioribuscafibus vix illam varietatem polseacccderead morulc, ciimpariter
videaturmodrci przjudi- cii. Excipe incafu , quoibrtd, flnecauta, quz
Sacerdotcm ex- cularct, aliidiefeftoMiisz non interefsent . 3
Iderncumeademexceptione diccndumdeeo, qui obligatut nuncj, celebratinalia hora,
mod6 prz(ent foneneceflius alia horanondcfierit, utfuprar.i.$.oj,.o.
diaumeftinfimili. Ii 1 4 Au Digitized by Google 5*4 Methodi Cdebrandcc Mifl*.
Lib. III. 4 Atqueexhiseolligitur: An Capcllanuiobligatusquaterv.g. in hebdomada
facereSacrum in tali Ecclefia , fatistaciat, fi Sacrum
ibifcinr>erfaciatindicbusferiatis? Nam fiex circunftantiis, ver-
bifqucFundatorisappareat, finemTeftatoris fuifle, utibiadeflet
Miflaobcommoditatem vicinorum, velfimile, non iatisfaciet :
fioblblumfrudumutiquefatisfaciet. SicBotncJiSter. d^JtJil*. f.7.f.lj*.r.
Idautemquomodoapparcre indubio pollit, exluprt didist.x.Lj.in.ij.
quiviscolligere facile potcrit. 5 Quid, fiquisobligeturinmenfev.gr. alternis
diebusfacere Sacrum , ipfe verdquotidiecelebransabfolvat obligationem in pri-
misquindecimdiebus, Aquid, fipoltponat, ablolvatqueiudie- bu< quindccim
pollerioribus? 6 Dico.- r:i!n H e Lu fjdek uch.d. 1 1 ..iV.'/. t .».4 1 .
utrumq; cxcu- faripofle, quiacum mutatio fitmodici temporis, parva rcputa- tur.
Muttomagisproeo, qui anticipat ob diligentiam. Semper autem habenda funt prz
oculis illa duo : Nefcilicct clectus fit talis diesobcaufampeculiarem, utdidtumcft
n.t. &nc fiat inprzju- dicium aliquorum , prout d idu m cft l.ix.i.§.%. n.4
juniU «. o. 7 Deniquefi Mifizquoridianz propter diminutionem reddi-
tusalegitimoSupcriorereducerenturad lexaginta v.£.Miflas an- nuas,
poteritCapellanuscas adimplereio duobusirTenfibus ulti- misanni, necobligaturin
anni initio. Quamvisanim ratiolegati E" petat folvi initio anni
LSiitsfuerit libtrtut rtlUUf.di meaam.Ttft. jeDian.».i./r.6.™/.zQ. idemquc
ezpofcat neccflius animarum Purgatorii, pro quiin:s iltz M illse funt forte
celebrandz: tamen iiifialiudpetatexpreflaconveotio, velvoluntas Teilatorii;
ulus cAincontrariuro, & Teftatorismeosfatis oftendithuic raorz lit
confeofiflc, dum fucccfliveper annos, cknonfimulMiflas.cele- brandasefle,
difpoluit. QuamdiupoflitSacerdos differrein Miflarum, diximui
fufr*e.i.ff.9.*a.+. $.IV. D* Bent, qua CaftlUam ciUbrart Ht Ubi | cilibraatt
ber* OffttX. 1 T"\Ehora, quacelebraripoteft, fupra/.r^.tf.<r.4.
difpuuvi- YJ mus , h]c«utemfermoeft dehora, adquam Sacerdos fe
obligavitcxpacto. Etquidempa£l.umfervandumcfle» dariq;par- viutem matcriz,
fiplusminusabhora dccrcta difcedatur, patet ex regulisuniverlalibus.- Ikuti
quodnam peccatum fit, fitalepa- clum non fervetur , colligiturexmodddiClisfj.j.
Ijlud ergo hucunquaminoppofuo loco tra&andum rcduco, An Sacerdos Canonicui
diftributiones Officii lucrcmr , fi ea hora , qua Oflicium i n Cboro rccitatur
, Miflam cclebret ? z Coramunis, Avera opinioeft, przcifo Privilegio Pontifi-
cis» vellegitimzcoafuetudinis, nonlucrari. ItaBonar. dt t-.uch. d.+jjMlt.f.T.fy.f.
Mu.7. Ratiocft, quia neceft, necccnlcturefle przfens in Choro , qui Miflam in
Ecclefia celebrat. Diftributio- nes verddanturfolumalTiftcotibus inChoro,
cxclufa, ut habet Tiid.ftfnc.iiJtrtf. qualibetCanonicorum remiflione. j
Perhocautcm non tollitur, quinobneceflitatemEcclefiz ,
v.g.obdefeclumcclcbraotium , PrzfcltusChoripoflitdifpooere, ut Canonicus
tempore Offki i Miflam in Ecclefia fua Collegiata ce- lebret. ItaBonaoW.a.7.
tunccnim meritd lucrabitur diftribu- tiones, quia, aecedcntelcgitimaSuperiorii
dif pofitione , tnora- literjudicaturCauooicus nonabcfle. §.V. Prt qut fit
frimt etltbrandmm, qmmndt frt multii fimul dtbtt f 1 r\
AttibielectnofynammanualemPctrusprodecemMiflif , JL/
datPaulusitemfimilemftipempro aliiidecem, necalte- rutri anterioritatem promittis
( tuncenimnoneftdubium pro- millionitibiflandumcfle) proquo prius fatisfacies ,
pro Petro , anproPaulo? Rcfp. proquovelis. Ratiocft, quiacumeidiflisr
i.$.o.*m.4. habcashntudinemduorum, veltrium menfium, inqqibuslatis- facerc
valcs , potes quem volueris intra idem terapus anteferre . a
Atiuiszquiusprzfcrcturr Refp. certequiprior pctitjux» uRcrf.Juris.
•^uifneriftnmferi, feeierift jun, nifi propterali- quamcirrunflantiam charius
contrarium perfuadcret. Aliquicenlucruntzquumefleiutalternatiraeiufmodionerafa-
tisfiercnt, iu, ft ilicet ut uoodiecelebretur pro uno, altero die pro ahcro ,
& fic viciflim ad finem ulque ; quod certe efl probabile . lu
Fraxin.4*S«rr.«M/«a4.r*»W.4.{.r».z. referensBonac.aliofque. Pctcs,
inhocc*luritenf fatistaceretSacerdos.ii celebraretvi- einti Millas in communi
fimul proPetro, & Paulo, qua ratiooc in iingulis Miflls diraidium frudtus
obveniret uni , & dirnidium altc- ri? Relp. Id uonapprobarem
proptervariasrationes, quas vide ipudFraxin./4i«.».i. led
maxiraeproptervolunutera petentium, quidumpetuntatetot Miflas, tum frudlus
feparationem , tum communioncmaliisexcludcrevidentur. Quilhamzquiusprzferatur,
fiquandoEccIefiaplurespluribus Miflasdebct, &nonpotcftomnescelebrarc ,
dicamiDfrar.j.ai.^. §. VI- Dt di/ftufttit** iut*d ttvrfm remtftvi. 1
/"Mrcahoc. Dicoeundem Superiorem iifdera decaufispotTe difpenfarein
tempore , qui poteftinloco, oampropterea recole^ quzdiculuntfuprj-.i.J.t. ^ De
Capellano cclcbrantc pcr alium. $. I. $u*»d, fMb piteft ctlt*r*rt ftr ulium t %
I 1 Qltunicarcgula. Quoties Fundator non ponit hancclaulil- O lam, Mftrft
ifiumCuftllMiuteiltbrity feu nt» ce Ithnt Mr auow»,
poteritlemperperaliumfupplerc. IuBonac. dthucbA^. u.ult.f.7.if.i.n.t.
M*rch.deerdjr.i.f.i*.4j,.%4. Ratioeft, quiaei uaapaneSacrificiumeftzqualiivaloris,
&cxalia, nifi lefuoda- torexplicuerit, nil, faltemprincipaliter, vclle,
nifi ipfam Sa- crificiioblationem, necelcgifle peculiarera pcrfonz qualitatem
Sacrz Rotzdecifiooesdi£tam re- z Hinc inferoPrirad: idem efle feotiendum in
eleemofynis manualibus. Siquis enira ate Miflara cxpolcar, nec explicitc
polluict, utpcr te ipfum fatisfacias, poteris pct aliura. Ratio eftiamdiCla. i
Infero Secundd . Capcllanum przdiaum habentera onui celebrandi in detcrminato
Aluri , vel EcclcGa , pofle per a- liumfupplere, oecpofle ab Epifcopo compelli
, ut per fe cele- bret. ItaBonac. i*^.Barbol.«f#^«r.E;.^.t4.«.ty. Ratioeft,quia
iamimpletTeftatoris mentem, quara non adimpleret, adebque poflctcogi,
iniliocafu, quoipfeperionaliter , ut diximus eflet ■1 ■/! 1 ■ 4 Inferoterti6,
oon pofle per alium fatisfacere eum Capcll»- Bum, quiioCathedralibusgaudet ,
pcrfuamMifTamdiftributio- nibusquotidianis. SicGrat.Mon.Gonlal.apud March.
dierd.tr. t. f.zx.xo.u.16. Ratiocll^ quiaciufmodiCapellanizrequiruntr
ientiampcrfonalem, unde, quandoeligiturisCapellanus, fitve- luti quzdam
conventio, ut nifi perfooalitcr nesnon lucretur Idem proptcr eandem rationem
dic , fi alicubi fit fimil is lex , rd legitiraa conluetudocelebrandi pcr fe. t
Inferoquarto, cumBonac. d.Q.tji^. poflealiquem celebra- re applicando Miflas
pro aliquoeffeclu, ad quem alter Sacerdoi obligabatur, hocaltero infcio,
imm6&pro illis Miflts recipQ- reftipeodium. Petrusv-g. obligatur cclebrare
decem Millaspro Defundis , nec Umen illai cclebrare curat ; fi Antonms eas ,
Petro inlcio, celebrat , proque didis defundis applicat, dico Antoniura
fatisfacerc ooligationi Petri , idque pofle deiiide u- goiticareeidem Pctro,
&accipere ftipeodium. Ratio ell, quia iamDefundipcraliuralucrati
fuotfrucium, ergo dignusdf hic aliusfua inercede. 6 Inferoquioto, quid dicendum
(itad illum cafum, dc quo olim intcrrogatus Fui Panormi . Confratres quidam
elegerunt AntoniumSaccrdotcm, quidiebusfeltis celcbraret, & Conlra-
trumConfcflionesaudiret . Poftaliquotmeofcs naclus Antotiiui pinguiorem
Capellaniam, fatisfacerc przdiCtis Confratribusin- tendebat per aliura ,
poieratoe id teotare contra Confratrum noluntates? Relpondi oegative, cumenim
eundem Confratres Confeflarium fibi clcgcriot ( imir.o de confuetudioe in
noftris Regionibusfic intelligitur, cum Sacerdos cligiturab hujufmodi
Confratribus) clarecooftabateleClamperfonamillamfuifle. Ad- de > quod ficuti
quandoeft obfcuraTcftatoris voluntas , recurritur ad inteiligcotiara
vcrborumcjus, iubtc confugereoportebat ad Coofratrum lenium , quijamde
fuameoiccootra Sacerdotis io- tcotiooem teilabantur. 7 Iolero Scxtd, li
quisobligatusin uli Ecclefia proaliquo cele- brare, cclcbrarctioalia,
applicaodo Miflaraproillo, (imul cu- rans, ut alius Sacerdos
cclebraretlocoipfiusinillaEccleiia defi- goataquoad przfeotiam tantum , nonvcroquoad
applicationem, fatisfaceret fuz obligationi. Ratio eft, quiatoum Fuodatoris
mcotemadimplct. Solum efl adverteodurn, oeEcclefia illa fic clecia, forte,
quiaibi adeft Indulgcntia applicandi ibi Miflam prodcfuodo, tuncenimuon
iraplcrctur measTeilaioris, utper ie patet. /. U. QuAnd* CtftlUni* fefu m
Sttrdui ctmferri l 1 T7 Xdiflii oriturilla celebrii dubiutio. AnCapellaniaSi-
JJi cerdotalis relitJaiTeflatorepoflit confcrri Clericonoar dumSacerdoti? Ratio
dubiundi cft, quiacx unapane, fi Ca- pcllanuspoteftut diduroeft, peralios
fatisfacere, quilibctClc ricuscrit ciulmodiCapcllaoiz capax, cum poftit
peralium Sa- cerdotem latisfaccre . Exalia tamcnvidetur racnsTeftatoris Sa-
cerdotemvelle, dumSaccrdotalemCapellaniara inilituit» e(16 1 pcr alium vaJeat
Utii- x Tret Digitized by Google Caput V. De Celebrantc per alium. 505
Tresfuntfententiz. Primadocet abfolute ejulroodiCapel- laniamnon Fnflcronferri,
nifiSacerdoti. Iu RtTboi.dtft. Epift. td.i+.n.\7. Qirliasapud March.mox
citandum. Srcund», pofle Clerico, dummodoTeftatornon fcexplicuerit velleomnino
Sa- cerdotcm. Ita Boiur.Jf s*cr. d.* q.ult.f .•}.§. t ■ clariiisFagund.t.
lcd.fr.l.\.c.<).n.il. afferensexcmplumSuarii . Tertia, cumeadem
excepiionepoflequidcm fed debcreconferri folilm eiClerico, qui infraannumSacerdosordinaripofTit.
SicMarch. deerd.tr. \. p.i.e, 19,11 4,
Primaopiniofundaturinfecundaparterationiidubitandi. Secundainprimaparteeiuldem.
Tertiain paritatecum ccetcris Bcneticiis Sacerdotalibus , in quibus ex T r i i
.,> tff. 1 4 4 n.de rtf. t.fi prtCltruii, c.ticui. dtfrtbtnd. im6. fufficere
folct habilius, OC potentLaproximaadSacerdotium, quiliseft in illo, qui
infraan- numinitiaripotctt. I ExhisfcntentiisPrimamnon ampleflimur, quianill
Tefja- torfeexplicet, non przfumitur unturo rigorem voluifle in fua
difpofitionc. Sccunda, & Tertiafuntprobabiles, quiabonii ra-
tionibusinnhuntur. 4 Atqueexhisrefle colligimuscum Fag. «M.aliifque, pofle
quemlibethabereduas, vel tres Capellanias requirentes Miflas etiamindivcrfis
locis, quia hzfunt inflar Beneficii firoplicis , «juodnoorcquiritrefideniiam,
cVpcraliumfuppleri jurepotefl. Quuniinmm Fundjuir frt (umitur velle ,
utCmftlUmU Smctri*ti De Smetriitt, quitimmittit mlttri Miffmt , ***i hit *** j
Dico, illaraelTeuniverfalemregulam exDofl.citttis: De- bereSacerdoticonferri,
quoties verbaTeftatoris, fivelaici,fjve EccleGafticifignificant, affcclant,
fcupollulant perfonamSacer- dotis ; Non deberequoties affeflant ipfim Miflam
clarius : debere quandoprincipalitercligitur periona Sacerdoulis, fecusquando
nrincipaliter intenditurSacrificium. Exemplis ad huc clarior fiet regula . Si
quis fundator iu difponat: Eligml ur, ftu prtftntttur frttbjltr bitu
etnittiiuii, qmi ttt Mifml ttltbnt. Eiigutur , qui Mifmm etltbrtt . CtUbrtntur
* Stutrittt ttt Mijf*- Htrtdtt m tmii CmftlU CmftlUnum tUgmnt , qui ttt Mifmt
fro m* ctltbrtl) vti iiu, nciluqut AUmri fervimt , itvinmqut tffitim rtcittt.
frmftnttikr, qui ttt Miffmt U htbdimmdm tiltbr*ri ttntmtur:
trtfenttturCmptlUitui, ftu Smttrdet: Si inquam iudifponat Fun- dator,
videturfoliimonus Miflz refpiccre; non pcrtonzquali- Utcm. NififorteidGtin
Cathednlibusper diftributionesquoti- dianas, quiatunc perfonaliseft difpofitio,
ut»4. diximus. 6 Sificdtfponat: Mijf* l*t ttltbrintur, m*n ftr miium , fed fer
•pifrium CmptlUnum mtum , Vtl ftr frefrium ReHtrtm Eceltfi* . CmftllmnMt meui
itfrrvUt ftrfinmJittr . Non tblitmiur nifi flt Smetr- ■mUt . CmftlUaim ntn
etnftrmtur nifi Smctrdoti. CmftUmnt* ntnprtftn- tetur mji Smctrdmt . Ugmtum
mtum n*n mjfequmtur nifi Smetrdti. Ju. ht» ttnjtrri SmctrdMi, & nen mlttri.
Prtfentetitr, ftutmftrmturSm- ttritti, muijlt trtibyttr b*m* fmm* (namperhanc
geminationem nideturexpotci Sacerdotium ) fi, inquam, aliquo exprzdidis
modisdifponat, ebgituripuSacerdotisperfona : Nififortealicu- bictiaropofitis
his, velfimilibus verbisfueritintroduflaconfue- «.udotcntraria, ideft,
fuifleadmiflbsCapellanosnonSacerdotct; namtuncextaliobfervantia fubfecuta,
videturmens Tcftatoris cxplicaufaiflcpronon Sacerdote. 7 Unumnonprztermitum;
efleniroirura probabileetiam in hocicCundodiipoGtionismodoa.6. diflo,
latiscfle,fiuliseliga- tur , qui infraannumpollitordinari. luFagun-Etf/.frar.i
./.?.(. y. »;.l /ither de ^w/.f.j ..7.47.«. t t . Ratioelt: quia interim po-
tcltfupplerepcralium ; occxaliaparte, quiintratam modicum tempus ficriSaccrdospoteft,
judicatur habere fufficientcm ha- bilitatem cumeo, quiinproximo
iniiiaoduscASacerdos, utSa- cerdos habeatur in jure . jr. IIL Obiitmui fer ft
iffum ftt mliutn etltbrmni ** pttett ? £f m mbligitut md reflitutimtm ? 1
/^VUodpeccet, &quidemexgenerefuomoruliterfniexcu* V^feturiparviutemateriz,
vcli necclliute, dequa mox tt.f.) dubiurone fit, quia facit contra mcntem
Teftatoris, & contrapaClum; Vide, quz diximus fupric.x.iT.aliquaenim ex
illi- ttint hic proportionalitcr applicanda . z Quoad reftituttonera . Dico
nonobligiri. Ita hornc.diip.de Xuch.m.qMlt.f.f.^.i.nuM.t. exAzor. Ratioeft,
quia quanturaad principale, (quicftfrudusexopereoperato) untum exhibitum
luitpcralium, quantumfuifTctperteiplum, cum omoia Sacriti- cia tint ejufdem
valoris. 3 Dices, atdevotioforte fuifletmajor ejus, quiperfeipfum
ctlebraredebebat, unde potius illatum fuitle damnum ei, qui Miflam petit ,
quoad frucl um e x opcrc operantis . Reip. Atdevotiofortefuitmaioralteriust qui
fupplevit, un- de potuitevenifletnajus emxiumentumei, aui Miflam petiit . Ad-
dedidlum tuiln- iuj^rjf.i $ 9 n 1. hujufmodi frudus fpirituales , quamvis,
apetentibusMitsasoroninovolitos, noncaderet quoadrefUtutJonisonus, in
confiderationem. 4 5i Capellaous,etiamille, coipermittitur per: re , alium
delcget , & hic non celebret , quid fiet ? DicoCapellanumdcberc
numerumMiflarumipfum, velperfe, yel pertertium fupplere, vel etecmofynam
reddere. Ratioeft, quia fi 1 teegoemerem v. g. piduram itefaciendaro, & tu
traderei illamdare pretio efformandamalteri tertio; fihic exquocunque cafu,
etiam fubitanea mortc correptus» exequi injunflum opus nonpoteft,
tunoneximerisab obligatione providcndime de pi- flura: ita proportionaliter irt
cafu noflro; Etratio ulterior elt , quiatibiperit, feudeficitillefuffeflus,
nontnihi,quitecumcon- trui, noncumillo. De obligatione Capellani , quando
adfunt impe- dimenta celebrandi, qux ipfe removerenonpo- tcft. « 1 TDhicagimus:
namquandoremovere poteft,dicemus *. Af. 1 Etquamvis utriufquctraflatio
coramodioram forufse ha- buiflet alibi locum » huc umen , ubi agimus de
obligatione CapelU- ni, nonincomrooderejcflaeft. 1 Solentauteroejufmodi
impcdimenufetenere vel ex partcSa. cerdotis, velexparteloci, velexpanetemponi,
velexpartcfir miliumcircunftantiarum, dequibusclariutisgratia, ficbreviter, 5.
L D* h 1 r<lCapellanusinfirmus, carceredetentus, velfimiliimpedi- O mcnto
laborans tenetur per fe celebrare , nec potefl j certum eft, eumcfleexcufandum
icelebrandoperfc, quia eft legitime . Iu Doflores mox citandi . Sed adhuc
queritur.an tunc fruaturinte- tum ,non Teftato- ftatimteneaturperalium
fupplere, nefcilicet riroftipendioannuali, quod profecurrit? »
Dicodiftinguendum, ibii. Sibrcveeft 11 . teneri :tcneri fi longum , nifi
exprefse ; colligatur , ris fuifle , ut nunquam deeflet Mifla . Ratio eft, eft
,Teftatorem noluifle tam rigidein brevi ' Cipellano agcre , ut ftatim ad
reftitutionem 1 vel quando ie declaravit , przfumitur voluifle . 3
Verumqiiznameritbrevis,quzlongainfirmius;brevis ,vel longuscarcer?6tc. Refp
loquendodeinhrroiute ( eaidemque cil ratiodeczteris legitimis impedimentis )
Emrbof. dtfmttfi.Efifc. p.t. wAB4.m.}I. lfleritefle infirroiutemoflo
,vel-decemdierum . Bo- tac.diff.tf. dtEuch.ci.uU.p 8.».t7.quindecimdierum
.Petr.Nav.<»# «ff./.zxi.J».t t o. uniui menfis , de Lugo dt E*eb.i.\i .(tci.i.num.^Q.
Rtenfium duoruro ; Omnes probabiliter, quia in jureule tcropus brevejudicatur.
Videfupra<.t.§.9.».4. Vide etiam t.%.%.t.nu,6.
ubiadvertinullamdarivacationcm,quando oouseft fulceptumab Ecclefia,
quZcuretdiciMiuasquotidianas;nara etiam&hicpro- portionalitereftdicendurononfufficeread
excufandum Monafte- rium, feuEcctefiamimpedimentum uniusSacerdotii, feddebe-
reefle totius Monaflerii, quodcerte rariflimum erit. Nec dari
vacationemaccipientibuieleemofynasmanualej, vellegauannua exibidem diflispatet.
. f. . 4 QuodGinMonaflerio, velEcclcfiaadfintaliquot mfirmi, feH qui validiores
funt,fufiiciantad oneraMiffarum , illa illoruin infir- miusnon excufabit
,quiacum obligatio fit Monaltcrii , Sc aoa par- ticulariumiramediateiis»
quiincolumes renunent, Miflarumincumbet. ( Ou6d fi qui fani remanent , omnu
onera , qu* forte dJ perionarum habet Ecclefia , lolvcre non poflunt ,(olvant.
1 A t quarum perfonarum , quandoquidem non eft major ratio de tma, quim de alia
/ Refp. ad raum fingulorum , iu ut omnesaliqua Mifla careant , aliquam habeant,
juxu majus , vel minus legatum i fingulisEcclefizreliflum,
pinguioripluresMiflas, rainus pingui pauciores tribuendo . Ratio eft , quia iu
equitas expofcere videtur , nonenirovideocurin hoccafulocum habere
poflltillaRegula,^;i yritr tfl temftr* , pritttfl jurt: cumpriorius non
videaturhic efle tantimoraentitutvincatceterapotleriora legauforte pinguiora. 6
Negotium grave Capellani , vel incommoditas inducuntnc
diflumlegitimumimpedimentum? Refp.affirmativede priore , fed de pofteriore nega
tive . Ratio eft 1 quia negotiutn grave reduci- turad neceffitatem;
incommoditai ,dum remanet in terrainii in> commodiutis, ad negligentiam *
adquamevincendam jam habet ftipcndium Capellanusreducitnr. Unumadverto:
Superiorem , quando videt fuorum Sacerdottiot d ifla legi ti roa iropedimenU ,
debereefle follicitum ad alios evocao- dosinfubGdium; zquiusenimpoftulat, utfi
id poilit, non nc- «lig»t. $. n. Digitized by Google 5o5 Methodi Celebrands
MifTs Liber III, II. De impiilmnii tx pmrti lni , i OI EedcGa cft violata, fi
interdidla , fi deftrudla » fi O inveniantur claves ejufdcm , ad quid obligabic
lcm|? D.eonuiime hlceflo advertendum, an PundatorPrcfentiam
fuamtolamintenJcrii, an etiamapplicacionem,dequarcfatisfu- pri ,M, $.1. * ».t
i. ditlumeft ; fienim foluin inteadit prelentiam obcommodiratcmpcpuli,
velobaliudin wii dicdetcrminato, ad nihilSacerdoiemobligareparerit, quia un\
irapoi.ibilis, velrao- ralitcr, velphylice reddita eft execucio mentll
Fundatonsuli additadie, nccaliumdieracurantis Si vero intendit , velappli- i,
velmerumcultumDei, <k conlequcruer Sacnricium j j :£\ ' 1 ■« _Ll:_ ........
...i ,j — . erumcultumUei, « conlequc n. tumfaneCapellanumobliga lebrandum
eodem die in alio loco , fi locus aptus luppet refarciendum aliodic . Ratiqelt
fupra utla , ideft prcfi datorit volunus. Ccetera pertinentia ad locuro, vid
fupra/>r#r.t, 5. III. Di imptiimtnf tx plrtt r> mJimrum • T"\E
impediraento ex parte temporis , tum ex proxime 1 J didij ttt» tmp.%.
utisfuperquecolligitur , quid fentien- dutn (It. IdemdeaBteriiimpediraentis,
v.g.quodnon inveniatur,nul- laCapellani culpa» Calix, veftes facrx, Hoftia, JJc
fimilia: ex didtisenimfacilcquivisintelliget, ad quid 111 ejufmodi caubusCa-
pcl I an um obligare oportebi t . C A P U T VI. Dc obligationc Capellani ad
removenda , vel non ap- . ponenda impedimenta celebrandi , quando ea non
apponcrc, vclrcmovcrepotett. 1 /~*Apellanusobligarus cras, perendie ,
fequentibus dicbus V_v per le iplum eelcbrare , cft v. gr. infirrnus , vel car-
cerc dctentus, vcl excommunicatus , &c. quara obligationcm kabet removendi
impedimenu carceris , vel morbi ad finem adiraplcndi dcbitas Millas ? Ru is ,
fi perraitut (e in carce» rem coniici , fi in rcmous r.-gione* difccdat , fi
Mifiale pro- iiciat , fane impedietur , ne poiiit fatisfaccre : quxrimus , quam
obligatiooera habet hujulmodi impcdimenu non appo- ncndi / 5. L mliaum
neeeffmrim prt fa^mii . 2 T TThaec, cVfirailiadecernamus, praemittendumeft,
quo- KJ tics quihbet cbligatur ad oblcrvandam aliquam legem ebl igari etiam ad
non apponcnda i m ,x J imcnta , & a J ea tollenda , fi
adGnt,qurobrtantob(ervationi legis.Siquis v. g.obligaturaudire Millam,
obligaturciumad furgenduraelcclo, quod cft iropedi- mentumiliam audicndi.
Ratiocft, quiaSuperior, qui prarcipit fincm>cenfctur,&mediaadipfumprzcipere,
fecus nonefftcaci- tcr finem veltet, cVfancdcficeret, fi veluti tcrrainum
votcns non curaretde via ;non apponereautem,velcollereirapcJiraenu,unura
eftexmediisad habcndum finera. ? Quoniamvcrd non lc;npcrobligamuromniaomnin6
impedi- menu rcraovcre, leunon ponere, ttarim enafcitur dilficulus , ecquonam
modonobisconrtarepollit, quxnim obligcmur, quz ver6 non itcra ? Ecquidem varii modianerri
folent. lileaSanch. ; 1 .m D««/.Hf,if.&l Mcroll./».i. i.+.de iti.
J*M7.rq>etifis , icrenuocabommbus recipitur, quddlcilicet (pcdanda f. uqua-
tuor. Prini6,vis,& rif.or prascepti,queJatneniinbenigniit) quim
aliaexplicantur; acminoribuscaulis cxculantibus indisent . Se- cundd,
neccflius, &utilita.«, quamaftcrt cjufinodiimpcdiracn- tum, dcquoan tolli,
velnonapponidebcac, dubiutur. lertiA ; vicinitas, autdiltantia, quamule
impcdiracntura» yelmedium habetadremprcceptam; minusenira dillatab imp-dienda
audi- tioneSacriitcrame fulceptumd.eJovisj&dieSab^atitqulm ip-
fodieDominico. Quart6, coojunclioper fc, vel peraccidens , leu intrinfeca,
veicxtrinieca, quamliabet mcdiutncum mace- ria, fcu reprxcepta. .Magiscnim, v.
g. pcrlc, & intrinfcce conjungiturBrcviariumcumrecitationeHorarum, quod per
fe adillasrequiritur, quamconjungiturbona valctudo, autnonellc excommunicaiumcumauditioncMilTa;,
quzfolum pcraccidens ad illam pertinerevidentur.
HisdiverfimoJeinfingulisprarceptis computatis, judicandum erit
(aiti*«i.Sanchcr) anculpafitadmittcrc, velnon prolnbere
impedimenuillisprserepiisobftantia? Sedid (useperfcqui adnos nonpertinet;
poteritlcgiCaarop." x.d.t.df /<.;.i.&Mcroll^. iui.x^.
aliiqucabipfisciuti. 4 Prarmittcndumlecund6, in materia, deqnanos agimus ,
idelTcunum, quod magis, quiininaliis materii* urget Capclla- numadpracdiua
impedimenta tollenda, vcl non rnimhlc fupponimusadcucpadluiniiitcrTeilatorem,
& Cipel- lanum, feuinter Miflas expoftulantes , &inter promittcnces •
quare cumhic urgcattitulus juftitiae, qui fortioreft cceteris , majorerit
obligatioSacerdotis. Fac, v. g.te debereceotum Pe- tro, excontracluemptioniicumijloinito:
certenonfolum, eo. dcmdie, quo, exconventionelolvcrcdebcs, (cdetiamin quo-
ruoqueprecedeati, prodieconvenu, urgerisad tollenda impe- dimeuu lolutionis,
fipotcs, immicV ad moralem diligentiain adhibendam, utpecuniam proeodera die
habeas. ld quod 0011 um rigideobligarispraeflarMn obfervanda,
v.g.aliqualege;ne- que emmobftringcris anteterapusobligacionisura
ftriclciinpedi. mcncaquarcumquetollere, ckmcdiaadhibere, v.g. non obliga-
nsduobus, veltribusdicbuiantedietn feftivum abflmere abiti- nere; ne fcilicet
ponas impedimentum ad audiendum, eodetn fcflivo die, Sacrum. His poutis, rem hanc fatis
ex fe rariam, quinquediduex- II. Rtfilvitmr, qumtuUnmmCmtttlmnmi tU.gitur
nmivtri tmpiiimtntm tthbr <nit . S "p\Icoprim6, Capellanum, ut fuz
obligationi fatisfaciat , VJ oonpollc 1i-eodera,quocelebrarc obli/atur, poncreim-
pedimenu perlcobtUntia Sacrificio. Hinc uoj poteft (ecoJcm dieincbriare,
dornure, confabulari , Millale proiicere , vcflrs . cceteraque lacra
inftrumenuin arearcpofiu non extrahere, vcl de loco vicino non accipcre,
&c. Ratio elt, quia fi haec ec dera die poncret, clar^ convinceretur nollc
fuar obligationi u- 6 Dico fecund6, necante tcmpus obligationis pofle CapcIIa-
nura apponere volunuria irapediracnu , quamvit per accidena obftantia, nifiex verbisFundatoris
, vel przfumpu ejus men- te ei aliquid pcrmitutur. Ratioduciturexrigorciitali
juftitiaB jam dicto . 7 HincdeduciturPrim6,anfiCapeIlanus feinebrietantetcm-
pui urgens celebrandi , peccet concra paclum initum ? Sccun- d6, quid,
Gali6difcedat, ubicelebrare dieftatuto non pollic ? Terti6, quid,
fiantedidrumtemputproiiciatMilTale, velEcclo- fiz clave^? Quart6, quid,
ficibumnocivumcomedat, velquii fimile faciat, quoinfirmetur, & fic
facrificare nonvaleat? Agi- musautem, quandononadclllcgitiraa cxcufatio,
vclquandonon luffragatur aliqua facultas, juxta fupradiOa, vacandi, velquia!
fimile . Putoenimin Prirao»
Sccundo, cTcTertio peccariaCapeltan» cum obligationereltitutionis; inQuarto non
item . Ratioelt , quia feinebriare, vcldifceJerealocoSacrificii, utitemMiilale,
feu clavesproiicere, eftveluti Jiredlc inito paciovellc cootradi- cere,
accomedcre cibum nocivum , velquidfacere, quoinmor- bumincidat, nonica:
&exalia partc, necex volunuce Funda- toris,
necexconfenfulublccutoCapcllani, przfumendura eft a ipfumobligari ad ianitatcrn
cucndam , propter huncdcterminatum finetn celebrandi . S Dicotert<6.
SiCapellanusfitinfirmus, fi carccredetcntus ,
fifimiliimpcdimcntoconltrictus,nouob!igatur faniutem,vel li*
bcrationemprocurarc, ut fatisfaciat oblisacioni celebrandi, nifi
quidexprels^inFuiiHationedidlumfit. Ratioelt, quianonputo, Fundatorera
voluiflelUum Capellanum inhis corporalibus impe- diracnris involuntariis, quz
multum per accidcns lc habenradce- lebrationcmSacnfkii, umrigi
Jcobiigarc,dumraodoquandopo- teft, &quandr. iuxudictaf.i.$.t.e>a.debct,
fuppIeatdicJusCa- pcllanus (icralium. 9 DicoQuart6, fi idem fic cxcommonicatus
, fufpenfus, in- tciJidtus , uieciamliper ipfurnflet, quod locus, ubi celcbrare
dcbet, fitintcrdidtus, obiigari vidcturad procurandamabfolutio- nem, lemper
ntclligendo, finonpoteftperalium, velalibifup- plerc Rjtioc.t, qniahzcfunt
dirctla impedimenu Sacrificii > aJ <| cxcludcnda, cu.npoteft, ratio
jullitizomnin6 Capella- nurn cosic 10 DicoOuint6: Qjiaudo cibum nocivum fumere,
velquil fimile lacere Cire|Jano pcrmifimui,quoimpediturSacrificium « Jicct li
iJpnevideat, adhuc pofl- permittaraus : nunquam ta- inen conccJimus, idpofle
intendcre. Ratio c(t, quiadum fo- ltlm przvidct , utitur jure luz liberuiis i
Fundatore verifi- militcrnon zblaco : atdu>n intcndit,
facitconcrapacturncurnco- dctn Fundatorc cclcbratum , nui nunquam id conrcllit
, immo Mgaviti fiiuidem dum cumobligavit ad lacriricandum , obliga- vit
advoiendu.n Sacr.iiviura, noo ver6 pcrmilit illud oollc : noU let autem,
(icoraederetnociva, ut impcditus morbo , Sacrura omicccrc cogcrctur. $. III. An
CmfelUnu, Eccli/im Ubi ii 'jiiUtimnr hci [mtri , rtconcilimticnt . I A
NtcquamiJd.ccina n: PrzmictoPrimd.quod in Ecclefia £\ quantumcunquccouk-crau,
fipcrali<juod ex fcqucntibu* deti- Digitized by Google I Caput VII. De
legitima praefcript.quoadMiflks. delidtii ,( &quidem ,&tis probabiliter
, ex Suarez dt s*t,*m. d.tt. 507 j,a 4$. Hii p tfitit, Fagund. aliifque relatis I March.»«a.i .
M«Mi ».io.non(ecrctis,fed publkis) viotatafit, hocelt fiveper horoici- dium,
nveperUnguinis, feminifve ettufiooem , fiveper fepultu»
nmrafidelis,quamvisinfantis, five per fepultuam excomtnuni- ati . quiamenpoftCouciliumConltantienfe
nominatim denun- ciatus, velpublicusClericipercufforfuerit,
nonpoteftlieite,& finemoruh,facrificari, mfiprius reconcilietur,
(quamvisGcU- crincaosexSuar./\r.$.s»«*«»1iw,Si K£rr/.».i9- Rodriq.r».i.«. reg.
itf.««.6.cxcap.«W«////»/./*r»»,*,«».«6.nec fulpenfus maoeat » ncc irregularis )
vel in cafu ncccfliutis de licentia Epifcopi . Talem fuillePanormijudicavii
P.Bcrnardinus Piccinus: TheologusDodbiru,&Sindtiute ialignis, cum ;legi-
quo4 dMlismaneipfodie Pentecoftes, inquem incidit feihim
ChrinianzPatronzCivitatis.fuiflet, per effufionem (anguinii , yiolata. Iroroo
rreccflitas Unu poflet eflc , ut fi ad Epifcopum recur- fusnonpateret,
eiusliccntia noncfletnecelUria; exSuarer, & Capellanum , feu EcdeGam non
obligari ( fi diflae 1 timse prelcriptionts adjjn t ) nifc ad koc 1
nuncinvenituf. " _ _ » Conditionesautem luntPoffduo.Tiuilus .Boiufides.Con-
tinuatio pofleffionis cumeadcm fidebona, &Tempuslege prac- fcriptum,
dequibufpallimDodtores, LegeMoIioamrr.x.W* jnft.
&jund.6o.Covu.Ritml»,rtiTtftr.x. tmp.%. aliofque. Cumautem aliud tempus
requiatur inter ablcntcs , quim przlentes , & aliudquoad bonaflabilia, quim
raobilia : idcdadhoc onus prr- (cribendum, curafitinter abfcntes, utmod6
innuimus,&qui- dcra, utfupponimus, flabilc, &perpetuum, requiritur cum
ti- tulo viginti annorumdecurfus, Gnetitulo triginu. L. maUJidii, C.dt
prifcript.ltmgittmptrn 10. vil XO.*m*tr. Uftit. di ufmc*p.6.t. cap.di£u*n*dc
prtfcrift.Bc comaraniter , quzomnlanobisfatis fitinnuifle. i
Alicubivelnoaadeft, velnon eftrecepu ejufraod. prxfcri- waHrwmni cjusiicculh
nua ciici occcuaris ; cxauaro, u. ptionis lex : ibi ergotum in foroexterrix»,
lumintcrno^id fi»t, quoa FagundczapudMarch.«,*»r1(./».4. M.r.to.».x.Talem
judicat de ineodemforofervaturincztcris. Lugo mox ciundus, fi in fefto
Populusaliara Ecdefiam let, mquaMiflampolTetaiKlire. Hxeautem,
&hucpcrtinentia, cumpaflirai Dodloribus, quirlcmlatiflime, tradtentur,
ooneftcur&nosincolcemut. 1 gcJoanncmdeLugo di E*ch. «*.ao./5ra.a.«*.t».qui
fere uaiverf» breviter, &cord»tcCorapledhtur. LegeitcmMarchinumM '-
ubidiximui, quidiicietSacerdoi» iiincepuMiflacontingat lan Ecclcuara? 1 x
Quoadreconciliationemrecolendumefl, qudd Ecclefia, obi Sicnhcium
Miflzcetebratur , vel eft confccrata , vcl benedida, vel ioIumabEpifcopo,
ieualiopoteflarem habcntc, ad divinaOfficia depuuta, ut ex iupudidtis, diltct
Smtrifitii, patct . Jam , fi (olum fit depuuta.viotarique cootigerit,
reconciliatione probabiliter non lndigercdoceot Navar.Henriq.Sotusapud dc
Lu?ocitatum n.59. ali ique quibus addc Suar. dtSmcr. d. 1 «. /W.4, f.fiajsjM
vitUtmr ,fim. licetcontrariumvideaturdoccre/».r.^/«W»r./,l,ir.a.r.9.»».a.r>?.
idquodnobisfatiselt.Sifitbenedicu, quilibetSacerdosfiraplex ,
aquaperiplumfimpliciterbenedidu, poteftillam, formula petiu i Rituah
Romano.reconciliare . Ita Layman. /*. j./m*.*. t.s.mu. la.aluque,
colligiturqueex/.»//.»'//»»////. EttUf. idqiiod fuprl diximus/»».*./ J. <r.
f. Quod fi aliqui Religiofi faculutem obtinue- runtiSummoPontihce,
Ecclefiasfuasfolum benedictas reconci- liandi.id, velfadhimeft,
adlcrupuloseximendos, velquia con- trariamfcntcntiamfequebantur. Deniquefifit
Ecclefiaconfecra- U , poflc , & deberc ab Epiicopo ,aqua , per ipfum ,cum
fale vino , & cinerebcnedicia reconciliari, dubium non efl • Sicut nec
dubium mihi ell, Epifcopumrjufraodifacultatem dclegare non pollc limplr- ci
Sacerdoti , atque adeonec Vicariofuo,quinon fit Prarlatus. Iu dc LugonV/M/ E«h.
xo.ftli.t. ».6r aliique ( quidquid dicant ViOo-
ria,Si,SyiviusapudDian.^a./f«a.Af//«//-t-"/".6.)Ratioeft,qiiia
prarterid,quodlupa//».r.f.t.$.a.».4.infimilidiximus, ficclare deciditurcap.
Aqumdtcmtficr. Eccltfit. Pofle denique cxdclcgatio- ne5umrniPoiititicis,iMendicantibus,
&partkipantibuscumil- lis > ied fub quibuldam cooditionibus , cjufraodi
confecraus Eccle- fia*reconciliari,habesinBuIlaLconisX. imBulUrU Radr.BuJU 6.
Utn» X. & apud Portellam iidnb. Rtf.v.Etcl in Add.*.\. Rodriq. r». 1.
a.ft/ff.r 9 «r#.6.& Afcan.Tamburji/ juf.jtiijUfp.t 8.«.i jM.4t.Sa-
crificioipto, fortc,inEcclefiaviolau,pcado, aneadem rema- neat reconc i| iata ,
d icl jra e(l lit. 1 . t.t ,jr.+. ». r. JHispofitis: facile refponderi poteft
ad propofiumin titulo icationcm. Dicoenim,Capcllanura,feu quemcuoqueobliga-
tumadMillamhodic, v. g.intahloco celebandam, ficontingac
eumyiolari,&reconciliatiodependeatabip(b (lecus,huic quz- ilionilocus
nonelt,fed rccurritdoclrinadau/.r.jr.a.Jquiapoteft vg. habere RitualeRomanum
,obligari ad reconciliandam Ecclefiam. Ratioell, quiaquamvisutdiximusM.a.r.7.
fbf«xjW|li Sa- cerdotem pri vatuni non pertineat Ecdefiam reconciliare , umen ,
quianuncfupponimuseum teneriex llipendioadcelebraodum ,ju- ftitia rcquitit , ut
impedimeatum violationis, quod tollere ipfe po- teftjtollat.ficutir.frW/»//,
».9.dealiisfimilibus impediraentis dircclis rclolutumell. Haec notafle
(uificiat , nam ex his iu dccifis alii fimiles cafus ff. II. Mifft prtftr&M
vilEctli/Um? G A P UT VII. De Icgitima pracfcriptionc quoad MilTas. Qu*nd*n*m
Sactrin , vil Ettltfi» cntrm tnut 1 } 1 a^ I concurrantconditionesrequifitzi
juread prarfcribendum , ^ przfcribietiam contraMilfas poteft. Ratioeft, quia
oni- verfaliterpoteftlegitimepraefcribicontra jusalceriusctiam igno- raotis; nccunquam
exceptio fadtaeftm jure, quodnon curat praefcfiprio contraoneaMiflarum, feu
contra volunutem De- fundlorum; cum quibus umen , quia reclaraare ii nonpoflunt
, eflagendum, acfidlentabfentes, contraquoslongiustempusre-
quirituradprzfcriptionem. H i nc fit , ut Capellania , qaar in fui fundatione
eat oneau Mi(- fiiquotidiania,nuncpoflitcummiDorionere inveniri :atque adeo lis
rclinquitur. x ContraCapellanura, feu EccleGam cui incumbit Capella- »ia,
velBeneficium, MifTarum onus , feu obligatio prxfcribit tempore deccm annorum,
politis cxtcris requifitis ad pfelcn- ptionem, $. prUidemi diciis. ltaFaxin. «V
tilig. Stcird. (tB.A. r»»r/^.$.i7.».i. Qjarefiper decemaonosMilTa
quotidianacele- baucft prouliCapelUnia, licet non inveniatur, quod Funda- tor
folum ioftituerit hebdoraadariara , quotidiaoaeritcelebran- di . Ratio
eflepoteft, quia hoc perpctuum onus eft velutiiu» Teftatoris defuncti circa
Miflas , jua aatem , & attiones in hac materiaPrxfcriptionis, exLcflio
//».». z.6.»».»f. /»#,'aliif- que, compuuntur inter booa immobilia, qux inter
prcfeutet , ut eltincafunoftro, quia Capdlanus przfenscft,c l Contalegauriura
veriobligatio I pore trigiotaannorum. Ratiocft, quialegau coota lcgaurlum
przfcribuntipatio triginu annorum . IuLeflius /»».a. r.6.»«.}9. ex IjUt.c.CimmuaU
,dtlct*ti$ : hocautcmlegatumeit,ooa Ca- pellania, utfupponimus. 4 Dices,quid,ti
legatumGtapud Mooaiterium Religioforum, quibusconceflum eft, necontraip(oscurat
prxfcriptio minor , quim fexaginUannorum t Refpondeo aliquos puure etiamconta
Rcligiofos fufticere fpatium triginu annorum, quiadicla con- celTioeft
tantumdebonis, pcrfonis, & locis Religioforum # aC jnn, &adiiones
incorporez, qualeeftid, de quodifpuumus , nec funtbona, necperfoaz, necloca. lu
Pdlixzar. Mnm.Rrt. a.i.rr.j.r.9- »-9J- 5 Sedprofedtd exLefliomododixi nomine
bonorum immobi- lium venireetiam iura, &a£)iones: quarepoflct quiscontende-
recontra hos priviicgiatosrequiriin caiunoftroannos iexaginta, quia
jusMiflarumeltbonuraimraobile. 6 Hidlenusiu difpuutum fit: nammihi uoum diceadumfu-
pereft, quovidetur probari, nunquamule jus MuTarum polle przfcribere
contraSacerdotem. Docent commnniterDoclorei, t.d»*it, cap. di Itngi ttmptth
prtfttiptitmt , Leflius l.t.m.6. aliique paflim, fervitutem pcrlonalem ,
quxdcbcrur pcrfonx, iperib- nanullo temporeprzfcribi pofle, &atioeft, quia
zquiusnon patitur, hominemlibemmnerifervum ex quacumquecaufa.M velutiinteea
fervitute: fedcert^eadem videtur ntio defervi- tute partiali ; ita cnim <c
habet toturaad totum, ficut pars ad partem: quarefipermultosannos Petrus, v. g.
(erviviflet Pau- lo peraliquod tempusinaliquoopcre, illum v. g.aflociailet Go-
gulis feftisdicbusad Ecclefiara , cumbonafide, feu erroreutri- ufque; quod
adidpcr contraclom teneretur Pctrus ; poflct di- dtus Petrusadvertensnullum
fuiflecontadturo , eximerefeits- lifervitio, quiafervitus perfonalis nunquam
przlcribitur. Cum ergo Capellanus Beneficiatus, vel legatarius prxdidti ,
Miflas illas pro Fundatorccelebrare foliti fint , credcntes fe ad illas omnes
teneri; fiadvertantfevereexFundationeadtotnoaobli- ijari , videntur quocumque
tempore , fe poiTc eximere i uli lcrvitute, & illas folum celebare, aaquas
vere extituloCa- pellaniz, Beneficii, vel legati obligantur; onusenim hoc non
videtur efle aliud jus , nifi fervitus quzdam debiu i Sacer- dote ipfi
Fandatori Miisarum , ficuti illa allbciatio Petri cir- ca perionam Pauli ; quz
fervittts , nt didum eft , przlcribitur. C A- Digitized by Google *o8 Mcthodi
Celebrands MUfe. Lib. SL . 5 Alicai no n videbituriroprobabile ; id nequiq uim
efse pree«- umgrave, at,queade6adhibentem in punbatioQefoUmaquim,
culariimortalipofse. Primo, quia reaex feaonvidctur tauti utrigoremiiwrtalem
iaducat, cuo illod vinam non admyrteriuro, fedlolumad extergeaduni Calicem ,
apca quantura fuflicit, l, vtl majmi ptctatum fit iluui, auidiffa au, Satrmm
fatit , ttmminit Sacerdei? i T\& primo, &fecundo exhis, 1 xJ eft
intfnfe. dt txftdUnd» Cimm CAPUT IX. Dc vino aflumendo i Saccrdotc poft
ajTumptum iandilfimum Sanguincm. I jpinem huic libro imponet refolutio eirca
infine Sacrificii fumit in Mifca Sacerdos. I, enim poft afsumptas
facrasipecies, imponere yinum debet in Calice, & fnroere, atque
hzcvoeaturinRubricis, Pur^Uutk', deindeve- rd vino, &aqua digltos fuper
Calicem abluere, atque pariter afsuroere, qutc proprio vocabulo appellatur
Ablmti* . De utra- queCgillatim. * Oico primd. Is , qui inablutioae folum
adhibet aquam , condemnandus deculpanoneft. Ratio prima efse poteft, quia
pafTim abfque fcrupulo fic agunt nonnulji laudatz virtucis Sa- cerdotes,
ajuntque id prodefse ad abltergendam odorem vini ab orecelebrantis, addigitos
eodem odorenon inficiendos,ad Purificatorii munditiam, &ut(untnoopauci plus
debitodelica- s, ad temperandum illud modicumvini, (quod nonrar6 in kio
generofum proptoatur ) afsumpti ftomacho pceoe je- Secunda, quiahatcnoneft nifi
RubticadireCiiva ,cum non _eat aliud fortius ius» necex le fit materia gravis.
Immd quuinvenio de vinoadnibendoin purificatione aliquid innui in
SacrisCanonibus, quorum verba raox proferam, nihilaaccm de vinoablutionis,
conje— uramfacio, de hocSanclos Pontificesnon valdelaboralse. Tertia,
qaiacumSancbex mox citando ,adver- to, inKnbricii gi-triliiiti imiti» Mifalu
ff.^ibut fumftit, fic hi- beri : Sattrdtt frrtgit Caiutm MinMr», qne vimtm
fumdtnti ft pu- rfitnt. Dii»dtvim*, cV »au**blait fiUtit ,f3* imduit
fmfrrCaUttm : jtp i»Rmiricii*fptfiiuimCa»*»i f»jl faSam C»mmnni»ntm g.Ablmit
digittt, fic • mjtmdit f*r*m vi*i , qmi fi fnrifitat', dtindt *M*it dtgi.
Ht,txttrtit,tf fnmit ablmtumtm. Ubi noto de vinopurificationis
utroqueinlocomentionemfieri; deablutionis autemvino folum i n vino,quafi
fignificetur nequaquam efse fub magno rigore boc po, fteriusapponendura. l
Dicofecund6 . Ad Purificationem eft omnino adhibendum vinum , nonaqua. Ratio
eft, quiaficfuppooitritettciendamSa- certeitus, imtaf.Ex fartt, dt ctUbr. Mif.
Rtff*»dtmmi , inquit Pontifex , amtd ftmftr Snttrdtt vim ftrfnndtrt dtiit ,
ftfiquam /#- tum atttftrit Eutkmifli* S*cr*mtnt*m , flcquidem nout hicmeri-
t6Gavancus«»ri»r. Mif.fart.t.C.to.mmm.f Utt.x.in buocmodum : Dttrtt.mt vin*m
fri P*rtfic*ti*nt C*licit infnfnm , tfftt tjufdim faU ttm anamtitatit, qua
fntrnnt frima fftciti S*ngniniit *li»}*i» S*cir- dtt illnd falttm intra Calitim
ctr<um*g*t, nt *»(um*niur diS* fpt- titt . Mtntt di frtdiSa vini ad fnrifictiautm adnibtnda
auantitatt Fmi V. i» Efifi. ad Sfiftif. Tarrac. addttaut , *nod fnmutur nblutU
ftr tandtm fatttm Caiicit, ftr anam Sanguit Cbrtdi b**jhutjt . Mi- r*ri auaf*
S*»Si/fani Pintificu iti*m i» mtutmii diligintiam . Hxc Gavantus. .... . 4
Verum qui pro dida putificatione adhibtret folam aquam , condemnarvdus
neefsetpeccati morCalis f Refpondeo, Sanch.m D*tal.lAr^. eaf.ti.
mm.+l.Azor.tim.f. iib.tx. ctp.io. t.-j. Barbofa /• Ctll. adl».\. dttr. i» caf.
tx farti num *. afserancde vino purificationis adefse prsrceptum, non umen explu
cant,gravenefic, anleve. Nttvtti nmbtbtndi vinmn (mflirom-
niumfuntverbaSanchet, ) ttntruvtnunr f»mftivin*i»frimmMiff* abuumn* ( idtfi
fmrifieatitnt , ) ami* ibligat fraetftnm Eeelifi* ad td fumtndum taf.tx fartt,
dttiUbr. Mif.Sec ttiam fmtmftivm* im fi~ rnmtUablmtitnt, aui* vitnmnm
uutUtgitmr tu fit etalr* eimmuntm , /««4 qutm Stutrdttii m »* tblntmnt vim,
& aau* ntnn- lavanc. lit.tit. Cc. Abfttmii { ideft, quibus v.num bi-
AdditGavanC berenaufeaeft fnU*,*x meadum fatis fuperque oununt , e*fl. ftrtit.
De tertio, quoad preces , egi per occafionem breviter Ub \.e*p.-j. $.t. num. i.
quoad lotionem verd ibid. §.7. quare cum ea hlc etfcribere , operam efset
perdere , illuc Lectorem meum re- gui7nis icit, vi*i ftrfumdmt dtbtm; at
Uludver- , nonnecelsari6inducereobligatioaem, fupraw^/f.
^r.i./.6.».5}.fuseprobavimus. Tcrcio, quia oon di. , eipropolitoid juflit
Pontifex, fedveluti fuppofitive infi- ,&er modoloquendi facricextus,
quemmox expendtin «.io.palim fiet. Quan6,quiapraxis Romana, utfcilicetin hoc
conlulaturPoncifex, potuit inniti periculo incroducendi novum ricum,
velrelaxandipraecepueciam lcvia. Adde ejufmodi dif- penfationesfzpe
aSandaSedeconcedi ad fedandas roentes icru* pulofiorum , ut in fimili fupra
Ub.i.c.x.$.x.u.u .fm* , nourimui et Suario, & Caftropalao . 6 Exhac
fencencia,quae certeprobabUts,eftconfequitar,Ab< ftemium, vel non habentem
nifi illud modicum viai , qaod etl confecrandum, vel non abfiroili necefiiute
coaclum, cui facilis non eftrecurfusad Pontificem; aqua fola purificantem,
fedci- tri concemptum, fcandalum, animumque introducendi novun ricum , ab omni
culpa liberaodum , fimiles enim neceflicaces 1 potttivo noogravi, ut aliia
fKpedocuimus , eacuiaai Dixit quidam fore ex fe irreverentiam fpecies,
quzrefidentinfundoCalicis, Refpondertpoteft, negando id lapere irreverentiam.
Primo, quiaetiaminfecundaablucione, inquaadhibecur aqua,hzc im- roifcetur
cumiifdem fpeciebus , quzmoralicer non raro aliquz re- manebunc poft hauftam
purificationem , in Calice,- quz umen im- mixtionon iudicabiturabEccleGa
irrevereotia. Secund6 , qoia idper acctdenseft: nec ex propofito iramifcendi
aquam cumfan- guine, fedadextergendas faens fpecies. Terti6 . Rogoce ex- plica,
folide, quamnamhicirreverenciam cotnofcii? equidem ilUmminusvideopociusexeo ,
quodChriftus Domiausfuis fpe- ciebus materiaUbus latere dignacuseft, nec
dedignacum coofe- quenterelleeafdero fpecies cum oris (aliva ,
ftomachiphlegmate, vino, aquaindifcriminatimcommifceri. Quart6, ouia inlentea-
tiaadroodum probabili, juxuquamaqua, qux infunditur Ctli- d ia Offertorio , noa
convertitur in Chrifti Sanguinem , flisl prius converutur in vinum, lzpe
coatingit, utquia teasore confecrationis non invenicur cooverfa, remaneac
immixta cun fpeciebus confecratis, &nemounquam adversiasejus lenteotiz
fectacores irreverentiam ullamex noc capite ezprobravit . lu Thomiftz
communiter apud Coninch. de Euch. «7.4 ». *,.-.%. i. .«c .«* r44, 8 Redeo
nuncad ablutionem num. a. didam digitorum Si- cerdotis, circaquamcum Glofla
dilputare brevicer juvac. Ean k*t taf.tx fartt; Gc fcribit . Sicnniitm
Hittitnftm dttirmi***tm auatnir nntfiumtt, n*m Prima auartbatar, An Sattrdtt
ftf Saert- mtnta fnmfta ftrfundtr* dtbiat sjMfljssJ . Sieuna», tmm am* li*»*ri
. Tirtu, mtrmmiUmmliqiitrtmdtbtatSaterdfi fmmtrt. ^ttarti, **f*fl iilmm fumftum
dtb**t , fi» ftfit ittrium tiUbrmi . Et im iftSm rrff**' dtt
P»f**i»mn*iqutfii*n*t: nam dtbit manni frimi firfundtrt emm vim* 1 (5* vinnm
firfufitmii fumtri , mifi fit ctUbratmrmt aiiam Mil- f*m, <yc
[demrepecitpaul6poft v.vi*t,Sc w.perfundert v<M,ait, dtbtt ptrfundtrt manmt
. 9 Ut ergo videamus , an folide Gt 1 Glofla didum , vino effe i Sa- cerdote
raanus abluendas, integerdictuscextus eft hkproferea- dus: Ex fartivtjha,
&infra. Ptfiulatumi vtfir* talurrrtfptndt. mnt, a»td ftmftrSactrdtivi»*
ftrfmmdert dibtt , ftftq uam titum ac ttfttit Eueiiarifii* Sacramtntum ,
nifiemmttdtmdit aiiam Mijftmdi- butrit tiUbtari > nt fi ftrti vtnnm
ftrfufitnu aetiftrtt , ctUbtati*- mtm ali*m imptdtret . 10 Ubiadverto. Primd
petitionemvideri fuifte dumtaxat de vino , Num fcilicetfemperiSacerdoceaflumendum
fit rinum poft aflumptam Eucharifliam, analiquando abeo abftinendum f ii quod
bene Rubrica nouvit, dum unquam unicz petitionis ref- ponfionem boc capiculum
compilavic . Saetrdtt ftfi f»mft*m Em. charifiiam ftrfmmdat, nifi aUam Miffam
fit diSmrmi. Qu6i igicur debcatSacerdosfivevinuminfundereCalici, fiva illud
ebibere , fivealiudcAicere» fapponiturquidem, fednonquTrirur, ut ex ipfa
Pontificis refpoouoneunocontextu dau apparet dilucide .fa. oe,
fificrefpondiftet Pontifex, Rtffrm' ftrfundtridmtt, & fr*ttri»d*b»tvi»mm
Miffam tfi eiUbratmuj , poflemus conucere pluo nancver6,
cumunicocootextudattfit refpoou«, crit, &fatttpecitio. ir Advertofecuodd
illud, quod hicquzrendum uacuira nooconftareiUam explicacionemGloflz,
fmfumdtrt, id*ft dtrtmanni: nonenimdemanuumablucioae, feddeablutio _ licis
prima, ideft, de purificauone hlc locutio eft . Vidit boc oculatiflimusThora.
Sanch. indtiai. libi-t.x t. «~4}.qui propurifi. catione hunctextum inducit, non
vero pro ablutione: idemqiie. facili negoUoprobabit
(»erfpicaxCanoniftainhuncmodum:Alfc- ritPontifexferoperefreperfundendum,
nifiquaodo biscodetndie v.g.in NataliDominiSacerdoseft celcbracurus noa
ieiturloquU tur Pontiiex de Ablutioae auauura . Cttra eft coofeqireotu , quia
extudata apparctaiiuciae.ai- tfptadtmmt, f»H Sattrdtt vmt immmaetiftr*,
mifijauamd* aliam niieere plures fuifle petitiooei | ttfit refponfio,
unicadiceodi Dc Vino in finc Sacrifidi. «uiaAblutioh»e ia»»Bibus cafibus
eiKadhibeoda, etiamfi eo- tieur^ nonyertdeiblulione iem diecelebmndum/
ficenimreverentia requirit, &fie 509 verlalij Rubrid i» Dff***"
difhfi*»™ tttmt , nom Ubrtt 11 iscoHie f,e, reQedictumlnobisefle».i.nulIum tum,
quialiquiddrcaaquamablutjooisdifpooat^um hic, ucitur, de purificatione
mododictoaeat, non deablutione . nosvela contrahamuj , atquehuic quarftiuncula;
, immd & huicOpufculo ( quodDeoimmortalei fint gratic ) finem Laus Dco ,
BcatuTimae Virgini ac B. Aloyfio Pa 5io
INDEX RERUM» ET -VERBORUM, Quae in hoc opufculo Methodi Confeffionis
continentur. ABlolverc fub eonditioneiliquii pote ft , quando tota
materiaeftdubia, & neceflitai urget . pag-127 Item quando itnmioet morsfine
loquela, vcl figno morientis Chriftiani. 394 Ablolvenit vclabfolutusipeccatis»
& nonicenfuris. 12* Ablolutioniiforraa. _ 1. Ablolutionemdifferre, vide
Dilatioabfolutionis. Ablolutio moribuodi . Vide Mpribundus . Abf olutio 1 Cenf
uris cur poflit fieri extra Sacramentum . 491
Ablolutusfententiadefinitivanoncft adducendusiterufllin judi- cium. '"' .
, '. - . • 22*J Acceptarepeenitentiam , videprenitensantcneatur. ACfus tidci
quinam elicieodus i pcenitente. AQut interni interropti. ill Aclus externi
interrupti. 121 AduJterium. . . 3i° Adulteriumneeft Sodomiacum Conjuge ? vide
Sodomia . Ouid de mollitieConjugati ? videMollities. Agcnfne fucrit , an patiens
in fodomiaexphcaiidum . jo» Allicicns ad peccandum , vidc Invium.
AmoriiDeiatluianutiunicient dilpditJoproSicramentopccni- tentiz . 121
Apoftafia. IBf Approbatus, &nonapprobatusSacerdosquid abiolvere poteft .
40» Attritio quid. 174 Ejus formula. Tbr ?86 1 BEftialitas. ' Blafphemia.
Blafphcmia inadvertenterprolata. Blalphemui contra 6dem. '*
BonafilesexcufataliquandoirepctendaConfeflioie. J_g6 Quid, quandobonafide eft
qnisabfolutusipcccatis, & nonT cenlura. a l£ Quid, quandobonafidecontcfTusquiseftfub
dubio peccatum , cVdeinderepetitpcccatumeflecerttimf }i 8 Inboiu
fidequandorelinqueaduspceaiteos. 400 Item. "Jfc Bowa
fideconfitentcsruftici, «mulierculz aniterum adconfel- fionem cogendi. 378
BullaCruciatac, vel Jubilzumquidoperatur in peccatis oblitls . J98 Quid in
abfolutioneicenfuris. 40; EullaCcenzexpofcii juramentum ab abfolvendisin cafu
necefli- tatis» cVquod. BullzCcenxcafuioccultian poffiatabEpifcopis, cV per
Bullam Cruciataeabfolri. ib. Bullz Ccense Summa. CAfus rcferv.it i Pontifici
femper habcnt e xcom mu nicationem anoexam. 4Q> Cafum refcrvatum nonincurrit
ille, quiex confcientia erronca putatfuumpcccatumeflcrcfervatam. }8a
Cafutrcfervatotquaratione poffitquiifateriSuperiori, vel infe- riori . Ij^
Propter cafum refervatum pcenitentis an Confeflbr obligetur adireSuperiorem .
196 Cafus refcrvati Pootificiifei. 40} Circunftantiz aggravantet. 384 Aliss
foliim aggravantes, alise maUntcs fpeciem . ib~i Quzregulaid difcerncnai. ib.
Clement. VIII. Decretum contra utentes cognitione habiu in Confeflione. 41?
Comedenscalida utfequaturpollutio. Comederecarncspluricsindie
jejuniianplurapcccau. $86 Complex, videSocius peccati. 408 An ipfc pcenitens.
~ibr AoaliuiConfeflbr fivesrqualis» fiveSuperior. >b.
QuidfinonaudiatConfefliooem. ib. Ancum vindicativam, tum prxfercativam. ib.
Quando extrane, anintraConfcifiooem. ib. Concubitut exaffeclupcrlonz . 19a
Concubitus cum dzmonc. ib. Concubinariusquomodo confitcridebcat. 379
Idemquomodointerrogandui, videMeretrix. Cooditiononeftappooenda, quando
quisopcraturexaflenfupro- babili 395 Subconditioneabfolvere, vide
Abfolverefubcooditione. Confcflio, vidcDolor» Propofitum. Aaritio.
Confeffiogcneralis anrcquirat, utpeccau aliii confefUapeiiin- lur.* 11*
Confcllio Sacramcnulis rcquirit materiam certam, & non d». biam . j-7
Conteffjofa&aoon judici repetenda , cVquoraodo. 403 Confeflioncmrepctcrc,
velgcneralera inftituere, quando opor- W. 194 Coofeflur uutur breviore
formaabfolvendi in neceffiute, lcia brevibusConfcffionibui. jjj Confcllor qua
rationc recordaridebeatpeccatorum , quando ea abfolvit. ih,
Confeftariusquoadfervandumfecretum v.SigillumConfeffionis . Contcllorquomodo,
cVinquoinftrucredcbctpcenitentem . 4&0 Idem quando debet ignorantiam
ioculpabilem , vel eulpabi- lem tollere . ib, -Idemle
accommodctinmultispcenitentibus . ib. Conrclloris jurifdi&io, vide
junldidio. ConflflorelccJuspcrBullam, cVJubilzum quidpoftit. 401 Contcllor
Mendicantiumquidpotlit, videprivilcgiatus. Contllsor
videnspcenitcntemnonfateripeccatura, quod corami- fit , quidiaciet. ib,
Confcfsor quumudo interrogabit pcenitentem 1 vide Intcrrogare.
Coufelsorquandoonuspcenitentisfubirepoflit, veldebeat. 40S Confefsor quas
cxcommunicationesfciredebet . 40$ Confefiorfi erraverit inaliquo, quidfaciet.
404 Cooliliumdediise ad peccandum an fpcciedifFcrat abipfo pecca- to. iti
Confcicntia didansefse peccatum abftnhendo i mortali , & venia- li an
caufet in operante peccatum mortale • 1 Sl Conlcieotiaerroocain
peccanduquomodofatenda. ib. Coalenfut-pcenitentiiqdalisdebeatefse ,quo
poflitdci „.auditum inConfcflioiie. 4>a Confuetudo peccandianConRtenda . }S6
Contumeliarumunitast videuniuspeccati. Cootumeiizinfliclsepareniibus, vclaliis
, videinjuria inflicla. Contritio quid . 1. Ejus formula . IH Copulaincepu,4V
nonabloluuaninconfeflionc explicanda. i^i Cruciau, videBullaCruciatte. DEcreta
Clem.VHI. & P. Geoeral. Soc. Jefu contra utentet co- gnitione habita in
Confeftione . p & 1 1 : Deledatioturpii , leumorofa. lM
Delideriumoccilionisnwltorum, velcopulxcum multis, qua n- tiooein
Confeflioneancrienda. ift Defidcrare malum alicui , vide Mala alicui voli ta .
In Defiderio rei illicitzexplicaodaeftreideliderau. 187 Dcteftatio, videDolor.
Detr dionii materia an explicanda . . 191 Detracfio continuaucadcniin multos.
ij^ DctraOio diccndo vcrum andifferat i detraClione dicendotal- fum. 39J
DetraCxorquomododifFeratifufurrone. I* Detraclionum unicas, videUniui pcccati.
Dctracliocontraraultosquomodo fateoda. *<[ Dificultai magna
inpccniteatcanexcufet Confefiorem» ne ipC ib. manifcftet veriutem. Dilatin
ablolutionisquando fieripoteft. Dilpolitio quz in pcenitente.
DiftradioCoufefsarii, videlgoorantiiConfcfsarii. Dilpolitio quz in Coufefsario
. Divinatio. Dolor, cVdeteftatiopeccatorum. Dolor, quod non doleas ,
anfufficiatadConfeflionem.' Intentioejus , &qualitas. An refcrendus ad Contcllionem
. Quando cxhibendus. An requiratur novus in nova Confeflionc eorumdcm pecca-
torum . ib- Quid in Coofeffionealioram peccatorum oblitorum . MJ Dolor
virtualis an fatii fit proConfeflione vcnialium . ibv Dolor uniusvcnialis, flt
non altcrius venialit , vcl mortalis an fuf- ficiat. ib> Dolormultitudinii
venialiumanfufficiat. iV Dolorit veniaJiumrevocatjo. «V. Dolor extraordinarius
quid operetur in habcnte occafionespro- ximas. 1?8 Dubia peccau
aadavibusfubiicienda. ijj Dubium, aliudnegativum, aliud pofitivum . »• Dubius
deexcommunicatione, fufpcnfione , irregularitate» ca- (urefervato,
fiabfolvatur^ noa eft iteruro abiolvcndus, " de illis poftei fiatcertus,.
Effe- ' 74 it>. ib. ib. Duratiopeccati au con6tcoda. Google I N D E X. 1*9
EFfcdus peccati »n fatendus . Epifcopi cooditio an explicanda io Epifcopi
poteftas io abfolveodo i \ Errorem i fe commiflum in bit Confeflbr. ■iiJ fioe
damoo tertii. ftxid curo damoo. iy i d in validitate Sacramenti . riftiam
geftando fi q uis peccet, busluxuriosepeccansanexplicaredebeatulernftatura. 5 _
Ezcommunicatio Confeflarii quando non obligat pcenitentem ad repetendam
Confeflionem ipfi faflam . W7 Quid de excommunicatione pcenitentis non ablata.
ibid. Exculatiooemoe quis habcre aliquando poflit ad non removen- dam occafionem
primam . ibid. F jpEritas fpecies homicidii, qua vel cadaver, vd vivus excer
iuramentorum unicu. VUe _Uni(u peccati uramenti diverfiutem rum , !. . divcxCtU
SanOo- IBC ibid. 40+ ibid. ibid. ibid. annovopeccatopeccet. 390 pitur. pag.?87
LAflicinia in die jejunii . Loci Sacri nomine quid inine. Laudare uoum pceniteotem ,
& oon Locutio turpis. An in illa ut An numerus An com An locus. Luxuriz
fpecles. Videfingulasipecies. Adulterium, Sacnlegium. SM Vide Sacrilocino- A0ol
388 ibid. ibid. ibid. ibid. IS ibid. ibid. Contra fidem . Fidelispeccans
cumrafidelian Filicidium Finis, feu intentioultima in peccandoqui Finem an
poflitquisfaterifeparatim abactu . Fornicatio fimplex. Fornicationumunitas.
VideUnitas peccati. Fornicaricumtribusanfitidemac fornicari ter cumeadem.
Fornicari cum (ilia Confeflorisan addat novam (peciem . Fur
habitualisquomodofaterifuafuru dcbeat. Vidc Habitualis peccator. Furtum. ■ •
19} Furtum (arilegum quid, & quotuplex. ibid. Furtumi
multisquomodoquisconfiteri debeat. 381 G GAudium de malo alterius. pag.388
Gaudium de re illicita. ibtd. Geoeralis,
feuPrclaticonditioanexpIicandainConfeflione. 389 Gratitudinisvitiumex fe folo commuoiter non aftert
diftinctio- aem fpecificam peccati. 3S7 Gubernatoris conditioan
explicandainConfefiionefurti. 394 H HAbitualis peccator quoroodo explicare fua
peccatadebeat. 479 Homicidii fpccies aliquz. »87 UbideParricidio, Uxoricidio,
Fracricidio. SororicMio. Vi- de verbo Feritas. Homicidium in caula. VideOcciiio
incaufa. Horas canonicas omittere quot peccau. 38$ JACUntia peccati. pag.SS
Idololatria. 384 iuoiumexduplicipnecepto violansan dupliciterpeccet. 386 Qnid
ex Voto, ctcPrzcepto. ibid. Ignorantia, vel «rror qua ratione excufet ab
integritate Confef- fionis. >96 IgnorantiaConfeflarii, vel diflractio, vel
fomnusquandoobligat pcenitentemadrepetendaraConfeflionem. 397 Ignorantia in
peccando quomodo fateoda . 38» Ignorantia rerum fidei. jgj Impedimentum
Confeflarii quomodo impedit integritatem Con- feflionis. 307
Iropedimentumpubliczhoneflatisanaddatnovamfpeciem. 391 &ioaJiispeccatis.
»86 390 ibid. ibid. ibid. ibid. vo- 389 386 406 ff conjunaiscoDjunflionelef
conjunct.s conjundione fpLi s almm ad peccandum an Inducens tum. Inducere
renitentem ad Jodulgentia plenaria Infamare proximum Ouid apud C legali.
IpirituaJi. debeat fuum eft peccatum i pcenitentia. oeftcontra jusoatu novam
malitiam peccato. xnjuna. Vide Injuria ioflicla parentibos , Injuriz faflz
Principi. Factz benefaaori. Inlpiratione rcfiftere an Interpretem adhibere in „
Interroganda; non funt minutiz in peecatisLuxuriz. w^SSlSf •i.,onc dcbe,t
P«oiteotem Confeflbr. Itera PKCad quomodo confitendse. ludaifraus . Judicis
perfona aa explicanda in peccato furti. In judicio temerario an explicanda
materia. Juramenta expofccnda ab eo , qui ablblvitur in ca[u 2W. T, //. M MAla
alicui voliu qnomodo fatenda. pag.387 Mala fide erransConfcflor in abfolvendo
quid ftciet. 404 Vide. V.Bona fides. Materise diverfitas qua Media,quz Memoria
Qa tione. " 374 Mendacium in Confeflione. ... ,
McndicantcsConfeflbresquidpoflint. Vide verbo Pwileguti . pcccati fpeciem
rouut. 3J* 'uro,quomodoaperienda. 381 non eft neceflaria io dctefta- 4°5 \ll
39° 39» ibid. Meretrix, ccconcubinariusquomodo interrogandi .
Meretrixquarationefuapeccau explicaredebeat. Miflzauditio ex duplki przcepto.
Mollitics uxorati an fit adulterium. Mollitics. Polluerefe
intercoxendicesalterius an meraMollities. Morofadeleciatio. Videdelectatio
turpis ioteroa. t Morsimmioens excufat abiotcgrtuteroaterialiCoofelTioois. 39f
Moribundus an abfolvendus dato , vel noa dato figno, & quo- modo. 101<J-
Motiva doloris de peccatis. 374 Ad Motivum Attritioois fufficitne timor
incurrcndi roalurn temporale . Multiplicatio malitiz in codemaQu peccati. ibid.
380 387 lbid. 394 NAufragium vicinum riali Confeflionis . De necefiitate falutis
quid credendum . Quid de neceflitate przcepti. Negarealiquid inConfeflione.
Vide Mendacium. Novitiuspeccansanfateridebeat (e cflc ulcm. Numerus peccatorum
in Confeflione manifeftatus utincertut, vel ut certus , ao iteriim aperiendus ,
fi comperiatur non • efleulis. . ,. 37* Numerus peccatorum i Meretrice, &
peccatore habituali quo- Vide Habitualis peccator. mate- PS-394 400 ibid. 390
Objeclum peccati anmanifeflari poflit in Coofeffiooe, fi in- de quis infamctur.
Ft^j^l i5id. 386
387 ibid. 38y 39* 39» 401 W Idem an uceri queat. Idem objectum an propalari in Confi OccaGo alia remota,
alia proxtma. Occafio quz removenda. Occafio proxima quando dcbet in
Con(eflione explicari. Occifio in caufa . Occifio una multorum qaomodo
confitenda. Odium quando fillit inmeroderiderioquarationeutendum. l*S Onus
pceoitentis quando fubire Con(eflor poflit , vel debeat . Vide Coafeflbr quando
onus > <5cc. . Opcra aliorum fi uuris ad peccatum, quomodo apcrire 10
Con- - '~ feqUi S 'b'd' '390' Opinionera poenitentis quaodo & , quomodo
Confeflbr debeat . Opus internam an imponi po&it pro pceniteatia. Quid dc
aliis debito . Ofcu 3«r 401 Quid de opere defunclis applicando. [cula io loco
facro . PAflum cum dcemone Cve implicitum, Cve explicitam qao modo confitendum
. pag. 3 8 f P?nitcns interrogatus i Confeflario an pofsit aegave. 37« Pcnitens
quem atium fidei elicere debeat. 40° Pcmitens admonerine poteft dc errore
commifto i Corifeflario, une fraaione Ugilli. 404 Kk Pcni- Digitized by Google
$1* I N D E X. 406 ibid. ibid. ibid. Vide Unitis Aaacceputam teneatur implere
QuiJ, fifitoblitus, velimpotensredditus Ai-ceneaturadfubliantiara,
finequeat-"" tiz implere, velcontn. PeenitentizSacramentura.
Videconfcujo. Pcenitcntiaquandofubprzcepto. ibid.
Poenitentiadebeteflelaiuurispeniteati, aecodiam Conicflionis adducens. ibid.
Poenitentia iniungenda pcnitenti. 406 An neceflarid , ibid. Quz excuudones . An poffit
impleri pcr alium. 408 Pcenitentiam commuUre quando 1 repenitentiara..
Pcenitentiz Sacramer peccati . Paganifmu» . Parricidium . Particula (plusminus)
adquantum Peccau aliasconfefla aneiplicaoda . Quid inConfclTioneGenerali. V. Q>id,
fifintpeccatarefervau. Peccau d ubia . Vide Dubia peccau . PeccaU
utconfefladubia aniterum confiteoda. Peccati effeclus. Vide efle&us
pcccati. Peccatum unumfateri proalio nonpotes , Peccati contra naturam Ipccies
. Mollities. Sodomiaperfedi». Imperfcua. Bcllialitas. Peccatum continens mulus
fpccies malitiaeanfeparari inConfef fionepoflit. jSa QuidinprimaConfcffione.
ibid* Quid in fecunda. ibid' Quid de peccato continente mulus numero malitias .
ibid- nalitiam 3»3 39« 1 190 3«! verb. Confeflio . 386 37« 37* 37« ibid. 39«
.39* ibid. ibid. ibid. ibid. SAcerdotis difpofitioantequamabfoWat. Sacerdotis
cond itio an apcricnda in ~ Sacer locus in homicidioexplicandus Item in
percuflione gravi cumfanguinisefft Sednon ineademfinefanguiniseftufione. Sacri
loci nominequidinteUigatur. . Sacrilcgium quotuplex . Sacrilegiumiufurto. Vide
furtum facrilegum . Sacrilegiumiopercuflionc. Vidc Homicidium. Sacrilegium
inLuxuria. Quoad perlonaro lacram . Quoad locuro lacruro. Satistacuparte.
Videdaufula, utisfaltt parte. Satisfadio. V. poenitentia. Sardi mendicantes
quid poffiat io abfolvendo . Vide privile- giati . Scandalum. 38«
ScuedelxtConfeflorCaulogamexcommuDicationum, quas nou poteflabfolvere. 40}
■Scrupulofus noD teoeturfateri peccaudubia. 377 Idemexcufaturab
integriutematerialiConfefTioois. 3 96 Siculi mendicantes quid poflint in
abfolvendo . Vide privile- ttod. Sigillum Confeffioois aliquando excufat ab
integriutemateriali Confeflionis • 391 SigillumConfeflionisquidGt. undeoriatur,
quomodo differat i fecretonaturali,quascadant, qus noncadantiubipfum. 409 ibid.
ibid. fub figiUo. Pcccans contra praec fpecie diverfam . Peccatorpublicus an
abfolvendus. Pcccator habitualis. Videhabituaiispeccator. Periculis pcccandi
feexponere an novum peccatum . 389 Percuflionum unius. VideDuratio.
Plircneticusquomodo abfolvcndus. Piuraliu<individuaJismalitise. 380
Plusrainus. VideparticulaPlusminus. Polluere fe vel manibus alterius , vel
inter alterius coxcndi- nita in Confc-flione. Vide 39» 4»4 pote- 403 ibid.
ifclla- 380 ces, occ. Polluta Ecclefiaci Prxlatorum ftas.
Privilegiatimcndicantes quidabfolvere poflint . QuidMcndicantesSiculi, Sardi,
Corli, Melitenfes. PriiicipaliadluinConfcflionemanifeflato, riacceflorius.
PrivilegiaCruciatae, veljubilzi. VideBullaCruciatz. Probabilius fuflicit,
utquisprudcoteroperetur. Probabiliutem babens le non fecillc peccatum , an
illud confiteri teneatur. 377 Procuratiomutuapolluttonis. Vide polluere fe.
propolitumnonpeccandi neccflariumindcteftatione. J73 Scd non neceflario
explicitum, quando motivum eft univer- Ule. ibid. Propolitum non vitiattimor,
irom6neccertitudo, quod itcrum quis peccatururo fit. ibid. '«doloreanfufficut.
ibid. janiurigidum ut morulium. 376 .coUedive. ibid. P»g-407 ibid. ibid. An
venialia in gencre An circunflantia loci An peccatapubjica. An complicet,
&. ob/etla peccati . An peccaucommitteoda. Anquzpererroremquisut neceftaria
tatetur. Andofeciusnaturales didiinConfeflioae. Qu,id dedefedibus vifisineadem.
An peccatum dubie notum . Sigillum quioam teneatur oblervare. Conteflor,
poenitens , interpres , alii. Quid de co, a quo petituz confiiium , velliccntia
abfol rendi i refervatis . ibid. QuiddelaicoConfeflbrem efle fimulante. ibid.
CMiiddelegente fcripturam, inquaoouttfuntpeccali. 41* Sigillurnan violet,
quicumeodcmpmnitejiteextiiCc«feluonem de pcccatis in Conf eflione auditis
loquitur . ibrd. QuidintrialiamConfefsioncm. ibii. Quid llatimiConfeflione. 41}
Sig.1 rumnefrangitCoafcflarius, quiutitnrcognitione Coofefsio- nis
inaUionibuspcragendis. ibid. ibid ibiJ. ibid. £! ibid. ibid. iperagendis. 'id , cum nullus id
advertit Q_id, fi advertatfoluspcenitens. Quid, fiadvertantaliicomplicei.
SigillincreuseftConfeflbr, GfimulatumConfeffbrem Quidi fiidemrelpuatpcenitentem,
qui ipfum Confelsione ad peccandum iollicitat. Q_i J 1 G
refpuataudirePcenitentemimpoenitentem Qu.d, fircnuatcclebrareijiEccIcfia, qi
cfle poiluum . Sigillumfrangentisculpa,
cV prena quar, Signa petitiouisConicfsionis, quz , Signa emendatioois ' ib. ib.
ibid. h. ^TVUando Quantt. QualiS. guandocomramutaripoenitentiapoflit. Vide
Sociuspcccatiaomaaifeltari io Confeuiooe podit. Infideli aafitoonfpecie$ptxc»ti.
ptti . Vide Andebeatimpleri, quaodoquiseftin grati». Aopoflit, RApina. Raptus.
Recidivus. Reliquiarumgeftatioan addat fpeciem peccato.
Religiofiquidpoflintinabfolvendo. Vide Privilegiati. Repctcrc Conlcflioncra •
Vide Confefsi Rclervati oafus. Videcafus refervati. Re*ocatio doloris 1 ibid.
P»g-393 398 19 CumConjunflisan Inceftus. V. CumVirginean ftuprum. Sodomia
pcrfefla. Imperfcctt. omia ipecie diveru an Ct , ag Paticns . iConfcfloris.
V.Ignorantia _ Spcs veniae anaddatnovammalitiam peccato. fi quidtenetur.
diverfiusandetnovam fpeciem malitiz. Surdus non potensexcuiaturab in Sufurro
quo mododiffcrat i detraflore ibid. ibid. 394 ibid. a 3«9 191 iS. SL 391 414
Ta- . $13 TAceosbona, vdn^afidecenfuraminConfefTwrie, adquid obligetur. P*gs97
Taceri licite aliquod peccacura ia Confeflione interdum potoft . Ob
impotentiara PhyGcam. ibid. Ob impotentiam Moralem. ibid. Oi invincibilem
erroren. £96 Ttctus turpes in loco ucro. Vide ofcula. Tempus in addat novam
fpeciem peccato. 39° Timor rationalis quocnodo excufec ab integritate
confefljonlTT 121 VEnuliumConfeu7oanre<iuiratdoIoremfornuleni. pag.17*
Venialiumdolor. V.Dolor. Venialium propofitum. Vide Propofitum. Veoeficium. ,.
. __J|f Virgo fe polluens an Virginiutem explicare m Confcfliono oporteat.
Unitas peccati unde. Vott commutari ex fe poflunt extra Sacramentum. Voti
materia diverla an diverGficet fpecie votum . Voti (olemnitas an explicanda in
Confeflione. Votorum unitas. Vide unitas peccati. Uxoricidium, & Viricidium
an diffeant (pecie. INDEX RERUM ET VERBORUM Libri de Communione expedite
peragenda. Ctualis devotio. Videdevotio aCtualis. ALgrotus. Vide infirrouj.
/Btasquc requiritur ad communicandura , jf.i.n.T Quz id Confeflionem, ibid.
Atteclus ad peccatum veniale an noceat communi- canti, cap.i-S.4a num.o Et fa.
nnm.14 AlurfHurnquisadnjtcommunicaturus, an liceatconfiteri Sacer- doti
Eucharifiiam miniftranci, c. 1 ,j.6. gurq^ { AmenubusandandaEuchariflia,
c^.^.i.num.4 Anhabentibuslucemintervalli, ibio. Angliz
Reginacomraunicavitfeipfam, cap.r. §.io.num.76 Annuz Confeflionis przceptum
> C4. f^j. per tot. Quando, quos , adquidobligat7itT37 Annus quomodo
compuUndusinpraeceptoConfenlonis, CA-P l num.at Annus I
PaichateadPafchaeflannusEccIeGafticus: a primo Ja- nuarii ad finem
Decembiseftcivilisdeinceps . Archipresbyter an concedere licentiam poflit ReligtoGs
raini- ftrandi Euchariitiam , cap^. jr.f.num.io Aromau in orc rurainataan
violcnt fejunium naturale, cap.i.§-6 num.a6 Articulus mortis quomodo differat a
periculo vita, cap.t.S.to num.17 Ia Azymo communicare. V.SacerdosGrzcus.
BAptifmtts noa requirit flatum gratiz in fufcipiente, c.i.S.1 num.l Baptizatus
codem die, quomortepleclendus efl, an communi- candus, cap.fy.ia.num.>6
Bczzuaran violet (cjunium naturale. V.Jejuniumnaturale.
BullaCruciatzandetfaculutcraaccipiendi Euchariftiam ab alio quam a Parocho,
cap-4.num.44 CApellanias onus. VideonujCapellaniz. Carceredctentusan
obligeturquzrereexcarcerationem , ut pofTitcommanicare, &confiteri, 04. $+.
num.^o Cartaan violet jejuniumnaturale, cap.i. S.6.num.i9 Cafum refervatum
habens quoraodo fegcrat abfente eo , qui poteft abfolvere, cap.t.6.£,inum.ao
Cafum refervatum habeus Religiofus, cui Przlatus negetlicen- tiara abfolvendi,
quidfaciet, num.i S.& pum.iS. VidcRe- ligiofus, cui negaturlicentia. Caufa
quas requiritur , ut communicet, qui copulam habuit , c.i. <J.i .miin. j
Caufz cxculantes a Comraunione , Sc Confcllione , c.4§?a num.iQ Qijid
probrevitempore, ib.S.j.nura.f c Cauiz exeufances infirmum, ut non lemnus fumat
Viaticum , c. j ^ioinum-i^ Cclebrarcfineveftibus facrisnunquamquispotert,
cj.J^nu.j» Ncc Cne altari confecrato, ibid. AtfineConft-fliune,
curacontricionepoteflaliquaodo,cap.i.i. num.|J.deioceps. Qujd , <i rec
nrdcturpecati in ipfa Mifla , ib.num.14 Quid, firecordeturefleexcommunicatum,
ib.nurn.tr Quid, firccordeturleooneflejejunum, ci.$.8.nura.,| TtMit. T. 11. D*
S*cr*m. Cera an violet jeiunium naturale, c.a. SJj, nam.10 Cibum efle digeitum
noneil neccflariumadcommuniofiem, c» f.6. nura.a-7 Cibusmodicifiirnusfrangit
jtjunium naturale , ci. S^o. num.i J_ Cibus quid fit , ibid. uujlLli Clerici pueri rixantes an
incurrantexcommunicationem; §. S* tjuii. Vide pueri impuberes.
Comedianpoflitflatiml Comraunione, c.J.V.i Coramunicareingraviorepeccaco,
anfitmajuspeccatam, c.i.$.x> nura.J AnidinConfeflioneexplicandum, ibid.num.4
Communicare pofl lautasepulas , an fit gravius peccatum, quira poft modicum
cibum, c.i.jT.i.aum.4 Anid inConfeflionccxplicandum, ibid. Communicare contra
przcepmim humanum , an addat novam malitiam, cr. §.5
QuomodoinConfefJioneideritexplicandum, ibid.nura.7 Coramunicarean poflit per Viaticum,
qui eadera diecommnnica- vitrxdevotione, C.f.f.f Communicare cum venuli , an
veniale, c.i.$.4 Communicare inmoruli, analiquandononmorule, ci^.io.fc deinceps
. Communicarean teneaturtlatim, qui non communicavit in Pa- fchate, c^.
jr.4.nura.}6 Communicare an iterum teneatur, qui poft Viaticum peccavit
mottaliter, c.p.g.j Communio quotidiana. V.QjotidianaCommunio.
Communiolacrilegtfatisfacit prxcepto, c-4.<.j.num.}4 Confeflarius quando
judicaturdecfle, c.i.§.6. jnurn.ig Confcffioeftpracmittendacommunioni,
ci.$.6.pertotum . Coofeflio in
valida non fatisfacit praecepto , c.4. §.i.num. 1 ) Confitens in principio
unius anni, ociterum mtinealterius, an (atisfaciatprzccpto, c.4. $.}.nura 17
Confiteri aliquando anpoflucum limplici Sacerdote, Sc abfolvi indircclc 1
morulibus, ct.^.6 nura.ao Confiterianpoflisinferiori peccata refervata, quando
non cft co- piaSuperioris, c.(./.6.;uim.ao.si. n.Ocil Confiteri quamprimum . V.
Quamprimum connteri. Confiteri an llatim obligctur , qui
przcedentiannononcomma- nicavit , c-4- /.} iium.a8 QuidGoblitus
(uitalicu)uspeccatimortalis, ibid.num.as Conhteri quandoteneatur, qui
totofereanno confeflus eft venia- |ia, cic infinececidit in morule, c 4.^.
j.num.at Confiterine teneatur qni poft Viaticum incidit in morule , Cf.ft Confiteri
ante Communionem an quis obligetur peccatum obli- tum , c. l .^.fl. num.6i
Copulafivelicita , uve illiciu, anprohibeatCoramunionem, c.i ir.i.anum.)
Corporez fordes . V.Sordes corporeae. Contritionemelicereanteneatur quis, ante
Communionem , de peccatooblitoinConfeflione, c.i. jf.8.num.6i Contritionem non
valens clicere , & nec potens confiteri , an urgente necefliutc poffit
coramuHicare, cap.x.jr.o.num.7& & 7J _ Criraen
notuminunolocoianpoflitalibipropalari, c.6.$.s.n.n DEbet. quid importet.
V.Verbum debet. Deciaratio Sac.Congreg. de non communicando extra Pa- rochiam,
c4.j4.nura. 14 DcliquiuinfimuIareantcncaturSacerdos, CinMifu recordctur, fc ;dc
in moruli , c1.iiianum.74. Kk a Do Google .1 31 D ;£ X. Detrimentum fpiritnale,
fd tetrjporale an afferant urgentem ne- * cefliutem adeffeclumcbmmunicandi,
ci.§.6.nurn.,8 DevotioaQualisanrequimurincoromunicante, c.i.f j Devotio folaad
tuum Gontdlirium ablcntcm non teexcuiata Con- ■* fcflioneanteCommunioncm ,
fialium habcs , c.i.f6.num.r8 'Diecademcommunicareper Viaticum , qui mane
commuiucavit ex devotione , an quis pcflit, cj.f6.num.io Dimidiari Confcflio
quando pollit , c. i .$ .6. » nso. ufque ad s 7. Vi- de ctitm num.,7 Dirpenfa
rc Euchariltiam i n mortal i an C t mortale . Vide miniftrarc Eucbariftiam . Difpo/itio
fpiritualisrequi(itaadCommunioflem, c.z. pertot. Dilpofitio
corporalisadeandemrequiCta, c.j.pertot. Dilpofitio ad eandem non
requiriturtotaquanta, quanupotcft, c.a. § 4.num.?. 6c num.t t H HOra, Hor qua
miniftranda Euch. c.6. §. r. num, ? lorologium uotat horaspcrprimumpullum ,
c.t.f 6 nu.iK HorologiorumdiverCusquomodofaciat probabilitatem medieno-
<3is» c-s.f7.num.30 Hofliz luz partem an poflit Sacerdos communicaturo dare
, c.6.§.6 Hofliara noo coolecratam pbrrigere non licct occulto peccau> ri,
cap.6. /s. num.s» DiftantiaConfrflbrisquantaeflcdebct, utdicaturtionefleConfe£
foris copia , c.i. jr.6.nura.i9 Di Ct r i£l io volun taria an noceat
communicanti 1 c. 1 j .num.i 3 Dul>ia verb». V. Verbadubia.
Dubiapeccataab^ntecommunioncmneccflariofatenda, c.t .$.9 Diibinsde ieitMiK) ar»
communicare polfit, cs.f7 > Quidindubiodchora, quaquiscomederit, ibjd.
c.1.5.6 Cclcfia Cathedrali omnesdeDicecefifatisfaciuntpraccepto Communioms
Pafchalis, c.4. Eucha- Energumenisandanda Euchariflia ,_c.4. j)f.i_.oum.>
Epifcopits dare poteft licentiam riiliara , c4.ff.num.j7 Erubefcentia magna an
cxcufet i Confeflionis integrintc, c.4 §. j. num.tp
EuchariftizSacramentumperaccidcns poteftcaufareprimam gra- tiam, c.i.§.i.num.s
Euchariftiaandandapueris. Vide Pucri . Eochariftiaandandaamentibus, flolidis,
energumenis. V. prz- dittas voces. ' Eucharilliamdifpenfareinmortali. V.
Miniftrare Euchariftiam . Euchariftiam lutnere in mortali , an aliquando non
c.i. <r\io Eucliariftiaan Kucharifliaan io.num.si tindignominiftrari. V.Mif
ipetereab haeretico, excommunicato, & au riceat inllantemorte, c.j.f4.num.8
An fit obligatio, ibid. Eucharilliam fumere an liceat pofl redditum conjugi
dcbitum, cs.fi.fitie. Evidentiajurisquznamllt, c.6.§.a.num.t4 Quz evidentia
facli , ibid. Exc.ommunicationcm habens , fi delit potensablolvere , an urgente
necciliutecommunicandi, communicarcpoflit, c.i.jf.6.n.s6 An confiteri,
ibid.num.17 Etquanudebetefle necefiitas, ibid.num.44 Excomrounicaxuscommunicans
an peccet duplici peccato, cap.i jr.,.inum.t EtquomodofedebeatinConfeflioneexplicare,
ibid. Quid, 0 excommunicatus exiftens, coromunicet inftatugrt- tise, ib.num.3 '
Excommunicatus an obligetur procurare abfolutionem , utpof- lit communicare,
c.4/4. num.40 Quid ut Miflam audiat, sbid.num 41 ExculantcscaufacaConfeflionc,
& Communione. Vidc Caulz cxculautes. Expuere anliceatftatimaCummunione,
cj.§.3 • • £xtremavi£lusnecefliusan judicetur urgens neceffitas ad ccle- - 1
ci.§.6.num.j$ JEjunium naturale requiritur ad Et quale, ibid. Quando violatux
Nonjejunoquandolicetcommunicare, c.s.§.8.per tot. Impediti non recurruntad
Pontificem pro 1 " nicationis. Sifuii, c.^.jj".*. num.17 1
lropcdiroenutollere, utconfitcri, velewnmun modoquisobligatur , c.4.jr.4.num.40
Infamiznoum nc quis. incurrat, eft. urgens neccffitas ad coro- municandum cum
contritione , fi defit Conlcllor, c.t.jr.6 a num.,} ,
Inumiaenouquandoexcuutcornmunicaturuma jejunio, c.s.f H nura.tj . , -
Infidclisanpeecetpeculiari peccatononlereddcndoaptumperBa- ptifroum ad
Comrounionem, c.4./.t.num.s Infirrnus an oblip.ctur (anitatein quzrere, Ut
poffit confiteri , Sc comraunicare, c4.ji.4-num.40
IhfirmusSacerdosdebctparticiparequantumpotcftde (uo Sicrifi- cio. VideSacerdos
infirmus. Iofirrousex vomitu ancomrounicandus, c.s.§. t.num.i 4
IndignoanminiftraripolfitEuchariftia. Vide miniflrari anpofliC ]nterdi£li
tempore an rninillranda infirmo Eucharillia , c .6 7 Ec qua folemnitate
deferenda , ib.num.;4 Etao die Pafchatij , aliifquefeftis folemnioribus ,
omnibus mi oi- flnripoflit, ibid. mm.\6 Intcrdidus an poflit urgcnte neceffiute
communicare» c.i.§.< nutn.S7 Quid de irrcgulari, ut item de fufpenfo, ibid.
InterpretativusconrenfusParochifufficitadalibi, quara in Pan> chia
oommunicandum , c.4.ir.4.num.4}.& num.40 Jubiliuraan rcquiratex
neccflitateConfcliioncm , c.4.|r.,.nJ0 udex
tencturdaretempusadComrounioncmReodaronato, CJ §.t.num.s ,
JurifdifliorequirituradminiftrandamEucharifliam, c.4.§.4.n.4S Aicus,
vclinferiorDiacono, analiis, velfibi miniftrare ia :poflitperEuchariftiam,
c.«.§^ dimin liminuere optabile eft , c. t .. jl Liccntiam in Pafchate
comraunicandi alibi, qulm in Parochia.» ' quisconccderepoteft, c.t.§.4pcttot.
LongaConfeflioneindigens, fiurgctcommunio, quidfaciet, c.r §.6. nom.;6.&
nuro.)7 Longum iterquandoexcufai Qujndo i taConfeflioneannua, c.4Ji.}.n.jo ,
ib.nurn.3t M 'Amem patiens quandocommunicandus, cs.ftf.num.s7 Fceroin*
nonobligaoturrecurrercadPontificem pro abfola tioneexcommunicationis.
Si<j»itfwidi>itr, c.4-§.s.num.i7 MAftice in ore rurainau ao frangat
jejunium naturale, c. s.§.6.num.s6 Medicinseanviolent jejuniumnaturale.
V.Jejuniuranaturale. Mendicantes. V.Religiofi. * Metusmortisanexcufet
coramunicantera non jcjunum, cx.s.S num.19 Mcrctrixpublica
inltantemorteancommunicandajCtf./.J-n-M
Milesandecentercommunicctaccinchisgladio, c.i.§.if.D.J9 .Filumcxfcrro,
vellcrico, vcllaru, anvioletjcjuniumnaturale, MiniftrareEuchariftiaminmortali,
anmortale, c.s.§.4.n.ii c.s.^ 6.num.i8 Quid de filo cx lino, ib.num.to '
FragmentumSacrzHolIizinvenienspoft peracium Sacrificiura (1- veinAluri,
fiveinSacriflia, quidfaciet, c». §.».ntim. ? j Frufturo unguis an violet jejunium
naturale. Vide Unguis.' Fumusan violetjejuniumnaturale. Vide Tabacchus. Gl.adio
accinclus an peccet quis coramunicando , c. t. §.4 num.u.&is Granum unum
anifi an violct jcjunium naturale, c.i.n.j/ GutizflatusrequirituradCommunioncm
, ct.fr Gutu aquKtnvioletjejuniumnaturale, c:.$ 6.num.ss Cirsecu, Saccrdo* .
Vidc Saccrdos Grzcus . miniurarc r.iiiuiiuuiu iu iiiui uu , *n iihhuic, -
MinifterCommunionisquis, quo habitu, quahora, quibus cir- cunftantiis, c.6.jr.i
Miniftrari anpoflitindignoEuchariftia, c.6.^.s Miflamaudiens, autcerebTansmtni,
inloconon fcftivo non ob- ligaturiterumaudircaudiens , eodem dic, ad locum
fcfli- *um, c.j.fs.num.j Miflam celebrare. V.Cclcbrare. .Millam ut alii, vcl
ipleSaccrdosaudiant, an fit urgens necefli- tas, c.i §.6.num.t8
MontisRegalisParochi, fex . V.ParocbifexMontisReRalenGs. .
Motivumuniverfaledblorisquarationencccllarius ad ju(Itficatio>- nem ,
c.i.<r.8. num.6t Mors alterius an fit urgens neceflitas , ut fi non adfint
parti- culz confecratz , poflit Saccrdos non jcjunus cclebrarc » ci.§.6.num.to
Quid mors propria , ib.num.9 Mulier ceruflata an poccet fic communicando ,
c.t.f { Quid . Quid de fuperfluo ornaru Mulca deglutiu an violct &14 ibid.
c.a.9.6. nutn.aj SI5 V. Anrruar Coafefljoais prs»- N 1SI Eceflrtas urgcns
quscnam Gt, c.t.f.6. num.i Necefliute urgente , an polTrt quis peccau ri
inferiori, c.i. jr.f.num.i j i jejunio. Vi- V. Interdicius 1 Neceflius urgens
an de non je junus . t An eoncedat poffit . Aneicommunicato. V. Excommunicationemhabens.
* Anextremeindigenti. V.Extrema vielus neccflitas.
Neceflitasanconceaatlaicofecommanicare pofle. V.Laicus. ' An Sacerdeci extra
Miilam. V.Sacerdos an poflitfe ipfum, &c. Notum crimen in uno loco an
poflit alibi propalari, c.6. g.t num.tj Nuxpmeaanvioietjejuniuranaturale. V.
Pineanux. OCcultuspeecatorquifit, ctf.$.x.num.ia Officium qui roane recita vit
, non obligatur poft fufceptos or- dines, vel emiflam profeflionem , iterum
eadem dierecita- re, c.j .§ i.num.j OnusCapellanisanuturgensnecefljtasaJ
celebrandura , C.1./.6 num.39 Oportet, quidimportet. V.VerbumOportet. Ordinis
Judiciarii non funtcapacesiropuberes, C4.$.s. nura.tt Ornatus fuperfluus
mulierum an noceat ipiis Cc communicantibus , < cap.i.§.; Ofliculum
anfrangat jejuniumnaturale, ca.§.6. num.18 Pnrceptam Confeffionis ceptum.
Pratvenire an obligetur Communionem , vel Confeflionem qui prarvidct tempore
pratcepti fc fore iropeditum, cap.4 $.4num.l7 PropriiSacerdotis nomineouid
intelligatur, c.4. <r,j. nura. j j Pueris an , &quandodanda Earhariltia,
C4.S.1 An, & quando obhgandi adCommunionemPafchalem, ibii. num.6 Pueri
impuberes an (ubdantur legibus humanis quoad culpara , ibid.nuro-8 f Quid quoad
pcenas, ibid.num.tr An incurraiitexrommunicarionem fi quu , ibid.num.rt.6e r 5
Anpcenamirapofitamcontranoncororounicantes, & nont fitentei, ibid. num.i)
An excommunicationes latas inBulla Cocnar, An pcenas ioterdicto latas , ibid.
Pueri ante, velpoftfcpteoniurnii (intdolicapacei, ad annuam Confeflionem, c.4
§.J. nura.t 9 Quid fi dubitetur, ibid. Pueri an communicandi pro Viatico,
c.f.$.8.num.i4 An iiidem danda Extrema Un&io, ibid. Purgationis dies non
rcmovcot cx obligatione i licita copula , cap.a. 0.6, nuroer.«| ci.§.6 P Oena
non coraraunicantibus in Pafchate , cap.4-s.6 fifleinfufcipiente, c.i./.i
Papyruianviolctieiuniumnaturale. V. Charta. InParafccveanliceatcommunicare,
c.6./.i.ai Parochinominequisveniat, c4.1rj.uum.56 Parochi lex Montis RegalcnGs
quid portint , c.4. §.5. 1 num.61 Parochonon licetimmodeftecurrere, dum fert
Communionem infirmo, c6.§.i.num.6 In Parochia non coromuoicare femel; aut
iteruro in vita ao mortale, C4.$.4.nura.jo Parchatii nomine quid intelligatur ,
c.4. jM.num.48. & nuro. ji Palchatis diean miniftrari poflit
Eucharifl" §.7.num.$6 Pafchalii Communionis prseceptum , eap.4. per totum
. PafchalisCommunionis pra
ci.§.6.nnm.40 Peccata dubia. V.Dubiapeccata. Peccatum relervatum . V. Cafui
refervatus . Peccatum patratum ipfo die Communionis aa gravius , cap. 5 $• J
Peccatori occulto an liceat hoftiam non confecratam porrigere. V. Hoftiara non
confecratam . Peccatum porrigendi Sacramcntum indignoan duplex, c.6.§.i num.it
Quiddepeccato, quofeipfumquisinneccfliute indigne com- municat, ibid.jM.num.17
Quid , quo&icerdosindigne celebrat, ibid. Peccatum oblitum. V.ConfiterianteComraunionem.
Peccatorlivepublicus, fiveoccultusquampcenitenriam exhibere debeat,
utcommunicet, cj.S.9. num.17 Petcnti publice indigno an neganda Euchariilia>
cap.6. §.i.nu- mer.8 Quid petenti fecretd , ibid. Quid li peccatum iolum ex
Confcflione fibi innotuerit , ibid. numio Phreneticoan dandumViaticum, c.j.§ j
Pineanux integradeglutiu an violet jejunium naturale, ci.jr.6 nuin.41
PollutioinvolunuriaanprohibeatCommunionem, c.i.jr.r Quidde volunuria,
uvecopulaliciu, fiveilliciu, ib.inura.j Potusquidfit, ca.jr.6. num.t6 Potus
modicimmus frangit je/uniutn naturale, ibid.aum.aa PrzceptumComraunionis
inflantemorte, cap. j. per totura . Prscct ptum Corarounionis obligat debito
roodo , c. r .$ . 5 .n u m .41 PrzceptumCommunionisinftantemorteanobligeteos ,
quiinvi- u communicaverunt. c.j./.i An qui paul6ante periculum mortis,
$.2.nura.4 Pafchalis. V.Pafchalis QUamprimura i num.4j. An fitaliquando
pracceptura iTridentino , ibid. nura.47 Efle confrliura qui docent ,
ibrd.nura.48 Etquidemmeritb, ib.num.49 Quamprimumconfiteri poft Comraunionetn
riteperaclam materia gravis, ibid.num.}4 Quandodebetelici aclus contritionis i
ci teneccflitatefineConfcflione, c.i.jr.7 An Utis lit dum in ore eft facra
Holiia , ibid. Aninmemeoto, velanteconlumptioncm, ib.r t, C.l.0.11 non e(t 1.57
TJ Egina Angliae . V. Angliac IV Regulares. V. Rcli^iofi. Religiofian in
ncreflitate poflint bundis, c.j.jf.j.num.9 Religiofisinjureprohibetur : fed jam
mendicamibus ex privile. gio nuoc concediturmiiiillrarcEuchariftiaro,
c./.4.num.45 & 4» Quid in tempore Pafchali, ib.num.ji Rehgiolui , cui
nega<Urlicentiacirca cafura, velexcoramunica- tioncmrciervatam.quidfaeiet,
c.i $.6 n.6 n.i8.& nura.ag ReliquixCcenacdegluttuc an violent jejunium
naturale, ca.j/,6" num.15 Rcfervatum peccatum . V. Cafus refervatus Refcrvata
excommunicatio . V. Exco.nmuni Refervationoneftc>imcftio, c.a.$.6.num.i)
ReverentiaChrilb debiuan aliquando excufet in moruli, c.i. s.io.oum.76 An non
jejuuura, c.i. §.8.num $7 Reverentia Chriiio debita compenfatur in conuitionis,
c.i. $.6. num.} } SAccharum in ore vefperi pofitum . V.Tabellac.
Sacerdosanaliquandotcneaturconfiteri, dura brat, ci ir.6.nura.t4 Sacerdos
vocatus ad infirmum communicandum, fi invenistil- lura indigcre longa
Confeflione , quid faciet , cap. t. §.6 num.46 SacerdospropteronusCaprllaniseancelebrare
poflit ( tioneabfenteConfeflario, c.i.$.5.nuro.)8.& 59
Quidpropterextreroamviaus oeceflitatem, ib. Sacerdosanlineftola extra
Sacrificium rite communicct, num.10 Sacerdos quando non jejunus commuuicare
poteft , ca.jr.8. i nura.}4 Sacerdos quid (aciet advertcndo efle acetum in
calice pro vi- no , ib. Etquid, Ct haeferit Hoftia in Calice, ib.num.58
Sacerdos an poflit feipfura extra Sacrincium communicare , c.6 Pratceptum C
prseceptum Praecepu humanaan indi :.C»4iT.6.ium.4j T*mb. T.U. Dt Quid prxfente
Diacono, ib.nura.s9 Sacerdos an poflit c.6. 0.6 Sacerdos infirraus debet partii
crificio* c.6.§.6.aum.3t fu» Hoftiae , Kk } Sa. Digitized by Google 5i6 I N D £
X. ^cercUsGrceu* i« arymo, *el Utinm in fermentato accon- (ccrare poflit, ap.i.$.9
Sacrse vcfte» quomodo prohibeantur non ungi oiu i fscrisbo, minibus, c.l.
ff.b.mim.H , , ,.. - Sacramenu ^m:m vivorum requiruat in lulcipieote flatum
gratias, ftcur, c.i.f.i.ixi Saeraracntum Euchariftiz . V. Euchanfliss
Sacraroentum. Salivat quid immixtum deglutitum an violet jejuniura natura- lc,
cap.s. tf.6.num.»4 Saoius ao requiratur i communicaturo» cap.i. $j Sanguis
Chrifti Domioi non elt dandus infirmo . non poten- ti deglutire rcs ficcas,
cap.t jr.i.num.} Saaguis deglutitus ao fran&at jcjumum oaturalc , cap. s.
fco numer.aj Seroifatuis in daoda Euchariftia, C4. S.'- num.4 Sencs non
oblij-.abantur rccurrcre ad ^ontiticcm pro abfolutio- ne ab eacommuoieatiooe,
Si fmit fmUmt, C4.S.*j.i7 Sigtllutfl Cotifeflionit rigide obligat, c.6. yt.
[ium.;o Siiina contritionii in phrcnetico , cap.7.§.j>.nuin.i 6. tine .
Solemniutet quibus inflituuntur, & m poileiljouem loimitcun- tur Parocbi,
c.i. p. t.num.64 Somnum prxcefufle , non cit necclTe ad Communioncm, c. *. $.6.
nura.*7 Sordcs corjxjreae an noceant communicaturo, ci.f.a Stola ao requiratur
i Sacerdotc communicaturo . V. Sacerdos an fine ftola. Stolidi» an danda
Euchariftia. V.Semifatuis. Sufpenfu* an celebrare poflit, oeccflitate urgente,
c.i.S.6.n.\7 Suipkio teracfaria, propabilU, viulouuquitum lit, cjp.6j)~t num.
lS TAbaecus an wiolet jcjunium oaturale , cap.t. g.6.num.t8 &aj Tabellz in
ore vetpcri pofitz an violent jejunium naturale , cap.z §.6.num i t Taogi i
Sacerdore lacram hoftiam in mortali an Ct morule , cap. 1.^.7. oum. 18 Tangi a
laico poteft Eucharifl. quando id requirit reverentia Chrifto debiu»
CI&iaoutB.v*' Terra an violet jejuoium oataraje, eap.x.i6.num .19 Timor
g/avis mali , vel revelatlonis Dgilii urjjwi!. clt necefli- US| cap.i.
§.6.num.i8 VAgi , & Peregrini ubilibet poflunt utisfacere przcepto
Communionis Paicbali* , cap.4. §.4. ouin.46 Venialibus pcccatis folumgravatus an
obligetur adanouaraCon- femonem, cap.4.§ Vnum.iO . Vencris fantli die an liceat
communicare. V. Parafceve. Verba impcrativi modi an indicenc przccptum,
c.i.{i.<.i)um.«? Verba dubia legis quilibet probabilitcr intcrprcUn poleft,
c.4 /.4.num.H Verba dubia an contineant przceprum , aut confilium, cap. 1 $.6.
num. 50 Vcrbum fdtitt ') au importet prcceptum obligaoi, cap.i. MMB.fl Verbum (
*pttttt ) an iroportet przceptum oblijtsns , ib, Veftes cxternz quz requirantur
1 coramunicaturo, c*p.a.$.4 num.9 Viaticum datur non jejuno, & quomodo,
c.y. §.10 Viaticum an detur pnrenetico. V. Phrenetico. Viatico femel refettus,
an eadem iafirmiute poJfit itcrum ro- fici, c.t. j.t 1 Viaticum an pcflit i
morte damnatis (umi cadcm die , cap.r «.it , Vicarius Gcneralis an concedere
poffit licentiam Relifiiofis mi- niftrandi Eucharifl. c.4.^. ;,nuin.6o Quid de
Vicario torjneo , ibid. Unguu frufturn »n violct jejunium natnnle, c.s.^.6.n.r8
Volunus quc raquiritur przcefliflc io ameutc, ut poltit com. municare,
c.9.^.9-num,l6 Voluntaria diftrauio an noceac communicaturo . V. Diflraftio
volunuria. Vomerequandoliceatinftrmopoft Communionem, c.j.ff.^ Vomitum patiens,
ao, 8c quomodo Commuoicandus , cap.i.^ r nura. 14 Votum communicandi an inducat
neceflltatem , ut quis cum contritione,ableoteConfeflario, comoiuntceti
c.i.^.tf.n 4{ Urgeoa BocelTitas. V. Neceflitas urgena. INDEX RERUM ET VERBORUM
Libri, quae ad MilTam attinent, breviter expendentis. B! utiocalicis in fieri
poflil fola iqua . p'g Ablolvercquispoflitapceniscontractisex fufccptione
oneris pcrpctui Millarum fine licentia . 470 AcceputioFideliumquandomm eft
ugnum morulis pcccatiin tranfgredientelegero. 498 .Aeetum fi forte coofecretur
, quid fiet . uj Addere nihillicetinMifla, ibid.&deinceps .
AdventusPrincipis, autMultitudinisan det caufam celebrandi biscodetndie. 4_j_j
An Miflam interrumpendi. 477 ^gi.iiusConinch.defenditur. 4S0 Nonapprobatur. 444
Alure, feuara. 440 Alureprivilegiarum qualitcrconcedatur. 474
Altarisprivilegiati, &calculibenediuicompantio. soi Anniveriaria
defunctorum an Epifcopus moderari valeat . 4T4 ApplicatioMifla. 4^0
AppIicarianMiflapoflitproinfideli. 4*f AnproCatechumeno. ifeid.
Anproexcommunicato fivetolerato, fivenon- ibid. Anprojullis, fiveBeatis, five
viatoribus . 462 Anpropeccatoribus, five viatoribus , fivedamnatis. ibid.
ApplicatioMiflzantkipauquoad fatijiaftionem . 4Q\ Quid, quoad impctrationem. ~
ibl Applicare Miflas contra volunu tem Superioris an liceat . 464 An validurafit
. ib.4$4.ccdeinceps. Applicatio Miflxquandoeliciendaeft. 46*
AnpoffitmultoanteMiffam , ib. An
poftConfecrationem. ib. Applicatio Miflx facla pro u no , deinde pro alio ,cui
proCt . ib. ApplicatioMiflxnulli fadu cuiprodeft. 466 ApplicatioMillx . v.
Ofliciatura. Applicatiooepeodenteeacommunicatus denunciatasnoo eft *i- undus.
477 Aqoa neceiTari6 infuodeoda in ablutionc Calkis'. ~joS Quid in Purificatione
. fi^ AquaCalici, immifcenda, ccquanu. 468 "ald»
fiadvcrUturinMiflaaquarnnonfuifleappofiUm. 433 tJdi
fiadveruturfui(Teaquamfolam> wl acetuminCalicc . lbid. A qua.ic vinum
eonft-eran^aan rite prxinfrigidari valeant . 46? Attentio&tcerdotis
dumcelebrac. Actentiointerna triplex, ad verba, ad fenfutu,ad Deum .
AttcntioFidelium inauditione Mifla . AtteotioreciUntium horucaoonicas.
Aurotaquxfit, quoad horamcelebrandi . ib. ib. 411 B "D Ambaee. v.
Goffipium. mJ Beatificatis tanturo , &nondum Canonizatis , an oranes pof-
fintcuItumMiflxtribuere. 47* Benedidlio veftiumSacerdoulium. 4!» BotulidesinrnultisercufatSaCerdotemcrTanteminMifla.
470 Bonaimraobilu ad cffectuni, ut tn iisinveftianturraobiJia reli-
claproMiflis perpctuis , quacnam fint . Bullse Cruciatx Indulgenti». t.
Indulgeneia . Bullx Cruciatz privilegium circa oratoria privaU. 191 415
CAlceiin celebrante. Calculibcnediai.&Alurisprivilegiati comparatio.
Calicei velHoftiavenenoinfectis, quidfiet. Calix , & Patena ex qua materia
funt conflanda . Eorundem Confecmio . An rcmaneant coofecrau et folo ufu in M
ifla . Quandoamittuntconfecrationem . Canape an lit materia veflium Sacrarum .
Caodelis Benedictisquicultusdcbeatur. Cai»nicuscdebrasste«poreo€cii an lucretuf
diftributiones; 411 joa f 41» Capellania quando potefl rnnferri non Sacerdoti .
Capfulae mortuorum auferendx ab Ecclefia. Caftropalaitcftimonium. y.
TeflimoniumCaftropalai. Caufx juftx reciundi Miflas votivas . Caufx juftx M i
fia s red ucendi . Celebrandum pro quo, quando pro multis fimul.debet . Cenfu
pro Miflis pcrcunte quid fict . Quid, fievadatminor. Quid, fiaugeatur. '
augcatur Uxa flipendii . ib. joo m 124 ib. ib. Quid, fiauL ClauTula, { , fine
prx jud icio Ecclefiz Paroch. ) quid importet . 44! Claufula(
infraraodicumtcmpus)quidimportet. 499 Siarbitratus fueris, quid. 447
Ejusarbitrioduratura . ~it>. Adbcneplacitummeum. . ib. Sinelicentia. 497
Quam primum. 49$ S atim . ib. CollegiatzEcclefiz. v. EcclefizCollegiatZ.
Congelatovino , velfanguincquidfiet. 4S0 Compenurean fibi poflit flipendium
Miflz Sacerdos . 400 InCommemorationedefundtorura an Capelianusobligetur Mif-
fam celebrare pro oranibus dcf unttij . Contadus Sacroruman prohibitus . Corporalis
neceflitas . Corporaleanremaneatbeoediuumex foloufu facro. Correcliolegum. v.
Legumcorretiio . Confecundi
intentio . v. Intentioconfecrandi . Confecrationis materia . v.
Materiacoofecrationls . Cru x i n Aluri d um celebratu r Mifla .
Culcusqualisdebeturfuppellectiii, acvafis facris. 4«Z Canonnliflx quis nam eft . Io Canone
nihil omitti potefr , Nccaddi. CapellanusquasMiflasreciuredebeat. i Capel lanus
Moniaiium alterius ritus an poflit aliquando celebrare rituMonialium. 47i
Capellanus cclebrans , aliis , qulm dcfignat i s dicbuj,an fatisfacutT
CapefianusquandopoteftcelebrareBeralium. M4 apdlanusquoadimpcdimentacclebrandi.
v. impediraenu . D/Emone arreptus Sacerdosan celebrare pofljt . DccreuSacrxCongregationis
dc cclebratione Miflarum. 4?J Hxc nonobfcrvarcquodnam peccatum. 50 1
Decretumdcnoncclcbrandis Miflisprivatisprodefundis inFcllis duplicibus. 47]
Decretum aliad pro extenfione circa Altaria privilegiata . ~Ofi
Decurfanonanteafoluu, lcdnunc, quamobligationeminducant nuncdicendiMifl'. MM
Defedibus Miflx qua ratione occurrendum , j^S DeficientcSacerdoteinMifla,
quidfict. v. Sacerdotedeficientc. Dcpofitionis, vel
Degradationtspcenaanfignumpeccati morulis in lege. 452 Dedgnatisdiebus non
celebuns an fux obligationi utisfaciat . _ joj
Devotiomaforanfitcaufaraajorisftipendiiin Mifli. ijjj Devotio
maguaandetcaufamrcciundiMiflamaliam | currentc Diebusfcftisfoleranioribusan
Cclcbraripofltt in Oratoriis priva- «««• 4»8 QuidperBullamCruciata;. 44^
DiesieftusandetcaufamaugendiftipendiumMifT»». ±8% Dies, inquibuscelebrari non
poteftquis* 451 DieLunximpeditoandicipoflitMiilade requieminaluri privV-
legiato. 4J4 Die vacantean Capcllanus poflit pro fe applicare Sacrum . tot
DieJovisSaotli. v.Jovisianctidie. DifferentiainterSanaosBeatificatos, tc
Canonizatos. 4jr DifferrianpotlitMifla, quzdicenda erat pro excommunicato . 49^
DilatTo flipendii an det caufam differendi MifTas . ib. DilpofitioTcfiatoris de
applicatione Miflx , vcl de prxfentia, feu ofnciatura, quarationeinveftiganda.
^gg DilpofitioejuidcmquoadnumeruniMiflarum. ^or.&dcinccps . Difjpofitlo
legati . v.Legatum. Difpofitioalibicelebrandi, aquo. 504
Difpofitioaliotemporecelebrandi , Iquo. S Diftributor,
feucollcclorMinarumanpoflitfibiretinere pro fuo laborepartemelecmofynst?. 40*
DoctrinaquxdamSuariicxaminatitf. 490 Domefticorum nomincqui veniant. 44^
Dubiusderevocationeccrtiprivilegiianficprivilegio privandus . 44'
Dubiusfeconfecrafleacetam, anvlnum, quidfaciet. 470 Dummodo. v.
Particuladummodo. E ECclefia an rermneitreconciliauexfbla Mifla ibidem cele-
brau. 4j3 An oog 5i8 . An reminratoonfecralii , velbcnedicta^ ~ ' ib.
Ecclc^xrolleaiataoWigatiocelebrandi. 4!» EccleftxRegulariumanlinCcollegiatx ,
4;) Ecclelia qua rationy oratpro Excom. 461 Eledior.umvariimoJi
proeelebrandisMims. 48«. flcdaineeps . Eledusquando namlocus, quandoperlona,
ibid.&deincepi. Ela-::olynxMuruialesproMillis nonluntacceptandx, nifi
fueri* fati>fact.imprpacceputis. 4j8.«cdcincep$. pmrnaiuiolsidefcndiiur ,
ldcm nun approbatur , • IdemnoncitatMr ikleliteriConinch. Emens triticum
pluriiquim valcat, an fereurcireoccultc 49° Epircopi
poteftisclrcalocumSierificii, Epifcopi pofluntbeocdiccre Ecctefias, *
OratoriaReligioforutn . ibul. Epifcoporutn faculus benedlcendi facrai veftei an
dclegabilii. 444 Epifcoporumcftcurarcquxcunquead Dcicultumfpcciant
Eremitacelebransan poflic fibi minilUare. . Evangelium ultimum omitterc in
Mifla , Eucharift.furncreinQratoriisprivatis, EvomereSacramHoftiam, v.Vomere.
Excommunicatio lau eft fignum peccati mortal is in Iege .
r>unicatioferendaquid. braBti , Hoiliamaliam non i Mifla . HoftUro con
fccratam unitam cum uon 1 dosadorandamexponere. 47« ib. •poffit4 44J 4l6 t69 •2
dcCftendum i Mifla. ileratus, velnontoleratus, qua ratione pec-
catingerendofcCommunionifideltum . 46» lidemquarationeparticipcs lintfruflus
Miftx, ibid. & dcio- •ccps. Eaomm. Sacerdos inneccflilate non cxcluditur i
miniftrandi» ,•• SacramcntK. 47 8
ExcommunicatumfccftefiSaccrdoirecordetur.dumMiflamcelc. brat, quidfaciet. ib. *
477 1 : poflit 4P FAmiliarls nominequi veniat. Famulusferviens in nei
occulterelarcirc. 400. Pcr m prl vilegiatx qux . Fertusdics. vDiesfeftus.
FiBisultiniusSacerdotiseelebrantisquiseiTcdebet. 457. &dein. rcpi.
FceminaanpoflitminiflrareSacro. 4J< FragmcntumHoftixficad.tio Barbamviri,
vel peflui mulierii quidfiet. 4^0 S. Francilci Xavcrii oratioin Mifla .
4"« FrutlusMiflxiriplex: Meritum,Satisfa£lio,Impetratio. 4*0
Aniafinitivalaris. ib. Rurfustriplex, Geaeralis,SpecU]ii,fcumidiui, &
fpecialil- fimus. 48l FrufluiMiflxexopereoperantisalicuiapplicatuiao lit caufa
au- gendiftipcndium. 486 Fruftum Miflx fpccialiflimum an quis poflit
alcericoncedcre . 49° FulminetafUluntveneoau. 479 FundatorMiflarum. Y.Tcflator,
& v.DifpofitioTeftatorii. GO flipium an fTt materiaapta veflium facrarum.
441 Gratia iatclligitur concefla folum juxca verba fupplicatio- nis. 47J S
GcgoriiMiflx. 474 Guttx oifconCimaxinCaliceanremancant confecratx. 460. &
dciii^eps. AnabllfrkendianteConfecrationem. jb. AnpoiUi. 49» HiCredes qu:
cVdeioceps Hx.edesandcbeantlegatum proMiffisfolvere juxu ftipcndium,
qu&HrurrittcinporecTtcuUonislegati. ib. Hcbdomadarii EcclelixCathcdralii
Neap.an obligentur ad appli- candasMiflasproFuridatoribui. 487 Hora,
quatenecurCapellanuicelebrare. ib. HoracclcbrandiquxnamGt. ib. Hori s Canonic
is qux a t tcntio ad hibenda . v. Oflicio d i vino .
Holliaublaulifortenonconferretur, quiddeillafict. 478 Hnftia, vel
Caliccvenenoinfectis, quidfiet. 479 H< ' " ia li tou madefacu non
poteft fraogi , quid fiet . 479 "Juid, fitotadilpareat. ib. Juid,
finullahaberipoflitincepuMifta. ib. uid, fidecidat. ib. Tiagradioredeficiente
an ceiebrare liceat cum formula par- va. , 481 HoftUrograndioreraiefervarc,
cVparvam funxreanliccat celc- JMpedimeiiacelebrandi.qux Impcdimenu cx parte
Saccrdotut. ib Exparteloci. jr« Exjnrtetemporis,&aliaram circunftantiarum.ib.
&deineep*. ImpedimenuquxCapcltanusremoverepoteft. ib.&deinccpi.
ImpotentudatcaulamomittendialiquidinMifla. 470 Pro impetratione , an
poflitaccipi diverfum rtipendiuin ab accepto pro Utisfaclionc. 4g9
IndugentUaiivaleat, GnonexpediaturgTatis. 497 Indulgeatia plenaria quid fit :
46* Indulgentia plcnaria , fcu BullaCruc.an utilior quoad fatiifaclio. nem,
quimMifla. jb. Indulgentucaiculibeoediclicomparau cum indulgentia alarii
pnvjlcgiati. * . ,Q. Intcrdicli prena u fit fignum peccati mortalii in tranfgrediente
le- gein. ib.&dcinerps. . InterrumpiMiflaanaliquandopoftit. 476
Quidexraemori>{upervenientcimpediinenti, ex aliumptoci. bo. ex pcccato.cx
ccnfura, cx tcmporeindobito . 47* Q^id cx Upervenienteexcommuoicato non
tolerato . Qji J ex (upcrvenientc violatione Ecclefix Qyid ex fnperveiiiente
neceflitatecorporali . Quid ex i upervenicote necefliute fpiricuali . Quid ex
fupervenienteadventuPrincipis, vel Cmilii Quidcxconcione,
promuJgationeediciorum cVc lotcntio Confecrandi qux . Aclualit. Habitualii. . Virtualis.
Intcrprcutiva. IntentionisprxdiaxpraxtiinnegotioConfecrationU.
Intentipprxdidlalupraquam materiamcaderepotcft . An fuper materiara ignoum
Saccrdoti . An fupcr hoftiai numeratas. Anluperhoftiai
nonconfecrauiconfulascumconfecratii. 4|# AnfuperparticuUspoGusfuperaiure,
nonverdfupriCorpo- rale. ib. «5c dcinceps . An fuper gutus vini inCalice
difcont/nuas . ib. Invcftitura*". ■V. ■V ib. ib. ceps. JovisSandi die fi
carc. Juramentum an icurrente. LEgaudiipoCtio, quandouxative, tcrprcunda. 491. &deincepi
Legatumftrikieexplicandumcoi Leges humanx debent diininui .
Lcxpcetialisfivcpura, * deincepi. Licentia ncrelfaria ad 196 &deinccps.
Licentia hxc an ncceffarid danda in fcriptis . Andandagratii. An ca deficieute
valide fufciputur diclum 0 . Anlicitc. Locus, inquoquitcelcbraretenetur. Adquam
'cftitutionem tenetur, quiillum LocusSacrificiiquisnatn "
Quidinncccflitate. P.Lorinus qua ratioo ptione. Lotioejub,
fupcrquodceciditfortq EuchariftU, nct. Lotio Sacrorum vaforum , Sc veftium ad
LotiomanMiim ante, 6c poftMilUm. LumeninMifla. Ancxadipc, velolco. MAppx
Altarii. Matutini rcciutio anteMUTam . Matcria Confccrationis.
MendicantiumPrivilegia. V. Privilegia Rcli Mcridicjcft tcrminusMillxcclcbraodx.
appli- MiiUm in- ib. ■e Sot ferrat. ib. rirginii Conce- 46, ad quetnperu- 4J«
4f« ib. 4f4 . Metucoactusancdebnrep^flitfioevefiibus Ocris. 44;
MimiarumnemuscelebreinSicilia. 451 MiniflerSacrificioinlerviens. 4f6 Miila
lolemnis de feria privilegiau . 4 51 Mifla an interrumpi poflit . V. In
tcrrumpi Mifla . Miflacuimagi$prodeflt anei, quiillamaudit, anei,proquoap-
Miflane, anBullaCrucutzutiliorquoadSatifaclionera . 466 ib. 478 ib. Et juxta
novum 47? 466 ib. ♦2 ib. ib. _ plicatur :iatzutiliorquoi Miflaquando
perficidiefequcntipoffit. Per quos Saccrdotcs . InMiftanihil omittendum.
V.Omittere. -ln Mifla nihilomittendum. V.Adderc. Miflzvotivz. V. Votivae Miflz
. Miflzdcrequiemquandoreciuri poflint. 11 3. \ . Dccretum. Millxapplicatio, V.
Applicatio Miflae. Millxfimuldicizanlintfucceflifediclisprzferendae Miflx ante
mortcmnc procurandz , an polt mortem . MjIIz quales recitandae ex przcepto (u;
Quid cx injundionepzmtentiz ■ Quid cx przlcriptione Epifc in Ordin. Mil Iz
defiiafioram in Altari pri vil. • Mill z S. G regori i . V. S. G regori i Miflz
. MilTzdeBeatificatis. V. Beatificatis. Miflzpromiflz. V. QualcsMiflz.
MilTxdefeciibusquomodooccurrendum. V. Dcfeclus Miflz. Miflztotcclebrandat,
quocexpofciteleemofynzquantitas ■ 486 Mifla unica an fatisfieri queat multis
obligationibus cx Juftitia ortis. ib. An multis obligationibus non ortis ex Juflitia .
ib. A n multisexiguam ftipem dantibus . ib. Miflx in Oratoriispri
vatisquoteelebraripoflunt . 447 Miflarumapplicationemanprzciperepollit
Przlatui. V. Przla- tus. Miflarumonera. V.OneraMiflarum. .Miflaspluresquando
licct eodcm die eidem Sacerdoti celebra- rc 4jJ
MiflaleannecefUriumincelebrante. 4Jt ' liiarcli&aproMiflis pcrpetuisin bus.
49f. &deiocepsfuse. curotempus. V.Claufula (modicum Munditics quz
requiritux in celebrantc . N In J^Ayibusanpoflitcelcbrari. icurrente. Necefliuscelebrandialibi,si lpenlandi in
Capellanis . Oratoria privau , in domibus RHigioforum .
Oratoriaprivauindomibusprivatis. 447. " Oratoriaprivauquaratione
extrucnda. Aquo, "ies vifiunda. Qijot Miflzibidemcelebrari poflint es
vi privilegii. In dicbus folemnioribus nullz . Sed ex vi Bullz Cruciatz poflunt
etiam multz . An in przfentia Umiliariura abfente Domino. Ornatus Alurisqois.
Ornatus Aluris . An Capellanus procurare teneatur . 519 .) 4J« ifl*am 47*
.anfitcaufa di- nonbencdiclo. Quid in Ecclefia violau . jctf iNive
vinum.&aquaconfecrandainfrigidarianpoffit. de- inccps. Nobilitasvcraquaj.
Nominandus in Canone Epifcopus loci.non Nonx horaquznamlit, vdmeridics. Numcrus
Miflarum S Gregoiii noo elt fupcrftitiofus . Nugnus deie nditur contra 447 47»
414 St BlatioParticularuman aliquando negligi | ; V>f Obligatio Capellani
quoad rcmovenda brand V.Im cele- » . ObligatusadcclebraodasMiflasquando pcr
alium celebrare po- ^"^^^«■-^nriiTi irdtirioirw jff rjjTfYMM- - I tcft •
J°4;&deroceps. •Pfivilegiaeorundemcircab«iediaionem veftiumSaccrdotis
Obligatusperfeipfumfiperaliumcelebret.quidpeccet, & quid rellitueretcnetur.
ib. Ofliciodivinoquzattentioadhibenda . 467. &deinceps.
ProOmcuturaMiflzanaliudftipendium ab applicatione reci- pipoflit. 486 Undc
coniiciendum qu&d pctens velit offkiaturara . 487 OrTcrentes in Mifla qui.
460 Omillaquomodofupplcri debentinMifla. 47° OmitterenihilinMiffa. 469.
&dcinccps. Omittere.cnira, vel m. in roeum , veltinverbocA, quzculpi. ibid.
Onera Miffarumquznam reduciab Epifcopis vetentiir. A 1) omniaeiiamanniverfaria
. A n przterita . A n impofiuanteTridentinum. Andumacceputa. A n rclifla
immediate fideicommiuario . Onera Miflirum non fufcipieoda, nifi fatisfaclis
oncribus antca fufceptis. 498 In OrationibusnihiladdcnduminMifu. 470
Oratoriaprivau, vdpublica. 44 % PAIIa. Palla duplex an adhiberi poflit in Mifla
. Parochorum obligatiocelebrandi . Iidemanobligentur applicare Miflkmprofuis.
466. & dein- ceps . Pa r v itas materiz in promiffione Miflarura • joo
Particula (dummodo) modumnout. ib. Particula (tantuiti) quidbpereturinbrevibus
conceffiorus Mif- fzproBeatificatis. 470 Particulam (enim) omittere, quod
peccatum . 469 ParticulalacraremanenteiniundoCalicis, quidfiet. 480
Pauperusandetcaufam juftam augendi ftipendium Miflz • 48* Quid,
fiobpaupertatempromitus fub minori (lipendio Mif- Umcelebrare. 489-
&deioceps. Peccatum quodnam fit Decreu de cclcbratione Miflarum noa •
obfcrvare. joi Per alium cclebrarcquandoquis poteft . J04.& deinccps .
Pereuntecenlu pro Miffis quid fiet . V. Cenlu pereunte proMillis . Pileoli
ufusinSacrificioquarationeprohibitus . 4If Pyxisplena particulispofiufuper
Altare , nonfupracorporale,ao remaocatconlccrata. 459. &deinceps.
Pcrpetuinoraincquid ventat. 4)6 Perpetua onera Miflarum non fufcipienda Gne
licentii . ibid. & de- inceps . Pcenz contra rccipientes oncra perpetua
MifHrum fine licen- 1 »b. Anrequirantfentcntiamdeclaratoriaracrimiois. ib. A
diclis pcenis jam contraclisquis abfolvit . ib. Pcena cclcbrantis in Calice non
confecrato . ib. Pcenzimpofitzinlegibusannotentobligationemadculpam. 457
&dcinccps. PrcnafpiritUalis. ib. Pccna temporalis pura, vel mixfa . 498
Pcenzoonfatisfacientium Miflas extra debitum tempus. 499- &dcinceps.
PontifexSumraus an legitimeconcefleritquzdamprivilegiaRe- ligiofis.
494.&deinceps. PoteftasEpifcopi. V. Epifcopi poteftas .
PrzlatutReligiolbrumanpoflit przcipere a£lus interno &deinccps.
Pnefcriptionis lex cirra Miflas. PrxfentiaMiflz. v.Officiatura. Prcces in Milsa
debent clse approbatz . Preccsin Milfaanomittialiquandopoffnt. V. oraittere .
Anaddi. v.AHdcre. Preces. V.adderc. Prccesante, vel poft Miffam . Priortemporc,
potiorin jure. • Pri vilegia Religioforum cira locum Sacrificii . Pnvi egia
eorundem celebrandi ante auroram . Privi egia eorundem celcbrandi poft meridiem
. Pn vilegia eorundcm an rcvocata quoad numerum Miflarum . 49J. &deinceps
fase. AnlegitimeoliraiSummoPontificeconcefla, ib.&deinceps .
Privilegiaeadcmaneifdemaliquomodoreddiu. 494 4»*
Privilegiaeorundemconlecran^iCaiices. "\\\ Privilegium non extcnditur de
perfona ad perfonam . 47 f Prophanorumufusadiacros. V. Ufusprophanoruro.
Promiffhnonflarcinnegotio Miflarumquodpeccatum & quz obligatio refti
tutionis . joo. & deinceps . Promittens minori ftipendio Miflas an
pofsitabaliorecipereali- quid ulqueadiuflammercedem, &proutroque unica
Milsa fatisfacere. 489.&deioceps. Purificatorium. Puribcatio Calids an
expediri pofsit fola aqua . 4JJ 44£-&deinceps . ib. 40» ib. ib. ib. QUales
Mifsz funt reciUnde . Qualesexdevotiooe. Qualcscxftipendio. Quales ex junroen
to homini preftito . Quales ex juramento , vel vo:o Dco preflito . Qualcsex
injunflione Superioris . Q~ujcsexpcnitentia. cx iojunaione Epifcopi in
ordinatioae : 47J ♦S! Qualcs Digitized by Google 520 ex promirtiane in Alttri
privilef. N D E X. •u facrUoo«efl 47J . 47S- & ccpc • QuamprimAm. V.CUufuU
fquamprimum. ) QuanU aqua Calici admifcenda . Quantitas pccuniar pro " 49r
. & deiocep*. Quifacitperalium, perindeefl, acfifaciatperfeipfum. Quotidie
oblrgatus celebrare, an poflit iemel m bebdomada joi.&dcinceps. Quotidie
Ucri ficir e Uudabile . RAmispalmarambenediclisquicultusdcbetur.
ReciutioMatutini. V.Matutinireciutio. Recoociliatiolociucri. ReduOio Miflarura
ad quem fpeclat . 1 18. & deinceps fuse . Religioforumprivilegia . V.
Privilegia Relifiioforum . Religiofi in teneantur ftare taxz (iCLz ab Epifcopo
. 491 RepetiinMiflaandebeantomifla. 470
ReftitutjoquzfaciendaabaccipienttftipendiumproMiflii , quas quis dod ceiebrat .
joo Reflitutio quz facienda abeo, quialibi, quaminloco fibi alTi- joa 499 ib.
49J 44i itur. j°r 44? J<* gnato, celebrat. Quiddeeo, qui Miflasdiffert.
Retinereaoquispoflit partemeleemofynz Miflarum. Quidprocera,
&c9EterisexpeaGs. Quid delegatario, feuCapelunopingui. Quid decommittente
aliis Miflam cclebrandam . Revocatiodubia. y. Dubiumderevocatiooe. Re vocatio
privilegiorum . v. Pri vilegia . Rex an nooiinaodus in Canone Ritum proprium
omitteie analiqiundo liceat fuse. R ubricse Ecclefiz aliz pneceptivae , aliae
dUecli v« . 47» 470. & deioceps SAbbati Sanfli Mifiaundenam ioclpUt.
Sacerdos fimplex an obligetur aliquando celebrare . Sacerdos auoad intentionem
conlecrandi . V. Intentio . Sacerdos u noo applicetfuam Miflam , cui prodeft .
4£ 4.66 exdudat. Sacerdos volunttrie diftraclus in Mifla quid peccet . 4(7
Sacerdos Romanus, vel Mediolanenfis, Carmel ius, &c. qua ratio*
ocfequtdebeatEcclefizfuzritus. . &dc _ Sacerdotcdcficicntein Miflaquid
fict. Sanguis G totus eifundatur , quid geret celebraoi . Sanguiscongelatus. V.
Congelatio . Sanguine in te/ram, vel fimilcm locum eftufo, quid Quifnam locum
Uvabit. Sanitasquzrequiriturincelebrante. Sacraraeota-recipere in OratoriU
privatis . Socrificiumquidlit. 5acri£cram aa poflit aliquando die fequenti
perfici . Aquo. A n perfici poffit cum Hofl ia przconfecratt . A rrrnterrumpi
aliquando poflit . VideV.Mifla, & tempusfacrificii* Saerorum ufusad
prophana . V. UfusUcroram . Satisfaclio, &impetratioMiflae an mereutur
direrfum ftipen- dium. 4IS 47« 4»9 Ib. 419 4J7 44« 4J7 li. 469 Sigillum,
feufepulcniraatzquidfit. 4)0 Socieutu)efuReligio£iamukas privilegiU 1 fuo
Geoerali re- ftringuntur. 4*4 urp, &laui. ^ 4*1 » «tj jot 469 4H currente.
StipendiumMiflz. +86. & deinceps fiue. StipeodiidiUtio. V.
Dilatioflipcndii. Stipenduexigua multa , an pro una Mifla accipi t Suarii
dodrina quscdam examinatur . 490. & deinceps . Succefsor negligente
przdecefsore ad quod obligatur . Superior Religioiorum . V. T :el sore ad quod
obligatur . Przlatus Religioforum . tttere ia MiUa , quod pecc 'T' Ane faflz ab
Epifcopo £ 491 TempusSacrihcii . TempusobligationisCaPellaniiafacriricando.
joi. 1 TerapusexecutiooiMD dilpofitionis fit atteodeoduc daquantiute pecuniz
pro Miflis legatis . Teflamentum priusan aliquando valeat .
Teftamenuampleexplicanda. Tcflatorquaratioae fe habere poteft io difpofitia
quoadapplicationem. 487.&deinceps. Quoad numerum Mifsarum . | M. &
deinceps • Qaoad pecuniam expendendam ■ tb. Teftatorquandoprzfumitur velle
CapelUoiam Sacerdotiacxuali conferri. joj. &deinceps. Teftimooium
CaftropaUi przfcrturteflimonioDianz. joj Triduum hebdomadz SanOz quoad
ucrificandum. joj. & te- JSO \ 7 Acare ao poffi t aliquaodo is , V netur.
joj.&deioceps. ValorMifsz. V.FructusMifsz Vau i n Mifsa ad hiberi fol iu .
Veodens, &emeas &deinceps. Verbum unum omittere in Canonean morule .
4(9 Veftes Sacerdotales an remaneant benediche ex folo ufu ucro. 4 19
VeftesSacerdoules, quz, ". 44 j Earundem benediflio. ib.
Eademquaadoamittuatbeoediclionem. 444 VcftisUcra unaquando muutur inaliam,
aniodigeat benedicti> nc. ib. VUticiporrigeadicaufaaa Miflaanticipari
poflit. Vioumgeoerofumlaudabtiiter Caliciimpooitur. VinumcongeUtum.
V.Congelatio. Violatiolocifacriquot modiscontingat. VioUu Ecclefia ,
dumquiscelebrat, qaidfaciet. UaamMiflamandarepluribusliceat. V. Voce qua reci
unda Gt Mifla . VoluoUiTeftatorisdatcauUm lcurrcnte. Vomere fi contmgat Sacram
Hoftiam , quid fiet. VotivzMiflzquaodorecittripofliot. 47a.&dein
Votumandetratii 47« 47$ 507 477 4«» VotumdediccndUMifsisquomodo obliget. Ufus
prophanorum ad facra . Ufuslacrorumadprophana.
R> P- THOM JE T. CALT ANISETTENSIS SOCIETATISJESU Tradlatus Quinque
INCLU I N CLU E ECCLESI^E PRAECEPTA OPUS EDITIO NOViSSlMA A PLVRIMIS MENDIS,
QiKt in aliis irrefferant , refurgata ; Cui nunc frimitm tnferuntur fuis qui-
hufquc locis Ofiniones haUenus d S.S. Pontificihts damnata , qwt hac Notula
&* diverfo CharaHere Leliori indicAntur. Cum Indice Rerum Notabilium. AD LECTOREM |I forte advertas diverfum in his
quinque Tra&atibus ftylum ab illo , quem idem Audor in aliis fuis
lucubrationibus ufurpat , ne mireris benigne Le&or ; hae enim funt purae
ipfae le&io- nes , quas minus nitidas > captui fcilicet Tyronum congruen-
tes , in Collegio Pano.rmitano di&avit ; imm6 dicebat , illis nequa- quam
ultimam fe impofuiue roanum, ut prodirein lucem .fine repre- henfione pofient .
Vale. NOI RIFORMATORI Dello Studio di Padoa.
HAvendo veduto per la fcede di revifione, & approbatione del P.F.
Raimondo Af- pertilnquifitore nel Libro intitolato R.P. THQMjE T.
CALTANISETTENSIS SOCIETATIS IESU IN QUIN- QUE* ECCLESIAs PRjECEPT A $ OPUS non v'effer cos'alcuna contro la Santa Fcde
Cattolica , eparimente per Arteftato del Segretario No- ftro, nientc contro
Prencipi , e buoni coftumi , concedewo Licenxa i Nicolo Pczzana Stampatore ,
che pofli eflcr ftampato , oflervando grordini in materia di Starnpe ,.e
prefentando lc folitc copic alle Publicc Librarie di Venctia , & di Padoa.
Dat 16. Fehraro 1701. ( Gio: Unio Kav. Prtx;. Rif. . .. • J " Francefto
Oornaro Proc. Rif. i Agoftino Gadaldini Seg. DE PRIMO ECCLESI^PRAECEPTO, H O C
E S*T , CD E AUDITIONE SACRI» |T omnia ex ordine comprehendam , quse hoc
Ecclefiaftico praece- pto ad moralem praxim pertineritia funt deinceps
explicanda > iis capitibus utar , quae in illo vulgari verfu de
circunftantiis com- prehen^untur. Qut jy guid, Vbiy guibus auxiliis , Cur,
guomodo, guandol . fZ,<o i si J Nquires ergoprimd, quinim obligf ntur
interefle Sa- cro diebus feftivis, proquibusidcHcprxceptumlup-
ponimu»illudiudiendi. R. Sanefidele» omnes, qui rationis funt tes;
niuexaliquacaufaexcuientur, locodieendumeritlate. 3 Dixifideles,
hoceflBaptizati, nam iofideles, at item Ca- thecumeni, cum
nonfubdanturEcclefiar ( quac fubjetliofit per BaptifmumJ
legibusEcclefiafticisnon obligantur. Haeretici au- teratenenturEcclefiKlegibus;
quia per Baptifmum (quemfufce- pifie fupponimus ) fidli lunt EccleGss fubditi .
Jamvcro, utrcfponfioadpropofiuraquzftioncmptene intelli- gatur, dealiquibusperlbniscll
dilcurrendum, dc quibut aliqua dubititiofolet efle, aneximantar, velexcufentur?
quacduofunt ▼ildediverfa. Oicuntur enimiieximi, feucfleliberi, qaos Ec- clefii
obligarenon intendit, utfant Infaates . Dicanturautem ex- cufariii, adquos Ecclefia
fuum pratceptum dirigit, fedpropter aliquodimpedimcntum, quo ii laborant ,
eoseadem Ecclelia culat, utluntV.r quat fntrt, ris,quod idemeft,icinquirere;
qua nam artatc obligentur pueriad afllfteodura Sacror J R-
PluresDD.curnS»nch.i.t.<» 0#(.f.t.ii.».6.& Azor. i.f. l.j. e. z .
ifierunr, obligari circa finem anni feptimi ; quia tunc prsrlu- mirur, }am
ufumradoniseot adeptosetTe:Gobat verota Altlmittt mtdititnit Snerie. 1 40.
aflerk , obligari poil expletos annos 0U0: quia pucri,ait,communiter
nonadipiicunturplenam rationisdifcretio- nemantediciosannosocio
.OmniumaptiflimeConinch. J^.««.8|. mr.6.n.iS6. docet , rera banc non tam efle
definiendam annis , quim maturitateingenii; cumeniraaliquiprius,aliqui
pofteriusitama- turefcant, utcogooGant, quid fitpeccaremortaliter, quidStcro
interelle. & quodnam difcrimen fit intcr malum, <5c bonum ; ideo
aliquicitiut , urdiutaliiobligibantur. d HincreaeldemGobatibidemfatetur,
puerosrufticanostar. di u s obligari ad audiendum Sacrum,quam pueros ci viles ,
feu urba- aos ; quia illis communiter Urdius lumen ntioois oboritur , citiut
Tmnb. de Frtteft, JLcttef. his, quiobcommerciumcu incampis viveotescogoofcert
neqneunt . Addiw; idem Aaaor, puelUsJicuti pri ia.completo,cumpueriannoi4.
complt rationisufumaflequifolere, quampueros, gari ad audiendum Sacrum . 7
AtqueexhlsconciliarepoterimUsAzor.ckSanch. 1 circafinemannifeptimi,
cumGobatobligantepoitcom. nosoflo: oamforuiseinGermanu, ubifcripfitGobat,
propter Regionis frigidiutem urdius paeri adolefcuni, kl quod non cft in
Regionibus , ubi Sanch. & Azor. fcripferuot . 8 Regulaigirur pro nobis illa
eri t.comrauni ter fufficeread obli- laonosfeptemexplevifle,
niuexindividuatione perfooe skj nondum obortara efie plenam rationis lucem :
oborUm auicmefle, vdnooefcincumbitpareetilMisexaminare, vel ma- giftris,
quifrpeaguntcumpuerit; tumCoofefiarii, < perunam, velalteram,
velcerteinfrequenteml lllisveriutem hancaflequi, difficulterpoflunt. 9 Quacret
alicujus pueri Pater: Mtnt jm«u mm> ftftem , ftd t*mti% vidn sftrti tnm
ttrftOnm rntitnit ufnm etfe itmftaunm , & eirem fittmtit iftr» vnUi tfff
frtftnfnm : ottt- imhrnt illnm md ttmflmm, mnditndi tmtfm Seurnm% mddnetrt? 10
R. Etquidem pnm6tibi parenti gratulor , quod filium ha- besfimilemS.Thomx, qui
quinqaennis cum eflet, quwebat i magiftro, quidfitDeus,
cfcS.PetroCa^efti»o,quiidenridemdi- cebat Mitri ! biMtr mtn , vtU tfft ktmu
ftnmt Dti . Sccund6 dico: cilcduas lcntcntias : Nam Villalobos, Trullench,
aliique CumLeaodro tr.t.difp.i.n.6. filiumtuumobligastadaudiendura Sacrum,
ficuUooligantadabftinentiamicarniDusindiebus veti- tis, quiaiamutiturratiooe,
& ad omncs ratiooe uteotet dirigit Ecclefia fua pratcepta . Caftropalaus
vero cum Joanne Sanchez , & Diana apud eundem Leandruranequaquamobligant;
quia lex Ecclefise fertur pro iit , quireguUriterrationisufumbabent, atque adeo
fotumproillit, quifeptenniumexpleverunt; cumenimper accidentfit, &rard
eveniat, quodanteaquisratiooepolleat ; dehoc non habetur ra- tio: Quare tu
poteris tilium iftum tuum , fecundumhanc fenten- tiam (quaEfatiseftprobabilis)
ipratdiuaauditioae, utetiamab abftinentia prardidacarniumliberare. ti
QtjarretfecunddaUeriuspueriParens : tdtnt gn*tm Udt fm ftem «**«! , immi r>
t8t etmflrvtrit , ntndnm fltnum knkttr*- tmnit nfnm, nt tx cUn/Jimis
ttmjtcknrit ngntfet; sbUrniiorne illnm nd tnditndnm Snernm nddnetrt} 1 a .R.
Non obligabcris:hic enim cdmpuundus eft inter Infantes; A s Siqui- Digitized by
Google c I Tra&atus Primus SiquidemufusratioQisefl, qui facit hominem
egredi tb infaa- tia r nonautem merum tempus. i? Qirxrct tcrti6 altera Parens :
Mtut fitiut, mui jmm tx.tfu ftptnmum , VAlie duiili , m» Mfiwn */»«■ ftrftdum
mcjuifitrit gu.d f*cum ? 14 R- Ulumcura, utSacro interfit : ratioefi,
quiatuncprc- fumcndumrft, jam rationeroac luifivifle : prxfumptiocnim lolec
delumieicommunitercontingentibus : cominuniter autcm con- tingic, ut?oll' -ate
i.ii imetfui^eatrationisufusj contraeflet, fi tJuMiini fit . ina.itcfepteaDiuin
quis acquiiicric ulum rationis, nam prarlumendu muiiLi.Tit, non acquifiville :
quiacommunitcr ac- cidic , tuncej it.noJi ufina nondumadvcnifli:,lcge
Palqualig. cum BlllitlW/ hji,: nbttf.fQ, \S Qjs-ivt Jc;ii
:u-hacoccalionciriopsa!ia mater : £tt fitium ftrc dterum mnneni'): p.irvu!nm
nttri» , axtm , tjuim »»» bmbet , tui itlum dsmi tujfed:t»1»m trjUnt , in
templum mtcum diei , guj.ij» m.I jji.fvut.tm iu.rum tilnc aceeda : Vtritm dum
Saerum fit , tt ftrit: <1 'dMHUU , mttt ptt , mVt ntijmt fi> mcA, &
etr. 4-. / mtium \ SfaWit ithwe ttgu : fud etafilu tsfimm smitiAin >,e M JUm
: au tjufrasii ^tmturitmlicMtn fAttmre - .1 16 R. Huic pctitioai liclutislacit
Gobat<\it. in dttpMtWtm» ditie.it: fotri U. emitie emnsno fmtrttm '. nen
viJttur tmm ef- ft tantum tenum (fir.rt.tlc mxditit Smtri eum ferfctu»
fetiicitudi- »c , cr cur.t tMrttuM fiiit 9uxsLt.ut.t1ti preti.rAt.ium fit %
ilti inttrcjt tum mtttmrili itUimmtdl , ftttmVmuimmit C cHmurmuiml 19. nt
ttirerum, ubt a.ivcrtc ilitid ( seisfti*. ) ccptioncmod6 ilUta rudis ingenii,
non vaJeoti* Sacrum niyflerium pcrcipcre • Dt FAmmlit. 21 INquire»^.
Defamulis.quipropteroccupatiooei injuBQa» idominis non rar6 abfuntaSacro .
JFsmuli bitttiterum, vtl /nfidelium . ij U Efpondeoi. defamulisCatholicis.qui
hxreticis.velin. JV fidclibusdomraisinlcrviunt, moxdefamulis,quiinler- 17 Car»r
/0/««», Surdut fetum, Mutui felum . INqiiirestcrtio. HitcnenturneintcreflrSacrodiebus
fcfli- vis? R. Si inis fitfoliincxcus, v^l fuluinfurdus , vcl foltini mu- tus
fiae dubitationc tenebitur , perindc ac cxtcri ;i .klcs : Neqj -b. flat, eo«
non poile minutiomnu iMilla-co^nofcere : fufliciccnim, quoJ ex!i luant
SircrJoti facriHcantt corporalem» moralcmque pnelenciatn ; idcni>-nlolum
rcquiritur, utinfrl cxp!icabi;nus,aJ Sacnim ruc-.iu JienJum :
hiautemu.iedubiopolltincdicijra prar- ii-r. , • « ••b.,r.-, qua
aIiquouddeiDniodo| &cxquibuldam li- SoisinDcllilsaut, quid liac in Milla .
Ctrus fimul S.triut , fj» fimul Mutui tS A T vcr6fiquisficcxcus, fimul dc
furdus, mutufque Fa- /V gtind. fnme Eecl.piutfttLi.t.^.n.i,. <5c
Hi.ntf.tjr.^.rtf.Z. ajunt < hunc , qwjmv.s his tnbu* vitiis laborantem >
o^>!igari ', quia moraiiicrloqucndu, puti-ll prarleatiiliteradelT- ,
&adid, quod tic, poMd iiiMOCudaiD modoactendere. , 19 Nc^itoLiligari G nblt
AlthM>h<<<.\triAui>tr.ii n i.x c ' ! ' quicnim, nt, hismurlns
atEcitiir, livc hos contraxchti nati- vitate, fiverx/iiq ummulcotics
pientilFim^incerfucricSacrotnon po»eilexhibrrc dittam moraJem pr.i lcaciam, cum
nil prorfus Millx, iutelligerei leu aJvcrtere poliit, t5clolum. inllar lapi-
dw»^nte«uareccn;ii}cc. Scti tcrtchjcipfumdeberetGobat pro- Larc : dicerett-nim
Fagund.cum Duna, Eccleliamobligando ri- delcsadaudtendumSacrum, illosobli^are
ad ponenJum dcvote id, quod polluuc: isautcm, quitribusdiciisdcfcclibus laborac
, pocell falccm maccrialuer, Hc corporalitcrcoram (acrihcame , de-
votionetaltcm cxterna , coni.ilcrc: nilifortcaliundeexcufecur , ut d V.G. nan
habcat moduuiadeundiin Ecdefiam , vcllicadc6 rudisingenii,
utnonpolhctntclligcreMillaE myllerium. E^o profcci6 , quiavixinvcrurcpollum
eum, qui anativiute earcuscrt, A lurJus, & mutus; habentcmUntura ingeiiii ,
ut pofliiapprrhcndcre, quiJ fioc mrilcria Miflae: idc6opinioiicm Gubit
rr-gularitcr in hoCcalu probabiii-in iudico : id quod ipfc lor-
Ulicinliouivitinillisvcrbis <T felum mflAr tmfidit &t.) Qui «u- tem 1.;
aiawrcxntc in tres illosdeteclusincidit, lapidi uon cll compaiandus : n vn
proptcrca tiium obligari puto. ■ a .*> . « 1".* A '•• .• . 1 Gmfut
fimul, & Satdut. ftd m» Mutut . '■ ;r#*» r-» :jp »» • » •• ' 20
piRoptcrean-lemrationem Gobat<i/i.».Jo. libcratabobli- 1
^ationciudienJiSacrum cum, quilitcarcus, ATurdus , qujmvisnonfitinutus, <3r
affert Callropalaumrr it funJ.i6.u.A. diccntem, huncni>npo:lcin.>re
Chrilliano intcreflu Saero. Sed cpocrnlco, dcberccorp-jralicer, eoniodo,
quopoCell, aJellc , apprchcndoenimhuncaliquomododevoco, Oc Chriliiano adcfle
pofle, idqucjubcrituncabEcclclia: lcmpcrcxcipe, uifi fic cam rudis , uc
myilcrium Millac percipcrc ncqucat . Suriut fimul, tjr Mutut, ftd aen Ctcui. II
'TXFniqurfiquisfitfolumfurdus, &mutus , mult6 magis M.J obligabitur, quia
hiscumhabcatoculosexpedico>,potcli r*Toprieinrere(leSacro, quandoin
hosdcfcclus incidit, poltquam tuitinftru£lu5COBnitioneSacri:
quiapotclladverteread lacerdo- tem, divinamyltcriaopcrantem, quodliabortufuit
(urdu1., <5c tamen ingeninlus, ( quileshielk iolenc) uc , inltrucocealiquo ,
intelligat mylleria Millx . laltem inconfulo, cciam pruptcr can- demrationem
num.prarccdcntcdi^tani, obli^.ibimrmodoeo.uuo potcft,
&iufuliinccFaguud.«i5cDi»iialoci$cic. Intclligccumcx- viuut hdelibus.
Famulusergoprzdidorum , fiabfquenotabiIifuodamnoc„ moJcpotelt dilcederea
famulatu hzrctici, vel infi Jelis , a quo fro
quenferimpeJiturfellosdicscacholiccfcrvare, obligaturdilicede- re:
•iuiaprzcepuEcclclizlinedubioobli^aot ad iui obfcrvacio- mttrmifanirum ncm, li
;:ra vt-, Jeu nolabik damnura nonatfcrcoblirrvatio: Ica Ho. thc.mi.PrtueftiieduU^i,
rydi(p.t.dtlei fu».\.n.l6. aliosciuo». D..M {•■'■'u-mer) iid.nlir.ro. non
pr*t.uic 1J.1 e.;Evcleii, U- mulum cjulinodi um cit6 obji^aread difccflum . 24
Quiver6incafudi.tofinefuonotabilidimno (quodmtn Q. ludht,iiiox«;5f.)
ncquitdilccdcre,nonobli^acur:excipe, iiu- men nonadlicpericulumncgandi lidem
obcommcrciumcum hz. rctico, ncc aduccontemptus Religionis catholicx . Ratio
didf efl, quia ncmotenctur , cumfuonoubiii damno quzrerccommodi- tatem ad
oblcrvaudaprzcepta Ecclefiz : Sicutienimnon tcnctur ^ub oblervare Ecclebz
pr.rccptum cum magnofuo damno ; fjc multomagisnon tencbiturcommodiutemcumdamno
fuo nota- biliq.izrere, qua przccptumoblervet. Ratio cxccptionis clt :
qjmeftccrti jurisapudomnes, moruliter pcccariabeo, qui non relinquit proximum
periculum peccandi : & itein qui ube Jic impc* rantiaiiquid in contemptum
Rcligionis :. nam licqui amat peiiCtt* lu.u, inillopcribit,
&obcdicnscantcinncnti,ccn(eturiplccun- tcmncre, legitcAzor
f.i.t.T.tAfjju.x. zj <^uzrcsPrim6, quandonamquiscenfetur imperarcincoo-
tcmptum Rdigionis? R.C^uaodoquis mandat, vcl prohibetcoft. nc, ut przccptum
Ecclc(iz,tanquam lupcrftitiofum, violetur; vei quandoexejusviolationerilus,
&dic,teriacaptcntur , vel quaa- ooimperansvidctur vcllc tibipotiusefle
obedicndum,quam Eccle- fiz: velquandocxcircunttantiiscdliigitur, vclle
doniiliufn hr- reticum , ut per ules inoblcrvationes incipiac , parvi ticri
rachoii- caRciigio. Ratiodatzcxplicationiscll manilcfta ; quia rontem- ptis,
aliquo modocxdiitis, verx Religionislegibus, contconi- turiple Deus, vcrzReiigiunisauclor
. 26 Qucrcs fccunJ6: quanJonam eli pcriculum , inca(u,dequo loquimuf;pcccandi
periculum,inquam,prox:mutn ; namaddrie- reudum periculum rcinotum , non eft
tantaolli^atio. 27 R. Ericquidempcriculum proximum, fi occalionetalis fi>
mulatus.qucmhxretico, vellnfiJcliimpenJis, lzpc ctiani ilne juftacauia,
lcgcsEcclelixnonlcrvas, edisV.G. carnesfine iulta canfadiebusveticis,
velincipis dubiuredehdccacholica ,i3ciimi. lia:
namtuncccrtcdilcedereobligaris,quia,utmod6dixi , tunc amandopericulum , peribisinillo;
ceergononabiblvatConfcuV rius, niu camperniciofum tamulacumdclcras- iH
Moneoaucera hicobitcr, ellc gravcs prohibitiones Ercle- Cix,
iicquisChrifttanusfamuleturJudxis, velSaracenis,quasla- ttocfti
lilegisapuJCalirop./».iJr.4.<<//?'.2.^(/,.^.».i7. Fmm»ii CmtbeliterHm. 29
TT /Ec de famulis hzreticorum , vel Infidelium :accedamus J 1
nuncadumulosCachoIicorum. R. AutemcuradiliinCJiooe; velenimdominus Otholicus
ti- biimpcrat fcrvitianecellaria, propterqux Sacrointcrelle nonpo- tes:
&tunciiciccobedies; quia nemo conditioncm cxfe licium (
qualisLlthxcobcJ.cntialervienJiinneceflariis ) mutarctene.
ttir,fuumquclicitumliatumdelerere, ut leges Eccleliz in alio ftatulervcc,
ficuci aoiiiT*nnerusti.^.diff.6.m.9.».tcyf. Vel idem Dominus tibi faraulo
impcratfrequenceroperanon iiecrflaria, undcfituilliinfiftas, lcgcra Ecclefiz ,
atqjadeoMif- ixfellivxauditioncmomittas; Ainhoc calurcditfimilisdoari- na,
quammod6dedimusdefamulishxrecicorum : Si cnim tre-
qucnterlicdominustecumlcgcrit, dc tu line ootabili tuodam- iiodclcrcrc illum
potes, dclercreomniu6 dcbes. jecus ncqua- quam ,
quandononellcontemptusprzceptorum Ecclefiz . ,0 Quxresprim6
,quantum,cVqualedebctc(Iedamnum,qaoJ excufetfamulumidelerendo ejulinodi Domino
, qui noo per- oiittit, fuos famulosritefellivosdiesobfervarc? R.
EttancfideiploDominoquxrasr Ipfum mortalitcrpecca- rc f
lifccundummoralescircunftantias abfic jufta caufarccineoJi
itafamulosiniervitiis, utncqueantadellcSacro , vel ut nequeant
obfcrvarecxtcraEcclc(ixpr.TCcpta) dubium noneft. cuiDomi- nopoteltraerit6apunilludS.Pauli4^C»ri«//»/wc«/».r.
Si muu (»*- rum , r> mmximi dtmejticerum curmm nen htltet , fiitm »ttAVit,
Cf tfi tnfJett dtttriir 1 lege Sturium di EuthmnfiiA dijf.il. *> numtum
eAfnt. ,1 Atlitiefamuloquxras ? Rcfpond.Siisidcirc6 ad audien. dumSaaumnonaxccdiC
; vcllabori non uecetlario vacat , quia vcl Digitized by Googh velverbera, vel
gra»esinjuriaslfuoDominotiinet, »el ip(um val- deinfenfum haberet , vcl doroo
ab eodem expelleretur , & ipie U- nulusnonUcit£reperiretaliumdominum, vel fi
reperiret , cjul- dcmfarinzefietnovushcrus, R. inquam, hociplbpatinotabile
dimnum, &ficnon obligariejufmodi Dominurodelerere. Lege Tolet. /.6.c6.
& Cartrop. ir 9. pu». 1 o. fecusobligari . Nounterdixi (attubili)
nulloenimmodoampleclipofrumali- quorumdodlrinam, quam Azor.f.tJ.7.t.T^.i.
(ibinoodifplicere (ignificat, nempcfamulos habere juftam excuUtionem , li
juflii Domini die fellivo laborcm obeant non neceflarium . ( Unde idem doceret
de auditione Millx) I icet nullum ex fua inobedientiadam- num timeant, nifi
duriufculam reprchenlionero, vel rixam,non,in- quam, ainplecli poflum : quia
non efl credibile , ob lolem levedam- num Eccleliam velle fuas landifllmas, 6c
graviflimas lcges non ob- fer va ri,u t omnes communiter A uthores notant,&
przicrt im Suar. le. Hancautem Azoriifententiam, utipfeilUmabfolutercfert ,
dico, mearapleflinonpofleproptcrraiionemdiclarolevis damni
refpeflugriviflimiEcclefixprxcepti ; quodfiid accidat famulo nonfemel,
auticerum, fed frequenter, & fxpe,ex illocapite le pofletabauditionefcrtivxMiflz,
&labonbus lervilibus excula- re; quiaduriufculumverbum, & levis rixa
Ixpe repetita, poflcnt aliquandoexiftimarigravemalum, & maximc quia Dominus
li- cetleviter, miousUiisfatlumleoliendat, interiustamen gravi- ter moleftum
ejufmodi famulum habcret ,atqueeundem oon inve- nicntem alium Dominum I domo
repcl leret . ja Quxres fecundd : illefamulus.quinequit repcriie,nifi Do-
minum, iquorccipiatdimidiuro ejus, quodiluo accipit, cen-
(ebiturnepatinoubiledamnum, iu utfitexcufandus, 11 propte- rei diesfcftosrite,
jufluluiprzlentisDoroininoncolat? jt. R. Cenlebitur,
immoetiamccnlebiturexcufandus» fi de- fercnshuiusfamulatum,
amitterettertiampartem tui folitiula- lii; idenimconfideratisummodcratis
falariis, qux hodie dari (olent, &ordinariainopiafamulantium, videtur
grave, & no- ubiledamnum; ut noutGobat/.r. 5*7. Undeetiam propter
eandcmrationempuutiiuiM.isi. tenonteneriantc tempus con- ftitutumdifredere,
fiprxvides libi volenti audireMiflam , vel nolenti die fello laborare,
negandainob tuumdilccflumcflemajo- rempartemfaiarii. 14 Quxrestertid ;
Habesancillam , qux 0 citius i fomno, &lccioturgcret, poftct audire Sacrum,
&!aborero, quem illi injungo, complere: poflum ne ego illam ad cicius
furgendum compelleref 1$ R. Sioporteretaliquid detraherede forono ordinario,
& rationabilitcr moderato, ccrtc compellere non poteris ; habet enim illa
jus ad confuctum fomnum, ficuti ad aliumcndos confue- toscibos :
cVquandofetuofamulatuiaddixit, nunquam huicju- rilercnuncialleprxrumeodumeft,
legcSuarium/.r. quiobfervat famulos tcneri , velaote, velpoftSaeruroexpcdire
opera impe- dientiaSacrum, (1 tamcnadhibiamediocridiligentia, amotoque
alioincommodo, poflintvcldiffcrre, vcl prxvenire: atqui de- i cft . De Primo
Ecclefiae Praecepto. 5 peccato) intereflcSacro, adquidobligabitur, vel ipfeceiebram
vel Sacrum forte audientcs ? 41 R. G (it toleratus , ad nihilobligatur >
quiaex Concil. Con- ftantienfi liberantur ipeccato, fi fideles propter
communionem cumtoleratis,tuminrebusSacris, tuminprophanis, iicetipfiet-
communicati peccent, feingerant ejulmodi communioni : At
vcrofifitexcommunicatusnon toleratus. Sacerdos celebraturus Sicrum, eumab
Ecclefuexire jubeatj fioolit exire, incidit in alum, leunovamexcommunicationem,
& vi expellendus crit operalaicorum (cllofitCIericus ) velliUiciexpcllerenolint,ex-
pellaturoperaClericorum: quod li non pofltt expelli; Mifla nul-
iomodoinchoetur, imm6liutinchoatadclilUtSicerdos; quando
tamennondumperventumfitadConfecrationem: »cl utaliivo- lunt, adillaverba.
Q*ifriditt timimfattrttur\ quodfiilluc per- venturumlit,
pergatSicerdosulqueadfumptionemCalicis, quo fumpto,
moneaturitcrumexcommunicatus, utexeatitemplo : quotamennolenteSacerdoscum
Minillro redeat in Sacrilliam , ibiiuequod rcliquum ell Sicri , perficiat . 4»
Auditores tamen prcHiAi Stcri dcbent omnin6, & ftatim di- (cetlere fub pc n
i peccati mortalis a talis Miflx auditiune , 8c ne tan-
tilperquidemlicitecxpciUreipUmetiam (olam confecratronem,
utlcilicetnullomodninrctam Sacr* participentin confortioex- communirati non
tolcrati : hxc , & illa huc pertinentia legitcapud Laym. /.r.p.r.r.xjf.6.
&Coninch. difp.i 4 dui.-j . >.-. 5: . » 4} Dubitatio^.
Anexcommunicatusobligctur petereabfolu- tionem , ut pollit licit^adclleSacro ?
44 R. Itaputant Azor .^.1. /.7.^.1.7.4. *///'ji«#. Undefi non petat, peccatiterum,
ajunt, Ipccialipeccatocontrapreceptum audien- diSacrum: Negat utrumque commnnis
DD.lententiacum Di- call. d::p. % . <it Mcr.ftc. a/i./« n.p.: Ratioeft,
quianon tcnetur quis tam remota impedimenta tollere, utadlit Sacro .- (ecui qui
infirmuseft, velcarcercdetcntus, vel captivus teneretur abnii impedimentisfe
liberare, utaudiretSicrum>&nifaceret,pecca- ret, quod ellet
fidclibusnimisoncrodim . Dixi (tam rtmtt*) Nam li tu excommunicatus haberes
promptG , qui tc pollct, & vellet ablulvere, vel qui te vellet icarcere,
vcl cap- tivitateliberare, noncxcufareris, firenueres, maximifi renue-
respropterhunc finem : neliccogererisaudireSacmm ; idquod
confirmaturexilUrationeunivcrfali; quiaquilibetobligatur tol- lere, llpoteft,
proximaimpedimenta, utfervetprtecepta, ficu- tiinfratuolocon.8r.dicemus,
atnuncfacil^potes, ergo&C. 4j Quxrcs: Siquisexcommunicatusverc prjeniteat
fui t\\ , idemquepetatablolutionemi potente eumabexcommui tioneabfolvere;
isautem (certecumpeccato) nulla juxta iamotusabfolvercillumnolit; licitenetuncejufmodi
f— nicatusSacro intererit? Idem erit, G huic vere ! detur copia potentiseum
abfol»ere • R. Suarezdcccn(urisJ«/^.9./#fl.J.iM.*.f>M»«/;« licitt-in
huncnonpolfe, puut, & momliter peceare, fi interfit; Ratio eft (inquit)
quiadum ipfevercadhuceft excommunicatione li- gatus, arceturabEcclciia,
iMiflaob terrorem Ultem alienum. At profcc!6 probabiliflima eft (ententia
Fagund. f. Ettltfitprtutpt. /.jj-.ii.» 11. quicum Ntvar.contra Suarium fentit,
excommu- nicatum vcri prenitcntem, pofle occultc rccipcre Sacramenu ,
velcelebrare; ( mult6magisergoaudireSacrum ) quiaeftjamju- 3< T
Nquircsquint6 , anexcommunicatuslicitc' interfit Sacro? vciccicomc X_Relp.
Excoromunicatus, (ive non toleratus (quieftille , ftus, beoedifpofitus, &
pcr illum nonftat, quominus abfolva- tur. Addeumenpetendam nibilominus efle
ablolutionem io fo- roexterno, quandoluppetitcopiafuperiorispotentis abfolvere
, utnimirumappareat, reveraiplumobedire Ecclefiae. 46 Inftas,
obligabiturneprzdiclusvercprenitens,quifine(ua culpaabfolutionem excoinmunicationisobtinere
non »alet,obliga- lEcclefianominatim, &publicedenunciavit, &item ille,
quicftnotorius, feu publicus percuflor Clerici) five toleratus (quieft,
quicunquealius propter alias quafcunque ratiooes cx- communicatus prxter duos
jamdiclos, ) Excommunicatus, in- quam, quicunquepeccabitmoruliter ,
iiinterfitMilTx, vel no- tabiiieiusparti : excipe, niliexcufet vel ignorantia,
vel aliqua bitur ne( inquam ; quand gravisnecelTius. RaOodiclxrefponlioniseft ,
quia Ecdefia |ra- R. QuufententuSuari oquidcm poteft Iicite> Sacro interefle
? riieftetiam probabilis (ut fateturidern viterinodiumexcommunicatiprohibet.
ipfumadefleSacro. Ra- Fagund. ibid. ) potcrit ulis cacommunicaiuj ,
tioexceptioniseft, quiaignorantiainculpabilisexcufat ivolunu- nitent, aliifentcntix
fcconlorraare, lequead rio, atqueade6ipeccato, &confequenterabejuspcena,
&quia nonobligarc ; quamvis vctc pce- xio, Hytnawi [«ctciio, «
Luiiic^uciiier iu c;u> ^iiih , «. h"'* Ecclefia non obligat luos ad
prxceptaobfervanda cum noubili damno: ficutialibilxpcdiclumeft :
Ubietiamfemperexcepirom contcmptum, velfcandalum. Yl
Hicautemfunttresdubiutiones: Priroa; An fiquisfitno- minatin, &
publiccdeclaratusexcommunicatus; led ipfe ratio-
nabiliterputatinjuftedcfuiflcdamnatum, undeappellatad tribu- nal fuperius,aninquam,durantelite,polfitliciteintere(1eSacro,&
cumaiiistn/Ure, ucuiipriusantederlarationem? R.Cum Navarroi»
etHjitiitlii.i.ttnf.b.*,}. licitcpofle.-quiapcn- denteappellatione,
fulpenditurdicta declaratio ,atq;ade6 pro tunc non;udicaturabEcclelianominatimdeclaratus>
& fic publicata appcl latione > potcrit fi uc lcandalo liciteadefle
Sacro . jtf Sedquid, (i hicinnocensnonappcllavit> fcd vere a parte rei fuit
injufl^dcclaratus >fed non potcft manifcftc, & indubie de-
mouflrarenullitatem fuat lcntentix? ?9 R. San^tunccoramiis,
quibusconftatinnocentia, poterit audircSacrum, c6mq;ii(demcivilitcragere;
quiaver^, &coram * Deononcftexcommuoicatus*, atcoram iis , quibusnonconftat
, debetfeKerereut excommunicatus , fiquidem iecus contemne-
rc-turfententuEcclefix, idquodS.Gregoriushoro.a6. inEvang. dicens . Stnttati*
Pafftrii, fivt jm/Is , fivt mjufi* fit , Grtfiti. mtnds tfi ;
LcgitcLayma:i/.i./r.5.f.i,c.6.».}. &Tolet. JLtAlOt aliofquepaflim. 40
Dubiutioi.Quandoaliquisexcommunicatus velit(fanecum Ttmb. dt Prtttft. EttUf.
mttrdiam. 47 TNquiresfext6deeo, qui fi»eperfonaliter, five localitereft J.
interditfus /juxtaea, quzhabenturintraclatudeinterdi- Qo) an
excufeturabaudicndoSacro? 48 R. Saneexculatur, quiaEcclefiaprohibet,
neinterdiQus Sacrointerfit, utproptcreandemratiooem excuUtur excororou-
nicatusjuxtamod6dida, qux hic tuntexplicanda. 4P Seddubiubis, an
(iquishabeatprivilcgium ».g. BullxCru- ciatxi
quoipficoncediturtemporeinterdiclilocalis ( fiipfi inter- diflo caufamnondcdit
J polie adclle Sacro, an, inquam, obli- getur adefle? 50 R. Nonobligari, tenent
Avila, VicJoria, Coninch. alii- quecumDian.eosciunte>.ajr.ri.rr/:a. &
apud deLugode Eu- charift. ttj>.aa.«.i a. quibus addeQuiounad./Mv.a.
SingMlnrinmfi»- guUn 9. quia nemo, ajunt, utifuoprivilegioobligatur juxiaillud
commune. Frtviligiii utimur , f««ri« vilumui, quod ccrte in- telligitur, quando
non eft io przjudiciuro alicujus , utccrtdnon eft in ca('u noftro . 1 1
Obligari luftinent Siur.Navar r.Sotus, Vi valdus, aliique quos ciut,
lcquiturquedeLugo/.r.A.i^.quiaprzceptumaudicndi Sa- crumobligat,
quotiesnonhabeslegitimumimpediroentum , feu quotiespotes: atauncpoQto
privilegio tibi collato, jam potet ; A % ergo Digitized by Google Tra&atus
Primus ergo ii c. Ccuri careeri mancipatus obligaru r Sacro io tereflc > G
illi carcens impedimentum auferat Judex . Id utramquc partcm pugnantprzdicli
Authores, utlacehabes apud Hicdidt B*L» C.rue isltf.X. tr»H.l.c.\.fiB. 6.
<5cTrul!cnch. 1. i. dttudtm BuiUp.s.dub.6. led pollerior ccrte eft verior,
& amplc- ficada, quamlatcpropugnatThom.Hurtad' ralimme.i.Ttf.xX. Imftditi.
i% T Nquires feptim6 . Quiruoialiisimpedimenti* cooftricli ex- X.
cuUiiiurabaudicioocSacrir' Refp. Sanemulci.ccexraulciplkicapkc. Prim6 ex capite
per- tiocotead booa Spiritualia , fecund6excapitepcrtincnte adbooa corporis .
Tertid ex capite percinente ad bona fortunarum . Si Porr6in cafu noftro
legitimum impedimentum ,quod mora- lcmimpotentiamalTert, tuncadeft, quandoline
jaciura booime- diocriszliiroationisexprzdiclis, autfinemagrudifhculute, vel
labore,oequkaudireSacrum; AddkSuarez,oon requiricaufamad- Htodumgravem, fed
mediocrcm; PIusadditDicaftill./M£.j.d«$4- crtfie.Mift* dub.eO.$.lJi.\t. HAm
txtnftuitr, inquit, uui tunu p». bubUittr tjuodcunque ttmftrtlt , uut ctrptraJt
imttmmtdum , *ui 1+- bsrtm, haccille: qui proleifd nimis bcnignc loquitur;
commute- turigiturillud ( } utdcumqut ) in {mtttbUi. )
JaradeGngulisprzdiUisbonorumgeneribuserkoobis pro no- , noftraq;-
Gdiasinimiciincidas, teoccidere, velaliqaodnoUbilemalumia- ferre volcntis. 6}
Secund6, fiincarcerem te coniiciendum i tuis credico- (puu laiellitibus , vel
mioirtris Juftitiz j dftbW tf&AydM S tT i t t%*t% i X*% » vacon- noa k
ribus, velaliis videas. 6f Terti6 eicufaris , fi cum incommodo alicujus momenti
furgereiledononpotcs: utfiquarovisconvaiucris ab inntmiu- te,
adeftprudentisjudicio periculum reincidendi in ilUm : ad cognofcendum autem hoc
periculum Suar. Fill. cum Cartropal. l.t.mum.\. danthoc indicium , quando (
ajunt ) infirmitai imft. dit tirtdi !t U3»y vtl domo, »4 ulU mtgtti*, tjUAiu,
vtl mUt. ru ltbor.it , auum fit , idijftm tutdirt , rndtfft ctmftbitur tjnfmiii
ptritulum : ftcut ntn ittm . 6j ^jarto,
diftantislociitemplofzpecorporaleimpedimeri- tumafferc , maxime
fenibusclaudis,ex itinere,vcl labore valde fef- fis, & liinilibus: dico
igicur ablirahendo ab aliiscircunftantiis, puta tcmpellatis, pluviz, zftivi
Solis, ardoris , &c Si loquamur ex folo
capitediftantici&quidemdcmediocricer valentibui,necaliamex- cufationem
habeotibus , efle variasDociorum (cntentias. Su arez cnitn ie< .cit.virf.
teriium e*p . putat , fuftioientcr excuUri cum, quideberetpedes per
triamilliaria noftra lulica ambula- read invenieodum facrutn. Heoriqiaez
jjv.io. nonexcuut rurtkurnroburturopropter diftantiam fex milliariorum .
Bonacioa lx.u,n. requiritadexcuuodumlucrofex , vel (e- ptemmilliaria.
Dicaftillus trmB.s. dtSmcrific. Mijftdub.to. g.x. u.\7*\. oegatduo toilliaria
furRcereadexcuUndum ( per le loquendov quia Nobi- lisvehicurrupoteft, &
fortis irxmiru pedibus irc , maximdincra Urbem . Marchinus dttrd.rrH3.\.f.ijc.tT.m.\$.
afiertaliquos,quibusad excufaodumlurTicituniusmilliarii iter . 66 Venimdicu hcc
nonutisfaciuot.quianunquara in hac mate- m auditionis Miftz cft attendendum ad
lolum capuc diftantiz , fed etiam rnaximeeftconfiderandaconditio perfonar.viz,
pluviaE,t<rro- pe(latis,&umiliumcircunflantiarum, ut licomnibus
perpenfis, dicctur, anuleiter noubilicerdilTicilefitpro taii pcrfona? Quis enim
neget ,difticilius efle duorum milliarior um iter l'ccminz,prc- lertim delicatz
, vel przgnanti, quim viro agre(ii,&c tc&e igitar concludendumeftcumeodemDicaflillo,
qui dcnique fic coocla- dit : //«f ut id Htftlutijudieit frudtHtit rt!iu*Htndum
efl . 67 Qu«rcsprim6, finonclare, nec probabilicer, fciam.fed
folumncgativedubitem, an mihiadfit periculum reincidedi in gnvemmorbum, fi ad
Millamacccdam, cxcuure oe tuacrae poffumabillius auditione/ Refp.
Suar.infimilidchorisCanonicisait, tunc petendamefle j+
'PRiro6ergoexcufarisabaudicioneSacri, quaodofalva X fcientia, oequis illi
interefle : etenim dicimur, id pofle , quod fine peccato iacerc non poftumus.
51 HiAcfiquisbonafide, dau promifliooedegravi aliouo ne- gotio,
przfercimcumSacramento , autGquismandato fuperio-
risiuftocompelliturdomimanere, laoe, utfidem,obcdientiam- ve in regravi fervet
, cxcufabitur . j6 Sccuod6 BoQlC.dtSturamtn/iidi(f.4.i.ultim*puuiljUtim.H,
cccorqmunitcr Authoresabfolut6eximunt ab audiendo Sacro
um,quiadfcriptuscuftodiz zgroti, non habct, quem fubftituat . Vide,
quasa)oxdicami*.(o. ubiiddillinctiusexpliabitur. jr Tfrtiiexcufaberis,
atquelicittomittesSacrum, finecefle fitiread audieodam
conicllionemgraviccrzgrotantis , & aliud SacrutononadGt. j8
Q{jart6excafaiurmuIieromittensSacrum,Gquand9exit , • i xatur maritus, &
propterea rumpkur pax iotcr eos.per rixam U- meoalicujusmomeoti :
hucreducuntpleriquequandoipladebet parare prandium , & quandocibos parare
dcbet proconviviis , aut difpcnlatioiiem;(uciq;ab Epilcopo, velalioSupcriore
juxuea,quz nuptiis; &quandoMancuseftnimisZelotypus, &oonvult, ut
diximusdc Jejunio. j AtCaftropalausincodemftmilinegit, eue axqrlenrzbcataliisvideodam.
Inhisenim, 6c GmUibus, fi ti- opusdifpenlationis, fedlicere, horas Canonicas
omittere. moruxoriseftaiicuju» momenti iicec peccctmaritus , nonpec- '
Utraq;fententiaprobabiliseft;undeexhacCartropalaifequitar, cat uxoi Sacrucn
oraittens , iuDicaftillusn.aio. ftaotedubioprzdictodeinfirmitaccaugenda pcr
cgreflumadaa, . j » guinc6,quamvis non cxcufetur.qui omittit Sacrum ob quod-
diendum Sacrum.pofle Iicit6 qucmpiam non aud ire, ut habet etiam
cunqietiammajusbonumlpiritua|enonnccdlariuro,licetutilifli- exprelse Dicaft.
Itc.tit. ratiocft, quialicetlkdubium,annocitu-
murn,qualiscfletV.G.volunuriafumptioEuchariftiz,umeoex- ralitillaauditio, umen
periculum, anfitoocitura, certumcil, cuuutr,fi
vclitconfiteriluagraviapeccauConfeflario.qucmounc inquocertopericulofcimus,
EccleUam nos non obligare; imm6
babet,aliumpermul(umccinpusnonhabicurus,quiahzcnoouti- aliquipuuot, oecpoflc,
quianotipotcftprzciperealiquid, quod
ifo|ume((et,fedmoralisneceflitasfcDcoreconciliandi. Gtcontnprzceptumquartum
DeoloKi.dcnonleexponeodope- riculoocciGoois:
quooiamergopollellio,quamhomohabet, non ie exponendi periculogravi
monis,ellprior, (fiquidem de jure na- turzjquam lit prcceptum recitaodi
Oft>cium,velaudiendi Miftanv ide6iilapollcliioprzvalec, oonautem
hocprzccpturn; iuCara- mue\.'ib.}.T/ntitj.mtr«liiy n.tj^j. Sc Joaones Sanch.
difput.ij. mu.j. lateidemdiccntesdejejunio in Gmilidubio. 6t Quzresfecuod6: fi
quis io&rmushabetOratoriutnDomi> obligacurneprim6 ibi audire Sacrum, fi
ibi illud celebretur ? Secuod6obligacurnecooducere^Sacerdotem, ut ibi Sacrum
ia- ciat, folium elecmofvnam ipfi daturus , ut coolcquenter ipfe iofir- mus
illi ioterefle poHit ? 69 Rcfp. adprimum,obligari,quaadoaliqualegitimaexcu(atio
sonadeftet; utfifebrilaboransdeberctileciofurgere, & ad lo- cumOracoriifeconferrecumnoubilipericulo,
&c. 70 Relp. AdfecundumnoDobligaricooducercmododifloSa- cerdotem,
utisfaciatSacrumindictoOratorio; quiaprzceptuni audiendiMiftameft,
quandoillacclcbratur ; ergotunc illii ride- lialliltendumeft, oon
ver6roeEccletiaobligat, ut meisexpenfis illaroprocurero ; JLegite Suar.
afi/>.8if. licet lit ilii contrarius N unnus 9.8$ urt.6. ci rca fioem . III
ud eft roihi certnm, qu6d Sacer- dos , fi tibi fc offerat ad cclebran dum
Sacrum , tu neq ueas 1 ic 1 tc eam oblationero nonaccepcare :quiaquiad finem
ponendum obligatur, obligatur etiam ad pooenda media ordinaria, quale eft uti
opera ce- lebrantis ultr6oblata,utdocetTanneru$,Villalob.aliiq;apud Dia- nam f.
2 .er.^.re/. 8 <Tf.9.ir.i .rci .19- Nam propter canicm rationemi quando
Dorninus curatcelebran Sacrum in dicfo Oratorio privato, usdomeftici,
«Sciamuli, nifialiundeexcufeotur , obliganturil- — "-; ^uiatuocell, ac f
m.h: hus folurn elletjed moralis neceflicas fe Dcoreconciliandi . 60 Sext6
.Excufaris^obchariuteroaliquando^velmifericordiS; hinc quandoinlervis zgro, non
(olum excufaris , G ipG Gt oeceftaria tua prclentia, oe morbusaugeatur, ut
innuimus n. j6. verum etiam fr,teab(ente,ooopoflinteidcmapplicari
remediaconvenieotitero- porc .Soarius etiaro ait, quando morbus cft gra
vis.fatis elle. quod io- hr m u s folus relidus illo toco teropore , quo
abfueris, pati debeat la- borcm ,ccanimianxieutem,velquid fimile . Iderodocct
Dicaft. ».1 89. aitque lufficere , ufervitium fit infinno valde utile . 61
Dubiubis hic, aoexculeturquis, fiilliusaccelTusad tem- plum, ut interfit Sacro,
fitaHcubi efticax peccati monalis oc- cafio? v.g.Gpuellafciat, feturpiter i
juveoe amatumiri, fi il- lam ad EccleGaro accedentem alpiciat , &C. Refp.
Valentiavult. debereillam. ledomicontinere, necin- te r clle Sacro , idq; fub
obl iga tione , nc lcilket cooperetur cunk pec- catoiovenis. Iu, inquam Valentia xom.
i.difp. j. q. 1 8.funil 4. At Suar././. hanclkentiamquidem conccdit huic
puellz, non ac- ccdendiad Miflamrationechariutis, qaaro poteltexerccrecirca
dklurojuvenem, nepeccet: licentiam, inquam ,coocedit.Sed line obligacione non
accedendi, quia, inquic, a«» dtbtt *k UU ptulU tMlittrtui fuu , r> ffiruuult
[uum Hugmtatnm tbtrimt», ftu fcnuduium fuftivum uUtrimt. Denique Caltrop.
tr.zi.fmmQjUtji.s. negat ejufmodi puellelice- re, fecootioere dorni , ied
obligat omnirro ad acccdcndum ad Milfam: quia urget illara przceptum grave
Ecclefiz, quod non cli ncgligendum propter meraro malkiam ahcrius . Omnes
hzlentcntizfunt probabilcs, quia ' ukuotur. ImftdimtHlA tireu btum ctrfmrit. M
I ■' X hoccapiteexcufaris prim6 ab auditioneSacri.liproba- SZt bi/iccrtimes, ne
m itu vel redditu , velinteropiu, inin- faM Hmtrii, & Fum 71 T^Riro^,
Dedecus exlftimatur inDalmatia, 1 les perm itti i pareotibus adire templa .
Digitized by Google Idetn in quibufdam locis dedccui reputatur , viduas noa fc
domi continereprototoprimoannotuz viduitatis. Idemalicubifimilequidufurpatur,
nam per aliquas hebdoraa- dts fertulus , puerpcrasfe continere inter Privaus
zdes . Hzigiturconfuetudincs, liceteflent abolendz, tamen fi aji-
cubiade6fintforte-, utverenotabiledcdecuspariant, finooob- De Primo Ecclefiae
Prsecepto. 5 7* ierventur, funt )latislicere
quandofinenocabiliincommodopoffunt; Ratioeft, qniaquilibet
quandoobligaturponerealiquemaaum, obligatur etiam ponere medianecellariaadillum,
nunc vercdn noftro cafu mcdium ne- ceflariumad audiendam Miflam efl rwn ponere,
vel tollere eaim- pedimenta. 8o Obiicies, Atlicitepoteftquisdiefefto, quo
infuaciviuts celebraturfeftumdcprzcepto, exireab illa pcrventurus eodem dicmaneinaliimciviutem,
ubinoncelebratur ejufmodi feftum deprzccpto; quodeftpooere, feu afiumere
impcdimentum ad Jicndam ; & umen fine pcccato non intcrcft Sacro: ergo
periclitantium, necad EccleCamtJcrgerc valcntium.pudicitiam , excufantur;
utnoUtNavarrus, & BonaciDacumCaftropalao l.t. «.7. ficetiamezdemmatres, vel
nutrices, fi infantes deferere nonpoflentdomi, necad Ecclefiam fecum ducerc,
cxcufantur : tide quodinfimilifupra».t6.diclumefl. 71 Terti6.
Hucetiamreduciturexcufatioillonim.quinonha- bent vcftcra decentem, ita ut
nequeant fioc dedecore , aut gravi de- rilione, icu notabile pudore ,
comparereinpublico. Dubiutver6Gobat»N«i.!9o- anfitobligaadamulier V.G. ad
petendam, Coramodato, vcftem, utficSacrointerfit? Egover6 »44.ItemdeJejui)io,quodidcradicendumelideMifla:
Breviter 1 _ --_ * _ /"_ l J '. AS— 1 .1 _ . f. __ ? 1 : _ 1 ' _C j ■ : _
■ _ 1 ; I __T_>_ -1 : , . J ....A. — '. — .K I ■ _ cur idem non crtcdcbeat
in calu noltro / St R. D.Do-trina, quzaflumiturinantecedentchuMnobje- dJionis,
&deperegrinis, quando obligantur, vel non obligan- turaudircSacrum,
dumpcrtranfitumvcrfanturinaliquo loco , veladillumfeconfcrunt,
ubifeftumdeprxcepto non adeft, di- cemus fatisin tritt.de Je1uniot-.--.-a7.
& confcquentcrdeaudi- tioncMuJz, dequaeaJem elt ratio. Quantum ver6 fpecialitex
pertineiad przlentemobjettionem , fatis rclbondiuius ibid.r.to. iona)
nonobligarem , fecus non cfletratio, cur illam obligare nondebcrcm. 74
Hucdeniqueetiamreducuntur, qui , vel quaroon habent comiuttineceflarium
juxudcccntiamfui Aatus: Itcmhz puell» aliiskooeftz, quzputtnturcaftz, &
tamenuterumgellant, iu ut celare fecoram aliis non poflint : Quod fi hz exeant
ad Choreas, Aaliavana, quoroodoexculabunturabauditioncSiCri / IuPax Jordanus
rimX.lA.lt.tit.l.»M, ttrts 7j T? Xcufanturpriro6cuftode.pecudum,velvinearuro,&firoi-
J_i lium:utitemexcubitores,ad portas,adturres,admo:nii, fi pcriculum fit
alicujus venturi mali gravis . Illud umen bic notan- dum,
qisandoluntplurescuftoJes, &abuno vcl paucioribus pof-
luntcuftodiriprzdicu, ten.ri n.uttreviceslnelernper unusMif- faprivctur.
luDicaftillus , qui timen/.r. n. 179. nonobligat hos
adconduccndumprctioaliquera, quifuppleat: eftenim hoc re-
mediumcxtraordinarium, &molertum, ad quodin cafu noftro
nonviJcturquisobligari. Si polli itculloJesovium v.g. finc peri- culo,
antequameducantoves acaulis, audirefacrum, fane de- bent,
utnoUti.r.PaxJordanus: An oblifientur furgerca fomno anteortura Solis,
utaudiantSacrura,quoJtuncfor(eceiebretur , dixiin fimili-.JJ- 75 Excufantur
fccund6famulicodemmodo, quofupri »».19. dictumell . 77 Excufanturterti6Ve-iorcs
mercium, iteraque Curfores , notabiledamnumtimentes, feu magnas expenlas
facturi, fi de- beantexpccttrcMiflztempus. Univerfaliterenim, quidamnum
notabilelubircifuarum rerum , fi Miflz aliquodielnterfit , non oblig-tur; quianoncuro
Unto difpendio pia Mater Ecciefia in hocprzceptofuosfidclesobli^at. Nam
proptcre. paupcrartifex , quamvisdebcat regulariierMiflzinterefleaicfcftivo ,
quiabreve efttempus, quoMifladurat; tamenfiindeiplegravedamnumci- let paflurus
, Ucite Sacrum omitteret . Scdquid de acquirendolucro ? Anfcilicet Mifla
oroitti poflit fineculpadiefeftopropterlucruro, quod roihi ccflaret, fiMiflaj
adcffem? R. affirmative ,quando agiturde lucro notabili , & extraordjna-
rio ; namcztcrum prolucrodiurno orJinario non cris exculan- dus,
fialiudcaputexcufationis non afferas . Ratio refponfionis eft, quia>
utno[atrcdeSinch.A>...rM^i"*imr.ij..i9. noubile Jucrumomittere.
damnumgravecit. Addepiammatrem Eccle- fia m non efle prz fu roend a m , i u fe
vcre i n hoc przccpto agerc cu m fuis, utyclit,
eosomittcrepropterMiflaromagnurolucruro , & extraordinarium . 78
Deniquehucreducunturitinerantes,&navigintcs,quando, -elMiflacarent,
velnoubiliseflctdirlicultisdivertendi ad illam inveniendam.
Utitemfideberetquisamittcre neccflarium , vel vald e uti lera comitatum : unde
Gobat lt. tit. -.4 97 . excufat eum , qui in longo itinere ( non in modicoj
deberet finc locioiter perage- re : permoleftum eiiim eft , toto die itcr
peragere Coccomite, atq; adeoidreducitur ad necefliutem moralera, nec ad meraro
fo- lam utiliutcm. Hoc tamen diclum omnin6 limiundum ad perionas nobiles ,
-/elalicujusconOderationis,namczterurarufticuspermultosdies
iterf-citincomiutus, finculla, vclcummoJicamoleftia. De incipiente iter die
feftofinc lpeiovenicndiSicrumin via, -idemoxMM,.-{. 79 TNquiresfeptim6:
nuidfentiendumfitdevolunurieponen- X tibusaliquodiropedimentum, quopofito, non
poteftquis iotercflefacro? R. Peccareeosmortiliter, quiabfquejuftacaufaipfodie
fefto impedimenwmejulmodivoluntaric poount; f taliterpeccare, li
nonautcranteodiefcfto ule 2"-»»*. dt trutft. Ettltf. pariquc modo mor-
dilpenfatur; atqueade6 tunc illo non aflicitur.- cV coniequentcr ad illud
fervandum non oMigatur ; At qui ponit irapedimentum in eo ipfodiefeftivo,
adhuciplefubditurprxc^pto, quia per poGtio- nem voluntarii impcdimenti oon
cxrutit a tcoblig«tionero przce- pti: atqueadc6illoallringitur,
ccconiequentercontra illud fa- ciet, ti illud finc caulavoluntarie non
obfervat. 8a Dictum autemed (teJ.mdit) atver6 quiddicendum.fi quis iropedimentumejufmodiponat
in proxiroe przcedcnti die , vel diebus remotefeftum przcedcntibus/ 8) R.
Siponatinprzcedcntibusremotcdiebus ( idautembo- nalide, & nonex intentionc
negligendi Miflara) non pcccat eo diefeflivoomittcndoSacrum:
quianonobligatururarcmota im- pedimcntatollcrc.feu
nonponercadlcrcddcndumaptumadMif- izauditionem,
quammiterEcclefiacumtantorigorenon przci- pit : G ver6 ponat proxime przcedenti
die v.g. die labbati;ad quem proximefequiturdiesprzccptusDominicz, alii
arnrmant pec- care.quiaproximum impcdimentum tollere , vel non ponere quif-
quedebet, ut EccleGafticas leges obfcrvet ; alii vero nega n t ; quia putant,
hocnonefle, nec cenferi impcdimentum proximum : nara tunccflct , Sc cenleri
debere: proximum , quando tollerctur > vcl non poneretur tribus V.G.
velduabushoris,antequamprcce- ptumadveniret;quia tuncfolura moraIiter,&
rationabilitcr adef- fe>&
urgercprzceptumcenferctur,nonautcmantediem;lege hcc latiu s apud Ciilrop. to.i.
di;f. 1 . de Ur. punit.i i . 84 Hinc G mulio V.G. eode die fcfti, vcl ante
paucas horas egre- diens a civiutenon habcat aliquaro exculationem ex nuper
poGtis ; obligituromnin6fub moruli(ut nout Suar.cum Gobat dt Zbritttt t.*T.d
».o8.)audire Sacrum priufquara egrediatur,G non Gt habitu- rus in via, vel in
vicino termino opportunitatem audiendi:quia tficj utdiclumcft>urget
prc;ep_tu,cuiipfc fubditur;at (iegreJiaiurfbona utiq;fiJe> Sc non cx
intentione Sacrura ncgligendi )dicbus remote przcedentibus non obli„atur
propter rationcm mod6 diciam . C A P U T Quid ? S^idfit M./4? II. I
jNquiresprirno, quidnarain deMilJzau Jitiune tradamus ? Refp.
IntelligiturSacrificium novelegU,quatenus involvitom- nia,quzcx
prztcriptolegisGunt, atquc dicuntur a\ prima forroa- tioneCrucisadpedemaltaris,
ulqueadfinemfecundi Evangelii, ita Dicaftillus djfp.s ■ eum» «m.i 8* qui
indecolligit , MilJara, quam vocantficcara, quztiericoniuevit in navibus, vei
trireraibus , quandodiftantaterra, nonelteiiUm, dequaloquimur ; in hac
enimficcaMiflanulla peragiturconfecratio,folumqircciutur Epi. Itola,
Evangclium, cV aliquzpreces. Indeetiamcolligit Azor. t. »./.7^.7.^.6. non efle
obligationcm audiendi hanc Gccamdiefcftivo, quiaprzcepturn EccleGzeftde
audiendaveraMifla, veroquefacrificio. a
ProptereanJcmetiarorationemnoneflobligatioaudiendi il- lam Mirtara , quZcelebraturin
Parafceve ( hoc eft ) in die Vcncris SanQi,G fortetuocfit
fcftumdeprecepto.Ratioeft.quia illa noncft vera Milla, verumq; lacrirtcium, nec
enim in ca fit confecratio,fcd fitCommunioexprzconlccratisdieprzccdcnti ,
videquz dicam t.T.H.6. §jnid Jit Mtdirt Mifftm ? 3 jNguiresfecnnd6, .
quidnamfitaudireMilTam,feuquodidem _ eft, quidfitinterelleSacro? Relp. Non eft
verba Miflz intelligere.quod plebei,& ruftici non poflunt ; neceft audirc
Sacerdotem lacrificantem , quod furdi ne- queunt; ncceft viderccundem , quod
czci non pollunt : Eft igi. turefleprzfentemfacrirkioMitJz, &vacareDco,
utrc-Jc ha- betS/lvdi.v.j_./4i^.,.6. A 4 4Scd Digitized by Google Tra&atus Primus. 4
Sedhoe ipfummjideft? Refp.IddiflinQluserplicantSuarer, «StDicaftillus. Smr.di
Eueh. dff.HS.fta.i. Gchatet: verbum au- diendi Millam
nonpoteftaliarationecommodius explicari, quam utfidclcs (ccundum moralem,
<3c corporalcro prarfrvciam afliliant Miflz, itaut, quantum inipliseli ,
audirc, vel videre , feu per- ciperealiquo modopoffmt roinilteriumSacerdocis .
Dicaftillosrf;*» */}>.}. «.tg. ficait s Ntmim »mduitnii Mif» iirtl- lifitur
mtralii UU , ty ctrftr»tit »ifi;itntia , mu tjuii »dtfi Mijf* , fJtl audiendo ,
vtl vidtndt ttlthranttm , vrl etne iH rxijitnde , temtttnio, *ut ftcUndt ,
ttttrti vidtntn , vil amditntti , it» nt m*r»litrr etnftatur frtfrnt illi
aBitni. T Veruroadhucurgeo; Etqu*namefte;ufmodicorporalis, &
rooralisprzfentia? • * . CerfcrtUi frtfrnti» . 6 TJ Efpondeo, Corporalis
przfentia eflea, qua quis fuomet XV Corpore exijtit przfcns in eoloco,
ubicelebratur Sacrum , feuquaquiseftcorporeiuprzfensMiflz, utquantumcft io
ipfo, podit aliquo modo percipere miniflerium Sacerdotis; feu quid agat, vel
dirat Sacerdos . Clariiis idexplicat Reginaldus /.$>.». ia. rrrptrt ( ait )
tnfttttr Miff* intrrtjft , qui fic prtftnt tfi , ut fifftt »li<jn»ttnnt
ttgntfem , quid faeitu Sattrdct etlthr»»t , ej)> tn qu» f*rtt Mijft
vtrfttnr; mr ebftat , qubd rtmntat pclt mltnrt, »urfefi pmritttm txtr»
Etcltfinm ( ut firri ftltt, tiim lecui ntn tlt cafax tttiut mnliitndinii )
dummeJe mtrtlittr ttnftri ftfiit , tfit dt nu. mrr* ttrum , dt quihnt in Cament
dieitnr , & tmnium eircmmfian. tittm, qutrmm tihi fidei cegnit» tlt, &
ntt» dtvttit . Hzc Re- ginaldus. Mtrnlit prtftnti». • S krc<u<|uc ii
ycii» iii 4i(i|ii« oiiiciij , «iujiih-i: i' iiunu ri- 7 >VrT Oralis autem
przfentia efl ea.qua quis Sacro adeft, ut homo normiuna Cathedralis , fi fit
tota Ecdcfia pleoa multitudine, audi- IVl ntione przditus,non ut bru tu m,aut
infans , atq; ideo, qua quisafliftatSacrolibere,&religiose,feuhumanoArcligiofomodo,
volens nimirum aliquo tandem modoaetenderead divina, juxuea ,
quxdeatcencionedicerousinfraincircunft; Itantia, Suemede. I Dixi, litrriy id
quod hic fupponimus : namceteruman fatif- faciat przcepto is , qui in vitus ,
£e vi compulfus eft przfens Sacro , eft qur llio luo loco infra cxagitanda taf.
j. Etdicliscolligeduo.alterum quoad moralem przfeotiam^lte- ruroquoad
corporalem. Dnmitnt, vtl dtrmitani in Mift». noneflet praefenscorporaliKr,
prssceptoMiffznonfatisfarefet. Nequedicas: Cxcus, quamvisnihil videar,
umenfatisncir;ne jddicas,inquam,quiacaecusfupponiturcorporalicercflcin Eccle-
fia : at qui ell in chorofublevato, vel in platci, vel fupra Ecclefum, vel domi
fu« refpecfu Cappellae, feualtaris, feu Eccleuas , quas non videntur, ncc
cenfctur , oec cft corporaliter praelens in loco, ubi Milla cclebratur . ia
PraetereiteaudientemMilTamexlocoettra jannam , quz eft ad latus praedidi akans
marotis nofrri przdidiCollegii , pu- to non fatisfacere , fi janua ftt claufa,
vel foribus ligneis, vet tapeto; quiatuncnonadeftmoraliscorporalis przfentia
jam dK CU, cumumenlatisfacias, fifueritaperta; quia tuoc adelt diit» przfeotia,
quandoalureelliohocprofpecia, <5eEcclefiae(t an- gulta ; ut mox dicam n. i
j. Quid, fiexfeoeftrahabiutionismezprofpiciamaltare, eaque ommaaudiam,
quzcommuni vocereciutSacerdos , fatistaciam- neprzcepto, indeMilTamaudiendo/
Retp. Suar. difjf.XX.dt Euch.ftil.t. negare, fic fatifieri przce- pto ,
idemquedicit Diaiiif.4 /r.4 rrf.i j4. addittr; iic l'e relpondilie MarchioniHycracenfi
inlpecie fadti : Venlm meliiis, modo jusi ja.n e «pUcando conccdit dc Lugo
di<p. n.dt t.m-i-. ».si. cum Dica> (li)lo dt Euth.trnQ.t. diff.f. »
nnm.s9. calus cnim duplici poteS eveniremodo; Primo,
utifeneftrafitmodicadiltantiaufque ad altare; fecundo, utlitmagna; inprimomodo
(atiMacis, in fe- cundonequaquam; Ratioeit, quiainprimoadeitcorporalis, mo-
ralilqueprzfentia, quzpaul6anteexplicanelt, quzque eft ne-
ceflariaproauditioneSacri . Cumergolnde iu prrmo modo , ut fupponimus, altare
profpicias, Cc facrificantem aliquo undcra modoaudias, vjdeafque,
curnondicerisSacrum Ir^itimf audi- re? atcuminfecundomodohzcnonadfint,
przfentianecellaria nonadcrit, oeclegitime Sicro aflilles . ij Deniquefi
velisinampUEccletia, qualiseft V.G.nottraPa- - Cathedralis,fifittotaEcclefi .
re Sacnim ex janua ej ufdem Eccleliz , ipfi altari maximo oppofiu , ,
tatistacisprzcepto: fiquidempotcsexfignis , & .ua,
quxicelebrantefiuntcolligere , iSctunchu- . <3cmoralimodoproomnibus, atque adc6 pro te verifica-
turillud(c^««w««iiw«rfjii^«»i/i4i«». ) Atfivelnulli, vel rari il- lud
Sacrumaudianc, tu ex janua non poteris humano more dicief- fe ex illis , qui
facerdotem facrificantem circumftant modd ngu , velEcclefizjanuam,
fenellramvcinterceditplateaaii- 14 Qjoadilluddediriantu folutcinhacmateria, dc
qua loouimur . llantiamtrigintapafluum. Aliidiflinguunt in hunc modum, 'im- ,
eflemodicaroai). , puUtdeLugo, efle di- ,qua 9 /^VUoadpriuscollige,necebrium,w
W«m,quiperfeclepcrextarimclteitrafe,dequoiterumdi- ^^camr.^-Jt.^audire legitiroeSicrum
dfaihabeantprarfcntiamcorporalem, uoo" humano modo illud audire poflint .
10 QiiiJ, fiquisnondormiat, fcdfoIumdormitet,dumMiflc intereftT Refp. Aut illa
fomaolentia ligat fenfus per noubilem Sacsj par- tcm,
utfecundummoralejudiciumnoncenfeatur fic dormitans pofle attendere ad rcm
lacram , «3t tunc dicendus erit ncglcxifle il- lamnoUbilemSacripartem,
<±confequenterprzceptonon fatis- fccifle.
fiveillalomnolei1liafitvolunUria,Gveihvolunuria :lem>
perenimxqueimpedithumanamprzfentiam : aut dicla fomno- lentia elt um tenuis ,
& interrupu , at permitut aliqualem rletiam moraliterloquendo, )
attentiooemadlongemajorem.potiorem- que Sacri partem ,& tunc non eft
mortalis , etiam (i volunuria Gt , quiatalis dormitatiocoroparatur
illisaciionibusexccrnis , quz non tolluntomnemattentionemexterioremi deqtu
atteotione iafra diccturincircunltantia, ^ntmcdt . Anditi* Mift* *Xtr» J,
Zctltfi* &t. ti /^Uoadpoflerius, collige, eum, quiextra Januam Eccle-
fizauditMiflam, aliquando przcepto fatisfacere* ali- quandonon item. Sienim
Ecc4efiacftumaagufla,qualesfuntplu« res EccleGz in pagis, & parvis oppidis
, quz potius facella fun t no- minanda, quim Ecclefiz , fancprzceptofacisficab
illis , qui ext ra JanuamadalurisprolpeclumaudiuntSacrum : quiainum parva
diltantiafatisadeft morali,«3C humaoomodoprzlentia: atverd fi Ecclefia
fitquoquo modoangufla,G tu fis extra Januam,<Sc non fisad alurisconlpecturo,
nec facias unum cum muttitudine occupante eandcmparvamEcclcfiam, non eris
morali modo przlens , atq; adeo przcepto non latisfacies . Pari modo puto, fi
ex choroa folo Ecclefie fublevato velis audire
Mifl'am,quzcelebreturinCappcllaejufdemEcclelie,quzMiflaab exiflenteindictochoro
EcclcGz(utelt in hoc noftroCollegio)nec auditur, nec videtur,puto,inquam
,tenonfatisfaccreprzccpto , ruro umen fatisfacias, GindeaudiasMiflaro, quz
celebretur in aluri majori,quia pro Cappellis non adeft przfcntia
corporalis^no- ralisadcfl proaltari majore. Qiiid, G ex dicto, chorofublevato
audiam, quamvis non videaro? Refp. Puto,tcnequefatisfacere,qutalicctficaliqaidMiffz
ad tuasauresperveniat, Umennonadellintccorporalisprzfentia , ficuti fi quis
exiitens in publica platea, vel lupra redum Ecclefic,vel inluadomo,
Miflamcanutamaudiret , nihtl illius vidcns , quia quaffanenooampia)tuncli
interte IpeclatoremSicri , <3c ipfam Sacerdotem compluresalii fint
intcrjecli,qui limul audiantSacrum: quiacum illiscompluribusunum
moralicerfacis, przcepto (atil- facics, fimododiuodiltestrigiaucirciterpalfibus
: fiverdnulli Gncinterjecti, vcladmodurn rari Miflaroaudientcs, tunc trigio-
Upaflusnimiamdiftanciamafferencundereiuiritur tunc aliami- nor,
quamnonnullideterminant, efieviginti circiter pafluum , fedcerteputo
iddebereiudicio prudentisdeterminari.utfcilicet, omnibuspofitiscircunftantiis,
cxpendatur, an judicandafit tunc przlcntiamoralis. neCne? is
Hactcnu<dictaquiconfirmantur, quiexplicanturfic i Di- caft il lo
«"<*.«>. cu m enim ipfe e x Hi f pa n i a vehererur i n Italiam claf
- tetrircmrumincomiutuMarizIroperatricis, cujuseratConcio- nator, dicit,fe
folere , <5c fere mille hominum , quierant in comi- utu, attendereexipfa
naviillisSacris, quz ficbant in littore 1 necquemquamdubitalle, qu6d tunc
adeflet iplorum prztcntia moralis: poterantenimomnes inde aliqua
rationecognofccre , quid ageretur i Sacerdotibus : addit, nihil elle communius
, 2uim quod milites etiameluistentoriisaudiant Sicrum, quod t audientibus
omnibus in campo publico ad diltantiam vigin- ti, vel triginu pafluum, uoam in
utroque cafu Conflantos. Intttr» Mtft» tfi 16 TNquiresterti6; An tou, &
int?gra Mifla fic die fcftivo fut» JL Pcena peccaci morulis audienda? 1 7
Refpondeo, fa ne tou , <5c integra per fe eft audiendi , nifi ex-
cipiasparvintem materie : fi enim notabilem partem Millac nc-
gligastethaliterdelinques;fi verdmodicam,folurnpeccabis venia» liter,
nimiseoimrigidusefletlegislator, qui jubetiettubpcenaca- pitis,
autzternzdamnationis, nevel minimaparsrei imperate: prztermitteretur,
quzellratiouaiverfalisdeexcufationeirnor- ulicx materiz parviute . Verum illud
eft , quod hlc quzritur , quznam fit noubilis pars, quz non item : id quod
explicabimus fequentibus diclis . 18 Dicoprimd.
Quinegligitadefl'econfecrationiGmul,<9ccom- munioni, notabilem partem
,atqueadedcum moruliearn prxter- mittet. ltlfi»S\x\UVrrhtMifi»tjn.t.
Quamvisenim videatur primo afpeftu pars parva : quia tamen notabilitas,
dequaloquimur, nondefumendaprxciseeft ex mul- titudine verborum aut aclionum,
fed maiiroiex przftantia ea- rum; confccrarioautem ,
&communioluntparte«Sacririciiprc- ftantiflimz, cumvclinatraquc, vcl
inalterutraconfiltateflentia Sicnficii ; idedquieasnegiigit,
utooubilesuegligitpartes. 19 Dico I Digitized by Google i9 Dico feeund6 . Qui
omittit totum illud , quod dicituriSt- cerdocead pedem aluris : quique dumtaxat
omittit ultimum E v an- geliuro.neveoialicerquidempeccac; quia uro modica pars
iadi- taturmoraliternulla. Dcreenimtamparva eftillud. Pmnm fr» nihiU rtfHtutm.
IuDicaitilliH/r.f.ar/p. f.a.}!. »o Dico tertid . Si omitus, vel Conlec
rationem, vel folam Com- muniobem, te peccare mortaiiter, puat Caflropalaus
rr.Zi.fuB.i6. a.6.curaaliis, quosipleciut; tcloliim venialiter, judicat Suar.
/f.rri-r.i.aluque : Utrumque probabile , quiaprobabileeft,alteru- tram efTe ,
& non efle parviutem ; non vcro ucraraquc , quam no- txbilemefle,
mod6diximuia.i8. »i Dieoquart6,fiomittes,quzdicitSacerdosinpedealuris .
nfqueadEpiftolamexclufive, pecca» venialiter, iromd etiaro G
omitusulqueadEpiflolamincluGve; quiaomittis modicam par- tem. luTarrianus,
NavarrmcumDicaflilloi#.*.t f. 2i Dicoquirtto . Si accedas ad Milfam poll
Evangelium, & om- niafequentiaaudias,quamvisaliquitedamnentdemortali,tamen
Suarez, Dicaftillas,Caftropalaus ciuti , txiraoruli liberant , mo- dopermaneas,
uiqueadfinemultimiEvangelii, quiaadhuccon- fiftiturinmodica, nec noubili Miftz
parte. 1 1 Dico fentd. Laymanno tr.J.c .**J • videri duriufculum dam-
nariderooruliillum, qui venitad MiflamcircaOncrtorium , &
czcerufequetuibuspartrbusadetr: Verumid nimis <fle, notat" De Primo
Ecclefiae Praecepto. notatGobat«.yf/^rr<. Dicofeptimd. Siincipi
,&difcedaS,,„.,„c„n Ciftropalaus, aliiq ne, peccasmortaliter. Ita Suarez
Caftropalaus, aliiqueciuti ; quiaexparticulaprincipii, & ex particula finis
cooftituitur una notabilis, &gravispars. Qubdfiabipfoprimoinitioaudire
Sacrura czpirti, audialque ufqueadCommunionem inclulive; immoexclufive
,tefolius ve* nialisdamnatGobacw.i jff.citans Suanum ,• fed illud , ttism **•
tln/ivi , nirois laxediclum mihi eflc videtur . xj Dicooduv6.
SiomicuspartemMiflzufqueadEvangelium inclufi ve, quando aliqui te damnant de
moruli , ut innuebam a.xx. te tamen i moruli excufat Na varrus, fi cum primum
Domum re- dieris, privatimeampartemlegas; fed meritdSuarer, & Dica-
ftillusciutiid nequaquaroprobant; Cquidemprivauillalectiooe- quitdiciparsSacri.
x6 Quzreshic, fiquisdiefeftivo veniatintemplum, &inve- niatMiflam
procefiifleufquead Prefationemv.g.neoaliamMillam celebrari (peret , quamaudire
poflit, obligaturne illas partes , quzlupcrfunt, audire? X7 Refpondeo.
Obligari, & univerfaliter puto, quocunque temporeaccedas, fi remanetpars
noubilisperficienda, & aliam audiredieillofcftivotuoonlpercs, velnonpoflls
(putoinquam) te illampartem (ub obligatione moruli audiredcbere . Ratio eft ,
quiageneraliseftregula, ut qui non poteft totum faccre , faciat
ialtempariemnotabilem, quando eafieripoteft, &eftdividua. Iuumenid intelligas,
utpofljsfalteminterefte vel Cvnfecratio- ni, velCommunioni. Sienim ucrifque
interefle nequeas , ne- quisinterofleSacrificio, atque ideocrtewaudirc non
teneberis, quzczteranoolunt Mifla, quam prsecipit Ecclelia. ItaLaym.
Uc.cit.num.f. tmttm Mifu mtitn **' («crificuntt, x8 TNquiresquart6.
Quandoquidem , modoexplicato, totaeft JL Miflaaudienda; eilnecelle,
utillafitaudiendaabuno,eo- demqueSicerdote; Clarius , fatisfaciamne przcepto ,
fi unam partemMiflzV.G.abinitioufqueadConfecratiooem audiam ab unoSacerdote,
aliam veropartemufqueadrinero, fucceflive au- diamabalio eodera d ie ? X9
Refpoodeo. Probabile efle, te (atisfacere, atque idedte
nonpeccaretuncmoruliter,* atliidfacias fine caufa, te gravif- fimumpeccatum
venialecommittere, docetMedinaapud Laym. Ut.fif.tit.tsf.i. b».1.
ficenimicomrouniconfuetudine ridelium recedit . Ratioaotem,
quodinrigorefatisfacisprxceptoi eft,quiaEc- clefia non przcipit ,
utaudiaturtouMiflaunius, fed ut tota ia> diatur; auditur ver6 tou,
quandoomnes illius partes audiun- tur*, eflononomnes provcniant abuno, eodemque
Sacerdote . IuCaftropalaus/.r.a.8.aliiqueplures, quos ciut Diaruf.i.rr.6.
rtfi9.p.f.tr4.rtf.fi. Dixihoceffeprobahile; namczterumprobxbiliuseflcputo >
te iicnonutisucereprzcepto, qaiaexillisduabus partibus nequa. quam conflatur
unum iacrificium , cui intereflc jubet Ecclefia, fed luntduofemtfacrificia,
quoad intcgriutem . 30 Diana-Drf/.rrr.z 5. ingerit nobrs.fcrupulum, aitenim ,
non efledubium, quodfatisfaciatprzceptoille, qui priorem Miflz
partemauditprius, & pofteriorein poltenus, fed difnculutem elle,
quandopriiisabunoSacerdoteporterioremparcem, &dcin- deab alio auditpriorcm.
Veriimhzcdifparitasnoneftapponeri- da, quafi peccctur mortaliter hoc fecundo
modo : nam & ipfe idem Diana ait , fe non audcre,hunc de moruli damnare, «5c
merito, quia vtl flmtt 31 TNquire«quint6 . Quidfi non iucceiTivc ,
fedGmulaudiani JL duas, velplures partesiduobus Sacerdotibus , vel pluru
busCelebrantibus,meprzfente, inaltaribuscommodeproximis , quando, ( ut
exdiCiisdeprzfentia morali neccflariam ad Miflara colligitur)
fufficienterommbusillispartibusfummoraliter pne- fens,fi , inquam,fic audiam,
fatisncioneprzcepto? V- Refp. QuidquiddicantnonnulliapudDianam, di8*rtf.i9.
&d.f.f.$. tr.14.rtf.fi. tenullomodo fatisfacere, quia, utdocet Suar. ftei.i.
tit. 6c Barbofa m t*pit*l»m Miftm h. } . illa C multas , fea
conjunctiodiverforumSacrorum, facit penetratiqnem ulem , at Deicultus,quem
EccleGajubet, exhibendum efle die fclro per auditionem
Miflz^rcreturabbreviflimum tempus.cAm tamen Ec- clefia velit, ut extendatur,
quantum folet extendi reciutio , (eu au- ditionniusMiflz. Adde,eum,qui vovet:
vel eum , cui ConfeflV- rius imponit pro pcnitentia peccatorum afliftentiam
trinm v.g.Mif- farum, non intendere tres Miflas uno, eodcmque tempoie , (ed di-
verfo, quia fecus non efiet proportionau poenitentia pro allatis pec- catis:
luergoEcclefia, quandotraditprzceptumaudiindi Mif- Um, nonintendituno ,
eodemque temporepluresMillx Partea audiri, feddiverfo: quialecusoutioexhibenda
Deo die feftivo nimisbreviseflet. LcgiteCaftropalaum lottit. v^»
HabesPropo(itionem4}.expro(criptis ab Innoc.Xl. S*- b>t-' tiifdtit frtttftt
EtcUfit dt anditndt Smcrt , ?»» dtut tjut gimtntr fimul k divtrfit
Ctltln*»ti**i . Cui Mifu afitfttndum. 33 TNquiresfextft,
quziiamMiilaetpreceptoaudienda eft die L fcftivo? fufBcitne,
v.g.illamaudirc,quam(ubRituGre- coGrzciSacerdotesCflebrant/ U Relpondeo,
fufiicrr.«: quia nullumeft pr.T.-epfum dequa- liuteMiflz, idedque quamcunquc
aadieris ; fatisfiries obliga- tioni. Quare , dummodoMillaperagaturRituCath; co^fiiliam
Miflamaudias, quamfuoRitu, fuaquelingtu celebru C«lholi>
cu-»SKcrdosGrzcusfivecujufcui)quenationi>,Ec ' Lizpiztepta fatisobedtes. tt
Proptereandemrationemfatisfacies, five Miflam , cui tu afliitis,
celebretSacerdo^CatholicusdcRequiem.fivedr S-ncto, veidcFcria, vcldeDominica,
etiam iiis, five booa uie, five malaerraveritineareciunda, quandofecundum
Millalis rubri- case« recitandanonerat, (ed recitari debuerxr dcalioSarnTf ),
\'c. n 1 jl L 17 — ■_/!- 1 : _: 1- :H _ nM. A feflariusimponitpotnitenti , ut
Mifiamaudiat, ctquando fidc promiititperVotumDeoSicruraaudire, M quidaliud tu ,
Confeflarius exprefseintendatii . C A P U T Ubi ? II L $ut im Ittt tfi Mifis. 1
JNquiresprim6. Ubinam przccpto fatisfaciam? 1 Rcfp. InquacunqueEccleCa,imm6f
excepu peculiari 1. damprohibitione, quamn.6 moxafieram) in quocunque loco ;
namquamvis pturesSacriCanonesvetentcelebrari Miflam inloco nonSiCto, pofito,
qu6d ibiSicrumcelebrecur: umennulla lex requirit, ut inlocoSacroaudiatur;
quareiiSacerdos, certecum peccato, celebretMiflaminlocoprophano fine leeitima
Pontificii facultato, peccabitquidemiple, fed non peccabuntii, qui illi
SacrointerCnt, (i nonfuntcooperatiad illamineo legitimo loco celebrandam
(excepuprzdicla mox afferenda prohibitione ) & confeq uentcr przcepto (atisfacient
. 3 Dices, noaai iu ctfitt , ut Dtminitit dt Turtthit , & alibi ,
iidemSicriCanonesobligantfidelesadaudiendara Millainin pro- priaParochia? 4
Refp. luquidemeratolim, fed hodiefiveexuniverlalicon- fuetudine,
fiveexdeclaratione Pontificis, abrogaufuntejulmo- di antiqua jura , itaut
nunccuilibet integrum fit, ubicunque prz» dictoprzceptofatisfacere.
SaneTridentinum/ir/r.xx. tn decreto deoblervandis,
&evitandisincelebratiooeMi(tarum, folitmde- cernit,
utEpifcopimoneantpopulum, utfrequenter, ac faltem Dominicis diebus , &
folemnibusfeftisad fuas Parochias accedant: Nouillud, (utautumt )
nonergoobligat. Iu Suar. Ijc.ftB.i. alii- quepalfim. Videeciam Zerolam iu praxi
Efifctfulif.i. vtr».P*tt~ thiu u 3 .& JoannemGallemart iu CtnciUum
Tridtntinum fi8. x^.4. quiaffcruntdeclarationesCardinaliCquibus inhibentur
Epitcopi, nepeenis Ecclefiafticiscogant Parochianos, ut accedant ad fuai
ParochialesEcclefiasad Miflas& ad concionem ibidem audien- dam. Vi.lectiam
de Lugoi* h.uch*rtj}udi<p.n.n }. Noneftigitur approbandusCaugericus
mjummulam Cujttuni V. Fr<i»m, multas rationes accumulansad
probandamoblip.ationemfatisfaciendi huic przcepto in Parochia. Didz enim
ratiooes convenientiam foliina hodic Digitized by Google 8 Traaatus
hodieprobanf, aoo neceiTitatem j poGtt eonfuetudine incootra* r i u m , folaque
moni tione Tridentini . T Qg6d itemfatisficri jwflitprzcepto,
audiendoMiflaraioEc- clefiisRegularium, eftfortioraliaratio; quianempe funt
tnulti PrivilegiafummiPontificis, id ipfiscooccdeotis, quz privilegia, fieftotium,
videapudciutos. € Inquiresfecund6. Quznam eft peculiaris prohibitio > quam
■.l.ranuimu:;, hicexplicandam? 1 Am b Ortutrut frtvMu SuuUrmm) 7 1?
E(Pon<Jco-Et<lui<le,nP''iu"ccolendumefl,fummumPon- XV tificcm
lolerc viris aliquibus primariis cocedcrc licentiam >
utponinterigcreinfuUzdibusprivatum,&dccejisOratorium>cu- jus dccentia
fit vi (i tata , & approbata a proprio loci Epifcopo , -ut li-
ceatdcirtcepsinilloce.ebnriSacrura;fineprzjudicio ttmcn Paro- chorum , hoc eft
, ne irapediantur,Deciraz>Priraitiz,& Oblationes debitz Paroch
is;poountur autcm in ejufmodi conceflionc d uz limi- tationes, quzlaciuntad
nos. Primacft.ut ex vi talis licentiz non nifi unumSacrum fiat;«Sc prc- terei
in quibufdam fcftis,ut fiat nullum: hocell.in Palchate Rc!u"r. reaionis, &
Pentecofles, & Nativitate Domini,aliifq; fcflis lolem-
nioribusannijUtelletfeftumPatronorumprincipalium^Gmilium; Dicoautem ( tx vitntn
tkentii . ) Nam exalio Privilegio, qualis ett BuilaCrociatz.aliaeft ratio,dequa
moxdicara. SccuiiJalimitttio» uiibiiionUtisnatprzceptoEcclcliz, nifil Domincieu
Pairefamilias ,cui concefla efl licentia habendi Orato-
riuro,&aliisdomLiltcisquiinBrevi Pontnicis eiprimuntur,& ad- ditur in
aliquibus brevibus, ut ncc tttivfat ab illis tamiliaribus , qui dicli Domini
fervitiis non lunt neccftarii . Jam ex his 1 HiTationibusduo in controverfiam
veniunt ; Prim6 ; •ndomeftici, hoc clt uxterni , & itcm familiares noo
necellarii, (i audianl <lhm unain Miftam incommunibus fellis non
exccptiscon- ccftam, nihi.ominusorzceptof.itisfaciant? Sicundrv,
anitemlatiifaciatquioiniucaudit Miffara, quzibi forte celcbratur uhra unam
conccflam, velquzinfcftisillislb- lemnioribus cxreptis , dicatur , quz certe
miniis lcgitirae* , ( quare cum p.-mto , quia eflct contra liinitationem
Pontifi- cis) cclebrctur? 8 Rcfp. quoadprimumelTediftinsuendum; Nam velloquimur
defamiliaribuspr.Hidisnon neccflariis, vel loquimurdcexter- ais , quiad Dominum
pr.r '. iUm non p rtinent . Quoadpriusdico» familiarcs przdictos non
neceflarios , prz- ccpto Eccleriz nequaquamfatisfacere , quia clare Pontifex
exclu- dit.hisverbis: ninmntt ouci f*milUrei fervitiu tnii M ntttfmrii ibidtm
Miffe. mterefttnttt , ik ttuttMttm nuditndi Mifmm in Ecclrjin
etiehnifejiiidefrueftcminime libiricttftnntw . Quc verba adeo iuut clara,
utHomobonus, Pcllizarius, & Ciflropalaus docentes , hosfatisfacere,
nonlintaudiendi, quamvi$Gobat,quinobilcum (cntitn.lt6.in Alflmbttt
fntriftcantinm, eofdem citans, enunciet ibidem eosloqui probibiluer , fed cetti
, quia verba Pontificis fun t nimisclara , ego hancprobabilitttcm> non
video> ut oon vidit Diana».Q./r i.Tr/.i,. Atver6> quoad pofteriores >
dico : fi in Breviadcftclau(ula , quam mod6 rctulia.7. {ut
ibintnf*tiifi*tfr*eefttt nij! i Dtmin» , & demiftitis ) res item eft clara,
qu6d nimirum externt non latisfa- ciant,fiquidemper illud ,(
■««ai/Ocicludunturquicunqueester- ni. Vcrilm fi hzcclaulula nooadcft,
fcdadeftillaalia , quamego (zpe vidi inbrevibus ; m /«.«, 0> f*mi!U tut
eelebrnrt f*:ere iitiere , <frp licite feffii , indulgemus ) probabileputo,
externos, quiadDo- rninumnonpertinent, &nonperfe, CcdperaccidcnsintalisDo-
mini zdes ingrediuntur. przccpto fatistaccre; Ratioeft, quia ex uuaparteper hzc
verbanoiicxcludunturextcrni, & pcrillam aliain ( veiumnt , ut ntn
fni'ttf*c't*nt fnmilmrti nen ntctfnrii) (olum familiares non
neccflariicxcluduntur: Externi igitur, cum non
(intfamiliarcspoftuntgaudereeadocirina, perquam nupcr dixi- mus,
fidelesfatisfacerehuicprzcepto>ubicunque Miflam.au diant, qtiodfacerenon
poflunt przdi£ii familiares; quia hi manifcfte .i Pontiliceexcluduotur ■ &
quidcm merit6 nqnexdudunturcxter- ni, cxcluduntur ver6 familiares non
neceftarii: nam familiares lii cum vivant in domo Domioi,facild Ecclelias non
frcquentabunt (qui cftfinisPontiricisindidaeTrlufionefamjliarium non necel- ! o
iorum ) contenti nimirum Mifta illa domcllica . At externi prc- iticli
nonitafacile aberunt ab Ecclcfiis, (edcommunitcrlolum
p.raccidensillamdomefticam Miflamaudituri fupponuntur . Ita colligoexdo£lrina»
quaradeHoIpitibusdidi Domini alfert Dia- tultt.cit.rtf.6. . 9 Refp. nuncadfecundum;
AnfcilicetaliquisaudiendoMif- faminOratorioprzdi£io,vclinfolemiiioribusfeftis ,
vel aliaraab i I la una conccfla, przcepto fatis faciat? Dico, eod c m mod o,q
:io pr c- Lcdentinumcrodiximus,eftchic refpondcndum : nimirumfami- liares non
neceflarios ncquaquamfatisfaccrc, quiafuntexclu.fi i Pontifice,atexterni illi ,
qui peraccideuszdes Domini ingrediun- tur , probabilccft , qu6d (atisfaciant ;
fi in Brevi non adeft illa clau- fula (nifimDtmmo, &t.) ratiocft quia pro
ipfis cx una parte non adcftejufmodiclaraexclufio, utluppono:
&cxalialicpcrEccIe- fiimroncedi judicaturab Ecclefia: c6m his finc
inconvenientia faveAtdoclrinaallata, quzmod6docuit, Miflzprzccptofatisfie-
riperquatncunqueMiflam , ubicunquecelcbratam . DehisOra- torusprivatismultanosdixiaiusinopufculodeSacrificio
Miflz , Primus. &pluraitcmafFerunturadi£iisDiana, Pellir^jrio, Gobat, bus
adde Pafqualigum de Mifla , omnin6 videndaabeo, qui ple- namdeillu cognitiooem
habere vclit. frtvilegitt BnlU CrnxUt* citc* fttAtcU. 10 O Ubinquires : quidnamcooccditurhabentiBullamCracit-
O tz i n hac materia ? it Relp.HabeotiBullamCruciatzcooceditfummusPontuct tres
facultates, quzad noftram traclationcra in przfenti facmnt .
Prim6,utSacerdosquilibet;fed (i religiofus fitcumliceotiafuiSu- perioris ) habeos
Bullam poflit io diclo Oratorio, Gve|proprio, (ive •lieno in diclis diebus
folcmnioribus Pa(chatis,&c. laicot ,qui bul- lamhabct,
poflitindicloOratoriofuo, velalienofacerecelebrare M iflis, etiam plurcs in
didis folemoioribus diebus . Secuod6, ut ia aliisdiebus , io quibusex vi
cooceflioais Oratorii fol ura una Mifla poteratcelebrari:
pofliteodemmodo,(iveinproprio, five alieno OratoriofacerecelebrareMifsasplures.
Terti6, utiifamiliares fervitiis Domioi non neceflarii,&ii omnes
quicuoqueexterni.qui in die fefti vo per Miflam io ciulmodi Oratorio , (i ve
fuo , fivc alieno celebratam (atisfacereprcceptooon potcrant,legitimepoflit,'i
Bul- lam habeant : Ecceigitur quantura eft hoc privilcgium. quod itae-
tiaraprobatBardiii»ri-^/wiwfi«Wa^ir/.i.rr.x.. cura aiiis^meci.
UthmOfufcnleitfncrifici* M-fm /.1^.4.$^. m n- 16.
Advertcnduautem,quoticsquisuti volueritdi^loOratorio pri-
vatoadprzdid1a,quzfuntex privilegio Bull9,debeteiliumaliqiias preces Deo
effundere pro unione Principum Chrillianorura contn intidcles , eorumque contra
coldera Infide les vidoria : fufHcere au- temunum Pater.&
Ave;&ejusomiflioiicra,uccirritarcpriviJi.gia, nec clfe, nifi veoiale,
ibidem dictum i nobis cft . In Orntctiii frivMtii Reltfieferum . n T
Nquiresfecund6.QiiandoquidemMendicStes,&eorumpri. X vilegiaparticipantcs,
pofluntex privilegiis furami Poiitia- cisin propriisconventibus, ubialiqui ci
iplisrefident, habcre Ora- torium probatum a Provinciali,
(iaJufusdurataiatSacrosdcpua. tum fit.&abeodem vifitatum.ut Utc
habeturapudSuariutn , Ca- ftrop.Dkaflill.relatosaDiana/>.o.rr/.a*.
Inquires.inquam ,anm httOratoriil privatis dictorum Rcligioforurapoflitquis
MifUm audire , & fatisfacere przcepto Ecclefiz r 1) Refpondeo. Utique
jpoflc;quiaci unapartequilibet.inqoo. cunquelococelebreturMifla, cipotelhfliftcre
& przceptofati(- faccrc.ut nimis fzpc diclum eft : & cx alia
nullaclaululale|itur ia privilcgiisprzdicQiiiSummoPonti6ecconceflis> perqium
uUus eicludatur. ln Orattriu Efifcefernm . 14 T Nqoiresterti6.
QuoniamEpifcopus,etiamtitularis>poteli X profua, vel fuorum (
faltem.ipfoprzfente) meracommoii- tttein (uopalatioordinarioaut urbano,aut
rurali conftitucrcOra- toriumprivatum > nonfoliimubi perraanentcrdegit,
verumetiam ubi pcr tranfitum invenitur,quamvis in alienadiwceii ( nonautctn
Romz propter reverentiim Summi Pontificis) ut habet la t.- Diana p 9.tr
.9.r</.24.l6.)S. Inquires (inqoara) An ibi quilibet ex iidelibus SiTura audiens
przccptofatisfaciat? Rcip. fatisfacere; ldque, fi
nonobaliasrationes.certcpropter mod6dic)am ,quia nimirum in
hujufraodiprivilegioEpiicoporum uullaquoad hocadeftexcJufio, vel limitatio.
Quibus Auxiliis? An Mifu frtctftt fntiifUt ftr nlium} 1 T Nquiresprim6.
Anindigeatquis alteriusauiilio, veUaltem X
poftitabalioauiiliumpetereadaudicndarnMillam^atquead fatisfaciendum przccptor 1
Refp.SancnulloalteriusauiiIioindigcre,necuIloutiadhunc
eifcclumpoire;quamvisenimvaleatquiseleeraofyna(D,quam cro- gare pauperi
debet^iare per alium,non tamen idem faccre potcft de
auditioneMiflc.Ratioeft.quiapr^ccptumaudiwdiMiiTatncflpcr- fonalc,qualceft
przceptum jejuoaodi,communicaodi , conhtcixii quzapropriaperfooadebentfieri;
nonalia: Eleemofyna autcra > ide6 fieri poteft per aliura,qui etiam fic
illam faclt propria perfooa , quzdcbet, cumfaciatfut(uppnnimus) cum propria
pccuoia,(eu pcr propriabooa > quamvis per alterius operam . An tnm ccnftrti»
txcemmttmicMi} l T Nquires fecuod6. Ciiui Mifla.quzeft aflio per fe publica^ me
X (it audienda, przfentibus communiter aliis , quali me audien-
temcomitintibus, &quafinobisinvicemadjuvantibus in eo pu- blicocultu,
licitencaudiam, fi exUlisprzfeotibusfitaliquisex- c«mmunicatus? Refpondco. De
hacrefatisdiximusfuprar-.i.*»^!. ' Digitized by Google Dc Primo Ecclefi*
Praecepto. Am 4 4 TNquiresterti*. QjpndoSacerdosefti X
fidcltslicrcenepotTumiDterefleSacro, quodfonein die ie- fto vfanecum peccato)
celebratejufmodiSacerdosr 5 Refp. Quandoefteiconiinuaicatus
vitandustboceftezcom- muoicatus nominatim denuaciatus, vel publicus Glerici
percuflor, nullo modo licet , quare G alio Sacro careas , eicufaberis ab
audien- da Mifla,etiamli feftum illiusdieifitfolemniflimum; Ratioeft cla- ra,
ccmedioeriterdo£UsvulKata: quiaEccleGagraviterprohibet ridclcscommunicare cum
viundis, maximeinrebusfacris; qua- retubcaudiens prxter incurGonem in
etcommuoicationem mi» norem, de quafuseagifarintraflatudeeicommunicatiooe,mor-
taliter peccarcs; Atfinooeft viundus, quales funt alii prarcer duos
pnedi&os , liciteaudtes illud Sacrunj ab eicommunicato non viundocelebracum
; quiaidconceftitMartinusQuintus ad con- fcienciasfideliumfedandas, utmoi««M.o.
breviterinouam: un- dctuGaliocreas, teneoerisbancdiefefto audire, fiquidem nul-
lum jushodieprohibetcommunicareinlacriscura eicornmunica- totolerato;
nonpotestamen ab illo petere, ut Sacrumfaciat , quia flc cooperarer is cum illo
in peccatcyjuod is committeret, dum in eicommunicatione celcbrat: lege
Caftropalaum tr.it. pttnQ, 16.1wM.19. 6
SacroSacerdotuhserericicognitieialiocapite non potes li- citcincerefle* quamvis
noodumfit denunciarus; quia nimirum ficvidercrisipGfaverc, velipfiushjerefim
approbare, quod fcan- cerdoteia eiTe Concubinariuffl,eui i nflifla Gt per
fententiam praedi- flapcena fufpenGonis, inquires, aneius Miflam, qnam is cura
peccatocelebrat, audireegoliciccvaleam, & per illam praecepco iarisfacere?
t a Refp. Huic inquiGtioni refponderi facilepoteft ei prccedeu- tibus ; Nam G
isConcubinarius non folum per fententiam fufpen- GortearTeclus, fed etiam per
fententiam fuerit , ut fuipenfus no- minatimdeclaratus,acdenunciatus,aoo potes
hcireejus Miflfc in- terelle, quareperillam, necpotes, necdebes
praeceptofatisfa- cere : at u oon Gt nominatim declaratut, poceris, &
debebis , modb illumrioninvitesadcelebrandum, quiaboc eflet cooperari cum
cjuipeccato, utmodbdiclumcft. t| Dices : ergo licite poftiim audire Sacrum ,
quod celebrac Concubinariusetiampublicui, ccootorius, ancequamconcra il-
lumfulminenrurdittaEfencenCiae ■ 14 Refp. IuprofeCibhodie, abftrahendo ab
aliquo ioconve- nieote, quod poflecoccurrere, ucfiejusMiflam v.g. audicndo ,
rationabiliceriortejudiceris, eiusConcubiuatumapprobare, vel quid Gmile,
iuiuregulasgeneralesdefcandalo. Diii, hodie, Nam cemporibus DiviThomae, &
aotiquiori- busnoneraclicicum, utnoutdicrusThoroas Hurtadus ibidem , l» lege.
lehM tlTt ieiuuuil Ij TNquiresfeptimd. AnliceataudireMiiTam,roa«imeeipre- J.
cepto, mihi, quijejunus nonfum, acque ade6; an jew- Art U SuCtrdett fufftmfey
vel imttrdtcte? Quid, 7 T Nquires 1 diflus? Relp. Fagundez ,
ccSuarezapudThomamHurradummoxci- tandumdocent, quod fidelesnon tenencur viure
lufpeofum ab ordine, velinterdiclum, oe ordines exerceaot, Gve fufpenlus
fucritperfententiamjudicis, fiveper juscanonicum, quamvisGc denunciatus
nominacim , ac declaratua fufpenfus , vel ioter- diclus. Ratioeft,
ajunt,quiafolumexcoramuDicatum vicandum tenerour viure; obligatio enim viundi
eft prpprius effcclus ei- communicacionis: Quare, GSacerdos,
v.g.eciamnominatimfuf- penfusabordioe, hoceft, probibicus i legicimo fuperiore
, ne ordioemeierreac, idqueper legiiimam publicacionem, ipfe ta-
mcoMiflamcelebrer; peccabitquidemipiecelebrando, non ve- r6peccaboegoeamMiflamaudiendo
: undefialioSacrocaream , obligaborhuicM.il* intereflediefeftivo. Harcilli. 8
HancDoCiriiMmmeritn, iuuniverfaliterprolacam , reiicit Thomas Hurcadus 1
nf.merttium tr.u.jstf.x j.*.a. ciucque plu- xes, Tulecum, Navarrum, Valentiam ,
Bonacinara , Marchi- num, aliofque. Racioeft, quiaeft diftinguendum roodo
limili, quodiftinrimnswnw.j. G enim ejufmodi Sacerdos eft fufpenfus , fed
nonnominatimdcnunciacus, vel interdiclus, poflumus qui- dem licite cum illo
communicarc, audiendo ejus Miflara, * confequeuterobligabimur, illam aiadire in
diefefto, " te nobisdeeft . 9 At li perpromulgaum fencentiameftdenunciatus
timlicitecumipibcomraunicareoonpoflumus, ejus Mifliun au- dicndo;
undelialtaMiftanonfuppeUt, ab audienda Mifla, diefeftoeicufabimur . Hujuaautemdiftinclionis
ulterior ratio eft , quia Martinus V. ottj
voluitfideliurocoofcientiisconiulere, eodem modoloauitur deeicommunicato, ac de
fufpenfo, & ioterdiclo, quoad illos viundosinadminitlracioneSacrameocorum,
auc aliis divioisofi- ciis. EcceverbapraedicliPootiGcis. M rvttuUu flur» ftrumU
, r> I»kvtu*tr4*m CtufeumtUt tma. rutit ftuuimus , ut utmu f«fi hue teueutut
, exeemmuakutmm i* Mimtniilrundc , uut reetfieud» Sucrumtue», uui uUit Divtuis
Ofi- cw, rutiemt uiicuju, ftuteutu, mtt ctufur* StctefiufeicA , mut fuf.
ptmfiemity mut fnitettrtuts u» btmiut, vei 4 Jurt, evrtm , fi tm- lu [mtentie,
frehiuttie , PtO ? Relpondeo. Si fumptiocibi , vel potus non turbet ullo
anentionem, roodeft-amquerequiGtam in audien * commctcsculpam , cibumillum,
velpornmpraBmittendo , tio eft , quiaubinoaeftlex, u>ino»eftpracvaricatio-,
ut ud Remmmet muurti; cV conlequenter nec rulpa, atqui non nlla lei icripu, vel
non fcripu dc hacre, quare folum p retur edeodo, anteSacrnm, quandoiumultum
edererur , vd biberetur, utdebitamentisatteotio, & oratioad Deum impe-
diretur Namcercevulgita eft illa paroemia: ttetnttr: prsrcifoautem
hocinconvenience, dc fecun !uro, conv munesregulas, prarciloconcemptu, non
cflet peccatum , ne ve- nialequidem, non jejunum intereflcSacro . Hisautem iu diclis,iunt
nihilominus c- pter reverentiam Cur ? 1 TNquiresprimn.
CurMiiTadiebnsreftivUaudiendanobiseft? X qaodeftqussrere, quaintentione, vel
quohnemoveri de- bemu s ad il lam aud iendam ? 1 Relpondeo . Tres blc
quaeftiones traOari pofle . Primb. An, quivultutisfacerehuicprarcepto,debeat habcre
vnluoucem , feu intentionero audiendi Miflam ? Secundb.
AndebeatiSabereintentionemauniendiMiflam , ut remfacram, cVutcultusDeieft?
Tertsb. Andebeat habcre intentionem audiendi Miflam, ut ? Et infuper jntentioiiem
lacistaciendi DE QUjESTIONE. Hoc eft,
Miftum ? « fudict. 10 HadenusPontifcx : Adverteautem.Gcutimodbadvertimus 3
|^Icoigiturprim6,«mnin6deberehabereluncprimSinten. deeicommunicaco,eciamcoleraco,quodquamvisliciccMiflamau-
LJ cionem; quiaejulroodiaflus voluntatis ioternaceftphyG-
das,quarocelebmSacerdosfu(penlua,velintcrdiclus,nondenun- ceneceflariua,
utinrerumnituraponaturaliquis adus huraamu ciatus , non potes tamen licite a
uli Sacerdote petere,vel uleai Sa- eitcrnus;Nam propterei hic adus incermis
poteft ab Ecclefia prae-
ccrdotemad;ume,illiinMiflaquomodocuiiqaeminiftrando-^iam cipi,
ftdefadoUlahuncpraecipit, dum praecipit adtum eiter- auditio humana confille- )
de non hoc eflet cooperari cu m peccato Sacerdotis , rali (
modoalibieiplkratocum fuis ext randocumpeccatoalieno, nonlicet. Aa it Sucerdett
Ctnuuiiutrn ? II T Nquircsquinto . Quid de MilTaSacerdotisconcubimrii > tc
M. quidem recolenduni eft.quod Concubtnarius(qui eft non fo- lum ille,qui
inboneftam m ul ierem domi retinet, fed etiam ille, qui foriseitridomumadillampermodum
habitus, uc libet, accedit) concubinarius,inquam,G GtSacerdos, immolifit
Clericus, in- ceraliaspcenaseciamfulpenfionisabordinibus fubjacec, fed poft
lcntent;ameiTridcntino/»i&».aj.c.t4. Quare tac, aliquetn ta- ,
quiaphyGceulisa ilunuteaudiendi. Nam proptcrci hsec pri- auditionisMiflie. re
non poteft fine voli imintentioiemperhabeturabeo, quiMiflamfolumetiam eiter-
neaudit. Cum, utdixi , idcommuneGtomnibus adibusexter- nishumanis;
quienimlegitv.g.Iibrum, vult efticaciter librum legere, quiveoatur, quipifcatur
&c. vultvenari, vult pifcari &c feu, quodidemeft, habetintentionem
legendi, veoandi , ptfcandi&c. dehacigiturprimaeincencionisnecefliute nulla
ra- tionabtlisdubiutio efle poteft in noftrocalu deaudiciooc Miflae . D E- Digitized
by Google io Tra&atus Prrmus. ■ 12 Verumfibk Auttordicat, Mifl.r
auditioneia non prrciai OE QU /EJTIONE. Dermodumorationisperfelumptz , bcncdicH
; Namficnomen orationisfignificatpetitionem, feuprcces, quibui aliquid poftu-
Hoc eft | UmusiDeo: AtEcdefiaprzcipitDermodun orationis largedi- ctx,
quaadoauditionem Mirtz przcipit; quo pado omnit ipi» Dt imttmtitmt mmiUndi
Miffum ut rrm Ucrum . mediutiorerum divinarum, ipfz adiooes gr»ti»rum , iplz
di- vinzrtujeftatisadomionesdicunturoratione$,lubquibus legiti. 4 T"\Icofecund6.
Omnin6itemdebereluberilecundaminten- meSacro, diviniiqwdusufliciisaflilliraus .
JLV tionem : nimirumiotentionemaudiendi Millam ut rem 5acram ,
&pertinentemadDcicultura \ idem ert in aliis firoili- busprzccptisEccleliz,
derecittndis v.g. horis Canonicis &c. DE QJJiESTIONE. Ratioeft,
quiaquamvisbzcintentionisiecundafpeciesnonfitne- ceflariaad
Pnyficumadumexternura, requiritur tamen ad eun- Hoc eft , demexternum, utbonum,
uthoneftum, ut meritorium, ean- /demqueintentionempotelr,ocfoletEccleGaprzcipere;
quapre- Dt inttntient Audun.it Miffum% mt futitfiut Pruepto . cipitadumbonum,
& honeftum , qui talisnoneftet lineprzdittt intentione;
quisenimdicatiatisiieriprzccpto Millz ab hasreti- rj T"\ lcoterti6. Ad
implendum przceptum deauditione Mi(. eo, quiMilizlitprzfens, ut Mifsz
czrcmonias obfervet, & iJ Iz, non efle neceflariam tertiam intentionem
illam de ilUsirrideat ? fativMciendoprzcepto,(eudeobediendoEcclefiz:
fufticitenim, $ Dices : ErgoEcclefiaporcftprzcipereaAusinternos, dum
utrciplaobediatur,6tSacrumaudiaturpie , acreligiose. Ratio ttmen
vulgataThcologorum, &CanonilurumDottrina fit, qu6d eft , quianulUlex,
iivedivina, fivehumanaprzcipir, ut quan- Eccclelianon judicat dc interioribus .
do volumusfacercadionemprzcepum, dicamus; lete hccf*certt 6 Rclp.
Adusinterniduplicisfuntgcneris: Alii funtpurcin- muutprutptHmeft'tVeUhec
tmitttrt , quutpreinbuum tfi ; omncseaim terni, uteftaclusinternuscontritionis,
amorisDei, &fimilium ; Lcgislatorcs putant, fibi fatisficri, obedicntiamvc
pr.c/tari , C atque hosnonprzcipit, led (ohimcupit i hdclibus F.cclefi» : Alii
ablquecontraria volunutccxecutionimandeiur id, quod przci- nonfuntpureinterni ;
tedrelatiadaclus excernos, illi lcilicet j pitur. LegiteSanchez
U.t.(ummt,cup.t\. Suarium l.c.ftct.%. & quinecellariifuntad ponendum adum
externum honellum , & titm.x. d* R*ti*Umtl.**.*6. Caltropalaum late tem.t.
dt Itfihui tr. bonum; utquaadoEcdcliaprzcipit vg.fu(ceptionemSacramcn-
i.difp.j. pmmS.iT.rn.it. tiPoznitentiz, etiam prxcipit,
faltcmcordisattritionera protali 14 £x hacDodrina przdicli DD. rolligunt primd,
eum , qui Sacramento ex Chrifti inllituto neccllariam : quando przcipit
ignorans, vclimmemor, eflediemfcftum, auditSacrum, Q po- orationcm vocalem ,
przcipit aliquam attentioncm , illam ftcicoroperiat, eflc fcftum, non tcneri
intcrcflc altcri Sacro , lcilicet, quzeft neceilariaad ponendam vocalem
•rationem ho- eriam fiotferatur ipli (notat Sutr. fttt.f.eit.) occalio optirm
ite- ncltam, & meritoriam , SccDicoigitur, polleriorem lunc , dc
tumaudlendi. Ratiocft manifcllaexprzdictis, quia jam fecit, quanoftereft (crmo,
polle ab Ecclclia przcipi, ocprzcipit dc quodprzcipitEcclefia. facto:
Undehaocatedcbere poni, ut przceptoauditionis Miflz 1 • J Colliguntiecund6.
Eum, qui, dicfeftoaudiensraanc Sa- tttisfacias, certumeft,* non
ver6ncccllaiidillam priorera. crumdicat: N*i*futiifuetrtprteept*umditi*n*tuu:
nnmvtU futiifu- 1 Quod autera polleriorem hancpollit, & foieat Ecclcfu prz-
ttrtptrudtermmfuermm, mtxmmtuudtendum; colligunt, inquam, ciperc:
illlaprzcipuaratioafferripoteft; quia nimirum, cum Ec- «on obligari
aiterumaudire, quu-am implevit przceptum; 6: cleliadebeatperfuaslegesdirigere
homiiiesadztcmam Beatitu- iuthcit,
lidicatintradcbitumtcmpusnepeccctexconfcieiMU er- dinem, videturttneChrillus
DominusdedifleipCpoteftatcm de- ronea, jam implcvi przceptum per Sacrum prius :
Solum tunc cernendilcgcscumconditionibus,c<ccircun(tantiisiisinternis,quc
moruliterpeccaretnonaudiendoitcrum , fi fortc vovillet tliad
refuadanthoneftatcminaausexternos.utlicmeritoriifintztcr- Sacrumaudire, non autem
fi lolum propolitum habuit audieodi . nzvitz:
UlesautcmfuntlegesdeauditioncMiftz, dereciutio- «6 Colliguot terti6. Eum, qui,
dieieftoaudicnsSacrum,di- neHorarum, de fulceptioneSacramentorum, &
fimiles: quz cat: NtUfuritfucerepruipteEccti/UbttfMn ; fednttettUm ukmm
nifihabeant pofitivam conBrxionem cum aclu honcfto intcrno , btdit uudir* ■,
colliguntinquam, huncpeccarc, quidem ex pravo honeltatemipfcnonhabcrcnt.
affcctuinok-dientiz; fed tamcn , quia materialiter facit, quod 8
Addeinconvenientiam, quzJcontrariarententiaconfcque- lexprzcipit ,
oblervarelcj-om : unde, li illum pceniteat roali il- retur;
namfihzcintcntiovolcndi Miflamaudire.utremfacram, liusammiincratempus , quo
Miflt adhuccclcbrantur, non obli- acpcrtinentemadDcum, noncflctncceflaria ad fatisfaciendum
gabituraliamaudire, fcd poteftdicere, utrood6 diximus , jum pnccepto 1
illchzreticus, dequomod6».4. dixi, quiaudit Sa- ptr Uitm mmditum Mijfum
frtctpt* fmtkfuti I drbct tamen illum crum, utirrideat, vclblafphemet; &
illa mulier, quz Miflz pravuminobcdientieatfectum, utpotc pcccatum mortale ,
cou- adcflet, utfuumamicumSacerdotemturpiterafpiceretSacrisve-
fefliooiiacramcntalifubiicerc. Itibusindutumcircaaltateopcrantem,
«ScillenovusSicerdos.qui «7 Dices: illefolusfatislacitprzccpto, qui przceptoobedit,
hjcunicaintentipnecxprefseafliftcretSicerdoti, utfolum dilce-
atquiuonvultfatisfaccreprzccpto, nonobedit; Ergo praedicojs retczremonias,
&illcCanonicuslcholaris, quifolura, ut me- nonlatisfacit. moriz raandaret
v.g. PialmosDavid, lcgcretBreviarium, fe- Reip. diltingacndominorem: Quinon
vultlatisfacere przce- qucretur, inquam, quod hiprcccpto tttislacerent, quod
nimis ptomaterialiter. dcreipla ( quodfolumrequirit Ecclcfia ) non
eflctinconvenienter, 6cfals6dictum. obcditj conccdo minorem : quioon vultiatisfacerefoJum
intcr- 9 Stctigitur, UtUtisfaciasprzceptodeSacroaudiendo,tedc- nc, nonobedit,
negominorcm, occonlcqucntiam : iolumergo bcrchabercintentionemintereflcndi
Miflz, Unquamrcittcrz , przdidusexmaloalfedupcccat, ergofolum formaliter non
obe- fcu cumintcntioneexhibcndiDeocultum. ItaSuarez dtfp.ii. dt dit,
utdidumelt, ledobeditmatcrialiter. Sucrumtntiiftc}.). Bonacina deiuerumtnttt
difp.u,. gu.mU.pmmU.it. Colligit quartode Lugo dtlp.4.dejuft.ti*m.6. alios
ClUns , «tllM, Molina tem.6.tr.t,dt(p.tl. Baflzus rem.t.v.Mtfu , g.m. idem,
quoddictumeftdcprzcepto Lccleliz, intelligi de voto : 7.
quicquidincontrariumconcturprobare Dicaftillusrffi4<r«/»Vw
quarcfivoviftiaudirehodicSacrum, velCoronamSanctiflimi Ro- trua.s.difp.t.dmb.T.
uuum.il. uriirecitare, illndqueaudics, & hancrecites immemor voti , to Duo
autcmbicfunudvertenda. Prim6,intcntionemprc- immbetiam mcmor, fednolcnsperillam
Votolatisfaccre,adhuc didtam,nonneceflari6dcbereeflecxpreflam, feuexplicitam:
(uf- Utisfacis, &potesintradcbitumteropo.*dicere : \um vut, fmtif.
ficitenim impliciu,qualem habent, qui foliti intereflc Millz.tan- ftti: idcm
ctiam eritdepmnitcntiaiConfeflarioin)unt*a , ut ha-
qujmactioniSacrzingrediuntur Ecclcliam, cogiundo vclaudire betSuarez,
&LlamasapudGobat im Alphubitu mmdUiunii Smtri it
SacrumjuxtamorcmboniChrilliani: nifi enimconftetdecontra- n.xoi.
atquehzcproptcrrationesdictts je przcepto Ecclefiae ; rio, przfumuntur
ingrcdicumprzdida fecunda intentionc ; fi votumenim,
cVpcenitcntiaimponunturadmodum przcepri, uc nonadfit (aitSuare2/j-.)
volunuscontrariaprzccpto,fufiicitad docentomnes, & nosalibifzpcdocuimus .
il(udimplcndum,voluntasaudiendiMiiTam,quiaomnis, qui non 19 Sapereft hlc
noubilis quzftiuncula : fac, excommunica- excludit, cenfetur hacinre includerc,
quoddebet. tionerolegitimceflelatamcontranonaudieiiteraS»crura, v. g. in it
Secund6, cftadvcrtendum, *fivefciendum, id quod nottt dieNatalisDomini,
velcontranoncommunicanteminaliquodie GiAittinAlfhultteuuditiemijUcrin.iv}.
Noneftneccfle (ait) ut ex diebus Pafchalibus : Petrusautemaudiat quidem Sacrum,
& Sacrointerlispcrmodumorationis: Ratioclt, quiaipfummetSa- communicet,
dicens: Nele p*r hume Miffem , & ptr hnnc Cem-
criiiciumnonhabctperfcratioaemorantis, fedalteriusadusfpe- mmmemm implert
prtutptmm, ocdeindenullamaliam Millam au» cicdiftincli: Ergo necauditio,
feual]iftcntiadebetnecdlari6hji- dut , nullamque aluraComraunionem faciat;
quzro : An hic bererationemorantis: Etfinedubioiandillime Millamaudiret ,
incidatinexcommunicationemprzdidam. quitototcmporeoccupareturpartim in agendis
ChriftoDomino Refp. cumGobat/.r. 104. huncpcccarequidemmortaliterpcr f.ratiis:
partiminperpendcndisMyfteriis : quz illic reprefcntan-
formaleminobedientumcontr» Superioris pneceptum ; lcJ noa tur: quarenon
aflentior Bonacinz, & luflzo t.e. aflercntibus , forcreumexcommuoicationis:
fi quidem hic vere , &reipfaau- auditionemSacriiroperaripermodum orationis:
icdpotius , ut dlvitSacrum, &fccitCooimuaionemprzcepums, juxuca,quz
redcpronunciatSuar./.r.fumcere, & iubSacro, vclorcs, vd haQcnus dedarau
lunt . Dcotefubmittas, cumve bonorcs : vel Ultcm attendas ad ea ,
quzSaccrdosdicit, facitque, UnquamadresSacras& Lellius»» eeujtliii MeruUui
, V. Miffu rufu fetmmtU pelt Mtdinum, futiifutii ( ait ) prueept* , fi mdfit
emm rtvtrentU , mt Uenfietnm cum tmm prtftmtim htnertt . Hattenus Gobat . . •
Dt Digiti2ed by De Primo Ecclefiac Praecepto. i* Dt inttnttcni maU. 10
/"*VUzresprim6.An quiaudicSacrumexintentionemala, v. g. ex vanagloria,
velex aliquo parvofmemortaliter ,fa- ibficntpnBcepM? Rclp. Siisauditpic,
&religioscmodofupradiflo,hoceft,Sa- CTO afliftit , utreiSacrz, &
pertinentiad Dcicultum, licetaddat iilum arummaluni riiicm , fatisfacict
przceptoperauditionem il- lam ; cilofeccetubpr.t-diflumaliumfinem: Sivcr6folum
hunc nialuiiiiiiicmhabc.it, cerc6nonIatisfaciet, quiatunc deficit in-
tentioaudiendiSacrum , utremSacram, quzeitintentio, quam explicuimus».4.
namproptereandcmraiionera, fi templum in- gredurtsuncum, uttbiexpcflesamicum,
& ioterim celebretur Sacrum, quodtuaudies , nullaintentionc illudaudiendi,utrem
Sacram , non Utisfacisprzcepto: quiapari modo tibi dceftprc-
didlaiccundafntentio . Itaexprcisc dc Lugo dt EnthATtfiUdift. Dt /utditntt
Mijftm mitm , uil vi. ai /^VUzresfccunHo. QuiSacrointcrcft: Prim6,propter me-
VZtum, v.g.luiMagiltri, feu pedagogi, ncabillopoenam fubeat,fatisfacit »e
Eccleliz Przccpto ? Secundo, quid dei?o. quicompulfusmanibus
v.g.pedibufqueligatis, illudaudil? Relp. adprimum, fatisiacere,
mododclacloaudiat dlud, ut rem Sacram : nam cx communi Doflrina S.Thomz i .2.4.
1 6.*rr.i. roetus non tolltt voluntarium liberum , ncque tollicincentionem
interclicndi Miflz.unquamreiSacrz : quod <i inaliquocafu hanc
iiitentionemtollcret, (ancprzceptonon latisficrct, ut cx diflis pacet;
Etidemefletiiijejunante, »d rccitante horas Canonicas, nutitcoinpulfus,
dummodd, ut diflum clt, hzc cxhibeat , ut luntrcsSacrz, dScc. ai
Rcfp.adtecundumcumdiflinflione:Sienimejufmodipuer, velhom ), manibm,
pctibuf.|uedcvinflus, contra omnem luam volun at •mefletinteraplo, duinnt
re«.divina icmper intraleno- leu ioibi' onfiltere; nec volendoMillamaudire,
quamvis dc fa- r3o invituaaudiat, nonfatisfacerctprzcepto : quia non interef-
let.Millir, utrciSacrz, fed illi interellct, utcuilibctloqucnti , vellcgcnti;
idquodnonluflkit, utdiflumell 1 »«».4. lta San- rhcz . Sum-z, Callropalauscicaci
; Ac li is, quandoquidcm ibi htvenitui conltriflus, ( ubi
ritSacrtticium,moveaturad illud tan- quam ad rcm Sacram audicndam, 1 utiquc
latisfaciet, ut uimis fzpe dicium c/t • Scio, DicaltilU.r.».7.docere,
etiamcoaflum priore modo fa- tislarerc: Ip.eenimluaiuet, Ecclefiam non
pra-cipercaAum in. terniim,n'c purum,nccrclacumadcxteriium,icd m:ram, & ma-
teria I cm , d umta xat ex ternam afl ionem , ied propter ca , quz dixi- mus
B+prtdHht nullarationc eflaudieodus . ftraflivafitmentisabauditioiwMi(T«,
qualeeflet v.g. velle hifto-
riamlegere,confabulari,ludere,depingere,pccuniamnumerare , aleis,
vellatrunculi* ludere, &fimiiu. Interna cll iplamet animi leu mentis, 8c
intelleflusapplicatioadl Sacrum , hoc efl, ad ea,qu* in ipfo pcraguntur : Hzc autcm
appli- catiointernatriplexeft,fcilicct,velprim6applicatio mentisad fo-
laverba,aflionelqueSacerdotis,idcft,ad fblasczrcmouias verba- les, autrcales;
velfecundo, adMylteriaillisczremontis figni- fieata; veltcrti6, adDcum, feu ad
res adDeumpcrtinentes : Primamapplicationcmcxhisefle bonam; fecundam mciiorem ,
ccrtiaro optimam efie, paflim notant DD. j Hisiudiftinflis, dicoprim6.
Siquisultraprzdiflamexter- naroapplicationcrnafFerac, dumSacroafliitit,
applicationem ali- quamcx histribusinternis, lufficicntiffimecomplecobligacioncm
probiChnltiani, acfatis, iuperqucimpletprzceptumEcclcliz. ldexfepatet, utdoccnt
omnes . • 6 QuareiiquisfubSacrodeliberatecogitatde rebusquibufcun- que
fanttis,ac piii : fi quis exercet aflus internosaliquarum Virtu- ttttn:
liquisoracpjtendoaDeobenericiumaliquod , vel cundem aniinoadoret,
vcleidemgratiasagat, &c.fufficicntcrccnfcbitur ad Deumattcndere,&
Ecclc.izprzccpto fatisfacere. 7 IdemproptereandcmrationemdiCjUt notat
Suarez/.r.aliiq; deeo, quidumauditMillam>rccitatcumintentioneorandi Pfal-
mos,velaliasorationes,ctiamillas, quzexob!igationerccitarer- iplopcr
vinasmoralcm aliillentiam, leu przfentiam ncquaquam toltit .
lmm6dumSacerdoWccrcteorat, rccitariorationesaliquasi tidc-
IibusMillamaudientibu<, bonumconiiliumefl, ctiaminauditio- neMillzdeprzccpto.
Siquidcmmentisevagatioad rcs alias im- pertinentcshacrationemctiusevitabitur:
undc vides obligaturn addiflasoratioru-s, fiveet votoliveex aliaobligationc,
dum ea$ rcciUtinMilladiefellivi, unicoafluduasobligationesadimplcre, mod6non
lcobligavcritexvotov.g.illasoratioues extra tempm Miflx recitare . 8 Hic moverc
aliquisdubiutionem poffet : An fcilicec,dum do- cemus,
poflcridclcsliciteinauditioncM:iT*dcprzcepto reciu. rehorasCanonicas,
aliafvepreccs, intelligamus.id lolumliccrc memoritcr cas recitarc, nccfitfas,
easex Breviario, leu libro iegere^ Ratiodubiutionisclt, quiaattentio ad
Mi<1am videtur Quomodo ? fnu AuditndA tfl Mijfdt 1 T Nquiresprim6.
Anfemperaudiendafit MifTagenibus flexisf X Refpondco, itaquidem, ob roercntiara
Chrilli Domini con- gruumclt, utreiplafidelcnotnncsufurpant, dSc quidem ditcoo-
pcrtua viriscapite, licct non neccilario li nc pileolo , excipetem- pus,
quandolcgiturtitrumqueEvangelium, tuncenim ulus lau- dabiii^ fidclium docet,
clle flandum , ut iigniricetur, eos clle promptosad illud roncra inlidclcs
propugnaodum. Cztertim fi quisMiltzintereflet, livoltans, fivefedens, fivcetiam
jacensin lcclo ■ uc occurrere lolet , q undo quisinfirmusaudit fort^Sacrum
inOratorioprivato, iati<i'acitplcneprzrcpto: quianullacillcx, quzh ujufmodi
fitum in Mtffa audienda przcipiat; Nec putofidem* queproptereandemrationem)
venialiterpeccanabeo, qui pro- pter meramcommodttatemflans, velledens, illi
interclt rcmoto lemperlcaiidalo, vcl contemptu . x Hicinciditillaquzfliuncula,
quid roelius fit ,quandole«itur Utrumquc Evan:;ulium , (icftcxpofituminaltari,
in quo Millace- lcbr.ttur, SS. ChrifliCorpus, fcerigcreiopedcs,angcnicuiatum
remancre/ Retp-- tcmper mihi vifuraefl, meliusefle, feerigerein pedes, quia fic
videturmagisDeoplacereilla animi proteliatio, volendt rt Jcm de(endere,quimlola
illaanimi fubmilfiopergeoiculatiooem exhibiu: Servctur tamcn ulus, qui
fortcincrebuit inruaRegio- ne. Nam uniformitasFidelium > indivinoctiam
cultu, perma- ximcDco, &e)usEcclc'izplacct. ^«4 Ath j TNquiresfeeund6. Qua
3. fcndum) Rclp. D.iplieemattemionemdil aliatn altain internam .
dilficiliuscooliftcrecumrcciutione, leulcflioncex libro, quim itican- tem:
atoransex mcmoria videt. cumreciiationeexmemoria; legens emm ooa videt facriti
4 Kxternaconliliitinnegationedillraflionisexternz, idcrt,in
ncgationcciusnegotii, vcloccupationiscxcernz, quz cx ledi- Verum non elt hic
lcrupulusFidelibus ingerenducnam DD.om- nes , dum docent polle rccitari horas
Canonicas in Mifla, abfoluce iddorcnt, &eocon(uetomodo, quohorz perfolvi folcnc
: fo- lentautemlegendoex Breviario , quiaEcclcfiailludrcquirit 1 fi-
deliaudienteMiliam, utfubSacroorct, fic iu attendat , utnon impediaturextcrnis
aflionibusi Mifla avcrtentibus ; eomodo , quodtflumelt lupradeprzlentiaroorali,
perquam aliqua mini- fteriiSicerdotiumadvcrtantur, idquodregulariter, qui
Brcvia- riumlcgit, advertiti Ucus, quia aonadefletprzfentiamoralis , ccrtc non
latisfaceretpr.rcepto. Addit Dicallillus tt. j. dt Eueb. diff. j. * 1 1 7.
attentioncm illam , quafolumattenditur, ctiinverbaBrcviariireflc pronunciantur,
lufficerctamadSacriquamadBreviariifatislactionera. Refle id addttum cllc
pronuncio . Notacautem Hmriq./.o.r.zf.».r. expedire, ut attendatur ab
obligatoad horas Canonicas magis Breviario, quim Sacro ; e6 qu6d uon tenetur
Millam percipereauditu,& intellectu . lu Hcn- riquez, ledccrtenon
vidcodilcrimen; liquidemnecBreviarium teneorintelligere, vclaudirc; cum
latislitpronunciare, quam- vistneiplum nonaudiam, utalibidifluminobiscfl.
Seuiper igi- turell attcndendum, utcum legis przdiflas preces, flc fimul
Miflzafliflis, habeas, utdiximus, przfentiammoralem, & il- lam habeas
attentionem , qua aliqua myiteria Millx a^tvcrus , modo lupra explicato ■ 9
Suarcz/.' /r(/.;.docet illum hiberedebitamattentioncm ,qui totoSacri
temporcitarapiturconliderationercrum divinarum ,ut plane nonadvertat, quidagat.
vrlquid dicat, aut qu6 pcrvcue- ritlacrilicans : certchocmiiiidifficileclt ,
quiaficutidiximus (u- pri t.i.n. 9. de dorm:eme,vel rapto in extalim , lic noo
apparet quo- modo is habeat pr.clentiam moralem, cic morc humano conlueum : nam
rSciptemctSuarcz, dicclarius Dicailillus, utnos rctulimus (upraibidcma.8.
dixit, ad prz(entiam moralem requiri, ut ali- quo modo pcrciriercquis pollit
miniflerium Sacerdotis . Diccnduro igiturcltprzdiflum, qui totusfitincontidcratione
divinorum , uttvihiladvercacMiilz, non latisfaccreprzccpto, nififortc talis
fitcootcmplatioi utrelinquatapplicationcm ad aliqua tandem , quz
ri-JiitiSacerdote.. 10 Dicolecund6. Anfola externa attentio, q <z non habeat
neg'itiationemavcrtencemiM<lla, quamquc przlcripfimus ».}. an (inquaro) fit
lurfi -iensad(ati<faflionem przcepti, m.ijor eft diflicultas .- Etquidcmhxc
quzltioeflcommuniscum reciutio- ne horarumCanonicarum , vclaliarumpcecum cx
obligatione ; quamvKcnimauditio Miffz nontit propriiflimc, & prcl>£ora.
tio, utdixir.r.».;t.rSc notatSuar. /^. />.'/. J Ecde Lugo dt E>uh.
d:(p.iz.'i;t.i.Sc Ecclelia untaattentionem cxigat inaudi.ione Mil- 1*,
quzfoluineflauditio, quiminreciutionchorarum,quzO. tnul Digitized by Google 12
, e*% efle hlc di- »ul cft locutio eum Deo: omen non efl valde tirailes ; nam
propterci id , qood de Ciums, latcUedumvolumusde utraque. ii Ajoigicur,
elleprobabile, UCisfieri prxcepto, rimortalicerabeo, quidiefeftivoadhibec Miflx
folameiternam ■pplicationem, cuilicadjuncuprxdidunegatiod«3«».4. explica- u ,
quamvisenim ncceuariam eflc atteationcm internam , hoc
eftinternamapplicari'memmentisadMiflam, vel officium, five adverba, fivead
verborum fenfum, Cve ad cxremoniastacrifi- cantis, ilveadDium,
doceantcommuniter Vafquez, Sanchcz, Suarez, innumeriquealiicitatiaDianaf.t. d*
H«r„c****ititrtf.x. &p ?.rt,<-i"u. oppoCtum umen , idcit ,
folumprxdittam exter- nam iaciscfleud evicandum mortale,
docueruncanciquiorcsmul- ticitati i prxdidtoDiana /./ 9c non pauci ex RecentioribnsConin.
GalnarHurudus, ipfeDiani, &probabilevocantLe(Iius,Hen- riqu-z, Liyman,
Vidtoreilus , de Lugo , eos citans diff.xx. dt bnthartjli» *.*■!• lcgiceetiam
Caramucl, M, ThttlerU mer*iu n.i ,7?, Ratiopotiflimahujus probabilis fententix
eft ; quiafal- (uin allumunt advcrfarii , dum contendunt, adtualem internam
attentionem efle de fubftantla ontionis ; undecumEcclefuprx- opiat oritionem ,
neceflselt, prxcipere etiam didiam attentio- ncm; fallum, inquam, hoceft, uc
patct in forma extremx un- cliorus, quxconfiftitinoracione, <5c umen
liSacerdos volunu- rie, autinvolunuriediftrahatur, conficit Sacramentum . Sub-
(lancia igitur oracionis nonconfillic in adluali actencione: patet item,
ficecumloquar» legendoaliquem v.g. fupplicem libellum, vel aliquid dicam ex
mcmoria ; dicorenim tunc tecum loqui , etiam fi volunuric diftrahar :
Piretdeniqucinemittencevocum folemncProfeflionis *,
nametiamlicumaflualidiftracJionelepc, velprofcracformulim votorum, adhuc valet
votum. Vide hxc latiuscxplicataapuddeLugo/V.«/. la Dixi, ncn ftccari mtrtMlttrr
abadhibentefolumapphcatio* nemexternam : nam peccari yenialiter , fereomnes
doccmus , fialiquaexcribusiUisactencionibusinternis confulc6 nonadhibea- tur.
Ratioeft, quiaeftnaturali.iqusdam indecencia afliltere rei umlantlaefolocorpore,
Sc colloqui cum Deo in oratione, & Umcn efle animo
alicniflimoiuncoMyfterio, fc i Deo; con- lulcd, inquam, nam cxcerum fi fcfe
difiractionesiogeraric , & tu illasrefpuas admittere, quando eas advertis,
ne deveaiali quidemdebcs cfle folicitus : Caramuel t.i.Thtol.mer»Ui *u.6t.
innuit, eflcprobabile, nullum peccatum commicti, ne veniale quidem, ab eo,
quihorasexobligationc reciut cum fola mcra accencione externa .■ Ratio eflc
poflct , quia hxc lola pre- cipitur ab Ecclefia; fednoneftaudiendus ; quia
ratiohuiuspec- cativcnialisnonduciturex violacione prxcepci , fed ex naturali
indccentix, ucdidtumeft. 13 Ex didlis ergo (cquitur primd,
qu6dquidie(eltooccupat fc, dum MiiVamaudit, in attionibus manuum, pedum, oculo-
rum, aurium, linguxpernoubilemciuspartem, fiexlmtobfta- culuomniattencioni,
isnondicccur adhibere ne cxccrnam qui- demictentionem,- atqueadcdpeccac,
necprxceptolatisfacjc:.* fequicurfecundd, qu6d fileoccuwcin lcvibus qmbufdam
aclio- nibus, quxomniaicencioninonobftanc; ucfiquis paucis verbis cum amicoloquacur:
f.brevemEpillolamlegac, OC umilu: pcc- cacquidemvenialicer,
fedprxcepcolacisfacic. 14 Confirmacurpriorlequela: qut*,Bt.Dttt»ittdtctUb.U,f*.
tum, prxcipicur, ucofliciumdivinum cclebrctur ftudiose pari- ter, acdcvote: led
non prxcipicur in hac probabili lcncencia ab Ecclcfia dcvocioincerna :
ergoprxcipicur falcem excerna : Atqui lud.c, qui loquicur,
quifcribitpernoubiletempus, nc cxtnn- fccamquidemdevotiouembabcc, utdictumeft.
15 Conrirmaturfequelapollerior, quia Navarrns dter*tume , &her„C**e*ici,t*f.tl.
n*m.*7. cxculat i culpa moruli eum , quitotamceruam, aut velperas percumc, ie
vettiendo, coUi- gendoherbas; ccuvas, inftrucndo ignem , peclendo caput, la-
vandomanus, &vulium, tcndendooculos in vindanum, pro- (piciendo in ripam ,
veluuvium, juxuquemambulat .■ Navar- rusergopuUt, hxceflelevia, quxdcbium
atcentioncro inora- tionenontollunc ; idemigicur de levibus aclionibus , qux
lub Sacro forte intervenirent, diccndumeit, qux lcilicecnontol- lunt,
quinaudiensaliquocandcmmodo cognoicat, quidiaciac , dicacvcfacriticans.
Racioaucem, qu6d noncollanc, e(l, quuu- lesprxdiaxaaionesiuditioprudencum, ccex
iplaexpcnencia , cumfiantexconfnetudine, noorequiruntatcentioocm unum ,
utdiftrahantabactentionedebiuMiflx, vcl orationi, fecus ve- rdqmludic, piogic,
6tc. . 16 AdditNavarrus, leve item efle , fiquisorccexobligatione, ic interim
pcnuam aptct ad (cribendum , fcd certe hoc exem- plum approbarenondebeo* quia
apurc cultro alaraum requi- nt diligentem attentioncm , qux ccrce avocat a
Sacro ; n.(, forte iu breviter te cxpedias, uc fic parvitas matcrix, atque ade6
leviter diftrahacur animus. 17 Sequicur lecundd ex diflis, ut fi quis externam
didtam attencionem habeac , fed mence vagecur etiam volunurie ad aliaa
quatcunquc cogiutiooes , peccet venialiter , (ic audiens Miflam die feilivo :
cxcipe nifi fortc ade6 quis ab hi» cogi- tationibus abripiatur , uc hx
impedianc , quo minus ceftari poflic de rebus gcllis in Sacro , ica ut aliquo
Undem modo noi adverut , quid jn illo fiac , tuoc enim non adeflec prx- (entu
moraiisi & humaru, ut fupra diximiu **m.8. de.vehe- Traftatus Primus. menti
contemplatione nenti concemplatione , tc raptu > feu ettafi . 1 8 Quxres hic
occafioneprim6 .Qui tempore Sacri vertatdeli-
beratoanimofceleratascogiutiones,ac turpiadelideria^encturne in confclrione
diccre * fe eas voluifle tempore Sacri ? Rcfpondeo, obligiri dkeret Suirez
ttm.t. d« J. •**»*/. r.ij.indicatenimiufcfenciredefoventcillascogiutiooescempo-
reontionis. VcrumrcQrus Gobttin Aifh*bai*mditi*mt S*tt,*u. X4i. lic, (e
nonprofpicere hic in rc circunflintiam noubiliterau-
gcocemmaliciamcflcncialemtaliumdiftraclionum ; ide6 (e abfti-
neriiumgravicenlura : i»c**tum t*im tft, addic, & m*l*mt »firm*rt «t.quri
tfft ftcc*t*m m*rt*U , »***dt *t* >#■ tit*ti »*tktrit*tt , vtl tvidt*ti
T*lttnt , ut ia**tt Gabnel i* 4. ditl.ti.art.l.mfi**, fubdens, h*c tft f»*trt
Uautum ftdmu, *m- inm. 9 Didturo autem cft decogiutionibus; nam, quid de afli-
busturpibusexcernis, fatisexplicabimus i* tr»a. deC»mt*m»m* caf.9.».*,. 10
Quxresfecund6. Quomododuo,quxin prxcedcntibusdi- dafunt, cohxrenc?
Didiumertenim *».!■ legencem hiftoriis , dum Miflx intereft , non (atisfacere ;
diclum aucem eft etiam» 7. legcntemhoraiCanonicasfatisfacere, atinhoni Canonicn
funt leCtiones, quxcontinsnchiftorias, ergopofterrusdictumnonco- hxreccurapriori.
Refpondeo. Cohxrct ; cum enim dicimus ; legenccm hilto- rias, nonlacisfacere,
incclligicur de hiftoriisprophanis i Unde recleReginildus/i*.i9 tj. nout,
lcgentem ilieni i devo- tioneprxcepcononficisficere; ccratioeft, qaii lectio
libri pro- phini, fivealicujusPoetx, fivePhilofophi, (ivealteriusgenerii non
facri, eftaclioexterior, quxfuanacura avertit anirnum ab
attentioneadresdivinas: ergoeft adtio prohibiufieri, dum au- diturMifla
:atle<2ioncs hiftorialcsBreviariianimum nooavertupt i rebusdivinis. . ... ai
lnftasPrim6. Quid, f.quislegat.dumMiflx aUirtu.ltbros pios, vel
piashiftorias*.g.VitamSaiidtiFrancifci, operaipiritua- liaGerlonis, Rodriquez,
Arias, Granatx, &dmilii/ Quidfi lecund6quislegattunco«tiones,
feuprcccsaliasdiverlasi Bre- viario, vel Rourio? . . ., aa Refpondeo.
Quoadhocpofteriusfeotiocum Gobat ,» AI. fhUtteauditir*. Sacri **m.t*,6. qui
redte puucledionem librica- lulcumqueprecacoriiopcimeltarecumaudicionc Sacri ,
^".lar**" jufmtdi tft , aic, fritit umiverfalit Ztrltfu. Addoego,
hujir - diledtionemeiTeveramoracionemad Dcum, quam in au ■ Millx incendic
Ecclefia. »} Quoadprius, ideft, quoadalioslibros pios , qui non
tincntorationes, etcpreces, fedinftrudtionesfpirituales, veilpi- rituales
narrationes, viufque, & fadla fandtorum, concedit , eum,
quihxcinMirtalegit, prxcepto fatisfacere idcm Grobita. 15J. licet,
utipfeidemaddit, non audeat conlulcrc : t-undatut toUeiusratiotum inparicacecum
legence Breviarium: fi t»im > inquiC, ltgt»t Hifteriat Brtviarii ,
(*ti,f*cit Ettlifi* fr"'»'' f"r ae» , fi ltt*t fimiitt alia, fia, ,
five h,fleri*i . ftvt tuftruciut, , fivt a*id jim.it ;
tumquiaejulmodiledtioeftdcleapuadexciun- dospios mocusanimx. . . ,. a4 Vcrum
hxc opinio mihi nullo modo probatur ; quii ledt.o hi- (loriirumBreviariieftoratioexEcclefixintencipne,
&inftituto: quarcxquiviletlibrisprecacoriis: achiftorixahx, quamvispix,
vclinftrudtionesfpiricuales, licetpertineant adcultura Dc1»"1-
hilomiousnecinfe, necexinftitutione Ecclefix funtorationes ,
velorationixquivilentes, earumquelecl.oinftruitpot.us inceUe- Clum,
quimmoveatimmedute ad pios voluntatis adlus; Addc praximuniverulcmEcclefix;
difticulccr enim «""enies tidelcra aliquem, quiejufmodiledtionem
(aciac, dum M.flamdcprxce- ptoaudit . Undcetiamfi nullainvenircturdifparitas
inter lcgcntem hiftoTiasaluspias, fatisefletlenfuscommunisfideliumad hasex-
cludendasabaudicnteMiflamdiefeftivo. aj Sequicur terti6 exdidtis, non efle
moralitcr prxlentem Miflxeum, quldumillacelebratur, conficetur lacramenulitcr,
veleum, quieiufmodifacramenulemconfcffioncmleri6, occujn
mentisapplicationelufcipic, acqueide6hosnon legitime fausU-
cereprxceptodeafliftentuMiflx: ratioeft, quia oon fufficit pic- us adtionis ad
cjutmodi facisfadtioncm . fi hxc picus d.ftranac , (cu
excludacmoralcmafliftentiam: diftrahit autem in ca(j noHro , quia
adtioexternaconfeflionis, C ve poenitcntis, five conlcllarn irn-
oeditipfumexcernumcultum attendendi per orationrm ad reii- giofam devotionem
Miflx ; Sacramentum cnimconfcflionis , UCCC piiflimaidliofit, noneftumenoratio,
necpropnc» nec*quiva- lcnter, utexdidtispatet. . - c x6
Thom»sHunidu$diRifi*^»tUf.t.rtf.8.gtifi.i.» \f- net, eum, quiaudiensMiftam,
cumPitrcfpiritualicoUoquuur derebusdivinis, non fatisfacere ; guiailltlocutio,
quamvis ad- modumpia, divertitabattcntioncMiflx: atvcr6cum, quidum auditMiflam,
conficecurpeccacacoram Confeflario , intendcns fufciperccorumabfolutionem,
prxcepto Miflxfatisfacerc : rauo eft, aiC , **i* lecuti* UU t»m P*trt
ffirituali Mvtrttt ab attt»- tieut tiijfai *»U tft letmie de Dra ] ceaftgj»
»*ttm , nen diver- ttt ah atttatuni Mift, *»U tlt lecntie *d Dt*m , c*j*s l*f»
tjt Cenftff*rm, . 27 Profefl6hxcdiftind>ioplacerenonpoteft,xqueenimutraci;
divercitibattentioneneccflaria Miflx ; nequeenimquxlibecpia operatiollatcum
attencione ncrcllaria c cum lulum externa Mi\k , Digitized by Google Dc Primo
Ecclefiac Praecepto. 13 l fed illa, qnz eft oratio, ut med6 probavimus, qualit
non eft confeffio, nec locutiode rebus piis. necetiam receptiocujufcun- ne
Sacraroenti . Ettiuiefiitaresin hocpunuWeconfeflione,que jttocutioad Deura,
det/eres confequenter concederc , (olum pcenitcntem fatisfacere pratcepto
wdiiionM Miflz , non.yerd cum Dco, &c. Quando ? QuAui ittbut tfl
illodiecelebratur, nonfitturbatiopublica qu6deodienonert£a-
crificandum,necimpediturprzdid}a mxftitiapubliea, &c. 11
SedquxiumtuocMiflareC-Uridebet, cumnullaprodie il- loficaflignau' Refp.
Pufq././. iri rigorepoflecclebrari quarocunque MiiTam ,
quzczterisdiebuscelcbraripoteft: melius umenfore, G cele-
breturMi(lavoti»aPa(IionisChri(li Domini.quzcongruitillitera-
pori,velMifl'avotivadeSanuiflimaEuchari.iia, quc congruitfini intento,oempe
fini dandi Viaticum in6rmo , vel Mida proxgrotit, /111 V r/vfl o rn !■ Ani
roLknrinnit _ nrw* _«_r _ firti «^iiit/m^. ■ inhrfTllim . iu»uiujuwiu|n, iiui
u«uui w iiuvuui mui uiu J u. 1 — quzccttgruitfinicelebrationis, hoccrt,
finiadjuvandiinfir Hxcille; fed certecoogruentiiis Mifla rotiva Paflionis
Domini Za d» />oi/, & Subbati SanBi. 1» r TNquiresprimd. Quandonam,
boeeft, X nefidelestenenturinterefleSacro? Refp. InomnibusDominicisdiebus,
&feflms de prxcepto . Omnesautem dies feflivi de przcepto rcducuncur ad
auofdam dies&nUiflimxVirgini, acSanaisdedicaCos* omnibusfatis co- gnitos ;
fuot autem inter fefti vos etiam connumerandi ex univeria-
liregulailliomoes.quos Conflitucio fynodalis praecipit, & non "
:con_uecudo,necfuramusPontifexforterejeciC, quofque _>Bfuetudo legitime
introduiit . » Proquibufdamfertis, dequibusemergitdubium . An ex ob-
ligaiionemortaliinduaifint? Efto hzcbrevis, & fufKcient regu- la. Eflelcilicetoblervandotfubgraviculpaeot.
quosmagna po- pnli pari oWcrvat , fi autem multi tcftura noo violant , violant
mul- ti, verumPrxlatiGlent, judicandura eft , eotdiesfeftos, "
liberapopulipietate introdudos, atqueade6(ubculpa neqv . obligare rraultaqux
huc faciunt , diceraus infri n.i j. & Aff. I
Manedieicoramemorationisdefunttorum.&dieiCinerum, primoQuadrageGmxnonert
fcilum de prxcepto, nifi in aliqua dicecefi adfic particularis lex , certe in
noftra dii 4 T Nquiresfecando.Si quodfeftumdeprzceptoincidatindiem JL Parafceves
• hoc eft in die Veneris lancli : obligatur ne inte- refleSacro, utD
fbrtetuncinc.dat fcliumAnnemciationisSandii-' (inue Virginis, velalicujus
Patroni priocipalisciviutis ? j Reip. Noo*obligamur. Itamemini, roe
dixiflcinfuperiori- Ratioeft, quialex obligatfidelei ad audiendam Mil- AT ver6
in diebus Jovis,& Sabbati intervenientibus in domada majori , obligaraur
certe interefle Sacro, fi ii inci- dant in diem feftivum de przcepto , (iquidem
tunc celebratur pro. prieveraMifla, veruraquefacrificiuro. Verumadverte,
fiinme. Miflafolemnis : facileali- tara, atilla, quxrecitaturindieboc,
noneftMifla fimmopec- caretmoruliterSacerdos, fituncMiftamcelebraret, utcumtri-
eintafereDocloribusnotaiPafq.W»Arii7"-ij.tjy. ) Siqurdem tunc
foluroSacerdoscomrounicatex prxconfecratu przccdenti die . Addo fic
declaraflefacramCongregationem apud Gavant. * Rubri* tai
Mtfaliipar.4J.tratl.io.».z^. Iucum Molfefio Naldus , Fagun- dez, Barbofa 1
etiamantedeclarationem , ftu.primmtafi.xi. dt Parituiiu.4,1. contra Vafquez,
Nunnum, aliofque, quiarite di- Qim declarationem obligabant. 6
Quzrethlcaliquispcr hancoccafionera. Cumdiximut pec-
carimoruliceriSicerdotcMiflam in Parafcevecelebrantem, 1*- nr exeo , quod
faceretcontra Ecclefiz probibitionem io re gravi ; Quzret, inquam, duo:
Prim6rationemdiuzprohibitiooii:Se- cundo, Anincafu
necefliutisdandiVjaticuterooribundo, lictat CuocSacerdotiMiflamcelebrare? _ 7
Refp. adprimum, rationem prahibitionis refte explicari 1 S.T-iom.i.^.
j»,j7.»i.i.(iii i. quem oronfs fequuntur; quia fcilicet in die Veneris Sancii
ab Ecclefia recolitur raemoria Paflio- riisChrirti, proutrealitergeQaeft,
&ide6congruumoonjudlcac
reprzfcntanillammyfticiperreconfecrationemSacramenti, ad- «le , ipfam fic telle
oftendere mzftitiain publicam ob roortem ejuf- demDomioi. . 8 Refp. adlecnndum:
faneopinioeft probabilis, quod in di-
AodielicetrainiftnreEucnariftiamfidelibus, &itemprobabilis, quod non liceat
( przter viaticum , quod miniflrari proxime mo>', rituris pofle ,
imro6&debere,docemusomnes. ) Atancclebra- Tituncpoflit, addandumviaticum,
fidefintparticulz przconfe- cratz, majorefldifliculta*. Ad quaro refpoodet
Henriquez L$.Summ»t.^.»,6.litt.s. refe- rendononnullos aflerentes,
liceretuoccelebrare} quianimirum urgerct neceflius . • 9
SedhzcrefponGoficabfoluti, &fine limiutione prolau , noneftapprobanda,
utnonapprobaturi PafqualigoJ* Mifaj H 6. Ratioeft,
quiarituscelebrandiChriftiPaflionero cum ceflatione Sacri6cii, ad puGlicum Dei
cultum pertinet, qui non eft poftponen- dus privatznecefliuti ,
cuialiterfubveniripotelh utiamlubdo. 10 Dixicnim(;i'»///nji/«/i.»* »«»:'«</
J namczterum,utidem Pafqualigus, inquit, licebit, fi celebratiofiatfecret6.
Ratioeft» quia aliquaodo aliqua , quz non licen t publice fieri,(ecret6 licent
ex c.TutF*ttrn,t*tidtCAr7tccPtrtgT. Uri> fi ftrfittutnrum tUiqui ( bot tfi,
Sacerdotum pcrc6rinantiumj'5»fr</««jf dtvttieiticililrrvt v#- Itttniu,
pHtritfufiintrt. Coofirraatur, quia dum Gc (ecret6 Mifla jus peragatur unica
tantdm Mii.- i, quando n6nnifi cum noubili incommodiute illi . — , — .ct :
quamtarnenexculationero multi Epilcopi amo- veot, utprofea6amovereomnesdebent,
concedendo, ut inci- dentainilloidiesprzcepto, pluresMiflz privat» celebrcntur
. quotnimirumlufficerevidebuntadcommoditatempopuli, in de-
fedluEpiicopiabfentis, quandoParochusnonprzvidithanc con- ceflioncmabEpifcopopoftulare,
pofleipfumperfeprzdiflas pri- vatasMiflascciebrandascurare, mihidubium noneft :
Mifla au- temSabbatiSandliincipietineocafu i Kyrit Eltifr», relidisniroi- rum
Prophetiis , quzpotidipertinent ad ofEciumfolemnitatii , quimadipIamMiflam,
&reUa0 introitu, quiiniUaMifla noo adell . . • SutuU* Sttctritti mm tUtur
ptft Mijptm «udirt, 0» ttntttur iffi ttlibrttrtl ' J T Nquirei terti6 . Si
TitiusSacerdoi die Dominico v.g. non in- X veniatSacerdotemaliura, quieodie
Celebrare pofljt, auc velit , unde ipieTitiui Miflam audire abalio recitatam
non valeat, tenetufheipIeSacrificium offorre, ut fic przcepto de audicnda Milla
latiifaciat> Raiiodubitandi eft , quia Fideles obligantur qui-
dcmiuteroileSacro, fcd quando illius eft copia, noo ver6 illud celebrare . 14
Refp. huicinquiiitioniredere(pondet Gobat i.c. »-40. te- neri
;addensduoiTheologosde hacafBrmativa rcfponfionc imme- rit6dubitare. fubditque
hasrationes; Primam,quiaconfuetudo Ecciefiaftica Gc habet , ut fcilicetomncs,
etiam Sacerdotcs, Mi(- lz interfinwlicfeftivo, G tunc non cclebrent ;
fecundam.quiaqui celcbnt, auditSacrum, fiquidemalioquinSacerdosceleorando , fed
de audiendo ; immdSjarczii/ Euch.J.iS. /.-.f 4. aic, celebran-
teroperfediiisMiflamaudire, quimcircunftantci: Gigiturpot.it audirecelebsando,oranin6obligabitur.
Tcrtiam, quia Sacci doi , qui tempore Pafchali non habet, 1 quopercipiat
Communionem, obligabituri'p(econ(ccrare,&communicare, ut prxceptum fer-
vet. Quarum,quiaq>ui ccneturadfinem, tenetur (utomneido- ccnc)adppnenda
media, Caltem ordiiuna: at celebratio Miflas uGutiflimumeft,
&ordinariummediumad illamaudiendam. Ad rationem dubiundipatet ex ditfit
relponGo , hoc eft , )am in proraptudleMiflam, quandoadeft Sacerdoiipfe, qui
celcbnrc potcft. ij Sedeftprivilegiumcelebrare: nemo autcm tenetur fua pa-
vilcgiouti. Refpondeo, negando, id privilegiumefle; e(t enim quab
naturalisproprieusSacerdotis,quiadhuncfinemordiiutur , nempeutcelebret . 1 6
Sed funt non pauci , qui mallent audire Miflas quatuor, quirn unam&cere:
Refpoqdeo, hocprovenireex corum vitio, quod proinde ipfoi exculare non debet s
fecus. G ca difBculus proficitce- returexnoubilidolore, inflando, vcllegendo,
vel inlcrupulis irrcmediabilibus. Ha<2eousexdi<2o Authore. ciimrtmt
fubmiff» vt, ttlthut , tttt » fidtliiut ftliiftt ertutft* ? 17 T
Nquiresquart6in huncmodum: Sacerdosproximiprzce- J. dentidieDominico,
a<Je6fubraifla voce celebravit^ utne verbumquidemMiflzomnes, qui
interfuimus, audiverimus , fatisfecimufneprzcepto? 18 Refp. tibi,
&circunftantibus/aret fiit verbis BejaLufita- nus inrtfftnfii ctifmmm
Bouenitufium tditti unmi »89. /«/.97 • 1* utfiru TiliiitfifimaLufituiti*
finquit) »/ dtvottoni , & ttnttmflatitm fu- tT^uuatiumctnfuiutUTy mmtrttfi
ftfitmm, fmhmtfftndti vtct frtvu- tut Mtjftt dicttt , ut ntnntfiift ftlt
fitcrificuni uudituur , & *i tt , aui Mtjfitnfirvit , auiid ulttmu verb* ,
uuihttiH rtffmdindmm , & /*- mtnqmicunqtii uBuU , ty fucrifitit fmnt
frtftntit , Itftm dl AudUud» Mtff* iu diififit ft udimfltvifft futunt , iuit
nibil tmmiuh uuiUnt , vtt ftrcifnnt , dummtd* MW humun» trt&i ■ gtnuflixi,
udtrunttiHti adU finty & ctttrufucitntti , jntab tltn fitrt in divtrfti
fartuuiti M-if*[f ^ Itnti Digitized by Google Taclatus Primus. ,nt\ ntcmllut i
CathtJicmT.pifnpii, & DtBifimit Ctnfefftribut ift mlicui mjtdus ftTUfulut ,
futd frtttptmm dt amditada Mijfa fimt tranfrrcfp " , fti vtctt Sattrdttum
Sacra facitmtium ata ptrtrpt- iq HzeBeja, cumquo&bfolutefentlo, qooad
fideles ejulmo- diSacrointereflentes. AtveroquodattinetadSaccrdotesunvfub- tniflccelebrantes,
nullaurgenteBecefliute, lcd foliim, ut luz devotionilerviant, neclaudare»
oecapprobareBoflum ; &«tio cll , quia fic Sacerdotcs Lufitani rubricas
Miflalis non obfervant , quxrubriczalia, lummiflavoce alia, voceelata,
recitandadi- (ponunt , prar tcrquamqudd fraudantur fideles de fpirituali frudu,
quieoalcilbletexauditione Oratiooum, ^vangcliorurn , Epifto- larum, Syraboli
fidei, &fimilium. Addetertid, Millam, licet privatimcelebraum»
cfscperfcminiftcrium publicum, ut alibi explicuimus; quare, utritcperagatur,"nonelladf»laraprivatam
Sacerdotis devotionera reflri ngcnda . ao PorrojuvatopponereBcjx
LufitanoHifpanum Navarrum» dcquo Navarro, Si v.Miftm.jo. fic habet : Navarrui
pttcart , ait , Miffnm ita fnbmifti tiltbranttm . ut thcunftanttt ntm pejftat
audirt. Videsergoingeoiorumdiverliutem; Beja de devotione illudidcmprsrdicat,
quodNavarrusdepeccatocoodemnat; noo Camenputo, qaodpolutconderonare demoruli,
cura non appa- reatmanifeftumcaput, undeuntapeccatigraviascolligatur, &
prudenterS.Thomas imautdiibtt 9. aa.y. num.11. fic monet; P/- tiniltni
dtttrmiamur , aliaaid tffi ptccatmm mtttalt , atfi ttprtjfa viriiat habcatmr .
xi Quzretexhacoccafionealiquis, quiddicendum ,contrade eo,
quiIecretasMiflzorationesalta, feuelau voceprofert? Rcfp. huicqitzftioni,
fifcrmofitdcverbisconlecrationisGo- *it in Aiphabtt» fatrificantium (ic
fatislacit : SJim Vtctm adii intta- d,t , nt mmtfttr fatra Vtrba Ctafttratitait
andirt (jueat , txcufaa • ejufmodi vmnonhabet, nifiqoando,
(alteraucite,?rzlaticoa- (culum includeret, quo pacto jasn cflet legitima .
Rark>eft,quiaid pertinetad jurildi&ionemlpiritualem, quam
nullamhabetPopu. lus, fed habcntfolum Prziati, quibus eam Chriftns Dominus
cornmunicavit. Idquodnonitafe habet in jurifdictione tempo- rali , haneenim
primitus refidere in poptllo, ob hoc tamen Princi- pibuslf cularibuscommunicaum
eflead (nelioreragubcrnationem doccmus omnes. xj • Subinquires , fi quando
Prioceps mandet obfervariatiqua fe- f!i , ut ob infignent vidoriim ; ob
eororrationem Rcgis,imm6etiam ob re verentiam alicujus Sanct i de Republica
benemeriti ('quz non acccdeatePrzlatijufliooefcftafzcularia, non
veiofacraappella- riritepoflunt) eltncobligatiotuoc Milsamaudiendi, &
conle- quenterifervilibusabftincndi? Relp. non cfleobligationem
inconfcientiaexvirtute religionis ■udiendiMitram, velabftinendi
i(crvilibui,iolumenim tuncex-
ternafe(liviusindicitur,&eiternaabflinentiainegotiisprohibe- tur - Ioterim
tamen non nego ,contra legera civilem peccari pofie,
&ContraPrincipisobedientiam: (ed hocraorule vix , aut nevit quidemdefatlopeitio&erc,
alibii nobisdifputatumeft. xjl Subinquiresiterum.Epifcopus(idem
JicdeBpilcopalemju- rifdidrionem habentibus ) fub qua conditione
potcftindiceredici feftosfacros, inquibusfitabftinendumifervilibus,
&fitaudicn- diMiflamobligatio? Quosut fcimusomnes , & advertit Caflrop.
te.}.dif.i.p s.».j. etitmregularesobfervaretencntur, 19 Retp. lubeaconditioneex
jurecommuni, ut id faciatac- cedente confeolu Cleri, hoc cft majoris partis
capituli , & ronfenfu populi, ut habctu r t. ctnaatflut dt ftriit . Puto
nibilorainus,in rigore Epiicopumpollefiocpofitivoconlenlupopuli, qurrnlJti! eft
non *'» fcpucopun contradiccre: dine nimirum fic legitime in di (unt% mtia nm
adtfl ptuiptum pavt dt ftcrtta Ctnfttratitnt , JO Mooetautem Urbanus VIII. M
BulUtdttaanao 164». ( fcd gravit vtrb vtniatii damat , aaandt ouii ,d ftx , vtl
ictc p*fm nonjubet, necpoteftatemtollit) utparce,neicilicetfideles mul- vtttm
ctnfecratitaii inttndit : Kurt.tlii veri , qai ad auadrattnta toruin feftorum
frequcntiaaggraventur , hancpoteftatcm Epilccs- a-iJiri cintatvJht. Hscc illc.
Icd profect6 hocde mortili nimis piexerceant. Qu6d verdUrbanusfolum moneat
Epilcopos , & tvidiri cinfatvJj-.t. Hzcille, ledprofecl6 hoc de mortali
nimis rigide didom efle videtur ( cxcepto notabili (candalo, vcl contem- ptu,
velanirooinduccndinovumritum) idquc propicr eaodem rationem,
quammod6innuirauicxS.Thoma. *x Si ver6ferroofitdealiisorationibus, quas fecrete
dicendas aii:-oountrubric«t refpondot Qutrtus inrubr.Attffaliiparrti. tit. J6.
dttb.l. (c putare , ptccan mtrtaliltr tum, aui aita vtei liti* trtum Cinentm,
vil parttm tjut natabiitm, vtlnttabiltm partim aliam fretum , aaa ftcrtta-
rttitari dtbtnt , fi id fiat ,-vil animt iniuttndi ntvum ritum , vtl cum
(caadalr atttrum . H« ille ; &quidrmreQei finotes umen hanc uitimam
conditioiient (fi id fiat &c.) quodposetian ip fimili advertimui mod6 oun
fnccedente. • gmand* Antutfftrii Civilstu vivtrmnt tiltbrart ditm f*- fium, a*
Sacctgtret teneantur iniirtft Sacr» iUt diii t»t, ioquahujufmoditdlunt vcrb*.
Nt autim dittftftit a ttcitum Ordmariii atmia alitutrum fatilitati , aut
Pipultrum tmpertunitart , dtintrpt itirum multtplicari ctmtiatat , t»(dtm
Ordinariti in Dimimt mintmui , ut ad Eccltfiafticam * vandam aauaJitatim
,dicutr»ptrpituii futurit tm Qus - 31 T)Ertinetadcircunftaotiara mutadt, hora
afllfteodi adMif- 1 fam, quaremerit6inquires(eptim6.- quid fit feotiendum
deejufmodihora? tx Rclp. QuacunquehoraSacerdotescelebrent^obliganttiiFi- deles
uniMiflzdiefeftivopnefcntesadflfle. Riteautemcdebraat ab
Auroraufqiieadmefidiem, & ex Privilegio i Pontifice aliqui- Nquiresquinto.
AnSucceflores, &poftcriobligentur ad busconccflo, etkmunahoraante Auroram,
& una item ciroter fefta, quz voverunteorummajores, &fican obligentur
horapoftmeridiem,quoruropriviIcgiorumexplicatiooemfatiseTit viderc apud dc
Lugoi* Eueh.dilp.io.fetl.i .aliolque . &fican obligcntur
"nterefleSacro? Ratiodubiundieft, quia nemo potcft fuo
votoaliuraiicligare, alionuitenererisfieriReligiolus, fituiPa-
rentesReligionitcdevoviilent. * 14 Rcfp. CertumcoramuniterputaturiDoUonbus,qu6dob-
ligentur: Ratiocft, vel quia prim6, ex juflitialegali, leuexob- fervantiaerga
AntcceflorestenenturPoflcri rata hiberc.&coofir- mareejufmodi votapro
publicoemifla, & non inducentia valde roagnumonus, ut
noUtBonacinaW«v«#f.«^.xa&Filliucius tr. id.n.\(>i. Vel(ecund6, quia
Epifcopus, vou illa apprabando , mandaviteafervariiPofteris; ut tenet Suarer
La.de v»t,tap. 10. & Layman/.4..rr.4.t.io».9. legeetiamThora. Sanch.
I.a.fammat. j y.1.16. AdditNavarrusMAfuHMiVt.tx.a.S.' hanc obligationenx
oririex vicontradlus, &promiflionistranfeuntis in Succeflorem univerfalem:
quamumen rationem difficulter fe credere, dicit Gobat im Alphabitt audttttnit
Sacria.ii. vtl J. ut habet Pafq. in »b- (irvatitaibut faper Laurttumn.zx.
quiavoti obligatioafficit quidcm regulariteruntumexprefscvoventcs,
fedaliquandoettamvoven- tes taci te , quatenus voluntas Succcflorum cenlctur
raoraliter inef- Qu.6JGuoicadumuxat, vclpaucz MilszaliquoinOppido ce>
lcbrentur, quacunquehoraaudiendacft illa, quz celebrabitur ; unde fi inaac
diluculodicetur illa unica Mifsa^naneeft audienda; u vetfdiceturinmeridie;
tuncaudiendaerit, quandonulla ratio- oabilis oonaudieodi caulafubfit. )) Wixi ;
imicA Mijfa ) oemoenimobligaturadplures. nampro- pterci in rigoredie Natalis
Domini , unam Mifsam audiendoprz- ceptofatishtlufiicienter: ficutietiamSacerdos
non obligatur co diepluresMilsascelebrare, cumfemelcelebrando loum t,
legePafquallgumdeMilsa-.ixjx. ^4 Aa aliauaad» amtt mtdiam noHtm?
j^Nqui/eso£uv6inhuncmodunK Poteftcontinrcre, ut iit- Smifnam leritimt diet
ftdii Jtaftitnit fmb Mitatkmt lS T Nquiresfexto. Quifnam
indicerevaletfeftosdies» inqui- A butoosinterefseSacroteneamurr %6 Refp.
DiesindicerefeftivosprouniveruliEcclefiainhono- remDei, &Santlorum
(utiqueCanonizatoruro, veletiamBea- tificatorum) pertinctad Romanum Pootificem
fumraum , pro Dicecefi , vel Oppido ad Epifcopum , modo mox expl.icando n.ii.
Eandemvimhabetlegitimaconfuetudo, five univerfalisprotou Ecclefia,
Cvepeculiaris pro DieceTi, vel Oppido ; lcgit ima, inquam,
quiacxloconfuetudolou,orudumaxatcxpopuli obfervatiooe ,
diatquisMifsamantemediamfeftifequentis nodem ; hic ergo fati s facit 11 e p r
arc c p t o ? CalusquotannisoccurritinnofleNaUlis Domini, in illo pri- rno
Sacro, quod cctebratCardinalis in SacelloPontificio coram Pontifice, nambzcprimaMifsa
(blet totaabfolvi ante mediam notiem, ut latc habct de Lugo de Eucbariftia
difp.t j.bh.jj. quan- tum igitur facit ad nos , inquiris, An tunc fideles
atudiendo Hlam Mifsam , fatistl voNatalisDomini? Refp. (atislacerc. Ratioefl,
quiaexmente Ecclefiz, feu Pontificis illa Mlfsa pertinet ad diera feftu
Naulis,unde etiS | nulla aliaadefsetratio, certeiubefseconceflionemPontificis
dicendum erit ; neq; enim przfumendum eft,ip(am velle,utduas M ilsas tunc ii
fideles cx obl igationcaud iant.gui tam devotos,& foflici tos in 1 u.
diendaillaprima Mifsa feprzbueruot. Imm6addo>fi ioaliqua Pro- viocia ufus
antiquus fimilis vigeret , quo media nox prz veniretur, idcmfentjeudum clic ,
Himirurn coo(uet«dincm illam efse lcrvan- Digitized by Google De Secundo Ecclefiae
Praecepto. dam ,&confcquenter per illam anticipattm MiflaraEcclefixprx-
C^6U^cd^e«chincd»turoccafio:ali»mdubitationemrc(olvencli, am Gc propono.Ego
nudiuftertius volcns de vEQate itcr longum ere, furrcxi e letio, Sacerdoteraque
ora vi, ( ut quia crat dies Do- minicus) cclebraret,me,
meilquccomitibusprxfentibus . An- miitSiCcrdos, Miflamquecelebravit,
quaperafla, clarc cogno- vimus eamfuifleantemediam noftem cclebraum, fatisfeci
ne ceo &comitcs, &SacerdosEcclefiafticoprxcepto? 17 Refpondeo.latisfecifle,
necopusauditionealterius Sacri : Quamvisinpromptunobisfuiflet;
fi,utrcfcrtur,illaauditioprior bona ride habiueft. Ad id diccndum,mc movet
benigna MatnsEc- clclix pietas ; nonenimmihiperluadercpoflum , quod huicbona
fideooeranti, illaimponatobligationemintereflcndialtcriSacro : 15 rorem ,cos
largitus eflem Ecclefix SanQi Petri>non poto,Deum efle ad e6 rigorofum
exaflorem.ut vclit me alios decera aureos EccleU» SFrancHciconferrc:
idemcertenoneflet, Gegoex)uftitudebe- rem daredicrosaureosdecemTitio, &darem
, quaravis bona nde, f,c«c. futrcri c lcdo, Saccrdoteraque oravi, ( ut quiacrat
diesbo- Cajo ; quia in hoc calu rernanet in T.t.o |us juft.t.x
tacere,iurrc*ic«. w» :i-„.?.,„-«;,;K...nr»rMt;h... a n_
dccemaureisCbidebitis,quod|u$,utdocemusomncs,eft valderu gorolum; at in
prsecepto deaudienda Mifla.vel in voto rjon interce- dit ius jultitie.ted
debitumex virtuteobedientie.vel religionis^ue tanti ngoris non funt , &
cura tunc Creditor fit benigniUimus, iple
nonprxfumiturextorquerevelleiteraumiolutionera. }S Quxres. Sacerdosille ,
quiantemcdumnoctem,atq,adeo nonindTeDominico, fedSabbatoMiflam illam
prxproperam ce- lebravit, poteritne legitimeiterumcelebrare inhxrenao alicui
opinioni, qux putaret, ipfum , quia vere hoc die Dominico non cc- lebravit,
jushabereadcclebrandum? rji;:;„Vr^fret Refr.Cum
h*cdabiutiohuju5locinoiifit,alibi,hocoft,inpro- Confi rnaturaHaS ****
priotraclUu de Milladeterrainabitur , nunc autem cempui . ett
i^^t^^S^lFn^m^vetiocu^ma- quieiccndi, &finemhujusannittbor.buS.mponcnd. .
Valete. operann, uu uuyuu» • VT~ ennjidt, dico, nam, fimala, nemol.berare,
utexfcconftat , ib iterata auditionepoflet. DE ECCLESIiE PRiECEPTO, H o C E S
T DE SUSCIPIENDO POENITENTIJE SACRAMENTO. ,N duas partes dividitur haec
Traaatio . Altera explicat ea , quae pertincnt ad pceni- tentem , idque fiet a
c. a. ulquc ad caput 24. prius enim m cap. primo aliqua pcrti- ncntia ad
materiam , & formam hujus Sacramenti prjcmittere oportebit. Altera cx-
plicat ea , quae pcrtinent ad Confeftarium , id quod fiet a cap. 24. ad finem
ufque , ouo Daclo dedaratx fatis iuperque crunt quatuor Partes hujus Sacramcnti
, niniirum Contri- tm cordis , Oris confefiio , Abfolutio , \ Satis&aio .
Noftris conatibus profperc afpirct Deus. 1 /~>Umomnia bociniti
breviterafferre. . & , &forma,prxftat tirc* hujut S*cr*mtnti •i
TctnkintU. S TV">prim°, materiararerootam efle pcccattex S.Thoma li
»».«.84. Noncftautemlenlus, quaC peccau fint matena exqua, ledmateria,
circaquamSacraroentumPcenitentia verla- x qua fed materia, circa quam sacrarocntum
Keenuenitae veria- tur Nomineautcmpcccatorum non intelligimus peccatum ori-
Rinale, quodcumnonfitnoftravolunutecontraaum, deeopce- nitcntiam haberc non
poflumus . Quod fi S. AugiUhnus libro de ve- ra
&falfapccnitentiafi?.!J.ait, nospcrtoumvium hujus ori- citialispeccatipornitcntiamagere,
lumit nomen pcenitentiae fa- tisamplc, &fcnfusefl ( uthajiet S.Thom. »4.
di(l.i6.q.\.«t.x. QHtt<H*c.i.) Nospcrtoumviumdolere, qu6d in peccato fimus
concepti, & natifiliiirz , ccquodpertonmviumobcauuraori- pinalispeccatiinnumeramalapatiamur.
Necetiamintclligimuspeccata aUualia ante Baptiimum com- mifla,
utnonintelligitTrid./<0'.i4-<»'-'- R.«ioautem eft , quia
hxcadmiflafuntabiis, quicxtraEcclefiamfunt ; quarcEedcfic iudiciononfubduntur;
eruntergomateria Sacramenti Pceniten- tizpeccaucommiflapoftBaptilmum. a Quxres,
peccatum, qu6d forti committitquts in ipfoRa- ptilinoT utfiquisadultusaccedatad
illumfincullodolorc depec- catis adlualibusanteicommiflis,velcum
volunuteadmittendiali- ouodpeccatummorule, quo pafloisdicituraTheologisaccede-
read Baptifmum cum fiflione, tale, inquam, peccatum eft ne
miteriaSacramentiPoenitentix? 4 Relpondeo, efle materiam hujus Sacramenti ,
atque adeo oporterc, illudadConfcflionemdeferre. Ratiocft, quia hujul-
rnodipcccatumcomplcurexco, quodlufcipitur BaptifmuJ fine dolorc,
vclcumanimopeccandi : Ergo prius intelligitur lufce- ptusBaptifmus, ocdeinde
completum peccatum ficlioni j ; ergo eritpeccatum commiflum pofl Baptitmum,
atque ade6 inateria ncceflariaconfeflionis ; & pnOicequidcm hoc procerto
teoeodum eft quiapraflice , utnout de Lugodt rctnitt»tiMdi(f.i6. num.i.
nemofcirepoteftfuarrjpcccatumduraflefolum toto temporean- ;i, &non fuifie
continuatum poit Baptilmum . Legan- rW. d< ttutp. LctUf. tur Suarez, &
Vafquer cittti ab eodem de Lugo ibidem . j Dico)>cund6, peccata venialia
efle quidcm matenam ido- neam,
&fumcientemhujusSacramenti,nontamenneccflariam ,
cumeaaliiseuammodisrcmittipoffintexTrid./<.t4.rj- 6 Eodem modo peccata , a
quibus lemel quis legitimc eft ablolu- tus, funtmateriafurliciens, non autcm
neceflaria . Swtzdilfn. HSh.tlATmkkmiij ft8i*.i. aliquepaflun: quod
fidicas,ior- mam hujus Sacramcnti , quam mox affcremus , in hoc calu forelal.
iam.cum ooninveniatpeccaU.iquibusPcenitensperillamablol-
Tatur,quandoquidcmabillisiamfuitinaliacoi.teflioneabfolutus '. Relpondeo,
nequaquam forc faliaro , fiquidem (enfus formx eft : Cnftn tibi ftr
thftlutiaium gr*ti*m S*tr*m**t»ltm ,• qux ordi- natur ex le , & vi fua,( fi
ab ioditpofitionc lubjctti non impediatur) 1 adpcccauremittenda,
&confcquenter, quapcccata omn.a de- lerentur, fieahaberei. ... a 7
Dicotcrti6, materiaroproximamhuiusSacrament. non elle lolamorisConfetrionem,
utDurandus, &GabrieldixerUTit;led cflctresadtuspcenitentis, hoceft, aflum
contritioois , leu dolo- ris: aaumConfeflionis : afluro latisfatlionis . Suarer
Ut.jM». /fS.j.curaS.Thom: aliifque, &aclusquideradolorisht fenfibilis
(utrequiriturabomniSacramento) pcripfamorisConfenionem ;
latisfactioauterocftpars, nonquidemeflcntialis, fed integralis, verum hxc
latius Theoloji, & videri poteft Bellarminus t.7. dtf*. nit.c.w. aliique.
Form* g Tj St abfolutio , qux ex comrauni Ecclefix confuetudine D fic ulurpatur
. Htminutntfttr Jtfut ChriSlns tt *bfclv*t . Ettgt **BmitMtt ifjtnt mihilicit
indifntcttmmiy* , *bf*liMtt, infrimitMbemni vintul» tx- cemmnnicntitnis, (itfttnjitnit
, inttrdiiti , in f nnntnm ptffnm , O* indigtt: dtindt tttte*bftlvt m ftccMtit
tnii in NOMINE FATAIS , ET FIUI, ET SPIRITI^S SANCTI. Amtn. /'../V» Dcmini
Xeflri Jtfn Cmiftt , & mrrit* Btntiftm* }A*rU(imftr Virtinit, & emjuum
S*nHomm , & anidquid btki ftxtrit , & mMh [ufiinutrit,fit tibi
inrtmiftitntmpttcMttrum , in nugmtntum gtMt t*,ty prtmiumvit**tirnM. Amt*.
Aliqui etiam prxmittunt illam precationem , MiftrtMtnrtni, amnipetfnt Dtnt ,
f> itmiftii ftctntit tnit , ptrdntMt tt Md vitnm Mltrtum. Amtn. ,
Sicutialiiomittunt illa verba ( mihilitit indtfneeemmiff*. ) Illud itemve.rbum
(fufptnfitnii) appont noo debet , quando abfolv.tur Laicus,
dequarevideCajcUnum-w.^/Wv». B 9 WO- Digitized by Google i6 Tra&atus Secundus 9 Notac autemSJv.
Abftlmtiem.T. in brevibus Confcflionibus , utillorum, quifzpeconfitentur,
laciscllcdkerelolum , treteab- f$iv» i ptccatit tnit in NOMDiE PATRJS , ET FHll
, IX SPt- A/TVS SASCTl. Amtn . Idcmefloin necerTicatcurgcnte , mortis periculo,
imm6 etiam inlongioribus, quaodo multiadfunt pceriitentes, quo fcilicet ea
brevit.ite longius ccmpus luppcucConfellioncmappecencibiis, 10
Hzceltcomraunispraxis. Verum fi inquiramus , quznam
»erbaluncomnin6necellariaadeflenciam, abiolutioois/ Dicocf- fehzc, abfelvttt,
itaValentia, Sntec, Navarrus, aliiqucfuis inlocis,
iScfavetCouciliumFlorentinumindecretoEugcnii , <5c TridorUinum i'.
■',i''.i4.f.i;.5.quatciiusdicunttbnijiincllehanc : *Z$ tt abftlv*,
&raciodt, quia hzc duo vcrba fatis lignificanc id , quod pcr hoc
Sacramentum clTicitur . Namficuciparticula ( rto ) fuffiricncer includicur ,
(eu explicacur in vcrbo, Abfelve, quod eftpriraxperlonz: lic particula (
aftccatii) incodcmvcrbo in- cluditur, diccxplicatur, abtolvieaimdicicur, qu6d
elt vinculis ligacm, quxvincula, qu6d fintpeccata, fatisdeterrnirrace ex-
plicaturcxeo, qu6d peccata pcenitcns fitconfclTus. 11 Duohicnota ; Altcrum,
dumprxdi<3aConcilia dicunt , formam hujusSacramenti cfle , tgett abfclvi ,
nonidc6iddicunt, quiaillud (tg$) ficdeefleocia, exprciscprolacum: fedquia vo-
luerunt illudexprimerc, quoJ inutu EcclefizLatinx ufurpatur. 11 Alternm,
invocatioSinclillimzTrinitatis, licetin Sacra- mento Baptilmi,
«3cConfirmacionis pcrtineat ad eorum (ubftan- tiam>
nontamcnpertinetinSicramentohocPcenitentix ; Racio eftipfa Chrilti Domini
infliiutio; Et merit6quiain Baptilmo fic profelfio fidei ,
&inConfirmationedaturrobur ad eandemfidem pubiiceconfitendam :
quarecongruumfuit, utin illarum colla- tionefieretmcntioprzcipuimylteriifidci,
qux congruencia non apparctinSacramcntoPcenitentiz. Immdcum hocSacramentum fic
inlticucum ad modum judicii, <3c prolationi» lcncentix , in quibus non fotei
apponi ejufmoJi invocacio; meric6inillonon apponitur, nifiex congruicate.
Peccaret taraen vcnialitcr, qui • extra ncccflitacera invocationein prxdictara
omitteret , quia agerct contra u(um communcm Ecclcliz, quamvis non in rc gravi.
i? Addamu«&a!iaduo: Priraum, incafu necelTiCatis, qualis
eflctv.g.innaufra.nio, quiiido plures peterent abfolutioncm , &
obtcmporisangultumnonpoflcnt abfolvi feparatim, «blolvi fic potcrunt. Er$ v$s
abfelve: &r. 14 Secundum, nonelt necefle proferreillud (/t*»»r,<4«n)quia
" non ablolvitur finealio ,fa!tem indirectcremii- non reddaturinvalidum,
peecabiturexeo capite, quia receditur ab ufo, Oc praxi Eccletiz in re gravi:
nifi force* tam modica eflet mutatio , ut parum pro nihilo reputarctur , vclnti
cflet omittcrc iliud ( eg$. ) Abfelvtrt [ub 20 J^Ubiubis fecund6 . An abfolutio
poflit fub conferri ? Rclpondeo, t3cdicoprim6. Abfolutioncm daum fub quacun-
3uecondicioneinfuturumpendence, nonvalere: ut fi Sacerdot icat : mbf$iv$ tt, fi
facram ima^inem Drcpanitant Yirgimii iavi- ftrii , vti fi fnrtt abtala
rtfiitutrit , vtl fi timt fuferi$r ratam ha. bmerit hant abftlui lenim > ita
Gajccanuso.ai.Wra . <3c palTim Theu- logi . Ratioell, quiaSacraincntanondifTcrunt
clTcdusfuos infu- turum, led ftacimillosconferunc: tjquidemcxinilitutionrChri-
(li, ttatirnacSacramcntum exiltit, Gratiamparit, ut iatius ex- plicanc Theologi
; mulc6 magisiddicendum clt in Sacramento Pceniccntix, in quo lemper cllct
periculum illlld fruflrandi , li advenienteconditione, Penitcnsinvenirctur
indifpoiitusadGra- tiam conlequendam . ai Dicolecund6, valere abfolutioncm
datam fubconditione dc rc prxlenti , veldere przterita, quz fupponatur jam
aatci prxcxtitillc ; utfiSacerdos dicat : Abfctvo it, fi tu$rnm ftcca- terum
doieftm habti , Vtl kabuijli ; fi nrumnm habti refiitutnii , vtl rtfiitnifiiy
imm6 ctiam (i per magaam imprudenciam dicac : h£$ tt nbf$lv$% (i h$t mnni $rrm
t/l ($t . Ratioefl, quiaficcct- tumcfTiciturSacramentum ; veritmvalde notandum
cft, Sarer» dotera nunquam debere fic abfoivere; fed priusinterrogec Pce- .
nitcntcm, andolorcm habucrit, vel habeac? An rellicuerc ve- lit ? &c
Poflciabfoluteabfolvac, (ic enira requirit forma Ju- dicii, ad cujus normam
inlticucumeft hoc Sicramentum, Ca- jetanus ibid. as Dicoterti6,
liciteconferriabfolutioncm fub conditione i« • fcquentibuscalibus. Prim6.
QuandoSacerdos dubitat, anis, cuitis Confeflionem audit, fit racionis compos,
utliatidiat Confeflioncmpueri, vcl femifatui : poleftcnimtuncdicere: tt
nb($lv$> &c. fi nfam r*. titnit hnbtt, iuMcdinnU/nflrua.SMfTjetum l.i.
cnf.i». ubi no. tathujufmodicondiiionesrachuscfle menteadiicere, qulm voce
proterre • sj Secund6, licita etiam erit abfolutio, quando, expenfis, dubiut
Sacerdos, an fint peccata ea, quz l confcfluscfl ; pocelt enim dicerc nbftlvt
t* &c fi M, j»4«>j- iatn unum morcale non ablolvici (o;
&RitualcRomanum in formaabtolutionis hanc vocem non habet, utnecTridentinum
mod6alUtum. , $\M% funt ftxtntn. Medina ibi4. • • it Abhis,
quzhadenusdiclatunt, diflentiuntnonnulli; quc Hiclille, lcdtor, «Jchabehujus
reidiltincliorcm notitiam :Do- diflenlio, cumfitTheoloi-ica, vidcaturapuddcLugo
difp.n. <t« aoresnonnullicum Suar. i.xH.depctm.fta.i.m.il. advcrtunt , fi
fxntt.m.iio.&dttnttfi vtrb» *bf$luti$»iti 16 D Refpondeoad primura ,
fircmaneatidcmicnfus, fancvalebit, filmm id tfi , ntc vidtt UtflSicerdosdicat:
tili multiftitnndn fint ttttnti fnndamtnti ; nutiibi tnim tnit Ubiubispriro6 :
An valeatablolutio, fifiat mutatio verbis/ Rurfus, anearoutareliccat? quis ad
Confeflioncm atfcrt fola pcccata dubia , dehcrc cum 1 ri,
utaddataliquodpeccatumcertum alias confellum, uc
rumcertaconferaturablblucio:qu6dficertum inveniri ne
tuncabfolvipoteritfubconditione, mododicTo; fitameni ter judicetConfeflarius,
iuconlulifaluti Prxnitcntis. Univerfalius autem, Sc expeditius fic habet
Mcrolla ti.t.d. l.iw.J S9- guumvii tfttmnm Cenfitium (Jt , mt tonfittnimnttrUm
dubmm , ndjnngnl nu-iued ctttttm , nlint ttnftflnm ; tnmtn ctn- vidttut
ftutftum : nuU frncifr» nin (umt fn~ urnmtntum libi tinftrt, vel d$: t$»J$»e
tibi ftc- ttftum ittvtwtur imftfitum , minut injunn fit tun: nbftlvt
Excttltntinmvtftrnm , vtl Diminntimtm tnnm, vtri n*n txfenitut ftruuli
mitnti$mii: nen tn &c.Rttnx$, libcr$ tt * ftccntii tuh: Rimitti tibi
ftttntn tnn. NoutautemhicSjarez, & Valentia meliusdici ( nbfilveti ) quam
(rrmitttnbi) quiainverbo, nbf$lv$, magisexpliciteadus judiciitJgnilicatur.
Przterci, fideturabfolutiofubimperativo modo, vel indica^ tivopaffivo,
valcbicetiam abfolutto: fi Sacerdosdicac: Abfetvtrii pcnulcimacorrepca :
nbfiivnrit : nbfnlutut tfte, Ri~ miitmmtmriimitibiftctntntm*. Ita deLugo<i«
Pcenit.U. 17 Dcnique Sotus in }.dijt. *$,.a\t, valcrcabfolutionem, fiSa-
cerdosproferatlliquomodoexfequentibus, cumumennonvale- redicatSotus/i»t. difi.
tndtmq.i. Jubie , tt nbfilvi -. Plnttt mihi , tt nbfilvi ! mnmd* , frtti- pi$ 1
vet* ti abfilvi . ProfccT6 faltcm dubiz erunt ejutmodi formulx. iS
Contraver6,abfolutiocert6non va1ebit,fidcturfub vcrbis optativi raodi,
velfubverbisdcprecitoriis: (it. Vtimnm nb(*lv*t t* Dtmt * ptttntit tntt !
Abftlutitntm fcccnte- rmm tribmnt tibi Dtut. Or* Dnmm ttt tt nbfalvttt ,
SantTusThomas^H/Sr.ii.t.i utrt t.aitcontrariamopinionem cf- fcprzfumptuolain,
«Scerroriproximam ; Etmerit6; quia /#*». lo.ChriflusdatSacerdotibusabfolutcpoteitatemabfolvendi
, di- cens: ^uermm rtmiftritii tietnta, rtmittmmtmr lit \ inftituitenim
hocSicramentum permodum judicii , inquofententianon fertur deprecando :
nonficSacramen(umEx(rerazUnclionis,quiahoc inftitutumeftlub verbisdeprecatoriis
fattbig. ubidicitur, indu- tamt Pmbyttnt Eetttfia, <5c ertnt fuptr tmm,
&c. 19 Jamver6, quoadlicitumufumdico,fcmpergraviterj>ecca- ri , fi
lUmuteturforma, utinvalidum reddaturSacrameutura , vel rcddicurdubium, quiatunc
peccatur contra revcrencjamSacra- menti illud irritum
rcddendo,<5ccontrapcenitentein, dqgratia Sacraraenti i!lum defraudaodo.
Qjiandoautcmiumuutur > ut farma mbfelmti*- mit tunc radit fupra mattriam n*m
(ufficiintim , ftd tamum ren~ ditiinaiittr , fi ndrfl mattria : cenditie amttm
mihd pinit im tfft \ Addt , ijued ttntrttur qmii pluriti idtm pttcatum
temfittri , qutd mmti* )urt prebatmr . Hxc Merolla . 14 Tcrtia ;
licitaetiameritabtolutiofubconditione , quando Confclloraudivit
jamConfclTionem, & dubitac propteraliquam aniroiv.g diltradtioncra,
anablolutionemcontulcrit Pccnitenti . Tuoccaimpoteftdicere : trt abfilv* tr,
&c menteintelligcn- do,/i' tt friui men abfelvi. Cajetaaus lec.cit. 15
Quarc6; liciucciaraeritabfolutiofubconditione, in rnen- te, ut dicTum elt,
retenu, in cafu proxime moricuri, quidr racione dcfticucus , ncmpc fic dicendo
: Ef* t* abf$lv$, &c fi tt btni dilftfitui, Id quod diltinclius
explicabimus infra cum de ner.7.'».lo.c>*.it».».i3. abfitmtiemii mb l6
T"\ Ubitabistcrtioper hanc occafionem, quibufnam verbis LJ conferenda fit
excoramunicationis ablolutio pro foro confcientiz, quam fcimus temper
neceflari6 dandam cffe ante abfolutionemipeccatis ? ut babcs apud Suarium dt
ctmfurit diff. IC. ,rf.i j.B.IO. Rcfpondeo.
Ab{olutioipeccatis,quiaeffparsSacramenti , non poceltmuuri ab ea,
quamnuperacculimus, ciim fic inftituta a ChriftoDomino, abfotutioautem
abexcommunicatioQC, «Sc cz- teriscenfuris (quia non (untpeccata , fed
pcenzpcccatis impoli- tzJ potcltconferriquibufcunquevcrbis, pcrqux ablolvens
ex- piicct, ic velletollcrccxcommunicatioocm . *7 Digitized by Google »7
nihilominus nonefle dandam occafiooem ferupulis. Nam nimiadi- u urn 7SSS
'fiSSft teeoSSh», forufieenim ligentia (ait Dfatilb*fM£-*^ £E£F^T£8
xnilaboratalinuaeenlura, cujusoblituseft, & cujuscon. peccatorum eft
peccatura venule , qu»»n iom„, mtute moral, habetpoteftatemabfolvcndi.
peccatur, non folum perdelcctum, ied etiam per exc fitnecncconfulendum peccatt
fcribere, magna optii , De Sccundo Ecclefi* Praecepto. . »7
Confueuuraenformiproforoconfclentw (nam proforo ceret diligens operarius in
rebui fui» eipedlendii, 'xterno, legcBonacinam^..^,«./.j«^. J. f. *>U.) eft
hu- nendii iquale hommeiadhibentad eytand^ morbo Wmodi. ... , nempeprudens,
cknonn.mium/dehor- E£»t»abfelv»avi»euUtxtommnnu*tt»nii, amamfrtfttr bamc,vtl
c.ib. n.J.& S. -v.f. •* ftrtnfttmm Cltrici incurrifii, ttqnt rtflitna 4
Quacres .obligatur nePcenitens, ut »»Uo.V4/.M«, >«~ «"rr>j*.; /'»
4"» 2H* " eftexfepateni, tW.O«i»fc«»tiltO>tt PWXmoWto «wfr - \Z,
terialiquodpropterobhvionem: .u neque eltpeccatura impedi- »8 NoSmAWU »• *•
r.7.^.j.^.i.inforo Sacramenti reomifllonemobliviofam , legeSuarium^i;.^^-?-
*So- n?n efle xegularite^r omLendam formulam illam tamm ^ifUM tl^SJS!^ Irim
sSSSS ! univerlalcm, roodo ».». dicum : «*/•/«• « ** tmmivimtmletx-
peccatafcr.berc : fcdabhocSot.d.clo mult. raentd dillentwnt , , cV ui^/f*»,
r>r.nonefle, inquam, omittendara , et.amfi Pceni- tcni nulh Pcrniteni feflor
hsbc* 1 19 Proptcrimminentem mortem exeoromunicati, qui petit Hsec ille
abfolutioncm cxcommunicationiicum debita difpofitione.ut lem- _Qi!?re cefl
tatii LugO diff.\6.de Pan.i m.6if. lo Quid, fiquisindiao, vel fimili ca(u folum
fic proferat , Abfelvett aftctatutmit , remanebitnePttniceniabfolutus ab ex-
communicatione, qualaborat? 1% Refpondeo. Lic^t is pecearet graviter, C
fcienter(nam bona fides excufaret ipeccato; ficproferret, intendeodoprius
abfolvere i peccatii, * deinde ab excommunicatione , nam ligato
excommunicationis vinculo conferretur peccatot folutio, quod graviter
prohibetur, ut raodo innuimus qnia Ecclefia repcllit excommunicatum a
participatione Sacra- mentorum', unde debet Confeflarius prius curare , ut
Pceni- teos fit ab excommunicatione liber , & deinde abfolutionem
peccatorum impertiri» tamen valide, in probabiliflimaopinio- ne, &
excommunicationem , & peccata abfotveret ( pofito qood poteftate abfolvendi
ab utrifque polleat ) illudenim *'>- ftlv» poteft fignificare abfolutiooem i
peccatis , tum 1 peenis propter peccata cootractis, feraper nihilominus turjor
eft ex- primere fic exprefse, mkMvttt mb wtmmwmdmtm (intellige, quam abfolvere
potes) ©•'•^•«'•'««"CVr.legeSuar. dt Ctnfur.
*^.fif«r«/W.a.&Dianam?.j./r.9.*»/.Ji. De iis » quac pcttinent ad
Pcenitcntem . Dtih, imsmdt eftaptumremediumeafcribere, ut fcilicet ex adnotatis
deinde nofcat , fe jam illa f u ifle confeflum . ,
^NUamvisdoloriiaflusneceflariuspro SacraraentoPceniten- Vj tizelici
poflitinipuConfefllone , fed neceflarid f ut mox ligato exwmmunicationis
vinculo conferretur peccitonlm ab- dkemus,
anteakolution^,tamenqu»foletcumm.,or|fecur»- snuimus ». »6. tateeUcianta,
ideAde.Uohlc, quafi in fuolocoagendumeft. , mmidfit Ctmtritio, mmid fit
Atttiti»} Examen. r A CceflurusadSacraraentumPoenitentiae, fe prius pnepa- JE\
rare debet fidelii per examen confcientisf > quo in araaritu- dincanimi,
omniaiuapeccata, quae Confeflori propalare debet; recognolcat.
Qualeauterahocefle oporteat, habes ex deLugo diff. t6.it fxn.n. 589. Pnnirtni
ebhratur tmntiim ttdtxtmtn humtniim , mtmvtri md txs- giffimum ;hot rfl
,oHig*tmr mdtaltymmoSatrmmtiummhotnomrtdimrmr mimiifvt, tntrtfmm, mtt tfi ktmm
ttmfttmtmtU : fi flmthic ft txmrni- mutrtt , flmt imvimirtt ; £12« *A hot
ohlifmtmr I mtm tfi, mmrnmm , btmm tott- (equtntit , qui* ncn tfi mtttmirmimm
md ixmilmm , cV imttgrmm tmftfiio- m*mftttmt»rmm,fidttimmftrm*ximi, mt
Smtrmmtmtmm txbottmfit* f^ddaturmimit»ntr*f»m,Crsrmvt. Hatcille. x
Etpaulopoftloquens, quaratiooeConfelTarius debeatPeni- teorcm i nterrosarede
peccatis,hec habet in fumraa: Cirtm hujufm»-
iitx»mtm,h*mmnmf<iutinttn*imtUmttmtmf*tttldmri tuut, & tadtm r .■- u U
fr* omnibmt iftmdtt tmim tx cafatkalt , & difftfititntttrftrali ,
mliifqmttrttmfiamtm : amart famtitrtt ,f> traffitrtt imttrretatkmt dt- cV
barbar» , 6 f~>Ontriti» efi animi dtltt , ft* dtttfiati» dt fttcat* ttntta
Htmm timmifft, ii<tu* frtfttr Dtum iffrnm, tnm frtffito r.tn amfliitt
ftttamii) Contritioigiturformal.tcrdicit od.ura , Sc detcllationem peccati, ex
qua oritur triftitia,&dolor: ficutex amo- re, quandoobiefluroeft pralens
nafciturgaudium : tuncautem ve- requisdetcftaturpeccatumfquandoacruqttocunquefiveintenfo
, Cveremiflo, quodlibetpotiusmalumeligeret, quim poccatum 1 ; quodaliidicunt,
tuncverehominemdeteftar.peccatum, quando dolctdeeomagisapprctiative, quimdealio
quocunque malo , nonverdquafinecellefitraagisfenfibiliter ; narabomonugiafen-
Cbilitcr dolet de amiflione pecun.ae', & tamen quia approtiat
magiifiliumv.g. vel gratiam Dei, quirapecuniam, dicituramaro mjRi5niium,
velDeuro, quimpecuniaro. 7 Attriti* tmttm tfi daltr , & dtttftati* dt
ftttato ttmtra Dmi voUtntattm temmifo tum fradiSt froftfit» , idamt vtl frimb
ff fttr mrtmm Gthtmnt , vtl fttutW» frfttr amifientm GUria , vH ttrtib frtfttr
ftttati tmfitudimtm: unde colligii , Contritioncm oririexamoreDeifuperomnia,
&extimorenliaIi; Attritioaem extimorefervili. Przter prrdicla tria
Attritionis motiva, eft et.am quartum , wi- eft ,metui mali temporalii ; fed
diligentereft advertenda neceflaria diftinflio, fienimexecrabcris peccatum
propter metum terapo-
ralismali,v.g-carceris,infamiz,aegritudinis,velfimilium^cnihil addas practerei
; non habeblsdolorem fufficientem pro Sacramen- to, fiquidem ejufmodiactus
noncxcedit doiorem naturalem ; fed _fi execraberisob metum taliunr malorum\ qux
propter pecc qut pmMthrahabttftttat*, vtlunimi, smt alttrimt htbdtmada ttmftf-
fiontmfatit: Etratutfi nimitpavii frt diSit fr. pra pafitritribmi : & htt
tft ratit , fimilibuimimuttxaai, & t" tjMatrnfiptrmtmfem, vilftr. ftt
(da qu* tamtmrttlartiu ditimmt diligtmtta, mutfr,ftttat„mniu ' Cftty
*a,fifrobtrrot.mf»rtt. 1 j %y ffititft iMtrj twertrtt j ctmftfiit entrofa ,
f> , qma talit mm nddtrttmr , & Concubinarie , & ^ v.g.ino» fttcato
fuif- c . I 4 * *, <q. ) fttU nimirum ttmfittndii fuffi- , dtffitmltatt
ttmftft . HzcexdeLugo a IlluddeniquebenehabentDD. quiaobligatioad exameneft
|,umana,&moraJis;ideoillude«njenpeccatorueftneceflari[i,& ergo vel
addatur explicitum propofitum (Mfficien5,quc^facer«qji«io^liqMnegotiofu^ uUa
peccata, vel quod erit facibuj, do fla, vel infligenda fint i Deo , tunc enim
verd inftrudtus: quiaillud ( m Dtt ) oflendittei turali ; quam
fupernaturaliutem fupponunt ,leucognolc munitcrTheologi, quandoejufmodi actus
eliciuntur i fupewuturali habitu fidei per Baptifmumexoruatis. S Qusrrei:
diclumpropofituindenonampliu»peccando,debet neexpnmiinContritionc, vel
Attritione? Anfatisfitinvolviim. pliciteinipudetcilatione? 9
Refp.multiDoc3orL.5requirunt, debereneceflaridexprimi . aliitamencum Bonac.rf/
f<xn.diff.*.fta. t.nm.S. fatii probabiliter ajunt , fatisefleilludpropofitum
, quod implicite in volvitur in ipfa deteftatiooe, leudifplicentia : iseoim,
cui veredifplicet pecca- tum,implicit^intenditnonampliuspeccare; oemoenimvult
6- cere illud , qu6d ipli eidem dilplicet. 10 Illatamcnanimadverfio eft hlc
perneceflar» : nam quando doloreftexmotivoturpitudinis peculiaris, quae fit io
aliquopcc- catov.g.quaeeftin peccatoluxuriz. nonlatiseftpropofitum im-
plicitum, quodincluditurinillodolore, fedinhoc cafu adden-
dumeftpropofitumexplicitumunivcrlalenonamplius peccandi ; ratioeft,
quiaproConfeffioneSacraraenuli requiritur, ut hdelis proponat,
ienolledeincepsullumaliud peccatum admittere ; «
.ndoloredepeccatoeipeculurididto motivonon.nctuditur pro- poGtum non admittendi
ullum aliud peccatum . Qui enimdo- let , fe peccafle ex motivo turpitudinis
verb. grat. luxunae , non habet propofitum non peccandi in alia aflione, to qua
U- lis turpitodo noniovenitur v.g. in occifione fui inimici: tunc - non
coromittendi alia ex rootivouniver- B > fali. Digitized by Google I i8
Tra&atus Secundus Hisiubrevitcrcxplicatu;, luntimnc propraxi qiutuordubitv
fali, quakeftmodwimexipfaoffcnfaDei.vclex timore Gcheu- nz, vclamorisGloriz. 1
1 Si iieriim quzras, an ficuti fufticii pro Confeflione dolor fo- lus.
abflrabendoipropolico, quandomotivum cfl univedale, lic
Utufitpropoliiumoonampliuspeccandi, abftrabendo i dolore , leu quod idem eft ,
fine explicitodolore ? Relp. noo clle latis ; ratio ell manifefta , quia in
propoGtode fu- turouonincluditurodiumprxteriti: pollctcniraquisGcdicere : Kei»
inftuurum ftecMti , flaett tamtn truin amltd feecHfft : at in dolo-
reveroidnonaccidit; qui enim verc dolet de aiiquo prxtcrito fiterieodcm
dielatis ncclldolor pcradus, quarovis habitus _ malo,
implicitevulclccaverciiifuturum. ei iotentionecontitcndi ? Sccundo:
anfilnccclk, illurocliccrc, u Deiiiqucnotathicreflc Sylvert. v.Canftfffrf.q.zi.
te pofle antequamincipiampcccatamanifellareCoflfcfUrio ? Anverdfui'. aitolute,
&lufliv-ienterproConfcirione proponere, non pecca-
ficiat,ficpcccatisroanifcrtaiis,doleamdeillisanicab!otutionemr rfuade tlkitndi
dtltrit »7 /^Uracgod-bearohodie, velcras, vclpoflridie v.g.Confef- VJ lionempcragere,
tripliciter dubkode tempure, quo il- |aracliceredebeam. Prim6, Gdoloremhocmane
v^.eliciamfme "~?,feufiiwmcmoriacon£tcndi; deindc roihi volenticoiv.
turum, quamviscimcas, vel etiam tibi certo pcrluadeas , te pro-
pterfragiliutemcuam icerum pcccaturum . Ratioeft, quia vel- le, & propooerc
cft adus volunutis, atcxiltimarc, te relaplu- ruin, ettadusiiiiclkdus. Ptmxu
Cantritienit. 1} A CtusContritionisellhicapud Fagund.^raf<;r«fff/»y54i./. l\
i.r.j.aij- Deftcente, f«te«jf DtitftnfM, &iajuriH, fufrM id, quedmtf*.
mttrtftre/i , fexmttt, & frefene cum dtvtnMgrMti*, mi Mmflintmar. tMliitt
n»n ftttMturum . Vel: Ptrnitttmemiimi dt ficcMtiimtii frifttr Dtum , qutmfum-
mrdiHgo, tmtniMitentmqutfrtfen» in futurum . Suarc" d.*. dt
Patnit.ftit.z.n.i*. Iicformat aClum contritionis .
Pa-uitttmtiniimideftttntiifrifitrDtum , & dict/tritmtnuHiieHtm frefen»
mfutnrum . Idcmit.aV/M./vJ.ii. curaTheoIogisadvcrtit, deteftatiooem, quam Con
tritio dicit , debere eflc lupraomne ma! um non formali- ter i (eu explicitc
comparandopeccatum cum malis , <ed folum vir- tualiter,ex
vifcilicctexcellentiflimimotivi,quod incafunoftroeft bomUsDeiinobisoftenfa t in
bocenimmotivoiocluditur votum fugiendi peccatum lupra omnia alia mala .
Gtibatin Alphauctocommunicantiumr«/* I j.aa.ijf. fic habet. ftntitnm ccmmunnrr
btne fu dif x*t : Demiut Dem , dtltt dl em- ntiu. ftecaiu, quiiim it eftndi ;
vtt dalt» , qnod tt Dwm fnmmnm t/c. nmm ttfendarim , TrMxit Mttnt Atnthnit.
ACtus Atritiouis apud cundem Fa-und. l.e. hic eft : P/»//« mt dt mtii ftcCMtii
, qum freftti iil* Dtut HtMtitudint mi frtVM. rtfaiei, vel mnllii mntit , fivt
ttmfttMibni , fivt miitmii Mffiigtrt : vtl MMiMftr itlM ctram Dti teulii MKima
tnea dtturfatur , CT infnftrfra. fene tmtndttitntm infuturum . Vel; Prtfttr
btnn, q ttint DuumefriyMrtfattfty vtl mnlM, quU ini mt fmtfj terqutej i
dtffliett mihi ficcjjft . 14 Hicqiueretaliquis, cur inaliquaexprxdiclis
formulis fiat mentio afius amoris< feu dilettioms Dei, in aliiuauon itera :
quzret , iaquam , an in adu ContntionU ncccliarius iit adus amoris
Deiiummcdiledi? Relp. Q^amvisperfeciiusfitaddereaclualemamorcra, fcu di.
lcdioflemDei, taroconeccflariusnonelt, cum lufliciat viitualis
wnorisaCiusinclulusinipla detcllatiooe peccati. Probatur, quia
aiccntelolumDavid (PeteMVi Damm» ) quz vcrbaligniiicant fo- lilm detcllatioucm
peccati, ftatitnfubditur ( DtmiHutquaqutttMn. PulitfetcHtumtutim)
rrguluflicitdetellatio, inquaioell virtuali- tcrchariu»; ticitumcnim,
&expreflum, five virtuale, &for- milcpariiiciiHur, eoetiaitlmagis, qtna
in Trid. feff.t*.t*i. uu: Jc Contritioncagitur , nulla ut mentioaciusamoris.
llludhicaddolibenter, quodquamvisifcrtd in hacvitinefcia- mus an vcraui
Contritionera eliciam js ; lic cnim icircmus eflecer- toinGratia,
contrailludEccleliaitici (ntmafei/, tdia, mu Mmtrt Hi£Hui/tt) umendchocaliquc
probabilitatcs dantur, intcr flun illiieftprzcipua; liquis paratus fic realiter
mori pocius, quim pcccarcmoruliti-r, utdocec Syltel\.v.C»ntTUi»nn.i. Navar. w M
tnuMlic.l .n.6 . & Si V. Ccntrittea. J. jlliquc&C. Exdidis collige,
rcdcThcologosapud Prsepofitumrf» recn. Tcrtid: Andolorhabitusheri, vcl
nudiuftcrtius , vel eti tcilufliciat? iH Refp. adprimum: fatiseiTe, ita de
Lugoii/>.t4.</«f«a/r. ftd.*. namharc duo, qHinv*i»c»n/it*ri, dattt:
&quUd»lni: W» cett/.ttri; jrquivalentiafunt ; videumen omnino, quas in hiuc
rcindicam«i.i!?.necelleumencrt, utiohoc fecunda 00^0 dolo. rcm non
retradaverim, dequaretradatione mox <ia.lt. 19 Adlecundurorelpondeo,
fufttccre: eiulmoJienimconfef. fiotatiscll, dcdcnomiiuturdolorofa,
fiveabadudolorisantece- deotej livcabimmcdiatccoofcquente, led antc
ablblutionem : qua:, quiapcrficithocSacramentum , debetcaderc in confeflio.
ncmdolorolam, tanquaminiuamproxiuunimaccriara, ocdefa* docadit iu utroque
pratdido modo . 10 Ad tertiumrcfpoodeofufticcrenoaraodo dolororn cxhibi- tum,
hocroanc, vclfieri. verumetiamantcduos, veitresdies,
dummodoadliatduzcomiitioncs. Primaeft, quodisdolornonfuerititeretradatus, quia
rctra- datiotollit moraliteradum jam antei fadura, cc confequcnter coulitereris
tunc line dolore. 11 Revocaturautcmadusdoloris vel peradum contrariura , ideft,
pcrcomptaccntiampcccati, dequodoluilli , veiperquod- libctaliud novura peccatum
mortale. 11 <^uid, fiquisprira6, volenscanfiteripeccatamortalii 1 &
fimul non paura vcnialia, dc his doleat ex motivo univerfali , idell, v.g.
quiafunt Dci otfcnla :ied dcindeaotequaroaccedat ad Confei. iiooem,peccetuno,
vclaltcrovcniali , przfumiturne , per htx veniale commifluin,revocafledolorem
illum antecedentem ? Sm pcr novum morule , jam dixinuisomnino revocari . Secund6
quid,(i quis doicat cxcodcm rootivo,(e commififtrma.'. U
venialia,deindever6incidat in unum, vclaltcrum vcnialc? 1)
Rclp.adprimura,oonprzfurai, doloremrctraCkille, natn coromittercveniale ,
noneltrevocaredoloremde moruli, cum pollitculpa venialiselfeliinulcumgiicia,
ccDeiamicitia,ccconfc. qucnter venialcpotcil pcr.':ftcrcfimulcumdolorede
mortili. Ad lccundum codcm modocllc rcrpoiidcndum,probabiliflimuni eft : quia
unum venialc oon revocatdolorem de rouitis venialibus, qux tulcnt efle,
veldivcrlxfpcciei moralis,vel graviora. itade La- %ol.c.defttn.n.i^t.& 1 4
7. aliiq^ apud Dianam».i \ .tr.t. ttf.lt. Dixi( dt multu vtninlitui ) nam li
dolor fuit de uno peccato,quod ioluroConfcflioni iubdcre mtcndcbas, v.g. dc
mcndacio ufficio!o,li dcindeincidasinlimilc aliud oflicioium mendacium , tunc
certe revocabisdolorcm przhabitum: quiafic oonremaneret io te do-
lordemendacio,limendaciumcommi(ifti. Sic diiicurre io(ia>ili. 14 A Itera
conditio, quz requiritur, u t cum przteritodolore fe- mcl perado,&
nonrcvocacoacccdaslegicirocad Confcflionemcul novodolore , illacli , ut dotor
prztcritus non fit um diilant i Con- fcflionc,ut hzc non taciat moralitcr HBUNI
cum przhabitodolore,u enimquisritcdotuit de mendacio v.g.abhincduobus.vel
tribusan- uis, cV cjdfmodtdolore, quatnvisnon rc vocato , vclit uti hodic ad
illud mendaciura conbtendum , noo vidctur hzc Confcflio cum
illodolorefaccreunummoralitcr pro Sacramento Poenitcntiz : noo iu li doluiOi
heri , vel nudiuftcrtius, quiaparva hxc diftan- tia noo impeditmoralcrodidaro
uoitaiem in hoc Sacramento , quod rcquiritconiundionemformz cum fuimiteria:
(ed, quia cUpermodumjudicii, nonrequiritiliamconjundionemade6 ri- goros^,
Gcutiquzdaro aiiaSacrarocnU. 15 HzceftDodrinituU, &|jccura;
nihilominusalicuiinnixi forfanfuperhacipfaforma judicii, quz oon expoicit
uniotem , fuf- feu propinqu ita tc intcr fenteo tiara, oc ConfelTionem rei ,
ajuo t — ficercad validamConfeflionem Sacramentalem illumdolorem, qui
VivlV.j.a.t.noUretfiquisdoleatttciiondolore dcpeccacisicumnon
cllefuftlcienterdifpoiitumproConfeflione, quiaprohac requirU .
turdolordepcccatis, nonver6dolor de carentia doloris; 10 ti-
perquodcuuquetemporislongifpatium przcedit Confeflionem ,
moratistamcncoiiicientiisnon habentibus nulium adualcra aife-
mod6ubiiemelefthabitus, necexprefse , ncc implicitefucrit re- dum ad
peccatum,Holerc, quddnondolcant, vcl opure (e dole- tradacus.
luLezaeLdtSMcr.t»m.i.rr.t.diff.7.q .6~.ocapudDunam re, (atiselle,
nouiLayman/.j.rr.6.<-.4^.;.cjulraodicnimanirai f.S.rr.y.w/.ii.iuetiam
£(cobar inTkt»l.m»rMutm^.l.i*.f*H.Sl- motuseft in his fignum vcri doloris .
fr»kl.x*.num. 1 1 }. Addo umcnego difficillimum eile creditu,qu6d 16
SimilimodoadusamorisDeiioIusrinedolore, fcudctefta* nonfueritin temporedolor,
przlertimde vcnialibut, ( nara fa- tionepeccati, noneftproCoofcflione
iutticiens, quia Concilium cilius credi potell demorultbus) rctradatus, quia in
veniaiia Trideiuinumproparte hujus Sacramcnti requiritdolorcm. fcu icptiescadil
juftus: di/ficilliroum ergo cttuedicim impoflibile : dcteftitioo. m ; licct
didus amorisadus lit fuificiens ex probabilif- nam proptereiconfilium fanura
crit , ut quant6 proximiui ad fimaopinionead jullilicandum peccatorem , cxtra
Coniefliouem ; icflioucrapotestuumdolorcmexhibcas . noii tamen intra iilam
propter ra-.ioncm didara , legc Suanumd//: j.^/eva.^a.^a.f Quoniamverdticri
moralitcr non potcll adu amantem Deum, fi luorumpeccatorum rccordetur, illa
nonde- Stcnndn dniitHti»; ntvnt dtltt h tcitari; ideo, fiquis in luis
Confellionibus adum didum amorts atadhibuit dtimuxat tem, luuii, nondebc-tcflclullicitusde
validiuue iuarum ; quiapudicejudkandumcft,habuifleetiam dolo- 16 h.dtff.i.n
si.&ftqq. Dlxirousfupra.eadempeccaufemelperabfoluuonem Sacn- meiiUicm
rcmUli,polle itcrum io aiia Cotcflione rilc> abU* vi : Digitized by Google
De Secundo Ecclefiac Praecepto. 19 vi» jamergodubito, anid
ritefiatfinenovoafludoloris, fedcum illo tantum,
cumquocollatafiiitpriorabfolutio, pofitofemper , ( utcerte debet femper lupponi
) quod dolor ille retradatus non luerit? 17 Refp. Quamvisfciam, aliquosapud
Dianamf.10.rr.16. rtf. 39. requirereomninonovum dolorem : a|o tameo , eflc
probabilif- amuro, fulficeredolorempriorem ; fatisenimeftproSacramento hocut
repetantur illzduz partesfenfibiles , nempe Confeflio , Bc Abfolutio;
rcpetitafiquideraConfellione vocali, repetiturfaltem virtualicerdolor
przcedeatisConfeflionis, polito, quddnonfuit ic tradatus; luopado dicitur
pcrfevcraremoraliter . Ita Diana Ix. citans cum aliis de Lugo,& Lcandrum dt
Sner. tr.j.difpj.t^ QuiLeanderredeaddit, exhacprobabilifententiapolle Coo- feflarios,fedare
mulcosfcrupulos,przfertira eorum , qui confiten- turdepeccatis
vcnialibusordinariis, cccumillisdealiquopeecato uiortali.aliis confeflo,
ccabloluto : nam tunc inejulmodi nova Confcffione non teneturelicerenovum adum
doloris • Addoego, hanceandemdodrinamuluieflepofle pro iis cvcn- tibus,
inquibuspoftcollatamabfolutionem Pcenitensaliqua pec-
cata,quzoblituserat,manifci(at,fiveimmedi(epoit,Gvepoftali- quod cempus, neque
enim c<l necelle repecere dolorem.fi dolor fuit concepiuscxrnotivouoiveriali
( juxttiuperiusexplicaia ) &non revocatus. Lege Januarium , p.i.nfp.lo. a8
Inquires, quantotemporepotettantiquusdolor,quofemel quisConfellionemperegit,
linonlitrevocatus, infervireproalia Confcllione? Refp. IlludtempusfufBcere,
quoJdiximus».X4. hoc eft , ut antiquusil!edolornonfititttemporedisjundus-ab hac
Confeflio- utnonfaciatuoummoralitercumilla. Iude Lugo d* dilp.it,.ftii.s.
fedquiadic)o«.S4. nonojllidociierunt ,quamcun- qucdiftantiamfufficere; mod6non
fitdolorilleretradatus ; idcd idem hic proptcr idcntitatemrationisaffirmat. »9
Inquiresiterum, fiquisoblirusdoloris habiti ▼■g.infuaConfeflicu: (
idemdicfiextra) confiteatur, terneeftdilpoficus? Refp. raihi videtur non
fufficienter ; quia illeancecedens.quam- visrunretradatusdolor,
propccroblivionsmnullomodo relatus undcnecreciperetvalideabfolutionem, &
peccaret mortaliter ; quianonremittitDeusveniale ineo, inquoeftpecatum jportt-
le, atqueadeoinco, quieftejufdemDeiinimicus: quareucirri-
tumreddereturSacrainentum . J4 QuartaconGderatio, Gquis ftteatur folum unum veuiale
aniusfpeciei, unum v.g.raendacium, pofletaliquando bene efle diipofitus, licct
non habeat dolorem , imm6 habeat complaceo- tiamadaliudmendaciumcjuldemlpeciei.
Explico in peccatis ve- nialibus indmdualibusejufdemipecieipotelt eflc unum
gravtus altcro, obquam majorem gravitatem peenitens doleat de ulo ,
Quemdoloremnonhabeatdeminusgravi; mcndicium v.g. Iioe damno ullo proximi eft
peccatum veniale roinus grave, quim naen- daciumcumlevidamnocjuldem :
ficutietiamfurtiimuniusobo- li, przfcinrlendoabalioulterioridamno, ell «eniale
minus gra- ve , quam turcum dccemobolorum ,& ficin fimiltbus . Poccll igi-
turindidis cafibus Pcenitens dolere de graviorc , non ver6 de minusgravi,
&fic beiieericdifpolitus ; ntm poteftrcmttti cul- pa gravioris venialis, remanente
culpa venialis minus gravis , quodccrtcficrinequit, quando lunt zqualis
gravitttis . Rc.cgc j t Qu i nca confidcratio, fi qui* aflferat ad Conf
eflionem dolorem fuorum venialium.quicadatfupcrfrcquenttam fic
v.g.C»»/&r«rf>r. & deUt dt mitititudini, &frtqutntU mtemm
mtndneitrum, vtldtfrt- uutntUmtitxctffuiintemtdindtj priPefitumhtiteilUm
frtauiniium vitnndi: fi quis , inquam, fic arferat.fufficienter cft
difpofitus.Ratio clt , quia hoc iam elt hibere voluntatem diminuendi peccata
venta- lia;quz eft fufficiens difpofitio. ut notat de Lugoar tttnit. difpM,*. 1
} j. lege etiam Pcll izariu m apud Dianam p. 1 1 .tr. jjrtf.x J . Trepefitum in
Cenfiftont vtnUlium. 36" T Am ver6quoad propofitumdicoetiam
inCoofeflionevenia- I liumrequiri propofitum eavittndi , ficuti requiridiximus
aoTeorundcmdolorem: fedeftadvertendum, ad vittndamor- ia,
debcreeflepropoiitumtale, ut includat voluntatem decli-
nandiomnesoccafionesmortalitcrpeccandiproximas ; atver6de viundo vcnialiid non
requiri , quia declinare omnes occafiones ad przfence m confeflionem : non
poteft unum moraliter facere peccandi venialiter; cfletvclleexireabhocmundo,
inquo ejuf- cum ipla . Debct igitur, ut docui n. 1 8. Poenitcns referredolorcm
modi occaGones vitari non poflunt . illumad adum hujusConfeflionis,feuilloutipro
hacConfeflione, mcn t e v g. dicendo , quU tune dtlui , nune tmfitiri v»U , ut
fcilicet aliquotandemmodomotus ab illo przcedentedoloreaccedat ad Confcflionem
hanc, italoquiturdeLugo/.r.ii.;raf.jo. Ncquedicas; fi immemor ego.qu^d antedies
trcs v.g. volui refti- tuerecentummeoCrcditori, finuncfolvoimmemortllius volun-
tatis, faiisfuperqueobli^atiooimcz fatisfacio: ergo fimiliter in
cafunoftro;n;dicas,inquam,namide6ficfatisfacisCreditori,quia, duro ipfe haiiec
i me tua centum , aufcrtur matcria mez obligatio- tais;
quodcertenoneftincafunoftro, inquoobligor pro ponercconfeflionem jundtam faltem
moralitercuro dolorc. TtrtU duHiatitj dtler p~> vmUliiui. 30 A N
iacoofeflioneprotolis venialibus de novo commi flls /\ (
idemquzriturdemortalibusaliisabfolutisabftrahendo a doclriiu » n.atf. aluta )an
, inquam, requiraturdolor , & propofi- tum, licuti requiri, didumeft
propeccatis mortalibus nunquam nbfolutis? Dicamuspriusdedolore, moxdepropofico.
Et quidcm ablolutc loqucn Jo , etiamproConfeflion? venialium requiriturfuusdolorconceptusexaliquo
motivo, ex fupradidis w.j.cV deincepi , quia etiamcuncdebetadefle
Confcfliodolorota , •quaecft parselleotialisSacramenti Pceniteatiz . i<
Suntnotandzconfiderationcsiioanullz : Prima. Sufficic,fi dcuno, velalcero
yer.ialidoleas, quamvisnondoleasdealiis,five haecalia in Confelliooc
patcfacias, fivetaceas ( ttcere entm po- tcsy quiancmoobligacurconfiteri
venialia juxtafuperiusdida) Sc ratioeft, quiaunum
venialepoteftrraittifinealio,&confequen- «erdilpoiitioPoenitentisadremiflionemuniusfufficit
Gnc difpofi- tioneadremiflionemalterius: notttameo, quodauandohzcalia
manifeftas, dequibusnon dolet , feofus cuus faltemimplicitus elliedebet ; ntea,
dequibusdoles, abfolucionifubdas, alia au- temenarres,
fiveobdevotiooem,fiveobaliuinfincm, ccficfem- perprzlumunturfideles vellc;
namiterum tubdere abfolutioni peccata, quamvis venialia fine ullodolorei eflet
velle fruftrariSa- cramentum, quodexcoramoniopinioaeellet iacrilegium , dico 4
*x eemmuai epinitnt ) nam , quid alii quidam fentbnt, ianuam inirA nurni. • 31
SccundaconGderatio,fiquis nova venialiaconfiteatur,& fi- mulaliqoodmortale,
Gvealiisabfolutum, fivencqua^uam, do- leat autem de mortali , non ver6dedidis
vcnialibus, iufficienter cftciitpofitusprohocSacramcato, quiaabfolutio cadit fupramor-
cale, c juique remiflionem , quzeftindepcndensiremifliooe ve- niatium,
curoquibus venulibuspoteftconfiftere gratia, ccami- citiaDei» utdidumtzpeeft,
non fic ficonfitens multa mortalia doleretdealiquo , & nondeomnibus , nonGc
, inquam , quia remiilionesmoruliumnonfuntdivifibiles, ccgratiaDei 000 po-
tellconfiftere, vel cum unico morttli ; idedenim neceflari6 do- \ot
efledeomnibusdebet. 9 a TertiaconGderatio, fi quis fateatur mortalia , &
venialia, do- Atquehincfic, utfaciliusablolvamus affcrentes fzpiflime ad
ademvcnialia, quiaidnoneftGgnum,qu6d proiis olor ; ted qu6d frequentiflimc
fuerintjakendioc- excufationoneftinmortalibus, ita Laym. trna.t. fuerit (
caftones: di Petn.eA.u.i 9. Coninch.a"» Pafn.difp.x.n^.
Pra-cercieftadvertendum, propofitum moruliumdebereefle deomnibusiisvitandis;
atde venialibus , fatis eft de aliquibus ; lodee t>t delen vutumli prt 37 K
N fufficiatpro vcnialiumConfcfllonedolorvirtualis? L\ Refp. ce quidem fcieodum
eft, dolorem aliumefle Formalem, afium Virtuak-m: Formaliseftiplcadus doloris
ex- plicitcfadus; virtualiseltaliquisadusbonus , inquofitinclulus,
feuimplicitushujufmodidolor: inmateria v.g. dequaagimus , adusvoluotatis,
quoquisdefideratrecipere Sicramcntum Pce- nitentiz,
ejufquegraciamSacrarnentalem , fi careaccomplacen- ciapeccaci venialis, quod
coofitetur , diciturhabere, ccvcreha- bet tmpltcite in fe deteftationem , feu
dolorem illius venialir, hunc ergo d olor cm virtualcm appcllamus . 38
Certumergoclt , pro Confcflione mortaKumaliis non ab- folutorumrequih formalem
dulorcm , ut tupradidumeft : at pro- babileeftpro
venialiumConfeflione,lufficereprzdidumaolorcra virtualem ; quare,qui fufcipcre
intenditSacramcntum Pcenitcn- tiz, ejufqueetTedum , ncmpdaugmentumGratiz,
finonhabet complaccntiam peccaii vcnialis,cujus abfolucionem petit, vel mor-
talis,aIiisrit^ab(oluti : ericex hacprobabilifcntentiafufficienter difpoficus,
ita Przpol'(U'> difp.t. dt Ctntrit . iub.x 1.73. Vocans hancfencentiam noii
imi>robabilem,&citansSjarium depetn.difp. %.ftS. i.n 9.a:iditq-.K- eum ,
qui juxta illam operatur , non peccare , & forceconiequi cffcdum Sacramenti
: ratio hujus iententiz pof- fetefle,quia ficuti extra Sacramentum minus
requiriturad remif- Gonem venialis, quim ad remiflionem mortalis : vcnialis
enim culpadeleturperadum virtutisillicontrarium ex communiflima opinione: culpa
mendacii v.g.dcleturperadum. quo quis vult veritatcm: quodooncftpromortali,
cuifolum nt remiflioextra Sacramcncum Pcenitcncia- pcr Contrition? pcrfedam ,
ita in Con- fcflione venialium , hoc eft incra Sacramcntum, videtur minus
requiri adeorum.rcmiflionem, quiminConfeflione morttlium , atqucidc-6
fufficercdidumdolorem virtualem .
QuandoergoCortcil.Trid./W^i^^-l-requiritdoloremformalem prohocSacramento,
loquiturdeConteflioncmortalium, nondum rit^abfolutorum:ait enim , id requiri ud
eenftqutndtm rtctncilUtu- ntmcum Dte ;
atquandodeindeii.r.4.dixit,adhocSacramentum requ iri motum pceoitentis ,
loquitur de Confcflione in univerfum : quod ccrcedidi verirlcatur,tum
inConfeflionemortaliumperdo- lorem formalera,qui eft motus Posnitentis.tuminConfeflione
ve- 3 a iertiaconuacracio,iiquistateaturmortalia,ocvenialia,do-
loremlormaicm,quicltmorusPoinitentis,tumin^onieiiioneve-
leatautcmfolumdeveoialibus,noneftdifoofitBjadSacramentum,
nialiumperdoloremvirtualem: quieftctiamPcenitcatismotus. Tsmt. de Frtttpt.
Setltf. B J Do- Digitized by Google lo Tractatus Secundus Duclrinim hadtcnus
tradium lubet etiim RofelU. v. c*»ftfii* a. C-i. drSylveftcr v.Ce»ftff.i.*.tt.
& vcram efle, roe docuit P. FrancifcusChiros noftrzSocieutisThcologus,6c in
morali Tbco- logiavaldivcrUtus. Faventitem przdittz Do&rinz Ledefnu, Vega ,
Almaious , &BernardusdeGanacociuri, quamvis non admitli ide Lugo dt fanit.
dijp. 14. ».3. quatenusdicuntdoloremcflequidem partem , fed intcgralcm ,
noneflentialemSacramenii, axque adco finequa toUeflentUSicramenti confiftat;
qudstamen, licet cum com- munifententiaTheologorumapud eundemde Lugo reiiciamus
, DihilominuscosprxdiUxdoclrioz de dolore veoUlium virtuali faverc,
ioficiarinonpoflurnus. Favetitem Comnch.f.6i.«rr.r. de S*er*m.n.l+. & l6.
ubi pu- tat, immemorempeccati mortalisaccedentcmcumatru Spei ad Sacramentum
juftincari fine formali aflu A ttritionis , quia , inquit , [uptrn*tHr*lit
Milui Sfti fctmttntUm fttccuti bilcfit, eafuifleconfeflos: Beatiflimam autem
Virginetn , net Confcftionemfccifle, necpotuiflefacerc, certum eit , quia ipfa
przlcrrata fuit tum i moruli , tum i quocunque veniati . 4 Certumclt,
Terti6(idelesltatimpoft commiflum peccatum non teneriilludConfeflionifubdere,
quiaunuobligationon eft imponenda fine manifello fundaroento, i ta Suar. cum
aliis 4 i/^.j j, fed.i. legitime igiturlubderefuotempore, de quoMfra. ;
CertumQiiartdlit, hoc praeceptum non obligare foliiro in periculomortis,
cujusratio ooundaelt, quia quando EcclefU i» Ctme. LMterMneufi fub Inntcinti» III.
ftatuit »* r. tmnii utriufumt fu xm: Confcllionem laltem lemel in anno efle
faciendam, legem novam hacdere non condidit, led divinum prxceptum, quod fuerat
I ChriltoDomiooinJcterminatc latum, declaravit, efle determinandum ad annuam
Confeflionem . Hzc eil commnnis opinio, Przccptum crgoConfeflionis (idem
diximus de Com- murtionc l.i.d*S*cr.t.<.f.*.) quoad fubftantiam^ divinum elt
, qud autem ad determinatianem temporis brevioris , vel longioris ,
FavetetUmCaftropaUus, qui trtH.it. dt s*cr*m. dtfp.unie* f. elt
Ecclc(iafticura,origin m habens i Divino. Atque hinc recl^ 14.117.
hjnclententiamConinch. vocatprobabilem; quamfecu- colligitdeLugo^.t s.dtpi».
».99. fiEcclefia non determinallet toseflcScotum, &Cajctinum, artirmat.
ejufmoditempushocdivinumprxceptumnonobligaflet extrape- 39 Aliquod loogeUxius
Dclgaldillo h trMtt.de fac».e.ti.d»b.r. riculummortis: quia
exquoChriitusnondcterminavit, nonerat n.H.dnb.t. »,4J. quicummultis ,'quos
vidcjpud ipfura.&apuJ prxceptum jam perfcclum , cfc obligatoriutn : quare ,
feclula Thom. Hurudnm f.i. rtf.m»r»t.tr*i}.ult.tita rtf.to.) ait , dari
Ecclelizdeclaratione , lufficienter adimplcllet divinum przce- Confcflionem
validam, fed informem, ficutiexcommuniopinione ptumdeConfeffioneille,
quifoliiminarticulomortis hoc Sacra- daturBjptifmusvaliJus, &informis:
undeinfert, quddquem- memumlufcepiffct ; idquodinnmilialibidittumimeeJi de fu-
admodumperBaptifmuminadultofmcdolore de peccatis antea- flis fufccptum habetur
Baptifmus validus,)icet fine cffctfu Gratiz , guihjbcturpoftei, quandolic
Baptizttusritedotebit, itainCon- fcllionc integra morulium faila fmedolore
jundla cum abfolutione, habetur Sacramentum validum» 4c informe, hoceft, fine
cffc- ctu Gratiz , qui hibcbitur deinde , quando rite dolebit Pcenitens .
Additdeiodeidem Delgaldilius ib.c.\6.dub.n.&ftaa. illud, quodfaeit nuncjd
przfentem dubitationcm noltram, nimirum in Confcffione venUlium facU linedolore
juntla cum abtblutione non folumhaberivalidum hoc Sacramentum, fed etiam iorma-
tum, hoceft, produccnserTctlum Gratiz Sacramenulis, ejul- demqueaugmentum,
quamvis non jira remifla culpa diQorura venialimn; quianoneftunderetardetur,
cumpoffitftareGratia, cjufquc augmentumcum culpa veniali non remilla ; id
quodnon poterat, cum non remifla moruli ; fedquia aobisetiam noneft , hzcvellatiuiprolequcndi,
vetinuWamlibetpartcm decidendi , lcgatqtti velit , apud ciutos .
IlludcflenotandumprohiberiinSocietatenoftra in ordinatione
proftudiisfuperioribus, ncNoftridoceantpublicc has duas pro- politiones iu
noltri» Scholis : eeufefii* vtuiolmm atn trtt mli» deltrt »d remifiiemtm :
intelligufine ullodolore uec formali fcili- cet, nec virtuali, nefltcontra i
oiediOa«/ui.a7. Ctnftfii» f*3a fmt ull* dtlert VMlid* tft , ttt*m i» mertaltbui
, quod ccrte eft contramod6diaa».j9. iDelgaldillo. C A P U T m Dt ttmftre ,
<tue quit canjittrt deitt ex frteepte Divim*. t A NteomnUintereft
PtEnitentisobfervaretempusiquoCon- Jt\ fcflionem exhibcredebet ; id
igiturbrcvitcr przmittamus. Et quidem certum cll , ad Contcflioncm Sacramenulem
, quoad »0: namumgrave prx- lclcs illud facile recepif- fent,
niiidivinoprzcepto cogerentur. Przterei li hoc przce- ptum eflet duouxat
Ecclcliafticum , Papa non obligareturad Con. tcrtionem . IuScot.
im^.difi.j.%.iaii}Mqu*fi. Denique id jam i Tndcnt. Jefinitumeft, /1^.14. e.j. ibi,
Vtuvirf* EcclefiM ftmptr i*- Itlltxit infiitutMm ttiam tfjt i Dtmine iutigr*m
ficcMterum Ceuftfii** nem , & omuibm fefi BMptifmmn Uffii jurt dtviu*
netifi*ri*m ixtfitri : inftituumautem fuille, quandoDominusdixitApoftolis : Jo.
10. Aectfitt Spiritum f*nilum : auerum remiftritit fttt *!*■■, rtmtttuutur tii
: feredeterminaiidemConcilium/'*iVs'.«.i, » CertumSecund6eft teneri hoc divino
prccepto omnes Ba> ptizatosadultoshabcntcsufumrationu, Sc cognofcentes
pccca- lummorule, quodfortecommiferint, (eu quodidem ell, co* gnofcentesjuftum,
&injuftum, bonum, &malumcirca legem Dei. Nonergoattendendaeftzustantt,
veltanu, ied rationis difcretio: quareliSotusexhocprzceptodivioofolumobligat
ha- bcntes annum duodecimum i fi S. Antoninus dccimum cum dimi- dio;
liEmmanuelSi, puberes, hoccft, malculos haberxes qua-
<excraordinarici:ntefeptenniumillautuntur. iceptioneEuchariftiz,
fiproillanondeterminaflct Ecclefia pusPafctule. 6 Hicopcrzprctiumefl
nourealiquanJoperaccidens, feura- tioncalteriusobligarehocdivinumprzceptum ;
Eitautem , quan- doquis facram Euchariftiam cft lufccpturus , fi lit fibi
peccati mor- talisconfcius ,quamvis , pcrfcttillimamContritionem feelicuiflc ,
cognofcat; itaenimdccrevit, leudcclaravitrr/ii./>/..ij.r.7. 7 Dixi
(quandoeftquisEuchariftiamfufcepturus J namquan-
doquislufccpturuseftalUSacnmenU, utetiam quando alia Sa- cramenu confeclurus
e(t , non tcnetur przmittereConfeflionem, fiquidemtunc, fi mortalilaborat,
tcneturquidem, leingratiam Deiredire, lcdnonnrceflaridperConfeflionem, cum
pollit per Contritioriisaclum. UndeSThom «uedlib.i.Mrt.t t. ( utadvertit
Suu.diff.9r. fiS.t.imfin. ) aitad fufceptionem Ordinis dcbere pre-
miitiConfcflionem, (enluscft, debereConfcffionemprzmitti ,
nonquidemprzcisepropteriufceptionemOrdinis, proqua fatit eftContntio, fcd propterEucharillum,
quam recipere conlue» vcrunt, quiinitiantur. Di ttmfert, qu* eenfiitri fuii
dtbtt tx Trtttfi» Eccltfi*fiit*. emnit uttiufque fexui de fanittn- 1,1
«UlUdUV^I VUIII VII \.VIIILIIIWIIVIIII fubltantiam nosobligaricx przcemodivinc
ceptum, neEccIeliaimponcrcti nec fidel Ic habetur in di3» 1*}. *) & nmift.
Omnii utriuftfut fexuifidtlit , feflquam *d *nnei difcrttitniiftrvtnt- rit ,
femtl f*ltimin*nnetinfttt*tur , fufeipiensrtvrrenier , *4 minut in f*[ch*
Eueh*rifit* SMtrMmentum : Alieauin & wvent *b Ecclefi* iugrtfiu urttMtur ,
c meruni Eeeltji*fiit* tariMt jtfultur* . Porr6 fingulz hujus
Legisdilpolitiones, quz peninentad Con- feflionemhacoccaiione, inquade tempore
ejufmodi obligatiooit agimus, cominodumeritexponere, Omnit utriufque ftxut fidtlit
. itd fidtlii, ideftBaptizatus, quU EeeleGa non poteft mponercLeges,
niliiuUlubditis, qui taks fiunt in iu- fccptioneBaptilmi. j Verumli ( tnmitt )
ergoneetUmPuellz, Puerique? Relp. EtUm: fiumeo> fuxt* fufr*di3* c.fr*c*d*»tt
n*.\. ra- tionc utantur . Efl autcm quoddam ditcriroen inter przceptum di-
viDum,dequoibi,cx:EccleiUfticum, dc quo hic agimus; nam tt qui», Puerv.g.
anteleptenniuro uuturperaccclcrationem ( ut non lemelcontingit) ratione,hic
teneturpraeceptodivino Conficfllo- ois, quialexdivinaferturinomnes,
quifuntlegiscapaces,qualec (untomneshominesrationiscompotes; at
idemPuerexprobabi\i iententiaapud JoSanch.i.>^.7(r».)t. nontenebiturprzcepto
E.C- clefiaftico, quia EcclefUdirigitfuaprzcepuadillos, quiordiaa-
riomodoiuntrationUparticipes; qualcslunt, quivclpolt iepten-
niumntionemacquirunt,nonautemadeos, quiperaccidens^ & CJ, UVVCII, tu*\
tuordecim: fi inquam hi tunc foliim obligant, non loquuatur fuf- ficienter:
quUlexdivinaomnesutentcsratione, quamvis mino- resprzdictiszutibus,
comprehendit ; anhi incurrant poenas , niobedUnt, roox dicemus , cum
loquemurde.przcepto Eccle- fiafticocap. fequcnti, ubi etiam aliqua,
cxplicabimus , quz ad ztatem przdicfampertincnt . ? Dixi ' cotncfttntti
ptccntum mtrt*lt ) cum enim peccatum vc- niale, utiupravidimus, non fit materia
neceflarU iCufiici 4 Sedquid, (idePuerojamfeptcnnidubitetur, an perfc&um
rationisulumfueritconfcquutus/ ldquodnonrar6etiam contin- gere videmus. 5 Refp.
hunc non obligari , puto, quUnondumdicitur »b(o-
luteadannosdifcretionispervenifleille, quiquamvisieptem ha- beatannos,
tamenpcrfeCtzrationisdifcretionc carct. Illudtamentemoneo, utfi quandoejuimodi
Puer afferatpec- catum.quod proptcrcjus imperieclumditcurfumfit mortaie,mo-
nco,inquam,uteumabfolvasfubconditione, mod6(uperius tnQ- fcdfol6m(ufficirn, ,
non tencturquisad cjuSConienioacin, <|uain- »co,tD«iuain, uicuia aoioivas
luuconamonc, visilludConfeffionifubdere, confiliumfit : nam propterei Apo-
nuato<.i.*/».i9.Qu6d fiaddatcertum veniale, ad quod commit-
ftolinonobligabanturadConfeflionem, quiaiufueruntconfirma- tcndum,
minorrationisufus requiritur, Sc de eo legittme do» tnnGratU,
utprzlervatifuerintaboronirooruli: potucruntta- meoconfiterivenUlU;
quUhzccoramittcrepoterant : Scptwt- Digitized by GoOgle De Secundo Ecdefiae
Prsecepto. 21 . ... Ccnfiitttur . . < S~>OnfittatHT
fanemoruliaaliisnonabfoluta; ergofiquisnon V> gravaturtctoanuo, nifi
venialibus > conritcn utiquc non tenecurexvi hujusprxcepti, quidquid
tcnuerintanciquioresnon- nullicumS.Bonavcntura J^.i i^/.4.'? i- ratioeft, quiahocprX-
ccptum declarat, aflignatquetemposprxcepti DiviniChrilli Du- mini ; (ed
ChriftusDominuslolumprxcipit Confeflionem mor- talium; hocenimprxceptumdedit,
utpeccatorcumDeorecon- cilkretur.Itadocentcoramuniter
Doclores»pudSuw^.}6./>S.». & de Lugo<«<7jM J.a.l Ji. Dixi
\txvibumifrtctfti) nam 0 al iundealia obligatio adcflct , tuncetiamde
venialibusdeberetfieriConlcflio: Ec ita fxpe obli- gaturiSede Apollolka,
quiimpetrat difpenfationem vocicaftiu- tis i vel impedimenci ad
macrimoniura,iraponicur enim iili conref- fioannua, velmenftrua, quarefiis
mortalibus caret, debet ve- nialia, vel alias abfoluu mortaliaconiitcri , ut
lcilicet juftam men- ftruam, vcl a nnuam Confcfliont: faciat . Elcobar de
Mcndoza citans alio»iV*^J.rW.*»w.<r.i.».7. dcBeoedictiuis, vel aliis Religio-
fis, quibusimponicurmenflruaConfcffio , videeundem ikid.e.j.
dmb.tt.&dmp.jt. 7 Qyxres , obliganturne fideles confiteripeccaca morttlia
e- tiam pureincerna? Refpondco, iuomnind; iumquamvisurdo<£trinacommunis ,
ound Ecclefia non judicatdcmereincernis; umen hxcdoftrina (
cuitionpaucxfuntexplicationesaddcndx ) locum hlcnon ha- bct;
liquidemEcclefiainhocprxcepcoConfeflionis obligat fide les ad raciendam il lam
ConfelTronera , minus: quoniamergo is prarcipic, peccacorum,
utdiximusexTrid.«.?.»».r. idc6 ciim interna fint etiampeccau,
eruntctiamillaclavibus fubdenda ex vi prxcepti de incegriuce Confeflionis, ello
non ex vi prxcepti Ecclcfix, qux folum ccmpusdcterminavit. * Qyid, fi
quisconficeacurfinedolore, velnon integre , vel non accepta abfolutione ;
obfervac ne hoc prxcepcum Confcflloois RclponJco, Ne»ittaquam,
immdpcenasetiamincuiritim! tasnonconfitencibus femelinanno. Ratio eft; quia
prxcif lufccptio Sarramenti Poeniten tix : at qui prxdidlis modis conritc- tur,
Sacramentum Pceniceocix non fufcipic ; ergo&c. p^p
HabesinPropofitionibusabAlex.VII. damnatisM. qux ■* efthujufmodi. fH*i fatit
Ctnftfiitntm vttuntnrii nullnm (mtiiftcit trtttft» Ettltfit. 9 Quiddenique,
fiquis nequeatconficeri , nifi perinterpretem , cbligamcurne ad Confcfllortem ?
Refpondeo, nonobligari probabilis eft fententia, quia nemo obligatur faceri (ua
pcccata cum periculo divulgationis, quale eft, quandoadhibeturintcrpres;
cxcipitumen roeritd Coninch. 4. 9. dtfa*. n.7 1. periculummortis, proeo, qui
mortalibus gra- vatur : tunc eni m propria charitas obligat confulere fux
faluti om- ni meliori modo, quoquis potell ; <J*M ttrti feteft tunc f*etrt
fimi imttmvtnitnti , (ait Conincfi.) fiftrinterfrettmf*tt*tur mtribundui
itlittH* vtnUIU , & mertali* ingenere , dittud* ; Cinfitm tuiUftt. e*r*veni*lU,
ty>»mmi*t autctmmifi. I o Docet hic Vefricelli <<* Mifiitntbuitit. t
o. uum.i. & 9- proxi- tne moriturum , quiprobabilitercredic, (eelle
contritum , noa teneriConfelTionerafacercpcrincerprerem, nefcilicet fuam fa-
mamproderecogatur, &citatSuarium,Layman,Dianam; tcne- ri tamen fi de fua
Contritione d ubius eft ; led profcttd , DoCtritum Coninch.cmnin6amplectendama
nobiscflbputo. II StriGiusloquitur de Lueo difp.i r. dtpxn. n.66. putat enim ,
inpericulomortiiobligari nos ad integram confefuonem per fi- «ielcm intcrpretem
, acprudcntem, quicerte tenebiturad (ecre- Cum obfcrvandum ,
perindcacccnccurConfeflarius: idquodcer- ceprobabiliflimumeft ,
&confulenduminPraxi: fed non minus probabiliseftdoctrinamod6aConinch.
allata, quampluribus fir- mat Diana^.i t.rr.j.rtf.t. IS ContralaxiusDicaftillo,
quia dtp.m. r.i 7. »«.115. aflerit ,
nunquamindictopcriculocenerifidelesadconncendum per inter- pretem : immoaddjt,
nec, Q ficconfiteretur, validam fore fibi ■blolutionem. Ratioeft, inquif,
*mimm*ttrt*hmtuiS*er*mtutitfi Ctnftfittfttrtt* ( id quod/i/J. inum.u6.
lat<}probareconcendic , atque hoc ex dottrinaScoti ) Cbriftuttnim (
ucipleait ) uffumpfit ut /i_enumS*cr*meutifeenittniity*tqutut*bftlMtituit
fundnmtntum , Conftfiientm fttrttam, ntn pttilicnm , qu6ddicic, fc probarepofle
0fX TridJ» ftf, l*t*. J. aflirmance, nonelledivinoprxcepto manda- Cum,
qu6dConfelTiofitpublicj; & C*n.6. fic aflercnte, mmidixt- rit , mtdum
fterrteetnfittndi ftii Sttrdeti ulitnum tfit *i infHtutimt,
*Srtn*nd*t*Ctrrifii, *n*twttmmfy. His, &aliisadductis, fedccr-
Ce>rninusre£)eincellei.'cis, in nuncmodumconcludic, trg»C»mftf- fi*f*H*ftr
tnttrfrtttm y cinm emrt*t dritt* m*ttri*, trit imvmlidm .
X>eindeprofequicurrefellereSuarium, Valquex, Coninch.alioU
queThomiftascommuniterdocences, Confeflionem , etiam pu- blicam,
efleraateriamaptam hu/usSacraraenti : quosDoctores ,
Thomiftafquenosampleclimurj fententiam verd Dkaftilli ipfi ei- dcm digerendam
relinquimus . Semti in *nno . 1 3
df\ Uacuor modis compunri pro hac re noflra poteft anniu. V4 Prim6,
ajanuarioadjanuariumfequentem. Secund6, IPalchaceadaliudPafcha
^inteliigentlonominePaf- chktisquindecimillosdies, qui ince rum ulquead
DominicaminAlbis. Terci6, abunaConfeflioneadaliaraiu,i
nonintercedacplulquamannus. Quart6, i tuo peccaco mortali ad tuam Confcflionem
, iu ut tal is peccaticonfeflio non ditferaturplufquam ad annum . 14 Ex
hisprimacompuutiot-flomnium probabiliflima , quarn fr-quicur Va{q.<j.?o
mt.i.Sc G.Hjrudus dif,\ 7. dif.\o. aliiquequia communiter nomineanni
intelli^itur annu^civilis . Secundacftetiamprobabilis,
quarafequiturSuar.Laym>aliique apudHurtadum, quiacoinrauniterficetiara
intciligitur anniu , ncmpeannusEcclefiafticus. Tertia,
quimdocetSotus/J»4.7.ry.4rr.4.&Quaru, quamha. bct P. Jofcph de Auguftino
ssj Brtvi uuitiufrtctft. Ettitf.n.t. Ide6 necmihi, nec
Dicallillo^^cwi.f.i^.ii.ef. placec, quiafinefutn- cientifundamcntorecurritur ad
extiaordioariSannicompuutio- ncm: cumtexcusnofterdicat, iemelinanno, utique
communi, & rdinarii), ac vulgaritercognitoi fidclibus , ad quos dJrigitiif
pr jceptum . 1 5 Quoniam ver6 folum annura defignat textus, non vero d iem,
velannideterminatum cempus : fcquicurquocunqucdicdiciian- ni polle implcri
prxcepcum hocConteflionis , perinde , ac quacun- quediemenfis v.g.poces
jcjunare, ficibiimponacurrejunium, fe- mclin mcnfe : qu6J
cercciufehabecinprxcepcoCommunionis; quiacexcusprohacdeiignattempusPalchale,
fumpcum, uc dixi- rnus, proquindecimdiebus. 16 Oppones :
ergopofletquisconfiteriprohoc anno initio ip- fius,
&proalioinfin?alteriusannifequcntis, & ficdifferre per
duosannosConfcflioncm. Rclp. ItaprofecJ6 legitimepoflet: ficuci Sacerdos
poflecreciure Canonicasfuashorasinitiohujusdiei , &differrehorasfequcntis
diei ufquead finem, hoccft ufquead mediam noaemexclufivediei feq uent i <; ,
ja m eni m (ic i n unoq uoq ue d ie fuas horas perlol veret . \ 7 Oppones
iteriim : Puxis tidclium eft , ut non foliltn coramu- nicent,
verimetiamccnfitcanturinPafchate: ergoctiamPalcha eft tempus obligans ad
Confcffjonem . Refp. negandoconfequentiam : fiquidem id faciunt fideles , quiaexoccafioneCommunionisconfitentur,
& ficopportunefer- vantutrumqneprxceptum, nempe Communionis inPafchate , 6c
Confclfionis pro illoanno, undefi quis non indigeretConfeflio- neinPafchate,
quianulliuspeccatimorulis fibi effet confcius : fatishuicforct, lituncfotum
communicaret. 18 QuarebeneHurcadushlcnouc, Epiicopum querndam de- ceptumtuitTe,
cumexcommunicaviteos, qui non ccnfefli funt in Pafchate ;quia foliim Comtnunio
pro tunc prxcipitur, non con- feflio, «5c ided ejufmodi excommunicatio non
fuitincurfa; fundaba- tureniminfalfaprxfumptione, qu6dilli non confefli fuerint
in- traanntim. hoceft, vcl antc Pafcha , velpoftel. 19
llludautemcolligiturexcomputationeanniinnoftrafenten- tia, quod
Cquistotoannofxpeconfefluseftpeccata venialia,deio- de ante finem anni ( etiam
in ultimo die) labatur in lethale peccatG , <i in eo ultimo die non co
ltiteatur , noo obfervat prxceptum annue Confeflionis: quiahocirxccptum,
utfupraadvcrtebamus, non eft.de Confcflionevenialium, lcd mortalium, quamcertc
moru- liumhic nonfecit; Quoniam vetoinultimo die jam habet moru- le,
illudinhocdieiiinoftrafententia confiteridebet , ne fcilicet tranfeatannus
(incoblcrvationeprxceptiannux Confeflionis , & iu notat Valq. d. dtf? 90.
*rt.%. dui.j. Dixi ( inntfirmftmttmtU) nam in fentcncia P.Jofeph de Auguftino
habcret tcrapus (equentisanni, id quod umen nos non admifimus . 10 Quid,fi quis
in anno non confitetur,obligatur neanno fequen-
tietiamproobligationeanniprxceriti, itiutunam Confeflionem debeac faccrc
prodicioannoprxterico,aliam pro pre(enti/Et quan- dopertresannos v.g. non
eftconfcllus,dcbetneterconfiteri prodi- dis tribus prxcericis annis, <Sc
item femel pro prxfenti ccc } XI Re(p. Ica put.it Coninch. dt Poenit.
dijf.yn.61. <5cde AugU- liino/.r. n.4. Ratioeil , njunt, quiahocprxceptumeftprimari6de
confeflione,& fertindario de t<?pore: (icuti ergofi voriiTcs,vel Con-
feflariustibi impoluiilet unum je;unium,fi illud non exhibesin hac hebdomada,
vel in lioc menfe, debesinalio: itafitu inannohoc confeflusnones,
obligaberisinalio:idcerteprobabileeft: verurn non minusprobabilcjudicocura
Valentia T»m.*,.d.j.*.8.f.t,. non obligiri, quiafatisprobabiliter dicipotcft,
hoc prxceptum efle addiclumunianno ; fictitienimSacerdos v.g. fi non reciut
intra viginti quatuor horashujusdieiotliciumdivinum non obligatur il-
luacompenfarediefequenti: necquiMiflam negligicdieDomini- co,
obligacuraudiredicLunx, iuincafunollro&c. 1» Inquireshicdenique ; Prim6 ,
an quis teneaturprcvenire Confeflione , quando prudenter timet fuorum
peccatorum oblivio- nem ? Secund6,anquisceneaturconfiteriinitioanni,quaodo ra-
tionabiliter timet carcntiam Confeflarii , fi Confeflionem differat nfquead
anni finem ? 2? Reipondeoadprimum , nonteneri, quiaConcil.Trid.fo- lum
nosobligat ad confitendum peccata; quorum, quando con- iitemur, memoriam habcmus,
factotuncriiligentiexamine juxta fuperiusdicla. Refp. ad fecandum,omnin6
teneri,Gcuti;qui die fefto prxvidet, anamdumuxatMiflaramanediluculocclcbraodam,
tenetur illi Cttnc incerefle, It a legiciraoirapedimento non excufatur . Iu
Hur* B 4 tadus Digitized by Google Z2 Tra&atus Secundus taJu»,
Fagund.Layman. al:iq; cum Dlmaf .^^«.'/.-t-iv/.t?. &me- rito, quiacoto,
atqueadedetiara inicioanniprzcepium urget. 24 lliud minusapprobo,
quoddocctidemHurttdusW^.j.i/^. jt.affirmatenira, eura, quipTudent.ert.imet, fe
nonhabiturum copiamConfedariiannolcquenti, tencri ex vi przcepti annuas
Conteffionitconiitcriante annum illum : nonapprobo, inquaro , quia
nemoteneturfcrvareprzceptum, antequam przcepcum il- luJadu ur«.-at,
nequeenimteneordieStbbariaudireMillam , fi prz videamMiflam non futuram die
Dominico . NoUUmeiidilcrimcninterpraxeptutn EcdefiaflicumConfet- fioois,
&intcrprzceptumdivioumeju(dem: oam ex vi praecepti divioiobligaturquitad
noo morieadum inpeccato moruli, quod przceptumfemperadcit, vigetqueferaperpoft
ufuraracioois , & portmortale commHlum; quarefiquisprzvidct, fe non habitu-
rumcopiam Confeflarii in finevitz, tenccur antei confitcri es
viprzdiciiprzceptidivini, quod femper, utdiQumefl, urget. At hoc auno nonadeii;
nequeurgctprzceptura EccleUafticum pro anno fcqucnti. Aliojui *b intrtjfu
Fttltfi* & vivut *rtt*tur , f> mtrttm lttUfi*fitt* (*U*t (tpultmr*. 1$
/^\OifemelinannononconCtetur,duasiocurritpeenat; aU KJ teram, ne, dumvivit,
porTit ingredi in Eccieuam , ai- tcram, ut morcuus EcclefiaflicoRicu , atque
adeo in Ecciefia , velCosmeccriononlcpeliacur, hz auccmpoenznoaincurriutur
antefententiamdcclaratoriamjudicis, & confequenter requiri. tur,
utculpaprobetuxio judicio; idquodrccxcobtcrvatCoruach. dt(p.\.dui.9. 16
Noundumautem hic cft prim6, in aliquibusDioxefibui
adcflcfulminaumcontranonconfitencesinanno ( utetiam coo- tranon communicantesin
Pafchatc ) excommunicatiooem latz fcntentiz, quz fiadcft, ftatim incurritur,
nulla expecuu Ju- dicisleocentia. Ratioefl, quiaexcommunicacio, &czcera furzlaczfenteotizfecum
feruntexecucionem, &ftacim, milTodciidlo, dciinquencemafficiunt .
Atnooiuini cationefercnda, &aliisfcrendisCenfuris ( quat et
muscomroinatoTiat j atque in aliis quibulcunque pocnis, quz cenfurz non funt ,
riz enim requirunt dicUro Judicis fenten- Ciam, faltem declarantem ,
fuillecommiflum delidtum , cui aJ- neizfuiitprzdiclzpcenz, ucdiflinctiij*
agicurin cracf. de cen- iiiris,cc incerim videripolcfl Sauchcx i 9. dtm*tr.
dijp.io. 6c iuar. dtttm(.i.\.(ia.\. 17 Nocandum eft fecundd, in Synodo nortrz
Panormiunz Diorcelis, quzeflaooi i6fj. t^.dtUmth.m.\i. concranon com-
municanccsinPafchaceindiciexcommunicacionem fereodam hit verbii: ftjW
diSattmfut F.i(ikut>tu*c»mmunitsvtrtxt , fi/utrunutt autrefipi(c*mtt pantm
ixtimmumii*tu*ui imturrtmt : AtverocQotra oonconritentcs, femel inanno, nihil
aropliusadditur prztcr pe- mm\i\zmint.tit. emnitmtrmfaHtftxHt : unde difficile
mihi appa- rct, quoddicit Efcobar imTkt*l.mtr.l.*\x.\M.\6. excoromuni- cacionem
ipfo facfo omicceocibusConfeflioncm annuara fere in otn- mbut Dicrcefibus eflc
impofium . . Dc iis, qusc pertinent ad Pcenitentem in ipfa Cpnfeflionc. QdmJh
dt.tr tjfit Cenftffitt 1 i^XUaliutet, &conditioneifiveex congruentia,
fiveexne- Va» ccflitate i Coofefliooe Sacramenuli r©uuifitz,fueruuc eflet facrile- 1 T~>
EbrtConfefliofieriexeongruenua flexis genibus, aperto VU capite,
debiuquecorporiscompoficione, nifi aliud infir- mius,
velcauUratiooabiiiipexiuadeat, idqueeftcfle ruunilem coafeflionem. t Sedioquiro*.
Quid.fi Cne neceffitate ulla fcdeas.Tel flaot.vel etiam jacens
Confefliooemexhibeam/ ] Refpondeo, Fore id peccatum veniale, putat Bonacina
difr.t. *.$Jtti*. ».r.ir.a.B.»4.ted oecefleveaiale , (przcifocootempcu,
&(caodaio) probabiieputo, quia hoc noo eil , niii defe£iut ma-
iorisdevocionis. 4 Adhurailiiatemhaocreduciturillod, ne fitt Coofeffionm
jactantiapeccacorum ; baecenimtfletnovumpeccatum , &qui- deinmorule, C
ficjacUaxiapwcati mortaiit , acquc adeo facrile- gaeiTetejufmodiConfetTio : C
veroficgloriacio peccati ventalii , tunc effietjpeccatum veniale, atqueex hoc
< gaConfeffio, quandoaliamaceriac namucrilegaeflet, Ciiludiolumf ficcrcris;
quia veniaiit pcccati ci cati ejuidetn geoeris, juxu ta, quz rau fuot . 5
Hucetiamreduciror modefla humilius in veftibut, &or- namencis, quam Coe
fallus jadlancia przfeferredebet Pcrnicen»; fedquiadehis, deque porutiooe
armorum, aoeadeceaot acce- deotem ad Euchariflie fumpcionem , dicemus in
cradacu ale Coromuoione r.io.tuMi.it. Eademque vel lalcem valide Cmilit
racioeftinfufcepciooeSacraJoenci Pcenitenciz, locura illum r«- colcrelatis,
fuperquefit. 6 Hucdeniquc reduci poteft, oe ( faltem in peccatis turpi- bus)
complexconfiieaturcoroplici , cuncenimnon humilit crit conlcftio, fedaudax,
& ablque modellaerubefccncia : dicoau- temcomplicemcomplici ; hoceft,
pceoitencem nondeberecoa- fiteriiociofuipeccati: iu Pontiut tit. j. dtmtr.t \
S. m.\. dicens, aliutConfeflariuiprcftoeflenonpoceft , quamvisenim Dodlores
comrounicerdoceanc, eam validamfore, Cablicpericuiura noiz complacenriz,
adfitquedcbitusdolor, uc loquunturS-Thomas , Sylvell Srotus, S Bonavencura, cum
Dianat.j .trmA 1 1 jttp.xia. aliique ; nihilominut ( quidquid dicat Jo:Sanch.
d.w.m.x. ) hi Dociuresintel|igeudifunc;proucexprefseplurescx bitloquuncur,
quandocercumefl, nullumfubeflepcriculum, vel ia cafu prz- dicixncceiliutis ,
Regulariter umenadellprobabile pericuium Dovzcomplacentizeiufdempeccati,
velexpartefoBminz 1 vel ex Saccrdocis parte : adeil quoque periculum diutidt
perleverandi ineodemczno; & item ucConteftionulla ficexdefectu doloris :
quare meric6 fai Medioianenii Ecclcfia , uc habet Bonacina dt p*m- tcm ij-7. p
, y i)-5.n. 1 o. fubpcsaaexcommunicacionisUtzicntea- tiz prohibetur, ne quit
compiicit Coofcilionem excipiat ; dc hoc argumento lege Paragraphuat poficum in
fine hujut tr»- cracut de Confeffione. 7 Illum umen, qui bona fidecoofcfluf
cfltpud cnmplirem,tunc non obIigarem,Confeflionem
repeterc,qnaododiIigenterexamin«- lu> ii v ^niretur , verum Jolorern ,
firmumque propofitum h»Sui(- (e, &integrefuifleconfeflum;
atquebonaitemfiJenon iudicaf- ie, lecooperatumfuiflecumCoofeflirio inpcccatumf
tcex refricationepeccaticumeiutfucicuceperacri . 8
Deniquehicoraiccendanoneflpropoficiodamn droVii. quzeflhujufmodi . Mtdmt
tvtUtmdi *bli]>*ti*m*m dtmumti*md* (Mititmtitmii rf , Si f*llieit*iiu
ttmfittstmr tum jtUuitmmtt , aW f*H!i illum mir felvtrt mbfaut *mtr*
dtmmmtimndi . Hzc , inquam, propoiiciounquam fcaodalofa damnatur , & ita
prohibetur Cmul cum aliisquibufdara, utille, quieam do- cuerit, veldelendcrit,
veldeeadifpauverit, aifi ipfam impu- gnando, incidatinexcommuoicationemlarje
fententic Samino Poncificirefervaumt & icetuprohibeturiubmoruli .neqnit
eara tim ab antiquioribus his vcrlibus
collectz. Sit SimpltXf Umm:.i , C*nft(ti* fur*t Fidtlii , Atqut Frttfuuu ,
Sitd* , (T Di(trtt* , Libtmt , IVi /nitgr*y Sttrti*, O" L*trjm*biUtt
tuttltrtum , Fettii , tjf> *etuf*ni , tf fit ptutrt p*r*t* . x Singulas hai
qualiutes, fi nos fuis ncceflariis conCderatio- nibusiiluflrabimus, ccrte toum
ferc de Coiifcffioactraclaciooctn comprehendemut . ^ Sun* " 1 T|Uratnnceflconfeffio,
quandofitproprerpnnrm finem pla- 1 TTiEccondicioCgnificat , Pasniccntem debcre
(ua pecctu X cendiDeo, & propcerremiflionern fuorum peccatorum; X JL
Confeflori patcfacere, clare, diflincte, & ablacit cir-
quiergopropteraliumfioemcoafitetttr, (cmperne, &quo pec- catopeccat? i
Refpondeo, &dicoPriroo, certum c*M peccarc mortai itet , quiconficetur
propterfinemmortaliter peccaroinofum v.g,. ad fi- nero pertrahendiConfeflarium
ad moeule» vel td finem confe- qumdiopinionembonam, ut Cc faciliut grave quid
furari v.g. puffit , vel ut poffitaditum haberead turpiter v.g. peccandum&c
Ratioeftmanifefla, quia fic committicur mortale in ipfa Co"- feffione ,
quod oijponitur Gratiz Unai6anti, quz debem l Sicrameno conferri. . 3 Dico *u «
Confellori patcfacere, clare, diftindrc, & ablacii cir-
cunflautiisadConfeflioncninonpcrtincntibus (' in quo muliercu-
Izerrareperfzpefoleoc: ) icem non lunt verba zquivoca uiur- panda , quiaab hoc
(acru tribunali ipia pura verius requiritur,quz prolixis, &
roulcbmagiszquivociinarrationibusoblcuratur. x Sed noUndumefl, hancconditioncm
requiri excongruentia, ■odo veritas pcccatorum manifeftetur : ica uc fi adv
ertencer cum zquivocacione, quz pariacin mcnce Cooieflarii non debitam iticiaro
pcccatorum , deficcret Confeffiaid r~ Mtrwumn v>ci Laioruin , «enicici
v.diiiciii j i pcccarctur juxta infradiftiriclius ifferenda. Digitized by
Google } Dieofeeaodo, peccarivenialiter , GfinisGt pecucum le,
AconfelHoGtlegitimi, &dolore debito noa arons, juxta fuperiusdicla ; tunc
enira Pnenitem tuberet pro fine primario , & pefieintenuoneflsplacendi Deo,
& per accideos adjunteretur peccatum veniale , u t li q uis v .g . pofito ,
quod legitime confiteatur, admittat tamen fecundariam intcntionem placendi
homini- V», fuo Parenti, (uo Magiftro &c. feuetiam lecundariam in-
tentioAcm vanz gloriz ; quodfitotusfinis, atqueadebpriraarius
fitpeccatumveuiale, v.g. inaniiGloria, uode non ruraret quis , Dc Secundo
Ecclefiae Praecepto. 2.3 tentemilludabfolvereaccedai : tuaceiuratXMValeret
hujufmo- di ablolutio ob deicctura jurifdiuionu , unde Confcluo ellct (acniega.
Sccundo, quarvdoPeniteoieftin occafione proximapeccandi , tuncdebeteipliari
tempusprzfeo*,utoimirnmConfelurius}u- beat, occafionem iraovcri, tuctanien
autione non indigebis , u tuipfevere, ctGncfraude, occafiooem tollas . Nonnulli
addunt cautiooeoi tcrtiam , ut fcilicet obligetur qms ,
tempuifuipeccatipatefaccre, quando is eftin confuetudine pec- ieunegligeret,
auteipucite, Gveimplicitefioe^pucendiDeo , candi : fed certe probabile eft laoe
peccaret moruliter ex defeu u refli fini* . 4 Hioccollige ocquaquam moruliter
peccare eum, qui, ut bonim opinionem apiid Confeflarium virutn gravem fibi
notum confervet, confiteturapud illurapeccatalevia, fedanteii gravi- bus per
alium Confeffariumiblolutus ritc fuerat , utnoUt Bonac Lt.n.j. cuaaaliii.
Ratiocft» quiaejuimodifiaisnoneftmortalis, & exalia parte eft ex fecundaria
intentione , &rtcmcurodcbito dolore, aliifquerequiGtisexhibitai
prediclatConfcflionesfuifle , fupponimus. Sylvellcrailatusa Diana Jj.fr.a.rv/.i
ji. ait, hunc flihilominuspeccarevenialiter, quiaidfaltemfapitaliquambypo-
crifim; & roendacium: fed fentxendum eft cum ditlo Diana , ne- queiic
(fialiudnonaddatur) peccarc venialiter, quia conferva- reluumbooum nomen, non
eft hypocriGs, &cumPceniteas ni- hil falfuro loquatur , quamvis tacJo fuo
pcrmitut Cenfcflariumde- cipi, nondicitumenipfemcndacium : Gccerte pcrmifit
Chri- ilus Dominus, quod deciperenturduo ejus difcipuliinEmaus , quandofioxit,
fcloogiiisirevelle, nectamen meodacium dixit: confirmatur ex Villalobos to.t .
trtii. i . num.y. difi. 5 ubi amrmat > faepe proptcr aliquam rationabilcm
caufam efle con vcniens , varia- reConfeflarium. Quarefentirevidetur, id non
rar6 etiaro efle expediens ; nimirumpromajoreconlcientia; quiete, auimsc
ratiooabili coniolatione . tuoc non adefle ex fe neceflitatera Tidtlh. IX. 1 ^T^UiKGdeliseflCoofeflio ,
quandoe JL fallacia, hocelt, finedeceptione, planius dico, fiatDeo. a
Hincprimo, graviteraecabis, Gomittasaliquodpeccatum, aliiinonriteabfolutum :
bvariesnumerum peccatorum moru- liuro, dkcodominoremoumerumpromajo«e, immd
eiiamma- jorcmprominore; quierrorRuflicorum, & muliercularumeflc iotet:
ficoofitearispecauccru, utdubu, vcl contra ; Preni- tensenira,
ut&deliutemDeoicrvct, debctdeclanrcpeccau eo modo , quo funt io fua confcientia
. % Atvero, quiomittitraanifeuareinConteflionealiquod pec- catum veniatc , vel
morule jam ritc abfolutum , ne virtualiter qui- dcrnpecat; quuejufmodipecau,
utfupravidimus,funt ria , iutficiensqnidom , fcd oon nccefuna .
Quiautemmentitur io ConfeflioneinreadC^fefiWo: - otfidicat, fevocariPetrum, cum
vocctur Paulus , liter, fedooomortalitcr, fi juxu ouperdi- 1,
qusrprolegitimaConrcinonefuntoeceflaria; «uuhacinrementiriiiooeflet,
nifilcvitcr, contraprxdiuamfi- dcliutem, fialiodoonfuptraddatur, dequomo»i».8.
legeBon. U. m.t.tc de Lugo d» ttmit.iiff.x6. fMkl. 4 ldemputo, ideft ,efte
ioWmpeccatumveniale.fiquisdicat, fe vellefacercConfeflionemgeneralemomnium
peccatorura, & deindctaceataliquodpeccatum morule, alias ntc abfolutum ;
cumcnimnoo fit de aecefliutetalisConfeflktnut omnia pecau jam
abfoluumanifeftare; iolumeritmendaciumleve,quiadicit, le velleomnia um
abiolutaconfit -ri , dldciodealiquaucet. Quod fi Penitens folum
ConfelVariodiat.fe velleConfcflionem generalemperagere, necaddatillud (
omoiumpeccatorum) pu- co, hnocaeveflialitcrquidempeccare, quia adhuc
confeflioge- Dcralisnominarivercpoteflilia, quz aliqua omittit ex riteab*
lulutit: qaireCcpaeniteas ia nihilomentitur , przterei ixiuniiomniumfenfuseft,
etiamC lcflionegeaeralinoo omnia, alias explicandi ,pecatum fuiflc , vel non
fuifie coofcflum , quu , ut 00- utSuar.Vaf^.aliiqueapudDiaoaai t.f. tr. d*
tkcHnfttntin , uf. ij.cV J7. pecaupr«teritanonadduntprifenti peccato circuo-
ftaatiam, novammultominusipeciediverfarn. g Nounterhic, c>a.6.dixi
(»ar/»)namfiinterrogeturiCoii- feffario, debetPosnitensfatcri,
illudcflcpeccatumrecens , turo
inhocca(uconfuetudinii,uminaliis,quibuicuuquecafibus , in
quibmiprudentiConfcflariointerrogetur. lucumaliis de Lugo UcaauxtinuU»;
Ratiocft,quia,quando tu noninterrogatus ftla non eiplicas, non mcntiris , ied
folum permittis, Con leflanum libi perfuaderc, illudpeccatumeflcantiquum ,
acnonefleeiconlue- tu Jinc ; at quando interrogatus , oegas , committij pofiti
ye mend*. cium,quodgrivepeccatumefl incalu,quoCooieflarius id intarro- gat;quiaConfcflariusbabe(jus
cognoiccadi totim conlcieotiaBi pcenitentis , utiuum judiciumlegitime, cV
prudcntcr valettpro- ferre: namcaiterumiiab hoc jure Confelfariiabllrahamui 1
#E legitima fit Confeflio, ut fupra expliavimus , in re levi ad Confcf- fwncmnoupeTtinentcmentiri,
nonellet, nifiveniale. fttcatttm m iaiiviiu». 9 TQannesdeLugo d.i^.dc ;;X»it.
,f..i.io. aiditaliam rat:ouem , J adprobandum, tcintcrrogatum obligari
gravitcr, verum dicerc in rc pertinenteadConfenionem.quia^JumpoGtivf hoc pcc-
catumv.g.homicidium,dicis,tecommififleannoluperioie , cum umencommilerisinhac
hebdomaia , nunfatereristuum pecca- tum,
quodiniodividuocoinmifiili,fedaliud»quodnon commiG- fli :
aliudenimeflpeccatumhodiernum, aliud peccatum luilet- num , atquc adeo noo
integreconntereric. 10 Hzcratio JoanniidcLugopoffetimpugnaricx doclrim A'-
riaga: d* fttMit.diff.U.ftS.y ubi probat,Confeflionem efle valtiim,
fiquiiconfitatur,(eoccidiflePetrum ,ci'imPaulume|ulderocoii-
ditionisocciderit^tiam fi id faciatcoo(ult6,cC mala fide;^uiaid to-
lumeflctmentirilevitcrinrenon pertiuentc adCooicflio icm,nihil enim ad
Confcflioncm pertinct potius ne fit occilus Petrus , quam Paulus : led foliim
ad illam pcrtinet ,quod Posnitens explicct aflio- ncmfuam injuftim.hoc
eft.adionem occifionis , quae latisciplica- tur,
fiveauiooccidenditerminaufueritadPauIum , fiveadPe- Uum: fimiliigiturmodonon
pertincbic ad Confeflianem fcirc » anpecatum-fueritaliisremiflum, necoe, quia
latis erit > quod pcenitenseipiicetaclionem, quapeccavit. Certe h2X Arriagx
DoCirina non eft improbabilis , quandobona fidequisdixit, fe occidiflePetrum,
cum occiderit Paulum : id quod docet etiam Diaftillus apud Dianam f. 1 1
./r.S.rr, .6 j. & ct,-.e- ra requifiU ad Confeflionem legitime putat fc
habere ; at vero quandoPacniteosinterrogatur i prudenti Confcflario, id nullo
modoidmitterepofluro: quiatuncregulariter, & inpraiidebet prcfumi noticiam
individui , vel Confeflionisfaclx , aut iwjn fadlx requiri i Confeflarioad
ftatum Pcenitentij cogoofccndum i <5c me- ritA oolit ftarejudicioipfiuspcenitcntisindeterminanJareftitutio-
ne hac, vcl illa, & in aliisremediisprudentcr adhibendis : fempcr eicipio:
nifimanifefteapparataliud circaquod fitinterrogatio , adCoofeflioncmnon
pertinere, utefletv.g. & Confeflarius ioter- t, quomodoPcenitensvoccuir,
vel cujus eflet civiatis , 1 Vti run fnift y
pRadidlafacilbfolntionisfijenint.fuperfu A laadmodumcootroverfa.
Controveninirenira primo. An pertincatad fideliutcm Confef-
fionii^eiplicarc.peccatum fuifleconfclfum.vel oon confcftum ? E- xemplura iblet
attcrri de illo,qui geocraliter confitetur , & fioe alia
expliationcdeiaduftriaoovapeccaucura aotiquisimmitcet, ad tegendum, qood
ejuimodi pecatum ooviter fitcommiluun . 6 Refpondeo, (atiteffeprobabile,
idexfefme pecatofieri , quupeccatumlexnpereftidem, fivehodie, Cvehericommiflum
fic; cVcircunftantiitemporis nonpertinetadoaturamipfiuspec- cat i , fed fe
tenct ex partc posnitentic . 7 Aliquzumenautionesfuot adhibendse. Primo,
nefitre- eciuid Confeflarium non po- II f» Ecandumvquod contro vertitur h ic,
eft, an G ouii dubi us (it O defuopeccatomoruli, nondumcoofeftb: debcat ex ne-
cefliutefidelitatisilludConfclfiooifubiicerc,fivedubi«uut»anpec-
citumcommiferit/ fivequamviiGccertus, fe illud commilifle , dubiusfit,
anConfeflionifubdiderit? ii Refpondeo, &priuirecolendum eft; dubium, aliud
efle negativum,aliudpofitivum,fienim intelleduseftomnino anceps,
nullamquerationem, faltcm probabilem habeat ,cx cujus vi incli-
netadaliquampartem, diciturdubium, otquidem negativum ; 4ualeeftillud,
angraoaarenc marisfintparia, animparia: five- ro intelleclui ratiooem aliquam
alicujui momenti habcat,per quam alTentiauaralicuiparti, diciturprobabilitas,
& ab aliquibus ap- pellatur Cledcerteimproprie) dubium pofitivum ; fi
veroadGnt rationesalicujuspooderisproutraqueparte, utraqueprobabilit ,
(emperintelligeadprobabiliutemconltituendam, quod pariop- pofiu non Gt ultem
moraliter ceru : denique G ex unaparte appa- reant rationes alicujus momenti
pro ilia autem parte nulla, vel larix modicaadfit ratio,cuju»(cilicet vis nd
pertingatadincliaaodum in- tellccium, diceturillapriorparsmoraliterevidens.
Nonjarareipondeoadhancfccundamcontroverfiaro, fed quo- addubiumnegativum;
namdeprobabilitateliparatlm dicam-». i7.Reipondeo,ioquam,dnobu*diuis. . • tj
Dico Digitized by Google 24 Traftatus Secuiidus ,*! Dicoprim*; Eum,
«juieAtimoatuj.&fcrupulofus , non «bligiritdcoofiteodifeccatadubu :
Ratioeft, quimindubiode- betpracfumi, pra_diaumoonpeccafremorulker,
qiureetiamfi xneodubioaliie/Ientobligati, ipteumcnerit ab hocooerelibe- randut,
iuSi. Suarez, Granadut, aliiquerelatii Jo:Saochez , *#.4i._J_&
iCaftrc^.*#.i.ityM. *-M- 14 DicoSccundo : communir opiniofert, excepto prxdiflo
fcrupulofo, debere omni nd prenitemem fubiicere Confeff.oni pec-
ctranegativtdubia; Ratioprstcipuaeftilla, quamaffert deLugo dtpatui*.di(p.t6.f,U.x.
quiataliseftulus, &praxitcommunis to- tiusEcclefi* ,
cujuspraxiscuminkiumnonagno.catur, affumari poteft,
illamChriftumDominuminflkuille. Quarefidubiuses anpeccatummortale,
v.g.homteidiumeomroiteris , vel ccrtus,' quodcommiferis, & negative d_bms ,
anillud - debes in hac fcntentia illud confiteri . necduflamldiftandatemoorii,
nec Pecc Mwn etnftfsum Ut dn&ium . «. x* /"NUartum ,
quodhlccontroverritar, eftdepeccatocoofef- KJjo, utdubio,
quandodei-deabfblutaCoofeflio ^^*"' titPcenitens, illudeffecertum;
aalcilicet illud confeffora ut dubium, iterum afferre ad Coofefli cenum. Quid,
ficoutra, confeffumillud fit, utcertum, &de- inde, rebencperpenla,
cognolcit, efledubium? *» Quoad priiis poteft cllecomToverfia,
veldelubftaotiapec- cati, vcldenumero : dixitv.g. Pocnitens,
fefubdubioconlenfif- (eturpicogkationi, fed deinde invenit, certum fuifle
conlen- r/. Adefttamenaliaopiniomaximi Recentiorum negansejuf- fum:
EccecontroverOamdelubftantiapeccati. Veldixk.fecer- modineccmtatem,niGinhne vita4,idqueineodumtaxatcafu,quo
tdquidemconfenfifle, feddedubio, anid fueritter, velquater,
quispoftConfeflioncm,velContritionemiociditinpeccatummor- anquinquies, &c.
dciodeiovemtcert6fuifle, velplus, veJmi-
ale^nododicto>dubium-,tuncenimdcbetconlitcri,vela£tumCon- nus,
eccecootroverfiamde oumero. tritioniselicere,
nefcilicerevitadecedatcumillopeccatodubio, *4 Porro loqueodo de fubftaatia,
probabilejamefle, oonte- 3uodf.ruflefukvere, &coram Deo ccrtbcommiflum,
& nec neriad novam confeflioncm , doceot Viri dodi apud dc Lugo irccle,
neciodiretleremiflum. ' d.16. dtponittnt.iuum.il. ita Ferreatinus
ite.c1t.au4fi.77. alios 16 Hujusopinionisrationes.quzexcluduntpraedidamoecefli.
ckans. IunoviffimeAnroniusPeretinopufculopoflhumo dtPot- tatem,
variacafferuntur, fedilleluotpratcipuat. Priro6,quiain ntt.difp.s.enp.i. num.7.
venim contra doccntcs probabilius San- cafudubiimelior eft pofleflio intavorem
pcenitentis. Secund6 , cber, Turrianus, Diana ab eodcm de Lugo ibidemcitati ,
affe- quiaoondebetquisobculpamdubiam ccrtd condemnari, obliga-
rentesutrinquerationes. rique ad tantum onus, qiuntumeft, (eipfumaccufare,
& pro *t Jamverd, loquendodenumero,dico: quando noneftma-
dubiaculpacertarapojnitentiamlubire. Tertid, quiaratio Judi- gnusexcedus,
nonobligari pcenitenteraiterum ad Confeflarium ditemporalis,
adcujusnormamiullitutumcft S.cramcntumPa;- accurrere, iuxtapraxim Fidelium, qui
(icconfitericonliieverunt, oitentke, nunquam pofcit,
utquisprodelic}orocertor__naceru quandoncfciuntfuorumpeccatorum numerum ;
PtjerMvi esrcittr condemnetur: quxracione. ,&aliaaddu-ta_lFerrantinoif
/.**- ttr, vtl nuMttr, PtjtrMvi dttits, plui, minui, nec tameo repe-
^k*/KM-77.».Jo.probant, neceumobligariadConfelI.01.em , tuntconfeflionembona
fide ficexpofium . At ve.6quandoeftma- quifcitfeactionerofecifle;
fednegatividubiutdeejusqualitate , gnusexceffus, debetomnioA (fiillc exceffus
advcrucur) adn> anfcilicetfuerkvenialis, anmorulis' LegeCaramuel. m Tbttt.
vam Confefllonem afferri, fi v.g. quis dixit : Pejtrayi tcr*v;l
fund*mentMlittrti*tdititniiMnu,ll$i. lat£carndefendcntem , & quattr , eum
pejetMverit dtciei. Ratioeft, quia Coofcflariut abl.l-
aliotapuddictumFerrantioumciutos. ' vitcuninumcrum, quihumans, &morali modo
verificctur io tua Confeffione ; At 000 verificatur, quando cfl ma-nus cx- ccffus
. »«J Sivisedoceri,adquemnumerumfeextendatilIud(fmi/f») velillud ( plut minui.
) Dico, td judicio prodenti deimim ede Aatuendura: fed tamcn rcsula illa dari
folet, utquo roinor dt numeruspeccatorum, quae, quisconfefluseft,
e6paucioreroni_. merumcomplettaturillud (eireittr) vel (plus, minus) qu6 ma-
jor, -majorem ; cxemplo-clirioriietreguli : fiv.g.dicas Ptjtrtvt etreiter
dtettt , WfJ dectes plus, minus vcrilicabitur , ll pe)C'»«i duodecics, vel
odlics; at fi dicas, Pejtrmvi tsrtittr etntits , vtl ftjernv! eentitt plus ,
minus verKxabitur, fi non folum peierafti ccn-.um, &duabus vicibus,
veriiinetiam fi peifrafti centum ,tc qumitievicibus: ut etiam, fi pejerafti
nonaginu quinque vici- bus: ratioautem hujutregotzeft, qutahiceftlcnfusmoralis,
& humanumodoincelligiconfuetus, utnotit Fagundcz /.j. dtprt-
erpl.cenfe/f!i>nise.f.n.9.Diin\p.tt.tr*tt.6.Rtf.t7. Illudlemperadverte, nos
loqui, quandobooafide uccoonte- ris, quiaoelcisdeterminitumoumerum : nam
czcerum, ti il- lumfrias, illura deterroioitum dicerc obligarit, ut 2.
dktumeft. 17 Quoad poflerius . Anfcilicecobligeturquisiterum < ripcccatum,
& quodutcertumconfeiTuseft, feddeindeinyenic fuillcdubium, vclquoJ fub
numcrodcterminato, & certofallus eft, invcnitdeindereperpcola, numerum
illum dubium efle ■ cumlemper, utdic.tumeft, bonafidcproci:flerit? »8 Rcip.
duobusdictis : DicoprimA, quibonafide confellu- msMmm. 17 1 I
■Ertiicontrovertiturdepeccato probabiliter commiflb , X vel probabiliter
confeflo , dc quo accipe fequentes doDri- nas, varioscafus
brevitercompleclentes . Primado&rina. Qui habetprobabilesrationes,qu6d
peccatum mortale noncommifcric, &probabiics, qu6d commiferit , non teneri,
illud conficcri . Ratioclt, quia qui operatur fecundum rationesprobabiles,
prudcntcropcratur, atqueade6non peccat ; femperautem tum hlc , tuminicqucntibut
eft excipiendus finis vitx, quandoperConfcfliontm, vclContritionemdebebit cjuf-
modipcccau, fifortccoram DeoCert6commiflum fuerir, expia- ritnodo, qucmin
limili Jiximusnn/n.i t. femper itemadvertcn- dum cft,quod judicium remaneat probabile
; poteft cnim aliquan- docootingere,
utrationesincontrariumadc6fintprob.ibiliorcs ; utjudiciumnonremancatprobabile ,
(cdpotiut remaneit iropro- babile, ficutiparvaftellularcmanetinvilibilis,
prxlcntcSolc . 18 Doclrinafccunda. Quiprobabiliterfcit, femorcaliterpec- cafle,
habecumenrationcsprobabiles, quod illud pcccatum ri- ceconicllusfucrit,
nontcnctur illud contiteti, quamvis habeat rationesprobabiles, immo
probabiliores , quodcoofeflusnonfue- rit; ratioelleademacpraiccdcns;
quianimirumprudenteragic , quiprobabiliuti, qu6djamcon»Vllusfuerit, fe
conformat. 19 Docirinatercia. Qiiiprobabilcsrationcshabet , qu6d non
peccavcrit, vcl quamvis probabiiiicr iciat, fe peccaffe; umen
habctprobabiliucem; fe efle confclfum, finullam habec racio- fededubio: iudcLugo
l.t.n. 77, j l ; ^ t _ _ w 1 c
eftpeccacumutcertum, quoddeindecomperkeffcdubium, noa obligatur, illud iterum
confiteri: Rajio eft, quu, qui recipit ablolutamlententiamdcdcliclo ao Dodrira
quarta . Qui habct rationes probabiles ,qudd pccca- verit, fcd nullam rationcm
probabilcm habet judicandi.le efle con- feflum.teneturadConteflioncm;
quiatuncconftac de praccepto confitendi, (ednonconllatdeConfellione,
atqueadc6turicadelt certitudo moraliscontra Pa-nitcntcm . it Dodrii aailludt
nemcrcdendicontrarium, nontenetur : quia hoc mult6 magis »9 Dicofccundd: qui
boni fideconfcfluseftnumerum . probatpracdiQaratio :
cumtuncvideaturadeflecertitudo mora- torum, ut certum, fc P-jerallc, v.g.
decies, & dcinde tlubi- lisproPcenkente. ut, immd eciam fcit cert6 , fe peierafle
minus, v.g. o^ies , parimodooonobligatur ad iterandam confeflioncm : ratio eft
: quia in nuroero majori fatis abfolvitur nuroerus minor , CC mult6 mioiis
obligabitur , fi inveniat , fe nunquam pew- ralle, fic enim non habct peccatum
perjurii , quod abfoivi pol- fic, & idem diccndum eft in evcntu numeri
praEcedcnCis , dc Lu- quinta. Quicert6(cicfepcccafle, (edeftdubius goibsdtm.
Exeo, qu6dmod6dixi, innumeromajornuoudi mi-
mfuerkconfeflusjobligacurrcgularkerconfitcri ; norem; mencemmeamlubitfequensdubiutio
; Titius bona nde 1, imm6majorcontraPoeuitcnrem. confefluseft, fefuratum efle
materiam eravem quater :, peraUa Dico ( rttuUrittr ) nam duas exccptiones
affcrt Pracpofitus jam ConfelTione , advcrtit, fctcrcumeffectufuratum e(le ,
nam 9.'.dtinttgritMtteenfttsitnisnum.t j. apud Fcrrantinumloco fupri
inquartofurtohabuitquidemanimum furandi, fed impeditus a citato . Prim6 eoim ak
, timoratum fcrupuk>fura non obliga- Cuftodibusnihilre ipfafuratuseft :
isergonuocime quxrit , an ri confiteriincafuhujutquintac dodrinx: quiahicfaltcm
rcju- fibi redeundumfitadConfeflirium, utabfolvator ab hac volunU-
laricerpracfumiturerrareinfuitdubiis, atquc adco pr_furaicur tefurandi? __ jam
fuifle confeflum: Secund6neque obligariin hoceodem ca- Rcfpondco, mihi videri,
id opus nonefle, quu m Confef- fu, fidiuturoumcempusinterceflic intra fuam
Confcflionem bo- (ione jam fatla , dum Confcflarius abfolvit i quarto turto ,
fu, fidiuturoumtempusinterceflic intra fuam Confcfliooem bo- nafidefadam,
moraliq;examineprxccdente, &intradubiutio- nem, qux nunc infurgit ; Ratio
eft , quia impoflibile mor»- liter eft poft diuturnum tempus pofitive recordari
omnium , quBquitconfcflusefl,- remanetigitur, quodfolum non fcrupu-
lofusteoeturindiaoca.il illud peccatum cooficeri , & quidem fione ablolvk eiiam
i voluntate furandi: nam quifuratur , vult fu- rari: quarequifacctur, fefuratum
efle, fateturetiam, fe voluif- fefurari: fi igiturabfoluta jam fuk hzc
pcccaminofa voluntas inclufa in furto , ncccflaria nova ablolutio 0011 erit :
fuppo- niraut autcm ncc difcoatinuaum fuifle voluutatcm furandi , juxu
comrauncm Doaritum de mnaatioae aiiuuru &r. fic i ° gitized by Google mibi
videtur refpondendum , quod An t*tcn fim infiiiiUtui *li*mni CmtcUiwt toflU ?
Dc Secundo Eccle&e Praecepto. m id aliquando liceat ; itque
iccataliquandodimidiare Confcffionem? De mor- ifcrmo eft, nara dc veniali
diximus in Superio- ribus * nnmtr. J. 11 Refp. iotribuseventibuslicere: prim6,
quandoadeft ira- potcntiaphyfica; ut fiquisloqui non valeac, Gveexvicinamorte,
tiveexproximonaufragio; utliquis fit mutus, ut fiquisignoret
linguamConicfTarii, necadfitaliusConfeflarius, immdnecincer- pres
(dequocafuinterpretis, diciumellfupra»-.»M- »»'*) Io Miisenimcahbusdicatur,
quanturapotett, & ablolvatur : de mo- rituroalienatoifenfibusdiximus»-.i.».ac.
j » Secundo.an taceatur licite mortale, fi adfit impotentia mora- lis,-
hzcautemeftquotiesaliquisprudencer ex Coofcfliooealicu- juspeccatitimetlibi,
velalccrinoubilcdamnum, nam czterum exConleflioneillorum, undehuiutmodidamnuin
non timctur , nunquamtacerimorialcpofle, nimiseftraanitellum : cafusautem
taccndi ex hoc capite irapotenciz moralisfolenti Docloribus le- qucntesafferri.
Prira6, quando Peeoitens rationabiliter timet i
Confeflariorevelationemfuipeccati: Secundo, quandopuella v. e. timetrationabiliceriConfefiario,
quem folum poceft habere , fceliefollicicandam,velfeinpcccatura lapturam.
Terci6,quando quiseftnimisfcrupulolus, tuncenimprxllat, aliquapotiusomiu ti,
<]uim Confellionem reddi nimis onerofam, & Poeniteotem
iubiregravefaniutis, veldefperationispericulum i Lege id di-
ftindiusapudSuarium itfctmt.iiff.il. fia.t. Caftrop. T.i.iiff.4. P.1.S47.
Pellizzarium it Moni*lib.t.\o.num.\o+Q\ir\b,c\\iit\&Q
Confelfariustimetinticigraviraorboconugiofo, fiomniaaudiat ,
necpotellilongeaudire. Dccaiu, inquocomplex eftet manife- itaudus,
dicammox^.ia. %i SuntautemquinquediligenterproditJisadnounda : Prim6 illud
peccatum, quodobexcutationemaliquamexprzdiciisucu.- (ii, debesomniao, ubi
excufatiocelfat, Confeflarioapcrire , ut (leilloriceablolvaris , &direcie:
idque; velance Sacram Com- munionem, vel inConfeflionccx przcepto: Secundo, cum
di" cimus, periculumgravismali teexculare, intelligendura eftde
damnoextrinlecoConfellionis, nara te nequaquam excufat dam- num
tuzfamzapudConfcflarium, vcl magnaerubefcentia intuo peccatoconfitendo, quia
hxclunt intrinlecaConfeflioni, quibus non ubltantibus ,
ChriltusDominusPcenitentizSicramentumin- ilituit. Tertid,
licommodepoteftdifferriConfciIio, diferatur : nonenimlicet,
ConfclOonemdimidiare; fij ut imegre liat , po- tefteaintcrapuscompetensdiffcrri;
Quart6, quando habescafus refervatos, nonpotesiolum abfolviirefervatis per
Superiorcm potentemeosabfoivere, & cztera mortalia tacere , diciurus illa
jnferioriConfellario : nec potesconfiteri non reiervata huic in- feriori,
&re(ervanremittereadSuperiorem; ratioeltquia (ine necefliute dimidiaretur
Confcffio , tunc ergo vcl omnia raanifcftes Confeflori Superiori , &
perillumabomnibusabtolvaris , velob- tineasabillopoteftatem,
utinferiorpolIicearefervaaibiolverC ; &perhuncibomnibusintegrrabfolvaris.
Quinto, dilpliceotia, leuddorproConfeflione,inquaaliquo- rumpeccatorum, propter
przdictas excufationes, manifeftatio nonfit, debct non folum efliedepeccatis,
quz manifeftaotur » verumdcillo, veldcillis, quztacrntur; debet enim dolor ca-
jere, utfupradiximus, luperomniaraortaiia. 34 Terti6, tacetur in Confeflione
peccatum fine peccato ob orantiam, velerrorem ; quandoenim quis propter
oblivio- ninculpatam, veltnculpatumerruremucetaliquod morule ,
laneproptcrilUmbonamfidemnonpeccat, &dire£te abioJvitur Aritemanifeftatis,
fed.ndireclr abaliis : lupponimus autem mo- tivum doloris fuifle, ut tnod6
didtum eft, univerule . Taciu u- men, quandomentioccurrcnt, debentomnin6
Confeflario ma- niteftari, &abillisdircacabfolvi, fto to, jui tncnit
ftet*t»m tmm facrilegioexhlbuifti. Quarto, numerum etiam Communionurri debes
confiteri, quas lacrilege, toto illo tempore, lutcepifti :
Ratioborumperfpicuaeft, quia femper peccab^, dum memor
illiusprimzConfeflioaisperperimfaCtZ, SacramcnuContelsio- nis , & Communionis
temerefufcipiebas • 17 Si ver6 indictis confequentibus Confefsionibus oblitus
fuifti illius primificrilegii , & ad diaascontequentes Confefsionescum
debitodolorelegitimeaccefsitti; nooeft oece.fc, rcpetere diaai confequentes;
quia illz bona fide faclz lunt, undc & valids* fuerunt. Satisigiturin eo
evcntu erit, repetere illam primam Confefsioncm , &illalacrilcgia,
&peccau, quxcum d.3a re- cordationeconfelTuses, namczterxpropter inculpatam
obhvio- nem, Giaalionondefccere, validztucrunt, &lic.tz. .
juxufupertuidicla, lionesperegir vit?^.dr.f£ fi quis abhinc multo temporealiqua
vel in re gravi , multas Confef- facrilege pecca- nuncremedii? ftinclione : nam
fianaofupe. vel graviter io Confeflione mcntitus are^.g. tacuifti peccatum , , fanemoruliter,
&facrilegcpeccafti, undeprim6, hocpcc- FrtqtitBt. l TT\E confilioquidem eft
Confefsionis frequentia prxtjtr il- JL-J lam, quzfierifemeldcbetinanno,
&infinevitx: quo- niara ver6 hxc frequentia maximeeft incaufa, utfxpequis
pec- catavenialia, vel moruliaalias remilfa , confiteatur in gencre ; ide6 hac
dc re proprius cft hic agendi locus . C—ftfiit fttctui i» gtntrt. 3. T) Eccato
mortali carens variis modis peccata in generecofitert J. poteft)
quiadfequentesreducuntur. Prim6 fic : fttvr mt» mtrflU tlim ctmmijf* , &
riti •*/"#- lut*, ftu riti cctftffi». Sttttni» ; FMttar mt* •vihUU*
commiff* olim , «> rlt* ttfttut* . Ttrtii: Fttttr mt* vtniaii* fttCAt*.
g««rr»; Fxtitr mt* tiim ctmmiff* , & tbftiut* ftec*t* rtntr* (*flit*ttm v
f. . • ' jftlUk '• Fittr mt* ftct*t* , *li*t rut ttaftjf*, ftu miftltu* . Stxto
: F*tttr mt* vtni*li* , minitci* v. g. Stptimi ; F*tm mt* ficc*t* vtm*li»
etmmiff* poji ultiwtam Ctnftfiiontm ■ j Inquirimusergo:
anindi£)ocafu,quoquisraorulibuscaret; omnes hi modi validam faciant , &licitamConfelsionem?
Et quidemdico primo , qu6d validam faciant in necefsiute<er- tumefle:
quiainproximemoritaris,quanio quis expreliiar lo> quinoovilet» illampraxis
Ecclefix tutiisiraeadmittit» Ergodicolecund6 : fi tunc validaeft , utcorteeft,
fore etym vaiidaiTi (emper.io przdictoevcatu, quoquisreccotia morulia oon
habet: Ratio eft , quia in Sacramentis illa materia, qux femel validiaffertuf ,
femper, &inquocunquecafu valida eft » & (tifficiens :
namnullaneceiT.tasfacerepotelt materiam, illud, ?|uod materia oon erat; ut, quia
vioum v.g. eft materia Con- ecrationis ; iquaBaptilmi» proptcr nullam
neceflitatem fupple- ri poteft ab alia materia , ut cxpre^c docent omncs
Theolo^i , . quorumaliqui videri polluatapud Dianam f.^.trtH.* nf.66. Si ergo
pcccau ia genere, live explicationc (pcc.ei , & numeri . noneflentmateria
fufficiens 'Sacramenti Pcenitentix . nulla ne- ce(fitasdi£ia
proximeraoriturolufficientem materiara ncere pof- fentillapeccataingenere, fed
futficicnseft in eventu neccfiitatis ex praxi Ecclefix, ut diximus ; ergo &
ia omnibus qu.buf- cunque evcntibus. 4 Dico tertio, valdr> probabile elTe,
& tutum , prxdiclara Confeffianemliciumefl'e;mc»d6feini^r(upponatur, aJefle
dolo- rem, (iveadtuijem , (ive virtualcm aan :etra«3atum, & alia rc-
quifiu, juxu luperiusdida. ProbaturhxcDocrrina. Prim6ex S.Thoma , qui i» 4 1 6.
&tf. a.i.&tj.*. videtur, baocfententiam apr»robire: dum fic lit :
Rtitgitfi , qmiut imftnitnr it frtxiftt mitnftrujt ttnftfsit , fi t*ri»t
m»rt*lH*i , nen ttntri in f*riittil*ri ttafittti vt»i*it* , fed tnntitm in
ctmmuni &c. iu D.Thomas, licet didum hoc noa placeat Efcobar /. 1 J .
ThttLmtr. c. x 6.iif). 1 8. Secund6, quiaquandomateria Sacramenti eft quoad
validiu- temfufficiens, liciteetiam femper illa uci poliuinus, fi aliquod
przceptum, velaliquodiaconveniensnonobftct , acnihilobftat incafunoliro;
ergo&c j Nonenimobftacprxccptumulluin; quiailludaffemnonpo- • teft; nec
uUumobftatiocooveoiens , quia cum peccata veoialia , vel mbrtaliaremjda
volunurie fubdmturConfeflioni , noneft io- cooveniens, illa leparatim , &inindividuononconfiteri.
6 Dicesi obftatConc.Trid. /»^14 r? .&c*» 7. obi dicicur , Peccatorem ccneri
ad dcclarandum in Confcflione omnia , & (3n- gulapeccata, tum quoad fpecies
, cumquoadnumerum,tumquo- ad circunftantiasfalcem fpeciem muuncei .
Rctpondeoprim6 : Si hictextusaliquidcontra probabilintem -.ifpond__ catum,
&GmuletMmomniapeccau,quziaillaCoofeffioneape- huiuslentemizprobaret,
proJ>aretetiamidinnecefliute,quando -ruifti, debesconfiteri,
quiaoonfueruntriteabloluta: Secund6, quismagisfeexplicarenonvalet
confiterieciamdebesmorulia, quzcommififti totoilloanno; illa
enironunquamfueruntremida, obftanccnimirumdcrilegio.cum •quoconfitrbaris.
Terti6, coofiterietiam dehes numerum Con- -tciTionum,
quastotoiiloaooocumdiaofacrilegio, feufub diao Re(p" fecund6 : Concilium
ide6 ibidem additomnii, & fln- gutamortaliaetiamcogiutionesinCoofeflione
manifeftari debe- re;quiacareddunthominesfiliosIrx : fubfumoWednoftra,dequi- ;
ergode l.i$ Triden» Digitized by Google 26 Tridencinum non loqsi tur . Adde
hanc Tridentini difpofitionem limiuri ab omnibus, utnoncaditinpcccau venialia,
quiahec, ut oimit fzpe diclura eft , confiteri non tenemur : SimiJi er- go modo
no* eandera dilpofiuooera Iimitare poiTuraus , qu6d
nonloquaturdcpcccatisconfeflis ingenere, quandoroortiliipre- (fentia noo
adlunt. 7 Diccs iterum, elle inconveniens, qu6d Sacerdos, quide- bet ferre
iudicium, & fcntcntiaro, nefciat pcccata, nifiinge- nerc, & non hxc,
& itta determinau , unde & nefciat pe- nitentis flatum . Refpondeo,
idinconveniensadeflecerie, S locutio ftt de mor- i nondumabfolutis : fed dc
venialibus , td morulibus aliis, &confeflis, nullumeAinconvesicns; quia
fecus in neccfTtute id rcquireretur . Satis igitur clt , (i Sacer- Jos fciii,
pornitentem peccafle: veniam nutc petere : llatum autem ejufdeinfufficientcTcognofcit,
dqm exConfeflionedum- taxatvenialium, & morulium remiflorum, videc, ipfum
non cile filium Irx, & inimicurn Dci. 8 Hjncfeiuentiam latcdcfcndic
Dclgildillojl» Pctnit. c.k. i4. dnb.6. &iterum c*p.tj.d»b .44. eamtcnctin
aliquo modoexpre- didtis (fedcercccadcmellrjtiodeomnibus; DicaftiJlus^^w/.
tap.ta..ifb.i). num.itii. Leander tem.t.tr.s.d.}. a.-. <<,. & Diana
f.ix.tr.f.rrf.n.&rtf.sl. fcd idcm Diana mlm tr.J. r»/".};. i»
/fo.videturefleubicontrariusirutninaliquoex przdictismodis ne- gat :
fivetitemprzditlx fcntentiz Sylvefter v.CM/r/i/#m.i}. Favet Gobat i» Clypti
Cltmtntierum Juiitum num. aao. Favct AlenfistbeodemGobat, &aSylveftro
tbidem ciutus, cfto nc- gccCilpcnfis apud Diinam di&a rtfcl.f r., o Nota,
Suarium dt Pctnit. irt.ij .W.r. »«.10. dicereprz- diUtmfenteotiamefteprobjbilcm
(peculttive, fed oonpractice , adquoddiclumrelpoudctDicjftilius/«r.ri/«/. in
hunc fere mo- dum ; Si bu ftmtmti* tft ( inquit ) fp<eul»tivi preb*bit„ ,
trit ttimm pr*tliei , auU tunc , gued tfi pnbabili fpetuUtive , dtduci nm
pttttt in fraxim , auandi aliautd nevi eenfiitratur aitfie in praxi,, quii iUui
imprebabiie rtiiit : ii guti nulle meie aieft i» t*(» praiitta fmttntit, uc
mod6nosdixirausi »uj6. & latcprobic idem Dicaflillus ibiitm . 10 Quxrcs, fiquis
ita ctihficeitur, Tatter piecat* mt*, oihil tliudaddens, legitimene
extrancceflitacemcoofitebitur/ Refpoodeo, legitim*, quantumcftexcapitc
Sacramciiti Pce- nitentie; utprobatargumcntum duflum atemporeneccflirttis ,
inquoaliudpcenitensaddcrenon vilet ; atexiliocipite peccabit
gnviterConfeiTjrius, fihunctlatimabfolvat : quiiperhzc fola vcrbitim
univcrfjtitcrdiclinonintclligit, hunc fic contitentcm carcrcmorulibus,
nifialiquidaroplius addatur, ut fuit mod6 in cafudicloxuuv.7. infcoe. 41 Quzres
itcriim , Qui carcns oiorulibus, fic, vcl fimili modo confitetur , T.uter
*ttgtt* mta ptttata yt»Uli» , vel /*- wt*r aligu* mt* ptttat» mtrtalta, »li*t
tenftffa, {> riti rtmiffa , cecldneconfitetur? ia Refpondeo. Adhinc
quarftiuncutam, his verbis in fimiti ref|'ondctDicj(tilIus/«*.ri/. tap.tj
nt:m.91. Ne» apprebe ( ait ) meitim ctnjutri »it»»erum , qm ferti tx
i»»ivtrttntU iicttnt : Tra&atus Secundus juxupraedielaexcufattonemioahabet)
omniifuj morulii, eo« rumquctpecics, acnumcrumcum circunftintiis illis, quae
lpe- ciemmuuot, eftdeneccflicjts, utlocociutodeclaravitTriden» tinum , &
nos fuo loco mox Iitc- difleremus . 3 N uda itcmJcbct cflcCooiefli*,quia carexe
debet verbis,& oa r- ratiouibus inutilibus > & id pcccatorum
explicationetn mious per- tinentibus . Iscerte muliercularum cornraunisefle
folcc crror , ut fiipra eciam indicavirous .
» Mfcrtt* . * "TNIfcretioais virtus , quz cft pirs fubjecliva
prudeatist * JL/ rtifcernit inter mulu id, quod eligendum potids eA :
Pceiiitcntergodumexplicatfuapeccau, debctdifcernere peccau fuaabalirois,
nedumfcacculat, alios five directe, (iveindire- dic arcufirc inveniatur; fed
ecce celebris difficulus > anquao- do pxnitcns debeat , vcl faltem licite
pofiit ad (ui peccati fpcciem aperiendaro, aperire fui fociipeccaturo, &
tui peccau a Duobus exeroplis clariiis evadet punclum difficulutis : Primum,
Titius V<JL peccavitcuramatrefua, Conleilarius au- tem probi oovit, Titium
000 hjbere aliquam confinguioeam nifi Matrem f debetncTitius dicere iofua
Confeilione, fe in- ceftum coramiiifle? fi eniro fic dicat, manifeftatpeccatum
fuar Mitris , quae fuit pecciti focii , leu complcx . Secuodum Exeraplum,
Filiusdit veoenumMitri gnvid* ex adulterio , debetne ejulmodi filius
maoifeftirc Confelririo a- dulterium mitris, ut explicet fuum peccitum
ho.mcidii, fce- tus fortifle animiti, cY pcccatum matricidii? Vidcs? In prio-
ri exemplo uuter eft focia peccatifilii, in poileriorc 1 objeflum peccati
ejufdem fiiii, non focia. j Rclpondco, & dico prim6 , tum in priorc, tum in
riore exemplo : quando (iiius cc mt attufe il d»ek»t , aut tribut mtnAattH v.
g. vit* pntttitt ; ifti tnim »en prabtnt mattriamdtterminatam (fuppcfitt, quoi
t«m- miftrtnt plura mtaiati» ) ouia Dnjuncliv» UU habrt vim rtiin- tjutnii
initterminntam unam , c aliam parttm ittiut preprfitie- nit : ficuti ntqut
eeufetrartt , tjui h.tbent teram fe multat h*flt»~ lai : tmfurari i**t\ vel
trtt tx iltit , fi itUt r.cn itttr- minartt . Haec ille.
Quoniimvcr6cjdcmcftratio de confitente aliquavenialta,
vclaliquajamrcmiftamortilij, ficenim non da- tur materiadecerminatjpro
abfblutione, ideoneccjufmodiCon- lcflioncmapprobarccDclgildillo. 13 Verum huic
ditcurfui relponderificpoflct . )n Sicrimcn- toPcenitentiar , jim dixit inodd
idemAuthor, vjlide' confiteri quempiam, dicendoingenere, fepcccafle venialiter.
Hacigitur Doclrinaadmifla ; dico, eflemiteriim detcrminitam in calu , de quo
loquimur : quia in Sicramcnto Poenitentix pro non baben- temortalia,
(atisdctcrminaticlt materiaipfumpeccatumingeiie- re ;
Disiunctivaergoillalicetrelinquatindeterminttum ,.quod- mmmeodtciuro v.g.
abfoIvendum(it> determioatum timen efl peccatumingenere; quienimduo, vcl
criipcccau veniilia fate- tur, jimdicit, fc h iberc pecciti , noniuin
Confecntione di- Ctarum hofliarum ; nam inconfeilionc Euchariftijr nonconlccra-
turhoftiaincoromuni, fed harc : quaremirumnoocfl, quddnul- laconfecretur,
fibzcnundeterminetur. PI feofushujusaualiutisfit, quAd Pceniteosdebeitin Con-
■3 fenwoe touro luam coofcieotitm aperire, ac maoifeftjre
omoesfuatpravaspropenfiones, omocfquenegligenrtisin viiDo- mini;&fimilia:confiliumidcritabomnibuscertecura
liude ob- (crvandum , ut fcilicet Confeilarius tuus non folim (ic Judex
tuorumpeccatorum, verumetiara Pater fpiritualis tc pcromnes
PT|im™feofu\afi™qu6d Pceoitcot debeat tperire £ quaodo commode haberc , vcl
ex?e- clarc poteft confeflarium. qui non novic matrem, peccit con- tra
fimamMicris cura obligatione reftitutiouis fimx, (i illius peccatum Confcflirio
minileltct; Ritio el), quii tunc fioe ul- ia neceflitate Mitrcm infimat :
Expeclarc autcm Confcfla- rium, qui Matrem non nofcat, ccrte non diu dcbct ,
fatiseft pcr unum , vel ikerum diem : fccus magnum incommodum ellct, fi per
phires dies remanere deberet ihimicus Dei. Le- ge de Lugo iitp.t6.it
Pcrn.ftf}.j.»u.^t6. 4 Dico Iecund6, li h.iberi non poteltConf llirius, Mitrem
non cogoofcei'*, cit prohabile, po!i? licite Pcrnitentcroad fui peccati
neceiljriam (peciem explicandim propjhrc Confefla- rio prcHi^ijro (ocieuiero, vcl
prxdiclum aduttcrium mitri» , led clt ctiim probibile, licitc non polle. t
Ritio, qu6d licitc pollit, illam ego potiorcm judico : quit Chriftus Dominus
inllituit hoc pcenUenti.T Sicraroentum cum obligitione minifeftindi fua peccatt
Confeflirio , non obfttn- tc , qu6d Pceoiteus , fe ipfum inftmet apud
ConfclTtrium ; ergo roult6 roagis illud ioflituit curo obligatione minifeftindi
alienum peccitum , quando hzc manifeftatio eft ncceftaria id explicindim
peccati fpcciem : probatur hrc conlirquentia , quit (trictiut cft Jus,quod ego
habeo ad meam fimim tuendim quam ad> tuendam alterius; utpatet: quiilicitipoflum
propilirc crimen verum proximi , quando id neceflarium eft ad defendendam meam
lamim : quare famt alterius cedit famz mez : Si er- fi), non obllantc mea fima,
contiteri intc-^re mei dclidacum luis fpeciebus debco , multo migis debeboin
cilu,de quo lo- ouimur ; non obftinte firoa alterius . Adde , coropltrem vt-
deri ccflillc juri (uz famse io ordine ad tuam Contcflionem , quaodo iple tecum
peccavit , quia iciebat , te Cbriflianum cflc, Confeflioncm acccflurum,
ncc^pofle perfcctc con- cire cootenfit. 6 Hinc eaodem fcntcntiam cum ejus
ratione cxtendunt nonnulli , iu ut ceofeaot , foluro propter fulidam
conlolatio- ncm, quam quis (entit ab amico, vel doclo luo Coofrflirio , pofle
Poeiiitentem non expe^are , nec quzrcre alium > qui luum complicem non cognolcat
, id quod fatis fit innuifle ; nam legi poterit Rcjunaldus lA.x^. »-7f. alios
referens , cV Tannerus zi.difp.a^S.dub.7.»M.t ,8. tcllaos Doflrinim haocel- fe
probabilem . 7 Jam vcr6 ratio , qu6d minifeftjri przdiclum peccatum cura
alterius fimz denigntione non poflit, cfl; quia non de- bet infaroari
Proxirous, ctiam ad propriim fimim tuendam , oifi quaodo in necefiiute alio
modo tucri nequeat , undc in hoc folo ncceflitatis cafu , (olilm poteft Reus
pubticarc te- flium vcra dclicu , ut orones Tbeologi docent : At in no- ftro
cafu poflum alio modo .reconciliari Deo abfquc Matris v.g. prxdifla iofaroia,
ergo &c. Minor probitur, quia io il- )o evcntu , io quo expcdire non poflum
Confeflarium non cognolcentem Mitrem roeam, poflum confitericum legitimo* &
univerfali dolore illud diminute, dicendo, *.&/*•*««/»- nem temm fi ,
gr*vid*m ecudi : Nam fic abfolutionetn obtinc- bo indirccfc de inceftu, &
dematricidio, horaicidioque, qun piOo faciam Confeflioncm intcgum formalitex,
licctnonroi- teria- Digitized by Google De Secundo Ecclefise Praecepto. 2-7
terialiter , curn obligatione timen coofiteodi explicitt hzc in- directe
abfoluu , quando oancifcar Confeflarium , Matrera rneara ncquaquam cognoicentem
, lege Suar. dtPmnit. diff.%^. f,a.i. Vafquez dtPantt.n.^i. Coniuch, dt Pgnit.
diffKj. dub.^. aliolque apud ipfos. 8 Hzcratiocommodaeft, redditque lentenriam
hanc fecun- dim fane probabilem, non tamco deiicit primam i fua proba- bilitate
. Nam huiufmodi remedium eflet per fe contra pcr- ieclam integriutcm
Conrefljonis , atque adeo quamvis in all- quo catu poilim uti hoc
extraordioario remedio ; non tamen vidcor polle ad id cogi , iu ut noo valeam
priroam feoten- tum fequi. 9 Quzres , G non poflum confiteri debium fpeciem mei
pcccati vcnialis , Cne complicis gravi. inlamta , poflumne li- citc in prima
fententia cum intamia proxiroi diclam roemm ipecicm peccati veoialis declarare?
Ego v. g. peccavi veniali- ter , rcultendo cum levi negligentia mcz forori , me
follici- Unti , poflumne licite dicere Coofeflario ■ Adhibui Itvtm nt-
gl^tntiam (Micttttitni mrt ftrtrit? 10 Refpondeonpnpofle, quiapeccau venialia
non obligamur confiteri; quate que ratio magni ve tis
rjf.8.«iMui».}r.explicatumeA) prudentem excu&tionem il- lauceodi. 1
Porrocertumeftapudomnes, materialem integriutcm non
efleneceflariamadconliftentiamSacramenti Pcenitentiz : Patet inmoribundo: qui,
quandoloquinon valet; valide abfolvitur , fi •llquapeccaufatcatur , crctera
ver6 in diduConferlione uceat ! certum item eft , iotegriutcm forroalem efle
omnin6 ncceflatiam J debet enim abfol vend us omnia peccau i lc commifla
conritcri, quc poteft, exConcilioTridentinototiescitato. Spcclant autcm e*
diflo Tridentino^i4 ^.T-6-C«..7. ad hanc integriutcm tm ; Primd,
utmanifelleturfpcciespeccatorum; Secund6, numerua. eorundem ; Terti6 ,
circunftaotix muuntcs pcccati tpecics . Jam de Gngulis . Sptcttt ftttuti
nftritndt. J OPccicsdiverfaepeccatorura, vel pofluntphyficefumi . vel i3
moraliter: Phyliccaccipiuntur, cum conf.deratur ipla en- titas naturalis
actionis peccaminof*: divtnarcfutura v. gr. per ignem,
differtphyficeidivinationeperaquara, vel peraviuro vo- are, G non apparcat
aliqua alia peculiaris, gravif- latus : occifio
hominisgladiodiffertphyliceaboccifione per ve- gni boni Pcenitentis, vet aliqua
caufapetendigra- nenum: ejulmodi enim actiones habcnt entiutem phydce dt- , non
poterit i uli Pcenitente eligi Coofeflarius , verfam:
moraliterautemaecipiuntur, ctim conideratur ipccia- dictam fororem cognofcens,
quia tunc oon appareret ulla ne- |js malitia ex variis adjunclis, quz ulcm
adionem amctunt , ceflius aperieodi peccatum alienum. Iu Jo: de Lugo l.e. n».
quam malitiam reCla ratio diverfam judicat; furtura rei tacrz 411. (ed lege
Verricclli tr.i. nf. jb.io. qui videtur advertari diclz doctrinz Joannis de
Lugo; Legc 4. «£4 p.ii.tr, t 1 rJcnique hic adverto , Antonium Perez in
tfttftuU Pt~ fihumt rr.i. difp.f, »«. f 4- approbare quidem doctrinam « nti.
num.*. diaaro pro primo exemplo, boc eft, pro cafu compli- cis, fcd non pro
exemplo fecundo, hoc cft, pro cafu objcctl peccati: in hoc enim nunquam, ait,
manifeiVari pofle in pre- dicu Confefftone cjufraodi objcclum , quamvis enim in
priore cafu , Mater Gt nocens cum filio , in pofteriore , 4- allau > in
utroque calu miliure univerfalcm eam rationem, qu6d Chriftus Dominus inftituit hoc
Sacramentum , non obftante fama alterius, quando fecus explicarequoadfpe- ciem
peccatum fuum non poteft Pcenitens : Qc in utroque calu, & femper debere
probabiliter faveri iotegriuti Confci- iionis pottus , qulm cuicumquz famae
altcrius , li utrumque nempe integriusCoofeflioois, tjcalteriusfaina in
dictocalulal- vari noo pollunt. , , ferre in malitia illud ab hoc : Pari modo
etus carnium idera phyliceeft, five illae comedantur dic vetito v.g.
dieVenerts, fivedienonvetito, v.g. DieDominico: &umenlongedifferunc
moraiiter; fiquidem ille propter conjunctionemprzcecKiEccle- Gaftici rooralem
malitiam habct, hic ne venialem quidem. 4 Dicimas ergo , ad integriutem
Confeflionis non pertincre diverfiutem fpecici phyficam pcccatorum, lcdmoralem
: unde em, vclperaqujm, noncftni iquiahaeceftdiverfitas phyfica taxat:
atobligarisaperire, tcfuratumcflcremfacum, v.g. Ca- v. g calu , Mater lit
nocens cum hlio , m pofteriore umcn diverfiutem tpccici phyficam pcccatorum,
tcdrooraiem . unac Mater non eft nocens rcfpcctu filii, unde non eft digna, quc
qu6d tu divinaveris per ignem, velperaqmm, noncftnccclle , intametur i filio,
verum nos dicimus in illa probabilifcnten-
qu6dexplicesinConfcftionc;quiahxceftdiverfitas phyfica dum- 1 *^[Dn fufncit,
qu6dadultusrecipient Sacramentum Pceni- jUN tentiz, quomodocunque non reCftat ;
ied etiam opus eft , utlibenspofitiveconfentiat, teu voluntatem habeat illud
re- cipicndi : id quod coramuneeft rcceptiooi cujulcnnqucSacnmen- ti 1 quam
faciat adultus ; nam fecut etiam dormiens valid^ recrpcrctSacraraentum ;
tuncenimaonreliftit, utlate difputa- cur in tratlatu de Sacramentis . 2
SiquistamentrahaturadConfeftioneratimoreMigiftri , vel Dominii
veltimoreexcommunicationit, velinfamic, &valtda eritConfcflio, ctcliciu, fi
umcn riti omnia morulia cumdcbi- todolureconfiteacur, fiquidemtunc jamadeft
voluntas iufcipien- di Sacramentum, & remiflionem iuorum peccatorum, qui
etl principalisfinisConfcfltonit. a Quoad qualitatem verecundiae , folum eft
adroonendus , COm Pcenitens, tum Confeflarius in uno, Prenitens, necpec- cata
aperiat cum audacia, fed cum erubcfcentia , <5c verecun- dia , qualis eum
decet , qui eum fe efle profitetur apud tri- qu6dexpli< uxat : att.. licem;
quia haeccftdiverlalpeciesinefle motali , & in roalitiae , ut etiam cflet
cfuscarnium indie Veneris. Undt ctgntfcMiur fftcitt mtrnlitrr dtvtrfn. j TTQc
profcQ6 fcmper d ifficile fui t cognofcere , cVcaputdif- XJL ficultatiseft,
quianonfufficitadidbenccognofcendum , Regulae, quaccommuniterafferritolet,
quaroque nos numir.y. moxaffereraus, addaturltudium, ccmultorura AuthorumKCu-
rataleftio. 6 Pnemittendumergoeft, aliquando humanis aclionibus addi
aJiquascircunftantias, quzdictasadtionesnon inaliaphyfica fpe- cie,
fedinaliafpeciembraliconftituunt, utdicJum eftdefurto, cuifiaddatur circunftantiarcifacrte,
prztermalitiamfurticom- munis, pooetur in aliafpeciemorali, hoc eft, intpecie
tacrile- gii . Sic etiam C feminz i te cognitz addatur , illam ellc tuam con-
ianguineam, prztermalitiamfbroicationishabebitulisacliomo-
ralemfpecieminceftus: aliquandoautemdtclzcircunftantiz, que tuzactioni
humanzadduntur , nonconftituuntaclionemin alia fpeciemorali , (ed folum illam
in malitia aggravant, vel dimt- nuunt. Sic furtum decem aureorum elt in ipecie
furti: quod fi adda$circunl!antiammajorisquantrutisv.g.furtum fuifle duode-
cimaureorum; non extrahetur ad aliam diverfamfurtirnoralcm fpeciem,
tedtolumaddeturcircunftantiaaggravaos: utitem , fi addascircunftantiam
minorisquantiutisv.g.turtumfuiflequioque aureorum ,
addeturcircunftantiadirainuens : pari modo; fi oc- cidasparvoodio, vclmagno,
hoceft, remiflo, vel intenlotuuro inimicum, addesquidem circunftantiam
aggravantem, vel mi- ouentem, oonuroendiverfammoralitcrlpeciem. 7 His
przlibatis , illa folet regula communiter afferri ; tunc circunftintia dicitur
mutare fpeciem moralem , feu transferre bunal Dci ; Confeflarius , ne untam
verecundiam excitet io aclionem ad Ipcciem aliam, quaodoeacircunftantia
pertinet ad racniteote verbis afperij , & didis , ut ilium deterreat cum
aliam virtutem, feuvitium: tunc vcr6ooo dicitur transferrc a- pesriculo fc
fubtraheodiiconfeflione. • cltonemadaliamipeciem,quandononpertinetadaliam
virtutem, <^u6dCaliquaopusfitreprehenftone, illamdifferat ad Confef-
feuvitium: quoniamergocircunftantiareifacrz pertinetadcul- fionisfinem^eamlemquepcragat,'
protrt recuratio, ccbcnigna tumReligioois, feuad Rcltgionis virtutcm ;
ide6Caddaturcom- munifurto, mutabit, fcutransferetfurtumadfpecicm furti fa-
crilegi: atquiacircunftantiamajoris, velminoris quantiutis ab- latz non
pertinetadaliam vittutem, feu vitium: temper eoirn eftcontrajuftitiam, ftve
majorfitquantitas abiau, Cve minor , ide6 non addituralia moralis fpccies : quz
ver6 pertinent ad aliam, quz ad eandem virtutem , colligi dcbet ex ipfis
materiis virtutum, velvitiorum; idquod habet , habcbiturextradhtionedevirtuti-
bus, &vitiis.- cc mult6 magiscx Dofloribus, qui funt ftudiose legendi: quod
cum Tyronibus fit laboriotura, idc6 mod6 dixi I, duplicemefleintegriutem
Confeffio- difficilemforeminusexpertisperfeclamcognitionemrei, de qua nis ; matenalem
aiteram , altcram formalem : materialis eft loquimur :
Dosccrtcfatispluradocebimus, huc fkienti* 10 fe- quandoeafit de ommbus pcccatis
, pro ut in re commifla fue- quentibas. runt:. formaltseft, vel quando
poeniteos aperit quidemomnia peccata, quzmemoriz, poftdiligens examen, ipC
occurrunt , cVtamenaliquapertnculpatamobrivionemomittit; vel quando ,
licctillorumrecordetur, habetumen (utincalibusnupcr pofi- c> 1 TV>f
ultoraneceflariaetthujusqualiutisootitia, & eft expli- IVl catudifticilismulturo.
t Tra&atus Secundus 8 /^Erturaeft,
&coUigitnr««ictis, ueodemaciupofle efle \_>
mulciplieemmalitiarafpeciemoralidiverum, &haocef-
feomnin6Confefioriaperiendam : in furtorei facrac v.g. eft fpe-
ciesmalttizfurci , & eft fpecies malitiz facrilegii ; in actu forni-
cationis contra votum caftiutis eft fpecies malitiz cootra ipfam caftiucera,
&fp:ciesmalitixcoatrapromiflionemfa£Ura Deo , ideft, contraRclijjioaem :
quareioCoafefljooenoneftfatis, di- eere : Egf furatmt f*m , tf* feaaroi t**tr*
tafiitattm : lcd dice- reopuserit : tf* fmratmt f»m rtm f*tr*m ; t%» ftttavi
ftr ftrni- t*ti»*tm V. £■ ttntr* vttnm , qued ***** taBitatit : atquc hzc
decircundantiisfpeciemaliamconfticuentibus : quidautemGtdi-
cendurodecircunitantiis, fpeciem moralem non mutantibus » jam fubdo. 9 Duplex
de his c(l opinio ; Suirez , Sanchez , Fagundez > aliiquecitati i de
Luiod*f*enit.di(f.i6. feB.s. fuftinent, circun- flantias notabilicer
aggravantes , vel notabiliter dirainuentes , quamvis fpeciern non mutent,
debcrc aperiri in Confcffionc . Debet ergo (ajunthi) dicerepcenitens : F*r*t*i
f*m v.f. mil- /», fimillefuratuseft; vtt f»r*t*t f*m dtttm, fi decero iuratus
eft ; ratiooem iUaminterczcerasprzcipue reddunc, quia Con- fcflarius, qui c(l
Judei, dcbec omnia cognofcere, quzmuant ipfius judiciumpro, velconcra
Pcenicentem . 10 Verum S-Thomas , Vaicntia, Vafquez,quos ciutibidem,
&fcquitur deLugo, ajunt, nccelTenoneHcitlisaperirc , quam-
visfiatnotabiliteraggravantes, veldiminuentes; ratioeft,ajunt; quianon efl
imponendum tam graveonus. niG conftet delege , uzdehocnullaeft :
cumConciliumTridentinumfoltim aperirt icatex necefliute fpecies, &numerum
peccatorum, nihil de meriscircunftantiis I & quidem mcrit6 ; nam hoc
judicium in SicramentoPceniteatizdebeteflefuavc iugum pro Cbriltianis , quod certe
nimis grave elTet , fi etiam diclascircunftantiasexplica- rejubcrcntur;
utraqueientenciaprobabiliseU, hzc aucem poflc« riorellhominumfragilitati 3
NUMERUS. Et primu De flmyduate i*divii**li malitit , II Dlximuspauic-ante,
nuroerum peccatorum efle aperien- dura; &quidemf.o.i«.)o. fuisexplicavimus,
quando przcifusnumerusmentiaonoccurrit, quomodobeneaddacur il* ludra/wi, mir.m
A limilu . nuncumeulunt inproprio locoali- quotdubiutionesrefolvendz,
admodumfcituneccuariz. Etpritnaquidem dubiutio eft hujulmodi: dictum mod6,
& fzpeeft, fpeciesmorales malkiz, quz refideot in eodem aflu eue
exprelsecooficendas : jaraquiddicendum de mulciplici in- dividualitatemalitiz;
feu, qu6d idera efi , &demultis numero maiitiis, quz in eodem adtu non rar6
inveniuntur? Vulneralli , feu occiditli unoadu , uaica v.g.bombardz explofione,
viginti ho- minesejufdemconditionis; funtne in hoc unicoa(3uoccifionis vi-
ginciindividualcsmalitiz; aounadumuxat? Etquomodo confi- tendz? Sane, Suarex d*
fmit.diff.xx.fea.sJmm.U. puut, eflc unatn. Vafquerd*
»**/>.d//'.oijwr.i.«.4.putat, cllcvigroci; An- toniusPerex, iVti^ac
mef.reftfimmm*dti*t*trit*tt C**feffi*mii pu- ut, efleunam, fed virtualiter, feu
zquivalenter viguiti. is Sed nos omitcentes banc quzftioocm Ipeculativam ,
dici- rous» fiveineodemactufedeantpluresindividualesraalitiz, five una,
dicimus, inquam, nonefleopus , utPcenitenshasmalitias individualesexplicet.-
utuigicurinexemploallatoerit, Ccdke- re: *f»**if*i&»f***nk* *Bt»m* ttidi
pl*rei, nccopuseft, ut fi fortefuerintquindecim v.g. vigioti, triginu&c.
huocnumerum adjuagas; quod G occidifti taniiim homiivem unum, ooo potes dicere:
attidi fktmi idquepropteraliam rationem : quia fcilicec
nonfateTeristuumunicurapeccatum, &Gcin Conteflione men- dacium in
regraviproferres: nequeitempotes dicere : t*mmifi mtmitidiam:
fipluresoccidilti, nara Confefiariusficintelligerec, unumfuifleoccilum :
Atver6quandooccidiltiunicoactu plurc. , &faccris, tepluresoccidifle,
jamimllapluraliute, &gcncrali- utc fateris tuum peccatum , nec mendacium in
Confcfllone profers. # i) Adverte, Cinillispluribusunicoactuinterfcclisadfic
forte aliquis v.g.Sacerdos,iddebetiteomnin6declarari, quia tunc in
illounicoaCtualiafpecincamalitiacontravirtutemReligionis ad- deretur;
nameodcmmodo, nuracro przcedence dixi ( htmhus tj*fd*me**ditia*ii) &eodem
mododicin Cmilibus. Katioautem, qu6dprobabileadmodura fic, non eiTeop u*pre-
diclasindividualesmaliciuexpliciceconficcri, quodlate defendit
deLugo/</^or». difp iy.eft. : quia.nc redderetur hoc Sacramentum nimis
onerofnm , &icrupulisobnoxium, Chritlus Dominusno- luitprzcipere,
utinConfefllone explicarentur exprelse omnes nutneromalitiZ)
quzforteinaliquopeccaminofoactu refident ,
idqucnobisdeclaravitConc.Tridentinum, quod, utfupra vidi- mus, folilm ait, effe
confiteodas fpecies divcius , & numerum pec- catorum: dediverfisintem
namtremalitiii fce verbum qoident ■ddidit. * 14 Qu.6ddiximus
deoccidenteuaicoaAuplures, dicioCmilu bus : quare G quis uno attudefiderat
turpem coagreflum cum mul- tismulieribas , Gvequinque, fivedecem j
fivepluribuseiufdeni condicioais v.g.folutis, fatismCoafeffionidicens:
Et»*m*a&mi*. fUrravi tmrfkir multat f*i*t*i : £ defideravit occidere decem
* quinque ptures, comrauniter homioes, fatis dket: Defideravi mmh
a&m*tt'id*rtflmt*i: fiaaimodecrerit, decem, viginti , plu- res dies Qaadragefimz
v.g. non fervare jejunium , tatisdicet : **ite dtfidtn* , fe* eernt v*i*nt*tii
*B» dttrrvi •** jtjamart m*ltu die. kw QM*dr*frfim* . Quod C actu non jejunavit
, tuoc enimrerd de- betdiClum numerumexplicare, quiaGcnon efl unicusaflus , in
quoreGdentmuicziodividuales malitiz, fedfuncplures numero actus,
quotnirairumfueruntdies, tnquibusadtunon iejuoavit : idemdic, Gillaa
pluresfoluuscognovic; quia tunc funt plures nu mero acius forn icationi 1 ,
& fic ■ aliis . it DeaiqueUladuodacumeaufemperoboculoshabe . Nam primu, C
Confcflarius ioterroget paeoitentem, debet is omni- n6 exprelse manifeluredicus
individuales malitias , ut etiam circunfiantias non mutantes fpeciem ( ut td
etiam hac occaGone diam) hzceaim, & fimilia pertiaent ad Coofeflionem , ut
fu- pra docuimus. 16 Secund6, aliquando etiamoon interrogarus , in aliquibus
cafibus, debetposnitensexfe deciarare »rzd^!a. Fac enim ex-
coraraunicaciooemlaumeflecootraoccideatem plures, vel fur- tum commune
ultraceacum aureorum efle peccacura refer vatum » tunc profedld , fi plures
quisoccidit , vel ultraceatum furatus eH , explicarehzcexfedebet, utperfepatet.
LegeinCraili deLugo d.i6.dtPput.m.%S6. 17 O Ecunda dubiutio, fiquisperannum
v.g. odiohabuit ioi- O micum; fiquispermenfemturpiter concupirit puellam »
fiquisdefideravit per annum furari rem alienara&c. certequia multoties
hosaciusinterrupit, propter forooum, propter nego- tia,
&proptervariasoccafiaoesincercurreates : ide6multot ia-
dividualesatluspeccaminofwelicuit: quzrimusergo, quoroodo hi CntConfeflioni
legitimefubiiciendi? 18 Refp. Geiufmodi atlus incerruph quis contraria vcJun*
Ute.noletisaropliusillumpeccaminofumactum, feddeinde mu- tttohocbonopropofito,
iterumrediitad 1 dcbetfiddije niteflare, vol u n tatem , pofteriores fiunt
diflincli adl u s i prioribus , tum in | ncrephyfico,turoiagenereroorali,
diftincli ,inquam,i atquc idc6 ex Tridentinofpecialiter confitendi . 19 Si
ver6ejufmodiactusoonfueruntioterru| traria, necaliomodo, mox*mw.aa. explicando,
fedfol6ra per folitumiomnum variaque negotia communiter occurrentia, etl duplex
opinio. Altcradocet,perhanc,&quamcunque interroptionem mulci- plkari
aumeroaCtus, &confequenterexTrideotinoinconfefiio- nc
fquantumalicuirecordari dacur ) aperiendus: Hane fenteo-
tiamtenencplurescumSuarez, Vafquez, aiiifque, quosciutde Luto diff.eitatam.sb6.
10 Alteradocet, noni , iterumrediicadmalumillud volendura, revocationesin
Confeflione diflinde ma- ecordari valet : namperillam contrarura feri anum
numeroaclum 1 quarclufficere aperire feremudum : Per***m diem,p*r »di*ba*mit
vtl maitdixi imttrme iaimitmm felatam, dtpitravi, fe* V*l*i fmrari efmeem
mntnmm , ty-t. irv cnun dicendo, jamintelligitCoofefiarius,
hosaduspervariasconfue- tasdiftradiionesfuifreinterruptas: fivefzpifli nequis
Interrupit, five rar6, quia Cve pauci, Cve mulri Uli acius judicanturunus
moraliter : & quidem cum omnes uniantur, teu Gftant iia illa una
permanentia habituali malz volunutis , &excuju«pri- miactus
vifequanturalii, meritoomncs (cumtotGnt difparati ) unus moraliter judicabitur
: hanc (ententiam tencnt plures , quamt fequiturdeLugo/^. & cumaliis Dhoi
f.zjr.d*faer.r*f.9S. quz: faneprobabiliseft,
licetprzce3ensGtinrigoreprobabilior: qu6d Geflencdifparatii nec unusdependensab
alioprareedente, feua primaillamalavoluntate, eflent fingillatim confiteodi,
quia uni- . Hzcumenlecundafeoteaciai ucem non t exceptione. 11 Primaeft,
fiduraveruntaCTUtfoluminunocalorepeccandi, noneftimprobabile, oequaquam
ooortere tempus explicare, uc diftinctius dtcam mox im.tt. aa
Secunda,quandonimi, magnaeft interruptio,nonerit judi- canda ftare dilta
habitualis permincntia : fac verb. grac. te voluifTe
internecuuminimicumocciderehodie, led deinde ejus omnin& oblitus , Gve
propter longum terapus uaius , vel alteriusanni verb. grat.
fiveproptereraviatuaaegotiaj fivepropcer profectioncm in abamciviutem,
uvepropteraliud , veluti natara fua , evanefcac illaprava voluntas
«quamvisiteeaevprefla revocatione nonretra- fletur;
ftpofleiredeaaadeandemiltampravamvolunutem, fane ao »©,& dilli 0Q0 moraUter
adu redsbis: itodc tanquam de al io no vo Digitized by Google Dc Secuncfo
Ecclefuc Praecepto. 2.9 diltinfloqueafluillumfaterioportebit;
fiquidemeaprior,vel an- eodemiracundiziropetu, duobus, tribui, quatuor ifljbus
per- tiqua, veldiftans volunus noncenfebiturnabitualiter ita permi- cuflifti,
urumincurriftiexcoromunicationero: Q inimicum con- nere,
utconjungaturcumhacprzfenti volitions ad faciendum tumeliaaffecifli,
eandcmqueincodemimpetuconiumeliararepli- uaummoraliteraflum . cafli,
unumnuraerocontumelizpeccatumcommifilli. Siunicoveluticootemptufafliamalicuiusgrayiterlzfifti
, ejus X», &qu* ratient apertendui tjl numtruiaauumptcc*ti txterni ,
occultadcliflaplurjescontracunderoreplicando, unura numero qn*nde h*bent inter
fi cenntxientm f . infarniz dcliflum patrafli : u»um, dico, namiialium.ccrtedi-
verlusnuraeroeritaflus : imm6aliquandoerit diverfuslpccic s »"T" 1
Ertia dubitatio : in ordinead unum, eundemque effie-
utficzpiftihomitvempercutere, & poftea voluiftioccidere: cz- JL dum; leu
finem habendum , potefl quis multiplicare piltidetrahere,
&deindefuperveniente dctraflo, prolequcris , aQusexternosplures ; Petrusvg.
intendcnsoccidcrefuum ini- quandoerit» contumeliam: czpiftirem communem^furari
» & ir.icum, perdicsmultosillumquzrit, paratarma, de noflefur- git, &c.
Hiomnesaflus (quamvisexfcGntindifferentes,dehis cnimhic loquimur) tenduntad
unumfinem occifionis, & unus aclusconjunflionemhabctcumalio,
omnelquedependentab illo priroo aflu voluntatis occidcndi: Gmili modo juvenis
intendens nuellz amorero , furgitifomno, adomofua exit, quzrit occa- fiones
turpis congreflus &c. Quzritur, quomodohi omocs aflus externi
fintapudConfeflariumdcponendi? 24 Reip- Probabiliflimaicntcntiacfl, omnes
diflos externos iflui,qtiamvisdependcntesabuno, eodemquefinr,eflc inter fcdi-
ftinflos,diflinflequecorum numerum efle in Conteflione , quan-
tumquisrecordaripotefl, aperiendum; RatioeA, quiainrigore quilibctex
ipGsconcipitmalitiamex illofinepravo. u Sedprobabilisetiamfentcntia cft,facerc
ita unuro nuroero peccatum,utfumcicntcrillud, quisconfiteatur,fiaddattempus,quo
copulacoofumma illa nula voluntas peiievcraverit, fidicendo: rtr »»»« mm tm ,
diflinflum abilla. deindeprofequerisfurtum reifacrz; une tuncfpecialiterlunthi
afluspropalandi , utex (upradiflispatet. ix Notandadcniquehicfunt duo; primum,
quoniam, quan- do ni aflus perfeverant perplures horas , fex v.g.feptcm , iecem
, &c. nonpofluntefle, fpeflatomodooperandi hominum , ex eo- demimpetu,
ineodemquecalore, licet fuerint continuati ex vi priorum ;
ide6tuncdebebit(altemexplicaritempus^ fic : neptr h*r*it ftx vtl itctm tandtm
bUfphtmUm tffudi ; tanitm centumtli rm% centerfi ; titm perjurium cemmifi :
atfifint difparati, erunt lin- gillatimapudConfeflarium numerandi, juxtaea,
quzmodo di. x\nttm.i9.& jo. quodidemdixi num. 117. deinternis, quando
funtdifparati, &idcmcfl faciendum aheo, qui forte in eadem nofle, bis, tcr
fuccefliveturpiter, quamvis, cura eadem pec- cet, dcbet cnim has vices
numeratimconfiteri; quiaquzlibet aueft dilparataabalii, &habetfuumtcrminum
pir unum annum precurnvi hemiciiium mti inimiciy vtl turfem cenjjef-
fumputlUfelut*. Ratioefl fimilis, ac moddprzdifladeinternis ;
otnnesenimhiexterniaflus uniunturinuna habituali permauen- tia cjufdem peccati
circa cundem fincm . Supponendumautemfcmperefl, malam illam'voluntatemnon
fuifle retraflatam , comodo, quofupradiflumeft».t<S.& infuper
eflhicelumapplicandumid, quodfupra».ai.diflumcfldeuno , eodemqueimpetu, feu
calore, qudd mox diflinflius explicabo i num.li. z6 Deniqueadverte, fi
ufusesaliaperfonaad habendum tuum malumfinem, ideflenovumpeccatum, atqueaded
elle fpeciatim explicandum; &quidemquotiesidfeceris, quiahzccflinduflio
proximiadpcccatum. Queres:liceretnealicuiconfiteridiflosconnexosaflusGnemen-
tiouctemporis,led folumdiccndo finemobtcntura fic : itmmi/iher micidium mii
inimici \ tnrtittr tnm pntlU cengreffni fnm &e. Refp. Ita
putatMerolla/.r.<«.*.i».40. ied noneftaudicndus : quiafic uon videris,
tuumpeccatumfatisexplicarc,quamdiupcr- piancntiam pcccati habitualis non
explicas . D» Hfitm aciibm txttrnit , ijmnde cenntxitntm nen hnbtnt . ij
^^Uartadubitatio . Diflumeftdeaflibushabentibusununi, Dices, Saccrdos,
quifuccefllv^auditin pcccatomortalipluret Confefliones, unampoflaliam, in
lententiaprobabili; quam ha- bet de Lugoa'.-
P<znit.difp.\6.n.$i$.&n.i1$. non comraittit plu- ra nuroero peccau :
&idemdicituretiam, fiConfcflariusmbJicc deflcxeritadalioslermoncs minirac
tacientes ad ejufroodi minifle- rium:
quiaillamodicadiflraflionontollitfucceflivaraillam con- , tinuationem . Unde
latiserit, fi Saccrdos lic peccaturo hoc fuum cxponat Confellario : nndivi un»
•vict yUrtt Cenftfiienet j nbfe- lutiinimqut in ftetu pttcnti mertahi
nimiaifirmii : Cf£o qui una , eademquenoflc v.g.plurcscopulashabetcumeadem,
& quiplu- rescopulaspumpluribus ejufdem conditionisinit, utitem , qui
plurcshomincsocciditfucceflive, noo obligaretur numerum co- pularum, &
occifionum explicite, fatifque eflet dicere, plnrtt tepuUt tadtm neiit habui,
plttrtt ftmtl eceidi . Refpondeo, profefl6 prvma.tacie non apparet clare
difpari- us inter diflos duos cafus : Gcuti non apparuit Caramueli , qui in
Thteletii* fnndtmtntnii Jn fitund* editiene nnm. 7 J t. me de inconfequentia
hic nout , led difparitatem adeflc , probat dc Lugo Lt. ex capite^inius
irreverentiz eiufdem Sacramen- ti Poeqit. lege»item Leandrum de Ctnfurit dift.
j. ««^.44- S"» eandem nollram Doilritum (equens, affert difpanntcm , du-
flamexdiftinflo termino, quz cx fe habet copula < u, & idem diceret de
przdiflis homicidiis, &c. JJ Notandum fccund6, medixiflcquidcm»i«.x8.
dicentem, eosaflusunoimpetuperafloscenfcri ut &dependentiamuaiusabaIio:
quidlifmt difparati / peccatum, probabilcro efle : fed.quiaibidemdixi jnuyiwnni
»- Explico; Turpiter tetigitTitius puellz manum , & hincadqua- le etiam
aliara fententtam , quzdoceteostametfi incodem impe- drantem,
velhoramtetigiteandcm, fed indcncndenter i primo tufaflos, cflc tot peccata ,
quot funt aflusphyficc, quamvis in- adu: unusnehiceritaflusmoralitcr, anduo?
Etfuntneutduo trabrcvetempuseliciti ; ide61'equens hanc opinioncra , potcri»
apericndi? Siunus, fatisefletdicere, ftmeltetigi &c.fiduo,opus
confiteriillostanquam p^ires : quare Gillounicoperfeverante ca-
eritcxplicareipfasnumcratas vices, quantum potcll in mentem lore, ter, quater,
quinquieseandem injuriam v.g. protulifti , quisrevocare, fi ez multotics, modo
diflo rcpetitz fuerunt : poteris dicere , e*e ter , qunter, ijuittquitt »ftti '
nontamcnvidcmurpoflcrccurrcrcadillumconfitend^modumper rin: &
ficinfimilibus. • tempus', quoillz vicesfuerunt contiouatz, quia hic agimus de
aflibus, quandonon faciunt unum per continuationem, fcd de illis,
quandofuntdifparati. »8 Rcfp. igitur, ccrtaroeflcfententiam, hosafluscflemora-
liter plures , & niG adfit illud ,quod mox addemus nu. feq.cfle co- rum
numerum , quantum in memoriam quis revocare poterit ,ex- Slicandum ; ratio efl
mod6 ufla , quia unus aflus ex his diflinflus , lcnondependcnsabalio,
utfupponimus i ergoeosnoopoflumut tanquarounumcontinuatumconfiteri. 19
Verumefletjamfententiaprobabilis, qu6d quando in eo- demmodohi.tot, &tam
varias pcccatorum lpecies, eorumquc dem calore, vel impetu, five irz , five
concupifcentiz, five numerumaperiredebcnt? odii, hosaflusmultiplicas,
umetGphyficefiatpluresaflus;- efl, }t TriplcxeAfententia ;
Primaaliquantulumrigida. Secunda inquam, fcntentiaprobabilis, quod
fitunusmorali modo, &hu- nlmisbcnigna. Tertiamediainterhas : Primam
fequuntur non- mano; ratiocft, quiaomnes hujufmodiaflusunoimpetu, &ca-
nulli apud Fagundez, & Dianam mox ciundos , qui puunt ,
lorcperaflihabentuniutem, &continuationemiuunoilloimpe-
ejufmodipeccatorcshabituales debere fpcctatim numerum, fpe- tu,
lecundumcommuncmhominumcxiftinfctionem. ciefqueomnes peccatorum Confeflario
manifeture, inquantum HincGineodcmimpctu Concupifccntiztctigifli manum puel-
eorum perdiligcnscxamen rccordari queunt : fecundam fequitur lse*
&iterumincodcrofervoreungas, fiineodem calore bis , Navarrus infum.t.6.nn.i
f. quidocetlufEcere., fi folum aperia- tcr blafphemiameanderoreplices; Gcxeodem
impctu inimicum turteropus maliflatus: dicendo v.g.^»rf#r nnnm fui mmtrix emni
pis, tcrroaledicis, quamvishiaflusnondepcndcantaprimis>feD
connexionemcumprioribusnon habcant; quia taroeo uniuntur in unoimpctu,
calorequecenfcbunturunusmoraliter «poteflque ficConfeflariomanifeftari : Semel
tttiii,&c. jtmtl bUfphemttvi , Ant & qu» 1 fint *b h»bitu»li peccMeri ,
vtt fpteit pttcM* i 34 /~\ Uintadubintio. Exercet non raro quisofficium
miiltisnu- V«2mero, vel fpecie peccatis involutum, qualis cfl Ufurarius,
^^"Meretrix, viarumGraflator, & Itmiles, ccquotan- fttntl mttltdixi,
lo Diflumu emper eft ( in teitm c»Jert ) nam fi refrigefcente, feu bmexfefit»;
mediam, quzc^oronindprzferenda, fequitur Fa- gundcz prtetpt. Ettlt/Ui.l.l*+.».it. aiiique
apud Dian. p.i^r^. Rtf.t?. qui voluntlurScercquidem, Gexpliceturtempusmalifla-
tus, (cdexplicarietiarodeberealiquoundem modo fpecies pec- catorum, quz meoti
per diligens examen occurrere poflunt: Meretrix v.g. explicet, anpeccaveritcumSacerdote,
cumuxo- cedantecalore, aflumcundemreplicesfine dependentta a prio- ratis,
cumpropinquis &c. & faltem in confufo roultitudinem re,
velfiprioremillutnretraflafti, &deindeeundemreaflumi$, numcricam in hunc
fere modum : tetiet , pUt MW vtrb. multieruntnurocroaflus,
&diftinflecruntconfitcndi,utrood6 *r*t. itcitt ptcttvi per mtnftm, vtl ptr
htbiem*i»m in tribumn- cxplicatumeft. 'nit mti fiatui, & quiiem UiiliiitTibuinnniitumSntirietibntbii
, 31 sequiturautem«Doflriru»ai.datt, qu6dfiClexicumin vtlttrinmtnft
(quantumrecordariooteft) fimti vtlbit inmtnf* Digitized by Google Traaatus
Secundus • < nmtrtfmjMii, •wleHBuxtrmtii, &e.Ittettamufurario, vel furi
habituati lufneit dicere fri t*Jii frr dtetmMiuui, nmMtntr, wl ttr
frr*nirtmtrMviminfim\»liimtnfibuiy vtl MdenuUn , frmti vtrt , vtitii in
*nntfrr*m rtm\*tr*m X Ratio hujui dotlrinz cft , quia ali- quandoaliqua
meretrix v.g.inCiviutefrequenti pluriesindiepec- cavit, aliquainp*rvoOppido vix
pcccavit lcmel in hebdoraada : Puellaforttflemultoties; effzta mulier rariffime
: &foruflcnun- quam cum Saccrdote, vcl cum propinquis I quareutfiar
/udiciura rnoraleaConfeflario, hic faltem conlitendi modui erit hibituali
peccatorineccllarius. 36 Semperautcmmemineris, quoddiQumeft in przccdenti.
busdcrctraclatioiicperconuarumvoluntatcm, &dcraajoa di- (,
&finiilibiis. Spes. 8 QI quii, dumpeccat , fperat, peccatumillud fc ritc
Con* O feflionedifpofiturum, ejufmodi circunllaotia . *J af * T .1 t?7 j t t '
r CfJl 4 1 /^UonumfuPraf^-T4.dictumeft, operofum efle re,
&raagnoftudioopusclTe, ad cognofcendum, quan- donam
adfitcircunftantiapcccati fpeciem mutans; ide6 neccfta- riumjudico, przter
regulam ibitraditam percurrcre fummatim materiasaliquas, indicandora,
quzmutant,quzvenonmutant moralem fpccicm . Ordinis aiftcm gratia, proponam
primo ali- qua,quzcircaDeum veruntur: fecundd. terti6 j quae circa feipfum .
CktnnSinnti* qnt funt V,l ncn Fides. » A Doiaosv.g.tdolumfineerroreinrcllcQus,
quoeredat , il- /x ludefieDcum,vcladorationedignura; fi addat,fecrcde- reillud,
Deumcfle, vel dignumadoratione, addet ipeciem di- verlam, nempc Idololatri*
externz , addetquehzreiim.atquc ade6 utramque fpeciem confiten cxprelsc dcbet .
) Siquisneget unum articulum fidei, c:l hzreticus, & fatis eftdicerein
confeflione ; ineidi ftmel, vtlhii i» htrtfim, quem- Cunquearticulumncgavcrit:
namnegire hunc, vel illum articu- lum, nonadditnovamfpceicm»
cumomniapcccatacontraFidcm tlnt circaunam, eandemqueoblisuioaem crcdeodi
objectt per FiJempropolita. * 4 Siquisnegationialicujusarticuliaddat xolunAtem
accepttn- dialiamfctlam v.g. Judailmum, vel Paganifmum, vd Calvinif- mum,
velLuteranilmum&c. debethzcexplicare, quiaprztcr peccatuminfidelitatis,
dumaddit volunutem accepttndi fctTam aliquamexillis,vultpeccatadiver(afpecic,
quzillis committun- tur, utinjudaifmqfupcrftitioncs varias v.g. Circumcifionis
; in Paganifmo cultus "idolorura ; inCalviuilrao ncgationcm Sacra- menti
Euchariftiz, &ficinfimilibus. Apoftafia ver6, quzeft,quandorelinquiturintotum,vcl
in par- tcm e • .•* , quam quis fufccpit in Baptifmo, noneft necellari6expli-
canda • undelatisdiccre, nrftvifiitm, quia Apoftaua, &Hzre-
(isdiiferuntlulumlecunduminagis, & minUi. 5 Siquisumennegatvcrb.grat.
Detimcflebonum, duas pec- catitpeciesadmittit ; ncmpi-fpcciemHzrefis, &
lpcciem Blal- phemiz; Hzrcfis- quia ne^at articuJum, fcu articulos Fidei ;
Blafphcmiz ; quiaadditinjuriam, feucontumcliam in Deum , ficiendo iilum non
bonum . 6 IgnorariaFidcli adulto culpabiliterarticulos cx neceflitate
Przcepticredcndos v.g.Trinitatem,Incaroationem &c.(iveigno- retur
hicarticulus , fivcille, cademcftlpeciespeccati,cumidlit
intracandcmobligationem , nempe iciendi, qu6d cx oflicio, &
ProfcflioneChriltianacrcdendumeft ; quarefic (ufiicienter cjul- modipeccatumaperietur,'
ifntravi enm enlfa»rticnUiFidti : Di- li (exntetffitMttfr*t*fti)
namignorareculpabilitervquz funtde neceftiute mcdii ,cum lupponat, bominem
illis affenlum non prz- buifle,
addcreturfpecicspeccaticontracharitatcmfuupfius,cura fineuliaflcnfuadultusfalvarinonpoflit,
ut dillindius explicant Theologi in tr*&. dt Fiit . 7
EumquinegetarticulumFitfei, quamcx culpa gravi noluit fcire: &alium,
quincget articulumFidci, quemfcit, cllc Fi- deiarticulum, putoeandcm fpeciem
pcccati coramittere , quia. contra virtutem Religionis, feu contra utraque
malitia tandemrefolvitur in eontemptum authoriuti» re- przcipientis .
velationisdivinz: zqueenimuterqucdivinumtcllimonium par- Quando autem caufa,
veliinis, qua moveris illam oroitten- vipcndit, idque inordincadConleflionem,
nonver6 fempcr in di,noneftexfcraala,nonadditurnovafpecie*:fiveigituromifertt
ordineadaliud: quarcuterquerecleconfitcbitur, (idicct, Nr»*~ Miflamadftncm
ftudendi, vel dormicndi, veladfimilcm hncro vi mrtitulmm Fidti. ind ifrcrentcm ,
farjs cft , Confeflario dicere : Mifmm frtttftnm Dixi
(MnvtroftmftrintrdmtmdAliiU) nam qui peccat ex ditla tmifi: at fi caufa eft
mala , velmalusfiois, certetuncadditur ali» ignorantiaquamvisculpabili,
nonincurritexcommunicationem, ipccie J quare tunc dcbes ita fateri : *mifi
Mijfmm th fiutm mduU quamincurritfcienternegans. Siquideraexcomraunicatioeft
im- ttnutdi, om.fi tx e*u<* frr*ndi. pofiuabfolutccontranegantemfcicnter,
&cumpertinacia : un- 14 Quoddiclumelldefineomittendi MilTam, at>plicaad quod-
dctuncnonratione diverfiutisinfpecic morali, licd quia debet
cunquealiudpeccatumfutinhacoccafioneuniverfaliteradverras) abfolvi ab
excomraunicatione : ide6 debet eiplicarc , ie cum
quarefifuerisaddiaumfincmadulterandi v.g. ( quopaao^it Ari- fciemunegafle, fic
in fimiltbus . ftotcles,tepotiuscf1eadulterum,quam furem; quiaaausmaxime mutat
fpectem peccati : fatisigiturerit, fidicas : rg* peettvi tmU tjmM v.t.
/w/»/r(in:lmm6aduntaliqui, hanc efle circunftantiara dimt- nucntempotius,
quardaggravantem, quia hic peccat cum bona voluntate ie cmendandi, vcniamquc
petcndi, itt Comitolus i» Usff.mtr.LA.a.sx. . Suftrftititotiy tyfimili*. 9
1""V Ivinatio per ignem v.g. non d iffert fpecie morali i di vinatio-
\ J ne per aquam, per volatum avium &c. At fi addatur padum cum
dzmoncexplicitum , addeturalia peccati lpecies,ncmpecom- mercii cum Dei , &
hominum inimico / pari modo , fi maleficiu m , ieuquzlibetaluluperftitiofiat,
mifcendo faera prophanis , v.g.r. cum holtia confecrata , cum aqua bcncdicla
&c. addetur Ipccics la- crilegiicontra reverenttam dcbium rebusiacris,
utitem, fi di- cliim maleficiura v.e. fiatad mortemalicui inferendam, additur
ipccicshomicidii; ft ad furandum , additur fpccie* matitiz
trajultitiamcommuutivam, &ficde(3milibus: qua przdiais iuutfpcciatim in Confcflione
manifcftanda BUfrkrmi*. 10 Tl LafphemizcircaDeum, vel circa SanclilTimam
Virginem, -D velSanclosexprobabilioreopiniooeinterlediiferunt fpe- cie;
fedcftctiam probabile,laltemregulariter,nonditTerre;quia
rcgulariterSanCtinoncolunturobexccllcntiam propriam, led ut rererunturadDeum-
Quodftinaliquoraro cafu blafphemaretur Propriaipforumexccllentia, tunc
(aneconftituereturalia fpecie* fpeciatimconfitenda ;
&quidcmdiveriaeritilla, quzfietcontra Sanclos ; quam,
quzficretcontraSandliflimam Virginem, qux autcm iiunt contra hunc,
vclillumSanctum, ipccie morali non differunt, quiaparumdufercexcelleiitiaunius
Saniliabcxcellen- tiaalterius.
SiblafphemizaJdaturaliquidcontraFidem.addimalittam Hc- rcfis, jamfupramonuimus:
utetiimdeblafphemiisuna,eadem- queexcandclcentiaprolatis,
fatislupradiflcruimusr.i^-».»?- Yttum , CT j*r*mtntnm . 11 QI
votumfregifti.unamfpeciempeccaticommififti, nempe O contravirtutemReligiunis,
feucontrafidem Deodatain, atfivotum fuit juramento munitum, alia addnur
(prcies, hoc eft , contraobligationem nonadduccndi Deum in teftiraonium fal-
fitatis. Vouautem , vel juramentt , five facla immediate Deo , feu Bea- tiflimz
Virgini, fivc Santlis non differunt morali fpecie , quiacom-
muniterintcntioultimauvoventium,vcl jurantiumcft Deus, qui inSinctisillis
colitur. Qnodfiinrarocafuiotcndaturpropriafan- clorumprzftantia, vel authoriu*,
dicidem, quod mod6 ezpli- cavimus nnm.10. 1 x Juramentofalfo, ut
&aliisomoibus peccatorura (peciebust , ii atfdatur,
eacoraraittieiinveterataconfuetudine, nontransfe- runturadaliamlpeciera ,
quiapeccataprzteriunonaddunt prae- ientipeccato novam malitiam:
illudtamenrecolc, pcenttentem obligariconfuetudinemaperire, fiiConfcflario
interrogctur, uc f.9.».8.docebamus:quoniam ver6ponere lcinpericulo peccandi,
peccatumeft ejufdemlpeciei, ad quod cft periculum ; idc6 qui ircqucnterpeccat,
advertendoad hocquodacquiritiacilitatem, atqueadcdpericulum frequcnter
voluntariepeccandi, deberet is inContefliooe hocexplicare; non obligatur tamen
regulariter, quia ad hoc periculum non advertit, quipeccat, atqueadcoex-
cufaturcommuniterobinadvcrtentiam. Lcge icLugodiff.t6.ti* />«»>. ».»03.
Miffn. m 1] AXMittcreMifiara, five die Dominico, five aliis feftis_de \J
przcepto, tna, eademquefpecies peccati eft, \ Digitized-by Google De Secundo Ecclefiae
Ftecepto. 3i „ i)&adulterii, anhasduasfpecicspoflis fepara-
timconhteridicamf.i-.i»».7.Concra, fifurerisaddandato elee- eftexfepeccatui
afiteridicamf.i-.-' mofynara, vel ad venandum v.g.ui Jemroalitiz, nempefurti.
De confabulantibui in Mifladeprzcepto, videmoXf.i6j».i y.
etUmprzfcindendoididlofine, £acla»contracoi>jjnaoscoojanclionefpirituaJi,
-flefpecie diver- Jas ab injuriisfacliscontraprzdiclosconiunaoicognatione 1
porali, atqueadeolpeciatimconfitcndas: qua ( ut ibi adverte- mus;
inillisfitiniuxiaSacramento, unde ilU fpirituaiis conjun- cliodimaoat. I iUijut
Ȥnt* [MtrilegU. S TT\ tximoddo.i.fihomicidio addatur efle Patrem, v.g. vel \J
Confanguineum &c. addinovam fpccicm: nuncajo » fi
addaturefleioEcclefianotorie commifluin ( namliocculte dki- irio: Nem itpnuvi
die. prictfto; quia turmox».i7.) fuperaddimalitUmlacrilegiicoiitra Ecclefiz re-
cftcontraiemperantiara, feu ( utaliqui volunt ) v.g. non i violationc Jejunii
vigiliz , velquatuor temporum; qua- _..i,'inquocafueaetiam violatur : idem
dicdepercuffio lSuperiorisjejuniumpraicipieBtis cx motivo tempe-
nerumnotabilifanBuinisefFufione. rantizadhonoremDei; atfiilludidemjcjuniuracx
Eccleficpre- 6 QuiddepercullionemEcclefia fine morte, & finc eftufione
ceptoimpoGtumtuvovi_i, vcltibiilludipfum fuit imperatum i Ungumis?
Dicotuncnonfuperaddiex jurcEccLfuflicoftcrilegii Conicllario, dilirahetureius
violatio ad alias fpecies fpcciatim malitiam, ncc violari Ecclefiam , ut
habecdeLugo -/^.I-j». conruendas; fitenim tunccontra obligationem virtutis
Rcligio- lat.Diana^.ii--r.r-'«/44.anverdfuperaddaturfpcciesroa- nis,
velobedientizConfeflarii. litizfacrilegiiexnaturalua, &in propriafacrilcgii
Ipecie , quafi Quidfifregifti jejunium, nonfolumplurjes comedendo cibos
idlitcxfegravisDeiirrcvcrcntia, colligetur ex iis, quz dicam
<]U-dragefimales(quandofaiiscfletdiceTe-Fr<si;^«iw«Mfr«r^r_a);
int"ra-i6.det_rpide)i-toin£ccle_acommn.ifso. Przterei fi oc- etiam fi
centieseiulmodi quadragefimalcscibosco.iemdic comcde- cidasQerkum, aut
Religiulum, vel illos, fuadente diabolo , ris) {edetiammanducandocariiem, vel
UcticinU ? percutis, nimiseiploratumefl,fuperaddi facrilegiilpeciem (quia Refp.
debestuocexplicarelpeciatimhanccarnium, vellaclici- offenditurhomoDcodicatus, )
& incurri excommunicatiooetn nicruro comeflionem ; quia huruscft fpecialis
prohibitio ; fiquidem Surarao Pontifici ex fe refervatam . przceptum abftinendi
ab his exaliomotivomoraliterinhorainum Deoccifione,
velfimilipercuflioneincaufa, utcumcbrius v.g. exiftiroatiooediverfo: dcbes item
addere , quotiesin die illa co- przvidens, fealiqucmhoraiaeminterfe-lurum in
cbrieute, (e mcderis,cum hoc fit pxzceptunj negativum ,quod fcmper obligat ,
tajnen iuebrUt , dicam infra in traclacu dc cbrictate . &adfemper. MmU
mlicmi VtlitM. *&<• 7 J JUcreduci tur, fi qu 1 is deCdcrat , feu vult
malum i nferre Proxi eroigi- rao,de- nefa-tori,contraobligationemdcbium
(ummotuoSuperiori.con- traobligationemdebiumfummotuoLegislacori ; undehzciunt
tanqu-m Ipeciesdiverfzexprefsemanifeflandz .
Przterei,quiaquzlibetculpacontinetimpliciteinfemalitiam ingraticudinU erga Deum
j inobcdientiz contra Dcura, atquc con- temptus concra ejuldemieges; nam
propterei hzc vocanturcir- cunllantizgenerales, quzinomnigeoere peccatorum
ipvcniun- tnr;ideoinrigore>quotiesaliud quodcunque pcccatumconfiteris,
deb-rentapeririCoo(cflario; fed umendko,idexaliocapite ne- cefle non efle,
quianimirum (iatim ac tu confiteris pcccatum , jamfatis, luperque fateris has
gcneralcs malitias imbibitas in omni culpa, fcflarius. 1 1 ¥ IojurU gravis, _vcfa£u
Afcendentibui,nerapeParentibus, JL Avis, Proavis, cVc. fivc Afcendentibus ,
ncmpe Filiis , Nepotibus, Pronepotibus&c.five ColUteralibus , nempeFratri-
bus, Sororibus, Conlobrinis&c. &icemfacia afiinibus eodem
proportionaliterordine, quibusaddeConjugcs >diftertlpeciemo- raliabinjurUinfJi-taexternis;
quia contorta in illos eft contra amorem, &pietatemei<idebinm; quarenon
fatU eft, dicere : CrMVittr UjuriMvi, fereufi, tccidi, tmmltdixi Preximum,
fedopus eft, cxplicationemaddereconjunctionis , &propinquiuus. x Atdebeoneexplicarcimegraviinjuriaaffecium,
vel percuf- fum, vcloccifum&c.fuiflcPatrcm, vclfuifleFilium, velNepo-
tem&c.anfarisfit, dicere : injmrimvi, fercufii, &c.emmt mn>
■verentimm tx ftitMtti vittutt dtktlum ? $ Re(pondeo,comraunem efle fenten tiam
, debere ; quia di vcr- fam moraliter fpccicm pcccati a recla ratione
apprehcnditur efle il. lumacturo, quo Filius v.g. male <e habctcontraPatrem
; quim , luntatcsmalz illa inferendi :debet igiturdiccrePcnitens;o»v_-»,
femvtUiimferrtmertem', fcuctrftemiUmmU; tftmvi imferrt infmmimm in henere ; iftmviUftretdetrimemtmmimrehui
, ftubomnmte tnimUt '. quoniam verdeorummalorumphylkeindivi-uatiooesrnaterUlcm
folum, &phyficamdivcrfiutemaffcrunt, noo vero moralem , ided non cft
nccefle , dicere, M, tftmvi tecUeregUdit, vet fcUft ,/«- rMrimwtnm, vtUrrmtum
&c fcd latis , utdixi ,ell , li dicas, tftmvi teeidirt ,
tftMvirtsMlienniMmferrt&c. 8 At vertdfiquisdefideretquidemmalumalicui,
fednon vult illudmalumipfi infcrre, quopa£)odefidcrium fiftitinmera inef-
ficaci volunute,noneftnecefle,illamaU(peciatim erplicare, quU
tuncomniafuntzquecontrachariutem pruximi . Quandoigitur
fol_m,ouiMneflicaciferdefiderat, utproximus occidatur, ut in-
tamiaamciatur,utdepaupereturt fed hzcaliunde eveniant, nec ipfeeainferre
velit,fclatisexplicabit, dicendo; Hi,ter,qmmter , &t. defidermvi ex tdit
mMlumgmve Prtximt . 9 Idemproptereandcm rationem dic defimilibusmalis , quz
Proximuspaticur, fiquis, deillisg„ idcat,feucomplaceat ;tunc enim fatis
erit,fic peccatum aperire : G*yifus ex ediafum dt mmitgrm- virfue MffiQus etMt treximus
>MMi:qu6d fi voluntatcm habuifti, illa mala infcrendi , vel ga vilus es ,
(eu complacentiam habuifti , qudd illa intuleris, debeslpeciemmalideclarare:
quUtuocnonfiiiitor inmerodefiderio, feugaudio, fedfittranfitusadeamala volen-
da. LegedeLugo/_-iip.«'ii.-.t6i. Siillc, contraquemprzdiC-acommittis,
fueritconjunflusco- gnatione tcmporali , vclfpirituali,quandoqualiutesipurum
per- lonarumdeclararidcbent, modddiclum eft «-.i.&mulufuis in J
jQcdelrflumcommittituraliquandocirca 10 eft,cum focio,fcn complke ; ideo hlc
locum fuum habct : fed quiaaliquandocommittitur line complicc, ideoetiamprohac
partc locum habcbit, infra capite lcquen ti,cum de peccatis circa fe- ipfum
dilputabimus . Porrd luxuriz fpccics moralcs funt feptem : Fornicatio fimplex,
Sacrilegium , Adulterium «Inceftus, Scuprum, Raptus, Peccatum 1 1 O Imfltx
fernicMtie tfi Ci C3 vnft nntmrmli -.nadcnon "m viri cmm tmrnUere ftlutM
in fatis fic confiteri in genere : debetenim explicari ipfaforni- • _.-J"
| u —1 1 1 , J«— 11V5IUUI, tkUIMt— llllll |tUL— 1H9, j^u^lui[|,IV4^IU>trCLL4LUIII
quoPater (ehabetcontraFilium, in qucm paternam habetpotcfta- contranaturam ,
quzlingulz funtmanifeftandz Confeflario, & tem,
&ficdealiisAfcendentibus, & Dcfcendentibus : in Col-
hkbreviteriuntinobisexplicandz. latcralibusauteminiuriam v.g.inFratrcm,
velinSororempuUnt nonnulliDeaoresintcrleperfenondifferre: quUzquefe vide-
turhabereSororcrgaFratrcm, atque hic ergaillara, &idemdi- ccrent (credo)
deViro, &Uxore. 4 Dixi (ctmmuutmeffefeutentUm) nam videturetiameffepro-
babile, injuriasomnescontorus in confanguineos, velaffines ,
nonefleinterfediverfasmoraliterfpecies: quiaomnes fecundiim magis , &
minils habent obligationem non fc conviciindi,'feu non fcoffcndcndi,
cxeademfcjlicetradkepieutisortam : quareutis cflepuunt aliqui, dicere. egt
ctmtumtlU , injurU , mmlediaitmt &c. tmihi ctmjunilti nftci , vel
eeifercufii , tctidiy &c. vide, quz moxdicenturiwj.il. ubiagemus, an
inceilus cum conUnguinea propinquioredifferatfpecieabinceftucumminuspropinquar
At- Confeflore,' dcbes aperire, utfzpe in fitoili incerrogatione di
queexioi^di«nd.s».J4:coll,ges, injiui-S,dequibu.loqu_mur, clumcftfupri,
przlertimc.o.i».-. Ttunb. de Prutft. Ettlef. C 1» Q_i cemmiji feccMtum centrn c
cationis fpccics. Qui umen ter v.g. peccavit cum tribus folucis , ( vel etiam
cum tribusconjugatis&c.) veltercumeademfoluta, ( vel con jugata Scc.)
fatiseft, fidicat; terftmitmtmiptm : ( termdultrrmvi &c. ) nam fivc cum
eadera , fivecumdiveriis, fempereademeftmalitie fpecies, fiejuldem
fintconditionis: quandoumcn jnterrogarU- Digitized by Google 3x Tra&atus
Secundus is r^ipeeeateumfilu Confeflbris'(»bftraheodoi follciutio- ne.quia lic
peccam addit fpeciem facrilegii cootra reveremiam Sa- cramcnti Peenitcnciz)
&qui peccatfive vir, Gve mulier, fran- gcndovoluntarievirginiutem, &qui
peccatcum virgine volun- ttrieconfentiente, nonadduntex hac partc novam
lpeciem( quod certcfatiseftprobabile; efto,addercprobabiliusafleraotnonoul- li,
legcStncb. d* mMtr.l.J Si virgo turpiter peccando inferat forte infamiam
fimiliz , ad- dereturaliafpcciespeccatipropterdamnum, quodinfert luorura famz,
contrapieutemparentibusdebitam. Ita deLugo/.c »«<». *»8.addcnsduo: Primumt
hoc i.lcm cliein qmlibet f<rnina ho- nellzconditioms, imm6&inReligiofo,
qui lic pecc»ntes infe- runtignomioiamfamiliz, feuOrdini fuo. Secundum:
aliquan- do id habcrecxcuutionem, quiabonafidcpuuntdeliaum oonfo-
itmanifellandum. i) Eunuchui, velfrigiduscumaliquapeccans, debetexplica- re,
fecflculem, quiatuncnon folumadeftmaliti» ex affeclu ad foruicationem , quam
tentat , fed etiam m»liti»m contr» naturam , namdilpergit fine
hnenaturaligenerationis , tumluum, tumfc- minzqualecunquelemen .
Idcmdicproptcreandemrationem de eo, quicopulam incipit i & deinde rc/ilicj
foras (cmen difper- gendo; tuncenimcllaffedtusadcopulam, & itemdifperfiofemi-
nis, clfetautem folumuclusturpis, &nonfornic»cio,fiquisco- HUn inciperet,
animononabfolvendi; nec femen emittendi , & nonemitteret: fedumenerit in
ConfelTione explicandus di- Dus taclus, quemDoc*loresvocantta£lumimpudicum. 14
Quandoquis turpiter ingreditur v.g. in domum mulierisho-
neftzcumpcriculopeccandi, quamvisnon peccec, debet expli- care , in
periculumpeccandifeimmiGfTe, quia, quiamat pcrjcu- lum, pcribitinilloj
&quideraeafpeciepeccati, ad quodeftpe- riculum: »tquiingreditur ad
peceaa)dum, & peccat, probabile eft, latisefle, fiexplicetpeccatum,
nccopusert, utexprefsedU cat, fe, &periculumpeccaodivoluiftc,
&peceafle: hzc enim nifi forte intercedat duo, funtunatuncmoralitermaliti».
nn ranc interccoac nou- bilisdiftantia interfubitionem periculi, & peccatum
1 nam tunc eflent duo numero peecau diftincu . U Denique. Qu»odopoGtive aliquem
infiftas , follicitefque finevi, v.g.puellam, cumquadeindefinedia» noubili
diftanti» peccas, probabileeft, te non obligari, explicare, fuifle te pri-
mumadallicicndum: fiquidemcademeftmalitia, licet non ttm gravis,
quandononprzinviuns.cumillapeccas: nameodemfe- remodotnutroquecafu, uouseft
particepspeccatialterius : non fic, licumillaoon peccas;
debetenimtuncexplicariiollicitatio : lu Jo: Sanch.rfi/M.wMO. & dc Lugo 4fiziMr.rf.i6.auM».»*.
tx fmttnlU Vmfautx. . 16 Idemdic ( utobiternon omittam ) de confabulantibus in
partenoubili Miftzdieifeflivi, &inturpium collocutiooe , at- qucfimilibus :
oam proptereandem rationem nonobligarisinhac probabililententia, explicare,
anprimusadalloquendumfueris: Gnmenquisinvitavit, fed deiode non proceflum eft
ad collo- quium, velcerte multo poft, debcbit id explicare: nam tunc
pcccatumfolliciutioniscftdiftinclumnumero ab ipfo pravo col- ioquio. Diximod6»«a*.ic, (fin* vi) quiacuravi, eflct
ftuprum , de Smcri ffsum . .Religiofusigitur, ifatishabent, fidi- «*» . v*t ftr
nlinrn 17 Q Acrilegiuminhacroaterialuxurieexduobuscapitibuscon. »3 trahi
potell; prirt»6 ex pcrtona facra; fecund6ex loco lacro . Qiioad prius,perlona
facraeft illa,quz vovitcaftiutcm,five voto privato,five(olemni per profeflionem
religio(am,vel peraffumptio- n.-mOrdiuistacri : Hzc igitur G votum
(rangat.debec manifcftare Confeflariofuum votum,qui» violatio voti,utfupra
innuebamus , trahit turpem aclum ad aliam Ipeciem malitiz,nempead maliriam, quz
eft contra confecrationero fui corporis Deo oblaci ,quod cft fa- crilegium,
dequoeft przfenslocutio. Dixi (fivtvttifrivntt, fiviftltmni) n»m
prob»bililTimumeft, votumtolemneiprivato fquoadhoc) nondifferrelpeciemorali, qu
ia per utruraquc zque quur &MonialisRefigiofa, <V in i cant , Et» fin»
vnm tmfiitmi, ffttitm tnxnrU &t. 18 Nouautemduaseftenumeromalltias, _
daminteProfeflo, velconflitutoin lacris, velintcL.
tumcaftiutisprivatumpeccantecumhabentelimilia /ou t quare tuncdcbesdiccre, te
habentem votum peccafle cum votum ha-
bente;ratioeft,quiahoceftquidemidemfpeciefacrilegium , led
eftduplicipeccaroinolaaclJonefatisdiverfainfeOum; una expar- tetuacontrajusDei,
quodipiehabetex tuo voto; alteraexpar- tealteTius,
cumquotuidemcooperariscontraaliudjus eiufdem Dei, quodipfehabetexvotoalterius.
SimilequiddicamdeaduU teriomoxn«m.x8.diverlumcnimquid vkletur eflc lacrilegium
, quod tu committis iu tua perfona i facrilegio cui coopenris in pcr-
(onaalterius. 19 DubiUttthlcnonnulli.anpeccansturpitrrcum Infideli non
baptizau, v.g.cum Judaea, cum Turc» cTcc. przter fornicatio-' nem commitut
facrilegium? Certft probabile eft , facrilei;ium committi; quiaficcontra
reverentiamSacramenti Raptitmi ; fed cftetiamprobabile, eflefolum, quantumeft
inordinead Confef- " » Gmplicemfornicationcm, qui» gr»tii tidetur diflum,
fic pc*cc»ntcm iojuri»m fpeciilero ficeTe fuo Biptifmo: n»ni nt
quodlibetpeccjtum, fecilediceretur cfle lacrilegium; quia dici poflet,
ficirrogarifemperiojuriamBaptifmo: Pxnz ergogravil- fimzalegibusconftitutzcoiitrapeccantemcumlofidcli,
quas vi- derc potcs apud Farinacium rf» swafitii ttrnit «n. 1 j 9. notant
quidein gr»viuiemma|orcm, fcd nondiverfitatemfpecilicam: ficutip^* nz homicidii
proditorii non oftenduntdiverutatcm fpecificam pro- ditoriiaoooproditorio, fed
folum m»jorem graviutem, led in eadem (pcciecontra jullitiam . xo Qnoad
pofterius. LtmSnttr^ quoadhunc elfeclum confti- tuendi lacrilegium , eft
EcclefiacumfuisCappellis , & Czroite- rium, GGntvelconfecrata,
velabEpilcopobenedicla, velucri* officiis, autfidelium fepulturzdeputau,
Siquisigiturin hoc lo- coSacroturpepeccatum cum femioiseffufionc, (ivc per
oWccb- namcopulam, liveperpollutionem committit, comroittit tacri- legium:
&quidemlifeminisdic}aefrufioGcnotori», ccrtum ell > ellcex jureEcclefufticoucrilegium;
nam, dumEccleGa voluit, utperiilamlocusfacer vioUretur, poluitulemaclumin linea
U- crilegii . tat G Gt occultum , probabile efi ; non eflcex hoc capitc
facrilegium , ut fuftinent multi apud Dianam f. ■!« tr.x r.-r i, 6c u-re vi^iiti
DoAoresapud VerdcindefenfioneC»ra- muelis 9.4.^.89. Etratioeft,
quiahzcfeminiseffulioidc6enetfa- crilcpium,
quiapcrjusEccleftafticumpolluercturEcclelia . led in prubabiliflimaopinione hzc
non polluitur pcr occultam effufio- nem , uc necpoltuiturperUngnroiscffufionemocculum,
utno» Unt multiapurl eundem Verdeibidem, ergocVc. ai Nouumen
Gdeindeeiufroodifeminis, vrl fanguiniseffufio hatnotoria,
forereconciliandamEcclefiam, utreflemonet ACa- nius Tamburin us 1 *. 1 . Jejnrt
AUntnm rf. a 1 .5. 1 1 .*. 8. ati ique , quia tunc incipit eflecontra dicfum
jus Ecclefiafticum . »» Copula, & fimilia in DormitorioReligioforum , vel
im Clauftro, 6-habiutionccorundemnon eft facrilega, nec in Sa- criftia ,
autCamerisadjacentibus, necinturri, quodCampanile appellamus, necincubiculisoftlcialium,
cVfimilibuslocis , qiuc necfuntEcclcliz, nccejuspartes. Nequeobftat
('aitCaftrop.r.x.rf»y».t.rf*rrp«r«r/Vi iMtnUcii\*~ tritfA.n.%. ) qu6d przdidta
loea gaudcant immuniute, quia hoc pri- vilegium, cum fitfavorabile,
etiamextenditurad illa alia loc» ; cootra vcr6 effeaus violationi^ Ecclefiz ■
cum fit pcen»lis,& odio- fus, adipumlolamEcclefiamreftringitur. 2}
Or*toriumdomuspriv»tz. qu»mvisineocelebretur Milu exprivilegioPontificis,
necgaudetimmuniute, neccopulam ia itloeftfacrilega, quia ncc eft Ecclefia ,
necadiltampcrtinens. »4 luetiamluprateclumEcclcfiz^vrlextraEcclelizporus , vel
in parteexterru parietum copula non eft facrilcga , beneaotem
eftrionfoluroinCappellisadEcclefizlatusadnexis i vcrumetum
inejuldemCappellisfubterrancis, vel fuperioribus, ut item in ChoroiterM
elevato, vcl fcabellis diftindo: quem Oratorium aliquivocani
;&breviterinomnibuslocis , qui funcintcrtcdum, cVpavimentumEcclefiz,
qui*vcrcfuntpartesEcclcfiz. Legede Lul,<i Jr hush . d.x'J n.fH.Sc C-llrup.
.'.r. Ofcul», taausturpes, jcfimiliaficla fin* fesninUeffufione in EccleGa,
illamnonvioUnt ; necexhoc capitc juris Eccleliaftici luntficrilegia. lf
Dicohic,&dixifupra (txbtctnfUejnriiBccltfinfliti) nam maximceltadvertendum,
facnlegium item poffi committi prz- fciodendo i diclo jurc,*Ied ex natura fua ,
& tn propria fpecie.quan- doturpitudoinEcclefiaperacla cx
(ccfletirreverentia Dei, Yel ejuscultus: Siquis meretricem
v.g.publiceantealureSaoflimrni Chrifti Corporis,
przfertimexpoGti,impudicetangcret : nonne magnamDei irreverentiaminfcrret,ctiamexclufaoroniEccleGz:
pronibitione?HincDiana».ti./r.8.r#/.}8.puUt,pecmecumfcmi-
nageftandoretiquiaSanCtorum,none(ic(acrilegium ; quia nirai- rumputat,id non
eflcgravcmirrevercntiam; at facrilegium efte KeftandoSandiffimzChriftiCrucis reiiquiam,
vel Sanaifllmurn CbriftiCorpus, velOleumSacrumextrcmzunaionis: quia (ci-
licetpuut, id «fferre irrevercntiam gravemi & ibidem R«f.$S. cenfet,
fomkarifhtimiCommunioneefleficrilegium , de quo iterum
redibitfcrmof»rr.rf#C«-M»j«»««Mct 8.».8. a6 Regul»igiturill»univerf*lisfit,inhis,vellimilibusc»fibu«
, uti »d vertis,gravem irreverentiam fummiDei,»el ejus cultus,cff«r,
etiamprzfcindendoabEcclefizprohibitione^ortalefacrilegiurri, fecus non item :
neq; cnim omne pecc»tum commiflum m Eccleftav eft culp» ficrilcg» , filtem
morulis , led lolum illud , quod irreve- renti»mgr»vemfipit, qu»mfic»lius
inveniri inaaibu«obfcenis , quim inaliis^ic»m infri/r.rf#C«nn«». rf.*.i J.».8.
Lege Verdc U. *j. 4,<».88.qui ficaddit;F4r««rr«j»»#» •tiftuum irrtvtrtntmm
tfft , ftd w- nmlrm , mtmnibntftctntiiftititinltctfncn. gnid , fiChriflnt 0#-
mmutfittxptfltm} tnntfult, prscAtum etft fncnlrrinm , ntn tx tegt bumatuti
ftitxiffnfrtftntinDtiy nu* mtjtrtm txipr revertntUm , nutdtfietmmnntiUliaii
infr.femU Frincifit, nutncriorifcen» «»<«■- iur; EttltfininmtHntnfllMitur.
HzcUle: videttmeadiaurn ci- t i t u m c 1 5 dt Ctmm. m.S. Aiultt 17 A Dulterium
rft turfii rtnrrrffut ctnjufntl cum fttnt* , •nel Jt\ etntr*:
quandoergoconjugatus turpitcrpeccatcum (blu- U, velcontra,
debetexplicareconjugium, quiatunc ultramalir juftitiam. m_ it Qu»a- Digitized
by Ooc r Dc Secundo Ecclefis Pnecepto. xt Quando antem conjugatos peccat cum
conjugau , debet otriufqucftatuscxplicari, quiatuncJnofuntpeceaia , alterura ,
quo quispcccatioluaperfonacoiitraiuumconjugem , alterura ,
quocoopcraturcumalio, utilieinfuipcrloiupeccet contracoa- ju|ernfuura,
quzinlimilidixinuper. n.ti. -9 Prztereaquandoconjugarus,
velconjugatapcccatcumalio, oti etiam cum fua uxore fodomi tice , vel cum bellU.
vel cum demo- ne,&(jveofculetur, fiveimpudicerangatalios, vclaliaii fuacon-
juge, adulteriumcommittit: unde&h.rc peccau luxuriz , &
luumconjugiilUtumexplicare in Confeflionedcbet: & quamvis aliquaex his noa
lint proprie ditlaadultcrU , debet tamea illa con- fiteri,- quia fic lemper
frangitur fides data conjugi. Qui jam cele- bravitfpoofalU,
peccaascumaliaifiufpoola, non coramittit in probabiliHlmaopinione adulterium,
quia per fponlalia nondum datumclt lusincorpus, quod lolura daturper verba de
przfenti , liumritet ' 37 ' | ttmgrtffui viri rmm virgiat rtaittatt , fiufrum
tft ; X fpeciatimconfitendura: quia addit injullitiz malitiam
ilutamperillamvim, cui virgo fuccumbcre coacta eft. Rtmittmtt fdixi/
oanicumconfcntiente, effe limplicem fornicationera ex fententUprobabili, 1
Raptnt. , j T Keefiut tfl fteeatum luxurit , autd eommittitur tum ftrfama X
ttajmtSka : quoniam verotriplex elt claflishujufmodicon- juntiorum,
primacontanguiniutis, &ai_nitaiis ufque ad quar- tumgradum, inclufive,
fecunda adoptionis legalis, tertU con- junUionis fpiritualis, ideft» oruex
Baptilmo, vel Coofirmatio- ne , ide6dc(inguliscompendioefl bic ioobisdicendum .
?t Quoad primamergo, quipeccat cum conlanguioeis , vel affinibus ufque ad
gradum quartum inclufivc, dcbet id expli- care;
quiatuncfupcradditurmalitialnceftus cootra revereotiam Conjundtis debitam • J»
S:dInceftusinterfeipfos diff;runtnefpecie morali ; Ince- ftus v.g.
cummatredifferrneablneeltucumaluuvetcumforore, velcumconlobrina&c. ita ut
in Contedione nonfatis lit dicere : tgt liri vtl ttr v.g. tnttliumttmmifiy fed
fpeciatimdiccreoporteat, eummatrt, etmmifi lacefiumtum ftrtrt, &c?
DuplexelHententia, utraque probabilis i altera affirroat, ad-
efleobligationemfpecUtimgradusconUnguinitatis, vclatTinitatis explicandi,
faltemproxiraiores : alteraait, ejufmodi obligatio- ncm nequaquam adeflc ,
quiaomneslocellusejufdem funtfpeciei : omncsenimfuntcontrarevereotUm,
coojunuisdcbium, & fo- lumdifferuotfecuodum magis, velminus. Lege audores
apud DiiMmp.t.trua.jjnf.ii.&f.i 1jr.7jrtf.x4. 3} Quoad fecundam claflcm
conjunuionis per adoptionem le- gafem, idem prorsus efl dicendum, quodmodd
diuum eft de conjunuionecarnali; ratioeft, quUEcclefia, propteridem mo-
tivumreverentizdebitzearnaliterconjunuis; prohibuitejulmo- di
turprscongreflusinterconjuoUosex adoptiooe ; ita 3e Lugo diaadi(f.t6.dtfceait.a
i8a. 34 Quoad tertiam de conjunuione fpirituali, dico , hunc In-
ceftumefleexplicandum, utdiftio&um ab inceflibus, przdiclis carnili,
&legali; quucum hzcfpiritualisconjundioortum ba- beati Baptifmo, vcl
Conlirmatione, addetcircunflaotiamSacra- mcnti,
rationecujusadditurfpeciesroalitiz, quz rcducitur ad genusquoddamlacrilegii,
ciim fiat contra reverentiara debitam conjuodisex UoUiute Sacramentorum ; puto
tamen, non efle ncceffe, explicare, loceftum fuifle cum conjunUo Ipiritualiper
Baptifmum, velfuiflecumcoojuoUo fpirituali per Coofirmatio- nem ; ficuti etUm
puto , non opus eflc explicare , ao fuerit per Pa- ternicatem, vel per
Compaterniutem , quUfemper eft eadem irreverentiz malitn . 3f
ScUntautemtyrones,qu6dcognatiohec fpiritualismultipli- eiterolimoriebaturin
jureantiquo ; hodie tamen iTrident. ftjf. H.t.t dttXtftrmat.
adqiutuordumuxatclailesperlbnarumreftri- tfaeft: nam Primacontrahituri
Baptizato, vel Coofirmato cum Baptizante, velCoofirroaote; SccuoJa ab eodera
Baptizato , vcl ConfirmatocumPatrino, velMatrina: &utraque hzcapeilatur
Paternitas : Tertiacontrahitur i Patrino , vel Matrinacum Patre, Sc Matre
Baptizati. vel Coofirmati : QuaruiPatre, vel Matre Baptizati,
vclCorfirmaticumiploBuptizintc, vclConfirmante, & utraquchzcCompatcrnitasappellatur.
36 Deniqucfiquisfudomiticecogtiofcataliouam , vclaliquem
conjunUosconjunUiooefivecaroali, livc lcgali, Gve fpirituali , ultra
malitiamcontra naturam, contrahit etiam malitiam Inceftus;
quUctiamfodomiticepeccandofitcontn przdiuas reverentias ; idemquedicdeofculis,
udibulqueimpudicis : habcbuotenim , bzc&malitiamimpudicitiz, &r- 33
turpemaclum cumeaexequendum, quarecum Gt lisluxurizfpccies, elt fpecialiter
Confeflario aperienda: autemiflupro, quiahocfemper eft refpeUu virgiois, »t
raptm eftdequacunquemuliere, imm6ctiara, utdixi, depuero. )9
Rcquirunturautcmadraptum tria.- nimirum, vis ilUu * fioisiohoneftzlibidinis,
&abduuiu. Vis aderit , vel quando ipla mu lier , puerve , reniutur, quam
vis confentientibusparentibus, vel quandoilla, velillevelit.fedpa- rentibus non
confentientibus : nomineautem parentum intelli- gunturii, fubquorumcura,
&pot:l)ate raulier, vel puer eft ; quoddidumeftdevi, dicetiamliperdolum,
&fraudcm pcrfo- tuabducatur: doluseoimzquivalet violentiz. 40
FinisinhoaeftzlibidinisadcritetUm, fi aliqua viabducatur ad tinem
matrimooiicontrahendi : licenim matrimonium velle « inhoneltumeft : immotunc,
dumrapueftin manu rapientis , u matrimoniumfortecontrahatur, invalidum erit ,
& nullum ex Trid./c^!i4 e.6. de Rtf. li quis rapiaturad alium finem,
noninho- nettz libidinis, noneft Raptus, unde <i mulier rapUtur , utfiat
lerva v.g.nonraptuserit, ledfpeciesfurti, & in jure yocatur Pla- gium:
quzcertb Ipecieseritcxprefscconfiteada, quia, utcx le patct, addit
malitiamcontra juftitiam, &c. 41 AbJuUiodeniauedcbcteflepropricabduUio, nam
propte- reiquandofineabdudtionedelocoad locum aliquis fcemiaz per vimcopuUtur,
contrahitquidemlpecialemmalitiamcontn jufti- tiam , fpeciatim
Coofcflariodeclarandam:fed Rapturo proprie non contrahit. Quid, fifceminam, puerumve
abducas de unocubi- culoadaliud, velinlocumnonvaldediltantemincadeni domo ,
feuloco? Refpoodeo ; tuncnoncommittisRaptum proprie di- dum, quianon cft
abduUio vcra illa , quaperfonam in diver- fum moraliter locum non trahis ,
debes tamen haoc vim confiteri : qulatunc, utdiUuroeft, additur malitU cootra
juftitiam , Stu* 't, lifoemiaa fitvirgo. ESt illud , qutd difptrgit fimtu txtra
fimtm gtutTMitmii , ud ouam ftmtn tfi a natura dtftiaatumi quatuorautcm
islpeciesmoralcsdiltinUim,acfpcciatimCoofelTioni fubii- ._: SodomiaperfcUa,
SodoroiaimperfeUa, Beftialius, ad quam redttcitur coogreflus cum dzmone ,
moUities , feu poliutio . Stdmia PtrftSa. 4? TyZrftHa Stdtmia tfi turfii
ttupiffui ^ft» 1 eum virt, fteminatumfetmiaa : iuS.Thom.».l.f.t*.«rr.
n.Notaautem, nonfatiseffedicere in Confefliooe , Stdtmiam ttmmifiy
eteoimeftitetnexplicaodum, an quis fuerit ageos» aa paticos. Ratioefti
quiaageoscommittitpollutioncm, leufemi- nisdifperfionem, quara patiens, eo ipio
qu6d Ct patiens, non committit: iuJe LugoJ.i6.rf» tornit. u.xa j.
cootraquemimme- rit6agit DUoa». 1 1 .tr.\.rtf.a. 44 Przterei eft diftinguendum,
quandofemioa cum fcmioa tur- pitercongrcJitur : namfiidfiatcommilcendocorpora
ex affe— u Iblum fe pollueivdi ,ideft,cxpleodz libidiois,eft mollitiet : d
exaf- feuuadiodebitum l'exum>eft,utdiximusex S.Thom. SodomU . 4f Illaautem
celebtishoclocoeftquzflio^nrefervauinaliqua Dicecefi Sodomia ,
abfolutiintelligaturdeagcntcfolum , qui eft ille,
quilemioatintravasprzpolterumviri, hzcenim eft uode- quaque cern Sodomia; Anetiamdepatieote/
quzcerte Sodo- mU etiam appellatur . Deutraqueiotelligipropter ratiooemdidlam
probabi!iuseft,t'ed intclligilolum( nili aiiud in reiiervationeaddatur^
deageote,noa poflum, nonpuure probabile, ut t.-net Grafiius ia Pratita ca-
fuamrtfervattruml.ijt.ix. Ratioeft, quUceru, & proprU So- domia,
adquamunamdebetfeexteodere refervatio ( quzeftex omoiumDoUoruroconfeofuodioU,
& reftringeoda ) folum eft illa, perquamfeminaturin vafcprzpoftcromalculi,
idquodcer- te non fit i patiente . 46 Putoitem, przdiuumcongrefrumfceminzcumfaemioaei
affectuadindebitumlexumuon cllc in Gmiliabfoluurefervatio* neretervatum,
quianon cft SodomUcommuniter nou, & de- ficitabillapropriiflimcdtcu,
inquamlolum, utdiximus , cadit Refervatio. 47 T T&c, quamaliquiinnaturalemcoocumbendimodumap-
JTJL pellanicommitiitur , quanJovir cum fceminacoagredi- tur cxtra vasnaturale:
eft autem dirt infla fpecics a perfeUa i quare fpcciatimconfitenda
:perfeUaenime(texaffeUuad indebitum fe- xum, hzcautcmeftaddebitumquidemfexum,
fedadindcbium ejuspartem . (ru ad partemejusinnaturalem . 4$ Sodoroiam hanc
iinperfedam non intelligi refervaum,ubi So- domitabfolutefioealia
roajoreexplicatiooeeft refervaU, p didis; quUhzcooaeftuadequaque,
&propriiir»meulis. Btfiialitat, & ctaptfui eum | S "D
Aptuseftpeccatnmluxuriz, quoperfom ( live hzc fit 49 TJ st ffttin luxuria, mua
nui, t, JV virgo, fivefotuta, liveetiaoiDuer) «bduciturcum vio- JL_ mata mtm
tjufdtm ffteiti cam Tamk. dt trvtft, Ettltf. *^ ^ crmfreditur eum re aai- r,
&qu«nivUdebeat C s Digitized by Google 34 Traaatus Secundus omn.no
fpeciatini aperiri, non Umen eft neeefle , piplieari fpe- ciesanimalis, nec
ejus lexus ; (eraperenimefteadem dcformitu infpeciemorali; fatisergocricdiccrc
: ctmmifi Stfii*lit*ttm, five fueritcumequo, fivecum vitula, &c. 50
RelervataSodomia, intelligi refervatam Beftialiutem ali- quiaffirroant;
fedpropcerfimilemrationem i przdicu deSodo- miisimperfedis, veriusnegac
Boaic.de mtrr.ti. 4.^.1 r.n.j. ji Congrefluscuradzmonehucreducicur , Gquidem
hicnon eftejuldem fpecieieum homine; cftumen fpecialiteraperiendus,
quiaperipfumfuperadditurcommerciumcumDei, & hominum inimicos
ideoeftpeccatiimconcraReligionem, " ipropriam 60 Idem
dicdejudicioteroerario; fitisenimeflenii r*xim»gr*vt reticum, fivefurem trmtri
dt Pr»xim»tr*vt*trjudu*vi , G ve j ud ica veri s reticum, fivefurem, Ijvchom '
malzditur. 61 Dmtjmen (fi*Ail*ii*d*dd*t*r) namfiextua detradione praryidc»,
proximum ncn <olum efle infamaodum, (ei etiam illi atiquodaliud
damnumprzterinfaroiaraefleproveniendum: aliarn foeciemmalitjzaddesomnin6
explicandam , & pari modo ipfk iama, &hocdamnumeitreftituenduro:
ficautem corifiteberis .- \i*f*mi*firt 1 idv.quiatun ei, & hominum
i*f*m*vip*vittr Pnxtm*m\ pnvidiadi, ixmtm & contra chari- tteidtndxm, vtt
f*i tfiuit , n*U*tn*fekU iymhm diturmalitiacontravitam, velcontrabona; &q
ja Notanduminfuperhlceft , debere in hoccongrelTucumdc- nadiverfa,
debcntfpeciatim explicari juxu modd difla mmjf. moneexplicari, an daemon fuerit
fub fpecieviri, anfub fpecie Przterei, fi defaflofujcoccifus, leuprivacus, debes
id aperire. aniubfpecier »ialis,an fub fpecie bruti &c. tunc enira t,
nerapearTcdus ad tales fexus . D E hac (uuscrit locus mox in cxplicatione
peccatorum icipfum. J? "p\Iximusinfuperioribusr.i4.».^/#rr/«6. probabile
efle , I J majoris quantitacis furtum non efle fpecie diverfum i furtominoris,
utrumq; eniro eft contra juftitiam , ad versus rem fa- miliarem Proximi: quare
fatis erit, d ice t e, fnr*ius f*m qnxntittutm tutabiltm. Quidfi force i
Confeflariodequancitate interrogeris ? Jamfupridiximus, illam iceomnindelleeiplicaodarn.
J4 Furcum, quoquis unico aclu bona multorum Izdit , quo quisv g furacurbona
Communicacis, vel hzrediucis plurium , farisexplicabitur , fi dicatur :
(t*x*t*tf*m * Ctmmnniftt , W b*ri~ dikm; neceflequisfollicitusdebet explicaodi;
quoniam perfone inillaCommunicace, velhzrediutereperiancur : immofatisef-
fecdicere: f*r*t*t[xmrt*i*litn*m\ quiaillerefpecrusad perfonas in hac materia
videtur , le magis matcrialiter habere, quam in aliia materiis; potiusenim
hicconudcracur *md, quim * 4*#pcrin- kiftitiamablfulifti. jr Atrapinaquamvis
fitfurtum, feureialienzcontreclatio ; ttmen : quiaaddit violentiam, quzeftvis,
& contumelia con- tra Dominuraadversusjuftitizvirtutem , dominique honorem
, ide6debeclpeciacimcxplicMi, turaipu, tumiUecuiilUueft vis, F*rt*m i*eritet*m.
}6 ■pUrtumSacrilegum, quodeftablatioreifacrz, cum addat X
malitiamcontravirtutemReligionis, debeteciaroipecta» lim
inConfcflioncpatefieri. Committituraiitemtribusmodis : Primofiquisfuretarremfa-
cram, undecunqueillamfuretur v.g.Calicem confecratum : Se- cund6 fi quis
furetur rcm Ecclefiae propriam v.g. Candelabra , ar- Mntum, aurum&e. etiam
exifkntia extra Ecclefiam , fed quae bMinEcclefizdominio; Tertid Gc-uis furetur
rem prophanam Suidem, fedquzittfit Eccleiiz tradiu , ieucommendau. utfit ib
Eccleflxcuftcdia, dequaEccleliatenecur v.g. Aulzafzcula-
riaadEcclefiamornaiidamipGEecleliz commodata; Ratio eft , sjttia in his iurtis
femper irrogatur iryuria pecutiaris ipfi Ecclefiz , ejufque dominio. j7 Nonfic,
fiquisfureturcrumenam v.g. hominisexiftencisin Ecclclia, ycllellam v.g.
ejufdcmhominisinEccleiia pofitam ad dominicoramodicacem, &
nonfubEcclcfizcura, velveftes,& fimilia, quzParochusnominefuo, & non
Ecclefiz f ervat : fu^ ransenimincafibusinjuriamnonirrogatEccleliz : undenonnifi
Commune furtumcommiitit , lege fag. £rr uf. / tk r j>/p a. A4 /.4. }( Et
infurtoquidem, velrapinaSacrilegii, nota, qu6dfifiat cum eftradione Ecclcfie ,
incurritur cxcommunicatio; duo au- temdebentconcurrere ad hanc
excommunicacionem . Primum (poliacio, feufurtumgravcEcclefiz : Secundum
cffrattio . Ad- vertunt autem DoAorescum Suar. W.aa. dt ti*f*rit , & cum
Sayro /i.r.19. adcontrahendamhanc excommunicationem , non eflc acccflc, qu6J
Ecclefiafpolieturomnibusbonis, fedfuffit unquamcffeclumtuipeccati, fedjuxta
dodrioam , quam dabi- tmisi»tr*it.dtftj**J», inPjrtrttn it tbntt . c.^.nM
.& 60. ubiex- plicabimus, quandonamquisobligeturexplicare, non (oliim (ui
peccaticaulam ; fedetiameffectum? 61 (nquires, debet neexplicari, coramquibus
dctradio lidla fueri c ; & icem condicio perlonz infamatz > Refp.
licetacriusinfameturProximus, ficorammulcis,qulm flcorampaucis; fi umencum
hacculpaaggravctquidem, led in- tra eandem fpeciem , noneft neccflari6 in
Confclfione explican- dum; idemdicregulariterdeperfonainfamau, hoceft, nonne-
ceflari6efleillamexprimendam ; undefatiserit, ficfateri: tr*vi- ttr ixfamttvi
Priximmm , fine neceflitateexplicandi affuifle duos , velfex, veldeccm.
necfignificandieum, contra quem egi .fuif- feRegem velSacerdotem;
Excipe,nififuiflecParens , aut alius , cuicxpeculiarialiavirtutemajorem
revcrentiam ex pieute dc- bearq. ludeLugo^/>.i6.4<i><rj»./>iS. J
ai.ua. 6j Adverteaucem, tenon polledicere v< sssussjis Plu- res infamafti,
\c\ecr*mnno, 6 infamafticorara mulcis ,quia cunc nondiceres cuum pcccatum,
fedaliud: dicas igitur: inf*m*vi pt*rtt e*r*m pi*rih*i • Ac fi infamafti
unumcoram uno , dic : ttranm *nt***m i*f*m*vi\ fi deniqueplures iofamaili coram
unojdicy/Vur ***. ldemdicammoxii.7i.infimiU. €4
/^VlTandaquisinducitaliquemadpeccatum, vel alicuicaufk eft peccandi
Ldiciturillieflcfcandalo, i J quod tnbus dis Coiuin^ nolam taciat . SecundO, li
quis aiiquod maium.vcl ipeciem miii 11 bens,
fineejufmodidireclainccncionefaciac, videacumenProi mum indticenduad peccattim
. Terti6fi quisaliquid agat,quod qi dembonumfit, feufit, necmalum, nec mali
(peciem habcns gere folet . Primo, fi quis mducata! iqueti» ad peccaodura
cumdiredlaincencione.ucispeccatum i!lud,fcu aciicnem pcccami- nofam faciat .
Secund6, fi quis aliquod malum , vcl fpccicm mali ha- deatumen Proxi- luod qui-
babcns , unde tamen proxirous occafionem fibi fumat peccandi , 6} Dicoiam prim6
(initiumfacicndoab hoctertio) tuoc noa adeffe peccatum fcandali, eciamfi
hujufmodi Proximi peccatu prc- videat, quiainhoccafupeccatumnontibi,
fcdipfiusmalitiz in> putabitur: fic fitufecundumtuumftatumornateveftias,
tuusau- temzmulustcinvideat, veltibi paupertacem precetur, non ci- bi, fed ipfi
peccatum tribuitur : Scandalum hoc paflivum, fett Phariiatcumaliquiappellant.
66 Dico lecu nd6 i n lecundo modo, i nelTc quidem peccatum fcan- dali(quem
aliqui Acli vuro nominanc)fed indirecli:fi enim tu Proxi- mi peccatum non
incendas , non es illi fcandalo dtrecle , fed Umera quia
Meisillud,quodprzvidesforeraufampeccatiProximi«contra, charitatemejuspeccas.'
ab illoenimfaclopropter diclam chariu- temabflineredebuillcs: &,
utfupponendumefl, potuifles. 67 Adverteautem, fzpiflimenon contingere hoc
fcandalumr quia fzpiflime folet Prox imus iu efle paratus , & promptus ad
pec- candum,utnonex tuo malcfactoj fed foliam et; fua malitia peccet t ica
Sanc. l.i.Sum. e.(u*.f, 68 Adduntenim, tuncfoliimadmlttiitehocpeccatum indi-
reclifcandali,quandoProximuratuofat!lo, vel verbo roalo, (eu
ipeciemmalihabente, coniicisingravemdimculutem, &tenu- tionem;
cuidifliculcerrefiitereispofljt. \u Salas fm.\.n*&.i}.
difr>.j.(ta.t*.a.tn.&i}i, 69
Quandoautcmuleindireclumfcandalumcommittirur, ae-> bet quidcm fpeciatim
Cfifeflario illud aperiri: quia ultra tuum pec- ■ liflima . incitquz- cunque
fubreptio gravis. Advertunt przterei iidem lufficere catum,eftcooperatiocumpeccatoalcerius:fed
illudprobabilil ZuamlibetviolcntamEcclefixapericionem, fivemurus rumpatur
eft,nempcnon neceflari6efleexplicanduro,adq«odnamgenuspec- vepariesfuffodiatur,
fivevitreafeneJtratrangatur, (ivctectum catifueritcc<>peratioperfcandalmnhocindireaum:
quare Gtuo» adulterio, tuo ftupro, tuo facrilcgio , tujs impudicis verbis
fuifti J l)ttr*llio , J9 J IceYdetraQioin materiagraviore , magis proxiraum
infa- *d*ltirit,fi*trt,r*miegu*tiert*i,fed fatiserit.dicere: met?
quiminminitsgravi; tamen, quiafemper Gftitur fxit**f*pttt*ti
fcandalumindireclumcaufa, utalterfimiliapeccau commiferit ,
noneritnecefleinConfcffione,ficdiccrc: Txiftt fc*mUl*m tmtfm *ftiri*t,fetl '
quiatuuml ineadcmfpeciedamnifam» fquodeft contra iuftitiam Proximo perzquefuit
oebium, ^^undeillacftreflituenda) idedfaciseft,^ ^fic feacc^fare;• 70 Qu6d
fiinternocuncacludeGderas, ut Proxlmus illud tna- F*i ptr fc***U it,dicere: Ptr
rectun lalutisproximi. », fi* ditrxxidt ithtrxvUtt : five dixeris, il- lum;
quodtupatras, commitut : explicandumeritfpeciatitn , fodomitam,
fivefurcm&c. femperenimfecuodum ma- qualeroalumfuerit ; idenimpcrtinctad
primaro claflem, lcand*- gis, vcjminus famaeademProximiiDecraclorelarditur,
finihil li, de qua mox ».7:. ahudaddatur: undefequitur, fi verura crimen
Proximi, quod 71 Quoniamvcr6fupradixiraus,pluraliUtemindividualisrriali- erat
occultum , aliitpropalafti, fatisefleeciam, ficconficeri : l*fi
tiznonefleopusexplicare,ide6etiamnunc,Gunoverbo,vel fado ir*vutrpTtxim,ftmiimi
fineneceflitateexplicandi , an verumfue- fuifticaufa,utplurespeccarent,illud
peccatumnon intcdcndo.- nora r.tcnmea, aoialfum; qukmalit.adetradtionU
conGflitinlacfio- critncceiTecxplicare:quodfueriothiplur«,fedfatiscrit,diccret
= . qawzqucmutroquecafuIzditBr » /,..,,rW vg f;-r^.,-.wIs^m^-/«r«man.W/^:iiuapotesiut^
dicere» jitized by Google r De Sccundo Ecclefiae Praecepto. iicerej
tefuilTefeindalouoi, fifuiftipluribus, furtiuni, quiaficnonjitereris tuum
peccatum , f< ,-fi tioneroorofadepuero, de idu fodoraitico , de befluliote,
de aliud , ita eongreffucumdzmonedebeanchzcomntnAexplicari; quia tunc
AcL\iiodifr.t6.4iP(titit.m.tij. Addcns non oportere explicari deledatio
verfaturinpuerum, infodomtam, inbrutum&c.
eondiiionesperfonzlcandaliiatzv.g. illamfuifleuxoraum , fa- 8
Quandoquisrefpicitmulieres v.g. aftctlu veoereo Goe pro- cram, lolutam, fatis
eoim erit , dicere: /•* ftmmdaU uni, vtl greflu ad eaa defiderandas , ideroent,
quod a*».6.d.aum cft > rit » atcere: /■/ /canaai» w»i, vw
greuuaaeaiaeiiaeranaa? , laeincin» suuu »«"».v.yiwmiu tu > iwi/m: Ratioeileadem,
quiafcilicet eadem fcraper eft malitia depura deleOatione morola, inhocenim
cafu fiftit interius toCa inhocfcandaloindireflo, oempecoorraehariucemdurouxat.
deleaatio, quzcamenooofifteretioterius, fi quis illasvel fol.s 7» Dicocertid in
primo modo, qui eft fcandali direcli noa oculis ioviurec folumdebei explicare
fuifle alteri (candalo , verum etiam qu6d fieretexterior perfcandalum induxifli
Proximum ad ulem fpeciem peccati * ad facrilegium v.g. ad furtum, cVc. Ratio
eft manifefta , quia on folu ;peccas nonfolum contra chariutem , (ed etiam
contra vir. tutes oppofitas illii peccatis; eademenim virtus v g. caftiutis ,
quzteobligatdireae ad tuamcaftitatem ■ obligat etiamte , ne ex diredaintentione
Proximum ad pcccatum contra caftit Cirtumfiamti* ffttitm mmunttt, vtl a funt
tirtm ft iffum. t, velillasinhoneftctangeret; tunceoiin quiaaaio ,
debecperfonxtaa», velfoilicititaeconditio de- clarari : utetiam,
fiquisafpiceretfimili venereoaffcaupuerum, brutum, &c.debebitexplicarirei,
quamvisiolum roorose cogU uue, cooditio, idquepropterrationemmoJodiaam».7. 9
Unumfuperelrdecerncndum ; anindeleaattonemorofa de
objeaoturpidebeatpcenitensexplicareftatum, leu conditiooem fuzperionz,
effenimirum Rcligiofum, leu le habcrc votum ca- (liutis, vclctfelolutum&c.
Refp. debere, quiatuncpeccatcootracaftitatem,«itemcon- traReligionein.
llludnonelt improbabile, quod docet Gafpar Hurtad. dt fubjta* ftccati diff.4.
difto. Uxoracum in ditla puradeleaationemorofadealieoa, oon habere obligationem
cx- plicandi, ieefleconjugacum, mmia, inquit, im matrimmi* tradi- tur quidem
jut fui ctrftris aJtiri emju£i , ftd nen jut im fmam mtnttm : undt non valtat
tx vi cenjugii rtfitart M, fM vtlst, qnamvis tum feccat* ctmtra Cafinattm .
Scio, Valqucz ciutum ab eodem Hurtado docere etiam ab uxorato debcre io dida
deleaa- tiooe, quainvispureinteriori, explicari fuumftatum ; fed non adefle
fuflicieos fundameotumid diccndi, inerito docet przdiaus Hurudus. Jaaantia de i
fVUifejaaat, feu laudatdealiquo fuo peccato, morUliter \J peccare, eapeccatifpecie,
dequagloriatur, oon eftdu- bium deftctat*, inquam, nara fidedexteritate, vel de
fortitu- dine, quae fuit in occidendo v.g. fine periculo complaeentiz de
ipfopeccato, vel Gne (candaio , nonefletnifi veniale; at dubiura Ltcuti» dt
rctut imhemfiii. eft: anquifeiaaatdeftuprov.g. veldeadulterio, vel de furto fa-
crilego&c fufiicienterficconriteatur : ja8avi mtd* ptccatt ntt- 10
trmtafittattm, vttdiptttatifurti , &c. t Oico ("fi aliud non adda-
tur) noofolumiumcienterlicconfiteri, fed etiam fufiicienter hoc aliomodo
tn'ttimtja8avidtfttcat»m»rtaii\ Ratioeft ,quiain hac
irjerajaaantiatoUmalitiaconfiflitineo, quod offenfa Dei eligi- . tur,
utmediumadvoJendamgloriam apud homines, idquodeft ipfisobfeais,
dequibuscftcollocutio line defideriodei magiiaDciirreverentia: at eadem zque
invenitur io omoibus efieopusexplicare; anfueritlocutiodeftupro, de i< '
rnorulibus. inceftucVc.nififortedeledterisdehis, uculialunt,' * Dixi
(fialimdmtmmddatitr) fienim.dumtedepeccatoiaaas, leaaciodetodomia, deconjugau
juxudiaa».;. deGderasitludcommittere, necefleeftfingulasfpecies, quasdefi-
Aninlocutionehorumturpiumdebeas explicare , aum fuern deras,
explicare,quiaejufmodieft volunuscommittendieascul-
prirousadloqueodumd/'*ir.i6.».i6. Utetiamexdiaiscolligi po-
HUcreducimuslocutiooemturpium; poteft enim ea effe non rard Gne progrcdiendi
intentionemad opus: dico igi- ibusconfabularis, eadem concupilcas, efte in
Confcflione dcclarand um , ut patet ex di- tur, fi , dum dcturpibi objeaum
concubitumin Confcflionedcclarandum, ui imwic ais: atGdeleacrisfolumveldenarutioneipfafolaturpi,
v ieGderiodeillis , efleopusexpiicare; anfueritlocutiodeftupro, de adulterio,
de velde teft, quomodopecces, fi tuloquendocumfocio, prsevidcs illum
ideleaaripurtdumuxat, * parum fpccies . a ldemdic, Ggaudeas depeccatocoromiflo;
nara proptereao- demratiooerooooefttuncutisdiccre: Gavifusfum, mtctmmifif-
ftfeccatummtrtalty fedopuseft, peculiarem fpecirm exprimere tlC : Cavifus
fumdtfiuprt, dt imctfiu, dt ttncukitu cwm mtuiaJi , &t.
quiacomplaccndepeccatoitecomminb, cftapprobare pec- catumateperaaum,
atqucadedetiarohoceritexplicandum,noo ira (ipuregaudcresdemalo,
quodaliusinimico v.g. inflixit > ut |*u pra e xpl icavi m us 1. 1 6 jt. 9 .
4. Quid, G quis (olum morosc deleaetur de przdiais Goe volun- tate ,
ieulinedefiderioillaspeccaminotasaaionesfacieodi? Reft». dehocjamfubdo, quid
Gtfentiendum. DtltHatit mtrtfa . 5
T^Iffertpermazimedefideriumcommittendialiquoddeliaum I 3
ameracomplacentiadeeodem : defideriumenim, utrao- <16vidimus, addic
volunutemexpartefuaeflicacem, faciendi il- ludmalum, quod defiderat :
atn>eracomplacentia, feu fola de-
leaatiodeuliobjeaopravoaauseftexleinefficax, &consumatus interius,
oectranfitad volendum executiooi mandareillud , de quodclcchtur. Defideratquis
v.g.turpitercongredicumaliqua > iifanevult nocrnalumpatrare; verum fiquis
(olum Gbi internc complaccat decjufmodi turpi congreflii , nec vellet ullo
oiodo pro- cedercadopus ( necilludfifortcfueritaaum, approbaret J mo-
rareturioipfapuracomplaceotia, feu deleaatione , quzvocatur iThcologisdclcaatiomoroIa,
quodpeccatumquidemett, utper iepatct, & poteft contingere io aliis
roateriis, licet frequentius in materiavenerea. Porrd quzflioefl , an ficuti ,
fi quisdefideratconjugaUm,velmo- nialem cVc neceflc habeac, has fpecies in
Conlcflione declarare, ut mododiaumeftjcodcm mododebeac, fi folibldeiUil
rooro^cde- ledetur? Advcrteautemhocpcccatunietiamininftantipoliccom- 14
i^Uzhaaeaus de peccatisobfcenisexplicuimus,faaumeft mitti,verumdeleaatiomoro(a,
quiafiftit, feu moratur in fe , dc adeorumnaturamcogaofcendain: nam certe noo
raro nontraofitadvoleodamexecutiooem, nec ad approbandam txe-
expeJictdctocroinuUisnequaquam PceniccncesiConfcflario io-
cutionemforteanteifaaam. terro^ari,& expedit,
utipfePcenitensexlemodeflisverbis iddi- 6 DicoeumVafq.i.M##.in.f>m.
cVcumCaftrop. «.».' cat; quandoadvertit . Sed quoad Confeflarios fic habet
Filliucim rr.l.Wi^.s.S.lo.probabileefle, (umcere, (idicatur: *iV,f#r, f>r. m
imfir. mrtvifr»C»mftjfariiii t.l. Prudtmi tjft Cmftfarims dtbtt im sper-
txauirmdii cauti ttrtuufiamtiis ftxti frutfti, frafarattriis ad actum n
T_JiEcdefinituriS.Thom.i.a.9 jrJ«r/.ii. *jftf*ttatumc*m. I I tra naturam , ftr
fW frtcmtatur tfufi» [tmimii txtrm eaneuBirum, ixfltndi HHdimii caufa;
«ftfpecies peculiariscontra caftiutem, atqueadcdfpeciatimexplicanda :
fiautemquis, dum faoccriroencomroittit> hngit animum v.g.inconjugaum ,
incoo- fanguincaro , in virum, iobrutum, dcbet etiam fpeciatim io Coofeflione
declarare; cootrahit enim itero illara raalitiam , quam cogitat,
feucuicoofentit. I s Siquis hoc peccaturo committat manibusalterius viri.vel
("c- minz, velipfealium, veialiam fuis manibus polluat, debebit
explicareftatamadjuvantisipfum , vel ab iplo adjuti, quiatunc
fupcrvenicaliafivenumerica, five fpecifica deformitw coopera- tioniscumlocio,
utalibii melatiUsexplicatum efl . I I (^uiex defcdu zutis, velexaliacau(a(
quales fuot pueri , puellzqueimpuberes, utitem Eunuchi ) non poflunt raotu im-
pudicofemeneffundere> vel effundunt lemen inutile> peccant
moruliterexpravoaffeauad pollutionem : (ed certc hzc fpe- ciespeccati differti
verapollutione>cujuscftproiicerefemeocoo- tra generat ioois fioem , quz
projeaio oon eft io przdiais ejufmo- di,
ergopeccatuminimpuberibusreduciturreipiaadtaaum im- pudicum, cVIolumexiffcaueft
peccaturacontranaturam : qua> redebebithoc fpeciatiminCo obftec roooicio,
quarajamfubdo. fittrdtlt&atuifum dtctfulaillieita cemtracafiitatrm, quamvis
per- ia, circaquamextitit delectatio lucrit munialis, uxorata, (o- iuta&c.
Ratioeft, quiatuocnooiotendicurprocedi ad opus, & non iocendicurviolarijusfpecialemonialis,
uxoraue, folutz&c. ergoaccjpictuarotoummalitiamaboppofitiooe ad virtutem
cafti- tatis. 7 Qu6dGquismorosedeleaareturdemooiali,utfacra:decon- iugata,
utconjugata, certeexplicaredebebitconditionem per(o- fntrit
cttnitatxtravasdttit nz; quiatuncaddtrurnovafpecies, curo talisdeleaatio
verfetur Ite», vtl^uimtd», &bujml dirctlcinrcmfacraro,
inconmgjurocVc.Undcfit, utin delcda. (mtu ttmtamisuttrti , mrnim Tamb. d»
Prtetft. Ettttf. fexti fritrfti , fraparattrits ad 1 , imu mtmmns ntn mtetffariis
, nt /« , -v, ,' ttm txcittt ad aliauam ttntatnntm . I % Coninch. etiam
ficaitd.7. 4t Saeratmmtii dmb.J. wi.tp. alkjmamd*,
SactrdMimmimmiptrftaifitcatmmPcemittmtit imttllittr* , mtam vtt Hli , tnlfibi
aii^utd fcmmdalum trtart , & tft mimimtm . Aogclu%v.imtirr»tati»mttm.t.
ficdocet: Cmfitttur mrnlitr , auU itum, nin Qutror f«flta Cmfrjfarim, in au»
&bmjmfm»di, fiemti fatimnt auidam, a*i ft&t c i 17 Del- Digitized by
Google 36 Tractatiis Secundus 17 DelgatdiJlu» 6 iWr.<.i7-a 99- V*W rauW.ioquit,
dabtt fit rrrtre Caafiffaruti im inwM Pttauuuu titta ptttata turfia ; ttndt
actant mmtti , auod /i vir , vtl fccmima tenjuttur, habatjft cnpni.im txtra vai
naturalt, nan dtbtt Cenftffarimi imauirtrt ( ad- a]a rj« fubditDclgaldillu*,
auad n»n pirmittat dttlarart ) la aaa fartt tvtporii , auia fuficit ,
tognofctro , pucatum iilud tjft tomtra matnram temm-jfum tum vtre, ant mujttrt
, UC CUUl Angclo, & Fag. IMUtDianai .1 \Jt 4 M/.00. iK
H«addipo«r«VerriceJli^.r^.i«w.?.i.qui«..j.Cclubcc: QuarU* Cemtnbina ft atcufat
ttr atmum fineuli» ditbui ftmtl , ««/ j£ ufmtMm /W^« , «ai/ »c» vW« , 9»M<«i
/*r** fit , 91« ptrieuli mftrt, tum Sattrdut, aumm fe. <t,
."">•• •VJ>i*«/ ptattravit vat? &C. T XVIII, •rciii
hominrm, &deinde, bomiatmateidi . ttttaviti & d 0 sdc ptttaviptr
ftrmttatictum eantra caliuattm ? Reip. non puile jn prima Conlclfionc : polle
iofecunda, G bona fideproceflum fuit, & ficexplicari maiitia in fecunda
ConfefTiune potcll; atque harc propter rationcsmoddn.H.alUus . II Ellcnimdiligenceradrutcndumiohiscafibus,
&inprcdi- cliia.V.aiiil^limilibusinceltigi, quando in fecunda CoofclTione
dcclarari poceit unasnalicta lincmeocionealcerius , uc pocuit ioca-
fud^dtfi/«.7.c»*.&ecumincaGbusdiais/i.o.^ Ac fi i. I (quam vis bo na fidc d
i x ifti , tc puclUm violafle , vioiencer.non facis in fccuodaconfeflio- C A P
U 0itmiti t } £Mal d%^t$t I 1 *VTOnnullafupcrfuncdicenda, quae ad
integritatemConfcf- iN fionispertinent. Nuncigicurdicamusderoediis, queaf.
fumunturadfinem peccandi, namdefinepeccancisiacisea luoc, qux Itipra r.i a.n.t
4. & » f .expticuimus • 1 Porr6prxdictamediatriumRenerumeflfcfolenc . Primo
in, difTcrenciaex 1*1 ucli quu lurgac a lcflo, le veltuc ,arobulec,cqui- cct,
adoccidcndurninimicurn, &dehis, i Diconon oportereinConfeflionecxplicare,
quaenam illafpe- ciacim fuerint : tcd folu.m fic in genere : tanto ttmpere
taaatmi fum txttrnii mtdiii imimumm ectidtri, leuplanius: tantt timftrt prtfa-
ravimtdiaadinimieumucidindum: id quod pcr aliam occafionem fupradcclaratumcit .
4 Sv*cuod6, folenthujufinoJimediacflcmaU, feddiverlc tpe- cieiimalo,
quodrinaliterinccndicur; uciurarigUdium,vcl (clo- pum ad occidcndum : dico,
hxcmediaomnindexplicaridebere ; quia ipfa funt nova , &peculiaria peccau,
utexicpatct, & ego oiemini , medixiflealiquando fupcrius . t Tcrti6 .
Ejufmodi raedu folenceflemala ejufdern racionis cum malo finalicer intento : ut
turpiter loqui , ofculari. tan- gcre ad finem turpiscongreflus: dico,
hicellcdiftingueodum , namfiprinripalisaUusmalus intcncus noneft fublecucus,,
vcl in- lencioreccancisfuittiftereinillisadibus, ii funt Confcflori apc-
tiendi, utv.g.fiturpiter puellam afpexilli, vcltetigifti, fed non procellumdf
adaliud; namtuoc,quia, uc lupponimus «animum nabuiftifillcndiinitlocadu,
velilpeiiiu: idc6dcbebis hos actus. aperire.iuia hi luncpropria peccata ,
utcciamdebesaoimum Cuuro, lcn deliderium dc illaconfiteri , fi itlud habuifti .
6 Vcrumlianimum habuiftiprocedcndiad turpemcongrelTum, cV fimirl flatim, vel
fatis modico interje£to tempore de faOo ne expncarcs tuum peccatum , li diccres
: Etafm vultmtui m <mam. iampufmam t nam fuilie vwlentum io pcrfonam aliquam
, cutn po. tuillttellevelcircahonorcrn.vekircaperlonam.velcirca remfa.
Bnliarem, nonexplicarescurpemcongreftumfactum cum violen- tu.quaecoollituit
propriamlpeciem ftupri; & ide6 tunc,ck: in fimi- libus non (eparatim,fcd
fimuleftConfeflbri in fecundaConfellione declaranda,quaAdoperaccidenseric,qu6d
bisob necelTicatemci- plicandi cuum pcccatum idem Confellioni fubdatur . Dt
fttcatii tx iputamiia , vtl tx fhftitutia trrtmta . 1 CI
cumculpamortalinonvisfcire, hocellepeccatum , ooa »J vis
v.g.fcirchodieefledicmfeftivum; cVcumpolTis inqui- rerc, ooninquins» &lic
illum nonlervas, peccas moruliter per ignuranciam , quam vincibilcm, lcu
culpabilem appellamus : fi yeroprobclcieaselle fcltivum, adbucilluai nonlervas
, pcccas itemmorulicer, ut ex lecouftac * Quasrojam, anin
utroqueboccafufufficienter fic conlitea. ris : toijf* mtn imttrfutdiiftfliva ?
Relpondeo. Sufticiencer, fiveenimculpabilirerignarus , five tciens
Miflamomicus, lcmpcrconcricujcumDeiabEcclefiaprc- ccpcum pcccas, undeutraqueeii
eadera fpecies peccati concra Re- ligionem: hinciioccidiili
hominemputansculpabilitereiTe feram, veleundcmoccidilticognofcens, cfle
horainem , potcs lic fateri ; tttidi homintm , & fic in fimilibus. ] Non
dillimili modo.ii Titius v.g. puut.aliquod efle pcccatum,
quodcertepeccatunoneft,quopacTodicitur haberc confcienciam erroneam) &
illudcommiccic^oncrahic fpeciem peccaci,quam pu- tat : quare li puut hodic efle
vigiliam, illamq; nihilominus non ler- vat, pcccatroorcalicerexconlcicnciacrronea.
ParimodoliCajui v.g.fcichodieeirevigiliam,quaereipfaeft,illamq;nonlcrvac,cerce,
utex fe pacct,peccatmorulitercontra pracccptum i le cognicu.ied
dico,ucrumq;cumTicium,cumCaiumlicIegitimeconfiteri pollc: Yitlaviprutftum
Jtjumti, ftuinv^iliadtfrtctfitntnjtjunavi . Ra- OC limttl llatim, vei I*.I5
ioodico micijcuu icmpurc ac nuo iMiapmvfijjmiii /tm m vjhh
»rfrtifiron:njtj*:4Vl . Kl. ad illum prucelTifti; tuoc probabile elt, Utis elle
diccre illum tiocltjaminlinuaU,quupcccatum,quodexillimaturtale,&pec- tioaleoa
acTum ; fic : turputr itngrtffui fmm tum falmta v.g. Ki- catum, quodeltule,
iionditferuntlpcciemorali,cumexintcn- ttohujusprobabiliucis eft, quia cunc ii
prxcedences, & quafi tioneoperancis voluntasferatur inidemobjcctum. adus
fatis explicantur, &i Confcllario ex modo m 4 EAumennoUndum,
incribuscafibusignoranCiam , vel •ra-paracoru _ ocdinario
peccanditacisinccJtiguncur, incellecTohne jam obcen- to . Nec lolum
praccedentes limiles adus , led eciara Aatira conlequentes, C non ordinentur ad
aliam copulara , Utis mo- rid dtclo cxplicantur , quia ob eaudem rationem funt
modi •rdtnarii peccandi. Dixiautem (ftatimpruiflh, tyfluimcanftautnttt)
fienimno- ubileiitterjaceatternpus, cii.u tuncdlcntdiftincf ae aciiones , &
nonineodemcalorepatraca., IpcciatimciTcnt coofitettdas eo mo.. do,
quodocuimus..i«.*» »7. Aa pradula. mtdia »d prayum fintm pafint taafittri?
(cienciam erroneam eflc declarandam . Prim6, quandovidendumeft , anob
ignorancumponatur qui» inproximo pcriculopcccandi: ut fi quis copuletur v.g.fceminc
no- lcnslcire, vellcircculpabiliternolit, an ea uxoratafic, inmo-
niatis&c.quiatuncponitfein periculocoramittendi adulterium» vel
iacrilegium&c. Secuod6, quandocognofcidebet, an peccatum fit excommu-
nicationc, vclcenfura, vcl rcfervationearTedum : hae liquidem
funtconipoficzdcticlis, quaeinfeuliafuoc: quarefi cu putaas , Petrum efle clei
icum , cum iple clericus non fit , pcccaft i quidem , fiillumfuadentediabolo,
pcrcuuifti,fcdtamenin excomrounica- tjoncm non inciditti. 5 Terti6,
aneriendaeftconfcientia erronea, quando Confcf-
forcognofccredebcttuumipfumpcccatum : fienim tu puer pu- taus cflc hodie diem
jejunii, non jejunafti, fatearisautcm hoc modo : jtjuninm im dit vixitta nam
ftrvavi Confcftor , qui tO puerumclle videt, judicabit, tcnoupcccafle, quia
puer aid jc- junium ab F.cdclia non obligatur .- dicas igitur iu hunc ferd>
moduin : tum putafftm , mt Mttatum ad frruandam vtgilutua x in thftrvmvi. 7 PI qtusinfecundoKneremediorurtipeccaret,
furareturv.g. O utoccideret^ velutadulieraret, benenele, fuumq; pec-
cacumexplicaret, li fic diceret ieparatim : Cenfittu, mt furatmm tjft,
&poftea: tanfttar, mt ueidijftf 8 Rcfponocot
ineadeinConfellionenequaquambeni feexpli- caiet;
quiaConlcflariuslicintelligeret, teduopeccaucommilil- ie, cumfolum rommiferis unumcum
duplici malitia in fperie morali: atli
perinculpatamoblivionemfolumconfeflusesfurcum
v.g.pocesinlecundaConfeluonefeparatimfaceri homicidiuin , fi illud explicari
poterit fine mentione furti( ut certc io hoc cxcmplo furtit &homicidii,
& limiliumpoteft, quodnonpotelt in cafu moxdicendo».ii.) Ratioeft,
quiafecusobligarerisiterumtuum 1
^Uodcon(effiofecreue(TedcbMtexparteConfcfloris,reseil
pcccatumriteabfoiutumcontiteri, iudcLugo«-/>.i9. da Pacn. n. \J
notanimis.&infrifuolocomagisexplicabitur: Anautem 6j*.apudqucmidlatiuslege.
ex panepcenitcntisobligeturbicconfelTwnemfuam fecretd apud 9 Quoddiaumeft,
intelligi neetiamdebet Tutid hac occaGo-
Confcflariumdeponere,diximusfuprafatisr4.«»-t4. cumloque- am) quandoin eodem
indivifibiliter auu adelt du- remurdcConfeflioneperinterpretem. malitia;
Siquisv.g . habens votum caftiutis, cqn- piex (pccie malitu; Siquisv.g . habens
votum caftiutis, cqn cra caft iutem peccet , cum duas malitias fpecie di verfas
contrahat , ncmpefornicationisv.g.&frauionisvoci, hoccft, contra virtu-
tcmcaftiutis, &contra rirucemReligionis,potcftne' lus maticiaaconficeri ?
Uurymabtiii , acctlrrata . 10 Quidfecundd.quandoineodemauueftduplexnumeroma-
litu: utliquisunoiauoccidatduos homines, poteft nedicerc ; 1 TD, quodpertinctad
qualiucem ( lat X elt, curadcdolorcaaumeftfuoloco. ) explicatum Qtiod Quod
pertinetad Confeffionem(«frr/«r«/iiiw ) dico non eflcobli- gationem Itatim conl
ugicndi ad Confeflionem , ut primiim tu mor- taliterpeccalH : nequeenimnovum
peccatum committit , qui fuam Confcffioncm diffcrt ad rcmpusobligacionis
Ecclefiz, vcl fumptionisEuchariftiz, velpericulimortis : fedquiaelt falubre
confilium , llatim fine mora rcvertendi ad Deiamicitiam ,idedac- Ftrlii, &
accufam, mii di tceafient frtxim* , & de tttidtvt. i T Llud ( Fcni')
oftendit, poznitentemdcberedifficuluceiom- X nesrcmovere, ucpeccauconficeacur,
ut occafioncs proxi- masdcferac, ucirecidivofccompefcac; circaquzlegeduodocu-
menta, quziniridabor.i6.n.t t .& 11. Dcniqueillud ( AccnUnt ) uilcndit ,
Pccnitentem , utpotereum coram Domino, accufarefua
peccatadcberccumfinceritate,non autemcxcufare: dico (eumfinenitatt) eque enim
quis erraret , fife, fupraquamcommilic, accufaret, id quod iterum me mo-
ouifle, recordor. Dc Secundo Ecclefiae Praecepto. 37 nicensdieeret, nonpoffc,
feudifficulterpofleiUamPanitentiam implere) commutare valet:
quandoautemcommuucioficabeo- dt-m Gonfeflario , non elt necefle , ut hzc
commnutio fiat in Con- ftflione, &ucaudiancurpecc»u, proquibuttalis
poenitentta in- junftafuic . LegeDianam r»f f.cit. 9 AtGcommucaciocxpediendafitabalioConfeflario,
quamvi» opus non fitaudire illa peccata, proqilibus dau fui: illa Pcnitcntia ,
ciim fatisfit cognolcere ipfam Penicenciam impofitam; opus umcn efliut
fiacincraConfcflionem : ratioefl,quiaSacerdos non hibec po- teflaceminnoctribunali,nifiquandoadminiflracS.icramencumPc-
pitcnciz: ciim verotommuucio, quznonficabeodem Confefla- rio,
percineatadcomplcmentumpriorisfa£t«Confeffionis; ideo cenfetur ficri in
Confeflione,& fic non ell necelle, uc dictum clt.fic- ri inactualiCoofeflionccum
latis fic, fi fiac in ejuscoinplemencaAc quiahoccomplemcncum noncftin
alioConfellario , idc6 debet is commuutionemexpcdirein actuali , feu
przlcntiConfeffione, fe- ciiseam nonexpcdirct inadminiftracioneStcramenci . 10
Pertinecid Pocnitentiam imponendam id,quod habet Cindi- d M - .1 f.i*
dtCtnfeff. *rt. \ J.dui.tf. hisverbis: Nuttquam Seeerdei trnbii imftntndt
fetnittnt ibut rtmiffitrti , & Uvitrti feeninniUt atttnt* ttrum imfttenti*,
vtl ftarititatt, vtl dibilitut terftrit , vtl *nimi , ffiritufque Ungutrt ,
& terfere : tnm qui* S*terdtttt frmftr debtnt in mititrtt f*rtti inciinare
, & etndtfeendert fetni- r.ttiut , ntm in hee mtnm ferietili c'i , quimfi
gravicriint feeni- Sit fri* . TMtut .- mbi, *n PeenilintUm * Ctnfeffarit
•mfefuam, vtl imfenmdam Petniuni fubirt dtbeatf
Exoccafroneticulihujuscapiciscibiin menccm veniac ly.
exPropoficionibusabAlex.Vlt. dammcis . Potnttent frt- ftttfi, qmi Uet iffimt f
iintitui, n*m tentiis htmmem dtteneant , vti in dtfperxtientm injueant : tnm
qut* Sactrdu felet imfenere in fatiifulientm fetnittntii rtner*tim «mnt* tfer*
fttnttU, qti* idem faeniteni fulurut tft fer HU vn- b* (quidquidbonifeceris,
&mali pacienterfuftinueris&c.}hzc ille:atq;hocpoltrem6dictumnotatcciam
Diana f.it.j.rrf.&tr.S. rtf.t6.»AveTiiti\xttm<leLMiodiff.iS.diftrn.n.6o.
monendum ef- le Poenitencem de leviuccPenicenciar , uc fcilicetei ie
luppleat,& nonpucec, feminusgraviccrpeccafle. ii Dices:
acConc.Trid.f<^i4.r.8.ait,caveredebereSacerdo- tes , ne , lcvifllma quzdam
opera pro graviffimisdeliclis injungen- dp,alienorum peccacorum parcicipcs
cfficiancur . i» Refp. at idein Trid. paulAanteibid. ficdicit: Debtnt trrt
Stutrittei Dtmini, auuntum ffiritui, & frudenti* fuegefftrit , fre
au*lit*te eriminum, & ffnitentium f*euit*tt f*lut*rtt, &etnve- nientti
f*trf*aitnet injunr,ert. Haec Coneilium : nouillud ( & frudenti* )
&illud ( faiurnrei, tc ccnvente nits ) nam indecolli- gcs przdictam
doflrinam Candidi Tridentino non adverfari . Hucdeniq;facitid,quod
hisverbisdocetQuintanadvennas, tt.x. fivruUrium . $M**dt, inquit, ftnitent eft
itu mtrti frtximui, nt uibii fercifitt ; ntn injuntttur P[nittntt* ; ittm
amunit ferufule- fut , vel timtrutui , flmti , *e ittrum iu tadem htr* ueetdit
fefl Cenfeffientm f*H*m , *linuid nevi femfer etnfittndt , ftteft Ctm-
ftffuriut injunrtrt Pfnittntium, j*m utiit, vtl frimi injunilatn , fi ntndum
fit imfltta, iuFagund. Bonacde Lugo . i j Imme fi quit etnfiteatur due , vil
trU ftecata mtrtalU tbli- ia in Ctnfeffitni , fi P(nitentU mjuniia talit fit ,
mt Ctnftffarimi m , quam imftfutrat , ntn imftfuifftt , ftfftt atiam fi i
■pOEnicensdebetefleparatuj, eafacere, quzprudensCon- 1 feflarius ipfi
peragcndaimponit: imponereautem folet : Primdaliquainmedicinam, v.g. neindomum
calispuellzingre- diatur; ucjejunetad cdomandam concupilcentiam , atque hzc
appellacur Paenitentia medicinalis : Secundd , explicare folet obligacionem,
quam Iiabct Pcenitcns v.g. ad reftituendum , ad oflkium fuum etcquendum , &
hzc vocatur PcBnicenCia ex fe oblisacoria : Tcrtid , imponere folet aliqua bona
opera in fa- tisfaclionempnenz ob fuas culpasdebitz, ucelargiri eleeraofy- nam,
orare, feflagellare, jejunare&c. & hscc proprie appella- tur Sacisfadio
, quz clt pars inccgralis Sacramcnci Poenicen- tiz: de his igicur habe
fequentia. 2 Pofico, q>i6iCot)fcflariustibiPoenitentiam imponit , tunc
eamacccptare, & adimplcreomniu6inpraxi debes : omiccenda cnim hicpocius
Ipeculaciva illaquzflio, quam practica , aninom-
nirigorcpollicillamPccnicensnonaccepUre, paratuseamin Pur- gatoriofolvcre '
logedcLugo, Caftropalaum, alioiquecicacos ft Vcrricelli di Mijfitntiui
tr.o.a.ia^.dut.S. $.•$. 3 Qu6d (iquzras, (ubquaobligationeadimplendafitPRefpon-
deo: medicinalem, & obligatoriam adimplcndam cfle fub gravi ,
velleviobligationcjuxuleviutemi vel graviutem operis impo» fjti : anpceniccntiamdaum
in latisfadtionem, fubqua obligatio- nedcbeas?Eftdiflinguendam : ntm vet prim6
Poemtencia elt le- vis, autfieftgravis, imponitur ucraqueprofolis venialibus ,
vel inorulikttsaltisriceabfolucis: vellecund6eft lcvis, feddacapro
peccacisgravibus: vel terti6cftgravis, &dauprogravibus , led
Confcflbrfeexplicatillaminiungerefine graviobligacione, &di-
coinhiscribuscafibusprobabileeffe, te, fiillamnonadimpleas,
nonpcccaremortaliter, cllocontrarium fit etiam probabile, ut legere poteris
Dianam f. $ sr.*,. nf. i $ 6 . 4 Qj.i:idoauccmpcenitcntiagraviseft»
dequegravibni abfolu- teinjuniueil, dcb>:somr>iii6inpraxieamadimplere,
& quidem «juimp. .iniimnonincommodcpoccs: ficutidocere de voco fole- mtWj
rHmaliquani.airummoralidilacionc, dummod6nimianon , itdilatlo, ut peri
am.nuaturipfaPcenitencu, ficut rainueretur dcbcbispoltea ,
fipcnitcntiaexpreftefuit addia ,pl?imwet.o.ngreflus.nReligionera, fi urd.us
.lle fieret. Ah- eertepcnitcntiainhincl» ft Confeffario non fole
quin.m.slaxcadunumannum differr. Pcen.tcntiz impletionem
terorw?i,quareetiamfidicacConfcffor(7««*.fr*i) ficrasnonpo- puunc,
wrind-p^eHiplapeccacotumConleinoadannumdiffcr- t ^beb.spoftea,
n.iiexpretsealiudexpIicetConfeflor. n, n.f. Euchar.lhz lumptio, vel mors
.raminensurgcat. Lege l6 Quart6; quociesfinecuaculpaoblivifceris peniteiuiz,
nec t "-»-T*'f *-wA»«. . illamreTcireltuoConlellorcpoccj ;
quiaforceabfensefl: in quo r Poflecef.ne prccato Pce».CenCaam implcre m ftatu
peccati «fu ,ionobligarisaliaoperafubrogare,nec penic rnorulis, facemuromnes, ucv.dcnpoteltapud
dc Lago^j?.»o. confitcri,fiforteobliviofineculpafuit;tuncneq de Poentt.feit.6
nam li cum culpa , certehujufmodiculpamopust 6 Licetprobabilcnt,
PteniteocemnonpoiTcfibiinzquale.nec driumdeponere, nimiseftmanifeftura. in
meliuscommunrc Pcenicenciam (quamvisfibi poflit,ex probabi- Quinc6e
liflimaopinionc vovens l.bicommutarc votum,faltem non referva- tuminzqualf.vci
melius>quiaPoenitenciacll infliclaaConfefla-
rio,unquam]udice,cltqueparsintfgrafisSacramenci : qualc non elt vocum :
oppofitam caraen probabileetiafn iudico cura Diana tr. j.rtf.l.&tr.Bjtfz6.
quia nimirum Deus illam commuutionem ( maximcfificinmelius
;accepureprzfumenduseft. •7 Probabileicemeft,
Conteflariumliveeundcm.quiPosnicen- tiaminjunxit: livealiumpofle, raodo camen
mox explicando Ptrnicenciamcommutare, veldiminuere. 8 Etidemqaidem Conleflariuicxratiorfabilifuoarbicrio,
aliis auccmcx»I.qu»m»iore, acjuftacauu (qualiscerteeflet, li Dtr- Tamb. it
Prutft. SctUf. 14 TJ Xcufabiturprim6pc;nitens 1 Iblvenda penitentia , quo-
p"^. tiesillaarb.trioprudentiseflet irntionabilis, & imrao- derau.
Secund6quotiesficretimporT.bilis; vel valdddifhcilis, ut ob fupcrvenicntem
morbum:advertetamen,fi foliimefletdiffcren- da,tcnon excu(ari,(ed
iraplercdcbcs,quandopoces. Utetiam fi fit dividua, nonexcufarisabiinplenda
parte , uc , li pcnitencia fuiflet de reciundo Rofario, & de liagcllatione
, (i infirmius ce excufabit 1 gravi flagellatione , nonexculabitiRolario :
imm6pote(tcon- tingere, uteju(modiintirinica>non utcanu, quztcexcufet ifla-
gellatione, quamlcvemfortatseConfcllorimpotuit. i j Terti6,quocics fupervenic
ItriAius przccpcum,ut fi deberet bodie iniervireHofpiulii &fuperveniret
morbusgravis tuo Patri, cui dcbcres afli(tere:tunc enim excufabcrii i
|ervicioHofpiulis,ncc a huic diei, fed DcnitcntiaiofunUa i contellano non (olet
addici przfixo aequifititt
QUotieiquisIucraturIndulgcnciSplenaria,liber»turabobli-
gacioneimplendipcniCentiam.iudcLugocuminnumerit d.17.*:
;^».<,».n.Rat:o(prctcrBoi)ifaciiVIir.author:tatc,qui no.
.lebatConfeflario$imponercpcniccnciasiis,qui Jubilzumanni S»n- dtilucrabancur^
elt; quiapenicenciaimponiturad fatisfaciendum propcccatis:fiergoper
I.idalgentiamuciq;pIenariamcoIlicur debi-
tumulispcnzyceuacfundamencumobligationis: Recole aucem , C 4 nos, Digitizcd by
VjO 38 TraQatus Secundus ooshkloquidepanitentia, qaznonfitexfe obligatoria, vcl
in rncdicinamnecellariam, qualcselicntreflitutio, rcrootioabocca- floneclcc. it
Hioc, colligicprim6ideradeLugo/.i.temporeJubiIzipof- fe leviores pcenitentias
impoai pcccatori ctiam roagnis , & enormi- bus culpts gravato , obligaado
umen eum ad luerandum lndulgen- tiamjubilzi: idquodcerceeitlcvamen
Confeflariorum, qutoon rarodubiunt, quampcenam pofliot poiiere ingentibus
pcccatori. bus* debetumenidugoincaripcEuitenci, ne is luorum peccato-
ramgraviutemmtniraccapcadai; id quod paulb antc etiam mo- nuimusinfiraili. <
19 Colligit idem (ecundd , Confcflbrcm poile pcr impoutioncm faftam pcnitenti ,
ut recipiat Indulgentiam plenartam iplum fuble- varea multispceoiientiis,
quibusiorteficgravatus, cfcquas non- dumlblverit:
ckquiaidnonficexpoCcftateConfcllarii, ut fiebac iocafibusmod6diclisiw.9. fcd ex
potcftatc Pontificis indulgcn- tiamconceJentis, ide6poteft fieriiquocunque
Conteflario, iive isimpolueriteaspaenitcntias, flvealius : immd propter eandem
ratioocm, fiposnitensfit boinodoflus, potcritipfeexle.
PrudeoterramenadvertitcumaLiisdeLugo conlulendum fem- perclle,
aliquampcenitentiaminiungcre, tumob meritum ulis operis, tumquiapropter
variascaulaslndulgcntizeffeclus impc- dituraliquando: namczterura, fi verepleoariamlucrarcris»
re- currerec documentum Bomtacii VIII. 20 Colligitterti6(^inun.r
*.AaX"^'M'>*rr.}.^{.^. utpeni- tenti non valde gravem
Confeflariuspaeoiientiaro impooat, pofle ipli applicare ( fi applicau non Qt)
Iodulgcntiam plenariam pro viu lemclinBullaCruciaueconccflam .
Modushancapplicandiditlus amcctl .•■» t'*d.dtk*c BmlUt.it. g.x.m.i. velpofle
injuogere, ex virtutecjuldcm Bullx, ut vifitct quinque Ecdcfiasi vcl altaria (
m» 4, ibid. c. io.b.i .imtditl») unde acquirat flationes Romanas , in quibus
adell in unoquoque dic lndulgentia plenaria , vel pofle in- jungccc,
utvifitetlcptemprivilegiacaaluria, ubiillafunc ad In-
duigenti|plenariSacquirendam:Indulgentiasconccflas,oumifmati- bus lacrisjvcl
imaginibus, vcllacrisquibu(damprecibus,vcl firaiti- b us. Quia ume regularitcr
atique claudicant cx parte,vix huc addu- cor,nam iqcertz propcer varias caufas
lcpe judicantur:examinanda ergufempereritlndulgentia, anlalcem lit probabilicer
vera ; & cniie ut habct ex S >todc Lug. dtfc.iydt Pouut. «.4.1. iatis
illa eric ad oraittendaspccnitentiastcumprobabilius fufiKiat,ut quis pru-
denter operccur , & coolcquenter ut jud tcec femper , tllam Indul- XX iii,
?«* ptrtintnt mi Ctnftfuimm . D
quinquccapiuhzc(eflringoiprimdiadjurifdidionem;fe- cundd,adapprobaCionem;terci6,ad£rudcntiam
; quarc6ad ; quibco.adauditoruminr Dt jmrifdUUtn* Ctnftfnru. I -Tvriftliai, tfl
ftlln, dieimAi Jmi , cV pmfirtiUi (imtrmiUm I ubfetvtnde * dtlic?,, vtl
impentnd, pam*m: )uri(di<3io er- goianoftrocalucricpotetlasdau i
legicimoSupcriore alicui Sa- cerdoti,perquamunquaminfuosfubditosdi61us Sacerdos
poteft. reducercinactum eara poteftatcm ablolvendiiatlpis, & pozni-
teotiitinjungendi, quam habctexordineSacerdotis. a Quamvisautemex
foliusSaccrdotii viSacerdos poflitreduce- re in actum poteiutem ablolvendi
pcccau vcnialia, cc mortalia tliisabloluu, ut alibi diximus ; atadablolvcnda
morulia aoa- dumabloluta,indigct faculutelegitimiSuperioris,qualiscll Sum-
musPontifex,velOelegatiabiplo, utlunt Epilcopi, Przlatique refpettu
fuorumfubditorum. 3 AcquirctigiturSacerdoshancactualemjurildictionem.Prim6 pcr
expreflamconcemooem fui Superioris, vel Epifcopi, feM Prcla- ti.Sccund6
utium.nempcpcr ratihabiciooemde przceritoivelde prz(enti,pro qua tot coodiuones
requiruntur, ut in praxi,nili aiiud exprcfijusaddatur,nunquaraillamiequaris .
Legc Fagund.fr tt,pt, £<■<-/. 1. LfttA. Ratihabitionem de
futurolurficientcm nonclfcdo- cemus omnes. Terti6 p:r errorem comraunem , oc
ticulum colora- tumacquiritur etiara hzc jurildictio.Uc li quisSacerdos habeac
pa- tentesConteflionisdolocxtorus, & communiteripopulo exilli- meiur,
&. habcaturproConfellario, utlatcdilpuutSaoch./.i.»'* m*trdifp.tt.&
Sanc. quidem i4.».4.cum aliis requirit ad requiren- damejufmodi potcftatcm
jurildicLonis tum titulum coloratum , tum errorem communera;at Pont. /. %M
mutr.a o.n .6 . ali iquc lati s probabiliter ajunt > luflicere foliim
erroremcommuoem . 4 Adverteautem , peccaregraviter Sacerdotem utentem uli
poteftate, quamlcitvere non habcre, licetConfefliooesfint va- iidz;
quiaEcclefiaprztumitur, illamconferreobbonum pozni- tcntium ad imitacionemlegum
civilium /. Btwitrini f. dr efidoPr*- urit: noo adcxcuIandumConfcuarium . His
poliusadlunt du« neprobabili? Titiusv.g.Sacerdosexrationibus prokabilibui col-
ligit, le habcre jurildictionem,( ucitemapprobaciooernillam, de quamox)
adadminiltrandumpcenitentiz Sacramentum, valide neadminiflrabit, & licite,
quali^fic habcac iieceuartam taculta- ccm ad illud adminiUrandum ? 6 Refp.
NcgantJo:Sanch.aliiqucplures</.44-"*.}. Ratioefl , quia, ajunt, in jurcnon
ioveniturtradi jurildiclioacmexopiaio- neprobabili, licuiiinveniturtradi cx
titulocolorato, erroreque communi: Adde, nonpofleduciDariuumititulo,
&erroread probabiliutem, quiaefrorcommuniseflapud multos, at opioio
probabilisell lolum apud paucosfapientes. 7 Concedunt nihiiominus , &
quidem mcritd Tbooa^anch./.r. dt uuurj.\ijt6f. Ct 111 lumma /.i.r.oj*.]
f^liiqucplures:Ratio hu- jus (ententiz eU , quia conllat apud omoes , uoi
verlalem Eccleti* conluetudinemcuntcrrejurildiciionem, leuefle fignum jurildi-
clioniscollatz : fcd omues fcriSacerdotesconluetudinem habent
utcellaturdeLugo<<ii*.io.d«J>«». abfolvcndi, lcu admt- niilrandt hoc
Sacramcntum cum opinione probabili fuz juiildidio- nis, crgo&c.
Nequcobllatratiopriorisfententiz, quia noflra nonfundatur immediateinaliquojurefcripto,
ied inniticur confuetudini uni- vcrlali, quzjurizquivalec. II
HmcrecI<iCaltrop.r.Ur.r.^r.»».o. flc habcc: gnnndcndtj,
fr»\Mikiiii»tinUaof»lvt»diir,ftrVMtii% & itrnfnrii, & njfiittndim*-
trimcni, ; nult, nurnli ttrttnl, f, txftmtt miniflrr irritnm fntitttdi 5».
ttntmm :mmim luittxprivilrfUjmrifdiattntmntn hnbtat , bnhtt tm-
*^t^*EfaJml"**kk%l * fufMi fmf>u*"' , nt t,t mciut tmtt/mt 9
jurifdtfli,nit , ut ttium upftmnti^ut . 9 (\ Uzritur fecund6 , qua ndid duret
jurildictio (ut item appro- V£ batio) collauSacerdotiadablolvcndum? 10 Kelp.
TribusmodispoteftcibiabOrdinario, feuilegitimo
Supcrioredclcgari.feuconcedipoteflasabfolveodi. Prim6ablo!u. tc:
Sccund6,adccrturatempus.' Terti6,adcempusincertum. Siprimomodocooccdatur,
durabit, doneclegicime revocabi- tur, ccquidcmpolitoacturevocationis)
undemortuo,velaaioto concedente, adhucillaperfeverat, donec Succcflor politivd
re- vocct , quia ell gratia tacu , 11 Silecundomodo, durabitufqueadceropus» feu
termiBuni przciscdefignaturo, nifiaoteirevocetur . ia
Deniqueliccrciomodofehabetejulmodi conceflio ad teca- pusinccrtum, duplici
modorieri folet. Prim6, pcr hasformulas: (ittikifutttltuttma.hfdvrndi, dmtt
nwtnvtr,, vel dcntc nliui erjtnnvtr,, vel ufrjut nd nliud . ) Dico,
nifiSuperiorpervolunutempolitivamremoveac, leu revo:etu- lemcoacellioncm ,
lcmperillam perfeveraturam ,ctiam poll mor- temconccdentis,
velpoUaraotionemcjusabomcio, nili i Suc. ccllorcrevocetur: RatioeU,
quiautexpiretulisconccflio, de- betpoouilud(4/HM() lcuillud (rrwrnvir») quodjam
nunc tiip- ij Sccund6poteUfieribzcconcefnoperhasformulas {d, tmi fututtnttm
ubfcivenui, d*uec vtlurre, vel mihi plturrir, vel *d meum bmrpUtuum ) dico de
his , duas cfle fententia» ; Thom.San- ch.curaaliis/.8.»«iiv«»/r.d.ag.«.r».
docct, Coofcflionem fic fa- cumcxpirareroorte, velarootione concedentis; quia,
inquit , jrr b*i fmrmmUt dtbtrtt *dtf, vtltli, , f,m pUtirttm t,nt*dtiuii , *t
pefi nurttm um udtft ; ptfl rtnrrttm tnim ntc v*ltti» tfi , mt fUcitnm, ntc
btatpl*tiinm . 14 NihilominusGalparHurud./.ir?»»/^^/?^. &aliiajunt ,
nequeperhastormulas pottcriores expirare conccfliones, ficuli Aonexpirant
perpriorcs, doaeciSucceflore revoceotur; Ratio eft , quiaconcedo,
debereadeflepcrhas formulas volitiooem , cVbcncplacitum, acjamadclt, leu
continuatur; eo ipfo enim , quodnon revocaturcjulmodivolunus , fatismanet
habitualiter > dcmorali, humanoquemodo: namdumrevoco volunutcm ali-
quidfaciendi, cerceinillaadhuc perfiUo: ctGcuti volunus Tc- itatoris, quia
juflit aliquid faciendum, remanet moraliter poft roortem , ita proportionaliter
incafu noltra . 15 Quzres, intemporejubilzi, vel BullzCruciatz» facul-
Usabfolvcndiduruufqueadfincmteroporisin illis aflignati: jam quid
facicndumincafu . quopceniteiis noa potuitcomplere Coo- icflionem in
teroporeaflignato? Relp. dehocargumcntoiatiidixiinr-r. dt BttiU CruciAttc.tt
ff.t,. * d ■ i • c< legc poteU de Lugo difp.tcp. i, ittm, n.*.
QUeriturenimprim6,anficutiextituIocolorato,erroreq;c6- muni acquiricSaccrdos
jurifdiaioncm dtaamUu cx oPiulv. 1 O AcerHos , ut fit idoneus ad SaCramentum Pc
n i t cn t iar ad m i- 0 niftraodum przcer flaturo gratiz, in quo efle
debet,uti etiam prztercarentiam excommunicationis, fufoenGoriu, & interdi-
cli perfoaalii , &przter jurifdidiooem, dequadkium cftincap. przcedente,
przter hzc, inquam, opuseft, uttitapprobatus , idquod jam explico. 1
Approbatioeft teftimonium, feufententia Przlati, noo folura de doOrius
fufticientia 1 vcrum ctiam de integriutc morum ,pru- ( Dc Secundo Ecclefue
Praecepto. 39 14 ProSwerdoteReligiorusexempteadeft decretum fumm1 -mm * * — - ■
1 -' nji I. nil/>nn; rnnrnlTirinc r^OllLl f^> dentia
,cacterii<;uccondiiionibusad ConfelTioncsdigneexpcdien- das . nam propterci
, ctiam fi quisfitdoclus, velroagiftcr, omnt PontiScis, inquoprohibeiur»
neEpilcopiConfeflariosreguUre* do<*triaaprzaitust indigethacapprobatione,
quu etum notorie aliislibereabiplis approbatos, ab audieodis Confeflionibus
iul- Upicatiliimus claudicare poiefl in moribus . J
HzcautcraapprobatiofoletiPr.rlatisconcedifimuI cum iu- rildi"
penderequeantfinecaufa, &nccGmulomnesunius Convcntus . Lcgi id poteft apud
fiarbotam dtf*i*n*tt Efifttfi . *• S- (diilione , quando hi conccdunt
(aculutemadroiniftrapdi hoc Sa- cramentum , eadenique juriidiclioconceditur
aliquando i fummo Poatifice, ut concediturRcligiofis» medUoteiplorumSupcrio-
re, atapprobatioomninddcbettemper ab Ordioario loci expe- xiri, ifr
eoimiojungituriTrid./i/.aj.r.t j. Detrruit s.Synedus , nutlum itUm ReguUrem
feffe Cenfijftanei fatularUm , etmm S*- ttrietum, *mdsrt, ntt md td idmtum
rtputari , nifi nut T*r*tbU- U btntfitUm eitintni , *»t ab hftftefit ftr examem
(fi illit vidt- bitur effe ntctffarsum ) asu ntiis iieneus judicetur , ry
uffrobatu- mm , qu* gr*tii dumr, ebtinemt, priviUgiii, c e*nfu*tudim* nmn-
tunqut itimm immtm*r*bUi non ebfitnttbui . Inquodecretoluntaliquapro praxi
breviteradnounda . 4 Primd , in ilUs verbis ( Cemfifflmii fuuUrUm ) Concilium
loquiturdcauditurisConfcfTjonesfzcuUrium, nonverdde audi-
turisConfclltonesRcligioforum, quare Religiofi, etiam Novi. tii,
poteruntabillisSacerdoUbusidooeis abfolvi, quos ipforum jo:
Sanchez/W.&DUnam/u lar.uif.i 1. &*l;bi PrzUtiiplis deftinaverint; inter
fzculares hodie nuroera iimu- ' loscorundemReligiolorum.
utitemproximeingreflurosin Re* ligiooe, utriqueenirafuntlzcuUres. j Oixi
(htdtt) quiaUrbanus VIII. i» Cmfi.quniucifit ( tim ficmt *ttifimui ) revocavit
omnU priviJegia Reiigioloruro , per quc olimpoterantaudirc Confcluooesfuorum
tamulorum IzcuUriura li .-if d ilta approbatione . 6 S:cund6, ioiildem
verbisnoutur, qu6d moniales fubditz EpilcopisdeUuntnooaliosConfcflarioshabere,
oifi i fuo Epif- copoapprobatos: lieddeexeroptisabEpiicopo, quz icilicet lunt
fubditzPrzlatisReligiolorumcxcmptorum, olimquzitio vcrla- batur ;at vcrd
hodiejim ftatutum eft i GrcgorioXV. k Cmfiit.qm* »*m.}o. t 1 j Quint6, illud (
queigrntudttur ) nout.ne pro efufmodi appro- bationibus obtinendis aliqua
pecunia d e t itr,<Jc umen fi detur quam- visillicite
(dcqualegeDunaro^.j.rr.i J.Mf.70.) noninvalidatur conceflio approbationis ,
quia in hac pro hibitione de qua loquimur, nullaeftcUufulairriunsconcefliooem,
pro qua dctur pecunia : abftrahendoiSimonU, dequaalibi. ' 16 Sextodeniqueillud
(frh/iltgiis, t)tl cenfuttudin* ni» ebHan- tikm) noutduo; Prim6revocari
confuetudinem illamolim iu- trodudTam, quaSacerdosfzcuUrisvalideabfolvcbatalium
Saccr- dotcrolzculiremfineprzdidaEpilcopiapprobatione; quod Ute
dilputatuminveniturapud Jo:Sancb.<..4o-*-7-ccDianam/>.i 1. tr.
x.rif.ii.tynlibi. Secuod6 nout revocari privilegia multa Rcgu- Urium ,
quorumvirtuteReligiofiabfotvcbantfzcularcs fine ap- probationeEpifcopi,
quodlatcdifputatum i V* TrndtntU Cmftffmrii in iriUt *d iffummtt . 1
DRiroapirsprudentizConfeflarii eft iiiordineadfc ipfum j A ut icilicet non
adminiftret hoc Sacrarocntum in ftatu peccati mortalis,
nelcilicetipfemoruliterpeccet , indigneSacrament» tractando:
utdiftincliusalibiexplicuimui : fi ver6 prudenter fi- bi perfuadebit
elleinftatu Gratiz, vel qnianonefifibi confcius peccatiroortalis, vcl fi illius
litconfcios , umen five pcrcontri- intipit ( infcrutnbiUt ) has non alios ,
quim ab Epiicopo pro ipfis tionem bona fi Je exillimaum , Gve per Confcflioncm
Sacrajmenta. ipeciaUterprobatochabcrepoflein Confeflarios: quare Sacerdos
lemlcgitimcabipfopofium» 1 approbatusproizcuUribus, vcUpprobatusetiam pro
roulieribus poninteUigiturapprobatuspro monulibus, irom6approbatuspro
unoMonaiierio, noo intelligitur approbatus proalio, utetiam prounavice, non
provicibusaliis, nec pro una moniali intelli. gitur proaliis. Lcgc Dottorcsapud
Averfam «.lbAt Pan.ftct.7. 7 Terti6iniUverbis {nmt PnrtbUlibtntficiumtbtUtmt)
Ggnifi. caturtuncParochumpofleConfeflionemiuarumoviumcxpedirc ,
quaodoincepitpoflidereParochiam, oonautemaotei, nec poft- quain forte ParocbUm
amifit. 8 Quart6, illud (nb£pift*fit) notat, approbationem , quz
ConccditurconjunclacumdclegatioQeJurifdiCtionis, qualero dat Epifcopus
Sacerdotibus , debcre concedi i proprio Pceni tentis Or- dmario,
(quiquidemeftidemEpilcopus, vel Vicarius Genera- lis, Scdc vacanteclcc.)
itquandodaturabEpifcopo, feuOrdina- riofolaapprobatio,
quzfoletdariReligiofiseiempus» iquorum Ordmario dari debeat ? Ab Ordinario
Pcenitentis, an etUm i quocunque alioalterius Dioecefis f V ulgau U tis eft
quzftio . 9 Refpondco. AbOrdinario, qiiusfunt iUc, quz funt ab- folvcndz,
hoccfti abOrdinarioprcnitentis, ut colligitur cx al- latoTridentiniDecrcto, addiuintentione
Patrum dicli Cooci. )ti, quiuntummunusvolueruot, utnondelegarcturabaliis,nift
abEpifcopo, cuicurafuarumoviumincumbit, quamvis ergo il- lud (mbhfifeefii)
poflitquisintelligcre, iatis efte, ut femei ab
unocxEpiicopistotiusroundiapprobareturReligiofus, iu utfe- melapprobatus,
feroper, &ubiqucapprobatusiit; tarocnidpoft Trid. non cft faltem in praxt
ullo modo admitteadum . Legc Afca- niumTamburinuro /.2.. dijp.i 6. q.t 4. 10
Pro Confcflbrccleuo pcr fiullaro Cruciatz , cujus Ordinarit approbatiolufficiat,
Utediximusi»j/r.»<<Kf<ii*iwij»yi»f.li.C.i. i. Inquires,
fifimdubiusnegatjvedeliceotiamihidauabEpi- . poflumneiUauti/ ilpondeo.
Ncquaquam: indubiiscnimprzvaletid,quod eft prius: atprinseft, tecarerelicentU,
&poftciillam poflidere : jwnita, fiprobabiliutemdeiilahibeas; tunceoimilU
utilegiti- snevalcsi quUalibidiximus, quando eft probabile, te gaudcre ..
Gratiamrecuperavit, tut6 Conlef* es fideliumexcipiet: decxcommunicatodicemus
fatis infra , m agemus de Communione r.i 6. i m. 3 j . a Quzres, fiCoofefUriuspeccatorclicUtaclumContritionir,
nonanteaaumaudiendipeccaupcenitentis , ncc ante impofitio- T, fufncieoter nc
eritdi- fpofitus ? R. Sufficienter, dequirefupri diximusinfimilif.i.n.io, }
Quzresiterum: quid, fiidempeccatorConfeflariusv» ad proximcmoriturum,
necpoflitinillatemporiianguftia fe vocetur jurifdictiooc , Ecclefiam cCrt6 tibi
illara coofcrre . »> QuandiuduretprzdiClaapprobatioite e.x*,.mnu.9. led
quUibi interalia Jiximus, J dixi durare, doncc rcvocctur;
inqmris,anEpilcopusapp rcroelSacerdotiabfolutecoocefTampoflitfuoarbitrio, &
exnulU caufa revocare ? Velfidaueftadcertumtempus, an poflit iUam rcftringere/
Rcipondeo.' & quidem prius fciendum eft, jurifdiclionetn (
cumeadeturperdelegationero ) peodereiaelte, 2cconiervarii l>elegante; quarcfi
hicfinecauUrevocat, vilide revocat: at ap- probatio, cumnoofit,
nifijudiciumapprobantis de idoneiute ; i<ie6femeldau, itatimacquirit
jusapprobatus: jus autemacqui- iltumnoopoteftfinecauiatoUi. Mincigiturcoilige,
i Sacerdotc a pprobato , fi fine cauU approbauo revocarctur i d j u i t <j ,
atque ade6 revocarstur i nvilide . 1 1 Ulud umen eft maxime ooUodum , fzcuUrem
Sacerdotem , a qu<> validc revocau fit approbatio, nonefie legitimum Con-
fsfUrium, quiaadidrequiritunum jurifdidio, tumapprobatio , iedumab Epiicopo
toUiturvaiiaVjuriidiOio, quzabiplo pen- dct : «rgo&c. proxii tererer , R.
Abfolvatfinetimore» quiatnilUneceniUtcDeas non im- puubitilliadpeccatum,
velleProximoincaumgravi necefliuta talutcmanimzconferre, dc
Lugo/./w*^>.d.8.ii»i>rr.».iji. XX TrudtmtU k trdine nd TcemteUu. 4 A
Lteraparsprudentizeftinordine ad pccnitentci, & qui- t\
demprudenterfcgcretConfellarius. Prim6, potius benignum
Pitremlepcenitentioftcndat, quim feverumfudiccm: idquod raoacntiilivcrfus,
quosex D.Thorna proponit Navarrus/» Enthtridiic.xo. n.i. Cenjtjjer dnUii,
nfibilit, *tHU* fnnvis , Ttudtnii difcrttui, mitu , p ius , mhui benigntu.
Caveatumen, neduronimUclementiautitur, omitutilium, utconvenit. incrcpare. j
Secuodb, prudenterfegerctConfcflarius, nc, dumaliquod grave, autenorme pcccatum
audlt, (igna aliqua adrnirationis , vclhorrorisoftcndat, autaliqua
pcrturbatione ipfuro affici, ad- verutpceoitens: diflimuletergoomniaufqucadhncm
Confeflio- nis, utdixir.ij.a.t.tuncincrepet, fiquideftiocrcpandum, pcc-
catorumquegraviutcm cxplicct pceoitenti . 6 Terti6,
prudenteriegeretConfeffarius, fi vclitduoruro po- tiusConfeflionesaudirebene,
quimperfunclorieroultoram , uc beneadvertitCajeunus V.C*mf*ft*\ idenirogntius
Deoeft, & excontrariofubitConfeflariuspericulum iropooendi (uis humeris
pcccau pcenitentiuro . 7 Quart6, maximeprudentUmofteodat in exammandopceni-
tente, dequoomoin6videatur, quoddixif i.a i.& 5. at videa- turctiam
raonitio, quam pro peccatisturpibus dedir.i7- « "-'4- »d- dam uroen hlc in
proprioloco duo documenU ad prudentiam Confeftbrisinexaminandopcenitente, quz
etiam funtcumpru- dentia intelligenda, & debitofalecondienda . 8 Alterum
eft Merollc/«i».i .i//^. i^.7a7 4- ci* 79- Sifnit, inauit, tinfitiatur, f* vj.
ntunuirviffc Miffnm tnli di* ftfitv*, nentflntcif- ft, ut inttrregtt tumCtnftffursHS
,q*etus frepefutrit ntn nuiin , &)*- fita , rttrmSnt* fruri freftfit» ftr
nHumctHtrnrium, itrrum bmbutrit velmHtHttmminmudiindi: anin, auhdh*mef*fiqm*m
tffitttitrr frimb friftfuit *Jiqu*dtimmtitm , & ftfiei rttr*d*vit
fr*f*fitum HUd ftt nHnm centruinm , fid itirum fi*tim reit*t *dfrifiim*m
vtiuntuttm , nenerdinarumceidit \ mtid**H*ntfimirum, fidtbitCanftff*riifcau-
ttnttt inttrregnr* nem dtbent : »*» *nim ttntmtur C*»fiff*rii inttn*g*r*
fcenittntts d* emnibus pectntu , qnn fttutrint *b iilii ttmmitti , ttrum- aui
ttrcunfiantiis , feddiiltii, que *ritn*tii centtagcrt fettut , fpiiUt*
fcenittistiiqunlitiut . HzcMerolla. « AlterumdlPalUvicioi^*J.9-«r^*-
quemrefertCottoniust 1* 4* Digitized by Google 40 Tractatus Secundus
*.iiSacrmMmt'tcfntr*vnfim7.n,to(l. C*nftffarUt% inquit , in uni- tibus, mvaiid)
CenftffUntt txetftnrum verfum excuftri fetefl »h enert intrrregandi d*
tireunftantiii , ttUm r» fteemnd* mdvtrtie md mutmntibut ffteitm mMlitiMm
fptcifiram, & tnne e»m non inttrrtgatm Mftritt , d»tui nimtrum in ixMmint ,
qued ntn mtntri advtrttntU fltri felte , qumm ftcc»tM temmilti : vtl ntn
Mivirtit , mc freinie ftc- tMtam ntt eenermxtt , me txfliemri ttnteur, qued fi
mliqumnd» mm- jtr md fictMnium mmtitim . m*}i"jut md ixMminMnium
nrgligrntU mffermeur , »«« cb ptueti hei rvtntut frthmhilu , imftni itbtt htc
enut Ctnfeffanii univerfatirer , querum entrefum tfl muaui, tjfin- ftnt numerui
netefMriui in Etetefim Dii. Hzcillc. Idcm explicat 10 ebria G oba t di
Ebrittmti c.t.n.qt. io Hic quxret timoratusaliquis, anteneatur ConfefTarius »d-
monere penitentem , utadcognolcendum numerumfuorumpec- catorum aliquam
diligentiam exteriorcm prxmitut? Exemplis clarior fiet quxllio.-
Titiuspeccavitcumcoroplicemultoties,nec recordaturprxcilum numerumfurtorum v.g.
obligatur neconve- nireCajumcomplicem, potentem revocarein mcmoriam dicfum
numerum? Parimodo: PctrustotoannoabunoPafchateaJaliud In nullodiefcftoaudivit
Sicrum , dubitatautem , quot fucrinthi diesfefti: tenetur ne accipere
Breviarium, illudque legendo , numcraredicsfeftos illiusanni > Idem
quzriturdelimilibus :Re- fpondet Perez tr.%. dt Sncr. & vrrtuti
PceniteniimU fut tptrt peflhum» diff. jx.m.num.94. /«/.J58. non teneri : Pmno,
quim id inufitmtum tft : Steunib , 9«»« in Trid. ftiitm ixigitur txfltrMti*
UttbtMrum eenfcitntit , dtltgins tegitmti» , O* frtmtditatie , tffamqut
txfltrm- ttenem laitbrarum mmiHt premeiit»ti*nii , CT etgitMtienii dilrgin. ttl
eemfrihtndit . At qnit neti vidrat atiud efft cegitart , & frMtntii. tari,
fi/jut hemintm txeuttrt , & txpliran Utibrat fut tinfeiin- ru , mliud een
fult.it e amieum etmflicem , & Itgtrt Brtvimrium ? HzcPcicx. 1 1 Denique
prudcntia opus eft in removendo pcnitentem ab oc. caGoneproxima, utitemi
recidivo, dequibushabet Laym./ie.r. rr.i6.r.4.».o.r>».to.duo, quxhicrefcribam
: alterumcirca oc- cafionem , alterumcircarecidivum. Circaoccafionem
proximam,fancproxtmas(aitdiclusLayman) tee»fitnei ( qum fune UU fub quihni htm*
frtquinter , mut fmeili labitnr ) virmrt tbltgamur : Exeipe tmmen , fi freximm
tccmfi» fte- cmnii mertmliter, fine grmvi ineemmtdt cerferii , fmmt , vel
fertu. nmrum telli ntn pefftt . Tunc tnim renfilium tff , ftd nen prtct. fttem
: q ttan abftlvtndi funt , qui efficit , nrgeiiatienr , d*mt , in qua fetcandi
ftrieulum imminee, dtfctitrt fin* maxima itflieultm- te nen fijfunt ; farMti
ttmrn Mdhibtri rtmtdim pttt»terum , frtfrr- tim out Mffere Cenfefftriui ; Rmtie
ifl, quiu ecetfi» ptccMndi im ft nen tfl ftecMtum : qu*re ftrmitti fettft tx
grMvi neceffitMtt , e/ua tmftfliiitlitMttm Mffirre merMlem. KMm tunc nen t»m
ejl fe eemmtt- ttrt frricule, tjuam iilui tati. Hsec Layman. 12
Circarecidivumlicnabctidem Ijyman : aui tft rteidivnt , ahflrahind* ah
ectafiene pttxima, & femnialt ( talit tffit, }«» ft- pc ft netluit fint
tettfient extrinfeem, ctnfuli* mffumptm , ut netat Jo.Sanch.i/. 10. num.o. ) fi
mffert *itqued fignum tmtndmtitnit , tf- ft femfrr mhfelvendum : figna auttm
tmtndatienis funt , vil rmriiu frttmrt , vel mtiquii vtrut dttor , imm* (T
deler tx vtrt animt ftnctptut, vtt iffum ffente ttnfileri in iii, qui nen
nrgentt prtct. ftert , vtl ttmfuitudint Ctngrtgntitnii vg. fjrr. tune tnim
habebi- tur fiinum imendMtienit, feeui nen irit Mbfetvindnt. 1}
Benigniflimeautemde hocloquitur Dicaftillusapud Dian. f.tt.tr.*.rtf.\o.
dicensvix huic recidivo, prxirindendo ab oc- cafione proxima , deberc nrgari
abfolutionem , led ccrte ali- Suando poteft, nam ( ut habet deLugo
d.i^.deptrn.num.t 60 ) epiiTimccxfrrqucntilapfumoralicolligipotcft, non addle
ve- rumdolorcm, quia moralitcrim-vjllibileeft, ut qui »ere dolct , aliquantulumnonfeabftioeat:
qhareexhoccapitcpoteft negari , wldiffcmabfolutio. Sed nimis rigide ! nam
hicpeccabit quidem tnortaliter, fcd valide, fipoteftatem habct
Sacramentumconferendi, quiaadSacramentum validum fuSicic poneremateriam,
cVformamcumiiitentionelegitimiminiftri;ao! quamintentionemfufticit ( clc
certecft neccflarium ) ut Confefla- rius nolcat pcccatum lub confufa ratione
peccati: fi enim id nefciat, non poteft habere intentionem abfol vendi peccata
, atque ade6 tunc noneftmirum, irritamefleabfolutioncm : fanequilibetSacerdos
etiamindo&us: validcablolverepoteft infirmum in articulomor- tis,
(&quandoaliusnonadfit, debct abfolvere ) ut omnes fci- mus: &tamenhic
Sacerdosnon fupponitur, ntli confufomodo rationem peccati hujus infirmi fcire.
Exhiscolligeprimd , peccaturummortalkereum,quideindti-
ftriaquxritinJottumConfeflarium: dico (deinduftria)namce-
tcrumfempcrprxlumeredcber, Confeftarium,qui(upponiturab Ordinarioapprobatus,
efle fuftlcicnter peritum , nifipofttivc fibt oppolitumconftct. Secund6,
peccaturummortaliterOrdinarium , (i approbetin-- fufticientcs;
excipeillumcafum, fifcilicetinpagis, velinVillri non pollunt adeflc Confeflarii
fuflicientes : nam tunc melius eft ad- efleConfeftariumindocium, qulmnullum:
Epilcopi rcrtc huic maloomnibus viribus confulcrcdcbent. Terti6,
peccaturumitemmortaliter ipfum Confeflarium, fi , feintuflicientcmnofcens,
cxtorqueat licentiam excipiendi Con- fefliones;quiaficfecommittit periculo
cvidenti malst adminiftra- tionisSacramentiPoenitcntix: ne tamen timoratus
Sacerdos du- bitct, exercereofficiumConfeftarii, fi viri dotti ipfum idoneum
judicant, vcHelccxamiiiandumobtulit, ocfuitapprobatusi pe- ritisexaminatoribus,
tunccnimnon temerc, ledprudcnter offi- ciurn cxcrccbit • Pertinctetiam ad
adlnalero fcientiam neceftariam Confeftarit cognolcere gravitatem, ievitatemque
peccatorum, qux audit ; nontamcnfemperobligaturferrejudieium, antllafint
mortalia , anvenialia: nonrardenim cvenit, ut fatente ptenitentc luum pcccatum,
ficuticommiflumfuit, fiveipfeidemptEnitens , ftve ipfeConfeflor,
quamvisdo£)iflimus ,nonpoflintdcterminatcde- ccrnere, an peccatumfuerit lcvc ,
vclgrave, an v.g.ineoaffuit , velabfuitplenaadvertentiaad turpem cogitationem,
Oc (imilia : tuncergoConfellor, quijam, utdiximus, fatislcit, quat com- muniter
fint venialia , qusr mortalia , poterit Prjenitentiam propor- tionatam imponcrc
, neceftariainjungere remedia, ccabfolvere . Qu6d fideinde, peradiaConfeflionei
advertatptsnitens , pec- eatumcxpofitumfuiftemortale, non fitlollicitusiterijm
illudcnn- fiteri, firidclitcrfuamaclionemeiurravit, & Confeflor habebat
poteftatem illud abfolvendi; (ivcr6hanc potcftatcm non habe- bat,
vclinfidclitcraliquid aCtum (it, lege, quiJfaciendum apud de Lagodi
Pccnie.d.ii.u.f $.s*.%Jie*i. & in noftramethodoCon- fdlionis/.j.r.a. Dt filmti* audittrum, htc rft , XXVIII. dt
Stgiil* Ctnfeffitnii . Dt ftitatm Cinftfatii. 1 g~> Um Confeftarius exerceat
munus Judieis , Magiftri, & Mediciergapcnitcntem, dcbct necellari6 , aliquo
faltem modo effc peritus dc iis , qusead ejufmodi munus pcrtincnt . Debctigiturprim6fcire,
quapoteftatc abfolvendi polleat : an circaviros, ancircamuliercs: qux peccau,
quas cxcommuni- cationcsablolvcrevalet, quodcftfcire, quinamcafus fint refer-
vati, q^uinonitem; quam difpofitionem , dolorem propofitum , myftcriorumfideinotitiamrequireredcbetinpenitentc,
ut ijab- folutioneGtdignus ; quznampeccataatfcrant obligationera rclli-
tutionis, auznam fatisfaclionis Patris, quznam lintex fe pec> cata veniaiia
, quc mortalia ; quac circuoftantias mutcnt fpe- ciem , quz non . Dixi ( mliqu*
(mltem mede) hzccnim iu aliquomodo cognolcere debet,
utdeiisfaltemdubiurepoflit, quoincafudilauabfolutio-
nepoteritexlibrisremcoenofcere, velfinepericulofraclionis fj-
gilfi,doctiore!Confu1ere,velipfumaddoclioresdimitterc. Q^uid, fiConfeflarius
hzcnefciat, valcbitneConfeflior Relp. Roflius iefubtlme, [*&.%. taf*
l,iml<li alios citans, ait , C*n. ftjfarmm, aifi ftiat itfcrimin inter
leprtm, & ttfrmm, iiefl, n». trr ptttMtum mtrtalt , & vtiualt i*
tafihui t A Dc6rigorofaeftobligatioucendiea, qozConfeflariusau- /V
ditinConfeftione, utinoullo prorfuscalu, etiam ob /u- ftamluzvitzdefenlionem
etiam ob cxtremum rcgni difcrimcn violaripoflit, fineexpreffo.
libcroquepcenitcntisconfcnfu . a Violaturautem prim6, (i
peccatumquodlibetvenialefignate> hoc, velilluddicas, nam diccrc (
Hutflcmftffutvinialia ) non cftfigilliviolitio; quiapolito, quod quis
conhterctur, cft fati* notum, quodlaltemconfiteaturvcnialia: Sccund6,
fimanifcftes complices, fcu focios in peccato tui prenitentis. Terti6 fi dicas
(HitcfltmftffuiptccatavtnUliagravi*. ) Quart6 fidicasdceo.qua
(ecret6voluittiniconfiteri. ( Hictfl mthittculti tenfeffut. ) Valdft
propendeoadafnrmandum> immdaflirmo, violariSigillum;quia datur
occafiofufpicandidepeccatis gravibuspcenitentis. Quint6 fi pcenitentiamgravem i
tcimpofitampropalcs, Sigillum violas ,
cVquidemCoronamBcatils.Virginisgravemeffepenitcntiam,non vcrounumMiferere,
aitDianap.f.rr.it^«f.3t.6.SiMagi(lro v.g. dicas (tnt*iiiifeip*lit, funt ,
aHttaliftecattftccaat) idemfiquid fimiledicasdeMonaflerio, feuCollegio,
immddeoppidoparvo : namde numerofa civiute aliquanto benigniuseftfcatiendum
> quand6noneftpericulum, nec illam civitatem infamandi, nec
aliquempcculiaremmanifeftandi. Lt tamen fanumconiilium t-it ,
etiamdeillatacere. Septimo. Idemdic, fi dicas ( ill**» nan felvi)
imm6ctiamfiaddasfic ( illumnmnahfelvi, qnU ttnftffitmtm nenflnivit:
)exutroqueenimdi£to magna ingeritur conjeclura , qu6d multis gravibus
pcccatisille fueritdeturpatus . _ DeniqueRegulageneralisfit, itcConfeftario
eflc tacendum * quidquidinConfeflioneaudifti, quodfitpeccatum, vcl quod rc-
dundetinaliquoddedccus, veldamnumpcenitentis •• ne fcilicet
fiatodiofaConfeflio; ociurigidc hoc filentinm fervandum cft «
utfityrannusConfellariumcogat, ut cum juramento dicat, ara hoc,
velilludaudiveritioConfcflionepcenitcntis, poflitConfcr- fariusmillies jurare,
fenihiltaleaudiviflc; audivie inim ( ajunt omnesTheologi, tScficeft ) *t Dt*t,
qui i ntmim petefl eegi ; run aattm audivit ut htmt , q*i c*gi fmfit :
cuftodicndum eft autemdiclumSigillumConfcftionis, prim6ab ipfo Confeflario ,
lccund6, abintcrprctc, fiquandopcrinterpretem expedita fue- Uigr y Google De
Secundo EccIeGae Praecepto. ricConfeflio; tertto, abeo, qui fcripturam faclam i
{xxuiteote adfinemtdhibendz Confeflionis legit ( fane cum peccato , fi nc
primumadvertensileciioneooodeuftat. ) Quamvit non oegena probabile,
quddbicejufmodifcripturamlegens, non tenetur Si-
gilloledlolumadfecretumnacurale, legcdeLugo dtPamit.d.ti.
B.j7.quint6abomnibusiis, qui in navi ob nauiragii periculum Confellariopeccattpublice
confitentemaudiverunt . Hiscognitis, fuperfunc cres diftkuluces: Prima eft , an
Con- feflarius dcbeat fervareciulmodi ulentiumctiamcum ipfofuo pce- nitcnce?
Cumcnimfractiofigillificfradiofecreti; fecretum au- tcm nonfrangitur, fi
loquariscum eodemderebusabiplbaudicis; ideo videturConfeflariusrcfpectu fui
pcenitentis non obligari ad fervindum Sigillum . Rclp.
velhaxdifncultaspetitprimd, an ftatim data abfblutio- ne,
liceatConfefiarioloquideauditisinilU? Velfecunddpoftei, fedinaliaConfeflione?
Veltertio inaliotemporecxtra duo tera- porajamprardicla? Sr deprimodiflicultas
proponatur : afo, flatim ab abfolutione licrre,
quUjudicaturadhucefleineademConfcflione ; ficut ita judicatur,
quandopoftdacamabfolucionemimpoaicurpcniceocia» fed nouillud ( ftatim. ) t
Sidefccoodo: quamvis. quandonulla, vel modica neccflitas adeft , expediat , non
loqui deaudicis in aliisConfcflionrbus , umen quod in rigoreeft incra forum
Sacramenci , id nonefle prohibitum cenfeo ; de qua re fic habet Malderus tr.
difijili» t*p.u. uf.xo. Si~ tuti, qttni» , inquit , txtr* Cenfcffuntm ,
pctniuat di pittat» , tjuei tcnftffm tft, t»nfulitCnfeff*riam \*m fatii t, d*t
littatiam di i* lequtnii i imme bet ipfum *i t* nquirit \ il* fimilittr ,
qu.ni» ftatum *nim. fu* ixptait , & dt te )udu*ri , & tr*H*ri " ia
fttund* Canftffita* , f*tii ttnfitur dt nettfftriii *d btaam Si de certid , aio
, in aliis temporibus i pritdiQi s>non lkers loqui cum peniteote de auditis
ioejusConfeiliooe; Ratioeft, quU id non poteft noo cfle pcoiteoti moleftum,
ruboremque oon modicura ipfi inducens : excipeiemper, utfupradidum cft » nili
ipfeprius confentiat . _ Secunda, cccerciadifncultts, cclebres duasconttoet
quifho- nes: Priinaeft, ao ConfefUriut poflit aliquaodo uti cogBitione
habicainConfelfioae, v.g.anSuperior pofjjcclauderefeneftram ,
undeexibatfuuipenitensadpeccandura, quira claudendo adver- titipfepceniteos,
idiSuperiorefieriexcognitione, quimipfe in Confeflionededit/ Secundaell,
fiadvertant alu comphces ejuf- dem
penitentis,quiactiamc1cilliexibanc,vcladexeundum fc ac- cingebanc?
Heduzdifficulcacescurafincraraipraxis, &ego la-
tedeillisegiinopufculodeConfeflione; ubi diSigiltt t^.iicS U- tit fit id ibi ,
& apud Doitores ibidcm cicttos legere . D' dindientm Cenftffiemt
Ctnftjfati» tr*ii*ndi fttam pettft*ttmf* teri : quti mat-t letum h*bit ,
tj**nit ptfrtffsTrm; H« Maldcrut . ptccat* pritrit Ctaft/Jianit in ficaad*
Ctaftffiont vitlaatium Sirillum, ,Eniquefcito, penamfrangentisSig. lumefle, . '
reraortalitercontraReligionem, hoccft, coirtra reveren- tiamdebitamSicramento ;
aliquandoautem eritetiamcontraju- fliciam, & hdeticaccm , fi
imnifeiieturaliquodpcniteotem tota. mans,
&certctunceritobligaciorefticuciidi lamam , & damnum illacum.
Aliapenalatacfcntcntixcontrahoi violantes non ett , fed folum ferend* « t.
amaii turiuffatftxmtU aiM^.qitk (cilioet debenc per
)udicemdeponiiSacerdoCit>, & inardum monafte- riumdetrudi. ludex
autcmerit Ordinarius, non ver6 Inquifitor( docet Caftro- palausV«P*«
MOji.i.cumaliis) licet Q^incanad.r*.!.)}»/»/.^.?. tf»j*,/4r/i8.afl"eraccuiiiuUtiveetiampertinereadInquiiitorem.Lc-
eaturMenochius^Xri«fiV«, ubir«/«i4. diftinaius agit de pc- nit , quai huic
violatori poterit Judex iofligere . PARERGON PRIMUM AD SECUNDUM ECCLESI^ PRÆCEPTUM.
DE COOPERANTE – H. P. Grice, Co-operation -- CVM ALTERIVS TVRPlTVDlNE. LECTORI
TYPOGRAPHUS. Uoniam in iuperioribus c. 15. num. 12. mentio fafta eft
pollurionis» qus manibus alte- rius committitur , de qua erudita conccrtatio
fuit per duas litteras inter R. P. Tam- burinum, & Caramuelem ab hoc relatas
in fua Theologia Regulari tom.2. a nu.3175. niihi vifum eft , rem tibi gratam ,
curiofe LeAor , faciurum , ll eas cpiftolas hic , in proprio quall loco
interferam, addamque germanam dodrinam prxdifti R.P. Th. Tamburini , quam ipic
Caramuelis dicta , & rationes expendens , fcripto legendam obtulit
familiaribus fuis , & cam cgo typis cvulgandam , ne pereatj mox dabo j
animum tibi, Leftor gratificandi boni confulc ; & Vale, s. r. UT primum
poaeriorTheologizfundamentalisIlluflriuim» Dominationis vcftras cditio in manus
mcas venit, legi avide omnia : quisenimumfublimesingeniipartutavidenon evolvat?
{&au*ft<fuuatur, *d prdftattm qu*ftmtm nen ptrtiataii* . ) P*ulo pefl :
Incontroverfia, quamnum.1411. docle difcutisdeSacerdote» aliumoonSacerdotem,
ledUicumpolluenCe, indicas, pofle me interopjnantescumliamascitari : orote,
atqueobtcllor, ucdc hacrcvindicationem, quaeadtuas maaus, quandoid fcripfifli ,
nondumfortepcrvenerat, legas ( UmenimhicinduUm mitto ) &. ficuci teego
merit6 ibi vindico ab ilUfencencia LUmas , ica di- gncris abeadcm me
vindicare&c. YindUatie Ttmburmi . R, P.Diana p. 9. tr.g. rtf.6f.8ctb illo
noviflimc Illuftr. Canmuet 1» Tbtel. famdaau Fuadam. 50. § . 7. aum. IttC.
ajuot , mc in dodlrina, quam trado»W. *. mttk. Ctaf. c.J. 3. 10. n. 66. quam
modo cxlcripfi mm.s. fequi feotcntiam Hieronymi L.Umas p. 3. mttk. tap.t. jullu
(antisc Inquifitionu Hifpanix expunclam, qua docebat , eura , qut pollutut fuit
alterius u- CXu , folum teneri explicare qualitatem fuat perfooae, G igno-
retur i Confetlario; ideft, G habet votumfimplex, vel folcm- oevirginitatis,
velcailiutis, ■onumenteneriexplicarecompli- cis, qui illum tetigit, qualiutem,
oifi ipfc etiam caufa fuit , ut alter cciam pollueretur. Sedcerte huic
fententiae 1 contrarUmfemperprofcfluifuin» 1 ranti palimfiet&c. Omifps auttm
aJiit,qa* hit traafcribtrt tpai nen tfi , fic in ji. mt viadictuitaii rtm tetam
fumm* cl*rit*tt cemprchtnde , qatftit- atmqu* difHaSi prepen». Vides
tertiodilcrimen inter tres fententiai , LUmai , Caramue- lit, Tamburini ( fic
loquamur in tertia nerfona claritttis . ac di. ftinclionis crgo) dumiiomnes
expendunt, an laicut pollutus i Sacerdotis manibus debeac fateri votum
cafliutii Sacerdotiipol- luentii: primutabfolutenegat , lccaodus diftinguit;
tertius af- firmatabfolut^. NamLlamatabfolutedocet, eum, quipollututfuitalteriusta-
ftu, folumteneriexplicarcqualiutemluxperfoose,non vero qua- liutcm,
nempevotumcomplicii, quiillumungit. Canmueldiflinguensait, Sacerdotem
pollueotem duplicimo- dohaberelepofle : Primo, ut dum aliud ungic» admitut ( ut
communiterfoletcontiogere) infedeleclationcm veneream. feu
certefitinpericuloitUmadmitcendi^ecundd, utiofeoonadmit- ut
ejufmodideleclatiooem, neculilubGtpericulo: id qudd fa- ne rarilliaium eft ,
<% forcd raeuphyficum ; poflec nihilominui,ait , evenireiiifemioamultumelFeu,
etum fineillopericulo» proptex eZperientUm, qiumfon^habetfuzftupidiucis: hac
diifindlione pofiu, docetinpriorecafupoltutumlaicumdebere fateri votum
Sacerdotispolluentit» quiapollutus, durofeilli Ungcndum tra- dit, vel
permittit, cooperaturcumipfo Sacerdote ad admitten- dam ilUm fenfualem
delcclacioaem, quod eft cooperari cQ frangen- tevotumcaftitatis;
EtquiaLUmasabfolutenegaos, videtur hunc cafumcomprcbendere,
iueoejutdoaxinadeUumeritofuit ; in pofte- Digitized by Google i Tra&atus
Secundus. Parergonl. tiffime, & docliflime teiicis .' Stat ergo, te
diveffim 1 Llamts opiniooemhabere: hocltatimin libro meoootavi, ut fi auando
recudatur, fcianr lettores , quidfencias, &quiaurocit6 iortcil- leliber
novo» typo* (ubibit , boc ipfum in tertia ejufdem operii par- te>
quamapparo, leuoresfuolocomonebo. Interim, quia ff.xi- dts | tresopiniones ponis , &
primara Llamas, fecundam Cara- muelis, & tertiam tibi aicribis :
digoerisoculosconvertere mi §. PaM» /W juinte, ubi citans hxc verba tua i fed
jam tritur uwv» difficnhat : Au J«i , babemt vetum caftsiatii t!l c*uf*
induttni miiei md tntfittr ptcc*ndum , dtbtmt fuum tait -jotum txflitart ?
&c Refp. nondebere, &c.&ibi meo judicio, non jam tertiam * fed
lecundam fhoc ell meam opinioncm) amplcclcris . Patcrequxfo ; necteabirepermiccam
, namfecunda illa fen- Cenciaraanifeftamihi videtur; cVdolcrcm, fi, ob
ncgltgentiam , illamea, tuo doclilfirr.o privaretur furTragio; ProfecI6
obfeQio- nemillam mcam , quam ^.dsnrCtrwuet", adducis, meo judicio eft
fortiflima , & verbisiilistuis, c\uxt\t f. Paitt sd , ucdiii , al- lcgas,
valdeconrbrmis. Przterei/»/.>i<>i««/rMivi$cai}itausvo-
tumabaliisfolemnibusvocisdiftingucrc, &quxftioiiem, que vi- i ;
cumenimiplcablolutecaflitacem voverit, & ca- dcbacurjurisefle, addubiumde
iacroreducis. Poteli re vcra ali- fticacis virtus non loliim prxcipiat, ut in
fua perfona quis non quis hocmodoprofitcrifolemnicer : £/« H,
premitteobedieutiam, admicutfenlualesmotus, .edetiamneei induftriaillas
politivr , ( heeeft ) mt fmferieri rirulmri ebedsturtsm , & nnnanam
cenfilse, &fuoeodemcorporeprocuretinalia; isSacerdos votumfrangit, mmt nll*
mtd* eeeferaturum , mt mliqmit fubditm fu» fnferitri
&con(eanenterDollutuslaicus, non Quidcm intriofece Dronter tbedimt.
Pmuttrtmttm ( htceft i mm mmm ' fuam t 42 fofterioreautemeafupollututille
laicus (inquitj non obligatur Sacerdotis votum explicare, quiatunc pollutus non
cooperatur cum frangentc caftitatis votum : fi enim in hoc rarifllmo cafu
Sacer- dosnullaminfcadmittitdeleuacionem, nec admittendipericuio feexponic, nonpeccatcontracaftitatem
, quamvovic; ergo nec pollutus cooperatur cum peccante cootra votnm calticatis.
Ad quid igiturillius votum patefaceredebeat ? Tarnburinusabfoluceaflirmat,
fempcrlcilicet votum efte ape- riendum: in priore quidem cafuobrationemabipfo
Caramuele jam allatam : immd videant DoAoRCj anexeademrationcfiat.ut
fxpiflime,nedicam communiter,debeatcxplicari, quilnamtev.g.
adolefcentulumpolluat, fccmiaane, anvir; namhocactu facile
iiconcipientaffeciumadtuumconcubitum, vel certt fubiicietur periculocoocipiendi,
&ficaderuntduzmalitiz : Altererk af- fectus,
&confequentertactusfodomiticusexintentionctui con- cubitus , alter erit
ipla cooperatio ad tuam pollucionem , & hxcctiamaTamburinoinnuunturin illo
».66. hic duradi- xit, nsfi mlimd mddatur. Inpoflerioreitemexcocapite»
eritvotum explicandumi quia Sacerdosin illo etiam rariflimo calu fuz
flupiditacij peccat con- &Conlequenterpollutuslaicus, non quidem intrinfece
propter *bedi*t, Pmmptrtmttm ( heceft ) mt nen hnkitmrmm rtm frefriam>
impollutioncm, fedexcrinfecepropcerfacrilegiumpolluencii, ntc ceefermturum, ut
mlimi iliscsti prefrietsutm mctnirat ; & Cm- ad quod po!lutu$ cooperatur ,
dando fuuin corpts , facrilegus erit,
&utulemfeinConfeiTioncmanifclHredebet.Addictamen Tam- burinushancdourinamcolligtexillo
priore principio dicro nmm. im. an ver6 doctrina Carainuelis poflic deduci ex
pofleriorc principio ibidcm pofito , fe nolle fine accurau conlideratione
decerncrc . DtcitCaramuel, qui vovitaudireMiffam , is, cui prxcipitur fiitmttm
( htctfi ) mt nin TtMM tuc confilto y dtut auxtiio toopfTMiHrum s fmtsmtmr.
Potcftetiam hoc modo : Ef» N.primitt» Obe- ditmsmm, Pmmftruttm , &
Cnflstmltm' htc tfi ) mt firt mbtdit»- rmm, fnmfirtm, essfimmifni ; At vtrl mt
ntc p,eenrnt*rnm , nee ceeptrmtmrum , mt misi ebtdientin , fmmfirtmti , &
cn/istmti nm fm- tiijsuimnt, frefene sjnidem , mt neie me vete ■ vcl inrmmtnte
eb dieDominicoeidcm intcrefle, qui ex przcepto rccitare tenctur firsniere:
Sancfivcvoupriori, five polleriori formula , & modo * m~ f I : :*.. — /~\
.VI J _■ ■ j.n: . • ■ r f * horas&c. fiaudiu Mifla, recitatoqae Orficio ,
alium deiiceret ab audiendoSacro, vel Officio recitando, peccaretquidem ,fed
noncontravotum, vel prxceptum; quiaipfejamfervavitprofe, proalioaurcmnecvovit,
nec prxceptum babuit ; ergopari modo iflnoftro Sacerdote. Refp.
mecertehxcdeccrnerenolle, jam fxpiusdixi; timen
UtLe3oriscuriofiUtiindulgeamlajo, adcflcdifparitacem; nam,
quivovicMiflamaudire, foljm audirevovit, non facere audire
necnonimpedirealiumvolentemaudire. Pari modo prxcepcum (ehabec: votaGenimhxc,
&eju{modiprzccpufuntdcillouni- coacluproprio, hon
ver6dereadaliudpertincnte;non itain vo- ventctotam
virtutemcaflitatisinfualatitudine, qualeell vocum, quod fieri folet in hac
materia , excommuni voventtum more .qui ccrtc, dum voventcaliitatem, illud
vovent (altem fmedubio, ut iuocorporenonadmiccanc , ncc eodem fuo corpore
pofitivd adju- ventaliumad illicita , iiuerroga Religiolosomnes, idftatimcon-
firmabunt: cumegoexalia parte ad eandem virtutem adxquatc fumpumptrtineat,
aliosabilla pofitivenon divertere, prxtcr- timluopofitivo, &
immediatoauxilio ; ide6 non obfcura apparet «lifpariusintercalum noftrum,
&inftantiamCaramuelis. diflinguancur, puearedebereconlequenciamfervari ;
&Gcuc de pauperuce,&Obediencia, ficeciamdeCafticatcphiloiophandum efle:
quienim profeftusefletprimo modo, eflet (acrilegus , nec nonvotiviolatireus,
fiSuaderet filiofamilias , vt ctiam fxculari famulo,
ncfuolcgitimofuperioriobcdiret.Icemquiluaderet Pau- lo, utfuraretur,
&utlibidinaretur, Francilco: tamcn (ic ipfe ncc eflet inobediens, nec
propriccarius , nec lalcivus. Qui au- tcmfecundomodo, peccarctopere,
&conlilio> atillo, & non illo voCum folemnetemerarec; fcd
ucroquemodo emitcuncur in Monafleriovou. Si dicereotur cmicti primo moJo,
flarct loU opiniotertia (hoccfttuatJ conrruercntprima, &fecunda ( id- eft ,
Caramuelis, &Llamas) fervareturcamenconlcquentiado- Arinx; Acquiadicimui ,
vott emicti fcnfu, &intencione for- roulx pofterioris ,
flaclolaCaramuelislencentia, corruictua. Rcponis, Votumicafticatisfolemncemittifenfuprimo
: &bic egounoverbomcexpedio : fcioTamburinum mcum fincerum ;
&doSiffimum eflc : ergo rcfpondcat : Novicius fuic, didicic , docuit,
librosplurimoslegit, concionesaudivit,&habuic. An-
nejuxcaprimamformulamfuicaMjgifiroNovitioruminflruclus » AnabaliquoTheologizProfcflore?
Anillam inaliquo Cafiflale- Ancandem alicui prx- Egoenim i viris mt tu centrm
iue vinuics . rtc^uc nun, ouei 4114UIS, fncmve cemrrn uiniuiKiniiKUtus, cx
monuura * ncoiogorum librisj Utxmuli funftrimtii, fi , dstm n» Prtrf-'
"f"'f > (•"* tmmfm , facentur, verfatus, nihilfimile,
velaudivi, vel legi , vel efle ■entrm tmum vetum picunimm ufurfti I ifie ,
pecctm centrm rumcogiuvi f immdauderrm aflerere, mc legifle in Bernan Bernardo
; tbmntmtem , iudmtend» ti md ptccmtmm, '& fit dt fimslibnt : Ego
Vnufmnifttut refermnr» promstft vitam fumm, nen miitnmm: Nota-
enim(utabhisabftraham) incalliutis voto invcnio, (altem pro vilocum, fedquiain
itinereturbataomnia , & aliqua adverfari» modo, hocprzcipuum,
uceamvoveotes,omniaadcafl:Uterafive neglecla, urgebohociterurrH cumrecurrcnt
verbaformalia mei
omnImoaamcanlla^emvo»c^l^,cll.ulc»^<lll.llc^"u"'»•'""»•1-'"»'••
ioniu»cn i\.cugioiu» r cu urnnu, j.r kuliili, »11 ouwiiimm,, «.
ritatemhancatculi ; coecetumadhucrepeto, mcvelleremaccu- Religiofifllmus,
&mihi, &Dianxnoflroclarus: Huncergoin- ratioretrutina penliure.
Hzcaddeienfioncmraeamfmtdifputaufatis, quz faneinUo- fpeiit
ReverendusMagifterSacriPalatii.dumRomzopufculum illudhocmeumperdili^enterbis,
induplici cditionc ibidem da- ta, legit, exarainavit, approbavit ; non
approbaturus ( puco ) fi fententiara Llamas
abHilpanicalnquifitionedcleuraamedoceri nocavillet. Hanc epiflolam, &
quidem integram . intcgrimnue vindiratio- nera affert ad verbum Oramuel sn
Thtelettm Risulmri tea. «».5176. iilque sbsdtm m u. j 1 80. fic rcfpondet . ,
& instnitfifiime Vire Demise Tbemt Tmmbnriu» , &t. fmut Jemants
Cmramuil S. P. Llteras tuas 19. Julii fcriprasnimis fer6 recepi,& jam jam
itine- ri accinctus refpondco , & cfle douiflimas , &mihifummo-
peregratai, apologiam tuam, quateab opiniooe Llamat vindi- caj, recognovi,
& in ipfa iterum ingenii tui divinitatem, &do- ccrinz, quamdoces,
fecuriutero fufcipio, & veneror : verba illa, quaeciuveram , non efle
omnin6 clara,&fenfum pati , quera t tnum dixerat Antoninus Diana , ccrtum
efl , & fatcris , fiqui- terrogo, &infummm: yrrb.Circmnlmntun.lO.
Sxinquic; qushm. btt vetum Cmfiitmtii , & fit cmmfm , mt mlsmstii idtm
vetmm hm- btnt ptcctt , non tiuttnr hmuc circunflmnlimm mferire : ntc Rttigim-
fmt iudnctm mlium Rtistiefum md vielmadum vetmm Cmtlitmtii , vseimt Cmfiitsutm.
Annonrcfpondetclariflime/ AononeftReli- giofusP. AcaciusMarch.de Velafco ?
Cathedraticusfuit Theo- logizin UniverGrate Valentia; obdourinam, &pietatem
maxi- me exiftimaturabunivcrfii. Hicergo tem.i.Vrrb.lnxuriart(.to<t. nam.14.
relpondet: Se e) dt avtrtsr ( ait) aut lei mue ftn eaufa v eccafien dt mue etre
cemua algun ptccad» en mmmianitra d* i»t tuedn J efftciet riftridtt , peccmre
mertalmtntt , y ftra il pecead» ceme fntra elcue caufa, y etcmfunmn. Ergo
conjugatus , qui fua- detczlibi, utfornicctur, noncommitcitadulcerium: nec
Reli- gioius, li idem faciat , committit lacrilegium, fed uterque pec-
catconfilioin genere firaplicii fornicationis . Sicifli reipondcnt , (ic
univerfi refpondebunt . 4 Dicis, obcdientiam & paupcrtatem vovert , juxU
fecundarn formulam: atcafticatcm juxcaprimara ; &undeid, quxlorolli- gis?
excomrauni vovenciummore, ais, ff.Refp»nde»m*etr>e;Ec- ccquzftionem
fpeculativam rcducisad praxim , vel visidiotasom-
ncsjuvenesTbeologoifubtilifiimosefle. Sanc ei communi 01 niumoptnione non
rcducitur refolutio quzflionis, quam pau dem ff.Perrb xquivocationis culpam in
illamparticulam ></, Tquam proponunc, &paucioresintelligunc;
ergoaddoctostantummooc» advcrlaciTam, puubatDiana, &ice fumicurcopulative;
ocula- cft recurreadum 1 iiue fi humanamconfidcrcs fr»giliutem(quod Digitized
by CiOO Dc Secundo Ecclefiae Pracccpto. qui ttngitur, libidina- figna i
aliuslibidinemexpleat, jnnuit 43 lurque» quiconucTufuarum concurrit:
calusergonypotettcus, « vix, autnuoquampoteftaccidere, noi Poccaquidern junior
in huncfeofuro dtxjt . OfeuU imt mumquam , r*«*f>i MrM tfenU Cltri,
Int^rogo?Vi Pecrus Sicerdos Joanni laico fuaderet , utcognof-
ceretioluumfceminam, vocum necaftiutis violaret? Si aftens;
gnvioriscrtmintsaccutts reura confilii, quimjreuro facTi : fine-
HxcibtCaramuel, qtHeetiam breviter _ jpiftola ad mefcripu*. lntirrtgt .
exmeadoariMfacilerefpondetur . Diftinguo n$ , tum confequens : poterit Monialis
coopcra- ri , ut Joanoes reddat debitum uxori propriae , coopcrari , inquam ,
fu*Cone,inviutione,confilio cVc.concedo antecedens : poteritcoo-
perarifuocorpore; v.g. SUIS MANIBUS adjuvare Joannemad — coogreftum;
negoanteccdens: eadcm diUinclio- ne utere pro confequenti; hoc eft, ergo poteri
t cooperari cum Joan- nc, ut hic incidat in pollutionem Goe voti lui fracTione,
efto confe- ias,incidisinopinionemCaramuelis. Quid .Gconjugatofuaderet,
quentia; SUO CORPORE, prorjus nego; quia Monialis vo- utdcbitumfoUeret, anetiam
votum, hocfuadendo, vioUrct ? vitillibatamcaftitatem . utfupravidimus, quz
hujulmodiobfcc- nisimmunditiis SUO CoRPORE nonfeimmilcet.
Dcindeii.99o.^ta<>>i)»irwniGcidemCaramuelarguit> Nem mi- nmi
interdicium tfi Meniali nubtrt , qmam meitititm ttmmitttrt , atqmi ,
<j»<t*»V teeferatmr, ut Jtamntt rtdiat mxeri dibumm ,nihil Et h *c fint
de hac controverGa fatis <3cc. r , ad alUt qntfiiintt ftrtinemt, tui tamen
ettam tft, fetiritinttgram, inttgramqutvindieatumimafmd fradiHmm Cn- tamutltm
fniegtrt in Thteltgia Rigm.te.z. i ». J f 7 j. Nos , ut promifi-
niusmanufcriptum, quoprxdiclis iCaramueleTamburinus rcl- Deitria* P. TambmrUi
it feUntntt aluum . CAramuellicetingsniofus , &doj3us,oonvideturbeneincel-
lexifledocTrinam meam , quam ipie in Thtil.Rig. MA <i n»m.
3i_9.&alibiimpugnarefibi videbitur : Egoduodiltinguo : altc- ruman
vovenscaftitatem»voveatetiamnonhortari, noninvitare ,
nonincitareadacTusturpesalienos? &dehac
quzftione aflero , non-nemincmpuure, voventem caftiutem , fuam vovere, non
sliam , ut habeo in vindicatione $. P.utt id quinta cirato a Caramue- Ie;addidi
umeq non mult6 poft notulam numero (equenti inouen- dam; altcrum, an
vovenscafticacem, voveat etiam fuo corpore noncooperaripofitive ad actus
etufmodi turpes alienos ? Et de hacquxfttooe, ajo, mihivideri, quod idetiam
voveat,ut Ggnatt* in prxuidi YindiCationedccUro tfJnfefieriere itemex te
ca}nt[o\\im bis verbis . CASTITATIS VIRTUS nonprzcipit, utinitiaperfonaqius
nonadmitutfcnlualesmotus; fedetiam, neex indurtriaalioipo- tttive, & SUO
CORPORE procuretinaiio&c. AT Caramuelhxcduonondiftinguit : immo ne mentionem
quidemhujuspofterioris modi Facit : & femper, totulque fneit ttntra fuam
eafiitattm , fei eemtra cafiitatem Jeamnit ; ergi fimiliter, qnanie enftratur
MtnUlit nd hie , quti Jtamnit hahtat pillutitntm , nihil fatit ttmtra tafikattm
[mam , ftd etmtra talii- tntim Ttrtii , &e. hxcille. Refp. cxeadem
meadocTrina; concedendoenim majorem ,di- ftinguomtnorem."
quandomonialiscooperatur, ut Jo^nnes rcd- dat uzori debitum ■ nibil facit
contracallicatem , quando, inquam , cooperaturconGlioperfuaGone, &c.
concedo minore.-n .- quando coopcratur SUO CORPORE v.g. SUIS MANIBUS, adjuvan-
do Joannem ad illurn conjugalemcongrefTum , nego minorem ;un>
defubeadtfmdiftmdione, concedo, vel negoconlequcnciam .
Deniquepaul6poft*.99J.Sicidemhabet: qmd tt eireunfinntU emms ptffmt tilli (
nimirum quod monial js v.g. nuUidelcclationi confenfum prxbeat, nec Gt in
lummopericuloconfenfum prxben. di ) nffimumt aiinmi , qui nmditrunt vnrint
Cinfefiiinit : nnm fi fipt mmlitr in ntlrn ventne mere pnfivi fi hnhit , tr ut
lapii , mmed fetmmit mimit deditii Vintri ifi frrquintiffimum : cur nm in~ rum
nlimui ptffit , fiudtm fripru imen , mtm frifri* veluptati , ttiam fint
diliBatianii firienUy Amafium fellittri , & pteean mar- taiittr, ntm etntra
fuam , fii ttntrm iibitam Amafu tafiuattm i Hadenus Caramuel • Verim eeo Gc
primoad versus ipfum , five reconuco , five iofir- mam ejus dodrinam reddo :
dicic, mulierem aliquam proprio lucroftudcncem, nonpropnc votupuci, line
delecutionis peri- culo Amafiuro poUuere, Sc peccare mortalicer, non
ellinprobando, voventemcaftitatem, non vovere, alteri lalci. iuam , fed contra
debitam Amafii caftiutem ; quia ejul- modimulier, necdele^atiooemfentic,
oecpericulumfubic ▼osatlusnonperluadere. Sifolum hocprobatCaramuel, uccer,
tAfoliimprobantejusargumenta, contra meam aflertionem nibil agit :
naminhocabejusopinionenonvideoradmodum alicnu?m "t.PatttUmminto.
Sedminusrecl^duitCaramuel, rne eju$ Gm. tentiamamplecli,
namdchaceaprefscficpronuncUvit <t.m.f*fie- An ver6 DoilriDaCaramuelis
poiTicdeduciezpofteriore princi- pio pofico ibidem , hoc eft « $. Pattt amimti
, nolofinc accuraca coo- firleraiionedeccroere. ID quodetiamalibi notari volui;
fed id, quod egodoceo , eli, votumcaftitacisinvolvere etiam promiflionem , quod
iple vo- vens SUO CORPORE , unde & SUIS MANIBUS non coo- peraturusGtcumalioadaciusillosturpes,
etiam prxlcindendo a Inaquacunquedeleclatione,
utcontingeretinftupidiflimavetuU. Egoid
confirmaviezomniumreligioforumfaltemucitoienfu :. nunc idemprobarccontendamex
ipfiusCaramuelisconfenfu. FacMooialcm, velSacerdotemftupidiftimos,
utcomplaceant hominilodomicz permitterc, utisagaccumipfif prKpollere,im-
gndcumMonialivaferacurali : dicctnequtshunc Sacerdotemat- fjueruncMonialem,
quamvisnullamfentiancdeleclacionem, ni- hilconcra caftiucem, quam voverunt
drlioquere/ Prxterei G puer patiatur fodomicice , (ol u m ob pecuniam fibi
oblatam ab agcn- te» necullamfentiacvoluptatcm, immdlentiatdolorem ( utali-
«luandofacliimefleaudio) nonnecontra fextum prxreptum puer
istdjrecTeoperabitur, necfolum indirccle ex permiflione, quam indulgetagenti?
Qjtod fi audeas affirmare, il!um tunc peccare dumuxatpermiflionepeccatialcerius
; fequitur, qu6d patient , «ronpeccat, fi non tentiat, ut patiens,
deleclationem > fed fo- liimpeccatoageotis, qu«certr^ etTet doclrira
nimisifeniu om- iiium aliena. Quarcconcludendumeft : votumcaftiutis.falcem
probabiliter» feextenJereadprohibcndumvoventem, ne SUIS MANIBUS;
fuiscoxendicibus.unoverbo, SUO CORPOREobfccenosaclus, fivefuot, Gvcalienosagat.
Caramuclautem i ftaJiterfencit, if- rahancprobabiliatem, cum haclenus foliim
locutus fit deperfuadcnte , de inetunce &C. nunquam vcr6decoo- perantecum
SUO CORPORE, utdiaumeft. ParietiammodoCotooius, <5cAcaciu«, quosCaramuel
addu- <rit, aliique, quiadducipoflentdecooperantcperconftlium, per
bortationem loquuotur, non autem de cooperaoce cum. SUO CORPORE,
quxcftmeaconfideracio. IdemCaramuelr.t. 2 h.Rtg. luam hrmarcfententiam,
atq;adea> K>eaminrirmare,cootendithisargumentis>j.9X9.Sjc : Ptttritma-
aJaJit tMfttmi , ut Jtanntt rtidat dtbitmm tutari fnftta , tjuin soatrn vitum
tafiitatit frtniat \ qma iffa nm vavit eafiuattm tlttriut, ftd frefriam ; irgt
eaitm dt eamfa ftttrit tttftrmi , ut % tj fellutienim, qni ftangat i Ergo,
fidactrinxconfequentiamiervare velit , di- ceretenecur,
mulieremillamroerepaflive, lapidisinftar, fe ha- bentem. quod foeminis nimis
dedicis Veneri frequenciiiimura elle, aflirmat, pofleftudcrepropriolucro, non
proprix volupta- ti, & fine delectationis periculo foruicari , imm6 &
iodorai- tice pati , & umen. illam peccare quidem mnruliter, at noo contn
fuani caftitatem, fed contra caftitacem Araafii, &con- fequenter bas
fcemuias Veneri jam diudeditas a peccatiscon- tra fuaro caftiutem Caramuel
liberabic . Id quod docere un- quam audebit nemo. Sicfecund6, quodidemmod6dixit
§.tfemladat mmmqnam infir. rnarepolTum: dixic, inquam, ibicafum,
dequodifpuumus,ef- femetaphyficum, quivix, aucnunquampoccftaccidere: fienim
facecureos, qui variat Confefliones audieruot, idafnnzure , ot iceminas valde
Veneri deditas fzpe fc habere , ut lapides, jua fir- tniucedottrinxaireric,
idvix, aucnunquamacciderepofle? Sancnovi ego adolefcenculum
(xpepaflumefleofcula, tacluf- que turpes a magiftro, non
raod6de!ecTatiomenulla, verum e- tiam iumma difplicentia, idque ob timorem; ne
ab illo male tracTaretur, «Scmultotiesobpudoremillum i (e repellendo. Ec
quoties pater , irater, vel quilibetalius veneree ofculatur puel- lam, ouerumve
innoccntes, nec illa venerea delecTatione in- fecTos? Ergo fxpc accidit,
utofcula obfcznadentur, necrcd. dantur Uraen. Idem Caramuel imtt. t
.Thtti.fundamtntalit Fuxiamintt j9. * nm. 14CCCCX. im ^.tditiint hanc eaodem
quxftionem tracTat , eandem* querepetit, quxacTenus nos attulimus,
ubiprofententia, que eftmea, quodkilicetpeccet SacerJos contra fuam caititacem
, quamvovit, fialiumlaicumpolluat, adducit Oviedum , adducit Dianam, adducit ex
parteCandidum , adducicTrullench, cujus Eillremiverba ab
eodemCaramueleibidemproducTa iunt hxc. inc fi t ( aic Trullenc h. ) t. ». i*
Dteal. 1.6. c. i .inh. r j».a. Quan- da mtiluiit ttmmitlitHT taUthut Prtftgi ,
atu im fatrit cenfiitnti, ejfiidin Ctmftjfiamt aftritndmm.mt tmitxifiimatDian»
poterate- tiam idducere P. Vincentium Tancredi noftrxSocietttis Theolo-
mihiqueamkiflimum».^/.<iwj»»»rW.rr«a.j^.i7. Jam, ft itiatnamplecTuntur
przdicTi DocTores , cur in prx- , quamadmefcribitCaramuel, contra meam fen-
tenttam fic exultat/ Am Tamhmrinmi (aiO jnxtm Uttm ah dHjW Thteiegia Prtftffm
fmit mfirmamt? Am UUm tn mtiqma Cafifia la- git} AnmhaliqmaCtneumattr. amdivit
? An tandtm altJuU ifft git) Anabalia^Ctathmatera amdivit ? Am eandem aticmhi
iffe pradieavit , amt deeuit ? Minimi , mmime . HxC ille , «blitus DocTorum,
quosciuventd.ao i.tem. J hed.vuni. NamprofecT6 fi tot DocTores, ipfo Onmuele
facence , hanc meam fenten- tiam luftinent, ego audacTer refponderepoftuQ),
tneabhis Do- iif* i ftd frtfrUmi vtlaf. , mt IIHIII IUUIIKUI) tj» »MU«w«l
H.I|iulluncj'Ulllll4l, Ult4U IIIS L/o- cum cToribu» juxtt illam
inftitutumfuifle; Trullench non eft Theo- ilaf. logus ? Diana Cafifta non eft?
Theologut noo eft Oviedus ? Digitized by Google 44 Traaatus Sccundus.
ParergonlL , Candidus, quifavetnon cft Coneionator; irarooexCoacioaato.
roentuminConcionibusproponendum; addo," me illam doeuifle rumfamiiia,
&Theologusrafigms ? Legaturitem Tapcredi».r. privatimcumdebiudexteriute,
&modeflia, imm6 iilam in mea q .m"r.tr.\ .7 uh. ubi pro vcra , hoccft,
pro mea iententia in finc vindicatiooeouperabipfoCaramuelepofiupublicis typis,
clarif- diclsrquxftionisfichabct: Ctutrarmm afftnntim, htetfi, ftmtim-
imiefapieniibusexpoiuifle; ondeisnimisimmerit6aQjeinquirit» tum <;*ramui!it)
run hwtrt aliamtd fundmmtutum. anillamdocuerim, cura tam maoifeilc, me illam
docuifte noa Adillud, quodamequzritCirarauel, analicubieam feoten- ignorct.
tiam przdicaverim , vel docuerim ? Hatlenusde hac controverfia fcripfifle fufSciat
: aam alia quae- Refpoodeo, menullibiearaprzdicafle, quia hoc aon eft argu-
damabocuUtitLefloriBusoondimcilincgotiodilueotur. Ego Thomas Tamburinus haec
fcripfi Panormi i. PARERGON AD IDEM SECUNDUM ECCLESIA PR^CEPTUM. DE CONFESSIONE
COMPLICIS SVI PECCATI. Ufticabar,nudiuftertiusdemore in fuburbanis no-
flrishortis ( Patres &c. ) utnonnihilotiiiodulge- rem
littcrariisexerciutionibus meis : quod nihilo- minus non pauczexincidentibus
fubindeoccafio- nibusinterpellabant. Semelergoperilluftris Vir ,
comiteSacerdote, eodcmqueperitifllmohujus ci- vitatisanimarum Curatore ;
meproeorumhumaniute ad meam ialutem recognofccndam , convencrunt. Inter
alloquia vergcbat jam ad occafum fol ; atquelvicinis montibus longiores fc dcmit-
tcbantumbrz, &nosperfpatiofaPomariiambulacra amic£ con- fabulantes
incedcbamus : ubiinciditforte lermodeSacerdotibus Grzcis,quibus licet in
Orientali Ecclelia matrimonio efleconjun- cli ; anhi,
fiConfeflorismuncrefunganturtfuarurouxorumex- homologefesriteexcipere valcant?
&indemodica, utfit, exal- teroiermoneadalterumi &exgrcgc ad armeotum,
t.-anfitione , ineamdifputationemdiiapfifumus, fanevaldc arduam, &anci-
pitemvaldc: an (accr Myftaad irlem munus adfcriptus, piacula-
remConfcflionemaudirecjus poflit, cam qua ab ipfo innonelte attumeft: Quod
fubaliodicendi modoproponuntmoralcsThco- logi : an valida fit Confeflio turpis
congreflus cum ipfomct compli- ceSacerdote? EtParochus quidem , quo cum
familiariter age- bam, validamcflc, cum JoaoneSanchezputabat: Egocum aliis mox
laudandis, faltem ut plurimum, diflcntiebam . Quoniam
veroconfequcntihocannomeosauditoreslatedeConfellionifum, Deofavcnte,
muludotlurus ,opcrz pretiummetatturumduxi,
fiprolufiooislocodepropofitaquarftione in hocornatiflimo con- feflu difiererem ,
veram» folidamquefeotentiamfine fallacia fe* clarer, eaodemquc veftrum omnium,
utfpcro, docliflinois iuf- fragiiscomprobarem. luqueftatuo. Confcflionem
turpium ipfi comphci cxhibitam , rcgulariter, utloquimur, acfere iemper,
invalidam, & facri- legamefle, ac neceflari6 repetendam; quamvis enim
Dotlores communicalculoeamforevalidam, doceant: mod6 primo abfit
periculuranovilcnocinii, novsequeindccorse voluputis : mod6
iecund61egitimusadfitanimi dolor : & mod6terti6, legitimum itemfufcipiatur,
&conllansnonampliuslabcndipropofitum : id quoddocucreS.Thomas, Sylveftcr,
Angelus,Sotus, Vivaldus, al i ique cum Diana f. J.rr.4. rt(. ttntifimm (uftr
dteimmm J ttmen quid- 3uid habeat)oanncsSanchezii/^.i ij».i6.) hi Do&ores
iatclligen- iomninofunt, perindeacpluresex hisconceptisverbis lefc in- telligi
volunt, quandocertumefl oullumfubcflc pcriculum . At ver6iidemaddunt ,
veladderecertecoguntur, ferefemper fub- efle veluti latens aoguis in herba ,
probabile , ne dicam certura , obletlationis novar periculum , vcl ex partc
pucl- lae , vel ex Sacerdotis parte. Prztcrcl latere periculum diu- tiuscommorandi incodemcceno:
deniquedolorisex animo con- ccpti defcclum . Quapropter merito Fagundcz
i.Eccl.frtteft. /.4, c.\.n.trtrrftmoquArto\ eflelethale,
ComplicisejufmodiConfeflio- nemexcipere, difcrtepronuntiat. Pontiusitera
Legioneofis/.7. it mntrim. <-.*;>. $S.exprf Ifioribus verbis lic habet :
etnfittrictmflici, rtt tft firieuli fltua , rjr tccafia cemmitttndi ntn fanca
fmtrilegU ■ tnim mntmum ijfi etgttn & Ctnfiffmrit , & tttnittuti ?
'J^unrt rttitnt ftrituli ntvi etnfinfm , & etmmitttndijmrittgii , ifimi
iilititnm tfft nffivtrt : tufi ftrli ntttjfitntiienfm, nnt annndt tmmtninti
frtttftt Ctnftffitnit nnnut , ntn t(fit ttfin Ctnftftrii , & tt masnum
uiiquoi ftrienUm , nulU ruitnt iiffi. mulmri ftffit tmtjfit frtetfti. Knm txtra
hci dnti enfni , dtctrtm , mulitrtm ilUm ntn htbtrtttfUm Ctn/ijftrii, fi ntn
nlittr, qnim Amufit ttufittri fttrfi , ntaui adti ntn ttntri frattft»
Ctnftjuuii . HzcPontius. Hincmerit6perfumtnamprudentiamin Concilio Med iolanenG
Provinciali quarto , teftc Booacioa d» famittutia au. 1'"' dicitur, ne
quis improbi facinoris focio paeoitentiz Sacramcntu m adminiflret . )amver6his,
quafi primisjaflatishaflis, nec totoconatudilpu- tatis,
pcrfingulacapiudiligentiusexcurramus; &prim6quidem periculi magnitudinem
explicemus . Sanchez lA.i. m DicaL c*p.6. 0.7. fic ait: fi muliirdata tfira ,
abftjut ulU uttrfittatt , ft tjui ttnfftHui frtitat , m aut turfittr (1 mmari
mtn tgntrmt , ttimmfi mmercm illum ntu inttndtrtt ; nefcit , tam m mtrtmli
culfm iibtra- rt : jaminhuncmodumratiocinemur, Auditores: firationepe- riculi
moralem culpam contrahit pudica alias puellaexuno non ncccflarid (ui confpcclu
, quem adolefcenti offert ; propterca qu6d
hisfacilinegotioiolubricamdclcciationemiropingec, quid etpe- dandumlSacerdote,
dequoagimus, quandoamiceagitcumiilo impuramulier? Quando eadem fuperaddit
ooningnu ( oeam- pliusdicam) colloquia? Quandoprzcedentiumamplexuum me-
moriamrefricat/ quandoiuiamoris zftusad iutegram Contcflio- nemrcpouit/
Quandoobkoena luicordisarcanadclidcriafatcturr
quasputatisflammasintemerariiSacerdotispctlore tunc illa vo- lcns, nolcns,
nonexciubit? At jamextindtzfuntantiquz Vcneris flammz, quandoquidcm ad fuarum
culparum expiationem Pcnitcnsaccedit.idquead cmen- datumfortcConfeflarium:
Audio, dixifti pulchre, belle narra- fli.veriim ego& fcio,&
experior,rcccns dcmortuam ccrcam facrm llatim inicluoculi,
utprimumigniadmovetur,accendi . Quid, liinfociorlammaextin£lanondumfuerit?
(quodtibiconftare ne- quaquam, imm6lcmpcrtimeri potcft. ) Tuoc iane proh quao-
tiim, &quiminextinaum incendiumexcrefcet! Colleclor adagiorum explicans
parsmiam illara ( ViruuUfum tli, emntm intiftium guHmffi) fichabct: menet
meUfrum, hamtlfms. cili temfermre m ftccmnd» , aui (tmtl ilitcttrmm illmm,
vtUli au- tntrmmrntum vititfum degufiaverit ; autmmdmedam , aui fctrtum
artigtrit , f»i fimel ftrjuri» rtm auxirit , qui frmtl aulicam vi. tam fit
txftrtui. Hzcillx, & tu um facilc, umpromptt, Un
cit6Sacerdotemtuumfuiflccorreclum,tibiperfuades ? Noa u-
metfijurejurandoafurmaverit) credam. Atque illud quidem ,quod innui , ( quando
intima fui cordis ir- canahomolegeupuellapatefacit; quanum, quamque aridamef-
camadmovet Amalio? Detegereenimfecreu pcctorisfeximiiamo- ris vehemens ett inc
iumentum ; q uod tanquam germanam e jus pro- prietatem indicavitDominus ,
acPrzceptornoller Joannii i f. Vat mattm dixi mmieti, quU quteunqut mudivi m
Patrtm**, nerm ft- ti vthit : & Judiium 6. SamplonemficarguitDalida:
Qutmnia ditii , qutd ammt mt,cum mnimui tuui mn fit mnenm? ExplicaC Lyranus
perinde, acfidicat ; qa»d mt diligat , manifefte' falfunm tft, emm frefrinm fit
diligtutium , fitrtta fui ftBtrit tavtctm ra~ •vtlmrt :
addamus&noslapientesmajorcs noflros; qui, quia eos oonlatebat,
interamicoslinceramhaberi nonpofle dilrcfionem , nifianimi penetraliaiidem fibi
inviccm denudent; nudum, nuU loqueornatum veftimento amorera depinxerunt: quare
admira- tiooedignumnonefl> fi arcanorum communicatiooe foveatiir .
excitetur, accendaturamor. Undenecetiam admiraodum , u vobis ego id propugnem ,
qu6d nimirum cum amica pucllula fui cordisinterioraamicoSacerdoti, apertoveluti
pectorc oftendit , fkri non poflit , quinejufmodi Myftei vehementioreanimi motu
, inearononfcratur, & mellitum venenum, utperaliam occaGo- nem
loquiturjPlinius, muUumque lethale vel invitus non bibat . Ncc
profctl6innoceBsconftabitamor,quamvis ex pia Confef- fioneconfurgens, utpurus,
&6liodignusin bene rooratis Con- feflariiscontuevit enafci , quando probus
pcenitens fui pcflons oc- cultafideli enoarrationeConfeflario.unquam Patri ,
commemo- rat; miniroe, minimc; inco, dc quo noflra verfatur locutio . Qudd me juvat ex
Medicorumdocumentis palarolaccre; Hip- Digitized by Google p-- De Secundo
Ecclefiae Praecepto. 4* tMedicorumPrinccps l.t. Afhtifmno. Nm pura ttrptrs i^
juflifumoDeijudicio, hosimpioshomoloeetas,proptereiquo:i ~inanit )
suanuplm^ttrits, iantb msgu /^/^ lUciontm hujui f fepeiaConfeffione^
Uj^ruml^uifitorum lenus. 3ui* , inquit, prtbi futti , sh itt jsm ttrpui tbimmti
Hzc illi. Nos verd non ablimili ratione,a(feverfmus,quant6 plus amoris, quamvis
probi , ceinnocentisadjungas, Unt6 magis lz- des, namimpurum, &facrilegum
peclus, ac pnvitate veoerea. infeaura, facili tranGtu , purumillum araorem,
bomine etiam rn i nu s ad vcr cente » in cabem ce«6 coo vercet , oMcoeno
oiroiruro , & vcnered Motu ejus cor obfidencc . Hinc eciam fic, uc ego oon
videam ,qua racione improbus hic fa- crorumrmnifteralceriuseflemedicuspoiTu,
cum Gceodemconu- giofomorbo, iifdemquevulaeribus ipfefcatens,ccquierraurou-
lieriscaftigec, incedac-ipfc intercucibus vitiis mifcrabilicerma- dens? Qj6d
enim impudicus pudiciciam alceri inftilleC , nullo prorlus ncgocio impetrabis :
Gquidem nunquam efbcies, ut can- cerretlusingrediatur, «Scambulct.
Auseturindemalum, quianovitimpudens ConfetTarius mere- rriculzexterioraverba,
«attus; atcordis occulta non novic : quarefzpeanceps, fzpeanxiusdeejusroente,
deque veradile- {tionelubdubiut. Cum ver6eaaccedicad facrum tribunal , ape-
ritquepeoerisardentesfaces, afliduafque torulse cogiutiones , ac propenfiones
ad eum , apud quem lua peccau ( quamviscum posnitencia^ dcponit; quisibic
inficias, nefarii Sacerdotispettus velaccendi, velaccenfionis evidtntem aleam
fubire/ Sluismttm ■M piritulum , ftribit inille, eft pronunciacum, velipfis
cyrooi« busvulgare: ProfccJ6amoramorern elicit, "veluti filez ignem ,
chalybem percuciens . Amor philcrum eft poCenciflimum > ad amo- remexciundum
: quodeleganterfcripfic Seneca ad Lucillum , epiltola nona : Egc, inquit, tibi
mtnfirabtsmaterium fint mtdita. mtmc, finehtrbis '. fi visdiligi , diiigi. Expendarausadhucpreflius
multerisiacrilegsmConfeflionem : fiquidem ea inftituue<t iChrifto Oomino ,
ut lalubri Confeflione , «Scpudore, qui inipUculparumnarrationeconcipitur,
excitetur innobisaliusprior de dclictis commitfis pavor, ckdolor, prout
oportecad JullihcationisGratiam impetrandam, Gcad advocan-
duraejulmodifaluuremdoloremnobiliflimi Dottores , Magifter fententiarum in 4.
iifi.j. & S. Tbtm. tbid. ».j . urt. j. aflerunr ; mor- tisurgentispericulo
( fi Sacerdos prarft6oon fic ) deberequem- piamConfeflioneminftituerecoramUico,
non quidem quafi pro- phanushomopiacularemabfolutionemcribuereritequeac, fedut
vcrecundia;acpudore apud laicumconeeptoeventilet,acqueex-
cicetlegicimidolorisfaces, Sc UlutarUCojitriiionisaaumexcor- queat. Atqui
,amabote, commemoraucriminacriminis focio : przfertimamicoejuidemfarinzpulvere,
feu mclius luto fzde conlperfo, quodnampudoris veliigium imprimenc I Plaoe aul-
lum. Puusid, quod pudicilTuneprotulit Tullius l.i.dtlnU Erubeftunt fuditi tli*m
letfuidipmdititi»: PuUS, inquam, locum haberrinhacmuliere, cceam,
dumdeimpudiciciisfuiscumim- puroamicoagit, vcllatumunguemerubefcere ? Vah !
adversus lolemneloquamur; maniteftis, oro , ne repugnemus . Coofirmaretamcn
adhuc, quz ditta funt, pervulgato Judi- ctsexemploplacet. DoCCtSinch. i» ;umm*
, ittrkmijue in ttnfihitlih. y . r. unict, non li- cere, Judicis Amafiam
rogare, uteaproteapud iplum interce- dat , non licere ( inquit ) ratione
fcandali , tum fui ipfius,cum fe ex- ponac vehementiflimolabendi periculo ;
cumalieni, quiainidem rGa- ' uibunalfuincd<ttVatos,nonIgaoramu»;dequib«slibeatcxclamare
um, auum- o fidii evium tufiedti , utajunc, iufti. Ergo( nciniole caligcrous
audicores) Coofeftionesturpiumcum focio facrilegc rcBularicer exiftimanda funt
, cum regala delumenda fiterhis , quse ut plurt- mum,&frcquencereveniunc,fic
pronunciantecommuni jurc, legt in*k(euri>H.di*Mulil)mis: m Aftmris
inffkiftlttyautdvtrijimiliui ttt , Mutiutdpltrumauifitrililtt.
Deniquefihsicargumenuinf«riorisordinis,hoc eft,( humani ingenii) apud
pcrcinacemaliquem oon evincunt ; evmcac loca- pletiflimum teft imonium lcelo
latum. Ecenim Cciarius l.?,.t*pz\ ideoarrac, quohaclenuspropugnaufentencia
confirmacur: dabo ejufdemCcfarii verba,nelcilicet,Galiouurftylo,hocefl ; meo,a
Gn- cerafimplicisnarracionisvcriUte,aliqulddetraherevtdear. In qutdum ittt (ait
) Sutrdii efuidim nuftr dtfunauitfi, tui [uptritr ttt mtritum vit* injunxtrnt ,
aunttnut frntrum fuimm Cmfrffitntt nuiirtt . Er*t in ttdtm Ittt nJUltfitnt
nuidnm , tmi sd tum etnfittndi t*mf* frtotunttr vtniibtt , tum e/ut , dtmtnt
in- fiig*nii, & humsn* fr*giiit*tt tmfentitnlt , idtm Ctnf.fftr ftmtl
tnntnmmtdo ptttnvit. St*tim tftrt ptrptlratt, teefit dtltrt, &pt- rt
amnrifiimi , dittbnttfut juvtni. M*H fttimui i altit hu fttt*~ , tumttsfittri
nm fiffumuf, ftd einfuii, nt tu mihi ttnfittarii, & tgi tihi, altiruut ah
alttrt fuftifiu Pauittntinm . PUtuit tinfi- lium nfefiif, unt invictm ftccMum I
nul- J, f*rvt ftfi ttmftrt Sattr- dis idtm infirmatui tfi ufiiut ad mtrttm :
& tum j*m in txtrtmit agtrtt, tirnin Gthtnna, ftttatum Suptritri tiaftjfut
tfi* Cr «.'»'<>. Fefi mirttm tlara di* affaruit adilefctnti, fattt lunia,
& ttsam tnfii trit* , dixitmst ilii : tn maximss fonts fnm frifttr ftctatkm
iilud tantmm , nuid tttum timmifi : ab ignta tnim taten» afirin- gtr , &
nifi in txtrtmii ftttatum Suftriori in CenftffUn* txfriffif- fim , attmaiittr
damnatut fuifftm . Si tn furr , & pltni Cenfiffui fntrit pteeatum mfiram ,
miht mnltum frtdtrii \ fi* auttm fcma tt fuftifMi , fitnut diffarnit . Ttrritnt
jnvtnsi fttit ftritrt Cinftfttntm. Harc Czfarius . Porr6 ubi przditlam defuncli
monitionem refcribici CaeUrioP. Joannes de Ma jor noflrsf Socieutis v. ttmmunit
, ixtmfli dttimt fft- tuli, hanc noucionem atfigic . Ptttjl auidtm, inquit,
tfftCtnftf» vsiida , & abici.it 1.1 data ab ti , fmm tmm aliamit fttavit
lurfL ttr, fii mmi* fafi (addoego , feretemper ) unlriti* abtfi , tmm aliauii
tenfitttur cimflut, idt» pemit fitrt , & ftttfi [api attiitr* (dicamusnos,
fere femper) mt taiu Ctnftfik fit immtilii U (m, luttm. HsccJoannesdeMajor. I
nunc nimia imprudens My ftes ,& fubi, ut libet, Um grande pc-
riculumliquidiflimaszterni Regni deliciasprodigendi.tequecum tuisamori? rlammis
in riammasardcnt:orcs,zternumimmergendi.
depropoGuquzftionehzcpaucadixilTefufficiac . Namexcra veftra benevolentia
abuterer , G in longiorera curfum pro- traherem oraciooem meam,quod ob
argumcnci amplicudinem cer- te poflem . Id camen unum adiicerefasefto,
proquo(entio,mihi au- rem vellicari, utilludexpltcem,
undeinitiumlumpGtdilpuUtio deConfefliooecomplicum:quidfcilicet decernendumdeconjugi-
busOrientalisEccleGaeconcedentislegitimas nuptias Sacerdoti- busr Moremvobis,
fed brevibus geram . CM~iinc*?:tute, emnts , trigtfim», «j.i. Sic proponit
hancdubi- tationem,acdiluit: Xunyud (ait) Sattrdet Oritntttii Eeeltfiiam-
diitptte*t*mx»riifUt} Ntn, quinntt ipfntiHbiritinfitirumr ,fietm-
„.ifitnduiitrmm, Fagundrzstiam id approbac i.EccLpr*ctpi.t.i.cl.
ciiicrimenjudiccmconiicit: folumracioncurgcntiflimc necefliu- « .^,
iu:,cumdoctnilet peccarc, mortifereSaccrdotcs, G iffimina- tis idconccduncCaftropalaus,
Hurtadus , aliiqueapud Dianam
rum,cumquibusfcelentetegerunt,ConieiTu>nesexcipiant,addi- f.^.tr.6.
tXtf.tinadraitfimmmuarta . Ubi enim inftatgravis necetlicas»
eritpotidsicandalum acceptum, quim datum, paflivum, quim aclivum
fquorumditTcrenciamin przfenti diftioidtius explicandi locusnoneft. )
SiigiturIechalepiaculumconxnictipuUtur,quan- dodealienoimpurum Jodicem mulicr
alloquicur, quanc6 magis
fnortiteraUbeinficieturea,quzSacerdotemlubricedileclumallo- qui nondubiut:
cVquidcmnondenegocioalicno, leddeipfiflimo turpis amoris incendio : Hanc , cu
zitrmaveris , fincerum ex animo dolorem de peccato pofte concipere>dum atlu
peccato fcaadali pec- cat .' Nec ulla in reprzfenti necerucasexcogicari poteft
: nam pre- termortispericulum,aucgravem infamiam,utinitiahujusdifpuu-
tionisinnuebarouscumBafilio, Pontio.quiatuncfcandalumcen- letur roere paflivum,
nulla fingi lex poteft, quz jubeat mulierem in eoeventuconficeri»
quurepuundatunceft, carereomniConfcl- fario,fialiusnonadeft,
przterturpispeccatilocium : latiusenim : eric ConfelTionem omictere , quam
acrileg* Confcflionis dit, futtiamSatirdiiGrtturnendtbttaudirtHxtrtm. Hzcillc
jeju- ne fatis . Verum, ejus, & Glofz pace, folidam hujus lencenciz ra-
tionem nequaquamvideo iniGeciamtimoradfitdiminutzConfef- (ionis, u t conti
ngere cobcommiflumadulccrium, velquidlimile, quodfolumnoUredebui(IecGlofa, non
apparec ratio , curuxorit homologeiimaudireritenonpollicconjuxGrccus :
illaenim, de quamod6 noftraproceffitdifpuutio, ttmfltxtrat, & fecia peccati
Ctnfifarii, quzcertccriminis focietas prorsus caufat in uxore >
GraecoqueSacerdote (ancia nuptiarum legecolligatis . Atquehincfit,
utfemperilLadiftinctioGtnobisanteoculos ob- verfanda, utquzdiximus de
facrileuCouicflioneturpium cum compliceSacerdote.ad aiiaalcerius claflispeccatanoouat
iacile extendenda , quale eflet exempli gratia furtum , bUfphcmia, perju- rium,
ccGmilia: qaamvisenimaliqua mulierconfentiente Con-
feflario,damnumv.g.alicuiadversusjufticiamintulerit,cum hujus r, w««n»
latrucsaB «^ooiciuorus delicii Confeflio non fic,uljplurimuffl,caufa,imm6 nec
occafio pro- reumapudzternum Judicemconftitui. xmt ■
atqueade6proximuropericulumiterumpeccandi, velin Nec praecermiccendum eft
argumencura,duflum ab experientia, eodem peccacoperfiftendi, vel confuetum
Contritionis , aut Ar- omnmmaa.onumtuu, fideliquemagiftra: fiquidemfere omnes
tionisaflumnoneliciendi, exquibuscapitibuscurpiirm"
ejufmcKliConfelTionesprecedencetemporefacrilegiisfedataa^uif-
nemicomplicibusablegavirous ; ideo nifi quid aliud ic fc depreheiitas,compertumeft
, novis impudicitiis,vel inipfoCon- iotercurrat, nonerat in atiisdelictis,
eodem modo,ac in tu fcllionisauu,lubind6retemsccquodmaiorumcaputeft,perplu-
decidendum. Atque hzcdcc riucnanoorumipatucceriofumcomraemamperduraue.Qjurcfc-
hacleousdifpuuta, finc tatii. PARERGON AD SECUNDUM ECCLESIA PRjECEPTUM. DE
JVBlL&0. S. D. N.D. CLEMENTIS DIVINA PROVIDENTIA PAP* X. JubiUum uniyerfale
ad implorandam Divinam opem contra T urcas : ClemensPapa X. Univcrfis
Cbrifiifidel ibus prttjentes litteras infpeduris falutem , & Apofiolicam
Bencdielioncm . , Ntcr gravifTimas, multipl icefque curas » quibus cr
SacrofanUi Apoltolatushumilitati , atque inhr- mitati noftre di vinitus credi
ti munere aflidue ur- t^*t gemur, illaanimum noltrum acrius, vehemen. ^SM
tiufque angit, & lancitut follicitudo,quam de HorentiflimiolimPoloniz Regni
rebus formida- biliTurcarum potentia, atqueiramaniutelum. tnumin difcrimen
adduftis, corde jugiter verfamus : quisenira aliquo honoris Dei zelo,atque
pieutit f enfu prxdi tus in luduofam tampotencis, untaque rerum pro Chrittiana
Religione fortiter eeflarumglorialonge, latequefulgentisRegnifaciem mentisocu-
losabfquelacryTnisconiicerepoflii/ Quisadgraviflima, qux uni- verizChriftianz
Reipubticz imminent pericula, non expavef- cat/ Expugnattfiquidem nuperCamenccia,
quzinfenfiflimorum Chriftiani nominis hollium impetusnonfemcl cohibuerat, atque
fregerat, immitisTurcarumTyrsnnus , eofucce(luinflatus,pro inexplebili,
quafiagrat, dominandi , imperiquc (ui conrinia dila- tandilibidine,
viUriciaarmaquaauaversum circumferre» arces, , oppida, civiutesi
&provinciasdcbellare, populosfervituteop- primere,
&milerandamincaptivitatemadducere, ac Mahume-
ttnxperfidixabominatioi>emvi,terrore, dolo, omnique conatu
SnagroDeiviventisplanurenonceflat, totamque Rempublicam Chriflianam ctade
involvere molitur . Verum exclamare licet cum Propheta: S*h dtHit im tureptimtm
/«/«*, C> JfrutlwJlumtkSut? timut,tmi ptttuvimui? lta elt plane , longanimem
Dei iproritanthominum flagitia, cjufque viodiUam accer- i, u*m , ut lubjungit
idcm Propheta ; StlutTumt im viit tjmtmm- bt)Urft mtt uudtvtrunt Ugtm ejut,
& tfudit fuper m initiuMmtm furirhfui, &ftrttbtllmm : fed qui pius eft,
mifcricors, & cle- mens,patiens, &multxmilerationis, qui non vult
mortem pcc- catoris, fedmagis, utconvcrtatur, &vivat; cffundetiiinosdi-
vitiasmifericordixfux, fi iniquitatesnoftras, quibuseum offcn- dimusnimis,
humiliconfeflioneagnofcentes ■ illafquedignis pe- nitentix fruUibus expia rc
fatagentes , offcramus ei cord is contriti holocaufta, &orationesnoftras
jejuniorum, atquc elecmofyna- rum viribus roboratas, tanquam incenfum
luperalureejusadolea- Tnusinodoremfuavitttis. Hoc iuquc unanimichariutis
fervore agamusomnes, Patremmifericordiarum, &Deumtotiusconlo-
lationisconcorditerinvocemus, ut Dominatorexercituum, qui conteritbellaabinitio
, crigat brachium fuum , ftcutabinitio, & allidatvinuteminimicorum
noftroruminvirtutefua , &quiucit paccm in fublimibus,
illcfidelesfuosfortiter vincat concordiz ncxu, &induatfortitudine, qux
decreloeft, ut hoflesnoftros, qui in multitndinecontumaci , & liiperbia
venientes hzrediutem Dei noftridelercfatagunt, protcgcntcDomino, incujusmanuclt
falvareinmultit, &inpaucis, diflipent, &difperdant, atquci
Chriflianorum cervicibus longe' repellant: quz, utfruUuofius , majoriquefpiritusardorcpcTagatur,
ex priflinoRomanz Eccle- frz ,oranium Matris , & magi (trz more,celeftium
gntiarumThe- fauros , quorum difpenfationem nobis commifit Deus.in przfenti-
busneceffmtibusaperire, &liberalimanu crogare dcccrnimus • Igitur ex parte
Omnipotentis Dei Patris,& Filit,& Spiriius lantti oranes,&
fingulosutriufquefexusChriltifideles,umin AlmaUr- be noftra , quim extra eam
ubicunque locorum conflitutos , Apo- ftolicaauUoritatepaternerequirimus,
monemus,&hortamur ad infrafcriptadevotc peragendum , acad Deum Salvatorem
noflrum toto cordeorandum , ut per vifccra mifericordiz fuz Religionem
Chriftianam, fidemqucCatholicamtucri» &protegcre, ncfario-
rumqueilhushoftiumTurcarumimpetu» reprimere, vircsconte- rere,
&confiliadi(lipare, Polonorun» animos diflidiis dirtraUos reconciliare,
acinpriftinzchariutis, atque unionis compagem reftituere,
PrincipibusChriftianispacem, & veram concordiana donare, &
firmiterfolidarc, corumquevires,&confilia»dtute-
lamCbriftianinominis,SanUzraatrisEccle<izcxalutionera uni- re, augere,
firraifqueprzfidiismunire, ac piisomniumnoflrum laboribus,
atqueconatibusfcliccsfucccflustargiri dignetur. Non
enimdeOmnipotentisDeiMifericordia,acBeatoruinPetri , & Pauli Apoftolorum ,
cjus auUoriute confifi ,ex illa ligandi , & fol- vendipoteflate,quam nobis
Dominus, licetindigniscontulit,uni- ver(is,& dngulis utriufque
fexusChriftifidclibus in Alma Urbe no- ftradegentibus, quifolenniproccflioni,
quamaliquadieproxime venturz hebdomadzabEcclelia Saouz Mariz fuper Mincrvam ,
acEcclefiamSanUiSunislai Nationis Polonorumdeeadem Urbe non Patriarchis ,
Archiepifcopis , Epil copis, quos in Romana Cu- ria adcflccontigerit, ac
Chriftianorum Regum, & Principuin Oratoribusapudnosexiftentibus, Przlatis
quoque, &Ofliciali- busejufdemCuriz, UniverioqueClero, &Populobencdicente
Dominoagemus, devoteinterfuerint, vel Sjoannis in Latera- no, Principis
Apoflolorum , & S. Mariz Majoris Ecclclias , feu Bafiiicas, velearuraaliqua
intra (patium ejufdem, velproxime> fubfequentis hebdomadc faltem femcl
vifitaverint:ibiq; peraliquod temporisfpatiumdevote, utlupra, Dcuuioraverint,
acquarta» &fcxu fcria, acSabbatoalterlusexprzfatishxbdomadis>ejuiM-
vcrint, & peccau fua confelli , SanUiflimum Eucharifliz Sacra-
mentuminDominiAdieimmediate fequenti, vel alia die intnt eandem hebdomadam
reverentcrfumpferint, ac pauperibus ali- q,aameleeraofynam ; prout
unicuiquefiiggerctdevotio, erogave— rint; czteris vero extra Urbera przdiclam
ubicunque degeoti- bus, qui EcclefiasabOrdiaariis locorum, vel corum Vicariis
> feu Officialibus , autdeeorum mandato, & ipfis deficientibus 9 pereos,
qui ibi curaraanimarum cxercent, poflquam ad eoruna notitiarrWiz
noltrzpervenerint : defrgnandas, vcl Ecclefiarumhu- julmodi aliquam fpatio
duarum firoilitcr hebdomadarum i publica- tionedefignationisperOrdinarios »
veleorum Vicario», fcuOfli- ciales; &alios, utprzfertur, faciendz decurlu
harum faltem <emel vifiuverint, ibiqueutfupraoraverint, acquarta, &
fcxtt fcria, acSabbatoaltenusex hcbdoraadishujufmodi jejunaverint ,
pariterquepeccatafuaconfefli, ac indie Domin ca imrncdiatcle- quentiv
vclaliadieintraeandem hebdomadam Sandiflima Com- munionerefedifuerint,
&pauperibusaliiuameleemolynam, ut przmittitur, crogaverint;
pleniflimaraomniumpeccatorumfuo- rum Indulgentiam , & remiflionem ,
ikutinanno Jubilzivitittn- tibuscertasEcclcfiasintra, &extra Urbem przdiUam
conccdi confuevit, tenoreprzfentiumconcediraus, &largirpur. Navi-
gantcsver6,&iteragentes, ut, cum primiim ad fua fefe domici- liareceperint,
fupralcriptisperauis, &viiiuta Ecdcfia Cathe- drali, velmajore, aut
Parochialiloci corumdomicilii , eandem Indulgentiamcontequi poflint,&
valeant.Regularibusautemper- lonisutriulquclexus,
etiaminclauftri»perpetuddcgcntibus, nec nonaliisquibufcunqueumlaicis,
quaraEcclefiallicis , fzculari- bus, vel Rcgularibus, etiam incarcere, autcaptiviute
cxiftcn- tibus, velaliquacorporisinfirmiute, fcualioquocunqueirapedi-
rnentodetentis, quifupraexprefla, veleorumaiiquaprzftarene- quiveriot,
utillaConfeflariuiexiamapprobatisilocorum Ordi-
nariisantcprzlentiumpublicationem > fcuapprobandis,ei in alia pietatis opera
commuure : vel in illud proximum tcmpus proro- garcpoflit, caqueinjungere, quz
ipfi pozuitentes eflicere pote- runt, pariterconcedimus , &lndulgemus.
In(uperoranibus,oc fmgulisChriftifidelibusutriulquefexusumlaicis, quim Ecclefia-
flicis, izcularibus, & RcguUribuscujulviiOrdinis , Cougrega- tionis,
&lnllituti, tamin UrbeprzdiUa ,quimcxtraeam«ubi- quelocorurn, utprzfertur,
degentibuSfliccntiamconcedimus, & facuitatem, ut ipfiad hunccneOumelitcrc
pofluit quemcun- quePresbyteruraConfeflarium , umlzcularem, quim cujulvis
Ordinis, &inftitutiRegularemexapprobatis, nt przmittitur »
ilocorumOrdinariis, quieosab cxcoramunicatioois, fufpcnfio- nis,
&aliisEcclefiafticisfententiis, &cenfurk, ijure, vel ab
hominequaviscaufalatis, fcuinrliUi,, necaon abomnibus II catis, exceflibus,
criminibus, &delidis,quantumvis|ravibu« , &cnormibus,
etiamlocorumOrdinariis, fivenobis, &Sedi A- poltolicz,
etiaminlittcrisdieCo5nzDon>inilegiloli«i» conten- tis,
&aliisperquafcunquenoftras, autRornanorumPontificuna przdeceirorum
noftrorumConftitutioncs, quarum tenores prx- fcntibushaberivolumusproexprellis
quomodocuiviue relervati» infbroconfcientiz, &hacvicetantumabfolvere,
&libcrare»a- leant. Etinfuper votaquxcunque (Rcligionis, &Caftitatisex-
ccptis) inaliapia, &falutariaoperacommuure, injunUatamen eis,
&eorumcuilibetinprzdidisomnibuscaribuspcenitentia fa- luuri , al iis
ejufdem Conleflarii arbitrio injungendis . Qu aproptec tenoreprzfciitiurain
virtutefanUxobcdientixdillrictc pratcipi- mus, atqucraandamusomnibus, &quibufcunque
venerabilibu« fratribus, Patriarchis, Archiepifcopis, Epilco^is, &aliis
Eccle- fiarum', Przlatis, acquibulcunqueOrdinariislocornra, ubicun-
auccxiftentibus, eoruraque Vicariis, & Ofhcialibus, vel iisde- fscicntibus,
illis, quicuramanimarura excrcent , ut cum pr.x- fentiuralitterarumtranfumpta,
autexerapla, etiamimprcfla ac- , illa ftatim abfqueulla raora, rctardatione ,
vel impc- dimen- De Tertio Ecclefiae Praecepto. 47 dimentoperfuai Ecclefia»,
&Di_sceIes, Provinciat, Civitates, Oppida , Tcrras, &locapublicent,
&publicarifaciant,Ecclc- fiamque, fcuEcclefias vifitaodasdefignent.
Nonintendimus au- temperprzfentesfuperaliquatoegularitate publica, vel oecul-
ta, nota, dcfc-u, incapacitatc, leu rahabilitate, quoquomodo
coiuracladifpcnrarc, vclaliquamfaculutcmtrUmercdifpenfandi, feu habilirandi,
&inpriftinumftatumrcltituendi , ctiamin foro confcientiz, ncqueetiameafdem
przlentesiis, quianobis, & ApoltolicaScde, vclabaliquo Przlato, leu Judice
Ecclefiaflico excominunicsti, fufpenfi, interdiCli , feualiis in fcntentias ,.
& renfurasincidifledeclarati, vel publice denunciati fuerint, nili
intratcmptisdiclarum hcbdomadarumfatislcccriiit, autcumpar-
tibusconrordaverint, ullo modo filftragari polTc, aut dcbcrc .
Nonobilantibusconftitutionibus» &ordinationibus Apottolicis,
przlcrtimquibusfacultasablolvendiincertis tunc exprcflis cafi- bus ita Ronuao
Pontificipro tcmpore exiftenti rclcrvatur, ut etiamfimiics, vcldiflimiles
Indulgentiarurn, & facultatum hu- iufmodiconcelliones, nilide itli*
exprefla mcntio, aut fpecialis nerogatiofiat, cuiquamfuffn^iriqueant, necnon
rcgula noflra denoncotKcdcndislndul3cntii$adinf)ar,& quorumcunque Or-
dinum, &CongrC;',ationum,fiveliiftitutorum Rcf.ulariumetiam juramento,
confurnatioiic Apoftolica, vcl quavis inlirmitate alia robor.itis,
(tatutis,&conluctudinibus,priviIcgiis quibutcumque indultis,
&litterisApjfioliciseifdem Ordinibus, Congrcgatio- r»ibus , &
Inftitutis, illorumqucperfonis quomodolibct concef- fis, anprobatis,
&innovatis, quibus omnibus, & fingulis, e- tiamfidcilliscorumque totis
tenoribus fpeciilis, (pecifica, ex- prefla, &individua,
nonautemperclaufulasgeneralesidem im- portantes, mentio, feuquztis alia
cxpreflio habcuda, aut ali- qua ali» exquiiiti fbrma ad hoc fervandaforet,
illorum tenores przfcotibusprofufficicnterexprcllis, acformam in eis tradium
prolervauhabcntes, ac vicelpccialitcr, nominatim, &expret- scadeffeclum
prrraifforumderogamasczterifquecontrariis qui- bufcunquc.
Utautcmpr_lcntc»noflrz, quzadfingula loca de- ferri non poffuntad omnium
notitiam faciliusdeveniant,volumus , utearundemprzfcntiurntranfumptis, fcu
exeraplis, etiim im- prcflis, manualicu/usNotariiduplici fubfcriptis, &
Cgillo per- ionsc in dignitate Eccleiiaftica conllitutzmunitis, ubique loco-
rum, & p.entium eadem prorltislides habcarur, quas hiberctur
ipfispraelicntibus , liforcntexhibitz, veloftcnfx. DatumRom» apud S. Mariam
Majoremfub Annulo Piicatoris Pontificatus notlri anno tettio - l.Cc Slufius .
jlnno a Nativitatit I> N. ftfu Cbrifli Mtlltfimo ftxeenttfimo ftftuarrfimo
fttunJo Int. X. dit viri t. Menfii Novimbris Pontifi- eatus , SanCtif. <»
Chrifio Patris , & D. N. D. CUmtntit X)< vi- n» Previdentia Poft X. anno
tjits ttrtio fufradicium Brtvt a$m xum , & fubticatum /uit md vatvaf
Dafiiica Lateranenfii , Prin- tifit Afoftlornm , & S- M*rit Montit de urbt
, & in Camfo Fitra , ac aliii Iteit foiitit , & ctnfuttit Vrbit ftr nu
Grc%trinm Stagium Saxciif. O. N. Pafa Curforem . Cantm Francifthinsit Jto.
Curf. Homt,& itrritm Panermi , tx Tyfografbia Petri.C»/- futt tmfriforis
Camcralis 167}. lm\r. CuttMtnus G. & V. G. Imf. R. hffult. r. TRACTATUS Dl^
JUBIL^O CONCESSO A SANCliSSIMO CLEMENTE DECIMO. IN novcm Capita dividitur hic
tradiatus . Primum dc Publicationc Jubilafi . Secundum dc Confeflbre cfiecndo .
Tcrtium dc Confeflione etiam refervatorum . Quartum de Commu- nionc. Quintum
de vifitatione Ecclefiae . Sextum de jejunio. Septimum de Elecmofyna. Oda- vum
de comrautatione Votorum. Nonum varia. Quxftio incidcns de Indulgcntiis n«n
transferendis, & dc Indulgcntiis apocryphis. CAPUT PRIMUM. Dt PublitAliona
Jubilai. [Rdinariushabens tranfumptum, vel cxcmplum im- prcflumBullz Jubil.xi
teneturfub mortaU, eampu- blicarc; quiafecusdeficerctinregravi; qui veniant hic
nomine Ordinarii , dicam ct.n.t. . z Quamvisautem Pontifex mandet, ut
Ordinarius flatimfineullamorapublicet; tamennon excluditur facultas ali-
quantulumdifferendi, quandoextatcaufa rationabilis: ita vide-
musinaliquibusdicecefibuspublicari Jubilzum, primbin Civiu- teprzcipua,
&deindeinOppidis, exaliquacaufaprudcnter vifa abOrdinariis. 1 HincmultisTheologisconfultis
: Pellizzarius dt monialikui f.9.».ti.ait , Or.Iinarium pofle pro monialibus
ditferrc publica- tionem per quindccim dies , poft quam publicavit in eadem Ci
vita- te: idqucobillamcaulam, qu6d Sacerdotes pro monialibus au- diendisoccupanturantca
inaudicndis fzculaxibus confluentibus ad.Confefliones . * 4 Q^ilicdtpofTit,
nonintcrcft Proceflioni publicationis, nec peccat, necofficitacquifitioni
Jubilzi . 5 Nonncmopuut, quemlibetpoflclucrarijubilzumcxvipu-
blicationisfaQzRomz, vdalibi; fedcertenon cft audicndus :
quiaPontilexfingulisOrdinariis publicationemdelegat. 6 Ubinullafitpublicatio,
utin locis infidelium : lufficit quz- libetnotitiajubilzi :
aflignatioautemEcclefiz habeatur a Paro- cbo, vel 0 hic, aut Ecclefia defit;
commutet ConfefTarius in aliudopus:quodfinequehicadfit, non potcritacquiri
JubHzura: quiaPontifesexprelse , non niG Confeflariiscommutationem com- mittit.
' 7 De itinerantibus , & navigantibus-fic difponit Pontifex : Navifanttt
vtro, & ittr agtnttt tmm frimitm ad fua domieiiiaft rectferint, fafra
fcriftii oftribut ftracTu , & vifitata Ettltfia Cau tbtdrah, vtl majerti
vtl Pantbiaii loti torum domieiiii: tanitm bodtslitntiam toaftqui foftnt.
RE^Uresornniooexpe-taredcbent publicationem Epifco- piiquodetiimaliquidicunt,eosnon
teneri expeclare,fed ipiorum Superiores pofle Jubilzum publicare, Ecclcfiamque
de- fignare, quiafuntexemptiabEpifcopis, &eorumOrdinariusefl "TiW :
non habet folidum fundamentum : quia Pobtifex Or- Tambtd* Iritopt. EeeUf.
dinariolocieacommittit: atluperiorReligiofusnon eft Ordina-
riuslociabfolutediilus, licetfit OrdinariusfuiConventus : no-
minecnimOrainiriilociufucommuni, quem forvat Pontifex ,
quandoloquiturcumpopulo,intelligiturOidinariuj fzcularium, nonvcr6Religioforum.
Publitatio fro frofentibut, vtl abftnttbus . ■ 9 TAmver6quzrcshicprira6, fi
quisinitiopromulgationisln- J veniatur infuaPatriav.g. hic Panormi: ubi
Jubilzum pu- bhcatum : fed llatim ob fua negotia hinc difccdat : & li
quisad vena, feu percgrinus hic etiam codcm tcmpore exiflat > lcd
pariterditce- drrede eat, &deniqucfiquishucadveniatpoflinceptam hebdo-
madam, &coe*turi1atimdifcedcre: quzres (inquam) quld hi facient,ut ritc
Jubilzum lucrentur? a 10 Refpondeo: alterum ex duobusrcqtieutilius remediis
eli- eant : vcl libereproficilcanturad fua negotia, &cumrcdicrint ,
feipervenerintin fuaspatrias, faciantopcra injuntla, ficuri iti- nerantes,
dcquibuswMo».;. dixi, iienimfunt cenfendi itine- rantes proptrr
impendcntemdifceflum; vel peunt i Confeffa- riocommutationeincorumoperum, quz
ante dilceftum exequt nonpolfunt, hisenim utpotcimpcditis, conceditPontifex
ulem opcrumcoramutationem: &exaliaparte: quia flatim ac aliquis
invenitnrinloco, ubi Jubilzumpublicatur, acquiritjus ad illud omnimeliorimodo,
quopoteflibidcmacquirendum, ide6 pote- runt hocmodoacquircre. tt
Imm6prop:cridemjus, quod pcr didlam przfentiam acqui- ritur;
ille.quiczpitaliqualacere, poteritcztera exequi in iti- nere,
veletiamcxtralocumjubilzi . Sjlumobftarepotcft vifiu- tio Ecclefiz , fed vel
illam vifitetante difcefluro , vel fi non poteft , commutetConfcflarius
vifiutioncm hanc. Diri (nanfttifi) nonautemdixi {nimvnU) quiarationabiiiter
impcdiriscommuUreConfcflariuspotefl cx concefTionc Pontificis, non vcr6aliis
mere nolentibus . u Quzreslecund6: qui pervenithuc, Panormum v.g. ubi fit
iubilzum, fedpcrvenittamurdd, utiolum in dicultimiSabbati icinvcniator: potcrit
nclucrari Jubilzum ? Rclnondeo propter dictam rationem , qu6d flatim acquirit
jus lucrandi Jubilzura : (anc potcrif, commuutis a Confef- fario operibus , quz
facere in illa temporis anguflia ncquit : isenim tunc legitime dicitur
impeditus: eundem pofle fe ge» rere ut itinerantem, & lucrari Jubilzum in
patria, conftatex dicl.s. 1 : Quzres terti6 ,fi eadem hebdomada hi c Danormi
publicerur Jubi.ium, & in eadent publicetur Montis regalis, poflit ne blc
ero- D garc 48 .Tra&atus de Jubilaeo. gareeleeraofynam ,
&deinde«e*luic*t<Ta, t\ Gc Jubilxum ac- nimismanifeftePonUfctrequirit
approbationem illiut Ordinatii quirerc? . loci , qui limpliciterulisclt
incommuniufu loquendi, nam (/I- Relp. fineConfcnarnleSitimacomrautJtioncnon
pofle , quia tuti modi ditebam e.t jt.S. ) in hujufmodi Bullispopulodatis, Pon-
folumacqmriturjusadjubilxum, politisoperibus io ea promul-
tifexcommunibusvocabulisutituf : conrirmathocdeLuKoex in. gationercqmlitis,
nonvcr6polit.sopcribuieiviaUerius publica- convenicnti:
iiamlequeretur.qu^dSaccrdosfxcularisDoaappro- tioms ; , lta de Lu»o Aift.ij. d,
Pacn.a.n-j. batus ab Epifcopo , fed approbatusi Supcriore Reiigioto ( c«tc po-
i* Quaeresquarto, poilumneincipereopcrajubilzi v.g. elee- teftcxtra
Jubilzumprofuisfubditis )eflctaptusproomn.bu5tem- mo ynam, vcl vilitationem
Ecclefiz, antequam lubrizum pro- porejubilzi, velfaltemproomnibusRcli«iou\
illiusCoovrntus mulgeturv.g.mane, fipublicatiofieretcircameriJiem? Jlludigitur,
quod nonnullidicunt, quoJ Rcligiofusputdtper Relp. nonpolle, quia
iJonfiu^tleRitime, nilifiant exvi Jubi- JubilzumeligcreSaccrdotcmapprobatum i
lolu tuoSuperiotc . Iripublicatinonverdpublicandi, deLugoii/rf. fali6dicitur;in
nollroeniro, &firoili Jubilzo rcquiriturapproba- if Quxrcsquint6,
lihicPauormiv.g. lucratusfum Jubilzum tioEpikopi, icuOrdinarii loci, ut difluin
ell . ( quod idem elt)li>dulgentiam (quzcerteefiabtoluteplenaria ) fcu (quod
idem ell)lndulgentiam(quxcerteeliabloluteplenaria) poiTum ncalibi v.r. Mellanx,
II me illuc confcram, quando ibi proroulgatur Jirbilxnro , iterum lucrari ,
& i refervatis iterum ab- folvi, &.c. Rclp. probabilitcrpofle,
fuftinent Enriquez, Moronus, plu- relque apud pianamjquia Jubilarura eft
privilegium localepro per- fonis, qux intiliiocoquomodocunqueinveniuntur;
deLugo/.r. «.lai.fatecur, hancfentcntiamcfteprobabilcm, fcJipiiefequitur
■egativaro, quamdicitelleptobabiliorem. 16 Dices,
fibisegolucrarimododidoJubilcumpoflumPanor- mi, ccMcftanx, mult6 nugispoflem
illud lucrari Panormi , hoc eft in prima hebdomada, 6c itcrum repetendoeadcm
opera in heb- domadafecunda ? Refp. id tibi probabilitcrconcedo, uttibiconccdit
Moronui/. t. n um , • r> j . & Pa fjual igii 5 dt JubiUe qu.z 1 . &
q . 1 } 8 . & confequen- terablolvi iterumpoteris irefervacis, &
obtinere commutatio- Dt Cenfc{f*ri* tlittnd*} t /^VUamvisinaliquibus Jubilxis
olim conceflis dubitaretur , quinamConfeflariuscllet, a volente Jubilxum
lucrari , eligcudm; tamcninprzfenti CLEMENTIS X. omnis du- bitatioahhtaell; debetenimcflcis,
qui ab Epifcopo, fcuOrdi- nanolociapprobatusfit; non igiturabOrdinario
pamitentis, vcl Conlelloris. • 1
QyiautcmcftapprobatusabOrdinariolociprocertisperfonls ponpotcllcligi,
nifiidifliscertisperlonis, ncc, fifiniit tcmpus approbtionis: quxego
univerialitcrdpcui i»rr.^ MuU* Cruciat* csf.lt J.l. «.10. VurUtu Cenfef,
CnfeffarUt Rti,tit(crmm m «h* *ffr*imim ? 1 Uidcontra?
pofluntncReligiolieligere, r« hoe Jubileo \i aequircndo Saccrdotera,
quifitapprobitus abOrJinario locilzcularium, oonauteraqui <it aoprobatus ab
ipiorura Supe- riore , vcl ipfo Superiore non confentiente t Rclp. poftc:
NamrevocanturiPontificeomnuprivile.V^qiK habent Religioncs, nceligant
Confeflarium iion approbatura ab ipforumSuperiore. Ratioautem, qu6d poflint,
maxi.ne fuoda- turineo, qu6d hzceleflioConfeflariitemporejubilzi, quipof-
fitabfolvereReligiofosabomnibus; ficutifxculares, ctiamire-
iervatisinRcligionc, nonotficicreiigiofzObfervancix, ctim iit de rar6
cootingcn; : tumquia admodum IruCtuola eli ad fcdandas Rcligiolorum conlcientias.tumquia
va!delibcra,cVampliflimaron- cediiurlidclibus hzcfacultas;
&mirumfanc'ellct, ficMnonpro- dcflet tot numcro Rcligiofis; tum quiadcniquc
praxis Rcligiolo» rum etiain timoratoruin ufu iploidem confirmat . 9
Mult6magispoftuntNovitii cligerc Conieflariura approba-
turaabOrdinariolocifarcularium, quia Novitii in iavorabilibus veniurayiomine
fzcularium . » 7»/». ne Rcliiuofi Societ. ! T TNoiteeleflo, potes eligercalium,
vel alium temporc VJ Jubjlzi, CCabhoc petcre commuutionem voti, abillo ablolutioncmrclcrvati;
quiatuocomncsConfcllarii, funt unius rationis, fi legitimeabO.dinarioIoci
fintapprobati ; imm6 ctiara inccptamConfcllionemapudunum . potcris
Jubilzitemporcper- iiccrcapud alium approbatumab Ordinario loci , mod6 huic
orauia peccata non abloluta deponas . 4 Et clapfojubilxo, nonpoteft, nifiiauno
cafu alius eligi ; calusautcmumcuseft, quandoquistempore Jubllzigravatus rc-
fcrvatishabuitiConfcllarioproptcrcaufasrationabilcs (quaitao-
gammoxi>»^.tlc>io.) dilationera Confcflionu facicndx poft tempusjubilzi :
namtuncpofletpoltcieligereeundem , qui illi diilulitConfcflioncm,
quamvishicConfcflariusfueritapprobatui iolum pro tempore Jubilzi i Et ratiocft
, quia caufa anud hunc jam carptafuit; underadicauinipfofuitjurifdidioquoad
ulcmPeni- tentem . % immo poteftetiamaliumtunc, vclaliumConfcflbrem elige- re,
quihabcattamenapprobationcmabOrdinario proablolvcndis mortahbus, licetnon
proreiervatis, id quod diUioClius dicara». io.ciciterumf.3.j».s. 1
T"\Ices, AtGregoriusXllI. prohibuit . xJ Jtlufruipoflintjubilzo, nificum
licentia , 6c voluntate Supcriorumfuorutn, utdifcrtchabcturin compcndio
privilcgio- rumejufdemSocietatis Vtrb. Ab[olv»%.it. & vtrb.Gr*ti*r*m*(*t |A
quidigiturdehisdicendum? Refp. prim6. Idemdiccndumefle, quod diflumeftdecxte-
risReligiofis, idquodconllatex declarationibus datis ad variat Provincias i
P.Geuerali eiufdem Socieuris, qux referuntur in rcfponiis Generalium Socictatis
virb. *bj»luti* , & J*U- numnu.z.&ftqntntibMi, quX fuilt ejufmoJi. 1
Cumform* fnbiUi unituique dtt hktrtatem etigtudi Confrjf». tium, nulnfunt
deftin*nd,fr»n»9ri,Cenfrjf*riii% ftd enctdtnd* **i-
tutqutf*tult*ttltitn4i*li*u*mtxdamt!tittiC*nfc(f*riit *ffr«b*tii, ut Lu
libtrtute fermiff* , *ra v*Ue turitii tnquiraut , num tti*m exctnm eitzifefit
P«l,\ $.Junii tib*, l Siu**d* in BuiU tom *mpU petefJt ceneeditur tligrndi
Cenfejf*. rium, ut inpoflrtmntcmctjfnfmt % ItbtrumtjittiAmneflriiciuifittritui'
vii*pfreb.ito, fivealtermt ardtnii bXt!ist*[o: five (tuuUri, Aufhi* ,
G*!ieb.pirP.Ct*udium, Aquit*nit 1 j);. /.4. 4 Hme tjuMtde
bnlUt*m*mpl*fittfi*iemtenctdtntrrvoc*tqufeu»^ queprtvitefi*e»nlr*f*cientU,
ftcuti f*chm e(i infirexim*, non f— tifi Sociiui vi frivilept Vtrb. Abjeiutio
«. ll.fuu dtntfnrt b*atf*cutr». ttm F!*nd. f. feft. 1 6 1 i. /.4. j
Sonefinect(ftnt{triitunejudit*rt; (tdfathtfi, ip(um txemfUt
BttUtfublicipropontrt , tmiff* dtfi%n*titne ttnorum Confe(f*ri*rum , CT
omnibuif*ctrttibtr*mf*euit*tem ctnjitcidieuilibet Con(eff*rio $** tittnttt.
G*U. Aufiri*, Fttnd fefirejcriftum i Patrt CUud.Aquil*. ni* 1691 . in e*demverb*
d.unm . 0 SScdfi informuJ* Dipiomatit aiiquid dubti eeeurrat circa amplitu.
dintmfacuttatii , etnfultndi [unt Docterti , & tam GUud. Rht». UftT.i.Jnlti
I tf Jo. CenfJfnrUt a) que affreUndm , 6 Th Stexnonrojubilzoapprobandusab
Ordinario ioci, intcl- JEi ligimusauterapro Ordinarioloci Epiicopum, Vicarium
C.encralcm cumfpeciatt man Jato , Vicarium item Generalcm ; Se- de vacan te ,
cum limili fpecial j mand«o ; A bbates denique tcrrito- ru , oc Epilcopalem
junfdiflioocra habcutei . 7 R°gas: anfxcularis, vel Religiofui poflit eligere
Confcfla- riumRcIigioiumapprobatumdurauxatiPrzlato. ieu SuDenore fuoReligiofo.
T"™ C~ ^1P'kt f?r°nUt eeB'*'n»rr-™f''»»r*}Au,, rtfpenf. 98. ait, ef-
feprobabiliflimum, qondpoflit; quut finqoit; Cenvtntu, Rtl,Ve- m, nen efi leeu,
If.fcofi , f*d Sufarieri, R,li.i»fi , quare Sattrd», ZlkU,
u'*2u'^betW^'»"m(uiSuf,ri,r,,\ dicetur fufictnttr baber*
-pproban^tmordinariifuileti,, idtfi [ui Cenvtntu,: fed profeflo crtaConr°r. r
n0" 1 ncK«tiv^ relpondendum eit , ut do- cetcontraBonaciDara, deLugo^.*OJM.t,i.
Etratiocft, qu« 7 T Am vcr6demonialibus, itemideradicendumeft, potTelci- J
licetiaforoconfcientixtura valide, tumlicite, pcrindeac fxcularcs,
etiamfiConfcflariinonfintipecialiterpro ipfis ippro- bati, dummodofiat abfolutc
approbati i loci Ordinario. Lcgite Moronum 1.145. & PjI q- de fubiUoq.n^. 8
Didiumelt (froforoeonfeienti* ) nam cxter.im pro foro externo
variaiprohibitioncslblcntpromulgareEpiCcopi, quilorufsc mo- niales,&
Confeflarium punirenc ( led an refleajuntdidli Moronus, & Palqualigusciuti
, ipfi vidcant. ) Vc\\iw\\nloc.(up.cit.mu.\i.
nimisindulgetejuimodiprohibitionibus. SiquisConfeflariuscflet itaindignus, ut
Epifcopus gravi caufa fpcclante ai Confeflionem tollerctabipfoapprohationera,
tuncmirum non ioret, fiis&in- valide, &iilicite,moniales, vclaiiquos
quofcunquc ablolvcret . I De Tertio Ecclefise Praecepto. 49 9 ¥ TT
munusluumreaeobeatConfeflarius, debetinhoc Ju- \J
bilzofaluurespasnitentiaspcenitcntibus imponere ; id enirocxprelsehicraandatur:
&quimvisnonnullialirer id inter- pretcntur, umenquoddicimus, faltem
tuUuseft.&folQmcon- ccdimus, pofloaliquantoinitiorcsimponi . Dt Ctfihut nftrvMtit Uttrtm zo
10 S*lisf*a» p*rtt. MUnusitemConfeflariieft, iroponere prenitenti utisfa-
dioneropartis, quandoeaneceflariaeft, debctqucom- ninoprzmittianteablolutiooem
: fccusConfeflariuspeccabit con- tra jus partis . Id quoddiuiodius diximus w
tr*H. dt BulUCrutUt* ttf.it. 6.7. * II Qtiid,Gomnibus penlatis, poenitens
fitimpotcnsad fatif- faciendum/ Refpondeo, inhoccalunihilfeingerat Confcflarius
proforoeiterno: at pro foro confcientise, fivead facultatem ,
quamhabetabiolvendiConreflarius, addatur hzcclaufula (*bf*t- v*f*tisf»a*p*ni)
(ivefinonaddatur, probabile efl, propter di- clam impotentiamfufncerepropofitum
fatisfaciendi , vel cautio- ncm (dequadixi Lt. ) quod, quando prxnitens
poterit, fatista- ciet, &Gcpofleabiolviinforo confcientise l itatamcn, ut
non turbcturforumexternum. 11 PrudenterautemDocloresmonent,
netedecipiat,ampliG- Candofuam impotentiam, pcenitens. fettfias Cenfejfnrii in
*b[*lvtndis ftctatit, & CtnfMril . 1 i T T Is verbis hzc Poteflajconccditur
i Pontificein noftro Ju- J J. bilaro, quzadmodum amplaeft. 14 SuiCinft[f*rii,
ait, petnittntttakimnihui txtemmunitnlitni. M>I| fufftnfieniius ,
&»iiiiftnttntiit, & Ctnfnrit ijnrt , vtiabhe- mmt, au»viie*u(»Utit,
fiuinfiiait, ntc n*n tmnibut fice*til, tx. cefibui, eriminihut, &dthHity
ttiarn Ittirum Ordinnriit , ttiam ih , vtl in auibuftnnan* ntfttit filvtrt ,
& libtrar* in f*r»c*nfcitnti* v*li*nt . Etpauldpoft. Stdntaniinfer»
e*nfci*ntU id tenttdimm fre Irrt. guUtitut*, lnt*f*tit*tt,
&c.Stau*Pr*d*tUr*tit, vtt pubtice dtttun. »infliau, mc nen emntbui
picenttl, Mr, pi*ntnmviii/avibui,&in*rmibus, <*m nebis, itiam inCctn»
Demiat rtftrv*. is eenflituti*nibut , h»t vict fntum ab. •idijfiUCtnfur*!,
nifiintr* hebd,m»tU fatiifttttmt, vtt eump»rtibuie*nc*rdavirUt . Illud (batvki
tmn- titm) explicabimusmoxr.a..a.u. ■ ij Qjjzrcsprimo:
PoteftncexvibujusJubilziabfolvihereGi forraali??
Rcfpondeo,quoniamemaoavitdccUratioi$acraCon- gregationeanno 1616. lub Alcxandro
VII. perquamexplicatur , nurtquamconcedieidmodipotcftatem in Jubilaris» Bullis,
vel Re- fcriptis, niQexprefljs verbisdiclaformalishzreus ablolutio con- cedatur
; in hacautemBullaprzfentisJubilzihzcexprelfio don adeft , proptcrei ea ablolvi
nequit . 16 Di&um e(l(h*rtfiif*rm*lis)aim Blafphemizhzreticales.vel
quzcunqueexternahzrcticalisacliofioeerrore intellcclus, ciim tunc
hzrelisformalis nequaquam Gt, abfolvi fane poterit . •7 Quz/es fecundo: Quando
ex JubiLzo, velalio Privilegio dimtaeltabfolutioexcommunicatioois; dcbetncdari
in foroSa- cramentali, hoceft, dumpornitens fufcipit Sacramentum Pce- nitentiz
; Refp. quamvisin Jubilzo, feu privilegio ponatur, ut ablolu- tio fiat io foro
Pocnitentiz , vel in foroconfcicntiz ; ramen potcrit fieriextraSacramentum
Pcniteniix", nam folum tuncopuscft tie- ri ,
dumpenitensfufcipitSacramentum, quando privilcgium fi- gnatcdiceret,utfieret
inSacramentaliConfeflione. Sanchez,alii- otie. Quoniam veroin przfenti
Jubilzohzcclaufula non adelt , potcritinrigorecxtraSacramemumfieri, licet folum
valeat pro foroconfcientiz , non autem pro foroexterno . Dico ( M Tiim ) nam
czteru m fatius eft , fieri in Sacramento Pc- nitentiz, quiatuncpcenitensmelius
dilponiiConfcfiario poteft ad propolitum non relabendi. 18 QUid, fieiufmodidilatus
incidatinteriminaliarefervata, potcrunt uc hzc ablolvi i Conteflario^ Rttp.
Circahocaliquidinnui»* 4- cr s- Etquidemqu6d poflic
ablolviabomnibuscominillisantr lcparatum tempusjubilzi, non eftdubiundum;
feddubitatiopofletproccderedcrelervatis, quc ibrtccommittet, antequam
iplcjubilzum , tieulnduigentiamper ultimumopuscxinjunaisacquirat; namtunc
Induigentia acqui- ritur. Etnihilominusrelpondeo, etiamab hisablolvipoHcabeo-
demConfeflario, qui dilationem dedit. Ratio hujus feutcntis ( quam licet ncget
de Lugu l.c.n.t x*,. ampledluntur Umen Alphon- lusdeLeone,
SantarelluscumDiana^. j. tr.»t.Tef.i*.7. ) eit, quis pofito,
quodConfeflariusConfeflionemprolongavit, totumillud tcmpusintcrmedium ulquead
Cantcflionem , clt tempus Jubilzl pro dilato. i Di*i(*ti*dtmCinftff»ri*)t\uoi
minusdubiundumeft:aam cztcrum pollieiquocunquelcgitimoConfcflario, qui
habetjuril- diclioneraadablolvendamorulia na.4. cy j. & iterum dicam
t.feij.nu.i. QuiaomnesConfeflariilegitiroe approbati funt vcluti unus proiis,
quijubilxumfumunt. ,11 Nota, poflecontingere, ut aliquis fumat Jubilzum , feu
acquirat Indulgentiam die Jovis v.g. quia proptcr ritionabile impe- dimentum
fuerunt illi commutau ieiunia feriz lextz 1 & Sabbati ,
aliaq,operafinieritdiclodiejovi$,in hocc-rgocaluinquirc»,ii,ispotk acqwlitam
Indulgentiam commitut relervau , poflet ne ex vi Jubi-
lariacquifitiabillisabfolvi ? Rclpondeo, nonpofle:
namfacultasabfolvendiirefervatiseft conceflain ordinc ad lucrandarn
Indulgentiam : Gcrgo hiccomple- teillamacquifivit, fpiraotproiplojubilzi
tempus, cjufque pri- vilcgia. ij AdvertitdeniqueConfeflarius,
quodlicetpoflittollirefer. vatio, &excommunicatio, invito posniterite, ut
diximus imtr. de tifilut. «*».»»». nu.ictamenperjubilzum, ut Sc pcr Bullam
Cruciatz, nonpoteft, illoinvito, tolli, quiaprivilegiajubilci,
cVCruciatzfuntconceflapcenitcntiipli , qui non potcft cogi ad uium lui
privilegii : quarediclam abfolutionem debebit ipfe petero iConfcflario;
Imonpetct, nihil poterit Confcflariui. C A P U T III. * Dc Confcfliooe. Pettflm
Ctnftfftrii U EX vijubilzi, quodolimemanaviteot mpore, quo fcri-
pGtCardinalisdeLugo tomumdcPtrniti ex caula aula, inTlia pia minnoftro Jubi- 1
OUlfinecul^patt,fcli^rum^cl^ccatIsm0rt*,iha*: * V4 idednoncontitetur,
angaudeatprivilcgioJubilzi,Indul- gentiamque luCretur , fi cctera imuncla rite
pr.eftct t a Relp. Sanchez, Enriquez, aliiquenegant, quia Confeflio eft
unumopxisex injundisomninorequifitis. Suarce,aliiqucaflir- maut;
quiacxinterpreutionementisPontificis, praxim tidelium fcientis,
quinonjudicantfeobligariadConteflionem, nifimotta- libusgra^entur;
intelligimus, Confcflionemnonpropteraliud in JubilzoiPontificerequiri ,
niGutquis ponaturin ftatu Gratiz , utraque fententiaprobabiliseft , nt utetur
ipfe Sanchez, licet fuam vocet probabiliorero . $ Quid, fiprzdiclus poft
acqaifituro, & elapfum Jubiizum recoracturalicujus roorulis refervati , i
(eante Jubilzi acqtfifitio- nemcommifli, potcrit neablolviabhoc oblito per
quemcunqu- Confcflariutn, quihabeat potclhtcm abfolvendi i mortalibus "
fednonirefcrvatis? 4 Rclp. pofle: fiquidemperacquifitionemjubilziacquifivit in
iententiaprobabilijusadbujudnodiatifolutionem, idqueetiam fi poftmultumtempus,
v.g.poftaonumrecordeturillius, veletiam aliorumcommiflorumanteacquifitionem
Jubilzi: tunc enim in KimaConfeflione, quamfaciet, debctillaclavibuslubiicere.ut
litimeablolvatur. ludocetSmchez, Enriquez, &aiu. 4 Ctsififui, vtl nen
Ctnftffut n»n rteifHtnt fnhiUmm. • 5 /^VUiperegitConfeflionem cumanimolucrandi
Jubilzum . W &temporejubilzifuitabfolutus etiam i relervatis , It poftei
Jubilzumnonlucratur, fiveGncfuaculpa, five cum cul- pa, remanetneabfolutus/ 6
Relpondeoamrmative ; quiaa^folutiolicetfuerit collau in
quidemaliaoperaiConfcfliriocommuuri, c*<-»m opera, fed nonConfclJio,
&Communio : Vcrumii lzoClementisX.utetiaminJubilcoCleroentislX.pofluntomnia,
etiaro Confeflio, etiam Communio, G opu< erit, pro iraped itis com-
mutari.Cc»^/«TO,(ajuntClemensX. & IX. ) fupr* txprtf* expref- fa
autemfupraerantomnia,etiam Confcflio,etiamCommunio) vtl tvrum
*li*u*pr*fl*rtpanit*ni*i ntauivtrint in *IU pittttit iftr» ctm. *mt»rt, vt
U*)UudpT*xim*smttmpuipr*r*r*T*p*^nt . }9 Hinccrgofequitur, Confeflariosei,
quifecitomnia opera rnortisabfolviturabexcommunicjtionc reicrvatl ( namtunc da-
sniuncta, tedeltin proximaoccafione peccandi, pofie, ut illurfl turabfolutioadreincidentiam)
dixirous Utr*a. d**bf*luti*nt*x. probcnt , concedere dilationem confeflionis .
Multitudo item coo- currentiumad Confcffiones, poteritnonurbeflccaufa, ut Con-
fcflordetdilationem; idemdic, fi pcenitenshabctroulus cenfu- ras, &intricaumconfcientiam,
poteritenina Confcflarius dare fiuicrationabilem dilationem . ordincad
Indulgentiamacquirendam, umen abfolutecollaueft, &oonad reincidentiam . Non
iu efle, quandoquis in articulo cemmunitntimis . Hzcautempcena
reincideatiztnncfolumincurritur, quando Pontifex ficfeexprcfscdeclant : atin
Jubilzoid non cxpriroit ; undelequitur, malefaclurumConfeflarium, G Jubilzi
tempore nitcntesabfolvo/etad rcincidentiam; dcbcteoim abfolvereab- Tamb. dt
Prtttft. Xttltf. 7 A« Digitized by Google 50 Tra&atus de Jubilso. 2 Atver6,
quinullamperegitConfeflionem, quIaforte,utdi- ximus». i . mortali pcccato non
gravabatur > licet alia injuncta exe- cuturusfit» uullo
JubiUriprivilegiogaudere poterit, quia tuoc ncc Confeflio pcraUa eft , nec
Jubilaeum acquiCtum . X Idrmdic, uquisconhtcreturoon habensintentionem acqui-
renj. JubiJmm: h.rc cnim Confeflio» licet alias legitime, Sc cumfructufaUa» non
efttamen ConfelSo privilegiata per Jubi- laeum, cum nonfaUafitexintentione
acquireadi illud, quae in- tentio oeceflariacft, ut piuldpoft dicarn . 9 Qjjid
dicendum de illo, qui fccit quidem Confelfionem , fed propter defcUum dolorii»
v.g. facrilegam illam tecit, & iovalidam? Refp. Ouamvishlcexequaturomnia
alia opera injuncla, noa lucrabitur Jubilaeum, necejusprivilegia : quia, cum lit
Dei ioi- rnicus, Jubilaei, leulndulgcniiar, & Priviicgiorum cx his con-
fequcntium particepscfle non potell . Quid, (iantc ultimum opus cooteratur?
Refpondeo, neque lurrabitur: quiainhacfiguracalusuootecitomniainjunUa, quia non
fecit Confeflionem, Confeflio enim lacrilega nulio modo confeflioefl. 10
Inllas: quid, fiillaConfefliofueritvalida, fedinformis. Refp. etiamconceflo,
quod dari poflit confeflio, feu Sacra- mentum pcenitentiae validum , otinforme,
qu6d innumeri Do- Uores negant , Bc concefloetiam quod hic per Contritionem
recu- peretflatumGratiaeanteultimumopus ; dico, eumnon lucritQ- rum Jubihzum ,
quiaparimodohicnonpoluituiium cx uperibus iniunctis, nempeConiellioncm,
quianoninjungiuir i Pontiiice quaecunquc materialiv, quamvis validaconfcflio ; lcdilla
, quas conducitadGntiam, ik indulgentiamobtinendam ; atqueadeo,
quaeutforrnauciGratia. luPaiqualigusf.7;. contra Lconem , cVFauftum.
Confirnjaturhaecrelponfio ! namhodieeflab Alcxandro VII. damoarahaec propofitio
( aui fatu Cenfefunem nuiUm., fmiiif*. tit fratifti Ettltfii )
fiergoConfefliouulla, qualis ccrtc cll in communi ufuloqucndi illa,
qucnullamparit cxfc Gratiam , noo fatisfacitpraerepto Palchali Ecclcfiat ;
Utistaciet nc intcntioni Pontificis pro J ubil.ro ? fi Rogas: quiconfeflutcft,
&abfolutusfpcJubilzi; fideio- de Jubilarum nollct ex culpa fuaconfcqui ,
pcccat ne? Refp. Suareadocetpeccarc; quiafacitcontra virtuale paflum
incobenc6cioab(olutir>nisifercccpto. SedSancheznegat, quia
nonapparctadelteejufmodipaclum: &exalia parte Confcflarius abfolute,
&lineconditioiieinfuturumab(olvit,utmodddiximui ».<.
FuitigiturtolumpropuGtum prcnfcentis, i quo receJcrc , ccrtcex fe peccatum
laJteuigrave non ci> . rn.Ur.ir a rifervatii. precedereineo,
quihabetmortJia, utfcilicetCMfequentiaopa- racum frudufiantinltatuGratiae . jj
Dubitabaturulim, anContVfliopotueritfieridieDominico -
poftlabbatumhcbdomadcinobiseleueproconlequendolubiiaeo . Negabant olimantiqui
nonnulli, verumhodieabliucfthecclubi- Utio: quia Bulladicit ( ut tiafe^
cim.wmmietnt dii THmiuitt imme- dUti fimmemi, vttalUdi: intta bebiemaMem)
iradeLug./.r.».l07.clC communitcr . 10 Hincergofcquitur, qu6d, quia diet
Dominicusprcdidus eftinclulusintemporcjubilci, poterisin toto die Dominico le-
gitimetacercaliaoperainjunaa, etiamufvueadmediamnoUem , qucaddittiiriDoniinicainconlequitur.
HincfequeLam negat de Lugo ;ted quiimuln camampleclunturcoogrua ratiuoeduUicum
Paiq.j.t8.probabiliseafit. erum ametiti t r> auii fttcam ix cmfidtntim ? 1N
temporeanteacquifitum Jubileum, feu Indulgentiam , qucacquiriturinultimoopere,
quodtufacis, poteft quii ablolviirelervamtotiesquoties ( ideindicerousmoxde
votorum .liflbrum) imm6etiamfiquis ca relcrvata incoiibdentiamjubilari:
quiahccreftndionon pom- tur hlc i Ponubce : qu? umen pofiu efl in
BuUacorapofitioniscon- tta furantcs in confidentiam illius Bulle . ai Intlas.
Injubilcitenorefolet poni, &pooitur in noflro • hec claulula ( nifilvt fri
mm viti ummm ) crgo ooa totie* quoties . Refp. hanclimiutionemdiUcdotlrinc
nonobflare, quia fen- fuseft (frtbtjubitu, ftitxvibujut JuHliifmtmm) hoc eflpro
tempore , quo durat hoc Jubileum dumuxat t ii OI Pcenitenibonafideconfiteatar,
etiamrefervata,habeat- O <iueanimuml>jcrandijubilzum, atConfefluius ,qui
ooo fitapprobatusabOrdinarioloci, tamen (certecum peccato ) j[. lum abfolvit :
lucratur oe is privilegia Jubilaei ,cura verclegitimarn Coafcflionem,
(cuabfolutionemnonobtinuerit? . 1) Refp. Moroaumi.r.a.i97.
puurclucrarituncejasprivile- gi.i : Sinuidtm ( ait ) buit bnu JUi frteti.nti
nittrt a«a itbtt mutitU Ctafefmrii , Uqui tlUm fi Ctafefte re.ytirtretur «t
tindi- ti* -..mtet/Jitni tmm ftatadi tmnduiimti ttffnt 1 mmuiti ftr itbeu. lira
UUi fentrt neu fmt , auid tiniiti» txttntieai uem mmmdttmr , Contrariumdocet
Pafq. j.71 .quia hic , ftConfetTiofuppoaatur re- quiri, utconditio, yercooo ponitopusinjunclum,
ncmpeCon- tcflioifbm vatidam l faneutrumqueprobabilevidetur. 14
SiioejufmodipravoCoafeflarioadfuiflct errorcommunis, noaeflemusindubio ; nam
tunc Confcllio (atis fuperque legi- tiroafuiflct, utalibiinobisdictumeltfzpe.
I) Quid, (ibonusillepccniteasveniatincognitiooem dc ille-
gitimitateConfeflarii? Relp. Si adfuitpr.Tdictuserrorcommunis, ad nihil
obligabi- tur, liejufmodi error comraunisnon adfuit; puto itecelTariura forc»
utpcenitenslubiiciatluaillapeccau alteriConfcirario legi- timo, potentiabtolverelroorulibus,
ut ia fimili alibi dixiinus dcpeccatisindirccteabfoluiis. • ttttiti AJUiju,
mtmir. 16 TLle, quivalidr>confefluseftdemorulibu(, &ille,quinoit X
eilconfeflus, quia(olitvcnialibutgravabatur, fediamju- mortaliumflneculpa e(l anteelapfum
Jubilcum, ix "Tritiuslegitimeconfeflus, legitimequeomniaopcra execu- JL
tuieft, prcterultimum, v.g,prctcrvi(iutioocmEccle- ue: ataccidit, utautequam
Ecclefiam vilitaret, peccatura mor- ulecomraiferit: vilitavitumen, ic ounc
querit, ao Jubileum acquiliverit, privilegiifquc Jubileigauderepoflit? Refp.
eflcdiftingucndum : fi enim Titius, antequaro Eccle- fiam vifiuyit,
elicuitatturaCootritioaii, vel novamConfcflionera vitefccerit, Jubilcum,
<Sclndulgeatiamacquifivit, & ejus pri- vilegiisfruipoterit; at ver6(ineccontritus,
velnecdeoovocon- feffus vifiuvit : Jubileum, ct Indulgeotiam non acquiGvit ,
quia> inultiraooperenoneratioQatuGntic ; quare nec ullis Jubilci privilegiis
uti poterit . Dc Communione. t OOIetCommunion/ridieDominicofequentiad
hebdoraa< O eleclam; verura, utinnuic. preccdente, poteu illa fieri
etiamintouillahcbdomadaatcclecu, qui dies Dominicut afli- nfilio,
nondeprecepto. * aOOmmunioeflomnibutnecelTariaadlucrandum Jubilcum * etiam
pucrit ,qui per cutem pofluat I aliis autem,ut patica- tibustuflim, velvomitum,
velfimilia, quibuscummuniore in- tegrumnoneft, commuteturillaiCoafefluiis .
CemmmmU SatrUita. i /^UmftatusGratierequiratur in ultirooopere, utfupra fc- V-»
pedixiraus,Communioultim6faUa igravatomortalibus, curaiitucrilega,
oecponenshomioeminGratia, ooofuficit »d bilaeumacquifivit ;
(iuterquealiquorummortaliumflneculpa ell obl!tus,neuterobligatur,
illaoblitafaterianteel fatis e(l fuo tempore s etiam refervatisanteacquifitum
Jubi- ljeum , poteritinpriroaConre(r.oneab(olvipcrquemcunqueCon- Quandi
fatieudm Ceufifef 17 Q Atisf.tjubilaeo, fiveConfefliopraecedat, five
coofequatur ^ luia ordo pofitusin^norc Jubilae hnUdiii emm emba. & Rni
tmtU. ♦ /~\Uercs, quiaquam v.g.bibit in ultimaDominica, quaodo
fufciperedebebatlacram Euchariflum, quid faciet,utju- bileumlucretur? 5 Refp.
Si per iocuriam inculpabilem bibit, noncft dubium , quod
poflitiConieflarioobtioere corarauutiooem Communionit ioajiuradiera : Q vcr6
per incuriain culpabilem , quamvit aliqui nrgent, FilliuciutUmea), quemfequor,
ait : etiampofle, eum iConfeflarioimpetrare coramuutionem in aliud opus :
velroe- liut, poflereciperedilationemiaaliurodiem. Ratioeft, quiate- oor
Jubilciconcedit, poflccoromutariaConfcflario omnia operm ei, quieflirapeditut:
at bic in prclenti jam impediraeoto lubje- clutefl,
&antcquarafpirettempusjubilci, commutatiooetn po- (tulat : ergo &c. 6
Propterpariutemrationisidemdicdeeo, quinoluitiejunare ' i»
vclnoluitaliaopcrairapoiiuperagere^ fctn- Digitized by Goo De Secundo Ecclefiac
Pratcepto. 5*. «eqtumfpirettemptil, adCortfcfrarium accedit, finificans cum
ptEnitentiaprzdicrz nolitionisdeGderiumacquirendi Jubilzum .
Ecdicetiamidemdcillo, quiforte in ultimo die noticiam habuic promulgati
Jubilaei, & fuum defideriuraacquircndi mamleitat Coofeflario; dic, inquam,
poflein utroque cafu Confcflariurn commutationem hia concedere , luntenim
duttt, tanquammediumadt eflet actus contra caftitttem , ille, quifuratur
propter tuisadulccr, qulmtur. adulterium, qui eil c Dc A V. i
"\7lGttndaeftEcclefia, tanquatnunumopusexinjunais : fo- V letautemcfleunaex
necefliute, quam quis elegcritex afljgnatisabOrdinarioloci : pluresenim
aflignantur pro commo- diucetidelium. Excipe femper, nili plures Pontifex
rcquirat , «juaspJuresnourequiritinprzfentiJubilzo. x
MonialibusdepuuredebetOrdinarius Ecclefiampropni Mo- nafterii, vc! li aoa
dcputet , commutet illis Confeflarius,&quidem lati s congrucnter in
vilitttiunem Eccleiiz proprii Monaflerii . | Regularibus, (ecundum veram
noflram lentcntiarn,nonprq- priusSuperier, fed OrdinariuslocialSgnaredebstEcclefiamvili-
undam: &defadointclliRituretiamproUlisaflignatt» dumafli- f.nat pro
ceterisdecivittte.Iisautem Rcgularibus itaclauftratis,ut exire i Monafterio
ncqoeant, fiat, ficuti diclum efl de Monialibus. J. Non e(t necefle,
vifitationem fieri eodie.quo rit Procefuo.utis m ent, fieri in aliquodie
hebdomadz a teelecte. j SiforteinvenusEccleftamclaufam, ora ad jaauam,
&crit O' Divtti vifitavtrint . i Pus tvon eft , ut Gs in ftatu Gratise ,
dum vifitax , fruffuoGiu utnen tibiefle, GGsingratia, quisignorat? Acquires
autem Jubilxum,mudo in ultimoopcrc ( utfaepcdixi- mus )Graciae ftacum
recuperaveris, &quando viGtas,devoteores: Bulla enim Jubilci clare fic
pronunciat ( & in EttUJUmdtvtti trs- vtrtnt . ) Sedrogas, quid Gbi vult
illud ( dtvtti} ) Reip. utoratioriatinDei, vel in Sanclorum honorem ; nam in
Sanclis hoooratur Deus • Ao autem devotio folum exteroa (uffi- ciat,
quamvitcumevagationevolunuriamentis.' Aliqui negant, fufficere:
camenperaliosprobabileeft , quodlufficiat, quia ver- balis ipfaoratiofaclain
Dci honorem efl aOusReligionis.Scd pro- fetfo , fi tutiora feflari velimus,
merito i ».581.1 7 /"t Ratiopoteftefleve] vocalis, velmenulis, commendando
\J Dcoa<3ualiter,velvirtualiter,< da fignificat ; quzfiini
tificisintentiooem. 8 CertzprecesnonfolentlPontificedecerni ; GtamenPonti-
fexeasaflignaret, hzeflentreciundz, Epifcopusautem aliquid adderefupraeas, quw
decernitPontiiex, nonvalet; quareuad- dat, addetexcoojtlio. Sftuimm ornadi . 9
"T^EmpusOrandi cftarbitrarium.fed nontam brcve, ut pof- M. fitdcillodici f
parum pro nihilo reputatur ) & quamvis non nemoteneat,
(ufficereorationemminimam; tamenadcutius agcndum,(italiquantum noubilis.
QuinquePater , &Aveinri- gorefufficerc, noneflmihiambigendum. Orntit tum
fttit. i o T) Oteft eadem oratio fieri cum focio alternatim refpondendo , JL
terecicante v.g. uDum verficulum ex Milerere, (ocio al- terumrecitantcad
modumchori. tt Potefletiamprojubilzoapplicariontioaliisltedebiu (ive ex voto,
fiveex obligatiune Officii divini . Ita multiapud Dianam , licetcontrarijm probarecontcadacParqualigusf.43.
Noneflettn- tamamplitudinemin commutttiooe votorum , dicam t. 0.7. Orsti»
inftBs ftttntt . li peccet rooruliter concnpi- fuf- utlloretad fi- quis,
dumoratinEcclefia . rce«dov.g.ftBminas, Scienipro Jubilco. Rurfus, nuid , nem
vanamgloriara aucupandi? 1 } Refp. ad primunHnequaquam fufficcrc (quidquid
dicant ali- qni apud Boflium dt JniU. /.4. tnf.ix. ) Ratio eft , quia ejufmodi
ora- tioita ioficitur i peccato mortali, ut falcemrooraii roodonon poflit
dicidcvoia, &Deograu, qualiscerte requiriturlPontifice ibi ( Aruttt
vifitnvtrint ) mulid minus fufficere,fi illa oratio ficretad fi-
nemconcilianditurpiterfibifcmioas, quuhujulinodi oratio,in- 14 AdfecunHumputo,
diftinguendum :fienim ficores,utper orationem, ttnqutm per medium velis
peccatum veniale, velis,v.g. aucupari vanam glofiam, quopado
vanagloriaeflctcaula antece- dens cuz oracionis, non lufficiencerorarei pro
Jubilzo ; quia ficef- ies potius vanus Ph»rifcus,q uim de voti orans
Publicanua^cio Mo- ronum U. n. j 70. puore , fufficere d iflam orationem
tendencem ad ' le, fedpropternoftramoracionem djcura n.put- _.jm hic facit |
noneftaudiendus. ij Atverdffifuppofitoactuorationistacload honorem Dei,ad-
daturconfequenter, velcomitaateraliusadus, idelt effectus v.g. vanzgloriz,
etTetinrigoreoraciofufficienspro Jubilzo;quia uti- leperiautilenonvitiatur.
IafuftinetPalq.f.93. deeo, qui dum oratin Ecclefia^tlumvenialemimpatientizfaciat,
velrideat,vel jocetur venialiter, vclfimilia. Dc Jcjuniu. Qunndt Jejnnnndnin} t
rT~ Er profecl6 in hebdomada elecla ad Jubilzum , nemp4 feria JL
qiura,(xxtt,&fabbatoelljejuaandum,nec(iriecaulapo(-
funtiidiesmutariiConfcflario . x Siquis in prima hebdomada, quameleeit, implere
non potefl jejunia, nonoDligaturexpe Aarefecundamnebdomadam, in qua poflet:
cilmenimhabeatjuslucrandijubilzuminillaprima; ba- bebit jus, ut
jejuniaillicoramutenturiConfeflario . gfh ? ) /^VMnes, quidem , ut per fc patet
. Qui autero crium dierum V J jejunia ncqueunt fine nottbili difficultate
perferre , ut funt infirmi, pauperes, qui non habent proplcna refcciione ,
artifkes artislaboriofz, &fimiles, poftulent, & impetrent i Coofefla-
riocommuutionem . Pueris, quamvts impuberibus , &adolefcentibus ufque adaa-
oum vigefimum primum non expletum, jejunia, niGexaliquocapiteprzterztatL jejuniis,
&quidem noubile, patiantur. (demdicendum eft dcfexagenariis. Ratioeil, quia
. nonimpeditishzcjejuniainjungitPontifcxillis, qui Jubilzofrui ? 4 17 Ient modo
Ecclefiaftico , hoc eft , tranfigendo diem cum uni- JT
caplenarcfectioocfiriecarnibuj, habitoconlueto vefperti- nojeouculo. Quoniam
veroeftprobabilisfententia, quodantici- patio horz non (rangit jejuniura
Ecclefiafticum , immo cum cauU nequeeftculpavenialis; &eodemmodo refedlio
jentacnli facla (ub meridie ; refervata velpere perfecla crzna , oeque venial excaufa,
ut Ute dicitur iiuracl.de jejunio, idebnequefic 1 turobligatiooi Jubilzi. 5
Inluperqui violat jejunium perculpam venialrm anticipando v g. refcct iooem
fioe caula, vel minimum quid comedendo in die, nonofficitjejuniojubilzi,
quamvisczterum pcceaverit veniali- ter. Ratioeft,
quiaficiubftanciajcjuniiadhucperfiftit. Nondifplicet fentcntiaGobat dtjmtit.
».108. diccntis , ( (ed cer- teanprobabiliter, mefapientioribasdecernendum
relinquo ) fi jejuoiumlubilziincidatin vigiliamNattlisDomini, fufficere pro
JubilKoillud tacerecumjentaculo vefpertino dupliciter maiore ; SH*im illnd prt
iUn die tfl ( inqpit) Ettltfinfiitmm jnmnrmm . Ne taineaidextendasad
vigiliasPafchatis , & PentecotTet, quia in his, quamvisvigiliislztitiz,
ultem excoaluetudioeoooadrtiic. titurduplicaturo jentaculum . Cum LASUiniit, 6
O Edquiddelatliciniis?przcipitneJubilzumeorum abftinen- O tiam? Refp. Quamvis
non pxuci difti nguant ,£< aliud afleraot prolocis, ubieftconluetudoillam
iojejunioadhibcodi,&aliud ubinujufmo- dicoiifuctudononadeft .
Etitemquamvispluresdiftinguant,quaa- dotempus Jubilzi incidit inquatuor
tempora,vel vigilias,& quan- do in Quadragcfimam ; & przterca,
quamvisaliqui aliud dicaot de habcntibui Eullam Cruciaw,alia(t de eam non
habentibus , tamen probabilifliiiufeatcntia eft,quam multis firmat Sancbez ,
femper in jeiuniis Jubiiziadhiberiladticiniapoflc. Ratioautemprincipalior
efl,quiaJubilzumimponitjejuniumfecundum morem EccleGa- (licum: acEccleGafticum
jejuniumfatisfervaturcumlacliciniis , oifialiud lubeatur, utjubetur in QuadrageGma,
&c. - Imm6notatidemSaiKher, quod, fi quis Goe caufa jejunaret cum
lacliciniisproJubilzo,incidenteinQuidragefimam,peccaret quidcro,
fediUudjcjuniumficpetaaum fatis fuperque eflet pro T„t:l D J 7 Ro- 5z 7
Rof^perbiococcafioaern.GfzCbquoriun/cj irafdim» eft, fioepifcibus fanguinero
h»ben " m e pro Jubilzo jejunsre cum U&kioiis ? Relp, pofle: quia
Pontifcx , dum omnibut fidelibus concedit JubilTOincutn ^iuiuoEccJeuallico,
&quidem Jatioo, Jatisidcm conceditbdeltbusGrzci». Confirmatur , quta imtr;dt
BulUCm. <,*t*c i .$.1 n.i. diximus, eadcmUtficinUuldcmconccdipcrdi-
ChrrtBullam. ~ QMMfci Gratci, ooiritMGre«»iVeniei, caraet comedunt cV iibbsn ;
deoent netllodielatinomudo jemuarc/ Rdp. deberrt: etenimnimisdifertePontifcx
jejunimn Eccfe- fiallicum (quodcerteeftlatinum) injungitomnibus fideiibus. fi
Jubilzumiucmivelint. Profeci6ntxet.amUtiniobliRa.icur die Sabbati rrgorose
leraiiare, & umen pro Jubilzo ( nonob/lante rosedcbeoc : iuigitur Grzci
dcbc Traaatus de Jubilseo. . r . ... oibuimodicaful oljminJubil*itWre,ddebn.r(WW^>av^
eratrationabilitdubitatio, anproom- let; vcrumhodieccuathasr dubitatio: 0 (iUni
MlifiMm tlttmtffnMm, frtmt » Siiuadciinops,
utnibilerogarcqueas,poftuUaG>nfeffario commutationcm. Verum id in praxi vix
iocum babet ; Gquidesn etiam pauperrimuspoteft aliquid minimum crogare ,J
^.^yj^h^^i^S^^^^idcderis, fatisju. biliofecift.. Idtmficxtrcrotffndigenti, nun
enim inde deficic eJecmolymrfubflantia. Idemetiam fiquidcemporale mutuum ,
velcoromodatumde», rxwpriom** «quom «j ufumpauperif . &c.quiah*cetiaroeJeemofynacrt,
vidc«w**.o. r r * ftjumiM Mlimi dtiirm, * T Ejun^aeitobligatione,
quzfoneinciduittintempusjubilei. J lutnciuntproimpofitisadjubilarum
confequendum Siqui- deinpcrunum, idemq;opus«riq;obligationiinrehac noftra fa-
titfit. ItaMoronu5/.r.o.f64.exEnriquez, ccSanurello. Quare
fiquisvovilTetiejunareoronibosfextisrcTirs, v.g. illud jejumum
pocencinlervireetiamproJubiUto. Idemdiximut de erationealiasdebiu. Legite,
quedicamr.ILa.^. • Proptercandcro, velfimilem rationem, G in unam ex dicJis
nebdomadisincidenntquatuortempora, inalianon irero; poterig 4
M°"cop"«ft'»mfieri^rfei>fun,(atiseftpera^ ^ l^ddnatexbomi_propri«.
Ectaroenfatis eckm erit, f. ta- rvirtualiter ciam» ut amicut itipem er<
4atamicus ilUmmiht, «9cc na, crogopauperi. Przterci mihi,ccCardiiialideLugocertumeft,(atisefle;
fidern e eemolynam ei, quem boty fide puto ellc paupercm ; nam lecus o-
bligarentur ndeJes proxirai Uculuces examioarc. y Sedquid,
fiegoconfigocmelecmolyaainmeo vg. famulo . «•tHeCillampauperi;
ipfever6fibiillamretmeat? Refpondeo. Sanurellut, quemfequitordeLugo, aicficoor»
arquirijubilseum. Sanchez, aliique ajunt. acQuirt, cc quidciu merit6;
namexpanemeaiaroelcemolynatDdedi. Idcm diccrem ( quidquid in contrarium putet
de Lugo ) de clee- rnolyna, quam egomittamadpauperemdiflantem, itaut propter 9
TVximus paul6 ante, requiriintentionem lucrandi I„r,- ^j»ro.
j1^'""'1'11' manustradiu intra hcbdoroadam mei D Irum , uc illud
«cquiVatur : Jam ^ri, « 0Jri t^J&&^±*"*&l «am ex parte roea
jarooleemo- HMIm&r" ''"""^ dcbcant ctU» ^SffltU totimm,
Figaremuicafrrm in hacmacem jcjunii, in ftjumim fimmt tx in,,m,itmt faUtJ, •*
faciliat poffet d.mculuscvenire. Tititis jeiunavit dicMercurii primsc hebdoma
dac, nihillciensdciciun.oimpofitoper Jubilcum, eratoue die« ^giliarex
akl.gatione Eccldie : n^etuocipfe nulJaro habuit i„!
TeMK>nemlucrandiJubilzuro. Anillud ounc ipu valcat pro in «mAta
«lcaMeraexemiatur, ccTclitnuncinhacprimaiiebdoma- da Jubilxumacquirercr "
to Refp. NegatSuarez, Larman, CaftropaJaus apud Borea brr ttHtmx.m. 91. Sed prubabiliter
Salaa, de Lugo, OUKffitti cumcodemBurgabcraffirmaot, valere,
quiaquil.betoperansali- quid bom, habet un.verfalem iMor|rretativam intentionem
iucran- diproanimafuaquidquidperfuum bonum opus lucrari poteft •
^uarefiisesEtera opermintra Jubilei hebdomadam a leeledarri rx*l iWKur,
eairueappficetUltem virtualiter, ut (upra diximus , ad interrtionem Pontificis,
liludqocjejuniumantea fadium apphcet «dd.aamPontxficisuiteotionem,
faneilludiucrabitur. U, haac applicationem faltem virtuali- 12 '^«^««ra»
fiquidcm c<j '<■>»« im -uti ttmtmmtAnim } QUoniam pro iropeditis
ootert Confcflariui commuure opera.njunda, aliorum auteoi pperum ftcile fit
pra-di- -«■- - -v ' ~— ~— .»|<ci»iu IW.I1C IU quantod.fik.l.is iderihujus
rei praxim meritoi meuuBris. Et tamen v.x plenerelpondercpoflem : etcnimcum id
decernerede- *endeatanoal,tatepcrion»5, aodebilis fit, aniofirma, an robu- l(a,
anotwfcvita:, anobnpxia arti Uboriofsc , ecfimilibns cir- cunftantiit;
ideoprudentts ;udick» ConfclTarii id committuur utegouniverfaliter, &lateexpendi/»».j.x>,r(,/.r.i6.6
6 1 i J Qua-resdenique An prpacquirendojubilaopoffirojejuna-
rempninahcbdomadafemd, iofecundaautem bis, vel contra Huic quseftioni fic
meritd refpondet Gobat U. a.i , » PJ lr» ' (ait) ,.m mulrm, SmJUiftr* mH»
etrtum , „ Mn Umm <!«,* mtdut loa^tni, in frmdiHit BmIUi mihi firaktMt r**rm
utUtMMdM fitri jtjmnU dtbtrt . Hadcnus ~ n»c frparatione itt-riim rcdibit fermo
intra c negabimusnniverfaliter, | hcbdomada, partimioaiu tUtmtfpiM
Rtliiitltrmm. t> O UperiorReligioforumlegitimcriote eleemofynara dirtri-
•Jbucreproomnrbusluis fubditis. Neauc dicas, tuoc elco- molynam, ym
nulliusdominiicapaxeft, non fieri i fubdito ex propriisbonis , utrequirit
Pontifex.fed ex bonis Religionis : ncid.
inquam,dias,namlubditushabetillorumbonorttmu(um,qucm ejus nomine dat ex parte
Superior ip/i pauperi . 7 Si Supcriornullam
velletporrigereclecmofynam.pofrentfub- ditiexbonisMonaftcrnaliquid
rooderatumclamlurripcrc, illud- quedarepauperi fineconfcnfu Snpcrioris -•
quiatuncefletis nimis irrationabilitcrinvitas. Iu Peilizzarius agens de
Monialibus m "^•^^^"'^'^'rnwodweproomnibus rccufet. Sed •do.t, latius
tuncfpre.fi expropriope:uliv,q«ofortegaudet Mo- nialis, detelcemolyrtam :
velcommmationcm pcut aCoofclla- rio, quandooulloperuliogaudet. 8 Monet nicmcritOdeLugo,
nequaquarofufJicere, quodeieo- mofvnamdetSuperior,labditisignoraotibus, clt
nifi faltcm inuva hebdomadam id lubditi fcientes, illaro ratam hibeant ( &
idcm dv- ceredeberet,fiamicusmeusdeteleemolynamprome.;RatioclI,
quiacleemofynafqe Lugo^ertaclionjoralis, ad quam requiritur aliqua cognitio, Oc
volunus, ut ex natura actionis humanz con ftat.
Gobat»*.»i7.negatf&quidemeti»mprobabiJiter; cflc ncce:!»- riam
cjuOnodifcienciaro, Sc racihabitionem , & idemconlequenter ^icetBurgaber
lupraalUtusrpr«rM'j».io.qaU quilibet vittc Dc Elccmofyna. ^L-a ? f> ttti ? 9
O Uflicitnepro Jubilzocleemofynafpirirualis? »3 Refpondeo. Suflicere,
aitGabriel a S. Viocemio imfam. mxmormi -jtriv Jmi,,itMP) , li promictantur v^.
MilUc io eJeemofy- nam: qui» hacc cft qu9edamelcemofynaiatitpU,necell necellc
(ait)utMrflaepromifliecclcbrenturiatra tcmpus Jubihci: fufli- cit,
quodproroifliofiatdictoternpare. .«•jvmwM, ,
yerumidrnerit6ncf^tMproflusi».6io.univerfaJiterdocens,non Gobat . Sed de
fuftjccreipiritualeroeiccraolynam. Etcertccumtcnor Jubilari,in ubi cum de Lugo
quo Pontilcx loquitur |uxu communem.cc vulgarem ufum, requi- rtimficn m una
ratcleemofynam.quscconluetomodointeJligiturde tcmporali , temporalcm debcrc
omninoerogari , fentiendum cft . 10 Iliudfaciliusconcederem:
f.daretquisalicuiSacerdotipau- pcri Qipendiumadcclebrandum M.ftam
proanim»Purg»torii;naro licelcemofyna profccl6cfletfa£taipfipauperiSaccrdoti .
1 1 Quid de facicncc opus aliquod ex feptero operibus mifcricor- d iz
corporalis in gratiam pauperi^ Docet^d furlicere Gobat *.a 1 f. quiamilericordietemporaleiexS
Th. veniuntnoraine eleeraofy- e.Addit
idem,(ufliceieitem,fidcroiciinculam,imaginem,vcl nu- ..jilma facrum pauperi .
Verum eto omnin6diltingueodum puto.fi enim
illudopusmifericordie,&ilUicunculainfcfvietad lublevan- ER"gandaeftelermofvnaAo»;J«»i—
- , . .. enim illudopusioifericordie,acL_ y Google talemfubleyationem i
concedere nequaquam poflum : Eleemofy na eniin proprie, <5c in vulgari (eofu
definitur : tfft fubltvstte psuptr- t*tii freximi. Coniirrnatur , quiaPontifex
imponcndo eleemofy- nam, imponitillam , quzufucommuni, & vulgari
intclligitur nominc eleemofynse , cuminbisBullispopulo datis fic loquatur
Pontifez, utfupralacpediximus,non vero intelligitur illa , quam
TneologicetaJemTocatS.Thomas . Cercebicmaximelocum ha- bet illud tx l. L*bta H.
da fmftlltHili lag*tt*Ntt tntm tx efinianibui fin- gulirnm , ftdtx tammuni ufu
nemin* txMtuLrt tftrttt . i> Hincfacileconcedam, futficcreproelecmofyna
uijunda a Jubilaeo, fi tuMedicusv.g.gracisvifiusiofirmum , adeumcurin- dum:
quiaid prztioeftzftimabile, & virtualiter fine dubio eft eleemolyna: Atnon,
fi tu eundem infirmum , fitumdemore vifites . Dc Secundo Ecclefiae Prsecepto.
53 10 Colligefecund6exillo, quodmod6dif2nmeft »*-7' ll**? cMnqut mtttria )
pollclubttiiui multa opcracum faculute Mua \ Co,ileflario,perquam
vovenscligacoperailla.quevclit ez bis: v. g. vel talcm, tantamque elecmofy nam,
vel orationem , vel corpora- lem verberationem, &c. que
fiuiigulcaEquivalcant tuo voto (ut lupponidebet) potcriseligereillud , quod tibifaciliuscadet.
11 Colligeterti6exillis verbisdiclisa.7. allatis ( udebftquium Dti,dr
utilit*ttmvavtutn) redea Sanchez , aliifqucdoccr'i,Con- feflionem,
&Communionemeflemazimeapus ad commuuada vota;
quiahecSacramenumaximefaciuntadDeibonorem, ani- 1) Proproximedicliscontraeleemofynamfpiritualem
flatLe- 1: /"\ Uenam votacommutari pcr Jubilcum poffint ?
nn&cidtf*init.tr.,Mi(i.t*,.9.<z. cumenimattuliflet quinque Au- V£
floresaflercntcs, adlucrandas Indulgentiu, quz clecmofynam poftulant , non
requiri eleeraofynam corporalem, fcd fumcere lpiritualem, meritodocec,
hujusfententiaeoppofitumeflecertir- fimura, hoccft omnin6 requiri corporalem .
Et r*tia tfi ( ait ) epi* hsc untum tfl frtfrii tlttmiffn* , ita Boflius ,
aliique fic ct iam fuftinet Quintanad v. dt Jubit. dufliei, btbdomnds c.*. n.6.
ad- ditqueex LaurcntioaS. Francitco, Lconem X. Sumi cemconceflifleMinoribus,
eos pofle fupplere injunc__. fynam, rccitandoquinquePater, & Ave :
acpoflehocprivilegio gaudercomnesRcligiolos, quiper Bullas Poncificias "
inprivileRiiscumdidlis Minoribus. &c. Dc Commutationc Votorumt Quid ft kv
«mmutstin) 1 A Lteriusjuriseftdifpenfatiovoti,alteriusvoticommutatio: £\
Difpenlatioeft, quando, qui potcftatcm habetditpenfan- divotum, Deinomine,
abloluterelaxat ,feu rcmittit. Commu- tatioautcm eft , quando , qui poteflatem
habet commu tandi , ali- quudaliudopusfubrogatlocoopcrisdebiciexvoto. In hoc
autem Jubitconon dattirConfelUriopotcftasdifpenfandi,fedfolumcom- mutandi. z
PoteftautemConfeflariuscommuurevotumreiiciens deter- minationemrci lubrogandcad
virumdottum, quiprudenter fub- rogarefciat, veladfeipfum Confeflarium, poftquam
rem bene ponderaverit , etiamfi deinde ipfaaclualisfubrogatio fiatelaplo )u-
bilco, modocommutatiohzc initiata, vcluti imperle_tc 1 facta fucrit, exillente
Jubileo . 7, Penitenti autcm integrumeAredire, fivelit, tdfuura vo- 4
/^VTJoniamautemfubrogatio debet fapere de re fubrogaU » V / ideo debet votum in
Cafu noflro commutari in aliquod Clualc", vcl quafi cquale ; fecuseflet
difpeniatio , noncommuta- *io. Potcftautemcommutariinaliquodpaul6 minus, ut
privile- Ciumjubilci, vel Bullf aliquidopcretur. j
Etquidemproexpediendacomroutationein cquale tempore Jubilari fuftxcit ,
quodfiantopcrainilloimpofita. Atvcrdin quafi cquale, hoceft,
inoperaaliquant6minora, aliquirequiruntcau- lam : led alii etiam tum tuflicere
opera per Jubileura io juocu , pro- babiliter docent. 6 Quomodoautem
penfandafitejufmodi equalitas : dixi ego fatis in Decalogo /. t j. 1 6.
prsftrtim «.(,. Legite item Sanch J.4. fum- ms t.nlt. & que dixi dt ttmmutntimt
jtjuniic. frsetdintt n.i >. 7 llludauteinnoloprctcrire, quod monet
Pafqualigui di Jn- UUtfn.lJU ln nmmutuitnt vttmim (ait ) fittfi fubrifmri f«u-
tunqut rusitri*, aus etnftrst *J ibjtouium J3ti, & utilitttm vt. vtntii,
tstxi.fts, qutsliittjidtbiftxfrutfta. It* Ssuthtx. Mt- nnui, aliiqut.
Bjuiihuptttxttftitniitft , qmUvatum, tkm fit w- luntarmm,
nifitxfrtfittintrnriumquiiinttndtrit; ftmftr inti!tig:tur
fitridtm*itri*velunt*ri*, mmvtrbdtjsmfrsrtft* • trgeui*m*mtd illi fubregutur ,
dt efert valuntnri» tfft d,btt. 3 Ezquadoclrinanoudirferentiaminter commutationem
hanc votorum, &commutatiooemoperumimpoficorum ex Jubileo : illacnimjubilei
poteft expediri inopera alia, quamvis debiuex obligatione, utdiximusr.rA».ii.
At ver6 commuutiovotorum cxtra Jubiicum , utetiamintra, non itcm. Et ratio
differcntic eft, quiaincommutationevotorumurget prcdicla ratio dudla i
voluntarioopere, quenonurgetinjubilco. Hinc vides, quod locotui voti potcll
Confcflarius fubrogare , ut audias v. g. Miflam dici feriati , non ver6 Miflam
, quam tudeprccepto audire die feftivo obligaris, & tamcn locoope- ris
impofiti ez Jubileo id libercpotes . 9 Ezdicliscolligeprim6, in commuutione
votorum poflefub- rogariea, que vovens folet implere ex devotione , imm6 mul-
totiesficexpediet, utfcilicctvovens hilarius impleat opus fub- rogatum , circa
quod facilius fe habet diQus coafuetudinem , quam habetilludagendi . T*mh. dt
Prsttft. EtcUf. ^ kefp. omnia, prcterduo, ideft, abtolutcCaftitatis ,
&ablutut9 Rdigionisineundc : velettam mult6 minusinit^iqua- repoterunthcccademCiflitatis,
& Religionis, quandofunt pc- naiia, fiveante, fivepoll pcenam incurfam ,
cV: quando funt verc conditionalia, liveante, fivepoftconditioniseventum. NoU
di- ligenterillud (vtri) quodexf\icuil.$. Dte*lt.t».§.z.»u.t. r>». Qu6dnunc,neali6diverum,
latismihierit, fi memoriter vobis explicavcro . Poteft itemcoramuuri votum
Religionis nonappro- batc, &votumlimitatcCaftiutis, votum v.g.denon
fornicando denonnubendo, ccfimilia, que non veniunt tub nomioe abf* '
tcCaftitatis. Dixi ( multeminni Rtligieni, initt , ) quod enim ncc Jubilcum .
BullaCtuciatc, ncc privilcgia Rcligiolorum extendi poflunt ad
commuundavoulolcronia Profeftionis Religiofc, ncc ad vou bieniiSocictatis, imm6
ncc ad vota adnexa Profeftioni folemni Religioforum, qualceftvotum v.g.inaliquibus
Religionibus de non procurandis dignitacibus , cV in Religione Minimorum votum
Quadragefimalisjeiunii, ccinCarthufianis votumabflinendiacar- nious,
ccfimilium, nimiscft manifeftum : dequarc vidcripoteft Cafl rop. t ■ ? . it
ebltg. fistut Rtlifiifi difp.f. fun.nu. Voupraedidaomnia ( prccer
diciaablblutecaftitatis, &Reli- gionisineunde, velinitc* mod6 explicate)
etiamfi fint jurau in Deihonorcmemifla, polluntperjubilcumcommuuri : quia Gc
votinaturametiaroretinent: at non juramenn , que facta funt in
favoremalterius;nullienimprejudiciumparcreintenditPontifex .
VouetiamjuraufactaEccletje, aliquidicunt, non poflecora- muuri,
quiaeflccEccleficprejudicium. Alii(faneprobabiliter ) dicuntpofle, quia
hecnoncontinencpromiflionerafaclam Eccle- fie, fedDeo. LegePafqualigum n.iSt.
it Quaeres. Quandovou przdidla Ollicacis, & Religioais abfolutx
luntemillaabimpubcrc, hoceft, i filio non habcnce an- nos H-completos, vela
conllitutis fub poteftate alteriui, quae pofliint irriuri i Patre , vel ab
haben tibus poceftacem fupra voven- tes, dequoargumentolatediximus//i>.}.
DtenJegi (quiomnino , neerretis, videnduseft) ppfluntnecomrouuri pcr Jubilzum •
velperprivilcgiaabillis, quipoteftatemhabenccommuUndii vel difpenfandivou/ 14
Refp. cumcommuni fententia, quz negat. Ica Suarez , Sanchez, Caflrop.
aliiqucapudPafqualigumf.^oj. quia non va- letargumentum :
potefthocvotumirriuri, ergo poteft commu- tari, vel dilpenlari : fiquidcm pofle
irricari , fundaturin potefla- tedorairutiva: fed pofle commuUri , vel
ditpenfari fundatur in poceftacejurifdiaionisfpiritualis: namidiveriis oon
valet illatio /. P*fini*nutdt Mineribui. Probabilccfle, dicitPafqualigus/.f.cum
Guttierez, quodpof- fit: (edapprobarehocnullomodopoflum: quiaurget ratio allau
mod6aSuarez, aliifque. Adde, illa vota tcmper efle abfolutz Cafliucis,
&abfoluczReligionis (dehiscnimagimus; quodfo- lumexcrinfeceipfisaccidit,
quodPaccr, ccSuperioresei vi lue poteftacisdominativz illa valeancirritare :
quare femper ex (e remanentindifpenlabilia, &incommuubilia. OUif*tiaCanftff*rii
m ij QI Confeflarius requ ifitus.ut commutet votum per Jubileum; 0
velperBullamCruciatz, ipfejudicatcauUmeflejuftam ; peccabic mortaliter.li
negetcommuutionem;quiagravis injuriaez genere fuo fic infcrtur pccnitenti
fexcipe fempcr parviutcm roate- ric) fi aucera non requifituscommutec ;
peccabic venialicer ex San- chez 1 uc itera, qui commuut fine caula ; verum, ut
dizimus ».4. ipfa penicentispetitio eft cauta fufEciens , non ita in
difpenfacione : nsun quihabecpoteftatem difpenfandi,- morulicer peccabit , fi
UUra concedatfinecaufa. Etratioeft, quiaincommuutione remanct
eademobligatiocircae/iualeopus,quodfubrogatur. Atin difpen-
facionecolliturobligatio : quam qui finecaufa tollit,utiturmale <ua
juritdicJioneinregraviezgenerefuo, &irriueftdifpeotatJo. Vi-
deaturdchisSanchez infumm* l.s.c^j. 16 Cemmut.it 10 veti txtr* Ctmftjfiautm .
ROgas: coromuutiohccvotipoteft nc ezpediri ab electo Confeflarioeztra
ConfefTionem ? Refp. aliquosnegare: fcdquiaaliquicuraEnriquez,Sancbez ,
auiifqueprobabiliter aftirmant, tutumeric,etiamcztra: feddili- jen ter ad
verte,tunc ncccftari6 debcre in ipfo aduCon fcflionis cora- D 4 Digitized by
Google 54 Traciatus dc Jubilaeo, muuri,quanJoin Cenore Jubilxi ,vel
relcriptiadc-fiet, velfimilis claufula («//>•" in Satramtnt*
Ctnftffitnii.) Idem io limili diximus ia
fuperionbusf.».*i7.CumcrgoinnoftroJubilzo hzccUululanon ad(it)licctadfjt(
illa/J»/«r» CenfcitntU, v*lauditiiCe»ftfttatbm)li*t tumericexCraConfeilionem
votaex vi noftri Jubilzicommuure. Unde fequicur ex vi h ujuslubilzi przlencis,
vel fim ilis, vouc6- wuuripofleabclcfloConfeiUrio,velpernunciuro,vel
perlitteras: nt etiam opera hic ia juncu,quaado opus erit , il la commutare ,
mo- (l6confciusfiacConfcflariusdeiropedimento,dequecauU. Di&umeft {feife
c*mmutsri*mniavctntrr nuncmm , vtl ftr iittt- rat, fcdintellige, excepumefle
Confcliionem, feu ablolutio- nem, quiabzcrequiritprzfcntUm:
utitemexccputnefleCom- munionem, quia hzceftaclioperfonalis. 17
Sipenicensdjeat,fenonrccordari votoruro fuorum,poterit
Confeflarius,cogniu,quantum potefl, qualiute votorum, veldare
competenstempusadrememorandum, vel i viderctur id fxuftra tenuri,
potcritcommutare. Legice Pafqualigumj.i86. 18 Q I quis obcineat iConfeflario
voti commuutionem infri rem- O pusjubilaei^antequamilludacquirat: lidcindeacquirit,
va- letcommuutio^edquidjfihabiucommuutionecumfpeobtincn- di Jubi Izuro, poitea
volunutem mutct, & illud non acquint? Refp. confiftere,
(euvalcrecoramutationem : quiaeafaflacft ablblute, & independencerifucuro,
quamvisoeceiUri6cumfpe illius : immo, ucfuprainfimilir.iJ» 6.diximus, malc
legereret Confelfarius , Odependepterabevcntu, hoc eft i futuritione In-
dulgentizcoramuuret . An vcr6is volunutcm muuadopeccet , dixi r.iJi.ii. 19 Qudd
G intentionem acquirendi Jubilzum isnoo habeat , tanc Proieci6cx ibid. didlii
n+& «. irriu crit commuutio . 2Q /^V Ui Jubilzum lucratus eft * &
fiveper oblivionem,Gvequia j noluit, nonpoftuUvitiConieflariocommuucioncm fui
vot i, poteritetiam poll elapfum Jubilzi tempus , omiflaro commu-
Utionemobtinere, perindeaccfletin cempore Jubilzi,cY hoc per
eundemConfcflarium; velperlimilemalium, quia Jubilzicauu jamcoeptafuit.
IuSaachczi Cc Moronus /.'.«*.; 17. si HzcinreSuareztenet, fitempore Jubilzi
nullanegenera- lisquidemfactaeft iConfelUrio votorum ublitorum comrauutio , non
poflcpodelaplum Jubilzi tcmpnsvoucommutari : atnosfe- quimurfentencUmSanchez
ablolute concedentis : quU quamvis Bon fueritccpucauUiplorumvocoruro oblitorum,
ccepu umen iuitcauU Jubilzi, ex vicujuspcenitens acquiiivitjus ad coromu-
tttionem . 11 A t verd de eo, qui Jubiicum non acquifivic, quid dicendum )
Re(p. fi aoo Ucta cunc fuic commuutio five ob oblivionem . five ob aliud iieri
poft elapfum Jubilzum non amplius poterit . F.t ratio cflmanifefta:
quiaintantumpollet, inquantumpcenitens acqui- iivifletjusper Jubilzum: athic,
fijubilzumnouacquiuvit , jus nullura ab ipfo participare potuit . *r
Deniquehlcnonignoretis, dirTerrecomrouutionem voto^ rum per Bullam Cruciatz i
commuutkroe per Jubilzuro: pcr Bul- Um enim debet commuucio hcri , dando
aliquam clecmoly nam in lubUdiumcemporalcbellicoQcralnhdelesiUcexplicuimusin
cract dcBullaCruciatz . atpcrjubilzumidoonrequiritur, fedfolum
aliquodaliudopuspium, modo, quoinfu- m eft. Varia d* Jubilte. NOnnulU in
przcedentibus capitibus locumcommodum nonhabuerunt, quzad Jubilzum pertinuiflent
: & ali- litemexcideruncicaUmofeftinance : hzccrgoraptim colle-
c]aaiccmexciderunta Uabreviterhkdabo. tr* x \T Onpotcfllndulgentia noftri
Jubilziapplicari pro anima- i/N bus Pur|atorii K quia id oon expriinicur in
cenore Jubilzi , , utUtePa(q.*xo. ranttjtx , Si 3 Q I
moriaturPoatifex,nonfpiracJubilzum,quUeflgratiafa£U. ij
ExcipiCttmenComitoius«arf/^M/.*wr ./,14.108. li quando Poncifex
concedicjubilzum ex aliqua caufa pofl mortem irtfiusceU lat: quiatunc,
ccflaacecaulaceflacecTettus. Ejulmodituit Jubi- Izurn laoocentiilX. qui illud
concefiit , ut fideles orarcnt prore- tU lua guberaatione : cum eniro defunctus
elTec pofl duos mcnfes : 'UizGcum fuit ,an adhucduraretjubilcum ? Etncgative
relpondit Comitolus , quem cariofus videre poterit . Illudeftditbcilius . Qui
igooravitdicii Pontincismortem,& ip- leexjubilziprivilegiisabfolutus luit i
relervatis ;an validciuerit folutus > AflirmatGobati/ /wtV/rta.taa.
qiiiratnSrmarivam fen. tentiam egolibenrer , canquamprobabiliftimam,fequor;
quia in Confeflariiscunclegicimdapprobatisadfuit tituluscoloratus , Sc
errorcommunis,quare validcablolverunr, vel voucoromutarunt, rildiCtionem
Ecclcfia, ut alibilzpediximus. 4 |^Ui uticuropinioneprobabili
inexeqnendisoperibns injaq. disin BulU Jubilzi, lucraturne Jubilzilndulgenciam?
Rcip. nr^at A vcndano/n f htfMure Iniuet fJr. f c.l8.».l99. negat GtmtAf.tMVf ]
j. negacFaultus, Bonacioa, aliiquecum Diam^. Io./f.ll./»/.j4.
VerumafhrmatLcan^erapud Dianam citatum : aflxrmat Fran- cifcus deS.Joanne/*.
arrirmacMartinusde S. Jofeph. ib. alTirma: (^uartus ib. qui Quartus denique
fatetur , hanc lententiara atli rma- ti varn cflc probabilem , & eam
fuflinet Efcobar de Mendoza meri- t6dicens, feminime dubitare de Sedis
Apoftolic» benigniute hacinre. Ctrti (addit • vix tfftt uBm ,
(fnilndnfftnti/imaitintrttf fivtrstjfttftnttnti»ntgativnt tim cirentftra
injua&M nifint binx in~ dtftxctatn DoH*tnm»fimientt . Hzcde ipfa
Jubilzilndulgencia. Sed quid lentiendum deejufmodi Jubilzi Privilegiis ? Refp.
verbisprzdittisGobat. Iscnimlicctneg«,utrood6di- xi, acquirilndulgentiam,
tamenin huncmodumaddic/.r.a ijz. trtnaatianttam tft finquitj thintri friviltfia
Jubtlti frijatn. *U (tnttnttam frtknbtltmy *um ftrti cwam Dte tft falfa 1
frebabi- lifmum tll tt.g. illum jttri Jabilai fartutftm , aai farrem eferum
frtferifterum ftrftcit in ftccata mtrtali , attt nen emnin in una htbittmai* :
tjut (tnttnti^, ttfi ftrti a fartt rti fit fal(a, acfre- tndt tam ampltxat , tt
vtra n*n acauirat Indalitntiam ; fnia tn- mtn frtbabilittr futat acauirtrt \
idei valtnt- fr* iff» abftlaiianti * reftrvatii, r> m ctnftiru ,
cemmutatnnrfjut veternm , ut rtfti ait Diana l*c» tit. Hzcille.
Ratioautemelledebec, quara mod6innui : qulafci- licet, quandoadeftfententia
probabilis de jurifdiflione Confcf- farii, Ecclefiaipfiillamdat . Lcgitc dc
Lugo i* ftrmt. difp.19. /iS.t.5.1. Ctmmatati» friv*»i*nii dtbiti etaju$alii . j
T) Afqualigusf.t 1 ). quictUmciutVivaldum,docetperJux<i- Jl Ixum polle
commutari privationem petendi dcbitum ei , qui anteconcraclum macrimonium
emilic votumablolutz Caftitatit . Inquires ergo : anprxditladotlrinalitvera?
& prim6quidem, an per Jubilzum podit comraituri difla privatio petendi
dcbitum ? tc qu id pcr Bullam Cruciatz / Inquircsfccund6,
quiddeprivationepetendi debicum , quxm quisconcrahat, fi quandoipficonjugi
fuperveniat afnnitas ex co- pulaillicincum confanguineo , vel conlanguincain
primo , vcl iecundo gradu fui conjugisr Relp. adinquiGtioneinpriroam:
poflcidper Jubilzum : inde dicitPafqualigus, quia votumCartitatis, quatenus
impedjt peti- tionem debici , non eflintcgraCaflicas, fedparsillius, unde non
videtur hcc pars refcrvau: nihiloroinusdicoorim6, didamopi- nioncroPafqualigi,
& Vivaldi, qu6dfcilicetdidaprivatispeten- didebitum,
quamhabetquisobvocumCafticatis poflit pcr /ubi- lzurocomrouuri, efleopinionerafatisinrirmam,
acqueefle con- traThoroamSanch.Trullench, BofliumiPafnualigociuros : Cc
quidemdifticileeft, quod rationabilicer dicipoHic, noneflcrefer- vaumpartcm
vociCafliutisabfolucz, fi cocum votum caftitatis cft abfolutum .
Quaredicofecuod6, qu6d falterain praxi concedendum non eft, pofleperjubilzumi
velper Bullam Cruciatz. Ec quidem quodnonpourcperBulUm, cgo docui e.i ? ie
is-tiU cmciMt* §. 5. a.i.<Viterumdoceo.
QuisigicurdilpeaUbitinhacprivacioaepetendidebicuro conju» galc,
quapropcervocumCafliucislaboracconjuxr Relp.
dehocmeplcnedixifle/.J.i^rWc.i^.^n.^S.hoc efr , poflc Epifcopum circa fuos
(ubdicos , & pofle Religiolos pri vile};ia- tos: quilocuseflomnin6
videndus. Adtecundaminquifitionemrefpondeo: nullomodopofle, five per
BulUm,liveperJubileum:quUe|ufmodiprivatiopetendidebi-
tuminhisconjugacisnoooricurex votocaftiutis, fedeft impedi-
meacum,quodfupervenicMacrirooBio,iiiduc)umab EcclcGa,uc I*- cc r^o dixi inir.
it mntnm.c.x l. QuisauCem hoc impedimen- tum colUc,dixi ib. tr.u.6.
nempeEpiicopum , Commiflariura Cr u- ciaue, KRehf nia61ocum. Ctmmutatie Jtjmui
fmandt} 6 ^^OmmuUtioiejunii,quandoeaproiropeditisexpediendaeiT> V-j
poteftiConfeiTariotieri, velanceferUmquarum,vel poft fabbacum , durance
hebdomada i poeniccnce elccla,quod eft dicerc» ?olle ticri, vel ance , vel pofl
diem flatutom i J ubilzo . cptTM | *w v*il*f*%nt P^T *tb^iii^ilmf*%tis*W ? 7
S*\ PeraiJubilfoinjunaa,funcfaeiendaea,quzprefcribuntHr, KJ
necvalcntperzquipoUcotiam,oecperma/oritatemoperik. Ec Digitized by dc
Etquidemomni» adamutTim ucienda funt , nec poces omittere unum,
quamvisfittuo»rbitrioopusp»rviroomeoti: nec, I pof- funtrleri,
&nonadcllratiooabileimpediraentum,potfuntiCon- feflariocommuuri ,
utfupradicTuraelt. mj»n&tr»m efetum [tfarnti*. 9
/^VUandoinJubilzitenoredicitur (inien», vil *Utr»btbtU. Kj m*d.- )ahqui cum
Ca(trop>» 1»bil**i De Secundo Ecclefiae Praecepto. 55 yirt»»lii inltntit i»
Jnbilt*. ofun.ti.u.iH.DuDtf.} tr.*.n(.it. Morono«.j4>. (qnod eii»m eflc
probabilifljmum lup- ponitGobatinobism#*»».4.aIuius./ quamvisipfeidemaljbi cer-
umelleeoncrariamfententiamdoceat, ut oos rctulimus [»f.e,6. mt.utt.) Aliqui,
inquam, probabilearfirmant , pollealiquaopc- racx
iniuntTisfieriinprimahebdomada, aliainfecunda. VerumaliinegaritcumdeLugo *.»«».
diff. iT.nnm.ioe.otcum Pa(q..j.j9.l»tcidprob»nte: &ipfequidera Caitrop.
quimodb af- firm»tivarafententi»m.equutuscft, pronuociat Umen ibidem , ncg»ti
vam efle fecuriorem , 6t non aliam confulendaro .
SednezgreferasaudireCardinalemdeLusod.nM.ioj. Cc pro fententianegante, quam
nostequimur, loquentemcontraBonac. quieti.mamrmativamfententiamdocec . T»l(»m
tfi ( aitdeLu- go ) fejfe tftr» indiferenter fitri frtim <» frim» , fnrlim
i» [t- curM hebdemnd» . Hte eft ttntr» fidilium fr*xim , ctntr» Dttie- rum
menttm , & ttntr» vtrb* iffius BuiU , in qn» fftauiittr ctn~ ttditur, quU
Cemmunit fitri ftftt ( fnlttm dt* Dtmimet ftqntn.. ti ) ftH jejuni» ; fi uutem
ilis ftnttnti» Btnstin* vtr* iftt , ntn fithm dii Deminue , fed eti»m ferin
tirti» [equenti feft jtj». nium fieri fefit, qutd t*mt» ift ctntt* frUtU* verb*t
qnihnt *d fummum diferri fermittit C jrjuni*. Hictcnusdc Lugo 1 4 TVT On
requiritur , ut habeat quis formalero, feu »flualera m- IN tentioncm lucraodi
Jubilzum : fatiseoimeft,quddope- raprzlcripuritepcragantur, quia (
aitdeLugocontraSuarez ) lufficic intenrioioterpretativ», quamcertequilque
h»bet,quando injunaaoperalegitiroeexequiiur, curoquilibet velit , cupiatque
feipiumjuv»re, quantum poteft . Id quideratuprainfiraili | mc difiumeiTe,
rettememini. Bcnn Fidt ctmmutnnt. ij P[ ConfelTariusbonafide puuns
adeffefufficientem caufim O commutandi alicui opera injuncla , & commui at
; valida clT commuutio, pecvitiaturjubilzura: quulccusConfeiiarii , fic
pcnitentcs lcmper cflent folliciti , 6t fcrupulis vexarcntur . At ve- roli
maUfidelcicnsnoneflefumciensimpedimentura , comrau- ut , nulla erjl commuutio ,
6t Jubilzura nequaquamacquiretur quiadeficitunumopusexinjun&tis:
opusenimfactura exnulla ie- gitiroacommuutiooenon eltillud, quod imponit
Pootifex . Ica Gobat dt Juhiltt c. 1 3 . n.i o j . Mititrit Vte»ittntU in
Jnhil*», 16 T Llud , quod didum eft fupra, nimirum tempore Jubilaei mi. X
tiorcs, feuleviorespcenitcntiasdcbercimponiiCoafefla- riis,
eciaropropeccatisgravibus; quiaoperaprojubilaeofunt fa- tis noubilia, oc
Pontilex, ucaiiciatad lucrandum Jubilzum , diftribuiti theUuroEccleuse uberem
tatisuctionem ; illud(ra- quam; extenditurneetiamadaliaslndulgentias,
przfertiro ple- narias, quasfoletaliasconcedcreidemSummus Pontifex? Refp.
extcndi; namprobabilceftteroporelndulgentiz plena- 9 TUbilcum, ejufquelndulgentia,
& pnvilegia, ut v»le»nt , rjx, quamquislucr»ridecrevit, folumilhm
pcenitenti»m me- I nonindigentBullaCruciatz. lu Gallenus in cxpoGtione
dicinatemteneriadmittere, quzexipibjureapponi debec, t. g. BwlaeCruciatz,
aflerenspuxim, ckintcrpreutiwmvoluautetn remotionemaboccaGoneproxima, Scc.
Quareeritprobabilc. quod Confeflanus diminuat pcenitentias terapore lndulgentix
plenariz . Admoncat umen pcenitentem , caut.m lcviutis pcenitentiz cflc
Indulgcntiam , ne fcilicct ex par- viuteposnitentiz, luarura culparum graviutem
modicao d- fe, fibiperfuadeat. Dixi(ii»n»»i.»)feraperenimaliquamimponat,
licctparvam . Hancdoclrin»roh»c1enus«»*«r'».i7 »ll-umlate, ckerudite pro» bat
Cardmalis de Lugo«\»7- *»pm, » m». BulU Crtuint» tnrtnt. diclzCruciatse,
Tublicutn JnbiUi n»*nda} 10 NOnlicetOrdinariisiopublicationeJubilzi iochoare
ill»s hebdoro»d»s In quocunquedie intcrmcdio hebdonudz ; ■quia Pfitifex
aflignat duas hebdomadas morecivili^Sc Ecclcfialtico; athzincipiuntaDoroinica,
noo veroabaliodic. lu contra Go. bat fullinet Palqualigus fl.} j8. QhU imftrtt
illud ( «unmfrimnm ) frt ilintrnntibml tt /~VUandoproitinerantibus,
aliifqueimpeditis dicitur , ut V/ quimprim^mpoltirapedimetum iilucrentur
Jubilzum, illud (qnAmfrimnm j non ncgataliquam temporis latitudinem i pmdenti
viromenfurandam : quare poterit conccdi totum illud terapus, quod
judicabiturneceflarium ad expedienda negotia , quzforte tunc urgcre poflent ;
imro6 etiamtempusadaliquara quietem proreficicndis viribusfortc neceflariam .
Abfelvitnr C*»f*r» , fed difertur Cenfeffit , 13, ^VUindoobaliquod
impediraentumexfupradiclisConfefla- \J[
riusproaudiendaConfe(Iionealicuju<differcpeccato:um
abfolunonerapoftaliquodbreve, clc rattooabile tempusab elaplo Jubilzo,
utlupradiximus, poteritdurantejubilzitempore ab- lolvereillumacenturis,
quibusforte aflicitur; quia abtolutio i cen(urrsnonelt»lligitaadSacramentum
Pcenitentiz, quando id noncxprimituri Pontilice: otfupravidimus: ckcxalia parte
in hoccafujurifdiciioConteflarilnonlpirac, ttnitojubilzit— cum in
iploradicauroaneat, doncccaufatiniacur . J»biU»m intidns in ftfium fti 17
ff~> Athecumeni s etiam contntisnon prodcit (ubilzum, nec
Iodulgentiaquzlibetalia (quidquidatterantnonoulli : ) quia conccflio
lodulgentiz elt aclus JurifdicTionis , quam Pontifes noohabet, niGinillos, quituntingrefliroEcclefiam
per Baptif- roum. IuMoronus«.j6o. Scio, AvcodanumarTirrnare, prodef-
felndulgentiamCathccumenis: fcdpropter ditiam ntiooera id mihidimcileelt. » *•
» it p Og»s: peccatnefidelisjG nullaexcaufa,(ed foluropropter JLV. incuriam
neglig:t,cum polTit, Jubilzum lucrari/ Reip. nonpeccare, nevenialiterquidero,
quiaPontifex hor- Uturadilludacquirenduro, nonprzcipit. Excipefemperilluni ,
quiafpernaretur, feu conteraneret Bullaj , Jubifzum c tcs , h ic enira peccarct
raortaliter ratione contemptus . Suefiu incident de Indnigtntiit in altnm nett
IJ Cl incidatJubileuminhebdomadamSancum , vel in ofla- «3 vamPalchatis, poterit
fatis congruenter diffcrri iplius promulgatiopoftdiclamOclavam. Nonplacetautem
Gobatr.aS. ♦<«/«*i^-.)..»oj.dumdocet, in diaaOa»vapofleOrdmarium dif-
pcnf»reintreseleeraofyn»jtruJubilziiejuni» : nonpUcet ( in- qu»m)
tumquiaeftirrationabaiscommutatio, locojejunii.quod Pontitexrequirit, ut
exttcitititn yiriutis, & atHiclionis corpora- Tis, fubrogare eleemofynam j
tumquiaratioiiabiliterpotcruatje- junia , & Jubilzum in alios dies ab
Ordinario difterri . IlluditemnoloconcedereeideroGobat ) utnon concedit Paf-
quiligus«.t>j}J quod, G incidat Jubilzi jejunium in aliquodfc- iTuratolemne,
poflitBpifcopusiUudcommutare inGmilem elee- mofynam, nolo Cinquam) id concedere
proptcr rationes didTas: qutaSumrousPontifcxvult exercitium afflicTionis ris,
&rationabilius potetic in alium diera ejulmodi transferri . 19
TAUmfermonemhabercmusdelndulgentiaJubilzi , roga- JL/ veruntime nonnulli, utarTerrem
nlc praxim circa de- crctum Alexandri VII. quoprohibet, poflelodulgentias
tranfire dcperlbnaadperlbnam. Egoigiturmoremmeis auditoribus gc- rens ,
libentcr id jim fubiicio. Dttrttnm Mixnndri VII. [ttfer Indulgtntiit. 10
QAnaigimntDtminmnefltr Mexnnder PfVU.dtclnrtt.nuU O qnunnimt Ctrtn* , SLtfaru,
Crnnn, *t Calcuti, Crucet , Numif. m*s», Med*li*t
v»lgen»nc»f*t*,&S*ertim»fin*sfivtfintS.C*rtli Btrrtmu, fivt quinque
SanHerum » ftlitis rtcerdntitnii Gregtrit XV. ftntifict muxim» in S*nStrum
nuinere rtl*ttrumy fivt quuumqu* Indulgentiit ante n Summit Rtmtnii
Ftntifitib»! S*»8it»tit [»• fimilitirfer[tn»miUmum% *u,but*beeiem
S*ntfiffimeceuctff*f*trint , vtrquibni * frtdian dt trdini ejufdtm SanBiffimi
frim» vkt dtsTrtbut* fuetmt, h*ut*ntmini*liiitemmtdnri, vtlfretnrib centidi
feftnt , nlitauint*rt*nt indulgtntiis teneefsi . Et vitntum *ttinct *d
Ctren*>,Ref*ri*, Ct*»», CnUnUt, Cnetti, Sm. UIQIIIZ60 uy Google 56 Tradatus
Secundus . De Secundo Eccleus Praecepto . mifmaia, MidatU, vutei muntufata ,
<$• Saeras Imaginet cam /«- dtilgtnt»! ab itfitm S»nttit»tis fut
Prtdttttftribmi htntdiclas , #> tmttjfas yqua in heiitrnmm ujqat ium tf.iimm
(trtita nan funt , «»,/? , Huili haBtnui isUibuta funt ; ntmini uti bmtidi»
dtinetf» diltturm, PejJUt . H>ued fi dt ftUle d,ftr»m»ntne , tareant hfrfcwT
r««» ;<•»» eoueeffii . Nie tUietti tx rthus prtmiffii , «r frtftrtmr ,
htnadictis frriita , aUira prt th fuhrt^.ri, multt mtdt ptffit, quacunqut
(enttftionein eintrarium ntn ebfiamtl , ttUmfi dt i» ffeeUUt , f> txfreff»
min- tit fttitni» tjit, uti ptr fttfentti S»nttit»i Suadtregavit, & dt-
ragatum t,ft vttuit. Rtmt dit 6. Fthruarii 1657. PtmtifieatMiqai- dtm v V. -V
mjm ftcuudt. Cuaimiui . Praxii prt fradiSt dtcrti». mtrali , wrii Indalgtn- M
AbrieliS.Vincentio »» \J r»* , lic habet . S»nittf,immi Dtminmi ntfttr
Alexander VII. derrtvit , «<W «». faria, Ctan», f>r. btntiitU, ftm eum
Iniulgtntiit , <•«« ntndum ftrtit» fumt (umm tfftjum, ftm qma adbut
diftributa ntnfumt , tr»n,t»nt ptrftnat illtrum, tfut t»i dt prtftmti tbriment
. Ex qut imftrtmr , quti qmi hthtt hentitUitnit , ntm 1*1 feriunt , fei pttt-
rmnt aiiis f«> ctmcidtrt, & »fplie»ri matirit prtftnti, lut fit ,1- limt
, tmi laiulitntm ttneidiiur ; qma tmme mtt Mtdali» trtnfit »b mnt i» »tium :
cmm mtm fit ttnctientis Indulgtntitm : mtt Im- dmlgtmtia , »mi» hu »b unt m
aiium ntn ttmmfit : fiquiitm tmm ¥»f» ttiuidit ImiulgtmtUi , ftm btntdiSimti ,
mtm ixtrahit fatiif»- clionti dt thtfaure, f> i*t in mammi sltmi , tui
eimeefiit bcntji- iiionts : ftd fttmm dat ilti f»cuie»itm dtfirnandi mattriam ,
vel prrfonam , qua difignatiant faAa , ipfi ilti Indalgtntiam ctmmmmi- cat ,
feu faeit , quei rtmamtat dtfutai» »i Ufrreniam Iniulttn- tUm , ptfitt taii ,
vil tali tftri : non inim fat ufaQitmat manimt »lltt»t» UtdatU v.g. Hatlenus
Gabriel. 21 Deeodem argumento Georgius Gobat tam.x.trau.A,deri-
yutatiintlnimlgtmttt p.i.eap.17. cumdocuiflct , eflefuara lcnttn- tiam, qu6d
non folum UtU Medaliz, <5cc. affefla Indulgentiii; ied etiam ipfe
benedidionet • feu, ut appellamui, intentiones applicandi indulgentiasrebuslacris,
nonpoflintadaJiostranGre, fed poiTmttamen applicari ab ipfomet,
velabalionomineipdus, rebus iacris ; cuxn Cinquam ) hacc «iocuillct, fic
additpropra. XI num.SS. 1) Si igitmr qmii, v.g. Cajui a Papa maraum tutmtrum
btnt. diiiieamm fimt mlla dtttrminatitmt ptrftnarmm aeeepir ; pettrit it- tat
partiri , i» quti vifum futrit : ita tamtm mt hii mia fit fat tramfem in aliti
prtprit nemmt, ftd ntmint Caii • qua dt tau- [a , tum qmttiam mahiUi adtltfttni
attutifftt tx Vrht tempturtt dt- deeadat bXtfariarmm btntiiitrum i Sua
SamBitatt , mibi libtrali. ttr efftrret dtctm tjufmtdi, malui aliter ateifert,
quam mt tjmimt- mmi , & taaquam muiiffimat Mimftrr dividert im nennuUes dt-
mtfli(ti,atqmt txtrantas . Suati mam ita priitm ftti m inttntitni- hmi tat
ttrtit rtbui apflieandii tx mente tllius, quimihi, emmhae ita applicandi
mttntitne ienavtral ; ttttferat auttm immtdUti a CUmtmtt IX. HarcadverbumGobat,
quatcum admodum dara Cnt , longioreexplicationenonindigcnt. 24
Prolequiturdeinde(utid etiamobiter habeatisjdiccns, pro- hiberi in dictodccrcto
etiam donationem McdaliK, &c. nec lolum accommodatara,
fedetiamprecari6conce(Iam : licetenimnonap- pareat in decreto vox donationis ,
tamen fenfus ex contextu, <3c io. tentione, feufincdecretielt hujufmodi.
Prehihttmr dmatit , & atUm atcemmodatum , & ttt»m prtcarium . %S
Przterea aflerit, pofle quem fibi retinereduoNumifma- U v.g. eiidemlndulgentiis
afFcct». ut G amittat unura, (ubfti- tuataliud; idque non
eflecontradidluradecrctum . Idemdicit, fi fibi quis retineat duas benedictiones,
feu intentiones, nam amiflb Nutnifmate, fubflituere aliudpoterit, applicando
ipfi In- dulgentiam; quorum duorum ratio eft, quiaidnon eft, tranfi. re I
perfona ad perfonam . 26 DeniquequianoofemelconcedunturIndulgentie,Rofariis,
Inuginibus , &c. nulla facta mentione Crucis , dubitatum fuit , an
CunclndidgenuaapplicariCrucibuipoffit? rScrefpondetur, pofle , <3cccrtemcmdj
fiquidemCrucesc imaginum: CruxcnimlmasoedChrifli Dominipro nobisib illa
pendeatts, quamcxcordcdiligite, &valece. Indulftntit Afeerffba. PEr
hancoccaGonemiofcram hicCatalogum IoduIgeatUrum , quasapocryphas, hoceft,
nonauthenticas declaravit Sacra Congregatio . Ind ulgcntix declaratz a Sacra Congregatione ipocryphx
. Iodulgenti9e,quxdicunturconceft<:annoi6i4. PrincipiSenenG. Indulgentie,
quzdicunturconceilzaPtoV. <Sc connrtnats: i Clcmente VIII. Rofario Magni
Ducis Hetruriae , Indulgentiat, quadicunturconccflaeaClemente VUI.templo B.V.
de Monte Scrrato , impreflae A venione . Indulgentiaeplenarise conceflae pro
animabus defunclorum ] ClcmenteVII.impreflae Matritifubdauxo. Junii t6o6.
Indulgentiarfundatas fuper revelationem BJoannar deCruce
concel1<cGranii,GveAveMaria, quxdicuntur tetigifle unum il- lorum trium.quae
afferuntur folum cfle apud ipfum Papam.Regen Hi(panisr,& P.Gencralem
Minorum Oblervantiae. Iudulgeotiae, quardicunturconceflae i
JoanneXXII.illis,qui ofculantur pUntam menfurat pedis B.MV.
Indulgentiatconcel1<;abAdrianoVl.Granisbenedi<fUsadioitan- tiam
RegiiCatholici Philippi III. Ind ulgentiae , quae dicuntur conceflr ab Urbano
VIII. ad inftan- tiam Cardinalis Magatclli in honorem SanctiiTirni Sacramenti .
Item illse Indulgcntiar IGrcgorio V. fuper haec verba . SU Udatt U Samtiffimi
Saeramtmt». Indulgentia;, qujedkunturconccflas i BonifaciolX. vifitan- tibui
Cappcllam S. N icolai de Tolenti no . Indulgentiae , quaedicunturconcefla;
Confraterniuti SS.Tri- nitatii, Sc RedemptionisCaptivorum . Idulgentix, quae
dicuntur concelTae a Leone X. Imaginibuj Coaceptionis B.V.
Indulgentiaeconceflar , fuper revelationem nonam faclam S.Bir- gittae,
S.Heduigi, &S.Elifabetnae. Ind ulgentiae conceflae 1 <Sc acceputae ex
Magna Tabula S. Jo: La- teranenui. IndulgentiaeconceflaeabUrbano VIU. Granis
benediQiiadio- flantiamCardinalii Infantis . lndulgentieconccflxaluri SS.
Rolarii in teroplo S. Antooii de Rovigo . IndulgentiaeconceflKaPaulo
V.CoronisiRofariii, Crucibui , Medaliis,& Imaginibus benediclisad
inftantiam Cardinalis Borro mci i<5i 1. ex occaGonefundationis
EccleGzS-Caroli Borromei . Indulgentiaecentumdicrumdicenti Ave Maria ad
pulfumhc- rologii, quar dicunturconceflaea LeoncX. IndulRentiseconceflclSiftoV.
Rofariis, feuCoronis, quzdi- cuntur Coronae Myfteriorttm Paflionis Domini
N.Jefu Chrifti Ma- gni DucisFlorentiae. lndutgentiz conceflz Crucibui de
Caravacca . Indulgentise, quedicunturconccflciClemente V. ad inftan- tiam
Sercniffimae Infantis Ducis SabaudiedeSyndooeCorpori* Chrifti, quod >
quiOrauooemillamreciut, liberatanimam de Purgatorio. I* Cametltaria S. Net.
Dtm. Jtam ah rjufiem S. Offieii Gafft tXomt 1 8. Maii 16/7. SIc habet Georgius
Gobat ttm.l.traa.*. dt reveeatient indulg. pau.i.ctf. ^ 7. «i num.yc j. teltans
, hunc cathalogum fe rece- pifle i P. Bona Hyblenti , quiillumipraediclo Nourio
fideliter exfcriplerat. DcindcipfeidemGobatficaddit: bUmlgrutU da fumma Lagnti
Hifptmtmfis, qmt diemntmr Indmlgtatia graarrum dt miltt Avt Sfa- rU, ttUm
itcmmtar Apeerjpbt. AdditidemGobatN>«<.»<-7o6.illamOretioneml quz
ubulede- auretcinSacraaedeLaureunainfcripta eft, quam dicens, toties quoties
Indulgentiam plenariam recipit , aflerit etiam apocry- pham. Oratioautcmdicenda
quidem e» devotione , non iutem AVE MARIA FILIA DEI PATRIS, AVE MATER DEI
FILII, AVE SPONSA SPIRITUS SANCTI, AVE TEMPLUM TOTIUS SS. TRINITATIS TRA- ■
Digitized by T t- DE TERTIO ECCLESI S. PRjECEPTO, .,!, I D E S T DE SUMENDA EUCHARISTIA.
. ■ Am% & j*« )hu «%«av«r *d Communitntmt i riculocommunicaodi, fi
Commoniofcaamultura difiet J P«r> culo, idquodmoxexplicabitur.
RatiopociffimaduciturexFido- iprioris, & certe majorisprobabiliutis eft,
quta iila fHntampliaoda, fed rcllriogenda. Iteroelt prrceptum afcrroat>. i£
Domini videnturprzceptiva ; ( »wl«««r« vum , qualeetumcftetprzceptum i «*• i
W™,* Jw fmngmintm, n„n bmbtbitit vitmm nnicaConfeflione aote mortcm Utisf»aum
eOct , u t colU we* $eo- todiausDcigadillo, nili in przcrpeo addicumluilkt
illud ( )*m*l lErtum eft» Fidelesadultosad iJUroobligari EccleGa- fticojure,
Ext.ttmmhmttmfem* fexmt de fttmit. & rt~ mijj ut intra dicemus lacius - Sed
cootroverfia inter DD. eft , an obligentur etiamdivino przcepto/ & quidera
, quamyis pro- ■babilius fitnbligarietiamdivino, probabile taraen eft.obligAti
lo- lum Eccleualtico. quodeterminavitEcclefiaprzceptum divinum,
■^uodquiieratinoetcrminatum, nonobligabat, nifidonec Eccle- fiadeterminaret,
utfufitMTheologitradunt. x Ratiopri wbaChriftii tmrntm fllii b*miniii&
Ukmitb *jm fkngnintmi i* vobit. ) EtitafuftinetSThom. j.M»o.«rr.tt. deierens
oppofitum , quod docuerat w 4. J Ratiopofterioriseft, quia non apparet, unde
cert6obliget taie divinuro praxeptum, cum textus przdiflus «liquibus, vcl de manducatione
in voto , vel de ne Ipirituali. 4 Hispofitis, iM«»iresprimo, Anvera fit illa
dodrioa Petri Soto dt Entbmriflim l*a.<f. dicentis, aliquos fpecialiter
obligari adiumendamEuchariftiaraeit eo rapite, qu6d Deus decrevit , eis non
larRiri Gratiara emcacem ad fuperandasgraves aliquts ten- tationes, &
oUinenda quzdam bona neceflaria , nifi Sacra Com- munioneroborentur/
Quodconhrm.it illa mulierliberau 1 quo- dammaleficio,
cujusvirapparebatucbrutum', liberau inquam , precibusS.MacarB,
aquorpfaintelleiit; »de6t»lamitatem illam paflamfuifle,
quiaperquinquehebdomadas Sacram Euchariftiaia nonfumplcrat . 5 Refpondeo-
Suarez non omnin6 refpuit hanc Dodtrinam iifpnt.69. dt Enebmriflim (*ff\.
obfervat tamen rar6 ei efle lo- cum . Nos dicimus : quis novit fenfura Domini ,
vcl cui id rcvclatum eft? € Inquiresfecund6in huocmodum : egotentatisomnibus
re- mediis, adhucmihicertoperfuadeo, menonpoflefuperare ten- tationem, v.g.
vindictzcontrainimicum, nili frequentationc Sa- crz Communionis? finon
frequentem, peccabo ne coocra jus f>rzdi£tumdecomraunicando ? 7
Refpondeoprim6. Hanccerum tuaraperfuafiooeraeflecre- ditudimcilem :
quisenimcert6fciat, te non pofle ntiliter alia remedia aflumere , & itera
cert6 te hoc remedio Communionis ef- ie fanandum? Refpondeofccuod6 . Suppofiuceruejufmodi
perfuafiooe,Sua- rez/u-.aflerit, tenonpeccatururocontraprasceptum deCommu-
nicando, fed (oluracontraillam virtutem, cunllatenttiio adver- fatur ,
undefcquitur, tenonobligariin Conteflione exprimere neglectumComrauniootf ,
tenutiyinjrilliuatcmporccommillum % liuro, & Ecclefizlienfuficjudicantium,
menti magniucieoduseft, 5 QjazratioesverbisConciliiNicznimod6 allatica.1 matur.
IuSuar./.r.&communiterRecentiores. Nouitemidem verumefle,
(ivetnorsimpendateiinfirmiute , fiveexvuloerc, fivee* veoeno,
fiveexquacunquecaula.quindp advertitur periculum, etumfiexrevelatione illud
adveruturi. Imro6quotiestimeturprobabilitermors, utexbelo, vetex too- ga,
fVperieulofanavigatiooe, quiapareft in oronibus r«tK>. , 6
Oicesc«mD<]gadillo/.r. Hoceft przceptum de cornrouoa- candolatunaiCbfiftoDominoillis
verbis : ( «V» a»*»M»r*««ri/4> ,fll,rbtmmh2 &e.) eftposoale : at przcepu
pccnalia non npliaoda, (ed rcaringenda. Itemeli przceptum atormat^ An
cemmHnictndnm tn Jlnt vitt. 1 /""*Ertumeft, Fideles adultos obligari
ad eornrnunicandum antefinemvitse, fiveidfitexprzceptoEcclefiz, fivepro-
.babiliusexprzceptodivioo. NamCoocilium Nicznum relatum tnp.dibiiy i6.7*.6.cavet,
ntdifctffnnuicarptr* ntctffari* vit fn* tiuuutdifrnndttnr. Atianecurvocat
abfotute neceuarium , nifi valdeprobabiliterexlegeid przcepturn fit? , *
Sedinquire$prim6, anquiinviuaJiquotiescomrountcavit * ceneatur,
iubroortalicommunicarelubfioem vitz , hoc eft , in articulo, (eupcriculomortis?
X Refpondeo. SaneCajeunus,aliiqueallaci \ Suariod.di^.69. M- i ■ puunt 1 ntdlam
abfolute efle tunc obhgitionem fub moruli . lmm6Svivefter,
aliiqueabeodemSuarezcitatia(lerunt,euro . qui invita, quamvisfoldm femel
communicavit , non efle amplius obligatumadCommuniooem , necfub moruli, ncc fub
vcniali cx diclo przceptodivioo, uc habet DelgadillorritS.a. dtEuthtrrift.
d-b.H. Sluia fimtl , inquit , ftptn mnk» Ctmmununi , ixtcn- fuitnr tbligtuio
dM* , tkm frtetft* divmt tU Ctmmnmim» nntt fintm vitt Jtm fatufaBtim fit . 4
Scd Mneodumadeilic hujulroodi obligatiooem itcrura ineo pe- innnuej ficutiunicoaftuauditionis
Miflz completur przceptum deaudiendoSacrodiefefto, quit eft przceptum
afiwroarivum . Adde , Cbriftum non przcepiflequidcm frequeotttm Communio- nis,
(ed folum communionem . 7 Refpondco. Hzc argumenu non debeot efle Untiponde- ris,
ut non vincanturldido fenfu Fideliura, &Ecclofiz, mi fenfus oftendit,
aliquid plus Chriftum Dominum przcepifle , quaro quod ejufmodi argumenu
prtBleferuot J «auju) ,magis , quia Chrillus inftituit hoc Sacramentum per
modum cibi ad nutrieodam vicam fpiritualemaoimz, GCid reparaodum, qiod cootinua
fomitis iropugnatiooe deperditur. Id quod oftcfdit , Chriflum voluifle in (uis
F ' (i mmit Dt tt , ^tcturn t T Nquiresfecund6 , quianteduosv.g.v«kres,
immocVofio, L veldecemdies, quiminciditinpericulumiCommunicavit, obligaturneiteruminnoftrafenteatiai
eo pcriculo fupervcBien- te, communicare? 9 Refpondeo cum Suarcz/.c
nonobligari: quia przceptum communicandi ia fioe vicz non okligat , nifi circum
circa peri- culum, obligatenim, ut prope mortem inveniatur Fidelis Sa<
crarefecfus Euchariftia. Scd Vafquezd/fr. »14. ctp.i. num.11. pu- Ut obligari ;
quia, inquit, antrinonfuit implctum prjecepcum , ouod urget quidero, quaodo
adeft periculum, non ver6quan- do aderit: Gcuti non adimplct przcepcum
audiendiSacrumdie Dominico, quiauditdieSabbati. Verum huicraciooi videturu- tis
efte ref nonfum , quia hoc przcepcum non eft , ficuti 1 ceptumMiflz, quod
obligat determioaco die, led, eft, circurocirca. i o Quare ex diclis fateor ;
haoc Vafqw bilem , illam umen Suarii probabiliorem . Hinc , quicommanicavitin
Pafcbate.oc poft paucos diesincidic invitzpericulumnonobligaturexnollra
fententia iteruro coro- municare , quia tamen is poteft fe conformare feotentiz
Vaiquez , poterit iteruroetiam non jejunus. Qui ver6 poft multos diosi com- muoioriei-Kiditinhujulmodi^pcriculum,
fanJaWblutc ^8*bj- ca mortis tempus . 1 1 Dixi ( ttimmnmjtjmm, ) id quod
intelligo etiam in fententia Suarii, &ooflra: namficetisutisfeceritper nos
przcepto , ex vi Communionis iilius antecedcntis ; uroenquiacoocefliofumen-
diviaticum nonjejuno, noodaturfolum, ut przcepto fatisfiat ,
verumetiamutiniUflteneceflitate, omniroeliori, & promptiori ^ommunionem fe
muaiac. ideo poterit is IuDclgadillo/^. D* m, ani mmmi eimmnnicAvtrtt . 11 T
NqoirestertJ6:quidergofentiendumdeeo,quiinan^cora- JL municavit ex devotione,
& poftei (er6,luperveaueni» grari morbo, in vitzpericuluraincidit/ - • t )
Refpondco , mult6 minus obligatur, & confequenter(ne eo-
demdiebiscommunicet) nonpoteftin noftra probabiliori (enren- tia, feupotius vera
,modomoiexplicando. ItadeLueo diEntb. dilfnt.6.f*a.i. ciunsSuarium, Granadum,
Przpof. Ratio eft , Digitized by Google I Tradatus Tertius
quurefefluiroanehabuitfubftantiara viatici , coarmuakareenim peTmoduni viatici
, nihil ali ud eftquoad fubftintiim , niiitumcre Eacr«rin»jniVircio.rvit«Tnem,
quocunqjie animo, feu inteo- tionefumatur. 14
QuoniamtafnenGarparHurudiu^ekvA.i<y>.TO. citansM 5. Vafq/3c mOlil
cumDianaMo.rr.l i.tW.40. afnrmant, pufle , <5c deberc iterum
vefperecommuoicare, addeni idemDianaa.i i.r#/. ai. utramque fententiam,&
negantem, & affirmantemprobabileai eflc; ided ego fic ftatuenduin judico,
oe errori detur locus . if Vclminequiscommunicavitber.cvaleiw, deindeincidit in
morbum periculoium , ittutcredrturiMnproduciutum vitam »i diemfequentem.&huncpoflcvefpereiUoeodemdie.
immo de- berecommunicare, probabileerit , falteraadditaaudoritatetan. torum
Dodorum ; necaliudeasvelle, fieorum verba, & ratio- r, exiftimo l
velmanequix, dumlaboraretperi- r, communicavitez devotiofle, & hunc non
pofle : , quamvis judicetui eodem die 1 * . 1 t *• I kfinifitt viMtifi fUtl e
1 tt T Nquires quinto . Qols mihi Sacram Hoftiam legitime porri- X. g«,
inftantcmihimortcf Refp. Parochustuus,.,vel ( fiReligioius exemptusfif ) tuns
Przlatus, vel aliusexeorumlicentia ; cororounicarcenimFide- lesperrinetad
Parochum, leuPaftorem, «uimaxime velle tudi-
canduseftfinrovcspafcereinipfarumvitenne: pro certo tarocn habe: fidefitPaftor,
vcl nolit, pofle licite viaticum porrigere qaemlibet Sacerdocem; tunc enim
adcft prxfumpca 1 & (ane ratio- nabilis voluntas Eccletiz , feuejusCapitis,
quodeftChriftusDo- roinus. LcgitedeLugo4£«r£. difr.t8.*».si. *i
Submqu:res.Ergone(inullusadlitSacerdos Catholicus, ni(t Sacerdos
hcreticus,fchifmaticus,autexcommuokatus non tolera- tuspoflem,&
obligarerabhistuocCommumonem reciperer r ^'ouwufquediaiert, quia in priori cafu
probabile eft , Refp. qaod poffis.probabiliflimumcft.quiaintaouneeeflitate,
nonfuiiTeadimpletumprarceptum: quiaprzdifli DD. probabili- praclertimfialio Sicramentoroboutusoonluifti,
veldetuaCon- lertenent, fufeipidebereEucruriuiam, quandoadelt perkulum
tritioncdubitas, Ecclefiacreditur, Sacerdotcmnullumi ulimi- vitte,
&fatlsnoneffe, ficircumcircaejusfinem; at in pofteriori nifteriorepellcre :
quddautemttlisMinifter noofitbene difpofi- cafu adimpletumeft.- quia jam
infirmus eratinpericulo, quato- ttts, fibi iroputct,nam te tua neceffitai
exeulat . LegiteSuar.W#. ▼isaliquandonon cognito, quemadmodum, fi maae diei
feflivi j.ftti.*..fiat, acDiao.aliofqueir.7^'7P-4-f-at. interfnSacro,
umetfiillum ignoreseflediemfeftum , fatisfacis prsecepto,
nequeenimadadimplendumpraweptumopuseft , ut illudicias, cumfufficiat,
quddexequarisillud , qaodedicitpre- Ceptum, qusecftdoclrinacommunisinrr.
dilrttbm . 17 Ex quibus collige , mefaciliusconcedereeodemdie fecun- damCommunionem
illi, quiex inflido v.g. vulnere iuciditin vi- tzpericulum,quimilli,
quiexfebri: nam fi vefperi vulneratui , communicaverat raane ante vulnus
acceptum, noncommunicavic temporepericuliexprobabili fententia. At febriciuns ,
cum ha- beatinfeluemfebriitpraefumere ex communiter contingentibas
debeoeuretemporepericuli, licetmihi ignoti, communicafle , 18 TNquiresquarto,
ficertumefl, utdiximusa.i. obligarinos Jl
adcommunicanduminftantemortcprobabileneeft, pofiie Parochum, feu Sacerdotem in
cafu, quo aliunde non habeatur SacraHoflia, non folum celcbrare Miflam non
jejunuro, quod certepofle, dieemusinfrar.io.».x. verumetiampofleaddandum
viaticum infirmo, alioquinabfque Euchariflia a vindifcefluro ,
privatimconfecrare, praferenaodumuxatconfecntionisverba ,
quiaurgettuncprzceptumdivinumcommunicaodi, obligans di- reclc infirmuxo , &
indirccle Parochum ; Icem poflet neconfecra- reiabacceilapanisfeYmentati
(jneAra, fine veilibus facrit , fine iiliscaeremooiisabEcclefiainftitutii /
Videturenimpofle : quia Ecclefiaftica przcepu , qualia funt hzc , noo poftunt
obligare con- trapneceptumdivinum. Addenonefie credendum ( przlertim in cafu ,
quo infirmus aliud Sacramentum non fukepit ) Chri ftum Dominum
voluiflc,potiujdamnari hominem fbrte m morttliexi- ftcntcm ,alioquicum
Attritione,& Sacramento <alvandum,quim przditto quamvis tumultuariomodo
haberi Sacramentum . 19 Refp. poffeliciteharcomniafieri, diduneceflinteexiften-
te, tcnctpropierdidhsntioncsDclgadillor.?.^ Eueh.dnb^. ci- ntqueprofeMijorcm,
LudovicumdeS.Jo: Sotum, Vifloriam , aliofque. AddeThom.Hurtadum^.i.r«AaMr./W.M.
vide Dianam f. 1 1 JrA.Ttf. X l . v.nttandum . ao Sed certeimprobabil is eft
haic fententia, & contraria , ideft , nequaquam pofle excertiflima ,
utdocet Lcin.icr tr.T.difp.s .^«.n. ckansSuarlum, Valquex, deLueo. Layman,
Graoadum,Di- caftillum, aliotque: nam prim6fichabetur exprefse tf.y- ttrn-
frrimstidtr»nfttT*t,n,d>fl.l.Uhicum abfolutafit, Cc fine diflin-
r3ionedeob(ervandisdi£}isgraviflimisca;remooiislocutio,noneft hec i
Delgadilloexplicanda, quafi procedatprocafibusordinariis .
Secundo.quiapraeponderaredebetrevercntia, quxmaxima huic Sacrareentodebetur,
quzquenimis valde oftenderctur ex ocnil- fione prsed ictarum obfervantiarum
cukunque alteri incommodo , quodquifquepoteftcum Dei Gratia, quae nunquamdeeft,
pro- pcllereile, utincafunoftropoteftmoriturusper Contritionem ,
quamfiisnonelicit, fibiimputet. Tertid (perquodlolviturra- tioadverfariorum)
tunccoocurrunt doo przcepta, alterum de communkando, quddfolumprobabiliter eft
divinum, altcrum derevereottamaximaergatantummyfterium, quodcerteeft na-
turaledivinumdedebitoChrifticultu, hocigitur, cum fit gra- viu.s , praevalere i
lli debct . xi TibiautemSacerdotiilludin hisanguftiisiocumbic, utloco
coniecrandi illis infolitis modis , Fidelem excites agone mortis la-
borantemadfecooterendum: velfiquiifitmentedeftitutui, vel fcnfibus,
przterablolutionem Sacnmenulem fubconditione,de nuiinfric.7.
««.lo.orcsbcnigniflimum Deum, utilli auxilium ad aQum Contr it ioni 5
eliciendum impendere digoetur , & fi potcs ,
coiifcxilliattritoSacramcntureextremzUntiioois, &orcs, &fc advertite,
nos non poflc in eo cafu , quo iiia communicationis cum hzretici, vcl ex-
communicatierroribus, vel cum fcandalo Fidelium, ut per fe notumeft . Ouod umen
fcandalum fzpe viure poteris,fi Fideles id nelrientes, doceantur de Ecciefiz
benigniuce ia bit circua- fhntiis. aj Quod verA obligaris : fequitur er diflis
, quia , Cpotesob- fervareprzceptum , laneteneris: &umenaffirmo,
tepofleexi- m i ab hac obligatione , & fic non petere Viaticum i przdictia
. Ra» tioeft, quiafententiacontrarianoftrzeftetiamprobabiiis, quam
lequiturSylvcfter, Enriquez, aliique apud Leandrum I Quare te illi conformare
fiae ullaculpapotcs ; przfcrtim fi de tua Cootri- tione fecurus fis . *6
AnfamulisRelijiiolorum poflltlicite,in(lantemoru, Via- ticum porrigiabipfit
Rdigiofis , agam infra r«».i4. Ut
item alia pcrtioentia ad banc materiatn de Viacico dicam fuo loco infra taf.
ia. 1 Q Anc in Palchatciquod his
verbisimponitur* 0 nfttnt ftxut dt fttnitntiit , CT TtmiJfienHtnt .
OmnitntrmfnmftXHi jSdtlit, ftfitfnnm md nnnai difcrtlicnii ftrot- ntrit , ftmtl
in ann* ttnfittatnr , fnfcifitnt rtvtrtnttr , »d minai in Paf- tk*t
EHtltarifiiaSaeramtntnmy n^ftrtifrtfTiiSattTdttiitnlJfia , **
aUqnamratianaaiiimiaafsmadttmfHtaabitfafmtdi ftrttftitnt daxt- rit abfHntndnm :
atiaanin vrvtai ai Ettltfiaiaxrtjfaarttatnr , <S" mtrim Eccltfiafiica
cartat ftfnltnra . 1 Advcttis, injurccommuninullamexcommunicatiooem ful-
minaricontra non commnnicantes in Pafcbate? Videatigiturquif- que, quid infuaDicecefidifponatur:
certeinnoftraPanormiana. indiciturinSynodoultima, quzeftanni i<»a. r.4- dt
£aeh.*.si. ' 1, fedferenda, additurque: Et intnnant txtcm- 1,
nifimtnitinfififcant. Quaremonitioprzcederede- bet , ut incurratur de faclo .
Adverteitem, oonpeccare, lahilem, i fuo Confeflario approbaum , non
liioPafchate : ouarefiConfeflariusjudicetpruden- ter,
ptenitentemforemeliusaifpofitumpoftPafcha,tut6illi tem-
pusproportionatumextendat. At, quou meretrix v.g. quz eft in peccato,
Communionemtuncomittat,non eftexcufanda : peccabitcontrahocprzceptum,
finoncommunicat: quiam rationabilis caufa , nolle relinquere peccatum . 4
DeclaravitautemEugenius,uthabet Bcllarm. m declarattant- hHtCtmtU.ftff.ij.*.
Cornmunicantes intrahebdomadamfanaam -, velinfraocuvamPafchatis fitisfacere
przcepto, ut intenm u- ceam, inmultislociseflelegitimeintroductam conluetudinem
, qaa poffithocprzceptumimpleriqoocunquedieQuadragdimaetut vidcreeflapud
Leandrum »4.^.3.^1 i.Quodautemdeclaraverit SacraCongregatio , pofte iprima
Dominica Qaadngcfimz huic przceptoiatiifieri; dicit quidem joannesi D.Thora.
apud Dclga- AiWodatnth.dnh.is. Sedmibideclaratiobzenoneftauthentka ,
&cumnonafligneturdies, quadaueft, eft fatis incertm . 5
Meliusidfuaderipoftctexillafententia ejufdem Delgadillo taf. ao. dnh. 1 1. qua
vult, przceptum de Communiooe tidcit- bus ab Ecckfia dacum efle, ficuci
przceptum de Confeflione ; Mtraqn* taim ( ait ) tx ttngrntatia fit im Tafthatt:
at fatit ,H , fi fiat ftmtl in nnat. Multd ergo magis (dicet aliquisj obfer-
vabitur hoc przceptum > fi 6at in Quadragcfima . Di&am ien-
tentiampluribusprobarecoatendit diQus Delgadillo, quam ego
confirmaremexprzciatisverbisCanoois (airnmnt in rafehatt) &exillilTrid./r^I
%.can.o. ( fingnlit annit fiUttm in Pafthatt. ) Siquidera, fitibiindicerctjudcx,
utuftere» conm illo, faltem kJ by Google De Tcrtio Ecclefias Pracepto. in fine
menGs , nonnc legitime cornpai menfis? Iu igjtur m cafu noftro, &c.
HaiKUmenfeoccntiamideduooapprobo, qua eft contra fen. (um, & ulum oranium
fidelium, iram6 & Eugenii prxdicli ,conce- 59 rentia modd nmm. iz. allata
Suarii obligat etiarn poft Pafcha' eum, qui non potuic in Pakhace ; lic
obligabic antei , fi po. ftea non poterit . iuuiiu. uium oinnium
aucnumiiniinuu. cu£cmi uikuiui ,i.viKe- 18 Azorius ver6ciutusabeodemFagundezabfo)uce
neeat, te- dencisloluraulosquindecimdiesiDominicaPalmarum ulque ai
neripracvenire: quiahocpraeceptum , utdisitmod6 Tolctus nl DoTtiinicamin
Albisinclulive, hisprxbabitis. ■], cft affixuro Palchati, & non urgetantel.
Unde qucmadmo- dumnontcneoradefleMifliB die Sabbati, H prxvideo, me non
Smttrittti *n ftrvtnt htt Trutftmm cttttrmndt? pofledieDominico; ita io cafu
noftro. Quare, fi ante Pafcha t communicailipropterimpedimcntum prxvifum, &
deinde for- 6 T Nquires prim6, Sacerdocesfacisfaciuoc ne PracceptoCom-
tetollitur tibi ulcimpediraentum inPafchace» obligaris ,
quiaantelinbacAzoriifencencia ] AtinlencenCiaFagundez, ablacoforce non obfl
ringeris iterum commuDicare : quia in ejus fatisfcciftiprxcepto. Ucraque
fententia eft probabilis ; ledilU INquires prim6, Sacerdocesfacisfaciunc ne r
muuioois Pafcbalis , fi (bliirn co tempore brcnt? 7 Refp. Sacisfacere,
iuceftance, &confirmantepraxi . mencunc femel noncclcbrarenc,
obligarencurcommunicarelaice itnanibusluiPaftoris, velejus delegaci . Iu Leander
cum aliis " \ Obuclcs: dieJovisSanfloomnestenentur fumere Eucbari-
fliamamanufuiSuperioris, reprxfcnUncisSalvatorem, qiaiinul-
timaCetnacommunicavit Apoftolos; crgoSacerdos. fivetunc.fi-
veexextenfionepracdicUEugenii, debebitaliodie Pafchali conv municareifuiSuperioris,
velcjus dclegati manu: Ergo ucrifi- cando non obfervat Praeccptum . 9
Refpondeo. Gavantus im Rithr. MiffmL f+tit .8. refott verba
SacnCongregatiooi5,jubentiseciamSacerdocesadadceneri cunc: fed
meliusQuiaunadvennasnegat. hancCongregationis declara- tionem vimhaberclegis,
cum authentica non fic: Ccrce alicubi haec declarario ignoratur , & alicubi
ufu recepu non eft : fiquidem Comnch.Ta.incr Laymapud Gobit dtCemm. tmf.%.
docec , licerecuiviseodieprivacimcelcbrare. Imroo ex Oicaftillo tr.j. dtEmth.diff^.
vtm.it. etiam publictHn Germania .• Siergoeodie JovisSacerdoscumlaudccelebrat,
noo obligabitur Euchariltiam tumereii San ccmmmnutns in Pmfchmtt) tm itimdi
tmtmtmtt 10 TNquiresfecund6.AninPafchalibus,quinoluit,cumpoflet: X vel
nonpotuit, cum voluiflet , Eucharittiarn(umere,obli- gatur nefubrooruli ,
proximepoftilludtempus, commiflum de- feAumcosnpenfare, communicando t si
Uthufcquxftionitututis, sltiuseftea» fcd brevicer repe- teoda: fcieridumenimeft
prxcet>uefle(quantumucitad nos, du- plicisgeneris: Aliquaitaluntaflixaccrtotempori
, utquieonon adimplevit, liccccumculpa, die delignato , nonceneatur poftei
compenfare : ejatfmodi func przcepu jc/uniorum , teftorum , horarumCanonicarum.
&c. quxflnon adimpleancur, non iu- diature.g. Milladieiplbfeftivo,
nonurgecobligacio poft diem . Aliquaver6func, quorumadimpletionJcertaqiudem
dies prxfi- gitur: verumnooadfiaicndam, fedaddilaundamobligatiooem, iunimirum,
utquiilloprxfixodienonexequitur, quod turafuit, exequipoftcidcbcat,
tanc6quegravius;>eccec , diutiusdifferret, utpatetinciutionecompareodi uli
die Judicc, inprxftandalolutionecert6die, in folve cV cributis , ac (imilibus .
ix H is brevitcr memoratis , refpondeo ad quxftionent prxpofi- tam, affcrendo
de illa tres fenCencias . PrimaeflSuarii ,aliorum- queapudDianam^)JM.»A>'.4i.pucancium,
eum, quiinPafcha- tenoncomrounicavic, obligari poflei ,<latimaopoceric,i
nicare. Ratioefl, ioquiunt, quiahocprxcc di inPafchaceeftex hacpofterioricufle.
1) SecuqdaeftToleti, aliorumqueapud>euodem,aflerentium, nequaquamobligaripoflei.
Ratioeft, inqttiunt, quia hoc prxce- ptum elt ex priori clafle prseceptorum ,
&hocvidetur probare il- ja (ignataafiixioad Pjitha ra t.
Omniiiurinfmmtftxmi : quafi inhono- rcm> &cultumilliusfacricemporis. 14
Tcrcia deducicurexilUfencencia Delgadillo, quam mod6 retuli«iwn.5.puUnC',>
prxcepcum Ecclefix de commnnicando , urgcre lemel prototoanno . Ex hac enim
fententia lequitur,eum, qtticommuhicavitferocl inanno, jam
ampliusnonefleobligatum compcnfarealioanno. Quod fi ne fetncl qutdesn commuoicavit
in hoc e. g. anno , fi Cencas , cale prxceptum efle de polteriori clalW,
obligarisinalioanno compentare: G elTetdepriore, non obligaris. 15
Exhi<fententiisprima. &fecunda funt probabiles : ter-
tiamide6nouapprobo, quiadoclrinim, inqi probavi<rf<a#».t. x6 T
Nnuiresterti6. Adquid t ut fic communicet in 19 TNquiresquartA X mus )
prohibetur particii ne ad quxrendam ejus abfolutionem Pafchate? xo Refpondeo :
certumefl, fiperipfumnonflet, quodabfo- lutio ipfi conteratur , eum non
obligari ad communicandura 1 ficut necadMiflamaudiendam, duclaparicace i
detentoinvoluotarte incarccre, quinecadMiflam, nec ad Communionem , fiin car-
cerenonadfit, quihxcconferat,obligatur: obligarienimad iro- poflibile nemo
poteft . xi Seidifficultiseftdeilloexcoramunicato, qui poflet quxre- re,
&obtinereaolblucionem, &nonquxric: An hic non foliim 'peccec,
habiCualicer perfiltcndo io excommunicatiooei verum etiam contra prxcepcum
Communicand i in Pafcbate i ax Fagundez, Azor, aliiqueapud Leandrum rr*tf.i
7.<*/i}>. \.q. 7. putant, buncobligari,
&confequenterpeccare,etiampcccato contraprxcepcurpcommunicandiinPafchate :
aw*, inquiunt , dtitmm tclltrt emnjj imftdimtnttt , ut mnismnr ctfm Chrifie . A
C Del- gadillor.x.d«£a«*.f.}).fultiiiet, excornmunicacum non obligari
exviprxcepcidccomrounicandoinPafchace, uceciam de confi- cendolemcl inanno, ad
procurandam abfolutionem . Ouarcnoo procurando, unicopeccato, peccat,
habitualiter perfiftcodo in excommunicatione: nonautem&alterocontra
prxceptum Ec- clefixde communicando , &confitcndo : ficuti enim prxdicla
AuQoKsfateotur, incarceratum, &infirmum non obligari ad fchate,
&audiantMiflaro; iunequeexcoi incarccracus, ob non folutum debitura , nont
tumfolvere, utSacrumaudircpoflic, cjuxeltdoc rf.p.r»r.88.eltoenim peccet contra
juftitiam , non < re, cumpoflit; non tamen peccatcontra Rclig nonaudiendo:
luincafunoftro. x) Adilluddeuniute, quodatTertFagundeX, refponderi pof- let
obligari nos quidem ad hanc.ex vi prxceptichariucis in Deuro , fed nooex
viprxcepci Communionis, Contefllonis, & auditio- nis Sacri: quxelt6
conducant, tanquam ad finem , adhancuni- utero cum Chrifto Domino : finis umen
lcgis non cadicfub legem . Hxc fcntentia Delgadilli non valdcdifplicet, led
certeillaFagun- m r»fthtttt% M» fit fmfftatu m Htrtfi} ' is. qui ..iiioPal
neprxvenire? Relpondeo: Si ideveniatin prxdiclis diebusPalchalibus, ut C
prxvidilti , te non pofte co , atque adeo Eu- X4 ~C Sfe fufpeclum, pucat
Sandtarellus, quem ciut, fequi- J_> turque Diana f^.tr.t.nf.$o. Non efle,
cenfet Penna cum Firinacin f 1 78. n.19. Mihi placetdiftinctioBordoni ctsf.it.
mtrih.m.jo. non eflefufpeclumablolut^: (ed fi monfcatur ab Epi» fcopo, &
umen non recipiat Communionem ; tunclane contra.
herefufpicionemherefis:quiatuncprxfuraitur, i communifide- li um vita
recederc.vel Ecclefic preccpt um negare,feu parvi facere, vel ejuldem Ecc lefie
poteftatem imponendi prccepta denegare,que; certeante monitioncprcfumere non
debemus^umfolum negligc- tiampalroaremfuxlalutis, ficutiinfimilibusaliis
peccatoribus , tnncfolumnouredebemus, &nooaliud. »f QuoddicimusdeCoromunione,
diclubeadem diAin£tionft de nonTufcipiente Sacramentum Posniceoux temelinanno,
ut idem Bordonus nout ihid. C A P U T I V. (ecunda hebdomada , Uneobligaru ' .
chariltiamlumereinprima. Patet, quiatuncurgetprxfenti prx- ceptum : ficuci fi
quis prxvidet die felt i vo le non pofle incereflc Sa- crocircameridiem,
obligabiturinccrefle primomane. 17 Atfi ideveniat extra tempus Pafchale,
Faguodez frsttft. foluc XctLi.Lt^.ijutm.1. obligatidprxveniendum,
quiaficutifen- nem Vhi temmuntctmdnm , r> m q*t ta Psfchmtt? :ed by Google
6o Tra&atus Tertius Qujre hre <!w», eommu«iureinParochi«,
&commumcare ex nunibusfuiParochi , quamvisfoieamusproeodem iccipere; u-
roeninrigore firis diverfi funt; hoc enim przccptum eft , illud nonitem.
Undefit, utficommuoiceseminibus tui Paftoris ia aLieruEcclefu, (atisfacias
pnecepto : utcontra.CinEcclcfiaPa- rochiali, fednonexroanibustuiparochi,
nec,cjus ddcgiti , prp- ttmmnaieandt im Partcitia ?
cumhaclimkati«Kinc1inMDiana»«r.«.rr«^.9. diffmtatitmi 17. ' 11 Tertiadonecuniverfiliter,
etiam mencionem faciens, tc iiscludensipfumdiemDominicumPifchatis, pofle
fatisfieri pne- ceptoapud przdiclosReligiofos:
quiaabfolutcj&finereftriclio- aePafchitisid conceflerePontifices: Lege
Pellizzarium m Man. ttm.tjr.9.».2.&. LttiidT. tr.-j. diff. -^. 'j. t q. id
probabile cxifliman- tem, lirctrontrariumdicat, efleprobabilius . Lege
itcmDelga,- dillorf* Emch.e.t.nm.iS. hancfententiamabfoltReampleclcntem , ' ' 1
men tione facla przd ic3z exceptionis dici Refurredionis . ptttatt qttil fttttt
»«« » TNquiretvrimd. Peccat ne mortaliter , quicommunicatqui- i.
detninPafchate, feditoainParochia, fcu. qtiodidem euo diximus in hoc traciatu ,
non a manibus lui Parochi r Relp. affirmative, perfeloqucndo,
quianonfcrvat.quodgra- vifllme jubetur im d. taf. f» DequadamdedarationeCard.contraprzdicta,
quam alil*' egoputavi, veloonefleuniverfalem, vd nonauthenticam, lege Dian.».i
1.^.7.7.8. ExhistribuslentenCiis, primaeft, confulenda omnin&, reli- quas
fuis defenforibus relinquamuc . t) Subinquires: nrzdicriRdigioGpofluntnelegitime
Euchi- rifliam miniftrarc in Pafchate , utetiam in articulo niortis familu- J
Dixi {ptrftltamtmdt) namputo, eum , qui paratuseft fuum ribui, feu famulisfuisr
ParochumrecMno(cere,&fonemannopliiriesrecoRnovit,cora- 14 Relp.
Famulosfervientes, authoritatePrzlati , aut OfR-
municandoinfuaParochia,»ooirrogareiujuriamgravemfuoPa- ciiliumConventus ,
ipfiMonafterio, aut etiam fervientes alicui :ho,Gfemcl
,autiterum,quarovisiinecaufa,lefubtrahatajurif- Rcligiolos, nonad
hujuslibicumaflumptum , fed Prselati ,utique hia; hJcenirah».. cft • An feraumr
htt Pncrftum ah emntbmt in Cathtdtali t 4'T Nquiresfecundd.
AninCithed.ralipoflintoronet, quifunt X dediaecefi, iraplcrcprzceptum,
ibicommunicandof Refp. pofle: quiaibi refidet Epiicopus, quieiliotiusdtcecclis
coromuneraput, &Paflor. Ita
Diana» 1 i.rrafl.7 rrf.zi. Ubi de MagiftroOppellano, quiOrdinariusParochus elt
in Cathedrali Panormiuna. Unde fi iJem Diana partt9.tr.9.rtftl.6ty. contra-
riumdocuerat: videtur, velmuuiTctentenciam, tel fignibcare voluiflc, ucrumquedTcprobabilc.
luetiam Bonac. diEmch.diff. 4.ftfi.T.nnm ft.pnaa.it. inmeaeditione
Venetiis*m».i6j9. len- tit cum mca fentcntia . Quarecum Leandcr /r.7. Jifp.
J.7.1 j. aftcrt Bonac.'concrariumfentiencem; credendumefl,,in poltrema cdi-
tioneeumiententiimmutafle, mecumque fenlifle : Editio enim reea,
utapparetinfrontilpiciooperis, diciturcflcnoviflima. j Qliidquidigiturdicic
Delgidillo <•*».»• <*» Eath.amm.t09. qui dumcuincommuniconcedit,
Epifcopum | utetiara ex Guar. dt fmeb.diff.tj.fea.i. eius VicariuroGeneralem,
exvitolius Vica- riatusGeneralis ) poflcdarelicentiamcommunicandialibi i pro-
priaParochia ; dcinde ( nefcioan conlequenter) dicit, Epilco- pum pro
Cathedrali, in qua ipfe Epilcopus refidet, non dare }egitimum confenfum , ibi
communicandi . Nosergo probabi- lius, ckmigis confequenter pro omoibur fuat
diccceus pode, Vbi &Adv « TNquirestertio. Vigi, Peregrini, A facient huic
przcepto? Relp. ubilibct 1 nec toluro inCatbedraliciviucis ubi forte I
porePafchaliinvenirentur. Ratiocll. quialalcetn pro his adefl tacitafuiParochi,
vellumroi Pontificisliccntia. Iderodicdequi- buicunquc legitime impeditis;
idemque, 6 Parochus , vcl per nc- gligcntiam,
luumminifleriumDegligit;vellicentiatn, ahbicoro^ municaudi, per maiitiam negat.
7 Dixi {petft) naminvenio, apud Gobat dttemm.tafn r. nanc dottrinam: tiamamiJ ,
ait, ttatntitr *d-vr*a aiiemlti tuat etmmmmt tttte, ji t-vttnt tomrniii demmm
redtre? Rcfpondtt, Amatret , quc: ieet , felmm diemat, totpejft: nmllut amtem
diett, dtbtrt txtra fmam PnrttbtAm eemmunictre . Hsrcillc, apud quem Gj hujuS
do- clrinz lides. Egoenim illamapprobarcnon audco: quia fortafse non
rar6cvenirct, ut aliquis ncgotioruro caula pcr mulcos annos pe- rcgrinuseflet,
veladvenainlocisifuipatriadiflamibus, & non i.- ut Jf T Nquiresquart6:
Siintcmplis Religiofomm quis. cempore X Palchalicommunicet,
fatisfacitneprzcepto, fumcndoEu- chariftiamimanibusalicujusex Religiolis? (
DitcitemftriPaftha- li ) naro intraannumexdevotione, dicemusr*».6. 9
Trcslunthacdere fententiz. Prima, quam fequitur cum multis Fagundcz apud
Lcandrum , mox ciundum , negit in his Ec- clcfiisfatisficriprarcepto. 10
SecundacoTKeditlitTriate; idditenirnapudMendicantes ,
&eorumprivilc'giaparticipantes, utisfieriquidem pr*cepto,ibi in czterisd
iebus Palchal ibus , fed non ipfo d ie Relurrectionis.quia mcztensaiCDus
faicnaiiDUS, ieanoni|»iouicK.ciui,tviivHi,,H-'«
Pontilexobquandamfolemnitaremexcepitdiemillum, & Paro-
chi$profatisAaioncprzccptiillumrelinquit.quarefiipfodieRc- furreftionis
vclisfatisf-cereprjrcepto, debes per hanc fecurvdam fententiaminPirocbii, in
iliisauterodiebus Pilcha hbus pofla apudreligiolos. Dixi (
fri(atitfaHiiaifritetti ) uquidem ex de; *otmnc non adcft bzc exccptio prQ eo ,
qui vcl antea iatis iccit, vel pofleifatisfaciet ioParochia, Ubanciecujidam
icnuntiam cum pofle, ficconcedentibusmultisPootificumprivilegiis, quaecitan-
tur i Rodriquez iattmf.[ti}.6\.mM.t.Sc de Lugo/*. reff.mtr. duh.
jj.Delgadillom/.i. f.uth. n.411. quiultimus addic ex Porcell.
idemeflelentiendumdefamulis conjugatis, qutmvis nocte dor- miantcxtraConventum:
hi enimetiSfuntcSmenfales Religioto- rum, &intra eorum fcpta moraliter
commorari exiflimantur ; nam fimuli intn eorum lepta, ac doino< , die.ac
nocle commoran- tet, quamvisanteitorteinhoc privilegio coropreheadcrentur ,
hodieexcludunturiTrid./r^.i^.r.t t. 1$ NobisexSociet.privilegiumhoc,
quodiximus, hodicalios Mendicantesfrui, Pjternofler.Generalisficreflringit in
etmprm- ditpriviltiiirmmv.familiareiQ.l.HltfMmltaietneiditmrSmftrieribM,t ©•
tjuisui ipji cemmiferiat . tftrttat im /nttrdta» latmii im Pafchati ? 16 T
Nquiresquinto . Quidfentiendumdeeo, quieftinlocoln- JL
terdifligeneralislocalis? Refpondeointequamhuic 1 — (iro fatisfaciam ,
przmittenda cfl conceffioBonifacii VIII. & Mar-
tiniV.quamitigaturrigortalisInterdidi, perquod interaliipro-* hibeturfumptioEurhariflizexceptismoribundis;
mitigatur,in- quam, iu ut indiebus fcftis Refurrcclionis, Pentecoftes , Natali»
Domini, AirumptionisBeatzVirginis, fefloqueCorpoiisChriftt
cumtouejusodavacelcbnrnturdivinaofficia, etiam publke, ac fiulelnterdidumnonetletlubealege
; utquicaufam Interdifto dcderunt, nonappropinquentad Altare:
nomineautemfcftiRe- furreOionis , &Pentecoftes probabiliterintelliguntur
eciim duo diesfequentesv & nomineNiulis Domini tres fcquences dies ;
penincntenimniad eandemfblemnittccm. 17 Hacconceflionefuppofici,quzricurmrr«A.
dtiattrd. Anil- lis, quiincerdiitolocalicaufam nondederunt,concedacurin die-
busprzdictiscommunio? Mihi videturconcedi, &nonconcedi efleprobabile:
quiaverbaBonificiihzcfunt. laitrdiatamiata di- dtrunt ctuftm , admittamtmr ad
fartkifatitaem drvimtmm . Quon ia m igiturilluJ (fartitifatitdrvimiram)
(ignificarepotefl, iisconcedt Communioncm: & lignificare potcJI, GAi\m
concedi commer- ciumdivinorum officioruradumuxatexternum.-ide6dixiutrura->
queefle probabile. , • 18 Refp. nuncadquzflionempropofium : eflcprobabile, Fi-
ddesillos, interdicti tempore, non obligari in Pafchate commu- nicarc:
quiiprobibilcefl , tuncnoncllc conccfTim Communio- r.c-i :
&itcmprobibilcefleobligari: quiiprobabileeft , ablatam fuifleproillisdi'.-bus
Palchacisprohihitioncm.Sequereigitur,qao<i mivis:
hocpofteriusapprobatLeandercumaliis/r.7-f.}.rr.i j. il- lud priusSylvefir.
Sotus , aliiqtie ab eodem citati . An aailibtt impltrt f*$t htt Prutftmm apmd
Rtlieiifu? DISPUTATIO V. Hmaadt & quttiet ctmmnaicandn 1
^VUamvisexprzceptoEcclefizfemcl in Pafchatefitcommu- vJ nicandum,
utinoddvi.limus, umenexdevotione, licet fzpiuT, &aliquandoquolibetdie, ut
infra explicabimus . Ergo neetiaroindicParalccvc, hocertdie Venerisfancio/
Dicoetixm tunc; nimliceceodienoiicelcbrcrur, noncamen prohibeturta-
craCommunioexantciprzconfecraris. Quod fiBarbofa dt Para- chit,
».t6.tcftaturilacraCongreg. anmt IUS. declaratum fuif- fe,
nooliccrenifiinfirmis, &certccommunispraxisiuapudnos fcrvet;idumeo, ajo,
dteexquadamrongruentiaobluciummc- morizmortisChiifti Domini: deilla autem
Congregationis de- meritoquispronunciabit. /
«1 De Tertio Ecclefiae Praecepto. 61 Dt biu* iit. a T Nquires prim6 .
Analiquodiebisliceatcommunicare? X Relpondeo. Nulloprorsusdic, etreptoeocalu
fupcrve- oicntis inhrmiutis, dequocx-aliorumk-ntentiadiximus enp.S.n'.
incafibusincurlus inndciiura > ocfimilibus , dcquibtuali- bitaciabimus. 3
NouautcmproSacerdotibus, quidicNauIisDomini cer in Sacririciocommunicant, cis
fas non efle, cxtraMillamillo die laicccommunicare. Unde merit6
Quiiitaiudvennas nfign.9. ncgat, Religiolb profcflionemdieNaulis
Doiuiuiemirtenti, & communicaritiexmanibusaUcrius de fuxReligionistnorc,
aro- pliuseodrecelebrare liccrc. &M htn ctmmu»,c»ndiim , . 4 A N liceat,
quacunquehoracommunicare? . xV. Refp. afiirmativc, quia, ucadvertit Sylvefter
v. Euch. 3,3.11. oppofitumnullibiprohibctur: potcllitaque lanus, etiam velpcrc,
etiam intcmpcfla noiic jejunus communicare: quod u- mcn non nili
obgraveincaufam , idqucofcrcvtrcntiam Sacramen- ti, & meturolcandaliinimportunis
hilc§ horis faciendum cft : cumlolcanttidclcs loluin ante meridiemcircumcirra,
utnount Coninch, &Caflrop. Lege Dian. ir.y.qu.zi . nobifcum icnticn-
ticnndu y T Nquires terti6. JVn hac xutc expcdiat quotidie coromu- X nicare? Refp.
QjamvisJo:Sanchezrf7/>.2a.&feo,uentibusomniragenii conatupugnct,
idcxpedire» etiamhodie, quod ulurpabanr Fi- deles in primitiva Ecelcfia; umcn
cum in praxi omnes experiamur, mc farcamur e majori bono perl onarum efle , fi
non quocidie ad un- tum myfteriumaccedatur, & majorcm concipi reverentiam
erga ChriftumDominum, exmoderaufrequentia, quimexquotidia- na, quarevereniiaf
ut lan- probat de Lugorf<//>. 1 7 . d, tuch ,•>#.$.; cotnpenlatur
fruclus ,qui cnafci potcfl ex quotidiana : id circo non eflgeneraliteradmittendadodriaaJorSanch.fcdillisfolis
i pru- dcntiConfcflarioeft ealuadcnda, quos experientia docebic, fo- lerccx
tamfrequenti Coramuniooeio virtutibusproficere : qui-
bustamcnrariflimepcrrocumannura, fed iblum peraliquos ma. joris dcvotionis dies
cum difcretione conccdcrem . Sacerdotes ver6 quocidie celcbrare nimis certura
eft , & pofle , cfc valde Tixniter.ti a CortfejjArit » X>t • T
Nquiresquarc6. SiConfetTariusPcenitentiritcabfoluropro- X
hibetaliquandoexcaufa, quaraipfc Confefiarius lumcien- tetncxiilimat, nciumatUcraraEuchariftiam,
obligatur ne Poe- nitensobedire? 7 Sane obligabitur , ut docet Dicaftill tis
/7.4. d* Euch. dnb. 1 S. qu i Cumaudoritatibus, tumexcmplis,
tumratiooibusmanifeftecon- cludic ;
quidquiddicatJo:Sanch.rf7/jKi8.».ro.ncgansConfetlario, jusinterdiccndi
Communionera, nifiincafu, quoPrenitenseflec inftatupcccatimortalis. Scdis
ialliiur; quia Confeflarius, five utMagifter, fivcutMedicus , fivcutjudex
Penitcntis, lemper jus habct illi imponendica, quzmagiseidemcxpedire judicave-
xit. QuarcfiadvertatConteftariusex frequenti Communione tc- pelcere, e g
Pcenitentemin virtutibus, vel ex ncgatione Cora- munionis fperet, iplummagis
ccrrcriacommittendis pcccatis , audacfer , cc tut6 illum, cumdilcretione umen,
arceat i U- croAluri. S TNquiresquint6. QyM, ilconrraimpcret penitentiConfef-
J. farius, uttoties, velcociescommunicet.pcccabitncisnon parcndo? 9 Rcfp.
quaravisidemJo:Sanch.f.a3.».S.ncget, huncpecca- re: quia, inquit,
nonpoteftpeniteniaConfellarioadigi ad pro- curandamanimipuritaterp, qu.-e eftdifpodtiooeceflana
ad com- tnunicandum; cgo nihilomious , fuppofiu communi, acque in
Tridentioofundacalententia, quod pcoicensceneaturadraittere, ac explere
noubilcropcnitcnciamiConlcflario injundam, cen- ieo fallam efle dodrinam
prxdicli Audtoris ; nam rcpugnat judicio, £c uluiConlcllariorum, iram6&
praxi Ecclelix, imperantispaf- cnaletirCornmunionem omnibus Fidclibus, &
conllitutionibus multarum Rcligionum , jObcntibus mcnftruaro, vel frequentiorcm
Commumoncm, acctiamfrcqucntioreroConfcfliooem. 10 Siauteminterrogcs,
quopacIopcccetpeniceas.Ccjufmodi penitentiamnegligit ? Dieo, exgencrefuopeccare
moruliter : . Ccut oegligeos alias pemceocias graves gravitv pcccet ex doclrina
comrouni ; iic &.negligetu haoc. Coniirmacur,
dacaaConfelTarioipfipcnitenti. Votumeftlexdata fibi 1 vovetu te : cura crgo lex
Eccleiiaftica d? commu.iion' Pafcha! i data c Om- nisutriiifquefexm,
communiteriDoiionbusjjdicc-turoLHrinsere Fidelcslubmortali: ic«incafu noftro
lex Co.ifcftaru. Abllraho auccmhicabillisquscftionibus, anlitmatcriagravis, ut
c.g. di- dacommuniodcturpro penitentia dumtaxa'. peccatorum venia- lium, vel
mortalium aliis aCfolutoium , obligetur pcmteiis illt iubmorulilacisfacere!'
Etan, poflitpcnitens nolleaccipiarcpc- nitcntiamiConfcflariodatam, patatus illi
fatisficetein Purgato- rio: debi$enimlupradiciumcft»»<Mi/.rf<Cw./.^ro«.
11 Quandofortcdubitans, ai4C011f.ll.r1us iu jullcritfubobli- gationegravi,
anfublcvi, nccficlocusillum intcrrogandi ; tunt ccobligacumlubmorcaliputa;
quiacertum cft, libi rcm gravcm imperaumfuifle, quzexlceravcm trahit
obligationcm; & ex aliapartecumintentioConkilarii interna fuerit, nullum
futirla- mcntum habcsjudicanciifaiflerublevi . Et uota,fiCommunionem impolium
nop implelli c.g. hodic, tedebercpollci ; fiquidem Com- munio dataperpcnitcnti.iin
non addicitur communiter tcmpori (nificxprclsetcmpusitaimperecur, utaliud
cempuscxcludacur , qu6d rar6, vel nunquamfit i Coufefiariisy (cd
ablolutciraponitur, Ccuci refle mooet Caftrop. tr.i J .fnnU.i. im.S. An lictst
12 TNquiresfext6, inhuncmodum: GregoriusVII. Sumrous X
Pootifeximproborumcaliimniisimpetitusapud Henricum III. Romanorum Regcm ,
acnarratBaronius.il* 4»». Chr. .1077. Rcgem ficeft alloquucus: Utntvrris, mt
hvrnm detitforum fnrum efft, fHmtmnunc facnemChriRiCcrfut , nt/itacemmi/i, mt
fubitm- neamtrte inttrimat Dtut : fi innettm fkmme incolumtm fervtt . Hi$
didis, lacramHoftiamfumpfitfineullo prorlutdamno; ioquircs ergo , an I iccat
eum aliquando imitari .' 1) Refpondeo, per fe loquendo, nunquam licet ; n»i»ntn
ttntnbu Dtmmtim Dtumtuum, UC late prolequitur Valqucz dt Zneb.q.yo.nrt.6. 14
Sed licetne fine petitiooc miraculi dicere alicui ad ex- torquendam ab illo
veritatcm : Crtdam , tt verum dieert , ft» dixifft,fi erni, nd tuerum vtrberum
cenfirmAticnem Euchnriflttm dtvtti (ufcipUt. ij Relp. perfeloquendo, ncqueid
licet, quia obnoxium cfl periculocommunicandi indignc . Ita Caftrop. de Euch.
rr«iJ.xj .ftm. uitim. Dixi, per ff, nam, quiacootra calum, ubi non cxpcda-
turmiraculum, noneft tcxtusciarus, nccflara prohibicio; ided
tenfeocumS\\it\od,titch.dtip.(>T.i,il.6. pofle ia aliquo cafu per- micti;
fatcortamenobdiclumpcricuiumnooellcid oifi rarillimc ufurnandum- 16 Quzrethic
puella innorens : mt» Mnttr (uffitutur dt mt , qued mhentjtecgtrim, vtl
queifurtum tg. fecerim ftffum nt fic lititi iietrt( id mecanequaquamexpolcente:
J £u*udequ,i,m Unttr , ttfpuii habert mihifidem , tge cr»t in teflimemum met
innecentyi Potni- ttnti», & Euch»rifti*S*cr*mtntA [ufcipium . 17 Refp.
Idfaciliuspoflepcrmitti, utpcrmittitTannerus^ 8. sivin.ais. quiaidexfe, &
Ipontevultexhibercpuella : verum ne hocquidem,
propterpcriculumfacrilegxComniuiiioniseft paflim permittendum.
EgoumenConfcllarius, liaudircmipuellabeni difpolita, ficMatris jurgia,
ccdomusperturbationem,velfimilia pofl'cdetervcicere,(inc ulla
dubiutionepcrmittcremi utperraic- tit Gobat. ite»mm.c*fail. • C A P U T VII.
Vbi tx itvetitnt. 18 L' X fparfimdiflisinprxccdcntibusfacile colligis , omnes
J—j exdcvotionc cxtra tcmpus mortis, 6t Palchatis , poflc hodic,
UltcmexprxlumptavoluntateParochorum, fumcre Eu- chariltiaminquibuslibctEcclcfiis,
fiveixcularium, livcRcgula- rium: Ecclcfixauteranomincintelliguncuromniailla
loca , ubi legicimccelebratur , qux funt triplicis generis : vcl enim funt con-
iecrata: vel bencdicla ; vcladfactiticium cclebrandum icgitime deputau. 10 Etquidcmlicetolira
inClemntin» uitpriviletiitexcommu. nicentur RcligioG minift rantesEuchariftiam
(inc Parochi liccncia; hodiccamen iplis non ioiura favetdidla
Parochorumprxfumpu li- cencia, vcriim eciam privilc;>.*aiplisooncella i
SanclaSede, pro .danda Euchariliia fxcularibus pro dcvocione communicare
volentibus, eiiara intu Conveutus iuos, id quod limiurcipfis non pofte
Epilcopum, aliqtujpuunt apud iJianam pun.tf.tr*a.t. rff.i.&9.
penitentiamnefilif.it i Dieo, exgenercfuopeccare moruliter : A» temmunicnndum
in Oruttrii, frivntiir ficuCncg.igensaiiaspcniCeocia$gravcsgravitv pcccet ex
doclrina comrouni ; fc ck.negiigeos hanc. Confirmatur, quia obligatio ao
C^inqiiirnP^^ Quid inOratoriisprivatisfseciiUrium, pemtentix,
ficut&votorum, debetxflimariexcoraparatione , O ubiex
privilcgiofolctTclebranSacrurn? qwmuvemtlexhumaiuEcclcfiaiUM ; petucentia cpim
ell 1« RclP.Cc«ciilam cgo rcgulam daxcro , ibi pofleFideles^om. Digitized by
Google 6z Traaatus tertius municarc fnifiadGtaliquaexpreflaprohibitio)
ubiMiflaceiebra- tercibum, &cibum« fane proConfeflionerequiritureognitio
in- tur; idquefaltcmexeadem pr.cfumpu Parocborum volunatc , teradliouesbooas,
& malai. IcemcogniciooHerffz Dei, doloris quiinCammunionibus voluncariis,
leu ex propi ta devotione , fa- peccaforum <3cc. lu lo: Stnrh. latj id
p.-obans dtff. 1 6.<5c Caftropal. cilceoncederefupponunturhancIibcrtaCem:
utex haccommodi- dtltg.fun.n.ti.j.n.-j. cumplerifquealiis,- cfciuvideiur
cflcpra- tatefrequenciusFtdelescommunicarc vclint. Addc communio-
xisctiamcimoracorum , hauc polteriorem tententiam, Unquarn oemad;!antium ellc
veltiti partemSacrificii : unde in primitiva Ec- 'probabiliorem merito
iequentium. clefiaomnesquotquutMiflzintercrant, communicabanc. Vervtm McndozaW»
Euch.t.io,ftitpr.»u.i$. &*ful*ri**r (ait) ntmintm idnonc
lOratoriisprivJtisconcedendumcumnoubili concurfu : *att dceimum *b!ir*ri ttnft*
: imm» fntnte uft* , viri 4«« dtc$~ idcnimnonpraelumi JelietParochusvelle.
mum<ju*n»m annum , fttmm* *»tt dutdttimum ntn thligautm- . ii
Qttandocr:o»-rBullamCruciatz(utdocetVafquez,licc-t lcaNavarr.&Cnrduba.
Hzcille ; fed certc in noilris locis ejut- negctSuarez) conccditiur,
utextuPafcha poflrtabhabente Btil lamlumtEuchariftiaiminibuscuiufcunque
Sacerdotis, id COOf* ccditur, vclad toliendosfcrupulos, vclprofultinentibusSuarii
, hocdl, conttariamfcntentiam, velinrarocaiu,quoexprelscin- vicusfarochuscflec.
ccmmunicart Aebcnt Grtti \ f> a» ftmfet in fnmtntat*? 2» INquirestertio,
quiJdeGrxcis/ Rclp. fi::edubioctitm ipli ubligantur ad communican- dum n
manibtis fui Pa!:ori> in Palcltate , <5c in periculo vitz : cx devot'
ineauirm in templisluts . Vcrum, quod quzritur dcGrc- cis, ihudcft;
anipfipoilint legitimc, ftveexdcvotione, Gve in Pafchatccommunicare in «zyano ,
idquein templis Latinorum ' Ec hacoccafioneicemquzritur, anpoflintLatiniinfcrraentato,
id- luciu Grxcorum tctnplis? i) Relp. cumnecellariatriptrtita diftinflione: nam
Grzcus se)u(- modi ulus noneft. % Sedinquires, obligandi
neergopuerifuntadCommuniooera inPafchitef Reljpoodeoi tira ucraquefentcntia fic
probabilis er jam dicUl , potens cum Jo: Saochez omnes obligare ad Coromunio-
nem Pafchal£poft feptennium:poteris cumSuarez eofdem «imere
ufqucaddecimumintcrdecimurnquarturoannuro. At ad mult6 pliisoonputoprobabile;
quiatuncregulariter habctur latis ratio- iiis, & dilcrctionis. 4
Inftantemorteomnino fequerefententiam hanc pofletiorem ,
itautliadfitinipfbfepcennio, immoeuamantea, rationis ufus , communicetur puer
in tanu mortis neceflitate . 5 (^yid; (; nun luihcitotcr adlit ratio, <5c
dubiteturi Confefla- rio, leu mult6magisa#arentibus, <5t magiftris, qui
melius fi- lios, dilcipulofqucrognofcuut ? 6 Refp. Egolancin hoc dubio faverem
puero, <5ceiCommu- nioncTnconccdcrero: Genim inprimitiva Ecdefia
concedebatur ordinaricinfantibusEuchariftizfufceptio; cur noainftanceanor- te,
pneris, inquibusclucercincipitrationisufus? Sanedc Lugo
diif.i\.de£ueb*rifli*tfAhm&\e\t, pofle dari Communionem hu- ell inpartibus,
(eulocisoricnulibus, ubi nullum fittemplum ri- julmodipuero. Sed
DelgadiUoi-4?.*.rf«£AA«riyr.r«?.t.»M«.77.»ic, tusLatini; iJcLacinus elt
inpirtibus occidenulibus, ubi nutlum deberc. templumlitritusGrzci;
clctuncquilquedcbcc in iuo ricu com- 7 Subinquires, Cum taf. Ommii utrmftm*
fexut iofligat non raunicare: quia hzceft graviffima, <5c
univerlalisconfuecudoha- communicantibus in Pafchatcpcenamprivationis
lcpulturz, <3c rum Ecclcfiarum , atqueapluribitsPontincibusconnrrnau.
ingrcflttsin Ecclcfiam, atqueinaliouibus Dioecefibusfulminetur 14
Soltimcxcipiocalum, inquomoribundus Grzcus inveni- excommunicatio : peccat
ncrnortalicer , dictalque returalicubi, ubiloluscllecrirus,
<3c5«:erJosLacinus, ibi tor- teperegrinus , <5ccelcbransin azy mo;
tuncenimexpietace S.R. Ecclefizprxfuinenduraelt , neline viatico hicdecedac,
ucpoflit communicare in azymo. Simile quid cric, li, concra, Lacinui
moribundusinvcnireturin loco, ubi folus ellcc ritus, <5cSaccr- dos Grzcus .
15 Vel GrxcuseitinLitinislocis,ubi templumGtGrxcorum, uti eft hic Panormi
Templum SanctxSophiz ricusGrzci , & Ajl~ tinuseft in locisGrzcis, ubi
fitTempluin Latinorum Latini ritus, dctuncdicoexantiquioreconfuctudinc, Grzcum
grzcci Lati- numiatinecommunicarcdcberc: quiaadhoc concellafunt diCta templa ,
ut quilque communicec in luo ritu . 26 0\x\tx(uuiqui9rtcenji!tfcdint\ nam cx
reccntiore in noflro Sicilizregoointroductumcll, utGrzcuspollic communicare in
azymoinLttinisTemplis; idenimego pluriesoblervavi : licet noodum viderim qu6d
Lacinus eommunicet in ferntenuto in TemplisGrzcorum. Racioforcalsecft,
quiafacilius concedicur GrzcisFidclibusconformarefecum rituLacino, quicfl ncustini-
verfalis, <3c Capicis ; quimLatinis, lccouformarecumricuGre- corum,
quieltrituspeculiarisEcclclix. tf VcIdeniqueGrzcus verlav.irinLatinislocis,
ubinulluseft ritus, (euTcmplumGrzcum, ucLacinjsin locis Grecis , ubi
nulluscitricus, feuTemplumLatinum; «Sccunc potcric Fidelis communicareeomodo,
quoibi pocell, neque enim przlumitur EccleiiaCommunionemdcncgarc . 18
HxcdeFidclibuscommunicantibus ; ccterum dc Sacerdo- tibus quomodo Grxci Grzcum
ritum , Lacini Latinum ricum ob- lcrvareomninddebcant, cum majori rigorc
proceditur, idque rConciliiFlorentiniauthontatem, & Pii V. Coniiitutiu-
runtpueri, plcnarationcutentes, c.g. duodennes, fitunc non communicent? 8 Refp.
quodpeccent.ccnumcft; quiaomnis Fidelis ratiooe fruensfubditur lep.tbus
Eccleliallicis. At probabile eft , qu&dnoa incurrantdidias ?cnas, quia
Macer Ecclcfiaante pubcrtatero, quz eftztasquacuuraecimannorumcompletorum in
mafculis , duo* decimvcr6complctoruminfcminis, nulli vultfuaspcnasinrlige- rc;
uc cohi^icur txctp. Vusm ,ie dtitihi futtetum , dc quibuspro- nunciatur, illos
quidcra peccare; led additur, quamvis in eis nonica, uc in majoribuspunienda
peccau vidcantur. Ita pluref apuJLejr.drum/r«a.7. ii&.%,im\% contraConinch.
atiofque op- politu An ftmifntui, vtl fiultit 9 Q Emifatuos vocoillos,
quiimperfecloufugaudentrationis , quales efle AL t h iopes folent .- nis
communio concedenda eft, fi irreverentia non tiincatur ,
&quidemmultotiesinanno, otnni- iidauteminPafchatc, (Scinfinevicz. Ratioeft,
quianon appa- rct, undcpro hisadficprohibitio, vcl nonurgeat przceptum. 10
Necobttatdcbilitasrationis, dummodoirreverenciaabGt ; nam his
noneftdeuegandumaugmentum Gratix, quod a Com- munione i pcracur ; quemadmod um
nec denegandaeft Con te iTionis, aiiorumqueSacramcncortim participatio. 11 Ac
hi minore nealiquaitdo racionisufu fruuntur,quam pueri dccenncs , quibus veunt
aliqui Comrounionem t Refp. Propueriscll Ipesperfettioris judiciij fed
inhujufmodi prOptCTwiniuui rMmpnwm iuitra , >-v ru v . v.oiiiiuutiu- «vtii».
nupKigcu ifppaKum jujh.ii , ica 111 uujuima nem,
»/»»rr.<t>jV//7ilatcdclaracur . Interim lcgice Suarium d* flolidis
hzclpes noneft, acqucade61emper eflentprohtbendi.
£«rrA.Jj/J'.}./<a.J.Layra./.J-a-r.4^.>. Qiunam nmmututnndi ? »n futri ? i
'pUeriufumrationishabentes(naminfantesilla carentes ex J. tacitoEcclelixprzceptohacxtace
omnin6 excluduntur ) anftacimfintadCommuniooemvocaodi: Duplex eft fentenrja .
Altera cjocet non ftatim , lcd poft zutem inter decimum , <3c deci- murm
quartum annum , quia ad communionem concedendam.roa- iorrationisuiusrequiritur
i quimad alias leges fervandas, ad Con- ieirronemannuamc.g.adMillamaudiendam,
tfciimilcs, adquas uciseftcommunicerztasinccr fepcimura, <5c oclavum annum ,
«•ujusdivcrlitatisratiocll , quiaprqjycomm. tu tmf. tmnii utriuftju* jrxut
ferturprzceptumlubhacforma (fkftifittttTtvntnttt hucha- r,jtt*S*n*mtntum)
illudemm ( rt-jerentnj majorem diilam ra- rionisdifcretionem oftendit.
IuSuar.aliiqueapud joannem Sanch. moxciundum . * Altera docetftatim, quia non
ma jor ratioois ufus requiritur ddCoromunionero, qulm ad Confcflioncm,
aliafveleges obfer- An qui tvtfnuat Futui ftfi *dtft*m r*ti*ntm ? J_T Orum d
uplex efl claffis : Alcera , rationisintcrvalla; alteravcro, qu£, ncm amilit ,
nuuquam habet u(um aliquem rationis . n Dico, hosutrofque,
fiabficpericulumirreverentiz , frui polle Communione, tumaliquocies infraannum
,tum in Pafchate, tummult6magis invitzfine, modo in amcntiam non inciderim,
duminpeccatoerancmoruli. Ratiohujus dodrinzeft , qoia hi funccapaccsreccptionis
Sacramcnti, & augmenti gratiz ; crgo amoCoiropedimencoirrevcrcnciz ,
jcprzfumptione Itatus peccati morulis, nonapparec, curillis^interdicendallt
percepcio Com- munionis. Itapie, «Sc probabilitis docet Villalobos m mm. t.+. -u.
1 7. aliiqtiectim Diana f*r.i. tr-i t,. Id , quod przfcrtim (erstari po-
tcltcumReligiofis, qui lolent bouos hibitus retinerc, reveren-
tiamquedebiumSacraroento . 14 At undecognolcam , aliquemfuilTefaclumamentefn in
fla- tu malo ? ir Refp. VelneGcis, utrumantearaentiammoruliterpecca- verit
;<5c tuncprxfume,eflc in bonoflatu, nam quifque naturalitcr
przlumitureflebonus, r*f. diUum dt Pr*f»mft. velkis %deltqu\f- lc morulitcr ,
nulla coofeflione Sacramenuli pnzmilla , & tunc , fi Digitized by GooqI De
Tertio Ecclefiz Pracepto. 6? potiti deml non liabes pofitiva argumenu , feu figna
prcnitentiz , quzcertc in habente rationis intcrvalla habc:i pollunt ( ut
percuticndopcttus , tollcndo (upplices manus, dicendo, Milcrerc &c ) tuuc,
in- quam, Galiquodcxhisfignisnonadeft, przfumcefle in liatu ma- 10,
nammaluslemperprxfumiturcflcmalusf*rrx.8.fl.6. Sic ha- bet Gobat.fr Bntk.
tnf.%. 16 Sciotamen, Leandrumrr.6.d«#.6.j.i J.cr 14. doccre, efle probabilius,
przdicfis omnin6amcntibus, quiolira rationis ufu — Jtifunt,
nonpofleporrigiEucharilliam, necin tempore qui- iPafchali,
fedtbluminarticulomortis.-Atundc hoc difcri- ? Rcfpondeo,
quiaproneceflitateillius articuli cedit revc- rcotia, quz alias magna debctur
Eucharifliac, quzcederc non debet, quandoillaneceflitasnonurget: Scio, inquam,
hzc,fed quiapoflecopafchalitemporeporrigi, iple idera fatctur ibid. &
roododixicVillalobos, idedegocuinalirs dico, magis pie pofle porrigi ,
ceditenim benigniflimus Dominus magnz fibi debitz re- yerentjz,
proptermagnumbonumillius infelicis amentis, mo- d6pofitivairrevercntianon
timeatur, nec malus (latus ejufdcm , utdiximui, impediat. 17 DiClum eftautcm
{ftfft) namminime oMigabimur(quam- visohli get Delgadillo r.a. dt Euth.n.gy. )
quialententia, quz nc- eat polle ,cum fitetiamprobabilis, fequi eam tutd
v^lemusprodi- uotemporeinfraannum, &temporepafchali :Nam proarticulo mortisiis,
quiolimuGfunt ratione, &noneonftat, efleinflatu malo, omninddanda eft, fi
non eft timor irrcverentiac , facre Communio, ficuti etiam facra Undlio, ut
habcs apud Gafparem H urtadum difp.y. dt Euth. diff.lO. 18 Ut vidcasautem,
anpericulurafitprzdiclz irreverentiz , potes, alteram, &altera»,
"iesopus videbitur, Hoftiam nonlacram illi porrigere, ad expcriendum ,
num illam tradctin- digne , utre&c docet Laym. t.tjr.+j.i.u.n,. 19
Inquircs, (i iis omnino confcrendacfl , modo explicato , inftante morte ,
Communio, eftneetiam tuncconcedcndum Sa- cramcntumPoenitentiz, quod eft
przparatio ad illam? 10 Refp. quandoquidemhi, dequibusagimus, vclhabuerunt ufum
rationis,vcl gaudent perintervallacjusuiu , pieprztumen- dumcft,
eosaliquointernoaclu fc przparafle : quare addito ex- ternoligno, quolcilicet
hi vixerint Chriftiani, & nunc fint in finevitz,
obquzprobabiliteroftenditur, ipfos per has circun- iiantiaspctercSacramentum
Pcenitentiz: potcrit, ajuntnonnul- 11, conferriconditionataabfolutio
(fifcilicetcftcapax abfolutio- nis) &deindecommunicari, ficuti
moribundisomnifenfu defti-
cutisdaripofleinfimilicafudichmconditionatamabfolutionem , probabile tenentapud
Vcrriccl. /r.6.<r9.«<?r./«ri.i.viginti tere DD. Lczana, Diana, Baldelli,
Bordonius, Naldus, Averfa,Lcan- der, Caramuel, aliiqueinter quoseftctiam
Pcllizarius, qui /r. <*>»*♦/. r.iOJ».a<>4. ait,
virosfidedignostcihri , hanc fcntentiam docuifle privatim Suarez , illamque ad
praxim redegiflc. 11 Teneraurtamenabhis, quifuntamentesperintervalla.ali- quemaclumdolorisextorquere.proutdilcrcuprudentiadiitabit,
Immu ctiam ab aliis amcntibus poll ufum rationis ; potcft enim rie- ri,
utinfinevitzaliquarationisluxarfulgeat, velaffullcrit. 11 Quoddiclum
eft,inftante morte , dc conditionata abfolu tione hisconiercndaantcCoramunionem.fervarietiamdebetintra
an- 1, & in Pafchate, quando fequeris opinionein Villalobos , i6 d idiam
concedcntis. fntui, idtfi, qui potiti fnnt rntitnt? 2J T_Tlspcrpetu6amencibus,
cx communi fentcntia, neque I X infraannum, nequein Pafchate, neque in finc
vitz , bocel), nequeexobligatione, neque ex devotionc coacedenda eftcommunio.
Ratioell, quiaquoad ubligationem ipfi funt incapa- ceslegum,vel
przceptorum.ficutifunc infantcs: quoad devotio- ncmverd,
quiaidconfuetudineprohibitumeft, ut habet Gafpar Hurtadus dif. 9. dt Eutn.
».41. Confeflio autem, & extrema Un- ctio, ideohisnonpoteftdari : quiacum
hi non poflint peccare > noa funtcapaces horum Sacramentorum . ^ »4 Dixi
(txttmmnniftnttntU )^»»,n legoDelgadillum CODCe- An Tbruntitrt *1 \ T El hi
frnuntur lucidisintervallis, &communicaripote- V runt, ficnti de fatuis
Gmilibus didtum efl «uvra.ii. vel continuato furorc tunc agitantur , olim tamen
uium rationis habuerunt, &dehisetiaraidem diccndumerit, quod de fimili-
bujamentibus, tumquoad Communionem, tum quoad Confel- Conemdiaumeft. Sed trmeo,
nefacram Hoftiam indigne tradtct phrzncticus/ Keipondeo. Przbe non facram, quam
G modefte deglutiat , pornge&tacram, utdiximus»*». 18. & habetetiam
Diana fm.%. rr*a.n.rtf.4t. hancvocanspraximoptimam. Sed adhuc timeo , ne manus,
pedefque tanto impetu jactec, utadipfum accelTui nonpateat. Refp
cumIo:Sanch.*^8.»aw,4.cxpCrirc H Untn m comcfttbilesfumat . Tnmt. d* ttvtft,
EttUf. Sed l. graviustimeo, quia
audio illum horrende blafphemaB- tem, & ndem profiteri nolentem . Refp.
dehucmoxB«w».ig.cy;rr?. i } ■ a 26 |~i Pileptici (quiiifunt, quos ideotidem
corripit morbui J_i caducus, velfimilis^ quandononinfeftantur parocifmo,
funtcommunicandi, quiahicmorbusnon eft ( pedimentum. Atquandoinfeftantur buj '
Jicetvideanturpene mortui, non funt comrnunicai centumvisurmscxhis,
utobfcrvantMedici, ineo 1 tcftprudenterfperari, quodHoftiamdeglutiat . Si t
luceretlpes, &eflct periculum mortis, pofict fieri czpcrientia Hoftia non
Sacra , ut modo diclum cft in fimili . 27 ~C Nergumenil, fiveomnibus, fivealiquibus,
propter de- J j centiamrtegabaturolimEuchariftizparticipatio, poftei
tamcnconceflacllexConcilioArauficanor^.14. Dandaigitur il- lisiidcvotcpetant,
tuminanno, tuminPalchate, &fine vitz, mod6, utfzpediclumeft, nan adfit
periculur vel przfumptioraaliftatus. a8 Sed in fine vitz Energumenus quandoq ue
r verenter fe habet, immo horrende blafphemat . Refp.
Jo:Saoch.<<i^.}8.iMi«i.8. agensde phrznetico blafphe- mante, & tidopi
ncgajuc, ait, nonefledehis blalphemiis labo- randum, quianonipfe, ledvis morbieascrfundit.
At Leander tma.7.diff.6.^ntfi.ij. docet, huic non efleporrigcndam Eucha-
riftiam, ne inarticuloquidcmmortis, Gtuncinblafphemiaspro- runripit,
quiahicnonaccipitrevcrcnter, uttantumSacraraentum decet.
Quiddelcandaluadllantium? Z9 Egoablolutenentrumcx hislaudo, neutrura vitupei o,
fcd do£lo,& pioConfellario reindeccrocndam incafuoccurrentc re- mi tto ,
quiex qualitatepcrfonarum , & earum anteacTz vitz boni- tate, vel
improbitate , &ex Gmilibus circunftantiis videat, cui neganda, cuiindulgendaCommunio.
30 Et quidein ficonccdct , doceat piusConfeiTariusadltantcs de
probabilidocfrma.- explicet, illam irrcvercntiara eflc involuota- riam,
&blalphemiasamalodzmoneprocedere-, mod6,utnimis fzpediQumeil,
nonadfitirreverentiaalia, qua raale traclandam An fnrdi, & mnti tx
mntivitMtt? • ?t T T Is rcEularitcrconccdenda cfl Communio: quiacum hi fo- 11
l»ant cfle perfpicacioris judicii ,facilc ?oflunt cdoccri de
fubftantiaJiujusMyfterii; licetenimfortenonpercipiant omoia,
quzadillumpertinent: nihilominus, ficognofcanturad illudac- ccdere,
nontanquamadciburaprophanum, fedutadfpiritualem confcrentemanimzfalutem&c.
hoc, vel Gmilequid (u(nciat,ut pofliteis roiniftrariin ztate competcnti
Euchariftia . Ita notat Layman/.f.r.i.*.r. Igiturhis, &mult6 magisillis,
quinonfunc tales, przbeaturomnindinPafchate, &inarticu!omortis , ira- mo
fzpiiis in anno ex Diana f.$.trA.rtj.6. pro rationepietatis,quara in eis
Confeflor ad vertet . ;» Atfiquisfitmutus, furdus, &czcusl nativiute, adnu-
mera illum interperpetu6amentes , necenim videtur, polle hunc edoceriresfacras.
lcaGobac'.r.r«f.7. Vidcliipra /'» trmXtkmL SAtrit.l.u.i?. • H Inquircs, illi
(urdo, & muto, cui conceflimus Coramu- nionem , conccdcmus item
Confefllonem ? J4 Relp. Layraancitatuscenfet, nonefietalibusextramortis articulum,
impcndendam abfolutiooem, nil aliquod in ipecie peccatumprodantConrcflario. Ego
ve:6cumSvlvcftro , v. c»n- ftfiDp.iju.if. cootentuseflcm manifeftatione
alicujus peccati in gcnere; qu6dfiidnonpoflet, utiisimpenderem abfolutionem ,
aliquotics etiam intra anrfum, fubconditione, ilgnispcenitcntiz ,
quzdiximusfupraa.r j. An Itbtrnntts Ufrn, VtmitH , & tuffii _ 1 S T N cap.
Tnn ntt dtCUrit» JEmtnntt prohibetur leprofis Com- X munio : (ed proiect6 hic
Canon in ufu non eft . (^uare fi ho» roremafpicientibuspariant, communicent
privatim"-Imm6 ho- dieettamoublice, quianectcandalum, necootabilis
horrorcon-* furgerefolet. l6 Quoad yomitum,nqtai. Quando ftomachusiuclt
affevQus, ut reiiciat ftatim omnem cibum in propria lpecic,non eft iscommu-
nicandus; Sinonrciiciatftatim, fedfolumpoft unamcirciterho- ram , communicetur
: quia intra horam unam confumuntur fpeciet Sacraraenulesex
)o:Sitich.difp.ilS.n.t. przlertiraparvzparticu- lz. Imrn6Pax
Jordanus//*V.4./(r.r.MMi.rt. muuripuutintradi- cis unius horz (quz uroenopinio
vidctur in praxi . ) Adde , potHe itera dari partem particulc parve; E qua- 64
Tra&atus Tertius . r.munio«(r«proViit!co. Poflet6erieiperk-nti»eti«in •
p«-r parvam particulam non confecratam infufam in aliquem liquo- rem. fiabfque
hocdeglutire inlirmusnequeat : eflo , lit moraliter certum,
liquoremacceptunicitiusdeglutiri, acdcrccndcrc. 17 Notai.
Iivomitdumtaxatcihumcopioscfuinpium:atfuro- ptum-parvc, retinct, nii-.i!
timendum . j8 Nota i Si (loinachusutper fccc-flum cmittitcibumomncm planc
immuutum > rjcias eft communicarc cum tanti periculi irrc- verentia. • 39
Sed ficinquire»! omnibuscoofideratis, Jubico,anintraho> ram moribundus
rejcdurus fit facram Hoftiaro ? Sjll firlintnt ai /latum frsiu. Dl netativi
dnbi» dt fnt Ptetal». 1 ¥Nquiresprimd,anqutdubiuiel1 negativtSanmoruliterpee- M
caverit , lcu, an mortaii lit gravatus, pofiit commuaicare line
prxviaConfeluooe cjufmodi pecrati ? Tuocautemdubiutquis oe- Kitivedcfuopeecato,
quandoneccertitudincm habet, nec pro- babiliutern, illudcommilifle, confeofum
c.g. prartiuillc curpico- giutioni; ied ncc habet certitudinem , nec
probabiliutem noa Refp. experire, porrigendoHoltiam nonconfecraum, quam
commifilie; quomudofolemusdicere, nos dubios elle, an pari* fipcrborarofervet-
porrigeSacraroeoium . lu Diae. /*M./r*3 }. fint, animruriaareiizmaris gnna. 4
Refp. Sanch.Bonac.cV Diana, iliique; quosciut •& fcqui- turLeandcr/r.7.
diy.b.dmccm, nonpoflc: fedprius debcre , te illuddubium pcccatiimconficeri,
& abilloaMolvi. Ritiocll ,in- quiunt > quia ante Commuo ionem debcmus
Confcflario manifcOa- reoraniapeccau, qu*efuotempore, etiam przfcindendolfutura
Communione<tcncmurconriteri.'atqui fuo tempore tenemur pec- caudubia fateri
, ergoeacontitcriopuscrit anteCorhmunionem . 5 Henriquez ver6 , Granado, Si>
aliinueapud eundem Leao- drum, quibusaddeCaramnelcm m Tktal Ifnndtm i \ \ i.
docent , non teneri noscontitcripeccatadubiaanteCoinmunionem; latif. queeffe,
fiea fuotcroporeconfiteamur . Idquodaddunt , ut cf- fugiantillamquxllionera ,
anpeccaudubia teneamur coofitcri t EJ[t in.m, inquiunt, IWUW fuo nmpere
ttnfittri, at ntnrtne- tnur anttCemmuniinem. Ratioett, ajunl,
quiaTridentioum/.*. folura obligat *i cunti tcndum tllud morulc , cujus fibi
quis fit con- fcius. Et Canm. 1 1 . ob:igat eos ad Confcljioncm ,
quosgravatcon- fcientiapeccatimorulis; fedquidubiur, noo cfteoolcius pecca-
timortalis, neceura gravat confcientia, ideft, icientia peccati morulis: ergo.
6 Monent umen Auctorcs cjus pollcrioris fcntentie,omnin6 ef- fe neccllarium ,
(i in finc vitseincida*in peccatum dubium po(t ul- ciroaroconfcflioiiem.
tedebere, velactumContritioniselicere ;
velnovamConfeflioiiemprzteritorumfacere: utnimirum ccrtd
ablolvaturindireflciiludpeccaturodubium; fi fortc coram Deo certum morulcfit (
namperfumptionem Euchariftiz non cer- tum, fed fuliim probabilci
remitciperaccidens morulia ) ut re. tieFi%uniez pnetpttBtel \.e.+.n.&. 40
Verum fada hac , variifquediligemiis, dubiusremaneo. Rc(p. Communicaillum;
quiautnoUtGobat/.r.fj/io. indu- biofatiuseft> exponcreSacramencumpericuIo
irrcvcrentix me- rc materialis , quimcert6infirmumprivare frutQu Viitici: Pro-
fcdio bonum Domioum habcmus. 41 Qu6dfifort£contiii£at, facram Holliim deinde
rejeclari * deferendaillacritin Sacrarium, cc purgau, quaotum moraliter po-
teft,lcrvctur in uberraculofacro,doneccorrump*tur,ficuti fimi- Jiccrde HoJtia
vermibus corrofafieri confucvit . 41 Diccs, cur noncomburendaltatim? Rcfp.
quianimiacfietireverentit; dumCbriftus Dominus io eaHollialacet, camcomburcrc;
quarecombunndalolum erit , pofiquameritCQrrupu. SancSylveder. v. Lmo. Joqueus
deSieritilfiinoSanguinectfufo, ait , illum comburere , efle im-
manelacrilcgium.Siquisjciunus,cicinllatuGrniaci!lainHulliam iumere non horreret
, finguiaris eilet rcvcrcntiae a^ us . 4J Inquircsfccund6accepta
riteCommunione, pofi illam ad- syerto, mcindigerevomitumprovocare: quandonam
licet> Refp. licerepo(lhoramregulatitcr,quiatunc(acra:fpcciesfutit
}amdigc(lx, fcuimmuutx. 44 Di«i [rtfuJ*rktr) namfiadverus, venenum fumpfide in
facrisfpeciebus , vel vinoiblutionis, velaliundc, poteris (latim evomere,
quiabenignus Dominus mortem communicaiitjs non vult. Deillisfpeciebusfiit,
" ioi inoJ6 dictum cit r..^ \. 4T Quodfi llatimpcracla Conimunione inri
ias in febrim , Sc Wcdicus, vclexpertusteconlulit, tcrepletum e-g. ex cibo ex-
Zki et, 4/»< tmfifni efi AN quipeccatumfuumconfedus fuit, ut dtibium ,
deinde advertatfuiflecertum, dcbcatilluda tenvoindigerevomitu; puto
difiingueodum: namiecalu , quo 7 Exbisduabusfententiiscgobancponeriorem concedo
(cru- tnneresraortem, vcl gravem morbum, cvomcreWiatim pofles , puloli-;
quoscommuniternofco,agno(cerepeccatum,ubipecca-
quiahumorillcvicemhabcretvcntrtii: S.-cus , expectandaell ho- tumnoncll»
illamver6priorcminpraxlfuadeoca:ieris. ra, (quodregulariterfactendumerit; quia
tunc tantum pericu- lumnonadelf. 46 QuoaJtuffim, ut etiam fpuen.fi frequentnm ,
fic habei . Materia, quampofiCommunioncmcxpuis, quandoJelcendit m osexcerebro,
qualiselllilivaordinaria, nihilnocet : qua.ndo au- temafccnditex imopeclore,
utaccidiuliquanJo; nihil item no- 8 ccbit, fitnateriamillamexpuaspoli rcceptam
facram Holiiam io. <lo-nicho : Secus, fiadhuchzrerctingutture. , 47
SeJquaercs, quanJiujurctimebo, qu6J ibihatrcjt? Refp. certe furTiccre illud
tempus , quo pollit reciuri dimi- diumSiIuUtioiiis Angelicz ( nifi anima in
aliquo moribunJo , qiufilitislabiis ) aitGobatex etf.x 1. addcos : cavendum
umeu elie, necircunfiantibusfimusfcandalo: cic-infuper dccere, fpu-
lumtudarioloexcipere, fi iutraquinque Patcr , & Avcfpueadite ard orinvadat.
48 Sed horrcnda cfl luflismea. Rcfp. excodcifi. Sicuffiseft ficca, nihilansaris
: fi flcgmati- ca, cohibetefaitcm perduo Pater,"& Ave; veldeglutias,
quod exguttureinosafcendit ; vcl finequeas, ezcipe fudariolo, utdi- dumell:
niticlareconitet, Hofliam ingutturc, vel in dcntibut hrfilfc, idquodoonlolctpoftdimidium
Saluutionts An£clic« , utdiximus. utrrrtum, confiteri? Q Relp. doilrinam D'i2nx
ttrt.y.trjd. 6. rr(. 6. eili, multorum- quealiorumprobabiliusccnlcntium,
huocdcbcrcpeccatuin illud coiiGceri, utcertdm,anteCoinraunioncm:
umencoatririafen- tentiadocens, hancobligitiooem nonadeffe , hibet mukos Do-
dtores, probabiliter (encientcs noo obligari. R.itio prinril (en- tcntiarelt,
quiaanteCommunionemdcbentFidrli.'>r\ Tridenii- nomod6allatoomniapeccau,
quorumquise(tcon(citis< co ?(itc*- ri. Rttiopoflerioriseft, quiaisjamconfclluseftlufiiciencer
a:-itv Communioncm illuJ pcccatum. 10 Hancpoflcrioremfenteotiamimprobat Thomas
Hurudui »r.ts.»wr.r.».-/».*.8.c5cnimisexcedit in OfUscenfura. Veriim Qtjl optat
hujus pottcrioris fententia; coonrmatiooes plurcs haberc , le- gatFerantin.i/f
{t»ndtl> .iiit.x .7.77. quorum nos mus « d. tt*8. d*
etmfcflitntt.9.».i4. 5Ju* nttiftris
diftefttttni ffirilH*Ji CtmauinirMdnm} 1 \ D dignamCommunioncmrequiriflatum
Gratiar, faltera l\ prtidenrerexiflimatum, idclt,qu6dcommunicaturusbo-
nafiJccxiflimet , feelfelinelabe peccatimorulis; nimis ccrtum
efllntcrCatholicos, juxuillud Apolt. Prtbttantimftiffnmbcmt, Cf fic ie fnnt
illt etLu . » Habemusdeinde ITridentino Sefx j. e .7. fequentcm difpoll-
tionem.- Sutlu, fil-t etn^int peteati mort*ln , qunntnmvii fibt etatri- tai
viitAtur , abfnm primija eenfejjiem Sarramentali ad Saeratam £«-
(haritliamaceldtreaudeati tttamSaterdattt , mtJh ntn defit iilit cepia
Ctnftlfetit . l^ntdfiniceifiiateuriiniiy amftjti vi»m Cmpfifimm M~ Ubravtt,
quam primnmrenfiteatur . HaclenusTridentinum. Circaquzquatuorfuntanobis
iniequentibusquzftionibus de- ciaranda. Prim6,q'jzpertincntad(tatumGracix.
Secund6,_qux ad necefliutem urgentcm . Tcrti6, qus a.l careatiamConfcflo- ris.
Quartd', quatadCoofeQjoaem, quirn primum facicodam . Dt et, tjni ante
Cemmuaitnem recerJatur feceati nm abftimti in Ctaftjfunt . 11 ¥
Nquiresterti6,anquiriteconfciTuscttfuapeccaU,f<^arire JL
Communiooemrecordatur, fcjamoblitumfuifle alicu)u$ peccatimorulis,
cert&ifecoromifli: an,inquam,obligetur,hoc pcccatumobliturafiteri,
antequamadCommuiiioicmaccci.it? ^ ta Refp. Etquidemantci advenenduro ell, huc
non laduci qurftionemillam» anejulmodi peccatumoblicumobiRctur Fide-
lisfuotcmporefateri: hocenimrertumefl, qui»,utfupra innui- mus |
omniapecciumcurta!iaobliga!nvrfiibdereeiavibus,fedno- llradubitatio in
covcrfatur: An is, <iui peccau fua bona fide coofitetur,
c<ritedo!etexmotivomod6diiitounivcrfali,c-idente etiaminoblitum,
quopactoillud peccatum indir-ite abiolutum fuit, & homoconfcqueiKcrpoiiiu?
in Gratia, an, inquam; ii poflitliciteEucharifiiamlumerc,
&poftcaluoi';mporciiludpcc- catum, denovorempiiioraturn, clavibuslubJerc? _
1) Refp. adquarfitum: FeTrtjntinus rit.tetiqn.9. dicit, effe
probabiletnonadeliebujufmodiobli^tioncm^acitqueeflc,!) poilel fuotcmpore.RatioprincipaIiorclt,<(uiaidcoConfcflioprcoiittitur,
utpeoitcns ftatimGratiaac<]uirat:liicautc:u jjmperCoiifcffionem ptzdidam
Gratiam fantuticantem obtinuitjergo aliis ad id pro De Tertio Ecclefiae
Praecepto. 65 ssodo oon indiget, & ex aliaparte jam fer vavit praecepcu m
Triden- tioj de prsernittenda Confeffione ante Comrnanioncra ; quii is prz-
mificConfeflionero,Iiccc in eaobliiusbom fidc fit alicujus peccati .
Prohicfencetrtiihic AuctoraffertCornejo, poceratqueetum ad» ducere Reginaldum,
& Przpolituro : quos, eosnon(equeivs,ci- Ut Di mips.trj.rtf.*. 14 Verumnoneftaudiendus,
turequia, utnoucdeLugo iifp.' '4, it Eaek i a.1.8. obiiat praxis Fidehum ,
exquacolligiturpre- c cptum de przmittetsda Comrounioni Confeflione , non cfle
lolum dcra praemitienda intrgraformaliter, cVbonahdc, verumetiam (
pollquamadvcrtimus ) materuliter : quia opinionera illam pri- mam, quam fecutus
ert Ferraminus, fuifle expurvCtam, rclert Carpenfis ipud Dianam U.
turaiblndiceExpurgiCorio Iaquificio- nisHitpanicz; tum perediclum peculiare ab
eademlnquiliciooe fuiflereprobatam: tumdeniqueinordinationibusproftudiis Soc.
ri ne hujufmodi opinionem in noftris lcbolis do- ij TNqulresquarto,
gnviusnepeecat, qui communicat cum X multis, quamcumunomorcali, vel qui cum
enorroiori- bus, quimquicumminusenormibusr Refp. fine dubitatiooe gravius, quia
migis indigne. Verum quuhzcuujariusnonaffenfpeciera diverfaui peccati ( femper
enimeft facrilegiumorcareverenCumChriftoDorainodebium )
idc6inConfefl.onenoneftneceflari6explicanda, fedlatis eft di- Cere: inditnr ,
ftu (*criirri tommHmcavi . Sicuti fimilcquid afleri- musdecommunicancepoft
aflumptumcibumi neque enim opus eftexplicare,anpoft afliimptum lautecibum,
anparce, cumfuf- ficiat, ficfateri: Ntm jtjnam ctmmunicavi . 16 Subinquires,
fiquis noo jejuous communicavit, quod eft contra przceptum bumanum Eccleuse ,
lc idem gnvatus culpa momii.quod eftconcnprzceprum divinumdecultudebitoChri-
lioDomino, duoncpeccaucommifit, feoaratim io Confeflione explicanda? 17 Relp.
duo fcparatim explkanda docet Suar. injm.66. d* Exch.w.ftei.i.
quiafuatduzdeformiutes. At Gtfpar Hurudus difp.y.diEnehtr.dif.i. quemfequitur
deLugo di{f,\*..cit*t, fitis probabiliterdocet, efle unum peccatum , quia
quocies przccota snuhiplicanturexeodemmotivo, culpacootraipu non multipli-
carur ; Cumergoidemfitmotivum illorumduorum przccptorum bumani, & divioi,
nempi debiu reverentia Deo, unum erit peccatum, quodhoc, velfimiliraodo
explicabis: tudjfut pantU trr ctmmunicavi . 18 Quid, fiitaconfitereris: JkVftti
S*cr*mt»tum fkfcipi indi- gw, lufficienter
oefatisfaceresSacraroentoConfeflionis } 19 Refp. non Utisfaceres , quia juxu S.
Thomam %.q.S.*rt.j. facrilegaCommuoioinjuruafncit iplamroet HuroaniUtem Chri-
fli , babetque aliquaro fimilitudinera cum fcelerc, quo Judaei ipfumcrucihxere,
cTcquonefariusquifpiiroproiiceretad canes , velinlocafordida Euchariftiam ;
quae certe imraediatio injuriz fccit diverfaro fpecie culpara ab ea , qua quis
indigne recipit alia Sa- cramenu; inquareceptionenonadcildidiainjuriximmediatio
. ao Hincobitercolligocuraeodem D.Thoma, hoc peccatum coromunicandicummortali
efle attrocius, quamquodlibet pec- citumcontrahomines admiflura: quia nimirum
eft circa iplam ChriftiHumaniuteroimmediace; non umen efle atrocius pecca-
toodiiDei; vclpecrato, auo negetur Deus , perhzc enim ipfa Di»iniusimmeduteoffendituf
, per Ulud vert immediate Hu- tnanitas. zi Hoc, quodcolligoexS.ThaapprobatVifq.
GafparHum- dus, aliiquccontraSuar.ee FagundezciUtosaDelgadillo t.f. d* inch
duh. 9. putintcs, aliquodpeccaturacoatrahomioes, e.g.bo- tnicidium,
efleatrocius • quuatferc damnurairrepertbile,led hi nonplacent, uc
videreeftapud Delgadillo/ *-. quia atceoditur ex damno illato , (ed ex in juria
offenG . ax T Nquiresquinto. Accederead Eucharifliam cum peccato JL veniali ,
eft ne peccatura veniale ? Noo efle peccatum rnortileomnesfciuot. Accedere ad
Communionem cum veniali , duplici modo, auan- tumncitadnos, eflepoteft. Primd,
fi quis comiunter, iaefi , comiutus, feuinfectus venialiaclualipeccato accedat,
e.gr. u duma£turetinecvolunutemmentiendijocose, communicac. Se- cund6, Gquis,
cumaliqua, velmulu venialia commiferit, de illis nequaquamdifplicenscommunicat.
z] UtroquemodoadCommuniooemaccedere, noneflepecca- tumveniale,
teoetVafq.«V£wi.aV/>.io7.iM«.i8. quia peccatum veniale non
impeditgratizefFeclum producendumexopereopera- toabEochariftta, utomncs
Theologi tenent : venialisenirocul- pa, gratiz, cVamicitiat Dei non opponitur:
& ex alia parte , ouirovismelior, cVdevotior eftetd^ofirioaccederefineullo
vc- afferreomnemdevociDnem , cVdifpofitionemtpfispoflibilemJcd folum ex
Trideotino immuoi tatem i morulibus . 1+ Efle veniile 1 tenet deLuRo Ji E
Hth.»iif.\^.n.i r . citans Suir. quiaaliquairrevarentiaeft, cum ejufmodi
raaculis, quamquam levibus, addivinum hocconviviumintrare. z/
SedcertehocipiumdebuifletdeLugoprobare, quod (cili- cetFidelesobflringantur fub
veniali,m»culat illasextguis ad Com- cmn m*rt*li *m fm* mirt*li f »<s ¥
Nquiresfexto. Anfitaliquiscafus, inquofinemortalipof- J.
fitquiicumraorulicomraunicaref Relp. eflecafnsduos, akerummihi, &omnibus
certum, al- Z^ Frimocnim » lurruenieinnacnumiunna , vei ei inccnnio > aut
fimili eventu timeretur Sacrc Euchariftiz contemptus , vel ir- xcverentia:
tuncFidelisquicunqueetiamlaicus, fi praefto nequa- quamfitSacerdos,
necinillafubiuirruptionc, vel iocendio va- leret, ieconterere; poflet iroro6
deberet , quamvispeccitomor- talifordidatus, adevtundara injuriara, vel
corobullioncm uoti Sicrimemi,illudfumere:idq;ctiimll jejunusnoneflct. Ratio un-
taelicentizeflipfaeadcmreverentiaSicameotodebita: cujus ra-
tiovincitillaprzcepta, fimoraliterhax: in illis aaguftiis (ervari nequeant.
luDicaftillus^.o.d* £«*•>>. ».6. x8 Secund6ellcontroverfum, an fi
Sacerdos , incepubona Ji- de Mifla , recordecur , fe peccato moruli gravari,
& quam viscooe- tur , non poflet.feu experiretur fibi aOura Contritionis,
quem tuoc elicereomnin6deberet,efle valdedifBciiemjCtcexaluparteinchoa-
tumSacrificium relinquere, vel interruropere» obnoubilem ior famiam fibi
reliiluntem , efletdifficilliroum,an,inquam, ficpro» babilc,hunc nonpeccare;
quamviiGratiamnonacquirat,fi Mif-
ftmpro(iequacurcuracodc4ore,cx;difplicencia,quam cunc elice- repollec?
Efleprobabile, aliquiceafent: quiacumuntodedeco- re non obt igatur Saccrdos ab
i ncc pto facri fici 0 deftllere . 19 ImraodeLugomoxcicanduscum nonnullis idetn
extendit adlaicum, fioccurrat, eumrecordaripeccacimorulis, dumeft ancelinteum,
finonfacile, fccooterere, oecfubiltquopnetextn ielubmovere valeatab Alcari.
luVaiq. d*Emch.dilf.xoj. Galpar Hurtadus dift.9. dt E*ch. dif.t . diCIUsdeLugo
diZuth.difp.y.n.i* Itactiam DclpdilloM. ic Euch.nAoi. fed addcns, lorte cafum
c^erMtaphyucum,quiaquoadpraximremperadeftcempus (e co;v terendi . Y>
AdditGnniduscumiliSsapud Dianam p.9.tra8.$.r*f*i.*o.
fumcereadhocmetumadroirationispopuli , cum hocoon ioleat efle fioe
fufptctonepecati. Verum negatSuarezapud Dianam,fuf-
ficerefolamadmirationempopuli; nam ea fubtracf io non affert fufpicionem
peccati , fcd lolumlulpicionem cimoracz, & fcris- pulolae conlcientiz . St
umen ex circunftanciis veretimereturgra- vispopuliadmiratio fquiagravisharcadmintio
femper eft coov juncla, cumpericuloraurmurationis, &iofamiz; fiqutdem fa-
«ravem murmuntioocm ex admiracione populi , moraliter loquen- do.
tatpecontingere: imm6femper,aic Delgadillo/.r.ijj.tzp. adducens Leandrum
di/p.j. q.i j. aliofqueconcra Dianam/.ojr.a. rr/.xo.aliosciUncem;
iquoLeandronoodiflencio, fi nocerur iL lud (f*puli)
naminOracorioprivato.velfolitariaEcclefiaaliquia amplms requiro,
utprudcnterciraeridebeacoccafioilladecraheo'» di, &judicandi. 77 $*4
ptrtiniat *d nictfitattm V TNquiresfepcim6, quinamfuntcafus, inquibusrefidetun-
X uneceflius, ucSacerdoti, quipeccatomoruligravarur , liceatMiflamcelebrare,
& Communionem coafequeoter fiirae- recurnCoatritione,
velicluimorisDeifuperomnii, deficiente Confeflario, fine przviaConfeflione, &confequencer
illi Uccit nonobfervarcgravcprzceptum hocTridentini, deprzraictenda
ConfeflioneCommunioni : quod aliquipneceptumEcclefiafticucn efledicunt,
aliquidivinum. Refp. apudDD.inveniofequentes. Primum,
cumSacerdosquicunqucdeficientibusHoftiis confe- cratis, acdeficientealioSacerdoCe,
forteconftituto in Gntia , debet confecnret Bc coniequencer commuoicare , ad
dandum Viacicummoribundo, fivehicmoribundusfit alius, fivefic ipfe Sacerdos.
Lcgc Diinam p.9jr. i.r,f. \j. Secundum, quando Sacerdos quicunque rogatur ab aliquibus
diefefto, nonhabencibusalium, quleisfacisfaciat. Tertium* quandoidemmecSacerdos
deberct die fefto carere Sacro . Quatrjm , quando idera deberet omittere
Communionem Pafchalem. Qu^ntum , quando eidem offertur ftipendium pro celebnn-
1 B > Sex- 66 Tiachtus Tertius. Sexcum, quando ratione CappelUnix tenetur
Sacrum facere . Septimum, quandofineDotaiofamixomittere Sacrumnequit. %i Ex
hiscafibusprimus, & ultiraus funt ccrti, &. fine ulls controverfia ,
temper, ut fuppuniomninodcbet, dcncienteCoa- fcflariu: aliifuntfubupinivnei
&ccrteegocalum quartuni , ii» quoFtdelibusconcederemCommunionem, utlcilicet
in tantafo- jemniute , tantoque prxcepto EuchariftU reficcrentur , approbo ,
alios omnind excludo, Efto Delgadillo r**.;. d*£avA.auM».i»8. aliiqueabiplociutibenigniusloquanturcum
Leandro tr*9.j. d» S*cr*mtnt.*j.1 *,. Atlum ver6Conrritionis , fiveamorii Dei
fuper omnia fatis erit, fidi{lusS4CCrdojeliciat immediate ante
Conlecrationem,vel G fuumpeccatumadvertitfortepoftConlccracionem, latis errc
il- JumelicercimmediateanteCommunioncm .' Inutroqueeafuluffi- cereimmediateante
Commuoiopem, inclinatDclgadillo l.c.nm. 171. fed non placet . JJ Hic nota, duai
illas, priroaro,& ultimam, necefllutef milicareetiam in Sacerdote
cxromrounicato. velfulpenfo, vel jnccrditto, quipoteritin his
duobuscafibuicelebrare coorritui , atquc adeo cum propofitoexpofcendi
ablolutionem lux Ccnturs , (i carct Confeflario, fcu potente illumablol vcre .
Iu Vafq. i* Estcb. rfrjf/.iof. quemlequiturdeLugorf//M4.i»*'».io«. notttque
Vaf- quez, lenoninveniredifferentiaminhoc , inter habentcm mor- ftle,
cVhabcntemexcomrounicationem. Immtktt (ait) dthtrtt tsftrrtminMi imfedtmtntitm
, gui* tfi dt jurt humnn* \ illnd m*\us , suU t/l d* jnrt divin» . U Dixi,
d»*till*tn*ttjfit*ttt; nam cxterxomnes nullo modo fufliciunt: quiaioiis
nonmultumgravibus neceflitatibus, Eccle.-
fiaarTcclosillisCenlurisomninbrepellitab Altari, ctiam, imrod roagis in
Pafchate ob tcrrorem alioruro. Exptitttmr miin ctfttt duttum tx infnmit ntt* ,
T D melrusexplicari non potcrt , quim difcurrendo per trei X
eafushucjpertincntes. Prim6enim, iiSacerdosreeordctur, fceflein mortali , five
, duroeftinaltarifivcante, vclpoft Confecrationem, poteft con- fritus (
analiquandofinecontritionedixi».*7.&dcinceps ) pro- lcqui,
quutuncrecedercabaluri cflct cum periculo infamix : adde , & efle
irrcverentiam ; nam proptcrci S.Booavent. apud Contnch.dt
Eneh.a.S.trt.l.dni.i.tuun.lf.iitt inchoaUm miflara
i^ernperefleperficienctam,quiafercnunquamloletomittifinelcan- dalo, adde, &
fineirreverentia. j6 Sccundb, fiquisad alure ante linteum communicaturus
cnortalisculpcrecordetur, &reccdendoiacidcret in periculura infamix,
communicec cum Contritione : ( an aliquando ciiam
noncontritu«dixii,.*7.&deioceps.)Hocautem noupericulum , fi coram multis
comrounicet , moruliter leroper timeri poflct ;
fcdeicircunflantiiscolligcndura, an futuraficadmiraciodumu» ?ic, aneciam
periculumicandaj, gravis notx juxuroodb di£U 17 Vertio, 6 voceturSacerdos,
UcramMofliamferens ad in- llrmumcoromunicandum , quidicat, fcvellepriusconfitcri,
fed isinveniaturmultotiespccnitcntiae Sacramentum invalide (ufce- pifle ,
verquidlimile; undeConfdlariusbrevi illumexpedire,& aUolvereoequeat,
&aliundemors timeatur fuperventura , no- UtnqueinUmixorituram,
finoncommunicec,poterittuncCon- Jellariusaliquodpeccatum audire, &
contritum ablolvere, vcl ultematcriiumperdoloremcadcntemfuperomniaalUpeccaupa-
rimodoahlolvcrc, &facramHofliameidcm edendam porrigere imponendoipfi, ut
advocct deindc, li poterit, Confeflarium , coram quo Confeflionem pcrficiat .
Quandoautem mors non time- tur tamcit6fupervcn(ura, tameneadcm oota
infamixorituracre- dcretur, potericpari modo , velconcrituseommunicare: vel, fi
contritiopropterejusdifneulcaiem noa facileclicicnda timeretur , potcrit,
ledatlricusmododt&o, facerialiquapeccau,&commu- nicaricum pari
promifljone, advocandi polleaConfeflarium , ut Confeflionempcrhciat;
ideiiimconceditpiusDominus, ut infa- mnvicctur, ficuciex
fupradiitisconfirmaripoteft . LegeDUnam f.ix trji.ul.ii.fnty &Zambr. dt
Str.rccnit.tr^.ii.6, 58 Nocaitcrum, iterumqueinomnibuscafibus, inquibuspo-
teltquisconcritut communicarc, remanerelemper ( uc jam di- cfumcfl)
onusfubdendipeccauConfeflario, quando illiusadcrit copia, vclcertefuotcmpore,
uteiplicaboa.f j. 19 Quxres, Sacerdos,quicelebrac,&laicus,quicommunicat»
rionprxmillaConfcflione morulium , cum poflint, committunt nepeccatumduplcx;
unumicilicet: quiaindicnccommunicant; alterum, quianonfervant prxceptumdiclum
Iridcntini? CtnftJTnrU, ~*fi> 4' JNquiresoflavo: Inquibus oon a d eflc
Confeflbrii / 4> Refpandeo: Incafibusfcqucntibus. Prim6,quaadonullua
Cofeflbr haberi poteftprorlus; velGadficnoLc^autDonpnnic, ce audire.
ldcmdic,fialceriuslicidiomacis: naro proptexei DD. di- cunt, Fidelcsnon
habereobligacionem coofiteodi per tnterpre- i &aliquiidaflirmant, faneprobabijiter,
etUminfine vitz Diuup.i.tr.rtf.io. fedtunc, figravarismorulibui, debei eri,
nedeactcrniutepericliceris. 4) Secundd.quaodoCoofeflariujeft multumdiiUns.
Atquan- tadillantia/ Relpondeo, aliiexiflimantdiflantiamtrium milliarium parcre
jnopiamConfeflarii; aliimioorera. Vcra fenteotiaeft illorum , quiafleruot,
idrelioqucndumefleprudentisarbicrio; huic enira imbecillidimcillimumcric
convenire Coafeflarium duobus mil- liaribus, veletiamuno, dillaotem, huicautem
robuQiori facil- Jimum, &multd magisGpotcs, te providercdejumento , quo
equiure perpluramiiliaria, nonpauciseft voluptuofum, oedum folum non molcftum .
44 Terti6, quandoquis habetin promptu Confefliriura uni- im,
cumquohabetrixasnoubiles. IuLeand.ii/>.7^i>.4.|o. 4j Sedquidprim6,
fifpercm, brevimc babiturum Confeflo- m, roramquodevotius confitcar,
poflumnc/udicare, mc ca- rereConfeflano? Cerce non potei , neque enim hxc
vidctur caufa fufSciem , <; nulU in hoc cafu apparct neccflius < oe
moralisquidera , quc r lisapparec io eo , qui cum Coofcflario habet graves
rixas . 46 Quidlecuod6, ft habeo Confdlorem, cuipoflumexprivi- legioconhteri?
poflumnejudicare, mecarereConfeflario, quia nuncmihi meus ordinariusdeeft?
Dico, tenonpoflejudicare , tibiCoofeflariumdccflc, quiaconfulatio,
quamfperasatuo,non efl ncceflius . .47 Quatt6, quaodoReligiofuiUboratpeccato,
vel excommu- nicatione refervatii , &nonpoteft rccurrere ad Superiorem po-
tentemillumabfolverc , habct umcncopiam Confcflarii ordina- rii, potentis
abfulverc ab aliis mortalibus uun rcfcrvacis ', nam tuncdiceretur,
didoReligiolbdccfleConfcflarium, undc pute- ritioaliquaex
illisduabusnecclfiutibusallatisa.ja. cumcootri» tionecommunicare, lempercum
onere ea peccau confitend'i , quandoaderitcopiapotcntisillumabfolvere:
luVafq.aliiq; apua dc Luv.oicEuch.iijf. n,. ».48. Vidcomnin6 ea, quac ego dixi
U tfMfc. dt Ctmm.t.i . tf §.6. jRya ftrtstumt mi itlnd Tridtntuts, 48
/^VU6dFidelesomnes, etiamnonSacerdot«,oblig«ionen V/
habeantfatendilcgitirooConfeflatio omnia fua pcecau morulu,
DondumiilisdirKteabfoluta, noneflhic nequc dubi- Utio, nequcdifpuutio;
ccrtumenimefl*, hoc, idqueezviinlli- SacramcntiPcenitentix, pcrquam
inftitutioncm oi.i.iia. Jia (unt ablblvenda ab habente jurifdidioncni . At
quaodonamFidelesobligantur, hancabfoluiionempetere/ Cercd fuocempore, hoceft,
vellemel in anno, vel aote Commuoio- ncm, vel (Gancehabiuelt; infinevitK. Id
igiturutdico, nondifputamus; fed hlc quxrimus, an dif- pofitioTridentini,
quanonquidemomnesFideles, CediolumSa- ccrdotes obligavit , quamprimum confiteri
in eo cafu , quo propcer indigentiam Confeflarii, ufgente necefliute , fupra
ezplicata , contriti Miflam celebrant, ao, inquara, ea dilpoutio obligatio- 49
Sui gu* thlig*ti*nt Stetrdttts Prtdiai cenfttri *u*mprimum dtbt*ntt
INquirciergonon6, aofubobligationemortali, an fub niali, an lub nulla / vr-
quamncgativumdcnonaccedendoad Eucharilliam , abfquc hac probacione,
&confequentcrlolumcommittiturunum pcccatum jndignxCommunionis. Iia
Ddf.iJ.ilo <*t.\.it tu<h*r>,i. M.180.
curoDiana»«rr.9.rr«ir.j.«/W<«f.}t.&fimilequidooidiximus lu-
praMf8.ji*wi7. Refp. Suarez, V.fq.aliiaueperraulticum Jo.Siochcz di(p.\%.
»*w.ioi. &communiterTneologi, ajunc, fubobligacionemor- tali.
Pctru«L-dL-fmW#£i«-A./>.I r.il.& Vilia!obos .•«i.^ran». fj.
tr*B.T.ttig.iJ.Sc Dd&idihoe.i.di Enck. duh z9.a!iosciuns,aiunt, vcl fub
nulla , quia bocTrident.eft foluni confilium i vel fub ve- niali: quiafi
hocprxceptumefl, (anccitdereparva: quid^ enim mjpm habcr , quod
quicoocruusceJfbravit : undvnunc fitin IU- tugratix, debt-atcuraiantoricorelubp
ccatimottalishodie, & non cras, vel pollridie , vel poftea prxcepcohuic
confitcndilatisfa- cere, dummod6 fuo temporefactftaciac? jo Prior lencentia elt
omoino approlund* ; nam pofteriorem - pitAlexanderVII.
dumcumcxccnspropofitionibusab is dic iS. NUrtiitb66. adnibcc i9. Mmtdstwm Smt*rd*tifjcri^t*nts
tx ntttfttnt* tum ftetst* m*r- ftitft ctnftimm > stmsprtctptnm . s t
Hocautempreceptum dc quamprimum cooitendo^adicfo- gitized by Google De tcrtio
Ecclcfiae Praecepto. 67 lum fuper Sacerdote, qui non ex alio eapite , fed folum
ex neceflitate urgente, MilUm celebrat, uc um explicacum ttti non autem cadic
luper Saccrdoce, qui ex oblivione , »el ex ignorancia , immd etiam ex raera
malicia Gc operatur, utre- iie docet Sanchez contra Navarrum , quia Tridentinum
lo- nuitur lolum ex caula urgencis neceflitatis, clcdeficienceCon- nlhffoi 5*
RurfusnoncadicfuperSacerdoce, laice, forte urgente ne- ceflitace, communicance/
quia exprelseTridencinum reflringit suamdilpofitionemadSacerdotes , Miflasfic
celebrantcs. Legite Joaiii).Sanch.di#.t,».».i4. tempiris imp*rt*t illmJ , quamprimam t
5? T Nquiresdecirao. Quanturo efl boc quamprimum ? X. Refp. Aliqui putant,
nullum imporurecempus; fedfta- tim ac quis peftcclebracumSacrum habuerit
occaOonem conli- tendi, ctonfiteacur. Alii puUnt intra triduum; nam quampri-
muirr, leuillicb, figniticantidem, quodpofl: triduum in jure . Fagundez aucem (
a i l ) quaud* S*ttrd*t rurfut fattrt faerum velit.A u- dores, tVfundamenta
harumopinionum legi poterunc apud De Lugorf/,>.l4.i» Bueb.ftti.y.ec Dianam p
Q.tr.istf.ii.ty 1%. adver- tendo, przdicramlencenciamFagundezdamnaria modo
diiloA- lexandro, his verbis: HU partieuU ( nuamprimum ) inulHguur , uium).
&U4 cngrmtnti diffifititmt ffrntuali 1 JT\E
communicantecumpcccatovenialidiximusfuprar^.S. JL/ num.i ; Nuncautem , Inquireiprimd,
anrequiraturadritecommunicandumaflualis devotio, hoceft, an inipfocommunicandi
aclu requiratur, co- gitaredivina, veladilladclanOisaaibus, & affeclibus
cuinmo- vere? * Refpondeo: TametGobreverentiamChriftoDomino debi- tamca fit
maximeoptanda; tamcndicoprimd, involunuriecogi-
tantemtuncinditferentianonfruflrari effeclu Sacramenti, dum- ruod.Nfit
inGratia, &aepeccare venialitcrquidem , quiaubivo- luntasnoneft,
culpanoneft. i Dicofecundo: fi voluncarie , idefl, fiquisper voliinuriani
diftraclionemiatendacadrescemporalcsioditTerentes, venialiter peccare,
<;uidquid dicat Joan-Sanch. diip.z 1 .uu. ir . docens, non
eflepcccatumullum. Ratio noftra eft, quia recipere Chriftum Dorainum ,
canquamholpitem, dumadaliaomnia volcnsatten- dic, & non ad ipfum , velad
ipfiusres, certe irreverentia crt , ssamfumerclacramHoftiam, nonelt folum, ut
pucat Jo.Sanch. manducare, fedefteciamreciperecancum hofpitem. 4 Dicoterti6,
cogiuncemtuncresraalasgraviter, illas cogi- tationes itaadmiccendo voluriuric,
ut morulicer peccet, ulcra peccacucnconimiftumex objecTomalocogiutionis,
e.g.ulcrapec- catum luxurise, fi turpia cunc voluourie is cogitet ; dico,
inquam , committerealiudfpeciedifferenspcccacurn, nempefacrilegium, hocelt,
peccatum concra reverenciamChrifti cukui debiura , & quidem diftintTe
mauifeftandum Conlcflario, iu ut non fit facis dicere : ftttavi , admtttiud*
t*eitati*»ti malai dt mulitrt foluta, e. gr. fed neccflari6 addendura , idque
in ipfo acTu , Lege Dian f.ii.num.S.rtfwUt. j8. in fi- nili. Vide item,
quzdicaminfnr«M 4«i fufra dixi d»tr.deCoa{eS.e.i6jum.i6. ** Hty UUt ,
quepellutiiaem, 5 TNquires fecund6: ineodemdie, quo quispeccavitmor- J. uliter.
deceac ( certc Poft legitimam Confeftionem ) mraunicare ? Quid li przcedence
nocle pollutio prjecefle- modurn diftingue. Certum quis graviter lapfus elt,
polle Cnc ftione legicima, communicare, quia rit? Hsfc, cchisaffiniain e(t
prim6, eodcmdie , peccato, przcedenteConfell isjamhabet, quod
ncceflarforequiritur ad recipiendam Sacram Euchariftiam, nempe ftatum GratjaE.
Videumcn, qiue mox afferam J11.7. 0 Cer'tumeftfecund6, pollutionerainvolunurie
prseceffilTe , sson elle impedimentum , nec impedire communicare volen- tem,
quia jam fupponimus , perillam, hominemGratiseftatura nonamififle.
lmra6noutDeLugo4'^.if.d«£ar*W. i ummtr. 9. ctimajiis, bene' aflecTos circa
(piritualia nunquam debere, ob hanc involunuriam pollutionem , Coramunione
privari , nifi fbrte rar6 , quando quis vchementer propter pollutionem illam
diOrabereturidivinis, qu6d(an£, quandoea elt involuncaria , «rnediracile, puco.
7 c^uTeft te^ti*, Nlwil— nl—llMig utetiam co- pulam illicium, cibi
impedimenCoefte debere, communicaodi eodieculpzcommifliE, quamvis illius
abfolutionera fueris con. fequutus; licctenim in rigure poflis , ut mod6dixi
aum. j.in fen- tentiaaliquoruraapud Delgadillorv. a. d* Eueh. mum. 171. &
nul- la culpa, ne venialis quidem lic; nihilominus reverentia un-
tomyfteriodebiu, 3c verecundiaa Cuopeccaco concepu, te ab illo congruit
removere. Unde mericd in rubr. Miflal. de dif- poficiooibuscx partecorporis,
przcipitur Sacerdoti, qui habuic pollutionempeccaminolammorcalicerinforanis, ut
pro illo dte noncelebrec: eftoioluraidcfle confilium, merit6 dicat ibidetn
idemDelgadillo. S Excipc, nifiraagnuseftettuus dolor, cV Pcenitcntia Sacra-
menulis przmifla, vel nificogererispropter notam, quam in- curreres, vel efset
fellum lolemne, vel Jubilarum, vel quid fi- mile, pnemilsalempcrConfeifiune. 0
Quoddicluraeltdepeccaminolapollutione, dic dcquocum- que mortalieodemdie,
velnocte ante Communionem patrato. Sed nount DD. majorem oppolitionem
iuterccdere inter peccau turpia, &purillimum holpitcmChrillum, quimintcr
aiia pec- cata; quiaturpiaraagisdillrahunc, cVmagisoppoountur puriuti
CarnisDoraini. 10 Certumcftquarto: copulamliciuminter uxoratos regula-
riternonimpedireComtnunionem, ncquecniracit repelleadusi Sacrameiitis, qui
copulam ( maximc rcddcndo ) opus (cilicec ju- (liciacperegit,
utinonrepellebanturFidelesuxorati in primitiva Ecclefia, quos poll licicam
copulam fzpecommunicalsc, quia communicabantquotidie, valdccredibileeft. Ica
qutdera in ri- gorc . Verum ob rcvcrentiara^onfulcndi funt , ea dic, quacommu-
nicarevelint, utabliineantacopula, idqucinreverentiam puri- ucisejus, quem
(ufccpturi iunc. Dixi (Ctnfulendi) quod enim mulciCanonesprohibucrint
commuDioncm polt diclam licium copulam , id ex coofilioprohibucrunt , candemque
prohibitionem mu]tiSS.Pacresctiaminculcaverunt,fedcertenonniG ex nugno zclo
revercntist, & magno amore pudicitix , ut late probat Delga- dillo Uc.eit.
& Jo. Sanch. mox CiUodus . 1 1 Subioquires , fi quis copulam liciura exegit
ob raerara dcleciationera , peccat nc fjltcm vcnialiter, fi eodiecommu- nicetf
ix Refpondeo, etiamficonjuxtuocpeccaisetvenialiter,quod certcaliqui apud
Jo.Sanch^i/>.xtj».i5.alnrmant,quidquidaliiiii coatrarium , tamen non
peccaret nunc iacommuoicando, ut ex fu- pradict is de acccdente ad Commuaionem
cura veuiali ,*.«U mu.i j. latispatct. 1) Illudoou,
majuipericulumefsepeccativenialisiaeo, qut obvolupncemdebicuitipecit,
quiasineo, qui ob alios honcllo» fines, quiamagisdiftrahitmentemldivinisamor
boni delcAabi- lis, quara boni hoocfti. > . X Q.U A Corporali difpofitionc
Communicandum ? Aitnftrua an impediant Communionem ? 1 T Nquires primo, an
mulieri rluxumlanguinis, vel menftruum X pacienci,aucftatim poft partum
,liceatcommunicare? 1 Refpondeoiicere, quia io his paflionibus , oec ullum
repe- ritur peccatum, noc irrevereatta.- & quamvis Suar. dt guth. difp.
t>i. fta. a. putet, tunc communicare, venialem efle cuU tum; dume t in ;
undeantiquicusfuitpro- fpatium fbnninai polt par- um, cjalque coafuraationem :
item ncn nos id non putamus : turoquiaouU rcperitur, fedlolum phyfica, quz in ,
tum quia antiq ua prxdicta proh ibi tio jam nunceft. lu DclgadilloW* EuemJifp.l
j..8j. , & alios . Cemmk Uum> Ut» f»citt & 1 jNquiresfecund6,
anculpaGc, non 4 Refpondeo, oequaquam culparn efle : quia^quainvis Sacerdos,
3ui,celebrando,ungere lacram Hoftiam iramediate debet, roaous ebeatlavare, nop
umeo laicus ■ qut alienis manibuscommuni- cacumen, uademerit6nullumde hoc
pneceptum adeft, cuoi nulla hic irreverentia timearur . I Dtces: Granadas ,
quero ciuc, & ipprobat Lcander tr*~ 8*t.7.diffut*e.6.quefl. j. Gc habet:
u*a l*tit muuiiut ttttbrmrt , *ut u»n *biut* faeit md EueharifiUm aeetdtrt ,
viri d*Si dieumt, tjfi fieeatmm vniab,' fi advtrttmttr />*t , qmU eji temrra
rtvmn tiam lane* Satrammnt* detitam ; uud* S. Aaamfmm ftfm. 144 Erubifeimut, taqutt , :
Hsccille. K 1 6 Ve- Digitized by Google 68 TracUtus Tertius. 6 VeramcJptaretn,
drjfiothotvrroi, qixefliooes duas oon im- imicuHic; faceorenim, efleirrevereotiamungere
Eucharifliam manibusiordidis , dequo ta£lu loquicurS. Aug.acfacie non abluu,
&rionablutisilaicomanibusad Eucharifliam accedere , irreve- renn-m (apere ,
ncquaquamfateor. • 7 Noftinluper, tllud (•*/«« m—ihn)q\n<i prarr.pirur m Ru-
bricis, initio Miftalis pofituro, intimari.Sacerdotibus , nonlai- cts: eV umen
addo, h Sacerdos manus habcatimmundas, n»i. peccaturum , S abfque ablutione
manuuro celebret ; mbrica eniro roliim mmwm munditiem requirit , non ven» la
culpa rnateriaJcm lotionem : quod fi plus requircrccooteodai , erit,
acrueradireak», fcd nil pncterei , Ornmui ttrftri, tj»t, a*> Nqutrcs tertio
, an cum 9 Relpondeo- UtomitcamnecelTitacem, quse Saecrdotesob-
iiringicadveftiendasfacrasvrftes, fubquibus celebrenc, de hac eBimreagituriiitraa.deMiila;tribusdictis
buic inquifitioui fa- ciarofatij. • 10 Dicopriroo; Adcommumcandum, non vequin
ullum ge- nus veflrom : mundities tameo.cV honillasea dccetrquam quilque pro
fuo flaru ferrare cum modeflia , tV nne vanitace debet . r Sacerdosautemrumcxtra
Millamlaicccommumcart,indua- turftolaioxtar-CrW^.ai. ubi id mandatur, fed
ccricfimrobliga- tionepecrati.qoia iHa exrr* Miflam tarere, res gravisnoo eft:
cV e« alia parTedidtumCap.quoad hanc dilpoiitioncm ulu abrogatum cft.
luAzrjr.pr.p.l.lo.e.zSm.i». i* Dico lecundd. eflc decentiflimum, aecedere ad
facram menfam (tneornituarmorumy e g gladii, fcu cnii«: uode apud
nosmcritoexcommuniconfuetudHicdcponitur- eniis in rommu- nicandiaciu.
Ajonihilominus»cum illis accedere , exfenulluro eflrpeccatum, prarcifoicandalo,
quodccrtcinnolirisregionibus cultiseflenon folrt. 1 3 Et quidem Equitibus
melitendbus S.Joannis,S. Jarobi,Alcan- taraecVc, Diina p.f jt.i. rtf. 30.
fequens Joannem Sanch. rit, eflc decens, eumarimsadlatusaccinciisad
Comraunionem accede- re, quia hatcfunt pfoprr»eorumOrdinurninfignia,ad
Fidemcon- tr»irmdelespr©pugnai*dam. S^dccrte tantam decentiam admit-
tcremlolum, quandocumproprioOrdinishabitupublice, Ut ta- Jescoirrmunfcavent,
&ecnfuetudinemfcrrem,tuncarmi<,inflru. Qtn ad ajtareaccedtfre; non vero quaudo, ut
privaii,ju«a morero «itortmvnobilrorn. EtreipUapudnosctiamhiEquitci, quamvis
nobiliflimi,cnfemdeponuot,duracommunicaot, ut etiam dum Sacerdoticoofitentur.
14 Dico terciov tametii foeminar modeflins lacram Hoftiam fumerent.
fmullopurpuriflo, nullifvcfomptuofis veftibus con. fpicuar, fedmodefto,
quantunuarum ftatus requirit, ornatu ;
tameniiejufmodiornamcotaabiqueBtlQfinepravo, fed morepa- triar,
velpropterfuorumvirorumoculos adhibeant, eas ex ho:
capit«a«m»cofldeioi»reHO»debeo: quiamillumcontri id ur- fjet pracccptum , nec
ullaChnfli Domini irrcvcrcntia. ftjume »1****1** ctmmumcndmm. . rj T
Nquiresq.arto: curin hoc ipfo titulo hu/ui quarflionit X d iCturoell
UtUmrmlittr. j RefpondeoaddifFerentiaro jrjunii Eccleftaftici; hoccnimeftab-
ftinentiaabaliquibuscibis, ilkid abomnibus, proillodiefcilieet , q oo efl romm
un ica ndu m. huc eft , a med ia rrode u iqu r ad peradh m Communioncm ,
idqneetiam a quocumqne tninima cibi , vcl potus quancitate: quod iurertumctl,
eftclubmortali obligationc, ut Vaiq.W/f^.ir i.f.^.«.»7. amrmet, fencentNin
GoffVedi , & J«an- isis Pariiienfisdicentiam, ad Cea»n»nni©ncm luffkere
jejunium Ecclehaliicum, cfleerroremrnFide. 16 Srgnatedtxi (*i\u*c*m^*i min-mm
atuntitmtt) namopinio PaiqtttHgi iti. \ \ f. apud Dian.^.i." .8.rr/.8.putantis
, nonefleim- probabile, coinmittidumtaxatpcrratum venialeab eo , qui non
jejunus ex parva quancitatecibi , velpotuscommunicat,quia t*nc (inquit) txcuUt
a mtrrtnii f,wvit*t ntAteru: opinio, inquam,hzc iaKaomninOefli
fiquidemlumereEucharifliamquomodocumque non jejunum , cll cx lc gravis
irrcvcrcntia Chrifto , cV prohibicum ex Apoftolicacradicione, quxhabctur ab
ipfo Ecclefiar initio . I^geLeandr^.7.ii>.j Aa.^ahc^queabipfociutosex De
Lugo i//^ij.W#£»fAj,.ia.cj"i?.quiexConci|ioToletan<»aiIirmat, mo-
icibom, etjammodicumgram»manifi, rumpere jeju- Ttfiutttkm uMtMrmit auinjtm
cthut . n#/ Potut f *jmJ*im m <n ijairiww »wf» f v'> fjwumt lt T
Nqulrcoiiintimajotcm explicJtionem huiulmodi natu- M. ralr» jrronii. Rei
pondeor . H«c jrjnaium cfl, ut modo i nnuebamu s, lotal i s c*-
rentiacibi,cVpotusfufccptiio ftomachum, vcl ia viaadillnm, p«;r
qioamfcilicetcarentiamccmmnnicaturnsnibilfumat per modum cibi, vel potusa media
nodeufqueadCommunionem- 18 Dices:athocefl,quod iuquiro, in quoaamcooGitit hoc '
}*t m*i*mcAH ) Refp.Conjjftitineoi qu6d peradtionem vitalcm nihilcibi , vel
potusinoreabextrinlecofumptiinftomacbum demittanir; quod eft, nihil
i>ioiluscdere, cVbiberceomodo.quohomii esfolcnt.. lr*S. Thomas relauis , cV
eicepcus i Suario dt E*<h J,.F.X 8. fM. 4. aliifquecommunicer. 19 Diccs
iccrum: ecquidnam intelligitur nomine cibi, vel potus?
RefpcumDeI.ugo/('#£»cA.d^.i j.frl.i.aliifqueapud Dian f.f.
rr.i6.rr/.i.incclli(;iilludlolum, cVomnequodi llomacho alcera- ri,ijc
inlirbflaniiamhominiseunvcTti.tcu, utmediciloquuntury digeri , vel ad
digsllioncm pertinerc potefi . »0 Hlncprim*, jejuniumhocnonviolas, G
glutiasunguesab- rofos,capillos,ligmimdurum(durumTdico, quodaflomaehivi
alterarinequit>plumbum,*rgentum,aururo,grmmaique incegras, nucem
pineam,avcllaMraqu(.-item»integras( integradico,qua>fci- licct
nonluat,ncccomcftit>ilia,necpotabilia;vitruro,ofliculadurai fruduura
lapillos,nlum cx fcrico, vcl ex laoa; hatc enim, cV liinilia ,
cumnondigerantur^ibincqiMquamiuntrquidqurddicat |«S>nrh. *!i/>.4ji.x}.dc
nuccpinca , cVavcllana, quiputat, hocelicpcrto cibumhumanmn,
rXfolumperaccidensrarionecorticisnon di- geri; quidquid ,mqu*m, dicac; nam, ut
intcgtzfunt, nondi- gcruntur: crgo, utlic, nonfuntcrbi. zi AdJit hi,uon
viobmibiis jejuoiumDecaftillo dtft.^.u.tfi. terrara,lprargnantibusmanducari
lolitam : adduncquealiquicrc- tam; verumnoBjlicncioc; cumcnimcreta, & cerra
purumele- mencum non linc, fcdraixtum variis, digeruntur , cV lic£t ma- le,
nutriunccamen . ti Summa Diatto; Vtr.CmmmuMit afftrmat^eram n«n eflecibum,
cicacqueproleCardinalemDcLugo: fed nequecgoafsentior,ncc
certeafsentituriplemctDeLugo, ouilococitato i Summa Dia- n:e, hocefl, dijp.i
j.dt tuch.num. 19.de crcca loquicur, non dc cera, dkicque cretam non eile
cibum, quara nihilominus ego cumterramod6adjunxi, cVcibumcfse putavi. &
nunc mult6 magisputodcccra, qu.r icmpcr partcs mellisadmixtas fnf>rt , &
itcm partesaliasdigefttbilcs, utpotcvel ab acrc, vel i floribus acceptas . 2 i
Dcnique cibis jcjuoium non viohntibus Pafqualigus>« z.tdtr. d't 41 9.
jdditpapyrum, fcuchartam, cVfilura ex lino; ( quod dechartaetiara
probabiledicit fk>fllusr«.3^.m<>r.ri/ aa.a.10. )««<«« inquit,
huut>»funtcib»thum*nut: fcd nec hisafsentior, frquidcm tumlcenum,
tumcommuneshcrbarnoofuntcibushomanus, cV tamen, quia, Q comedantur, alterantur,
cV digeruntur, jejn» nium Irangunt. Icemnjecrocdicamenta, nec venenafunthums-
nuscibus, cVtamen, quiafunt alcerabilia, habenciaquc femper altquid dealimento,
jejunium violant . *4 Hinca.idemjejuniumnonfrangis, (j fumumtabaciper ot
tmmitcas,quia,vel ille non defccndit in ftomachum.vel iidefcendit tunctit
pcraclioitrmrefpiratiiinis,non verbper manducatioiHm . Similequid crit , ii
tabaci pulverem per narcs ablorbeas. aj Scdquid,
ftfuliahu|ul'm.)dttabacidcntibus ad cvocan-ium flcKraatcr**? Rcfp. te non
frangere iejunhiro naturale, refolvit Dr LuC.o
>i."..rf<«.:;.mor.dt,o.c) n*m <T hoc , ait , fit nutliiteNttf
ftit m SnrtrtUtttmt /mt fcrmpul», ttui* txftriuntur , nullum frmr. fnt itltut
ftlit fnccum dtfttuderc im fitmuchum , immh i )ltm*t~ tho, rtftdnri , fUguat
mmttm tvtcmri ptr -vim mttrmilrvnm , ttm{tnf*i* lintmtt*mp*l*tt . Egm hmjmt rti
fijem ttpni ipftt dtpenti. 16 Htncetiam t.nonfrangis jcjuoium, li inflomaclum
tuum involet raotca, velpulvis, velquid fimilc, quia tunc id non tit
peraclionemmanducandi, fedperaxlionemrrlpirandi . QuiSf & id
pcrmanducacionem fiac, ccrtejcjuniam vioiabitur, quia tam mufca, quimpulvis,
quiterraeft, tum culex, vel quid fimile digrflibiliafunt ; fignumautem, quod
liatpermanducationem.cV adfti maaducatio, eft, figlutiatur fcrio, naraiicafu,
videturhc- Viperrcipirationcm . 27 Hinc
4.nonfrangisjejunium,fiquiddurumaromatinime.g. piper,
vclmulcataranuceraincegramorecircumfcrs, nihil ejut deglucicndo,
uth.ibccTannerus«i>/^.5 7.8.11.79. qmndoenim ali-
quidpermodumfalivartraiiritur, nonellcdere, relbibere, fed ipf»m falivam a
capitcdciccndentem intiBCorrnviiKcrc; frdittcai- fudiclo,
fiquistninirausfuccusimmixtusfalivar, i qua feparari isnequit.traiicitur;
ccrictraiiciturperirHHiumfalivte: ergojc- nuiifrangit,ficutnecfrangicfalira.
Nota illud (>. *m(iconcei conf ratl * pc r os obvol vas , traiicicur,
cVikjejuniorai 28 Hinc quinto: nec violas jejunium , fi quid pTXrguiVes , vel
fi os abluas, cotum Umen ftatim *b ore reiiciw' , qu*m- visnecef!ari6tunc hat,
ut aliquid minimi fncci, vrl liqnorisitn- mixtum lalivar deglutias; quia
dcglutn, ut moiid diclura eft, pcrroodumlaUtisr. (Dicoimwmi, & mnmxtum )
n»m fecus c- rit, fi ficinnocabiliquanciute; vellkttinparva, poftic a (alivt.
dilling«u: id quod ccrteraoraJi, hurrtanoqucmodo iprudenti vi- rodeliberaridcbet.
29 MetitdcrgoPaxiordanus >«.i./^.4.(r>.i.m.l.ailcrit, teje-
juniumhocfrangere, fie.grac.osabluendodiuiiut aquam in ore detineas, «u,»t
iuquic,Vi* fittitmlicftjte^urpmrtmiinrtmif^tiitmt trttircumfer, ) nam fi
conceras, feoconfrinf.isdentibus, vel fific raltquMiiioruffl in * Digitized by
Google De Tertio Ecclefiae Pracepto. 69 M attrabatstr, quid ttrti m*ximi id
tvtniri ftuandum tfi lait) tiutn.li ttiam garfmritat. 10
NequeditlisoblUtrubricaMifTalis d* dtftQibm diffi/uUnu orferit wtm.f. ibid.
Idemdicendum (hoceft, non frangi hocje- luaium) GUvandoosdeglutianturftillx
aquz przter mtentio- nem, nonobftat, inquam, quia cum rubrica iroracdiate antei
dixiflet* non frangihoc jejunium , quando quid deglutitur per modumUlivz;
&anteiitem a.i.dixiflet, frangi per quamcun- •lueparvamquantitatem :
lideinJeaddit: idtm dictndum tfi , fil*- •v*nd**i&t. cUreapparetexcontextu,
intelligendum elle» non frangi jcjun ium in eo (blo cafu , in quo Uvandoos
ftilU immixta in- (cparabiliterfalivzdegiutitur. jt Hinclext6 : necfrangisjejunium
hoc> fireliquiasparvasin- terdentes, exprzcedenticcena relictas
inadvertenter deglutias poft mcdiam nocTem.- tuncenim velcum faliva , vel
mclius cx r c 1- piratione traiicies. Dixi {riliHaiimttrdtmttt)
quUfemperfuntfatisexiguz,G inrarocafueflentnoubilisquanticacis, rumperenC jejun
xi Sieutietiarorumpereclaccarum,feu ubellarolaci fainosantcmediamnoQem, quxpoft
mediam noflem liquefie- iet. &inltomaehumdelcenderet. Ratioaucem horumcft,
quia tuifleinosimmiffaantemediamnoctera, noo potell Ucere , quin illa
vereGntcibi. |J Scio, Ditn. f.i.tr.a.jtf.w.&f.a.tr.Z.rtf.io*, qui citat
Sua- rium, Coninch, &alios, puure, reliquias illas< quarovis ma-
tnascibi, non officcre jejunio , fipoft mediarn noctcm, etiam vo-
luntarieabfumaotur; quUfcilicet vidtntur, inquit, iH» ftrtin.n sd m*ndmcati*m*m
diti btfitrni ; quae lententU fortaUeiiicaratio- nefundatur; quia,
Gfintreliquiz, licetdicantur magnz , noa polluntefleniGexiguz, ,
permodumfalivx, vel potiusperrelpi- rationem etiaro iplz trajeclz : id quod non
poflumus diccrc dc ilto iaccaro; &tabelU;
&nihilominusiteruradico>uluntnottbilcs» irangi jejunium. )4
Hinedeniquefcptimo: jeiunium, dequoagimus, nonvio- las, figuttat
fanguinisdecapitcdefluentesfortetraiicias; quiaab extrinlecoillasnonablumis .
Contravero, utnotat de Lugo l.c. violas, Gunguioemfugasituamanuvulnerata,
quiapcrmoduro pot us tuuc abfumcres . Cibui md^t/lut, vtl nm dirmiviffi, vtl ij
TNquirej fext6 : an cibus indigcftut meifacra menfa re- 1 pellat» Refp.
tenequaquamrepelli, GantemedUm nocTemcomcdifti, quamvisciburonondigeflcris;
velctiamliillumevomilti, vel ni- hildormivifti;
quiaprzceptumnoncHt.utnihildicCommunionii habcasin llomacho, vclutillum
habca*bcneaifccium,fedfolum, ut nihil eo die prxtmnducaveris ■ In patiente
tamen vomitum iempercaveas, nefititerumejulmodipericulum poilci, de qua
relatedixi/*i^.r.7».4i- l6 TerepelliiCommunione, GpoftmedUm nocJcm comcdi- fti,
&ftatimtotumcibumearomifti, quamvis adverus, tibi va-
cuumomnin6remaniiflellomichura, nimiscerturaell, & nout cum aliis Lea nder
tr.*,.diff. 5. j. 1 9. 37 Hocidcmdic; Gdectdcnse.g. influmcn, multumibiaquc,
quamvisnolcns, ablorbucris: nametiatnli toum revomueris, jc- junus
propterdictam rationcm non eris;& c* alia parte nihil tcju-
vatabiorbuillenolcntem; uquidemnequcinfirmus, Gquando per vimingutturillicibusctUminquantitateiramitutur,
volens ab- ibrbet; &umenquisillumjejunumeflc, ptonunciet? Dt dubuanti *»
fit jtjunm,} 38 T Nquires feptimo. quidubitat negativc, an fit naturaliter J.
jejunus, poteritne tut6 , & GnefcrupuloadEuchariltiam •ccederc ? 19 Refp.
indubiohocnegativo, fivedecomeftione,anfcilicet aliquid cibi , vel potus
quisabfumnlerit , Gvedc hora comeftionis , an fcilicet ante mediam no&em
comcderic, vel biberit, licitc Communicabit, Gfaduomnibusmoraliter diligentiis
( quas fa« cere omnin6 tenetur ) de veriute ipfi conftare oon potcric . Racio
eft,quia ( quidquid dicantaliqui incontrarium ) inutroquedubio
xavetprivilcgiumpolTelTionis, quofcilicetpoflidethomojus com- municandi,
iquodeiiciisnon poteft, nificlareprobctur, habcre impcdimentumcommunicaodi;
cumenimfacu non przfuman- tur, tcd probaridebeant/<f.t.C. dtfrobttienibut ;
& in tali dubio negativocaliscuacomeftiointravetitum terapus noo poflit
proba- ri, quUtuncnonetTetdubium negativura , qudd , utfupranou-
bamusr.8.K.).eft, quaodononapparctratioconvincens, vcl pro-
babilisproneutraparce: undeintelletluseftanceps, &incertus, ut nec ad
aflenfum ioclinetur , necad diflenfum : ideo remaoet in
tepoftefliojurUcommunicandi. UgedeLugo/^. &Bardi d*c«*. fcitnt. difctft.6.
c.i 1 . c *(. j. & Diana f.%. tr^. rtf.yo.
4oCerteiudi(currereconfuevimusinGmiIibus,utGeg.dubites
negative,anGsirreguUrisexMiflacelebraucg.inexcommunica- tionc? Gveriucem,
faclisdiligenciis, cxpikarioonvales, te ab Tsmb. d* ttutft. Ettltf.
irrcgularitate irnmunemcenlcrepotcrij, nequeobftat in dubiofa- iii homicidii
injulli, tedeberereputari irreguUreiniConftantecor- poredelicii: nonobflat,
inquam, sjnit denoc «tl peculiaris lcx ita dilponens c. ad nniitntiam dt
btmicidit , & alibi . 41 Quzrcs: quid, fi habeam probabilcs rationc^ , quod
Gm na- turalitcr jcjunus , & Gmiles probabiles, qu6d nonlim : iu quo cafu
aliqui minus proprie loquentcs dicunt, tc haberc dubiutn pofitivumr 4» Relp.
cumpoflimuifequiid, quod probabile eflecognoyi- mus, quialicprudcnteroperaraur,
poteristunc ,cerepuurcicju- num :
&poteris,Cenonjcjunumreputare,acpropterei,iequens probabilitarcm tibi magis
faventcm , comraunicarepoteris . 4}
SeddcpertinentibusadcjuldemprobabiliutemagiturUtci» tt.d* Pouwr.Interim legite
Suar.rf* Pttnit.diff.il. ftci.9. Sanch. im Dtc *>. 1. 1 ,c. 9 n, \t , Figund
, Pr*ctpt.Eccl. Mtdi* n*3ii txftictitfr* ctmmMnicntnrit . 44
*P|Uoniammu!taeflehorologia folentinciviute cU mediam noaem , poftquim
communicacuro non licet aliquidcibi, velpocusfumere: idc6noiant DD.otnnia (
niflcoo- fletaliquodminusreciceurrere) facere opintonem probabilem ,
atqucade6poflccxquolibetexiisnonccrt6falGs, tcfme lcrupulo dirigi,
namfequensopinionemprobabilem, prudcnter, utmod6 duimus, operabsris. 45
Unumprztereundumnoneftprohorologiis roulibus Ittli- cis: nameafolentmedUmnoclcm,
ut&meridicm, & orturo , occafumq;Solisdengnarcm<rdiahoraplus,
minulque pollprzci- iumpunclumcurlusSolis . Hincquandohorologium rotalc Itali-
cumuinotlcc.g. zquinodliidatfignum fextz Wx nodis, Sol
vereiiivcniturprzvolaflcpertncdiamhoram plus, mioulve:qu*-
reinprzdiclaxquinocliinocic vcrapermedianox ( quam Sol U- cit, non horologium )
quamquenos lequidcbcmusinjejunio» & fimi!ibusEccleGafticis,nonerit in
illafcxu hora , fcd in quintacum dimidiacircumcirca, &abhac,
&ultradebcscfl'ejcjunus ,uirt- torornmunices .I.i quod rciic oblervari
mandat Miflakt Rotnanun» editumfub Innoc.X. nnaa »647. & nottvitGavant.
inntbr. Mi;;. f.j. in Gneubulz meridici ,& medix noclis. 46
Pctw:curfemrierdiciumeft:(^«'»cViwi»>«i^*«rr«»»«w*? ) Rcfp. quia inrigoremathcmaticoapud
bcucgUDernantcsItalica horotogia, Sol, atquchorologialolariaprzcedunt horotogu
ro- uliaincflatepermcdiam boram,in hyemeperquadrantero.inau- tumuo , &
vcreper quadrantcm cum dimidio : id quod cvcnit pro- ptcrcrepufculaprxdicla,
qux varia lunt in diciistemporibus, ut exRicioloidcalculame rclcrtPcllizzarius
tt>m.i.M*n.tf.j.t»f.X. •JNOI.IOf. . ' 47 Hisexplicatis. inquiresoclav6;
ipfam mediam nodem in puodo defignat ne primus idus horologii roulis , an rclus
, qui im - medtatelequuotur, anultimusr Refp. Primusidtus, feu primus camnanz
pullus. Ratio eft , quu tunc noutur jam complctc prxceflillc horas prxcedcntesi
per- tinentelque ad dicm , horalque przceritas . 48 Dices : G hoc iu fc habct ,
lequitur , mec temobligari, illoidufonante, reiicercexoreid,q tc ante in eodem
ore polueram , & non de^luti veraro . 4« Retp. lu lequi puuntConioch ,
&Jo:Sanch. apud Gobat d,commnn,tn,c*fn^. led ipfeGobatfic fubdit : Mntti,
ftrti v,*t. bitnt, Ecctt/i*mntmintm ctmftlUrt *d hamc innrb*nit*ttm in Utt ,
t*mqutr*r»c*fu. jo Diccsiterum: fequereturexConinch ,&Sanclr. merau)t6
jtsobligari, illoprimofonante pulfu,fi adu bibcrcm, defiflereab .jftn",
necpoflcpcrgereadtocumCTatcremexbauricndum ? jt Refp. lUathrmacdcLugo, aliique,
interquoseft BrelTc- rus«i»C«»/ci«»./.4.r.lI.».I07.quiumen(icaddit: frtbtbilt
tamtn vidttur , bertm durart m*ralittr uftm* ad uttimum ftnum, att>:it idci
inttrim bibtnttm, vtl ttiam ctmtdtnttm nan vittart jtjunmm , vtl n*tur*lt, vtl
EccUfiailicum ftautntit dUi: tandtii tnim vid— tur durart, auandiii auditur. ji
HancBrefteriadditionemfequiturmultiscitatis Delgadillo tr.y d*
Eufk.dub4.c\imLe*ad.tr.j.diff.j.a.7. hujus przcipua ra- tiocft,
quiaultimusiciuseft, quidetcrminatcindicat, horamcf- (ehanc, &nonaliam:
&incalunoftrohancefl'e, &nonantei : nifienimaudiamukimumicium ,
nonpoflumdicere, neque lci- re, eflehoram lcxtam, eflc quinum com dimidio,
&c. Cum ergoEccleuamorehumanonosregat.tuncreputabit efle mediam noctem,
quaodoilUmhomoexhorologio detcrmitu ' repotelt. j\ Egoaliam inire viamfoleo ,
quamGcexplico: Tntit.fwd. k n io j cum aliis docet,horologia rotaliaetUm
accura- tiflimcartefacla,& gubernau,per horz quaduntero plus , minufve
iveritateabcrrarc: idau*dtxftrimur% ait, auttidit in dmbut t.g.
vittribuib*r*l*tiiiaccuratifiimidiriSiit au*f*fifiimi iutir ft difftrunl
ftrauadtanttmt &ftrti amfitut , &tamtnditimui, tafactriifimi*-
m*mfr*b*biltm, fininttnfittifftfalfa. Hzc Caramuelis, aliorum-
queexplicatiodatmihi viam excufandi hominem comraunicare volentcm, ut oon
obligetur proiiccre bolum, quem habet in ore, necimediopotudeliftercftatimacprimum
ictum horologii audit; namintanubrevimorulapoterit judicare, horologium ,
cujusprimumiaumaudit, tantilpcrerrare, necmediamnodlem efle, niG poft potionem
ablQluum, rcl traofumptum Wao 70 Traftatus Tertius. J4 llludtamencerteprjeociilisfemperhabe,
ne calc horolo- , eiutnlitfalfum, quodnonfolumdico vcluti in habitu, ouod fo-
leatillud Upcerrare, fedctiam vcluti inaclu , fi enimadvertis , tuum
liorologiumalilsbeiicrcgulatum, hoJic multb folito citiui,
veltardiusdarehorarumfigna, c (!.per mediam horam, vel per quadrantes horz trcs
, juxtaillud bocdie, vel nocjc rcgi non po. teris. Quarefiveioprirooejusiclu,
figniricair.emediamnoclem, fiveinultimoiisinpotu, vckomeftione,
certcnonpoterisdielc- t f]uenticommunicareiquiaproptertai)diupollpoiitashuiushodicr-
nihorologiihoras, pollmeJiamnodcrocomcJiil. , velpotalli. C A P U T XI. A»
atiquanda tmn jtjuni cemmuntcare fint dtfptnfattent Pimttficii lueal) Sucdnam
fertim fnfrptmm. n»»'c pr.Tceptorum iS T NquiresnonA. Inconcurfuhorum duorum JL
quodnamprzvaleat ?acciditenim hilcefuperiunbusannis, utacceflcritad Epifcopum
fuum quidam, poftulansab eo difpen- iationcm , vel noncommunicandi in Palchate
, vcKaltcm commu- nicandi non jcjunc, quandoquidem ex Medicorum pra :|ci ipto,
& cxperieotia, non poterat is vcl pcrpaucas horaslc a c.bisabltioe*
reabfqucgraviflimovitzpcriculo: c_:tcrumtamcnfanuscrat,_ec alia,
prztercaninamfamem, infirmitatelaborans. j» lnquirescrgo,ccquid cx
bisprzrcptisfaciliusdilpenfabitur/ quodidcmelt, atqueinquirere, quodiiamexditlisutprseccptum
fortius? Rurfus lubinquires, i quo hujufmodi dilpcnfatioerit impetranda.' 57
Siquseras,quidin pra_ifaciendum_tibhoclamc!ico,f-ciIis eft reipqnfio ;
poteritenim isaiiremediamno-lcmcibolerericere, £c llatim poi; huram e.g. a node
mcdia communicare; quopa- tlock jejuuecommunicabit, ut c-dicUsConftat, ck
przccptum co.nmunicandi in Palchatecullodigt. j- Verum
ftudiofusTheologu>adhuc_cinquirct ; fac, hnmi- ncmhunc, velfimilem,
livcperpoflibile, fivcpcriinpollibilcdi- cloremedioutinonpoflc; cuiexduobusdivlisprxccptislacilius
, clciquodilpenfabitur/ $9 Antcquam refpondcam, prxmittendum eft , prcrcepturo
communicandijciunctotumcflcexprzccpto Eccleliz, ut doce- mus, Sclcimusomncs;
atpnccptumcommunicandiin Palcha- teefte quidcm Ecclefiafticum, led habcrc originem
a divino ; Chri- llusciiimDominusprzcepitcommunioneraillis vcrbis: fJgf
attcaveritiicarncmfilii hmntnit , nonhabtbittt ■vitam tn vebii : lamcn tcmpus
nondeterminavit: illud determinavit Ecclefia, _
SancliirimaCommuiiioiFidelibusficrct , (alterainPalchatc . lta deL\i«.o
4thHch.difr.t6. n.xi. aliique. 60 Hisprscmillii., rLipoiideoadprius, idcft
,cuies duubus his przccptis facilius difpenlabitur? Diro, puflc faciliii*
diipcnla- riadcommunicandum non jejunc . Ratiocll, quia hoc pr.rce-
tumefttotumEcclefiafticum ; illud decommunicandoin Palcha- tc, in
dirinoradiccmhabct. «St Relp. adpofterius, hocell, iquonam obtineridebeat hu-
ji:lmodidilpenfatio? Puftelolum, -CdeberciSiimmoPoiitifice , icdcura
neccftariadiftinclionc; namadcoinmunicanduin non je- junc, puteritPontifexabfolutedifpcntarc;
quia przceptum hoc, utdiaimus, totumeft Eccleflafticum , & quamvis is
difpenlare nonfoleat, utadvcrtit de Lugo _»,/'. ij. deEuch. n.ij. tamen dii-
pciilav|ta|iquando, nempeCarolo V. cibi rcfeclionefubinde in- digcnti, idquectiamdrvotiomso.ufa
, ut tradit F.imianus-t.W/. £<li. Dctad.p. Iib.t. Ad 11011 cummunicandum
vcroin P-ichatcnon potcritablolute, & pro lemper ; quia tanta
runcclliocllct contra divinumprxceptuincnmmunic.udilaltcmaliquoties irt vita,
jux- tavarias lententias, fuprainobisr«^.i.atlatas. Puterit ergo lo- liim
cumrcflriciione. cuncedendolciiicct, utproaliquo rtmpo-
reCommiinionemqui<JilTcrat, quia detcrminatio protali , vcl tantotemporc,
«jualishudircllprutemporcPafchali.przceptum ell Ecclettz . 6. Dixj (A>:«« it
Summo Ptatifict) neutramenimdifpenfatio- nemcxpedirepotefiEpiicopus. Ratioell,
quia, quaefunt prae- ccptafttiusEcclcfiaE, ( qualiafunt ea, de quibus
difputamus ) nonpoftuntdilpeniaii, niliaSummo Poiitificc, Univcrlal: , &
SuprcmoLeiislatorc, juxtacommunem doclrinam de legibus . Epilcopocnim,
utpotcilloinfcriori, Iblumconccditur , poflcin
hi5Ki'ibusunivcrlalibusdifpenlare, (idquc obfuaveregimenEc- clcl.a-)
quandoluntdcmateriafrcquenteroccurrcnte : utin le- gibus ne jejunio
Eeclcfiallico , dc abft incntia i laboribus iervilibus dielcfto,
utctiaminvutis, &c. Quarc, cumneceflitasdilpenfa- tiunis ptcdiclorum luorum
prxccptorumnonoccurratfrequcDter, nondatur Epifcupis cjulmodi potcftas . *?
Hinclilupponas, fivcpcrpoflibile.fivcperimpofljbilepra:- diclumlaroelicumutinonpolleremcdio,
quod attulimu«»_-j.2S. polietfolumcoiumunicarc non jejunuvinpericulo mortis
tcmporclanitatis JNquires. quot funt cafus , inquibus licitequisconamunicat
nonjcjunus? 2 Rclp. adquatuorcapitaeos reducam. Prim6, ad dandum
Viaticumgraviteraegrotanli, undc&ipleinfirmus (quainfirmi- tate dice tu r
mox c 1 1 ) potcri t commun icare non ieju n i , Hc Sacer- dos, incatu,
quononpoflitSacraHolliaprarconfccrata.necalius Sacerdosinjcjunushaberi,
poteritaddanduro Viaticum iofirnio , immd&libiipli, fieimortispericuluminlkt.cclcbrare,
&coo- lequcntercommunicarcnon jc/unus . 3 Secundd,
adcvitandumlcandalum,&infamiznotam.Hinc Sacerdos, fidumSacrumpcragit,
rccordeturetiamante Conle- crationem, fenonefleiejunum, fi non potclHinc nota
dilcedere, porrdpergatadrcliqua:quiacxcufabituripericulo hujufmodi no- tz ;
utintcrimtaccam, qu6dexS.Bonaventuralupradiximus , Miflam inceptam nunquam ellc
relinquendam ; G verA rccordetur pollConfecrationem, multdlutiuspergat;
iuuccnimobli£jl)iiur Sacrificium perficere . _ 4 Hucredueiturcalus, quemnarrat
,vcl refolvitTannenis d-.f. J.7.8.-.9S. Parochuscuiufdam pagi ad feftumfuz
Eccleliz invit a- ratex variispagisdccem, vcl plurcs Saccrdotcs.^ Advcncrunt ,
&ex his pollremusadvenitille, qui aliquotantcdiebusa Parocho rogatusfuerat,
utfolcmneSacrum facerct; fcd is, rc non bcnc intcllcfla, priulquam i
fuaEcrlclia difccderet, MitTam coram luisParocnianiscelebraverat; aliiveru
Sacerdotes, velidcrnte?- cerant, veljejuni non erant . Cum ergo nultus
Sacerdosadeilet jejunus, quzlitum fuit, an in tanta iotemnitate, tantaquc po-
puliexpe£Utione licuiflet uni ex illis Sacerdotibus non jcjunis celcbrare? j
RelpondetTannerus cum dirtinclione : fi defeclus jcjunii fuifletoccultus,
licuiftet: quiaezduobusmalisminus cll cligen- dum; t verbejulmodidefectuspluribusronftaftet,
tatiusfuiflet , quodpopulus, priusCMncncfuggetlucaufamedoclus, dimittere-
tur)fincSacro, quimcum cxemplocclcbrantisfine jeiuniopopulus difcederet: cVita
faclumell . 6 Huicrefo|utioniGobat~rr»mi«i««»«r«/»«9-9.r. nonacquie- fccns, fichabet.
J« h-dte inttrr;],m huic a.iut , fuadtrtmfitrt Sacrum
abun0txitlii,iuiiu»nifiper ahlurtentm i» Uiffa jrjunium vi*U$et . rrim»,
quianantlftt ttmtndum fcandalum uttum; fi entmpre inciettt dittrttur ftputtt ,
ptrmitti ab Eexte/ia in eafu ulihui eirtunfiuntiii vefii- ttthtnc praxim,
pttiiii id ficnettur pepului, nuam Stcundi, abfrnvty & publicum fcandalnm ,
outd t netjuit, licttt Saeerdei nc-n jejunui Saerumfaeiet : uttefi Suartum ,
nJiefjutectueditipftmeiTanneruinum.al. atqui mntfintaf» nen pt>- tefi facili,aut
vitnri vix patefl rrave fcandalam , iiefl , gravu , & injujl* t»Ai%n*ti* ,
graviftjuc murmiiraiieecnirMSactrdetti,mnita»mt dicitria, terxmbtnerem , <j*
txifiimattcntm Udtntia . Tertie , *»t» idemTannerumum.en. Ttdi ptdicat , fi
ftfit Satalii Demini unut tanthmSatrrdeiadtffttinalijueOjtide, quipefi
mediamnedxm ftrti etbttm fnmffifftt, uequt aliut invencretur jejnnui, nequt
ftandaium tvitariaharattentpffftt, judicat , inq»am, tUum rtBe faclurnm , fi
unam Mtifam pepuh ccltbrtt . Cnr tcen rrre in cafu neflre ? ^uartb , aue*
nennulli patanl , nenejfe imfrciabiie (quamvit etc id nen admtftritj» fufra
cap.J.num.iei.) fai effe Sactrdeti ncncenftffe , & nen htbtnt i te-
piamCenfcffarii, Sacrumfaetn eum fetaCemritient , HtVtlrf fe, vet
attiSatroneneareant dtefcfle; CrttmtnConfejfie ante Comumnientm
Prehabittffimiifl exprtct,toJivi»e, trtomalrbmagii Saccrdeti nen jc-
juaecencedtndatflfacultaitilelrandipepule, txpeclanti feltmnty C ftfiivum
Saertim . 7 HarcexGobat: inquoilludplacere mihi non poteft , quod fciticet iplcfualiflct
, ficri Sacrum ab unocx iliis Saccrdotibus , qui nonnili perablutionem in Milla
jejunium violallet; id , inquam , placerenonpotclt; nam is Saccrdos lic non
oblervaflet duo prz- cepu; alterum de jejunio, altcrum de unica Mifta
celebranda eodcmdie. Satiusigitur fuiflct eligerc unum, qui eo dieceJe-
braflet. - Tcrtid, adfervandamCbriftoDominoreverentiam. Hincfi timeas ,
facramHofliam inopinatoincendiocomburendam, vel ex hoftiliinvafionein
manusHarreticorumdcventuram , vel quidfi- mile, poteritFidelis, imm6dcbebit,
lialius modusnoneil evi- Ondi, illam non ieiunusaftumere : anfinuniitin llatu
Gratiz , .i.n.z-j. anfi litlaicus, ibiderodixi. dixir.a. ».17. _. 9 Quarto,
adlrrvandam rationem, «Stordincm Sacriticii . U - at pro
autemdiltincliilscxplicoquatuorexemplis. xer J cfZTJjht
>,V,,,pcnUVTeminSUrm,m,0pon- P'ira0" QuidamSacerdosper inadvertentiam
impofuitin Cali- .c atDcrind^ ^,firf2?S_?,-ll"?S!f ,CT«p4ftha'«. ft
ceprovinoa.uam, velacerura, idquepoltejusatiumptionemco- nSu' n ara ?"_«?£,,r
> ?. con>rauni"n- gnovit: lanebene fe gefljt ( ,mm6f.c (r
ger_redebuii ) fi vinum , dicommoditas, nampioeavurccr.texculandus.
_caliamHotliamconlccravit fpoteratexpeditiusexrubricisMif- falis
vinumdumtaxatconlccrare; (Jcquamvis non jcjunus , illam aflumpfit, benc,
inquam, fegeflit, quiaadid compullus fuit i ncceiiitatcperficicndiSacrificium .
to Qu;eresprim6. SiSaccrdoscognovit,illamefleaquam,dum eam habebat in
ore,debuit neillam llatim aboreproiirere , _C non , utlk
viarctvioUtionemjejunii naturalii? it Re!p. De Secundo Ecclefiae Praecepto. 7i
11 Refp. nenuJ-uatn , quijefletirrcverentia» & forte prri- culuro
ptoiiciendialiquodfacrzHullitefragmcntum. n i&izreslecund6.
SiejulmodiSaterdo-.non ccgnovit cUrc fuiflcaretum, fcd lub Jitbio, quid
tutlletfacturus? 1} Rclp. quia indubiomcliorcllconditiopoflidentis,ide6prz-
fiimeredebuillct , illud fuille vinum , nam pollidct lubllantia vini ,
qua-prtiiscfl : donecprobetureflecorruptum iu acetum : quare pcr^eredcbuifletad
expletidum Sacrificium . 14 Secuodum excmplum. Alius Saccrdos advcrtit,
particu- lamHollia-tacrziiHuUin, demorc lacriricantium, inCaliccm , Calici
ha-fifle i unde infudit vinum puriricationis in przdicturo ca- licem |
illudqueallumplit limul cum particula illa , nihil laborans ,
qu6diortcpriusinftomachumtranlmiitereiur vinuni, quam Sa- cramentum, &
confequcnter, quodnon jciuuuscommunicaret. Beiie<|uidemichabuit: quia lic
dilponunt rubricz Millalis- , ut nimiruradcccntimodoparticuladillrahaturi
Calicc, ncc folura lemelidfieripoteft, ledctiambis, ter, "iesopus fueik
, doneccumrcvcremiailla traiiciatur. Scio, potuille Saccrdotem digitoad
labiumcalicisparticulam illam adducerc, &antepuri- ficaiionem alTumere ,
led certehicmodus poflerior eft minus de- ccns, quampriorjamdiclus. 1 j
Notahicprim6, quoddictumcft deCalicc, dici itcm , fi forteparticula
fivcSacerdotis, fivelaicicommunicantis adhzrcat palato: potcritenim
purificatiofumi non foliim lemel,led itcrum, &tcrti6, &c.raododido,
donec&c. Vide, quz dicara in haac rcminfrar.t6.*.i4. versusfinem. 16
Noufccund6, idcm concediidehugodt Eueb. difp.x j. am. 79.
SacerdoupyxideminMiflapurificanti , namGante fumptain puriricatiotiem , &
ablutionem vino in pyxideiniufoaliqua par- vula fragmenta conlccrata, liraul
aflumit cum dicto vino , legitimc aflumit. 17 Quid, fiexinadvertentUnonpurificavitpyxidemantefum-
ptam luam puriricacioncm , ablutionemque? RefpondetFagund.
f.EeeUf.frtttft.l.j.e.xo.n.i. poflcSaeerdotem, pyxidem purifi- cue,
&fumereSacramentiillius reliquias , dum cfl in altari , xeputatur enim id
totum unaSacriliciiconfumptio . 18 Notatertio,
idcraconcediiMarchiiwiY.t.<iV<W<VjM-r-3''*. 18. inlirmislaicis,
quibuspoft luroptamparticulamlicitedaripol- funt iimul cum ablutionc, vcl paul6
pol) , reliquiz »feu parva frag- mer.u, fortcinvenuinpyxidc, vclCalicc, quiacenleturcadem
pwnlKet comeitio. 19 Tertiura exemplum. Mortuuseft, vel dcfecit inopinat6
poliConlccrationemSacerdos in altari cclebrans : przrt6 affuit
aliusSaccrdosoonjciunus, quiadvertenshaberi non poflc Sacer- dotctn jejunum ,
ipfc perfecit Sscrificium, cir quamvis cibatus communicavit. Riteprofcd6t quia
icmper in EcctelU majoris tnomcnti exiflimatura eft Sacrilicium inccptum non
remanerc im- perfcdum, quam jeiunum communicare poft Conlecrationem . Dixi,
UltemSaoctils.Corporis : nam fi nihil (it confecrattim , ctira nondumlit
incepta fubftantia Sacrificii, non cli neceflitas illudpciricicndi,
fedMiflaeritomitteiida ex S. Thom. % M*.!f}. srt.6.atii)'aut. zo
Quartumexemplum. Sacerdosquidam fumpta ablutione , velpurmcatione,
advertitinpatcna remanliflc aliqua fragmcnu parvafuzUollizconfecratz, &
ftatimeaftne cunclatione allu- mit» quamvisadprzatluinpumablutioncm non furrit
jcjunus . Sancaflumplitlcgitimc, utfimilequiddiximus*««.i6. de pyxi-
quibusfupracooceliimusCommunionem dc", quiaejulinodiparvulafragmentafacile
deperduntur, & ma- jor rcverentia cfl , (i fumantur a non jrjuno relcbrantc
,quim cum periculo infacrarioconlcrventur, velconligncntnr aiteri Sacer- doti,
et ain pauld polt lacriricaturo . Adde, hanc moraliter rc- pittaricjutJcm
Sacririciiconfumptioncm. XI Dices: cumdictumfic ( farva fragmtata fua Hofii*. )
quid ergoUeijm» f hzc fmcmagna/ quid , fi parvafragmenta cx Sa-
criricioatterius ? quid ,lieainveniam poflabfolutum Sicrificium? ij Diccs
iterum : quidergofaciamdeillis particulis integris , velgrandiulculislragmentis,
velHoftiagraodiore, iiinveoiantur imepoltablutionem, «I purificationem .• nam
ante purificatio- nemjamlcio, melicitepofle. *6 Refpoodeo. Inhis,
velfimilibuscafibus, Gadeftinlocofa- crarium, eaibireponidcbent;
velfifacrariumnonadefl , dentur confumcndaante
purificationemSacerdotimoxfacriricataro, vel cum illis laicus communicarc
poterit . Vcnira fi nullum ex his pof- fit, debebitallumereipfeSaceidos,
quamvisnonjejunus,idcnim tunc expolcit reverentia tantoSacraraento debita ,
quia irre vercn- terquocunqucaliomodo, velloco fcrvarentur. Ita Fagundez p.
£.r/. prattfte iii. l.caf.lS.num.l. AdditGobat dt cemmumem tafu 19.0««/;. 4.
diterrcilUadlacrariumdiftans per viam emetieodam temporequadrantis uniushorz,
cfiie nirais incommodum, iccus ad aliquot paflus : >d auid f*ttrt faetli
feUmmt , inquit , t» n*~ C A P U T XII. Dc Sacra Communionc , StM VUttte
iafirmtmm. 1 /^\U6d przceptumcommunicandifubvitzfinem urgeat Fi- VjLdeles,
omncsadultos, diximusc.i . cr ». utctiam.anur- geatFidclem, quiantcacommunicaverat,
praslertimeodem dic diximus ttdx. 1 .*. 1 o. N unc cztera blc de eodem argu n;
c n t o in pro- prio locofuntaddenda . hancCommunionem fub Vitz finem vocari
Via- &quiseiut ticum, quodinquoconliftat, lusminiltcr; iNA SfMW dtbtst pft
* TNquiresjamprim6; cumdi£rura(it itid.nitm.s. ex quocun- X
quecapitefitprobabilistimorvitz, indigere nos Viatico ,
intcrquznuximenumeraturinfirmitas; inquires. ioquam,qua-
liselTchzcinfirmitasdebeat, quzdatinfirmofaculutem non je- junocommunicandi? )
Relpondeo: coramunemdoctrinam e(Te, infirmitatem de- berceflegnvem, quztcilicet
conftituat hominem velinarticu- lo, vel in pcriculo mortis . Articulus cfl,
quandobrevi zgrotus ineviubiliter eft moriturus: periculum eft, quando
probabili- tcr, & prudeotermorsnon poft multumtempus efle futura ti- mctur;
idquod judicabit vcl Mcdicus, vcl ejus parentes magis proCommunione,
quimcontra: benigncfcilicetproinfirmo:&
lemperq^uidemeltpotiusattendendnmpericulum, qui-n articu- lus;
utlcilicetzgrotuscumattcntioiie, &devotionc lacro Via- tico reficiatur . 4
Hinclequitur, omnes eos (ivepueros, fivefatuos,fi.i-alios, ,
libuslupracooceHimusCommuniooem, concedi in fine viti, polleeanifine jejunio
fufcipere, etiara (i faoi comrau-Jicjflcnt , modo» quocxpltcuimusin
lupradidtor^. 5 Subinquircs » li biccouliitutus in mortis periculo,poflet com-
mode jejunuscommunicare, obligaturnccomraunicare nonjcju- mis? 6 Refpondeo:
itaegoinopufcul.cxpeditcCommunionis cum multisexiflimabam ; licet addiderim,
non (crupulose agendum hac in re ted (emper infirmoellc Uvendum . Nunc re
maturius ex- penfa, lectifqucaliquibusDoctoribus, putoellc probabilc, pof- ie.
Inftaromnium lit Oelgadill.qui te Euch.(*p.i.nuai.4,. iicait 3 littnti*
temmunitnndi m artteuU mertii aen Jfjnni btt vtrbit (**• teditar i Ctaeil.
CenH*nt. {(flien. I f. S*crerum Cnnnnnm Aiiciori- t*i » & mpfrebata
tenfuetudo Ettltfit ftrvavit , & fervat , qutd hujafmedi Sncmmtnrum nen
fumju^r a nen MWM| frtttrauam n» infirmitatt. Exftnduntmrultimavrrba; q:it
fJtem in artitmUmer- tit teUmnt tbligetienem jtjune temmunicandi: unJt nen
affrebe /»- mitarientm aitnucrum txtfl imeVatimm ttntri ir.f.tmum tur.e eemmm-
nttart jtjummmy ji temmUe fettfi. Immtrite ttmen frtdicia vtrba limitant:
frtttrauam cjuei tx bee taufjrtturin iafirmiiin^eaifcru- , fmtarmm twtuittuia an
fefftnt , vtl nen pefftnt jejmni txftUar* tunc invenias : attcrti6,
nonpotcsinSicriftia, quamvisnondum Cemmnnientm , utexThora.Hurtado
expeditLcaoder«i</>.i.9.}8. Ipolutusiacrisvcitibus. Ratio dilpariutisefle
poteft, quia dum Hactenus Delgadillo. e«inaUari, quidquid (ragmcntoruminvenis
,ad tepertinent tuo- 7 HaocDoUrinamidemAuctorcxtcnditjwiiw^i. adquamcun-
quc(acu:.riovclutiadhzrcnt: led inSacriftianimis remoteadte queintirmum,
quiteneturproarticulomortiscommunicare,atq; pertinc t tragmentaalieniSacrificii
iciimcontra, ad tcpertinrant adcdadeospueros, eotqueamentcs, fcmifatuos,
furdos,mutos, Iragmci.u tua, dum facras veflcsnonexuifli.
quosnos/i</>Mf.7.dixiraus: obligariinarticulomortisadCominu- i4
Scinperautcminprzcedcntibushis».xi.c>sx.6'e. loquuti nionero.
fummusdefrjgrocntis, fiveaJiquantulumgrandiufculis.fivepar- 8 Quzresprimi.
Przdictadoflrinaiotelligiturneinfolo aru- vis, nunquamcnim poteftlicitc i non
jejuno ex przfenticapite , culo, an ctiam periculo ? dc quo loiuimur , aflumi
hoftiagrandior, nec particula integra, nec Quzres item fccund6 , eiim Conciliam
dicat , prutramam <*
grandcfragmentum,quudiclaTicentiaa(lumendipoftablutionem, fumitatt)
anctiamquandoquis noneftinfirraus, ied elt in
velpurilicationcmlolumcoocediturproreliquiistuis.velalterius culomorusobpericuloumnavigal"
facnficii. LcgedcLugo Ar.&Granadoa-r/.}.rMrr.6.rr.io>,,>.8.
&c.dequibusdiximu*w»v.a. 9 Refp. Rcf Hlariadiltiiiciioiic. Velentm fermo
clt de frasmciitotuiSacrilicii, ftveparvo, (ive aliquantulum grandiuf- cuio, utdi£lumefl,
iteinventopoflablutionem, &hocallume- rccertclicite potcris:prim6 flatim
poll ablutionf lumpum , fi tunc eainvcnias: fecund6, poflabfoluumMiflara, dura
es adhue in aluri, quamvismultoscommunicaveris, (iitem tunc invcntas : terti6,
t-tiamprobabilitcr inSacriltia, antequam ucris vcflibus ipolicns:
nparimodotuncinvenias. H Vcllerrooeftdeeodem fragmentoexalieno Sicrificio ,
& hocpotcrisexprobabililcntentiaallumere: primo, flatlm poftab-
lutionero,fituncinvenias: Iecund6, poft 6niumMil)am(tametfi plurescommunicaveris;
fcd dumadhucconOllisinaltari , (i item ed by Google 72 Tra&atus de
Jubilaeo. 9 Refp. dehUnlhiladhuclegiexplicitum i DoQoribut , fed mafle
mimltrandouoanifpeeicrri fioeali», quxfuat tanti ponde- tamenconfequcnrerad
ditia, ajoad pnmum, etiamin periculo , rismotiva,
ut£cclelian>eritAcuintancorigoieu(iunCiJicts pro-
jnbacenimnuteriaViaticiidernoinnesDoftorctfentiuntaornine hibucrit. HxedeLugo.
periculi, &nominearticuIi. Ad fecundum pari mpdo idem di. 17 Isautein,
quiuntaficciutelaborat. ut iicramparticulam tcndumcflet,
fimorsundccunqucinftet, quia identitat rationis afQimere oequeat ,
poteritadjuvari, ut alibi medixifleoaemini .- idconvincit; quzcft, ut in
finevitxFideliscumomni libcruto fiporrigaturparva parsparticulz, vino,
velfimililiquoriinfula : tacujutemhabeatcoramunicandi, adferoborandum, &
reficien. fiadbucficnonprortcias>iUumDeodevotecommenda,&adten>-
dura«przlentuDomini; tedquiain biscalibusextra inrirmiu. plum regrcdere,
ucraQparticnlamuilacrariorcpouturas. temvidco, ufumeflecontrarium, idedhoc in
praxim deducere extrainfirraiutem non audeo , nifiiodamrutis ad mortem , de
nuibus«M««».ia, qoiproptcrilluraagoueravicinzroortiszqui. &***d», ««« 4ia* fnnt,
tettveninnt d*mn*t„ *d mtrttm ? parantur infirmis periculofis. 10 Neumenextextu
Concilii prxditli colligas, pofle infir» tnumnonjeiunumEucharifliamlufcipcre,
quatnvisinhrmiras ju- 18 /^ErtumeA.hunccommunicarepofle, imroc-debere, cum
dicio medici , velperitoruronoolitpcriculola; exco quod Con- V-a adlit pro
moriutris ornnibus, coramunicandi , feu acci- ciliumfineullaiimiutioneabfotutc
conccdatininfirraitatc, poflo piendi Viatico, przceptum. «jucmcunque
xgrotumiinc iciumo communicare , i>c id , inquam, _ 19
Nouautemduo.Pnro6,pofledamnatumadmortenioon je* colligas; praxis enim Fidetium,
& conluetudo approbata, qua
jnoiimcommunicarc,&quidemdebcre,fieiteinpusopportununt innititurConcil.
lolumdeinfirmiutjbus periculofiserat, tmtque comiuunicandi|ejune nonconcedatur.
Vide umcn, quod beni- pcrtotanoos, <5r.nuncctiameft, gniusdicam ».•«*». 17.
cVrecole, quz mododixi »«»B.r 1. Additd« Lxi^ode Euth. dtff.t.num 71. rjr 7}.
nonteneri Judicem ad difte- rendamdelinquenti mortem, etiamficommodepoflct,
utisjeju- Hvtitt i* t*dtm imfirtmtntt e»mm»»it*r* »W > nuscommunicet. 10
Nota lecundo: eundem Judicem teneri Umen fub mor- tali concedere eiulmodi
damnato tempu sad Communionem perci- II T Nquiresfecundo:fiduranteeadem
periculofa infirmiratc , piendam, quiajudcx impedire non potelt adimpletionem
unti JL femel quis fuit ucra mcnla reteuus , poteritnelicitcite. przcepti.
Undemeriio Pius V.annor «60. fuo proprio motu re- itim non
jejunusillamrcpetcrc? ' probavitcontrariamconfuetudinem inHifpania acccpnm.
Exci- ta Refpondeo. Quamvit menon lateat, aliquos doccre,poffe pe, nifialiquod
damnumtimeatur: nequeenimaudiendusell Fa- dumtaxatpoftmcnfem; aliquos poft
decem, vcl 0U0 dies : ali- gundez/V*/»jv.£rr/. /.i./.4.i».t. dicens, etiamin
cafu, quo Ju- quospolti"eptem:aliquospolllcx:aliquospoft
trcs:uihiloininusin. dex timeat, autcertofciat, reumeaoccafionefcdaturum in fu-
venioetiamDD. concedentes polleetiamquotidieiionieiuoum . gam,
teoerifubmoruliopportunumtempusconcedere: nonclf , LeEiteDian.».ii.rr.6.r»/M7.
qui rcprehendit Thom.Hurtadum inquam, audiendus;
quiaprzceptumchariutisnonobligat cum dicentem,
inunainfirmiuielolumfemck-llr-iiifirmumcoramuoi- Untodifpendio, &
impedimentumCommunionisin hoccafu iplt candum,
fictatifeinelineademeftEitrcmaUntfioite ungendus . reo impuutur, non Judici
voleoti juftitiz auum, idque nto- Demum, quddciiamquotidiecommunicarcpolletnon
jejunus , pterbonumpublicum, exequi: pnetertimetiam , quia ipfarca-
invenioapudDelgadillo, quicoliigit, utprobabile I1c.c1t.nm4e. lisEuchariltias
lulccptio non cft fimpliciter necellaria, cumla- exillototiesmemoratoprincipio,
qudd periculose xgronntibus tislitinvoto; idcd non apparet , curin Judiccunu
tunc urgcat Cnmmunioconceditur noo lolum ad (atisfaciendum prxcepto ,
obligatio. led neUntoSacramento, atqueuiiliflimiscjus fructibus privetur at
Idemdic, (ireusnolit Sacramentum Pcenitentiae fufcipc- a^rotus; colligit,
inquam , licitc pofle zgrotum xgroutione re; neque enim tenctur Judex.- illum i
morte tuncliberare , pcricuioiadurante, nonfolumiterum, verumetiarolxpius, im-
quiaad Judiccmpcrtinct ,deliaapunire: adreum, ieadmortero
an6quotidicabfquejejunio, lcdpermodum Viatici communica. intratempusoblatumpraeparare)
quod coropetcns certc tenctur rc. Etquidem, qubd i.epo crttum fere cflc ait
apud multos ; Judcxofferre. qu6dautemquotidie, probabiliterdefendic Leand.
tr.ia.-j.dtfr.t. xa Difcrimen tamen noubilc agnofcit QjiinUnadvennas rr.4. #^.40.
cumCaftrop. Balleo, Excobar, Gafp.Hurtad. Dicaldllo, fintul.i$.
interSacramentumPcenitentix, £c Euchariftiae; nam* aliilqueabipfoCit. quibus
ipfe Delgadillo lc lubfcribit, COnfir- quiaPrxnitentjaeflmagis neceflaria,
advertit, Judicem omnin6 inaosid, exdicloConcil.Conftant. quatenusablolutc,
& fineli. obligari aliquant6 longius tempus reoconcedere pro Confeflione ,
rciutionetemporiscooceditpraediflisinfirmij, utablgue jcjunio
lcgeenimcharitatisteoeturprofpicerelalutiProximi, & ex alia £ommunic4revaleant,
Partc, utiupponimus, fcrcnunquamurgetoccideodineceflicas , nec periculum
tugicndi . 2) RcdeigiturSylvcftcr ver.fndtxp.q.l l.^.6o.inquit : ftr pe~ Jbt
Sacrnm Htflitm *d infirmnm dtftrri iitttu ttnti ttmfui ttmftttnt *i
Ccnfrffitntm ntn tfl ntf*ndnmt ntfi trr- *b ifje *tUr*ad*m t dtretnr , nen tx
dtvetiene fetrre , fed ffe trtftithit , <jni* fuir f*- tibnle frttit , tjni
nen fetivit intnrtere. Haec Sylvellcr; 6c tamcn etiamibialiquod
tempuscompetensadCoofcflionemilli efle con- t\ T Nquirestertii: anacquiefcendum
fit graviter zgrotanti, cedendum , nelitdubium. X fi quiaobvomitum , vel aliam
caufam communicare ipfi nondetur, petat, utadipfumdeferaturlacraEuchariilia,
adcu- jusfaltcm prsrfeiltiamin eoagoncconlolctur^, -A* rtni fejfit Cemmnnknrt
eeeiem die , vel 14 Relpondeocertcinfupcriorearutc acquiefcebanc majores t*dtm
her* mtttit ? noftrt; & S. Bonavcnturae , jUbO* doclrinse viro , ob vomitum
in finc vitaecoinm-.inicarenon valenti, deiata lacra Euchariitia fuic
abipfofaltemadoranda, & limilequid tactuminfacrishilloriis le- 14 Q Ed
inquires quiqr.6 : Si reus non communicavit pridic ejus gimus, &
pcromnesBelgii Provincias fuilleid ufureccptum, te* i3 dieiluz mortis, vel
antel, poteftnc, & debet commu- llaturCapeavilaapud
Gob»tdeCemmnnienec*fnxi. Vcrtim hodie oJcareeodem, quointcrficienduseft , die,
velhora? ob revercmiarn fadum eft , utPiusV. clcSacraCongregatioCon- aj Rclp.
poteft, & debet ,quia ur^et przccptum doncc in hac cilii idprohibuerit:
undeid noocflenuncpermittendum, docent vitafumus, neceodcmdiefolum , verumctiam
unahoraantefup- Sa, Rodriq.Pollcvin.cVjamomnes, inquitLeander^.i.fM ^*.
pliciu.n , ii antei non potclt ; quiaintrafpatiumuniushorzcertum cciu
inpraxieflefervandum monctdeLugo/.i./U#.iw«r.i»*«Lii.
eft,ut(upranoubamus,lpeciesSacramentalesconlummari; quid-
umetnDelgadi!lo/.r.».48.dicat, ipfiefleiufpecJumejulmodipro- quiddicatSa,
aflirmans, Euchariftiam huic debere dari ultem hibitionisdecretum,
donecauthenticeconftet. uibus, velquatuorhonsantei, quodcertefateor,
curandumef- fe; lednollradoclrina, quz jam hodiccommuniseft.earoquela-.
tismultidrxentapudLeand.rr7.rf/VM.jK.14.agit, quando antci. An S*»mffmm Chrifli f*n%uit in
*ii*ue e*fm nonpotell: Siillitite, ait Quintanad. Ix.fing.l J. num.it. fejt Eu~
infirme terutdtndtet ? thnri^isftfetftienrm r fet reui fu.teaienaui ,
ntttduhitnrtm tt kjubn- rifti*mmtnift'.re, fi dtfftrre neUet fudex fufflicinm:
S*tr*mtnti hu- jntnitigutUy &ntiltt*itffieit, nt inhet irrtvtrtmi* nuii*
vertneU *1 T Nquiresquart6, angraviterzgrotanti, cfc nonvalentifa- fit;
nuaitnimffttiniUtut in terfttevive, vtt menn* tenfumentur , X
cramparticulamdeglutire, liceat propinare Sandtiflimum nen eft ineenvenitnt ,
&tnntteteritminimaf*riitul*f»rrtgiret , mt ChriftiSanguinem?
tenfnmeturtitimt. Hzcexillo. , , 16 Refp. nequaquamlicere; quiaeftcontra
graviftimam Ec- 16 Siquisinfidelis (uthacoccafioneidfcias/converucur inip-
clefizconluetudinem; utaliainteriro taceam, quz legi poflunt (opatibuload iidcm
, idemcritdiccndum : nampoteritbaptizari , apuddeLugo/.f.</»t>.toj,.i.
Illudnoneftomitteodum, hujusrei &polleiiQftriiiQ(iseomodo, quo tcmpus
permittct, de Myfte- rationem noneflefolumob revercntiam, nefcilicetfubfit
pericu- rio Euchanftico , poterit, &debebiccominunicare, utcolltgitur
JumeffundendialiquiddeSacrofanguine, quodfacilcevenirc lo-
exdiais,atdocctDianaM^r.J.r»/.4J.Cequutus Jo^anchexi/^o. letintebushquidis;
ledhodieejulmodiprobibitio, ut habet de «aam.]. Lugo/.r.iwim.S. rnagis
fundaturinodioHxrcifcorum, ut extir- peturhrrclisdicentium,
noncontineritotumChriftum lub lin- gulisfpcciebus, vcl ufumCaliciselle
oeceflarium, & Ecclefiam £*id Dtgitized by Goo De Tertio Ecclefiae
Praecepto. 73 Qiid fi iamnmai fridii • imtavtrilf »7 1 NquiretfextA:
fipridieprardifluf reus eommunicavit , & X iujamimplevitprxcepiumcx
nollralenteniu allau (ufrm taf.i.a.6. poterit oedic ipfa mortis iterum
communicare oon jcju- nus< Communicareenimjejunumpofle, dubium non fu. z8
Relp. (i heri v. e. communicavit tejunus , poteritcomrau-
nicarenonjejunushocdiefupplicii . Idemprobabiliterdir, fiheri cotmnunicavit non
jejunus, poceritenimetiam non jejunus com- municare hodie: namhodic,
przfertimfiexoblivione, vcl pro- ptcraliamcauUmreperiaturcibatui, uti poterit
juremorientium, quibusineoarticuloconccdituretiam non jejunis Communio. £t
ratiohujus jurisetiamineo, qui non adimpleverat przceptum , c(l,
quiaconceflionon jejunecoramunicandi non eft lolura pro- pter utisfadlionem
przcepti , verum etiam multd magis, Gcuti dixirausa-ta. utinillodie,
quoquisunumortisagoniaUiWat > bocfublidio, & conlolationeroboretur ,
quaraaffert Chrilli Oo- miniprzlentia. luQuinunad./.t. probabilitfimc.
citansSuar. 19 Quzres: (ibatccooceduiiturdamnatisadmortem, cur ei* fdem
omnin6negaturExtremaUnCiio? Refpondeo: nimisclaraeflratio, rum,quamvishi
zquiparen- turinaliquocuminfirmis, ut lupraWuria.io.tamen vcre inirrai nonfuot,
proquibuslolisinflitutumeft Sacramentura Extrcrna Undioms, uthabctur Jattbi J.
Infirmatur auit ia vtbii ? ladn- tat PrtAytirti EccUfit, ut ennt fuftr eum, unf
tntti tum tUe in ntmuu Dtmini ; & tratit fidti falvabit iafirmum , & fi
in fte- tatit fit, rtmitttntur ti. An iitiat debitum ttufufnlt ptttrt , vil
riidtrt rtiafft, ? 30 | Nquiresfeptim6; Hzreticorelapfopcenitenti( quinamhic X
fit,videapudCarenammoxcit.) conceditur nelacra rnunio, quando
reUxaturbrach.iofzcuJaripeiimer>du»? Relp.
quoadSacramenturaPccniienlizconcedi oranin6 debe- re: loquimurenim
deprxnitente, qui ftrangulatur quidera , fed roortuusdeindecoraburitur,
namreUpfusimprenitcnsomni Sa- crameotoindignus, vivus comburitur. Quoad
Communioaem ve- ro, quceellquzflioadaoshicpertinens, ut habetCarena />.». de
Htret.}mnit. nr.xi a.J 9. in Inquilitione Iulica conceditur cjulmo- di rclapfo
pcenitenti etiam Euchariflia , non vcr6 Ecclefiaftica fe- pultura -. at
ioInquifitioneHifpanicanegaturprzdidoEucbariftia propter peiiculum (iaquit)
quod pofleteveoire ex altcratione 1 -:treUxandusbrachio(xcularii fcd cgo
dicerem potiut C A P U T XIII. Qutdam *» Itcrant Cimmunient ftraSa : 4» (futn?
I T Nquires prim6 : mliceat flatimi Communione etpu-rc ? X Relp-
nulluraefleprzceptumprohibeostunccxpuere, ut
noutLcand.fr.7.<«'/J,.66-<?.44. Intellige, poftquam non efl pericu- lum,
quodaliquodtragiTientumUcrzHoftiz inore remanfcrit .
Convenittamenobreverentiara untifpcrexpetlare; dequare,ut «tiaradecaurolo,
& tuiTicntelatediximus/^r^.aj»^. An flatim ctmtdete? a T Nquiresfecund6:
anlkeatftttimpoftG>mimjnionemcome- 1 d«e, velbibere? Refp.
nullumexureprzcepturaprohibcnshanc przproperam comeflionem , potatiooemque ;
przceptum enim folum eft de uoncomedendoanicCoramuoioacm, con ver6poftei. Etcaf.tri-
bmtttadAai ittaafitr.miflinci.x. quod abflinentiam pcr fex faltcm horas
mandabat ,jara ulu » brogat um cl) : nihilomious hodie umo- rati ob revereotUm
per hora plus mioufve lolent i cibo ie contine- rcquamvisflatimcornedere,
velbiberenullaculpafit. HincDi» raililio.ij > 9.«*w.4«i.pollSotum, ait,
nihil dedeceiu adraittii Religiolis, quiquandoqueflatimifuoSacro adcommuncra
lamleconlerunt. a Quzreshacoccafione. FadaComtnunioDeiUico,quidtne- liusefl,
lumereablutionem, idelt, parutn vini, aut aqus, an ..sabilla? 4 Relp. Quartusi»r«*r.AI./.>.».*i<.io.«.6.ucait:
Ctngruittm- •W, utttmmmuicnatAutditmaitHtit, ut fifrtimtntum aliauid tri
mdtttftrit, dtgmtiiuur, nerurn xia e xpuatut ; ^umi ftuetmitt i nta titbtt ,
tumttcauttUmfrtdiHam, tumttrtvtrtatiam Smcramtati , ftU cujuietatatlumdtcit
ailutit, ttiam digittrum Saeirdttii. HzC quidera ille congruenter.
Sedquuvideoin nollris Siciliz rcgio- nibus vixidobUrvaci ; ido6(ifiat, beneefl
; fioaliterfeconfor- memaliisreddere, beneiteroefl, niliforteUcraparticula
adhz- reat palato: tuncenimncceflariaeflablutio, j TNquire>terti6:
andieperaflzCommuBionijIiceatdebitura JL conjugaleredere, velpeterei*
Refpoodeo, reddere, cumfitjullitizaclus; item petere ad fi- nemhabendxprolis,
veladeviundumincontioentizpericulumt quifuntmitrimoniinnes, nullumeflepeccatum,
certumeft : at petereadBnemfoliusdeledationisi cfle venUleputat Sylveller *
aliiqueapudMarchioumd<«riiiiwrr.J.f.}.r.a4h6. quidquid alii in contrarium
fentuot . Horum, timen opiniodamnata fuitablnnoc.XI in Fro- pofitione 9. quz
(ic habct : Ofut Ctnjupi et ftlatm ■vtla- ftattm ixtrcitum ftnitui eartt tulfa
, at dtftciu vtniaU. 6 EodiediiQumefl , namfiob deleclationera petatur flatim i
comramunione ,eflet eiiam irreverentia , nec 1 veniali cxcufanda .
Verumtamenineocafuconcederem, quando id remedium eflet neceflarium ad e vitand
nara unuoecefljtas? Quid di fucantt mtntlittr du Cemmauivaii t 7 T
Nquiresquart6: an peccet proprio f*crilegiipeccato,quieo- X dcmdie,
quocoramunicavitmoruliterpcccat? Refp. negative \ &quamvis propendeam ad
dicendum, tunc aliquidaggravariexhaccircunflantiapcccatum; umcn, quianon
mutatlpeciem, non crit ncccflarid adConfeflioneradefcrenda , ctim (ufnciat ,
ipfum peccatura in lua fpecie deferre. K «Juid 0 non quidem eodem dic, fed
ftatim i Communione- aliterquispeccet/ Refp.Diana^.t \jrA.nf t%. quera citavi
i11l1milic9.n4.ait, fornicantemflatimiCommunione, ul-
trapeccatumcontracaftiutem, peccarepcccatofacrilegii in pro-
priafpecicfacrilegiit fpecialiterGonfe(Toriaperienda,. quamfen- tentiaraego
nuocapprobo, fifitfermodepeccatisturpibus; at fi
loquamurdeczterispeccatorumgeneribus, non videtqr eadera ratio , cum illa
turpia magis opponantur puritaticarnis Chrifli Do- mini; undcinillismajorcfl»
&fpecUlisirreverentUcoatraejus cultum, quimfitinczteris. Idumen
fapientioribui decernen- dumrelinquo. Videomnia6 diila c.t)M*.*,x? t.ib »u.i6.
mtr.dt tenftjfient . A pu , & <jue ernatu diflritutmda tfl Zuckarifii»,
& an ah tmnibut SattrdttAut? . x /"VU6d
minifterdiftribuendzFidelibusEucharifliz (it folu* \J. Sacerdos,
&necefliuteurgenu:t Diaconus, excoraraif- fioneumenSicerdotis,
utetiamfemper, deficiente Sacerdote , quandoporrigendaillaeflctalicui,
veletiamfibi ipfi viu pcricli- tantibus, quiatunc przlumiturcomraiflio
ipGiSacerdote facla , eft extracontroveriiam. Sed funt h)c alU explicanda ad
ejufraodi miniflrantcmpertinentia, przterilla» quz per occaConem dicia
funtlupra, przlertimr i. r> 7-. . a Inquiresenimprin»6:anquilibet
Sacerdosliciterainiftretcui- Curaquccx Fidelibus inditferenter Eucharifliam ? 3
Refp. cumneccflariadiflinclione; veleniraagisdeCommu- nioneneccflaria,
qualiseftilla, quzfieri debetin Pafchate, & il- la,quzin finevitz; vcl de
vol jnuria, quaiis cil ea.qux ht i Fidel i- busexdevotione,(euexfuperdrogationc
:priorcm nonlicctmini- ftrariiquibufcunqueSacerdotibus,lcdiParochis,&
Przlatis, vel delegatis ab illis, ut Tupra c.i. & *,. didum eft Utis :
pofteriorcm li- citequilibetSacerdojrainillrarcpotertomnibusindifterentcr.ctiS
nonpetitalicentiaiParocho,feu Przlato.Rationescujusdodrinz plures affert
Dclgadillod» Eacb. e*. dub.t. & 6. nervifqucoronibu» Przcipua ralio cfl,
qaia, inquit,*.r vi Or dinit Saeirdtticenfirtur ftttUai difiribntndi Ctmmu- nam
ficuti tpuilibet Satttdt htbtt ix Vt Ordinit aitntmad ctnftfitaim Sacramcntalem
admini- 1, t/uttfiia, mnfitd*viniaUbuitvildemcrta- JlAai aliiu riti abftimtii :
fie ad Ctmmmvtnem vtlantatiam ,Mk/!m, tjuafit infraanammtx faftrtrriatiint:
tadim taimtfltatit dt Cenftf, fitne, tvdtCammmmitnt. 4 Adaliara
rationemfeconvertuntdeLugo,Suar.Vafq.&ora. nes, ut kr^iturLeand./M&7.
difp.tf. ?«.J. quiaajunt, omnes, hodieSacerdoteshabentlicentiara ucium
Parochorura, Epifco- porum, &Przl»toruroReguUriumadadminiilrandam Euchari-
ftamvoluntariepetentibus; (nota, qu6dillaprior fententia re- curritad
poteftatemdataminordinibusiChrifto, hzc ad datam a Paftoribus EccleCz^
nefcilketdefraudentur Fideles frequenta-
tioneumutilisSacramenti.ficogerenturquzrere, iquoillud fu- lciperedebeant. j
Exbisergojamcolligis, exUaComraunionempafcnalem,* exrra finem vitz, Sacerdotem
queralibct tibi voluouriam comrau- nionemrainulrare licite poflc» &
confequenter eam i (epofle fufcipi , five in templis Szcularium , five
Regulariuro , five ubkunque «elebretur Mifla, ut ia fuoerioiibtu me iterum di-
lifle recordor. ^ ^ Digitized by Googl 74 TracUtus Tertius 6 Necobftat, a.u6dmuluprivilegia0nt
hacdereconccflaRe- qui» fic etiim ChriAus Dorainusfregit, &dedit&e.
atqueei ligiofu, aliilque; oonobftat, inquaro, quiahsecconcefla funt , alia
parte nuilum eft pr<ec«ptum , neque lcgitima confuetudo utlarpemimerofit,
velad .crupulosavertendos, velproillis, qui in oppofitum introducl». Ita Emman.
Si, Vtrb» Emth*rift>* m*. ■ uftincnt, etiamadvolunUriamComraunionero
oeceflarianj cfle ij. Joan. 5anch« iiff.%i.»*t deLugo dtHmtmmtftimdi^.zo.m.
Pafto.is, velejuidelegatiliccotiam. diftribmtmtU rft 7 lNquiresfecund6:
analiquandoliceatbico, atqueadeoSub- 14 T Nquire$quart6:quoornatu , fcu
veflibusSacerdo»alii$Eu- L diacoao, velClericoin minoribus, Euchariftiam aliis
di- X chariftiam miniftrabit ? nam lupri emf.\o.*um.t. folum flribuerc/ Refp.
duas dc more efle fententias ; altera ncgat , ne in cafu qui-
demneccfliutisurgentisdandi, deficientibmSacerdotibus, Via- ticuminfirrao.
lufuftinentFilliue.deLugo, FagundcrapudLe- and./M5.7.di7^.i4.««.i3. quibusadde
Mirchinum dt Pt/tt. fmr.j. *.3.m.6,&t.9.m.7. Ratiopnecipuaeft.
quiaCcpollulatreverentia eantoSacnmentodebita, quamexpendit t*f.Pr»vrmti*, dt
etmft- ipfe, qui Euchariftiam (ufcipit , ha- refineneceflitate, fed folum cx
devotione, negat, & quidem ytobabiliter, Si, Vert>eEmck*rifti*».l ?.
quia ipfi conccditur hu- Jufmodiadminiftntio, urgemedumuxatoeceffiute; fcd
conce- dit Vaiq.ft DicaQillus, quemcitat, acrecipit Leandcr/r.7.4i/>.
4.7M.16. quiaefto, verumfit, qu6dConciliumNie«num concc- dat Diacono ,
eommunicarcaliospropter necefliutem dumuxat ; fed ad communicandum fe ipfum 1
fed foliim abfentiam Presbyteri . rimt frtftntu, vtl Efiftfnt, vtl Preilryter,
ftrsmt, & y fiupicr hcicimuiviij uumuiii , nonrequirit ullam neccflitatem ,
. Ecce verba ( iuti.fi mmfme- Prtttyttt j tttnc ifji dOtmtcoift fro- An /■»*
fartt fmt Heflit tietmt S*ttrd*ti aliet Nquirestrrtio rr*t.dihnR.\. ficdicens:
Sbidam Prutyttri im tmntmm dunt divina nrifteri* , mt t»u» Certnt Demim tradamt
*d difertm- dmm tnfirmit; & fic addit; Imttrdkh Syntdtu , m, talit
ttmtrsri* frtfmmfti» mmfiiiu fiat . 8 Alterait teSacerdote, mo&liblipfi.
6\ti, Caftrop.Thom.Hortad.aliique, quo«etut,& lequitur pro- babiliter
Leander l.e. Id quod mord icui defend it Dclgad illo f .4 d* £ncb.in.\6. Ratio
prxcipua eft ,quia, qu6d Saeerdosaliisdiflri- tmatEucharifliam, folumeli de
pncepto Ecclelialtico, ncque enimapparet, qu6d fitdedivino, at przcepta
Eecicliaftica non urgent in tanu neceffitate, & ufus primitivse Eccleliie ,
quo Sacer Minifterdabatiolaicorummanuscommunicare volentium,l'acram
Euchariftiam, uteaminpropriis domus dererrcnt, poflci aflu- mendam; ufus,
inquam, huiulmodi oftendit, accipere i lolius SaccrdotismanibusEuchariftiam,
efletulumdeeoofuetudine ho- die, veldedifpofitioneEcclc''T; qu«, utdidtum cft,
in nnU neceflitateoonobligant, prafertimcum haec nonfit tanU irreve- rentia,
utnon vincatur i fummautilitate, quampius ooftcr Do-
minusvellefupponiturinargrotame, quamvisirreverentiam ma-
E<iamcosnovimusfuprar.i.».i8. Unde ncgavimus, Sacerdotem linevcftibusfacris,
& fioealiisobfervationibus ibidcmdidlis,pof- leconfecrare,
admoribundgmcommunicandum. 9 NequeobftatilludS.Thom.&Ecclclii. C»)»t
Offitimm tem- mkfi Vtlnit felii Prtibjterii , anibnt fic tenirntt, «t fnmamt ,
& dent tuer» ; velillud e*f. mtdin.T.tittt. nonobftat, inquam , quiao
rtumeft, bocofficiumaufloritativee» iure fuo convemre $accrdotibus,
&ordiiuricperillosdebcredelerriadinfirmos: at minillcrialiter,
&utinftrumento, atquein tanta neccflitau- po- teftaliisconvcnire,
utpcromnestuocconvenitDiacono, cknon clt ratio, curdeficiente Diacono,non
pofiitineaneceflitateetiara lairisconvcnire; ficutieirdem
convcnitaliumbaptizare, Saccr- dote, vclalioMinillrodcficiente. 10
Quddaliquiprohac lecunda fententia afTerant exemplum MarixReglnc Scotix , quc
fe ipfam fub tempus fuppliciicommU' nicaverit, bcneclt; fed hanclccundamfehtentiam
nonevincit ; fiuia illa, netunc facra Euchariftia in manus Haereticorumdcveni-
jct, potuitprudcnter, iinmo&debuit ( quandoquidem nullus adcrat Saccrdos '
ficras illas particulas ipfa confummare. Utraque umen (femotocertefcandalo^
feotentiaprobabiliscft. 11 Subinquircs:potelt
neSacerdosliciteeatraSacriEciumcom- rnunicarc fciplumex devotione , & morte
non inftante? Refp. finonadfitaliusSacerdos, quiilli porrigcre licrim Ho-
iliampoflec, facileconccderem : iecus non item; quia ft adeft aliusSacerdos
,adeft legitimus Minifler; abeiusergomanibusac- cipcredebet,
quiafeconformemrcddere communi hodie Fide- liumconfuetudini, neceflariumeft .
Qu6d liadfit Diaconus, pa- rimodoabciasaccipiat manibus proptcr candem
rationem: led certctunc poteritetiamiurcfuootiSacerdos, ctpropriismanibus
fecoramunicare, cum lui ;uris fittid coramittere, velnoncom- mittcreDiacono ,
quacommiflioncnoadau, jara deficit legiti- rousMinifler. ia AbfentcSaeerdote,
poffe Diaconumfeipfum diximus, qucm beredebeat? i$ Relp. fanecumStola,
ccSuperpelliceo, filoco Superpel- llcei uteretur Alba , non poflem illum
condcmnare, ficuti nec Mar- cWmaitr*H.x.deOrdimif*f.t.mnm.6. euracondemnat,
fideficien- teStola, diilribu-tcumlulo Superpellicco. Et ficuti Delgadillo dt
Eueb e.*. m.60. non r ondemnatliltem de mortali eum, quifine
SuperpeliiceodiftribueritFideli fano, mult6 minis condemna- ret, fi
Fideligravitcrzgrounti, quandoSuperpellicei , vel Albsr copia hiberi non potcft
. quamvis Leander/^.damnet de moruli . Ouidergonosdiccmus? tquidcm Sacerdotcm
deccnter hab.tii Clericali, vcl habitu Religiofoindutum , folaqueftolaornatum,
velcumfoloSuperpelliceo, aut flola Alba condemnare ( aliqua
exiftenteneccllitate) nonpoflem; quia,dumdecentiadcbiu(cr- vetur,
aliarveflesindiftribuendaEuchariftia (aliudlonge diver- fumeftincelebnndo :
dcquoagitur intratt. deMifla) non funC tantimoroenti . £/ t*f.f*mi dittlibr.
Miffmrnm, quod inducit Le- anderproSuperpelliceo, veleft defoloconfilio, vel
ufu abroga- tumeft, fcandalumautemadftantium, fiquod times, facil6 rc- rooveripoteft,
fiillos inftruasde veriutc. Sfid d, mliit Ceremtniit fieri ftlirit in tnend*
Enebmrijli* ? 16 TNquiresquint6: cft ne peccatum , omittere, dutnaSacer- L
dotediltribuiturEucharillia,illasaliascKremonias: puu, luminisaccenfi,
Confcflionisgencralis. m &C. per illa verba , Miftrtmtnrvtftri, &e. 17
Relpondeo. Leanderaffirmatcflemorule, ccmoveturex eo qu6d /a e*p. S*ni de
etlibr. Mijf* habetur , qu6d accendatur lumen, quandocxtra Miftam
Euchariftiadifpenlatur: fedegotc- quor Suar. difp.jx 7. & Dian. />.io.»r.i6.r#/.4.
aliofque , ia eorum omiftione folum cognofcentes veoiaie, & in neccffitare
cumPaxiord./.j.r/r.j.Jwm.ta. nullum. Ncqueplus vclle potefl dicium t*f. f*mi ,
fi loquamur de lumine accendendo , quando Com- rouniodiftribuiturextraMiflam;
nam> dumcelebraturSacrum, alia cft ratio . Accendcndum autem hoc lumen in
dift ribuenda Eu- charillia lemper intelligitur (przterluraeu lampadis) de
aliolu- mine, feucandcla: Dico/*/« Mif*m , namdumcelebntur Sa- crum,
quaobligationedebcat adelle luraeo, alibi didtum eft in oputc- noftro de
S*ertfieit Mtff* /. I.t.%. 18 Diccs : quandoquidem hujus lampadis coram
Sanctiflime fada eft mentio, lcirecupio, quidjurisdccontinuoardente lu-
minecoramillo? 19 Rcfpondeo. Quintanad. 4e Eueb.finf, t. damratpcccati mor-
talis Parochum , & conlequentcr Superiorem Ecclefiar, fi co fcicn. tc,
&conicnticntc, lampasantc VencrabileSacnmentum inte- grodienonardeat;
&proindenonleviter delinquereirdituutn , qui per tres > aut quatuor
oncles relinquat lampadcm cxtincuni , auiaPaulusV. inluorituali mandat,
continu6ardereilltclarapa- aem; fi ver6perunamtantumhoram, aut quid amplius,
pecca- tum grave non committere . ItaQuintanad. 10 Quibus
reUw,'.<>biiinr,aC,ol>ndeeemmmmi»nee*t.s. in hunc modum . Xeftr*
Synedm Cenfttntitnfii dieit mmidem , *rd»*t nr- liet, *t*M» diei eernm
tjbtrnmrnl» tetmft, mtm nmtn mtitmr ver- b» remtnm luhalem inineentt: fjr vidi
f.'«ri»»i tn Iteit , fmrtitm ib im»fi*m, t**tim »b ttnj*m e»n rxetmdimt m , (y
ttiam aiiembi »b Urfrtm, n*n it* ftvere tbftrvtri hmme dettrinam , mn*m mtn *d~
mitt» mniverf*titn in r*nte r^tr» . Hadtenus ille. ai
NosinnoftrisSiciltardirecefibusrigidioresinbacrefumus ; &
certecujulcumqueEcclefixleRitiraaconluctudolervandaeft .
Leanderquidcm/r.df/«r(/f. Mif*di(p.j.*.-yt. ait, non cfle qiat- dem prse ceptum
in jnre de hac continuationc lampadis coram San- diflimo; eflc tamen fub
mortali untvcrfalem Ecclcfixconfuetudi- nem, licctetiamhancnegctMarchintius
apudeundero, przter mod6diaumGobat. Iternm igitur dico, fcrvandam efle cujuU C
A P U T XV. fr*di*U Jimt ebfervmnd* im peji* mjectit . yariemlux i6:
anSacerdoslicit^coramuniceiFidelera,ei 1 T TT id , atque ea, qiue huc pertinent
, plcne explicen- hofticporrigcndo? Rclpondeo: Saoelicebit, \J tur, inquires
prim6 .• qua obligatione tcneantur Pa- rochi Digitized by Google Dc Tertio
Ecclefiae Przcepto. 75 rochi »d Euchariftiam porrigendam contigiofa pcfle
infedis . » Refp. cumFilibertoM»rchinoi»^/?«fiir/.}.quicumexcom-
rouniTbcologorum lentcntia dixiflet c»p.\. imm.io. regulariter
loquendoParochumutpotePaftorembonum teneri fub moruli , etiamcumpericulovitz,
perle, vclpcralium, Sacramenta Pc- nitentiz,
&BaptifmiprzdiQisminillrare,fiopusfuerit; dcinde addhc»p.i.
quoadSacramentaEuchariftiz» & Extrcmz Unclio- nisdiverfimodcloquiTheologos
i aliicnimcum Joaone Echio pu- tant, obligari etiam ad hxc Sacramrnta inteitis
miniflranda , quamviscuracertoeorumvitzpericulo: alii cumSuario obligiri
(olumadminiftrandamEuchariftiam, non vcr6 Entremam Un- Qiooero: aliicum
Philiarcho, aliifqucadncutrumobligari, rao- do infectus fit legitime confeflus
. } Dicoergocumeodem Marchino, hanc tertiam fententiam amplettente Parochum,
poilquam, ut didtum efl, five per fe , (ive per alium peflc infcctoruni
Confeflionem audivit, ablolvitque , nonefiefubmortalicegendum, ad miniflrandam
przdicris Eu- charittiam, velExtreroamUnclioncm cum adrooaum verifimili vitz
periculo; ctle tamen id magnz perfedionis, & chariutis opus, dubiure,
neminemjofle. Ratio przcipua huius tertiz iententiz eft , quUriteconfcflus,
cVablolutusjaromanet inflatu Gratiz, &ficGloriamnonamittet, atqueexalUpartc
Parochus ex vicurzpafloralis folura tenetur vitam expooere pro neceflariis ad
falutem fuarum ovium , non vcrApro oon neccflarm ; ad hzc enim tunc obligatur ,
quando ea conferre poteft fineclaro fuz vitz periculo; fecus nimistuprahuroanas
vires expofceremus i Paro- chis; undejudicandum, perallumptionemOrncii, ad hzc
non neceiTaria , non tam rigorose leleobligafle . 4 Confirmaturhzclcntentia ex
declarationeSacrz< tionisadS.CarolumBorromzum mifla, dc qua ibidem tef Dii
|. Mmfii »577- »J7. Ctngrtgniit etnfuit , rifcribindat ift iitttrat ai in h»ne
fe Paruhi timftn ftftii ttntntur tmnbu refiitrt in [tiii Ecclefiit
T»rtthUltiui, & fi ntn rtfidant , agindum ctnlr» tti tx Dtcrttt
t*f.t.ftf.*$- O" ftrvtt* ftrm* iii frtftrift» ; miniilrart vtr» P»-
Ttehitnit ftfit inftSit S»er»mtntn Pttnittnti*, fiu Ctnftfttnit, & Bjftifmi
ftr *iitl. El licrt Altiatui iitertt , quii tx dutbui ultimil verbit videu- tur
fiehiireri , m Pnrtehi ttUm vtltntti ftr ft ipfu hu iut> Sa- tramtet*
miniflrent ; umtn tet* CengregatU dixit , qnad ifta er»t mtnt Sanllifimi in
frehibtnd» hu Pnrtchii ad commcium Pare- thiantrum , qui [ani tjftnt ', hi tnim
univerfalittr ntilent ctnvtr- faje tum P»rtchii inntibui *d tnfirmti ftflt . 5
HattenusCongregatio, quz, cumlolumrequiratcuramPa- .
rocborumprominillraiidaPcenitentia, & Baptifmo in illo pei icu- lo,
videturcofdemexcufareiminiltrandaEuchariftia, cVExtre- rnaUntlione.
Etlanenootolumcxcuiabuntur; verumetiamob- ligabuntur hzcduofacramenta non
miniftrare, quando ob admi- Biltrationem hurum dccllct ,„vcl defccrurus
eflet,qui poftciadmi- niftraretPccnitentUro, velBaptitmuni, ficcnirn noccrcnt
gregi: nonprodcflcnt . 6 Diclum crlt autem num. J. (cum nimtdum verifimiti
ftrieult) nam fi periculum non eflet hujufmodi, ut evemrc folet initio
peflilentiz , quando nondum certum apparet periculum , vel quando contagium
lcviter fzvit, pauciflimique inficiuntur, fa- ne ex vi fui ofncii cogendi funt
Parochi ad mioiftrandam etiam Eu'- charifliam , & Extremam Undionem, ut
notatibidem Marchious num.iS. 7 Notatqueidemn.io. cumFilliucio: fi
pefleinfeflus, morti proximus, Sacramcntum Pcenitentizpropteraliquod impedimen-
tumnonfulcepit, imrodParochum, fiveperfc, five per atiurn tencri,
infeaoillifacrarnUnctioncmconfcrrc, ut fcilicet fi forte peccatomortalifitmaculatus,
poflitatttituscum SacramentoEx- trcmz Undioois in Gratiz ftatu poni . 8
NotatdeniqueLeanderapud Delgadillo enf.^.dtEMehnrifi.n. fx.
inprzdiclotemporepeftislicitedeferriEucharifliamad pefte
laborantesabrqucprzcedentilumine, vel GneStola, vel Super- pellicco , quando
nzccommodcadhiberi non poflunt , quia ipfum debitaqueillireverentiaquaficedit -
cina frt- eiiium guintnm Prtvimeialt UtditUntnft in »ut tuiuiettm Efifet* fi ,
f> w*r tei multi deaiffinu tntcrfutrunl . Rntit tfi , tum tb rtvertntinm
t»mi Sacramtntt , qu* requtrtt , ut niminiftrttuvr i mnnu confecrata , tum tb
feritulum , nt fit itiieiatur Saeramtn- tum . Cenfirmatur , au%» irajfantt tt
annt frr flurti frtei ftfii- lentia , nullut Efifcafut ufum hujufmtdi
infirumtnti ftrmifit . Quart Pefftvinui , tjui eitatur cemtr* hane fenttniitm ,
ftfiquam ufum diili inftrumtnti, quafi iiffntativi affrtbart vifuttfl, tan- dem
fic aijecit : egt umtn nen rectitrtm i ctmmuni ufu Ec~ eltfi* , qu* tft
mtniflratt tmmiiiati manu Stutrittii . An au- ttm ( addit Poflevinus ) qui ill»
tnitrumtntt ntrrttur , fetCMtt mtrt*liter , dubit* : qui* eentrnvenirit p*vi
euemeni* Ecclifi* nniverfalit . II Pr*xit irga *d tvittnium cant»%ium in ta
ttmfere ir*t, ut »i ejui infttti , qui Saeram Euehartfliam fufciftrt dtbtbat ,
aftri- rtt , ut fic exhalatet fttlifir haiitut ', deind* Satniti tl»ni»b*i br*-
thium, & -ab infirmt Itngi difiant, fatram Hafliam liitm iifftn- fabat:
ftatimque abfqu* uli» mtra itgiiti, & tttam manum *ci- tt abluebat . Hzc
Marchinus . r I Sed contra Mancinus fic habet in pr*t*it* di vifitnnditinfirmh
fraUit* 8. Pttu , feciufo ftricul» irrtvtrimti* , uti uiique dtcenti
inflriumnl» ad temmunieanium ftflt inftctii , ut mattit ftricu- lum tvttti ;
nam , quei tm frtdifl , Cr alttri ntn ntcit , facili etnctdtndum . It*
Ptffrviuut , qutm ftquitur VUlertllut , CT hic qutitm *it : fieuti facr*
Euchtrt i: » ftttft miniflrnri ftutn* , it» feftt aitqut tnftrumtntt afabri
facit, ttiamfi iftui nan fit , ut tft ftten* , etnftcratum : nam feffet
rtfftndtri , fyxidtm , in qu* ftrvantur farticnl», ntn tforttrt tfft btntdiHam,
ut ttmt At*r , Ha trgt nit inftrumtntum afabri faclum ad hunc ificlnm muntcandi
inftatti & quiitm banc tfinitntm idim Bonacim babilem eft futat. IJ Accedit
iemque ufui affiiuui , qutm ttntt D.Pilruid* biar- thii Archuf. Smyrmn. in fu*
dioutfi, in qu* *Jfidui ftflit vigtt'. f> ifftmtt Pttribui mt* Rtiigitnii
miniflrantibui infirmil rttulit , ifiqut hujulmtdi . Ptft illtram ctnfeffitnem
Sacramtntaltm , S*- ttrdtt ftnit reverenttr fariieulam etnfeetatam fuftr feiinm
f*gin* albt , MWSSII fufrr fcnbellum *i id frtfaratam , & diciii ver- bii.
Domine non fum digous (3cc. infirmut aeetdit ad Sacrtunin- trm , & lingu*
f»nieui*m fumit , attifitqut * Mini/lrii furifica- titntm, & intirim.Clerieui
eandel* accenfa in fummitaii virg» f*- ginam iliam ttmbutit . Hic frtfatui
Archief. quem ufum frebabi- Um futt , tutaqut etnfciinna teniri ftfi timftn
ftftit tanlkm . HadeuusMancinus. 14 AJvertisingeniorum diverlitatern inter duos
tam vicinos nomine, quimfententiisdillantes. Hinctamencollige, utranv que
opinionemadmitti probabillterpofle : quoad fcandalum vcro ,, u forte ex
alterutra timeatur , facile illi occurres , roonendo adflan-
tesdeprobabilitate, (ecuriutequeopinioois. Sententiz Mancini adhzretetiam Veoerus,
& Marcanf. apud Dunam ; : 4 rif.X 14 -& /-"■ f "•■v
53-c3mqucprobabilem vocat Barbota , oc Paxiord.apud Gobat iieemm^nf.ii.
admittitqiGAvant.in Enthrr*- tKtn.EfifctftrumVer.frfiitn.7.
clcideniGobatlimicans pro locis , ubificulurpatur, addens ibidem alium modum
commuoicandi przdidospeflelaborantes , nempefi (acram particulam imponas
ipatulz, atqueiuporrigaszgroto, flatim deinde fpatulam ablu- turus- ItaGobat.
Spatulaautemeflinftrumentum ad gladii for- mamfacium» feuadfimilitudinem frondis
arborispalmz. Quod filatior, &inparvzpatenzformarn (
utficcaveaturpericulum) fummaparsGt, fiatque exargento, vel fimili decenti
materia ; ncc, utdixi, fitpericulum, qu6ddecidatfacile(acra particula ;
fiinquam', Gcfiat, videturadintentumnoflrumaptiusinflruineo- tum, auimprzdiciapagina,
&fcabellum. ij idem Archiep.Smyrnenf. ( utidetiam hac occafione non
omituturj Extremam Unclionem pcfte infeclis fic adminiftrari pofle, afleruit.
Ligantin('ummiutevirgzparvzglobo'.um bara- baceum,
quemoleofandoSaccrdosintingit, &uogitpartcs cor-
porisnngcndascumdebiuforma; deindecumaliavirga. incuitu
fummiuteellalligatusparvusetiamglobulus ftupz, leu bimba- cis, partes unclas
abftergit cum conlurtisobllrvationibus, &c. Hzcex ArchkpifcopoSmyrncni:
Mancinus«»id. A» Piftt mftBi, aliqut I /^VUoniam Suarez iePoenttmi. iijp 44.
f<a. VJallati, approbat iq uc i Marc liino ieee oiat» eaf . f . dicunt ,
nonefleincongruum, pcfte infeflis miniflrari i Pa- rocbis, utmagnum vitz
difcrimen erTugiant, Extremam Un- Qioaem i longe, virgula quadam argentea ,
five ex alia coo- eruenti materia: inquires(ecund6, anidliceatin Euchariltia ,
boc efl , per aliquod inftrumentum affabrc tiaura porrigerc infe£to iacram
Hofliam? Uthzcquzfliodilucidetur, habehlc, que docet contra hoc
snftrumenturoMarchinus, quzquedocetMancinusiniavorem . 10
MuchinMUtitu*t*t*f.s.mm.6. Gcpronuncut. Dkt, n- £uianteriequtnde, ufumhujm
tnflruminti tn aimimflr *nda Eueh*- nlti» *fi htt ttmftrtrtfrtbauium : fit
Btnacin* , fit ttiam ' Euebarifiiafublit*, vtl tttuite ftccattri? 1 T)
EgulageneralishacdereeiHequens, trcs I\_ Primaparseflhujufroodi. Communionem
negabitSacer- dos, liveParochus, fivcnooParochuspeccatori puialico publice
petenti. Secundaefl: negabititem occultopotcntioccultt: , (ed
nonnegabitocculcopublicepetenti. Tertiaelt: concedet publi- co, velocculto, fi
non conftet, eos conGflere in luto peccati . Ratio horum ducitur ex illis
duobus principiis, quod (cili- Cetntmft iandum Saaetnm canibai , Matth.J.
&. qudd Conlervanda fempereftfamaProximi. LegitehzclateapudSuar.
diff.67.ft8j. &Fwadcztr*i*ft.EttUf.s.Li.tio. %
AdrnajoremtajaeoexpUcauonempropraiu, nota pnmo: d pecca- ^ - ... - - 1 V
Tra&atus i occulte, fed prrfeoubus ajiqui- t, qui iHiun pcceatum lciuirt,
nefciunt umen peenitentiam , tuncillcnoneftoccultusrefpecaWadrios, apud quos
>am amifit iusfjrn*, necdumconftat, illam reeuperaflc pec emendauooem;
quaredertfgandaeflipfiCommunio, qu6dfi vei umu Untum ct
aflulentibusejuspeccatumnel-iat, eritfanedecultus, fc ei noa ent d^eganda
Communio, quia trnic petens Commumonem reti- nct iusfamar, qqae non amittitur
niG per pubjiciutem, quara j_un_nonadefle, fupponimus. ... 3 Notalecundo,
fifciaspeecatumalieufusimpcemtenusexfu» Confeflione Sacramentali, qui tamen
petat Coramunionemfive publice, fiveoceulti, tam, ne quaeto , denegei: iu
teobligan- *e rigorolo Sigillo Confeflionii, euamfi occultiflime peut ; td «nim
eflet exprobrare peccatum potnitcnti , quamvii jplc lolui ad- *el*pWertl&,
illudhtcdifficileeftinpraxi, quomodp eognof- catur» petensEuchariftiam,
amififle, vclnonamififle jusfamae: undeiptipctentidebeam, vcl non dcbram morem
gerere . Habe •raroculislequentemdiflinclionem, quamcolligo ex Caramuele 11
Thtol*t.m*r.».il9l. Velantequamaccedaiadaltare, fcis Pe- «rum e g- peccatorem
publicum i te velle petereEuchariltiam , vel pelcisantea, feddum ibieiillis,
acjpdit ad te comraunicaturu» di-luipeccaior: fifit hocpofleriui, rcgulariter
illum communi- trai quiaincotemporismomento, iifquecircunftantiis nonpotei del
iberarc , an il le fuerit i Deo uttus , & confequenter con fell us ,
&emendatus: quare, nificvidentiffimetibiconllet,ipfumadhuc eflc in pcccato
(quodcertciddirEcilevidetur, id tibi conftarc , tuncpofle)
nonpotesillumrepellere. t Silitilludprius, hocelt» antequamad aluroarcedas,
fcias, )»etrum e.g. etfe peccatorem , tunc examina diligenter tecum (ircuoftantias,
(cuindiciaobftinationis. velemendatfonis: nam fiomnibus-viroprudentiexpenfis,
publicuiiueft, utnullater- givcrlatione celariejuipeccatum,
feuimpceniteniiapoflit )ute. g.obConcubinam domi adhuc reteuUm) audafler
repelles ft- cus, bcnignc-admltte. 6 Tuncautcmpernullamterglverfationcmcelari
poteftpecca- tum, nonquidemquandoadffl tolaprobabiliui, fedquandoadeft
eiuspeccaticvidentia, vel adfunt cjufdem peccati violenu indi- cia,
quxcertepariuntevidcntiam moralem. 7 Atquxnamefthareevidentiamoralis/
Refpoodeo, eftilla» quxiniiltiturtalibusindieiis» utexnullaprobabili ratione
depel- Ji, vel obfcurari valeat id , quodex illisindiciisenafci videiur.fi- »e,
qujEUleshabetcoojeauras, ut nihilappareat, quodcontra- Tiumtuadere probabiliter
poflit. Ejufmodi cft commune exem- pluro, nudumcumnudainvenire in loco
occultoadinfereodura Tertius. nibnt frnfiimi ift muntentt 1} Refp.
inbocdifpemocafupcrterisilliruncimoertire abfo- lutionem Sscramenulem . Prim6,
quandeunus, vel una tefte- tur, illumfuicoropotempCtiiiTeConfeflionem. Secuod6,
quan- douiepvits periculodeditaliquodJjgnumdoJoris, tundeadocg- pctks,
ImaginemSandarapieafpiciendo, cccTertid, fihaberi neutrum ex his poffit ,
adhucin praxi probabile judicant ajiqui viri dofli, fcuicChrifliano.
Chriflianamque vinmprofeflo, pollefub rpnditione impendi abiolutionem .• ficuti
ctiam omncs ootant, fut» eadem conditione debere diUaro abfolutionem dari in
illo fecundo cafu, quandoinfirmusfoluroprxdicufigna dedit, & Conleflio-
nemnonpctijt. {jthitxpimi»tr*a.dtc»nfif,ini: '& nos aliqu»
»ttulimus/«fr*f.7.».io. 14 Deniquchisiudifpofitis, 6t initruflisadftantiooi de
pro- babilitaiedoi3rina;,nefcandalumpatiantur,potcriseiufmoJi9grc». .Mk.«tr,I.*i!>. j I 1 r»-"„A , n, il .t
m r ,kr,c in_ topraebereViaticum,addendoumentria. Primo,afliftentibus in-
firmoedicasjutfizgcrforteadfenfuiredeat, ipfuroadreoneant , Ut diligentiui
confitea tur , td quod cene (emper ficri debet, quando propterajiquam
nercflitatemperdeudieitius vitam ,Confcflionon ptintegnroatcrialiter. Secund6,
ut feri6promittat, cum coo- valuerjt, occafiones peccandi omnio6 tollerc ;
dum,cketiaman- tequamconvalcfcat, fi poteft» tollat, Tertlo , ut dum interim
argraeg.inle-todecumbit, caufa» feu occafio peccandi» illi ne orferatur:
Amafius e.g, illam neinvifat; fecusex Amafioprarfen- tcftcile in pravas
eogitatiooet , ftalrWtus rcincideret. A* friicnUm ntn etnfitrMtam /UufmuUe
pmipri lutM r 1 Nquiresterti6: andeturaliquandocafus, in quoj>eccatori Num
& yt*nd* tmm*nie»i»i fitttir infirmmf ivtir U mimrittm «■_. in It8i grtvitir
, ftd inttgrii * A T inquiresprimA l\ vil Hfnrmrmm fmHiti inftmii m IiBi
grrutltr , ftt mttgru 'fn/iimditumktntii, i,tUliimiwfinmVi*titnmt vtt ttinm
C*nftjtfi»- B0M% tmimtdtmipniintiriirtm} Re{p. cumSuar.^.67./«fl.».W.f:»f*.
& cumTannero difp.f. qi.x.1.09. uthisCommuniominiftrctur, fatisefle, ut pro
tero- poriscoiiditionerite confiteantur. Adde umen, ne fcandalum
yliisprKbeaturopusefle, utpubliceturi Parocho. feu Confefla- lio,
velaliiseroendatiomeretricii, velulurarii f nifiex circun- ftantiii hxc
fitaliund. publicata) cumconfenfuiofirmi, quem cmnin6daretenctur, G
vclitCommunionem. 9 Utautemritetalise.g. meretrixconfiteatur, ponidebenthac
feq-entes qu atuor conditiones , quas affert Na varrus m mtm. t.%. a.
H.fnMtttrnE, loquensdeeo, quieftin occaiione proxima, & jllam
relinqucrenondatur. 10 Priraa, utpromittatqurreTeomniconatumodura abeundi
aMupanari, (euiloco, ubi defacilipeccatacommittit, nifi forti juftam , eamque
gravem caufam habcat ibi permanendi : puu , quia Bic , «V nunc aliumlocum
haberenon poteft ,fed promitutnihilo- tninus, alinroquatrere,
quantumejusvirespoifunt. Sccunda» utadfitverapcenitentia, &dolor. Tertia ,
ut adfit verum propo-roro non peccandi de cxtero . Quaru» utadfit peculiare
nropofituro, quod gratia Dci adju- vante, quseounquamdeeft, firmiterftatuat,
non peccaturam tx illaeccauone, inquaeft. NotatumcnibidemNavarrus, nonef- fi
opuscredere , (eu fibi perfuadere,nunquam in pofterum fe pec- caturam, ciim
fatis fit , utoronindnolitinpofterumipfapeccare : iequeenimhaccduotunt
contraria, fiquidem crederc, eftaclus intelle-tus.- nolle, eft voluntatisacfui.
it Hishabitis, camabfolvere, ccevulgau, utjamdixi, ejus emendatione,
facroViaticomuoirepotes. De his roulu minu- a babet Thomas Hurtad. t*.\ .
nf.mm. tr.Un. r*firtim I . occultopoflitporrigiHoftianonconlecrata, quali
porrigc- rcturconfecrau/ Exempiumfoletafferridepuellaobftinat^ pec- cantecum
juvene, quamfratef occidereminatui fit, nifi videat oculis fororcro
communicantem : de hac quaeritur ,an Confeflor , non valens illam i
peccatoavertere licite ipfi pofllt miniftrareparti- culamnonconfecraum ,
quopaAo illalacrilegiura non commit- tet, &frateraborcifionefeccminebit? 16
Rcfp. cumS.Thom ?.».«.«. «r/.6. nutlomodolicitcpofle ,
quiafiveparticulamcoofecraumjuntus cum non confecrau, fi- ve eandem non confecratam
quomodocunque occultes : fem- per ipfa porrct! io fafta fideli genuflexo , cc
communicare fimnlan- ti factaque cum iis adjunclis , quibus (olent Fideles
commuoicaTe , eftcultusReligiofusexternus, quinonpoteftlicitcdari, nififoli
conlecratae: quarehacGmulauporrec.ioneuti, eflet(emperldo- • lolatrizdeliclum.
Necobftat, qu6d illa fimulatione evitaretur mori puellx » nam non (unt mata
facienda, ut eveniant bona ;quod eft comraune proloquium Theologorum ,&
Canoniftarum ; quid- quiddieatVillalobosapudDian. f.XJr.i^f.Sj. &
;.4./r.4^»A7. qui pracdiflam fimulat/ 17 ii fntnttr finfAm diftitntnii I»
TNquiresfecund6: $nid, f,tgiid*mC*»f,fmimt, <vil Pnr*- X thmvMir *dir*v«tr
itrvtnmttm fmitunm ftctntrrtm , qm, em- indig»Mi, h*t tfi ftttttttr , f*St fint
fttemt* mliii minifhmri Emtimriffimmt DlQum eftdeSacerdotecommunicante
indignum. Nunc ver6 per hanc occafionem inquiresquart6,quid fi ipfeSa- cerdos
eft indignui , boceft, fiipfeinpeccatimoitalislutovetfe- tur » poteritne Gne
peccato Fidelibus Eucharilliam diftribuere ?
NonquaerodeSaccrdoteexcomraunicato» namdehoc paul6 poft diccndum erit. 18 Relp.
duplicemeftefententiam.PrimamfequiturSuar.Bo- nac.Sylveft. Marchin. aliiqueapud
Lc1nd.rr7.-1fr %.di Entk.m.l $. peccare raortaiitcr afSrmantes ; quia fumtna
irreverentia eft*ijunt, in peccato raoruli Euchariftiamtraclare. 19
Qu6dfiabiifdempeui, quotpeccaumoruliacommitUtiD Conleilione diftiivcte
explicanda, qui In rooruli, e.g. decem,vigi n ri- centum,Gvcextra,Gveintra
Miflam Euchariftiamporriglt/Ret- pondet Marchinui»aliique*pud eundemLeandram
rr.r jmMf.*** tot peccau , quot funt pei ionx , quibuiporrigit , diftincW
manife- ftanda lnSacramenuliConfefliooe, quia funttotaflionespravx, quot
Sacerdos ille communicat . ao AtrefpondentHenriq.Faguod. aliique
apudeundemLeao. drumcumdillir^tiont .- fipiuribuslucccllive, fcOflt^Ulrtl Vri
re: fi non coutmuate» led per noubilen/moraro , tot peccata comraittet,
quotvkibui ad Fideles comraunicandos accedit . Rajiodidaediftinciioaiieft,
quiapropterillamcontinuatam fuc- 'iifiotpluresprryfi looneft, (icontin
diftributio. ai Hanceandemdiflin-tionem in aliis roateriis ufurpant non oauci
DD. apudeundem Le»ndrumt*m.i.d*t**f.diffA.ftB.4*.CC
deLugo*y>.i*.*Vi,-w»/.».jj7. lliaeftmultura communis , qua dicunt,
Coiileflariuminpeccatomoraliexiftentera, multosmo- do
di_tocontinuatcabfolventem lemel peccare ; peccare ver6 plu- riei, li noo
continuatc , ted per noubilem moram «Jcc. atquc hxc *a Secun- mMwm fivi/vci
iiiiiuvv"n»u"»» ccflionem illediftributionei, quamvis
fiotplurcspHyfic*, moraliterjudicanturutuna.- idquodt Digitized by Google De
Tertio Ecclefiae Praecepto. 77 *3 SecundarocrpofcquurTar Vafq. dr.-l.ugo, Diana
, alilqae apud cundcm Leandrum dut. auiflie. Jj. & Gobat di Euehtr. taf.ji.
curoBarbofa, & Dicailillo; aflerentes , Sacerdotcm iii
roortaliexiuentemnonpeccareraorCaliter, Euchariftiamaliispro- pinantera , &
Lcaoder quidem dicit , folum peccare veniali- ter. Delgadillo autem t*t.+.
diEnthar. dnb.\\. dicit, te nul- lumpecaatumagnolcere, nevenialequidera,
utetiara ego noa agnofco • i\ Ratiohujusfcntcntia-eft, quutunc miniller
Sacramento- runa futatibidi£lumeft«i/r. d* Sacramtntit) peccat, quando in
inoruliexifteDSConficitSacrainentum , autluaactionecaufat un-
cliUteminSacramenta recipicntibus,ucquando confecrac , aut quandobaptizat,
velabfolvit; atnunc Sacerdos foliim diflribuit Sacraroeniurojamfaclum, non vero
Ucit ; &necipu fua adione iGratiaic An Sacardai exrcmmunU.uui liciti mliii
minifirtt *nif. EtS.Thom. Gratiam confert , feucaufat ;confertur enim 1
canteabipfaaaione, quaEucharirtuaFidelimanducatur. Dices: contrariam lententiam
videtur docere Nicotaus Papa 4 Relp.SolumilUmdocere, utprobabilem.ficuti puttt
Go- bat^.<r.»4. Qu6dergononpeccecmorcaliurr, eftprobabile,cuin
exalUpartenooadficullalcx incontrarium, nam nulla obligatio aflcreadaeftlinclege,
vellegitimaconfuetudine, quzlegizqui- iircap.l.tgatur X4.<j«.l. 0-1.99 jf-
devtrbtrum fi- quadtib.9.qu.J.mrt.lJ. Gc reile pronunciat ; pt- _Jm) Aiiqmd
tffi ptccmium mtrinlt , nifi ixpnffm habemtnr: quemtextum,
curaexfcripferitGobat U. ad- dit: hinc tgo mliqunnde prmnncimvi ilinm immnntm
fmitim iru- -ji tnlpm , qui digita ftlvit facrum Heftimm p*i*te mg[lutin*tmm ,
vii illum tnigirit. HzcGobac: quiin hoc exemplo Ucrz je palatoadhzrefceotis(
utid occabone non oraittaai)excon- _ j videtur loqui deSacerdote y nam puto
hodie non efle id laico coacedendura; (edisincaluumiliomninoutaturablutione,
rao- do, quodiximus/«»».r<iMi.».i J. 15 Qu,6d item Saccrdos noo peccet
venialiter, porrigendo la- cramHoftiam, duanipfeeftinmortali ( femper tum hjc ,
tum in przccdentibus, femotocontemptu ) ex przdictt proxima doclri-
tucoliigimus, quUex nullalege, vellegitimaconluctudine pro- nibitumeit
Sacerdoti, non exiftenti inGratia, diftribuere , vel tangere Euchariftiam .
Irnm6 etiamlaicum ipfam ofculari, licitum pcr K efle docet idem Suar. difp.j*.
fid.q. dt Enckt. 16 Nequerecurrasad irrevcrcntUm,quUhzcnimisprobaret, probarct
enim etiam tangereiomortali efle peccatum veniale :
quarequotiesSacerdostangeret facram HoftUm in Mifta; toties ptccaret,
quodtamendicere, niraiseftdurum; atEuchariftiam diliribucre, vix,
velnevixquidemditfertabejufmodi conta&u, qu6d u
adefttuncaliquairreverentia, ea eft admodum levis : &
(nthtbecDelgadilluscit.) inducitquideraaliquamindeccotiam , ied nouculpabilem.
1] V:*it*\itetnmodbSMT/ptrfiluitnmtfftf*cr*m HeflUmifcu- Imri)
namcztcrumdeLugo/it.r.r«/>.i»Mr.ifiii.ii. cum dixiftet , noncfTe afferendam
Euchariftiamad infirmum, ut eam adoret ,
quandoc<>mmunicarenoavalet,additinhuncmodum: Multhmi- nui ptrm .itndnm
vid*tury qued iufirmut ofcnlttur Sucrum Encbm- riftium , quiu id ifi ttnttn
nfnm titini Ectltfi* l*tin* , in qnn tmnquam Imkt ulitir l*m tentmguut , nifi
lintnm , & ert , dnm t*m fumuut : immt ntt S*ctra«i> ntt Dimcenut, nifi
vtfiibni fm- rrii , vtl f*Utm Stilm arnmii : qved tttam md tultnm , r> ttvt-
rtaliAm rjufiim Satrmmtnti tutndmm vidttur tmnini rttintndum , bic prtltrtim
ttmpart \ qut ricintUrtt harilUi cuitum hujm Vtn. dt mtdie talitre 33 T
Nquiresfexto: quid de Sacerdote indigno, cx eo, qu6d X fit excommuoicatus?
Refp. Sc auidem non poflum hanc quzftionem (olvere clare , nifiexplicando
univerlaliter, quandooam liceat, vcl non liceat
Sacerdoticxcommunicatofeimmifceretn adrniniftratione Sacra- rnencorum . 34
Porr6 recolendum eft. primum cxcommunicationis effe- diumefle,
impedireexcomraunicatum,neadminittretSacraraen- ta, fedcertcdiverfomodo, quando
cxcommunicatus cft viun- dus. &quandononvitandus; nampropterei fcmpcrantc
oculos verfandaeftcelebrisilladivifioexcommunicationis in viundam ,
feunontolerattm, &innon vitandam, feu toleratam . Excom- municatio vitanda
cft, quaamcitur quis cx publica perculConc Clerici, flcquaafficituris, qui
noroinatimproexcommunicatoeft; publicedenunciatusabEcclefia. Non
vitandacftquzcunque alia excommunicatioprzterduasdiclas . His in mentem
rcdaclis,quz Utetraclanturinmateriadeexcommunicatione, prius de Sacer-
doteviundo, raoxdenon vitando, quantumpertinctadnoftrura vittndnt in
mdminifirmtietu Euthmrifii* , 35 TJ Xcommunicatus vitandus mortaliterpeccat,
vcl Eucha- XZi riftiaraaliisdiftribuat, vclaliaadminiftretSacramenta :
f'excipematrimonium,dequoii.5».dicara: ) ipfa tamen fic mini- ftrata , fi in
czteris (ubftantialibus nihil deficiant , valida erunt, ex-
ceptoSacramentoPcenitentiZi quodericreguUriteriavalidum . Notentur fingula
verba. 36 Diclumeftprim6 {mertalittrptctmt) eftenimEcclefizpro- hibitioin
rcgravillima; excufabit tamenaliquandonecellius, ut fi alius e.g. non adfit ,
qui morti proximum poflit baptizare . 37
Quodfibaptisatusaliquisroortiproximusabfolutionem Sa-
cramentalemabaliolegitimeacccperit, licetaliquicum Avila 1. p.t.6.di(p.%.dnb.l.
aliifquenegent, pofleilli etiam, abfcnte alio Sacerdote,
porrigiproViaticoEuchariftiam a Sacerdoteexcom- municato, quiatunc
Euchariftianon cft adfalutem neceftaria '■ nihilominusaliicumSoto,
&Suarezcit. abeodem Avila ibidem aeque probabiliter , unde&
omnin6inpraxi approbandi, conce- dunc; namquamvishocSacramenCuroinfefufceptum
nonficne- ceflarium neceftiute mcdii , &tunc, abdenceSacerdoCe libcroa
cenfura, non ficneceflariura necefliuceprzcepti; quiapoteft di- ci, prz4eptumdeVuticononobIigare,
nifi quandodebito modo illud dari pofljt; umen , quu Ucraciftimz Euchariftiz
(ufce- ptio maxime eft utilis contra tenucionesilliusarticuli, & for- tafse
er probabili opinione producet per accideos in infirmo primamGratiam; quia potuit
propter aliquem occultunj defe- cluminabfolutione illamnon acquifivifle, idc6
in co arciculo , &eain carentUalterius Sacerdotis femper judicandum erit ,
28 1 Nquiresquinc6: anSacerdoc, qaiobaliquod fperveniens X impedimentum , v.g.
vulnus, chyragram, velquidfimi- le, nequitminiftrare EuchariftUmpollicc,
&indice (auosyo- careconfueviraus, digitosCanonicos)
licitediflribuetaliisdigi- tUEuchariftiam? 29 Relp. licite, utcontraBonacinara,
aliofquefuflinetLean- derW(/^.4.9.i9.quemfequiturDelgadilloi«C«<ifr.
c.\Jnb.lx. Ra- tioeft, quiatouSacerdotis manuseltconfecraU. jo
Necobrtatprim6confuecudo, quia non omnis confuetado eftobligans, przfertimhzc,
quzeftfundataineo, quodordina- ric,
&exdecentiancrifoletdiftributioEuchariftizcum iis digi- cis, qui funt
magisapti ad minifterium hoccxpediendum . 3 1 Ncc obftat fecund6 reverentU
Euchariftiz debita, qua, quz- fote, quznamirreverencUeft,
ucicumdecencidcxteritatedigi- cu, aliis, Um, utdixi, conliecracis,
iifqueilUrodiftribuere? 3» Ncc obftac terti6 i rregu lari tas , qua laborat ex
facris lex t ibus Canonumis, quiCanonicisillUdigitiscaret, veleofdemvaldede-
biles habet, ucUcoaure&arenequeatfacramHoftUm,non obftat, inquam, quia nos
loquimur de ejufmodi impedimento fuperveoien- ceSacerdoti, & icem de non
celebrance , ied de pure diftribuente Euchari lliam , fupponendo feraper , noa
adefle periculura, Ucram nem vclle concedere. 3S Atquehzcratioprobatetiam,
abfentealioSaccrdote,pofre Inhrmo conferri ab excommunicato eodem Extremam
Unclio- nem, idquodlimittntaliqui, fi EuchariftUm ejufmodi infirmus
nonreceperit; nam fi recepit, non apparet, ajunc, ratio, cur
abexcommunicatopoftitExtremaUnctioipficonferri : mihiver6
fatisaperuratioapparet, hanclimiutionem reiiciendi; quianou eft iu certum,
produci per accidens primam Gratiam ab Eu- chariftia, ficuti pcr Unaionem
Extremam , ut mrr. dtS*cr*m. diclumeft. 59 Quandoautemejufmodi infirmusad
morCemrecipereSacra- menulero abfolucionem nonpotuic , tunc ccrce vel
Euchariftiam , vcl ExtrernamUoclionemefteipficonferendampropterdiclamra- tionem,
omoesconcedunt. 40 Diftumeftfecund6 {Ipf* Smcrmmtntm funt vmlidm) namva-
liditasSacramentidependecabinftitucioneChrifti Domjni, quain tollere non poteft
Ecclefia \ led Sacramenu , poficisdebitis requi- fitis, hoc eft materia ,
forma, & intentiooe Miniftri ; quamvis porriganturabexcomraunicato, etiam
vinndo, funt fecundum ChriftTintticucionera: ergo&c. Quare fi Epifcopus
excommuni- catusviundusordinetaliquem, veT Sacerdos excommuniratus ,
icemvicanduscelebrecSacrum, veros ille Ordincs conferc , & vcrum
hicSacrificium, veramqueconfecratiooem dabit , idque cum valoreex opereoperato,
quia hzc a divina Chrilti Dominiin- ft i t u tio ne foliam dependcnt . 41
DiAlMI eft eciam (txttptiSmcrmminte Panituui*: ) ad vali- diuteinenim
bujuiSacramenti , utdiximus, requiritur, ut Mi-
nifter.feuSacerdospolleatjunfdiclionefpiritualiinpcenitentcm, atquehanc,
ucpaulopoftdicemus, totamtollit, vel faltem fut- pendit Ecclefu ab excommu
nicato vittndo : &quU etian ad abfo- Jutiunem venialium, utitera mortalium
ritealils abfolutorura , requiricurhzcjurifdiclio, idc6ccUrainvalidaerltcolUu
ab ex- Digitized by Google 7S Tra&atus Tertius. non proeurat
cxcommuniratioais abfoiutionem , Cve quii naciz, obquod fit excommunicatus ,
five iui(itusabalio, peccabic mortaliter, admini- commuoieatovltando;
fdidintelligoinfententiaCaflrop. itfm- nit,f.i6.n.U. quitenet,
etiamjurildictionemad venialia tradi ab Ecdeija: narofeeus,
dieerctVafq.quifuflinec, hanc jurifdiclio- nemad venialiaabfolveoda,
&roortaliaricialiiiabfoluu, darii ftrando, feu JacieodoSacnmenu.nonquidemracionepurzipfiu»
Cbrilio Dominoiri ipfa ordioationc Saccrdoti. excommunicacionii , (ed
rationepcccati mortalis , fuk quo indi- 4* DiQumeftquartb (rifuUrttn
oamfuntduocafut, inqui- tjncadminiilrat t debuerat enim fc ponere in Gratia,
& deinde ui excommunicatui vitandui valide miniftrabit Sacramentum
admiaiflrare. F.tcipeporrcdioii limus ex noft ra fentcotia . bui excommunicatui
Pcenitentiz, utcolligiturexTrident.A^.i^r*»^, Prior «ft , qujndois
ablolvitconflitutuminarticulomortis, faltem pofito ,
quodnonfitaliusConfcflariui. Ratioeft, qula fquidquid aliqui apud
Azorium/i*.lr^.it.t".'*.cootradicantJ ineocalutam nc-
ceflarioMaterEccIefiacenfeturconcedcreomnem jutifdictionem cuicgnque Sacerdoti,
etiam excommunicato vitando. Qua ra- ticroc umen tum in hoc, tum in (equcnti
cafu debrat prsedi- ttut excommuoicatus clle in ftatu Gratiz, ne pcccet ; viJe
fupra num.6. Secuoduteft, quandoadeft titulutcoloratut, ocerrorcommu-
nisjuxta/rf. B*ri*r.jf.dtefitiePrtJerit , ut fi Sacerdos alibi, eg. Neapoli vitandus,
quUhlcPanormieftincognitaejus excommu- nicatio,obcineretab
ArchiepilcopoPanormiunolicentiamaudiep- diConfcflionesj valide hic abfolveret,
fi communiter igoretur cjusexcommunicatio, tuncenimprziumitur, Ecclefiam ,ad
evi- tandaspercurbationcs In ponulis Fidelibus, neeeflariam jurifdi- ctionem
concedere; atque hic ellcafuscertus , nam ali6 pertinen- tesad hoc
idemargumentumdeerrorc populi iine titulo colorato cxplicantur pluribus mtr.
dtStr. Tctnit. 4? Quzrcs : Paroehusviundusvalideaffiflitmatrimoniocon-
trahendo, quiahienoneftacjus jurildiclionis, utcertumefl ; ac JicitcoealTiftit?
Relpoudeo.illiciifimortaliterpuut Pontius/.f. dtmmr (Ap.tT.num.it. (iquidtio i
c communicat cum Fidelibus inrcbuslacrisfineneceflirare; nam liect matrimonium
volenti- btis,fitneceflariumhabcreParochumalTiflentem: camenhuic ne- ccflitati
(arile poteft Parochus vicandus fuccurrcrc , dclrgando fuum hoc aflillend i mu
nut alccri Sacerdoti , quam delegationemab jpfo Parochoexcommanicatoliciteficri
pofle, docet l.c. idem Pon- lius, quuipfanoneftadlusjuriidictiomi . 44 Sinchez
autem //*. » . it mttrimenie difbut.\. nim.ll . puut, il- licitclolum
vcnialitcraflillerc ; quiacum huiulmodicommunica- F.tcipeporrcctionem
Euchariftiz, uilatefupradi- jx Verumecceinlurgittimorateconfcientisevir,
cVficinqai- rit: Si tge peum ab hee txeemmuniette fit m*li diffefiie, utmi- hi
Sntramtntum , t. g. uhftluiientm S*cr*ment*ltm udmmiftrtt , teeftrnher tum tjui
peccute , tjued eju*mvit nen temmitt*t, ut di- Sum tft, centu txcemmunicntitntm
, ttmmitttt i*mtn tentr* re- vtrtntimm dthium S*tr*mtnlit , ejn* illicitt
teufitiuntur *h t* , f*i tmrtt flniu GuxU: eju* rtliene trte tum h*c
txeemmunient» , m*U difpefite , mt ttum , ut Sacumtntum *h iffe ftttni , nen
fteeim? r? Refp. &quidemcertumeft, tenonpeccare, tlbona fidc , nihilfciem,
adciufmodiexcommunicatumaccedas; velfiproba- biliter putcs, ipfum,
quiae.g.novifli, feri6procuraueabfolutio- ncm excommunicationis, efle nunc in
flatu Giatix . 1* Atvcr6finofcat, eumefleinflatupeccati mottalis, diflin-
cuendum cft . Velenim tu alium non habesConfeftariume.g. & in-
aigeioperaexcommunicatiadrecipicndumSacramentum tibi ne- celurium, vclhabet:
fiprius, liberesipeccato, feuipeccami- nofacooperationecumalteriuspeccato,
quiatuaneceflius te ex- culat. Ac fi polterius , controverfumcfl, an pccccs,
primoci to~ lavi excommunicationis, quia icilicet ab excommunicato petis
Sacramentum , cumpoflitinonexcommunicato: Secund6 ex vt peccatimortalis,
quoeflmaculatutejulmodi Confeflariut , dum miniflrareintenditSacramentum,
exiflensinflatupeccati moru- lis, tuqueillicooperaris. JS Etquidem
tepeccaremortaliter,etiamexfola viexcommu- nicationis, quamvisnon viunds,
puUnCaliquicumSuar.d//^.i t. /r/7.4.n . 1 1 . & Lay m. /i». i . "truH.
f. fnrt.i. cnp.i. quia indecens gra- vicereii, aiunt, poftulareSacramentumabeo,
qui przcifus cft abEcclefia, quandopoteiabaliononprxcifo. Te autem ex fota
vididzexcommunicacionisnonpeccare, puuncalii cum Sanch. iiluc u .um
vcniaiiirraiiiueii , hui«<-uiii huhiiuhmuu umi.. vioitisc cxcommunicationis
non pcccarc , putiniaiu iuid tio, quamvijiniacris, (itexolficioproprio Parochi
exhibenda , lik.i. dtm*/r.dl(p,e,.u.t. &Bonac. di/f.i. W#f«if.«.».M.$.J.
ncnapparet,undetamcn graviterpeccecfiilludalcerinoliccom-
quiaConciliumConftan.permittit hanc requifitionem ab mii tere , velitque per fc
fuum munus cxercere, eft enim aliqna nc- «cflinsParochialitluoofficioin
nihilodeelle. Atque hzc (enten- tiarnult6 magit vcriutcm prarlefcrret, fiteneas
cum Coninch. diff .Aj.num.is. & Laym. tihi.tr*ti,io.f*rt.\. »«.4. Parochum
viundum non pofle val.dc communicare aheri hoc luum afli- ftendi orncium ; tuoc
enim cllec necdlicas admodum clara , quia
Cneipfiusafliftentiaeflcntinvalidamatrimonia. Ucraque ergo fen-
tenciaprobabiliseft. 4J Exdi Qisdcniqueprorenoftrajimcolligit, te peccare mor-
taliter , fi i Sacerdote excommunicaco vicando Sacramenu Eucha- riltizrecipias,
ficuti, ipferoet, adminiftrandoilla tibi, peccat; etceptisilliscafibui, nen
vitnndut in 4$ T? Xcommunicatut non viundus valide adminiftratomnia M-J
Sacramenta, etiam Posnitenciar, fed pcccabic moruli- ter, fiadminiftrationi ,
vel porrcdioni Euchariili* feipfe inge- ' ret, nonvcr6fii
Fidclibutrequilitusiildcmdiflribuacquantum cit ex vi excummunicationis, tam
Sacramenu Pacniccntiz , quim Eucharifliz , &c. 47 Dictum cft prim6 ( vulidi
emnU Sutramtntn ) nam 6 va- lidcadminiftrat vitandus, quant6magisnon vitandus ?
uc paul6 antediximus . 48 Dictumeftfecund6 {ttismTttnittnti.) namhocfait inCer
czcerabeneficiumconcclTumiConcilioConliantienG, utFideles non tcnerencur vicare
cciam in adminiflratione SKramento- rom excommunicatos non viundos ; ergo illis
exerciciam ju- rifdiciionis conccflit 1 fi enim non cooccflic, cogeretur
Fidelia in Sacramentis, pro quibus neceflaria eft jurildidio , eoj vi tare ;
quare ctim eam non abltulerit ab viundis noneft, undc cx hoc capite tiz
deficiat. non vitando, &tunc quando fcilicet is eft rw. non habec pro
przcifo eiufmodi excommunicatum . Ciim Conciliumnondiflinguat, quandoadeftalius
non tut , vcl quandoabefl, nec oos diltingueredebemus . nioprobabiliscft; fed
hzcpofteriorroihiprobtbilior pter dictam Concilii conceltionem . 56 Atex vi
peccatimoTUlifeinquoexcommunicatusSacramen- tumminiflrat, certumeft, te,
abfolute loquendo , peccarecon-
trachariucera,fipotensilludpetereabaliobenedilpofico, pctisab boc,quemfcisadminiftracurumiopeccaco;
das enim illud fcan- dalum, dumfinecaufaoccafioncmorTcrsejusnovopeccaco. Dico
(nhfelutitequende) namfiexeo, qu6d ipfein aliquocafu eflet pa-
ratusadadminiflranduminpeccato, excuiari tu potei i peccato coopcracionis,
ucalibiuniverfalicerdifpuutumclt. 57 Hicdcniqueduononfuntomittenda. Quzresenim
primd, anSacerdosexcommunicatusvicandus, vcleciam non vitandus ,
quandohicnoneflrequifitus, przter peccatum mortale incurrac aliqnam pccnam , fi
alteri Eucharifliam diflribuat ? j8 Rclp. cumGiballinor.j.W*»»T«i;.f.7.i«rr.i7.
Sacerdotemex- communicatum viundum, ut item non viundum, quando hic non
rcquirituriFidelibus,difpcn(antem Eucharifliam abalio prc- confecratam , fieri
irregularem • Racio eft , quia illa difpenfatio coovenitSacerdotiexoiTicio,
&rationcOrdinis, fiquidem,dum exviOrdinisaccipitpoteflatem ad Chtifti
Corpus verum confi- cicndum, accipicquoqueadiUuddiftribuendum. Cum ergo Sa-
cerdoscenfurainnodatusevadatirregularis, fi cxcrceat proprios aCtusOrdinis,
ui\tlc}clixiintr.dt excemmununtunt, r> irrtsuUri- /ar»,cvadetetiam in
hoccafu . 59 Quzrcsfecund6, anexcommunicatusnonfolum quatenus
recipitSacrarocncummatrimonii, pecCet, utcertumeft, pecca- re,
verumcciampeccet, quatenusilludminiflrac, feu confert ? fcimus enim , Miniftros
Sacramenci matrimonii nonefle Parochos, velaliot, utluprainnucbamus,
fedipfolmet, qui matnmoniutra incerfecontrahunt. 60 Rclp. Aiiqui aflerunt,
ctiam ut Miniftrot peecare , fed
probabiliusaffirmatSanch./.7.i«n»4»r.Wi/>..9.»i».4. non peccaro 40 DiQumeftterti6
( ftttukH menulittr, fi ft ifft inttrtt . ) Ratio potiffima eft , quiaadhoc,
utpeccet excoromunicatuf ra- ConciliumenimConftanticnfe
nullumfavorcmnoluitipiiexcom- tioneexcommunicationit, miniflnndo Sacramentum,
debec id municatoinhocconcedere, utlateprobatur intr.dttxtemmnni- facere cx
officio , adquodfitconfccratus, ut dicitur intrsM. d* tntitnt. Sncrnmtnihingtn.
id quod noneft invcnireiuconjugibus , qui li- jo Dictumefl quart6 (nenvtre,
/liFidtlituirtejuifieui ) nam, cetbaptizati , &aliquotandemmodopcrbaptifmum
Deo confc- ntlatcibidemdicitur, &fus<thabetSanch./ii.7. dtmutrimen.diff.
crati, nonfuntumencodecxatipcculiaritcrinordiiic ad - cjuifitus,pcc-
carenccciamrequirences, proptcr cooperationcm cum iplo: ut
ergoconftctfavorFidelium, nccefleertaffirmare, Conciliumin-
diredeiaviflcetiamexcommunicatis , nepcccent incocaiu , in quorequiruotur. JI
Diaumeftquint6 ( gu*ntnm tft tx vi txttmmnnitntitnii) \ lit in ftatu pecati
roortaliifiYC quia C A- Digitized by Google De Tertio Ecclefise Praecepto. c A
P u T XVII. Varia de Communione Qt:z de coramnnionc locura non funt fonita in
przcedenti- T)us, veli loco exeiderunt; hic, nequtd negligatur, erunt
iniercnda. Dt ctmmnnieante iata efera cmm flnrihMt fartiemlii . i T Nquires
primo . An quando communicas,fitmajusbonum JL fpiritualeplures
confecratasparticuUs, vel majorem Ho- (tiam, autlargiorem vini
confecratiquantitatem obdevotionem fumcrc? Secundd, anrdcommunicantiiiceat? i
Refp. Adprimumdico, idnonquidem perfc, fcdper ac-
cidenseflemajusbonumlpirituale. Explico: eit fententia proba- bilisapud de Lubo
ie EntharAiff. i wj ».46. & Ggnate notat Vafqu. d,fp.\oi.ieEutb*r.n.ii.
r> J4- tototempore, quo durant facrz ipeciesinftomacho,
pofleEuchariflUmcauiare Gratiz augmen- tum, fituncquisperactusdevotionisalios,
&alios adillamfefe d ifpoaat . Quoniam ergo lumens plures , majordque
particnlas diu- tiusChriftumDominum, quafi hofpitera apud fe retinet» diutur-
niustempushabebit, inquoaflus illos excrccrc poliit , &«mfe-
«tuentermajoresGratiz ctfeclus conlequetur; auodjamnon eft perfe, ideit,
przcise ratione Comraunionis , leu manducatio- ais, fod ratione morte ,
quamChrillusfacit apud nos, fuppofitis "lis fuperadditis devotioois
atlibus . } Adfecundumdico: quamvishanc feotentiam, fic explica- tam,
utprobabilemcoocederemus, tamenhocex induftriaface- re, etiamobdevotionts
affectum, nequaquam licere : nam, ut iidemValquez, &deLugo prodenter
infmuant, idvetus ufus Ecdefizveutioregraviflima. VeratiterapcTiculum, nelenfim
introducatur fuperltitio , vel opinio de veritare hu jus Sacramenti , uteoinajorcxiltimaretur
ejusvirtus, qu6 plurcs eflent fpccies panis, vel vini. Vetat deoique lacra
InquiGtio, quz, propter ejutraodipericulum,
contraidfacientesdiligenterinquirit.- nam propterelin EdidtoGcnerali,
folitopromulgari i Sacra Inquili- tione Hilpanica, interczteros errorcs Sectz
Hzreticorum il- luminatorum ponitur hic error, de quo loquimur , & juben-
tur Fidelesdenunciarceos, qui in illum inciderent his verbis . DtmMneient tti ,
f»»t feivtrint , furatre fiurti fartttMUi fimul , au**U fattam Emthariftiam
fufeifiMMt , dicendo , ft rtcifett flui Cratit , Cre. 4 Dixi l'* tniuilrU) nam
ad necelfitatcm confumendi parti- culasconfecratas , cjJm renovatur
Sacramentum, vel propter fi- milcm neceflitatcm id tacerc , licitumefle,
imm6pium, nondt dubitandum . j Noudenique: fiqutsob didhim devotionis affetlum
liben- tiusgroflioremHaQiam, velpotumaliquant6Urgioremeligerct , ied
intraterminoceligiconluetos, Ulumuneabaliquibusexcufa- ri; atfiexcederet,
nullarationeexcuUndum, quia dictum Ec- clcfizufumnonobfcrvaret, ditloque
periculo anlaro przberet , unde valdeetUm reprehendendus eflet ille
Cappellanus, qui id a. liisconcederet, mult6magisfimulicrculis, &
ignorantibus, ob linfcitiamprocliviuscfleterrandi pcricuium . . demdie.
(Addoegoin iispaucis, feu flis) vifiundo nimirum illain, feu pl
propofitzlndulgentiz fint. An neceflaria ftt in hac muxaawn.i6. 79 quatuor
diebus mod6 di- Ecclefias, io " Confefllo , vide An ntceJfarU fit cemmmnit
frt Inimlgentiit tmU , r> Bmlta CrmeUt* ? 9 T Nquiresquartb : quid de
Indulgentiis Portiunculz, &Bul- X Iz CrucUtz/
Relp.&quidcmpriuseltlciendum, non fempcr adlndulgen- tiasacquircndas
requiri 1 Pontifice Comrounionem. Tuoc crgo
latiseritprzltareoperaabipioinjunda, & hominemeflein ftatu Gratiz,
quienimeftDeiinimicus, nullamfibilndulgcntiamac- quirerepolle, fcimusomnes. to
Dtcoigiturprim6: nonrequiri Communionem ad Indul- gentiamPortiunculz,
fedfatisefle vifitationem alicujusl lni*lgn>SO. Ratioell, quiaChriflus
Dominus, quidicitur,eam lndulKentiamconceffifle S.Francifcopro Ecclelia SanclzMari»
deAngelLs, difla Portiunculz, Communionem non injunxit ,
necinjunxereBenediciusPontifex, aliiquequieam Indulgentiam confirmarunt ,
&extei>deruntadomnes Ecclefiasdiflorum Fra- trum Minorum, & ex
fententia przdifti Rodriq. (dubitante PortetU) etiaraSororumejufdem Ordinis
S.Prancifci. De hac Indulgentia Portiunculz vidc ciutum PorteUam v. luditg. i»
*dm- tinttnmm.J. 11 Dicofectand6: adacquirendaslndulgentias (cmellnviu , &
fcmel in morte, &IndulgentiasStationumper bullamCrucia- tz,
nonrequiriCommunionem, quiaintenoredictzBullzhxc nonimponitur,
ledlolumprodiclalndulgentUPIenarLtfemel in vita, ccfemelin roorte imponitur
Conleflio, quz Indulgentta debeat abipfoConfcflbretibt habenti Bullamapplicari
eft tamen unaexceptioprolndulgentiainmorte, hocel), utfiinfine vitz
confiterlnon valeas, latisfit, teeflcrontritum, 1'eucllc inftatu Gratiz,
mod6prius, ftatutotempore, confeflusfneris S neque hujusconccl Bonis
fiduciafueris inconfitcndo negligentior. Pr» Indulgentiisautcm Sutiooum
luflicit, tecflc inflatu Gratiz ; quz omniadillinclius dicuntur inrr.it Buita
CnttUtt . la Notaobiter, ubicumqueinconcefllonccujufcunque Indul- gcntixdicitur
(ttnftfit vtltnuriti : ftnttnftffi% fjfctntriti ) fuf- hcere lolam contritionem
, ut tenet cum aliis Suir.iiff 6j . ftd.^.r». 10. apud de Lugo 1 1. » 94.
idprobabile exiftimantem; quamvts rcfragentur Cajeunus, &altiapud eundem,
qui inhac form* IniulgentUi ? e> nbi in Sttttt. ftfn . 6 T Nquiresfecund6:
quandoPontifex foncedit Indulgentiam X proaliquodiefeftivofubbac, vellimiliforma
: aui ttaftfi^ e> ttmmnnitati taltm EttUfiam vifitant , IntrerUnr
Uiulgentiam flenariam, inauires inquam , quando communjcandum r namin
hacconceffionisformanonefle neceflarium, Communionem fie-
rimeademEcclefiaviGtanda, manifeflumefl, quiaid nonimpo- nitnr. Dico (inhat)
naminCommunionegenerali, quzGngu- lis mcnfibus celcbratur 1 Patribus Socieutis
Jcfu, Cornmunionem inus EcdeGis, inquibus, fcupro quibus publicatur Indulgen-
tia, fierioportet, quu, utpatct exBrcvi Pontificio, Gc edicit Pontifex. 7 Sed
jam refpondeo verbis Portellz verht iniulgemUmM.j. U (ait) qni vifitat taltm
EtcUfiam , fi fni* ttnftffui , & ctmmnnieaemt anatnar antt iitiui , ntn
hahet mtrtaltm eulfam , lucratur in- inlgtntUm. Ita C"omitolus(!.i
.rtff.mir.1.^9. HzcPortelU. 0 AdComitolum autem, apud querahujus decifionis
plures habesrationes, ilU eft przcipua, quUfinis concedentis Indul- gentiaseft,
utPideles in ilatuGratiz, &bene przparati vifi- tentEcclcfiamilUro.
&ibidemorent; at confeflus, &commu- nicatusantepaucosdies,
fuppoGtoquodGt inGratU, (atisvide- turlcrundum humanam cooditionem przptratus,
ergo&c lu Comitolus, nounsidetUralocamhabere, uraetfi quandocom- municavit,
oullam conGderationcm fecerit de IndulgentU UU confequenda. Additctiamde Lugo
Hff.z7.it fctnit.nMm.9i.ciaia. doGcdicitur ( etaftffi, &etmmmnitati ) unam
Communionem fa«arapofle Infervirenro acquirendis pluribm " * T»mh. ia
rraetft. Eecltf. Dt Ctmmunient tmfart fubtiii l <nive rfalii . 1} TNquires
quint6 : quandonam eft exhibenda A tempore Jubilzi univerfalis? Refp.
certumeflcintenorejubilzi, quodfolet Pontifex con- cedereper univerfam
Ecclefiam facienti quzdam pia openabipfb injunclainprima, veliecunda hebdomada,
Communionem ex» hiberipoflcinquocunquedic hcbdoroadz, quam aflumisad In-
dulgentiamPlenariamacquirendam, quU id manifeflc iblet ap- pooerc Pontifex . 14
Atdiflkulusnonexiguaolimerat, anqui inprimahcbdo-
madae.g.voluifletlucrariloduIgentUm, potuiflet communicarc in
Dominicafupervcnientcaddidaro hebdomadam, quzDomi- nicanonjampertinet ad
hebdomadam przcedentem , (ed ad fe- quentem; ficutietiam, anquivoluiflet
Indulgcntiam lucrari in didla hebdomada fecunda, coramunicarepotuiflet in Gmili
Domi- nica, fuperveoiente ad hanc fecundam hcbdomadam, quando
Umfupponiturexpiraflejubilzum, quodcrataddiaum ad prece- dcntem hebdomadam :
olim, inquam, non exigua erat difikul- us; hodie
ver6inejufmodiuniverlalibusJubilcisjamfoIctPonti- fexdedarare, Coramunionem
pofle fieriin Dominica proxinu lequenti, quamvisfit eitra hebdomadam
preccdcntem: quare hacderenihU preterei dicendum occurrit. Solumadverte. in
Jubileisiopofterumcmanandis, debcrefemperprc oculishaberi corumtenorcmi
&juxuillumoperari. 1 j Illud hac occafione non elt pre term ittcnd u m:q ua
ndoqui dem inhacformajubilciuniverialisioletdici, ntquiUlud lucrarive- lit,
debeat, premiflaConfcflione, communicare, an CqnfefCo litneceiUrialneo, qui
cognoicit, ienon habere confcicntiam peccatimorulis/ 16 Refpondet Sanch. lih.ZM
matrimtn. iiffnt.x j. aliique apud Dian. fart.l.traltatM BnU.Crmejreftl.107.
inhac forma Jubilei , quadicitur {prtmiffa Ceuftffumt)
Confcflionemefleunumexope- ribusinjuDClis, atqueadeoilUraefleneceflariaraad
Jubilcum ac- quirendum . Suarezver6apud de Lugoi* Parnittmt.diffnt.z7.nnm. 100.
cum aliis mulcis, neceflariam noo eile , aflirmant, quU ufusEcclefie efl,
utquandoipfaprccipitConfeflionem pcccato- rum , intdligaturdc
Confelltoneraortalium, ut acciditin pre- ceptodeConieflioneannua: ficutienim
nominepeccati fimplici- lUpcrConfcllioncm pcccatorum in- F ttlll- Digitized by
Google V 8o Tra&atus Tertius. tellieltorConfeflio aoruliam. Adde,
Confeflionem folfimvi- denprzcipi, utbomopooiturin GratU: atquipeccato mortali
caret, inGritiaefl; ergo&c. Uttiqucopinioeft probabilis; U- cctilUSaneh.
UncGttutior. . ,, , 17 Hioefic, utmult6minusrequiraturConfctlioadlucrandira
lodulgentiam Communionis generalif , quam nuper innuirous, sumintenore
conceflionis hujul Indulgentiz nulli fit mentio CoofefTionii, fed folum
Comrounionis: quare tunc folum crit ConfefTioneceflarU, quandoquiteftinmoruli
peccato, ut per ilUmpooaturinfiatuGratiat, qu* Gmpliciter eft (ut nimisfepe
dizirausj «dacqr utiliitr mfflitttmr fivt i fivt fro dtfmmattf fti,
utillaCommunione» ttoquamoperatiooe virtuosipera&i , illiamimzapplicctor ez
theuuro meritorum cjufdem Chrtfti , quaorimfuracitadurisfacliooenipceoz» quatn
illaanima debec profuisculpis. 24 Hacceft fumma hujiu dothioz. Qrterim legant
euriofi Theophilum Rayoaudum, quiinopufc.quod infcribit, Emrfm- fuUris
dtCemmunjtint frtmtrtuix t^tnd*, aflerit, populi crrorcm efle»
SacrameottlemEuchariftiam fumercproaoimabus Purga- torii. Ratiooesejusprzcipuz
funttres. Prima, quia ejufmodi ulusnonfuit inEcclei». Secunda, quiaSacramenta
luntioftitu- ta, utmedicinaaniroz, quzimmznenteropcrintur, nonautein
trmfeunteradalios. Tertiiprzfertim, quia Euchariftia cft in- ilituupermodum
manducationis, perquam non nutritur, nifi iucans. 1* INquiresfezto,
aDCoromunioiFideli fufcepu proanima- 1 butPurgatorii, veleciim provivis
Fidclibus, proGt illu in aJiquo? 19 Refp. cVquidem przmittendnm primd, quidGt
caufaxe Graiiamezopere operato, &quidezopere operantii. Caulare
Gratiaroezopereoperato, eft, illam cauUreez vi inftitutionis Chrifli,
quzitaefficazeft, utinfallibiliteridemChriftusDomi- nuscauietinhoraine
bcnidifpoGiodictam Gratum (acramenta- lem, &fuosetTe<3us. Caufareautem
Gratiamezopere operan- tif, eft, cauUre illamez vidifpoGtionis ipfius hominis,
qui eft operans, feu(ufcipiensSacramenta. Qjarc,quindoquise.g.fa- cramentaliteT
abfolvituripeccatis , cum Ctbeiiedilpofitus,acci- pitiniallibiliterGratiamezvi
inftitutionisChrifti : Ecceopus o- peratura, Acc ipit item aliquid
Gratizfalterodecongruopropter difpofitionem bonamquamaffcrt ,
quzquandoquidembooa,lau- dabiliseft, &fuoprcemiodigna: EcceopusopcrantU. 10
Przmitteodum (iecundo . Omnisbonaaciio inhomine ezi-
frenteinGratiatriaemolumenu, feufructusaffert.- meritumde condigno,
(atisficlionem , & impctrationem ; quamimpetratio- nemaliqui vocant
meritumde congruo, id eft, cz liberalitate coogruaDei. SicSacrificiumMiflz,
timtJL proquocelebratur, eftmeritoriumdecondignoilicujusgradusGratUc&confequen-
terGloriz: eftiterafatisUfloriumpropcenis, quasforte obtuas
jamremiflasculpastudebes: itquc hincfatisficlionerapotes pro aliisFidelibui,
fiveviris, fivedcfunclis offerreDeo, aamprat- dictummeritumfempercfttuura. nec
transferri inalios poteft . DeniqueidcmSacrificium itccclebratum, ell
impctratorium , quiapotesperilludimpetrare iDciliberalitate, & mifericordia
aliquid, fivetibi, CvealiU.proquibusimpetrarcintetvdisiDeo: l, quamvis cafit ez
libenliuteDei, iliqui cm, aliquiumen fallibilem. LegeBellarm. dt Indu!gttit.t.lAjt^.
zt HisittrudiMinervadelibatU» refpondeoadquaeGtumcum diftinctiooe:
Geoiminquiris.aoipiaCommunio» ut eft receptio,
feuroandacatioprzciseEucbarilliz, fcu, uteftreceptio Sicra- menti,
poflitapplicariproanimabusPurgatorii, uteitoput ope- ritum, certum vidctur,
noopoftcillis animabus, necvivis Fi- detibuscum illorum utilitateappliciri ,
nec folum quoad iructum meriti, quod futdiciumeft) transferri inaiium nequit,
fed nec quoad(atisfaCtionem,& impctntioncni. Ra(iocft,quiafruclum Communioni*,
Gcut&aliorum Sacramentoruin promilit Chri- ilusDominusiUarecipicnti:
rccipitautem folusilla, qui Sacra- mentumfumit; undentmopotcftbaptizariproalio,
nullus con- firmariproalio, &c. Quarcnec ulluscommunicare, feurecipe-
reEuchariftiam, ut Sacnmentum, poteft pro alio; (icuti oon
poteftquismanducircpaacm ( adcujusfimilitudinemeftinftituta Communio) proalio,
atqueadc6iiecproanimabus Purgitorii . Non Gcjejuniuroe.g.eleemofyna ,
&fimilesbonz actioncs; has enimpoteft quiscxhibcrc proiliU, illiique prodeflc»
finoo ad meritum, certeadfitisficlionem, & irapetrationcm . Ejufmo-
dietiimmaximdcftccdcmEuchiriftii, utSacrificium inMifla , hocenimcflc
(itisfatlorium etiam, & impetratorium pro aliis fidqueezvoluntateChrifti)
dcfinitum eft ez Apoftolorum tra- ditioneinTrident./>/.z».».a. aa
AtveroGiuquiras, anCommunio, utopusoperantis,pof- (Stutiliterapplicari pro
(atisfa£)ionc pcenarum, quas defuncii , velviviFidclcsdcbcanr,
utetiampermodumimpetrationU? di- co, ccrtumefle, quodpofltt. Ratioeft, quu in
Commuoiooe adfunt, (euintcrmilcentur roultzacliones bonzezparte com-
leuoperantis; necfolumillz, quzprzccdunt, & XJ VeriimTho. llurtiius
p.i.r,f.tr.uii rtf.u. acriter infurgit contradictum Thcophilum. ejufdemque
rationibus(atis pluri- bus refpondere conatur 1 fed certe tandem fe reducit ad
opus ope- ratumimpropriediaum, quodfortafsenihildiffertaboperantis. Sed cum hzc
ad noftrum inftitutum non pertincant , Utius hic ez- Dt iafirmi 16 T
Nquiresfeptimo: SiquUinfirmus decumbat incubiculo a. X
liquantulumdiftantciloco, ubieft Oratorium privilega- tum,
&ubiiacrificiuroMiflzcelebratur; fiinfirmus, ioquam ,
velitezdevotionecommuoicare ( non jam per Viaticum ; ad hoc enim fcimus deberc
interccdere liceotiim Parochi ) poteritneSa- cerdoi, auiibicelebrat, deferre ad
infirmumcjufmodi facram Hofliam deccntcr fociaum, tranfeuodo per unum,
alterumve cubiculum. feupcrauUmintermedUmintcrleclura infirmi, & Oratoriumr
27 Refp.bacdedubiutiooecoofultifuperiores ime, negave- runtaliquiez
nottraSocieutedocli Theologi . Ratio fuit, quia in- terveniretuncdebuifletproceftio,
feudeductioSaodxirTimt ad lo- cumalium, adquodrequiricurlicentu Epi(copi,
vcIejufVica- rii: privilegiumautcmconceflumi Pontifice fimilibuiOratoriis
indufgetquidcm, utaliisdizimus, ineodem Oratorio commu-
nicarepofleprivllegiatum, fed nihiliddit, anidpoflitfieriioaLo
cubiculodiftante, licetcubiculumfitineademdomo . a8 Hzcolimdictafunt;
fedegonuoc, rediligenterezpenfa , adidpropendeo, utniliinaliquaDirrceGexprcfla
prohibitio ha- beitur, facileconceftcrim; nequeenimilUeftProcefliopublic», quzpertincatadEpifcopum
; immo nec eft Proceflio ; hzcenim involvit quafdam folemniutef , &
czrcmonias , quz longe abfuot icafupropoGto. PrzfumaturigiturOrdioariiconlenfus
(pofito, quodisneceflariuseflct) & fiatid prudcnter, hoceft,parce, &
per intervafta, utficinbrmusfacramCoromunionem appetens , luadevotione non
dcfraudetur ; quemadmodumzgroti Religiofi prAftrvtt m , C> mutmmU} 19 Jf
Nquiresodlav6: cumSacraEuchariftiapariat infufripie Communioncm;
verumetUmquztunt ioipUEu- charhiizreceptione: in qua rcccptioncadcft reverentia
ezhibiu icommunicanteipfiChrittoDominonoftro, adett voluntashofpi-
uodiDeuminanima, adeftdefiderium illipUccndi, &Gmilef :
quzctimfintinformaucchariute, quamtunc communicans ha- bet,
auclzetiaraezprzfentiaDomini, non pollunt non efle ad- modumbonz,
&laudabiles, & conlequcnter eruot fatisfacio- riz, &impetratoriz,
ficuticeterz aflionesbooz, & aliquao- domaeis, quimaliz.
a^QuartdoergoSumoTusPootifez perCommuntooemiFideli-
businaTiquaEccIeGaezhibiumcoDcedit, pofle liberari animam ez Purgatorio ; oon
profitctur t CoramuoionemilUmapplicariez opercoperatoUUaaimz; fcd lolum vult
Unquam VicariusChri. tcillam ( Unquam proprium effefium) Gratrje 1 tam;
przfervatneimortalibusetiamcommitteodis ? 30 Relp. fancprarfervat,
utdocctTridcnt./>/.i j.r.i. Satr»- mtntum itt iutbtirifiit (iit; qutd
fumimat, t»nqu*m*nti.\. : ,mt qu* Ithtrtmur m tulfis quciidiuui , ej" *
ftctalii mortaiibus frtftr- vimur. Etquidcmmeritd ilcdicituri Trideotino ( quod
iaem eft, acdicere, iSpirituSanclo:) quUEuchariftia inftitataeft i Chrifto
Domino , unquamcibus,&potusfpiritualif . Sicutiigi-
turhiviumconfcrvanttcmporalcrn, iu vitamlpiritualem coo- iervatEucharittia;
hocenimeft, prztcrvarcipeccatit mortali- but , quorumnaturacft, utrepcllant
Gratiam, (ieuDei amici- tiam, quzeft viuipiritualisanimc. 31 Inhoc, quodhadenut
dizimus, omncs Theologi coove- niunt; liedquomodoid fiit, nonconveniuot omoet :
cum prc> fettim ezperiamur io dies , eos , qui Comm unionem fuiceperunc,
imm6 &qui frequenuruot , ac irequeounc, taciie ia peccau morulia prolabi.
jxAjojEuclmiftUmezopereoperatoprcfervarequidemipec-
catitroorulibusemcacitcr,& iofaUibrliter.lcdezpartci^fius Dei, coprorlut
modo,quoS.Paulus«i Timtth.itatt.i. qu6d Dtmivuit, tmmttbtmimts fmlvts ftri:
quam volunutem multiDD. imtrm&mt. dtvtlmmimtt Dtidoctat, efleefficaccm,
fednonabfolute, verum conditiooate, idcft, e.xparteipfiusDei,
Gtamenhomocoopere- tur . Quaredignccomraunicanti,dum Deas confertGratic fancli-
ficantisaugmentum, Gmuldateidcmjusrccipiendi, feuhabeadi ab codem Deo auzUU , opportuoo
temporc, quibus reGftere homo poflit tenutionibus , inducentibus ad peccatum
morule : quod j ineoconGftit, quddDeusez vi fuc proroiflioois habeatquar
obligatioocm , talia conferendi auxilia ,ad que obtinenda,eft L_, liarimodoez
viCommunionisperactcFideIishomodifpoGtus,qui- busipicFidclU prcfcrvabituri
peccatis morulibus » Galias non uigitizGu oy Google De Tertio Ecclefiae
Pricepto. 8r feMct, fau per ipfu m nonfteterit. N eque gratishoc docemus ,
qmaidnojdocctmodoallatum Tridcntioum in ilfis vcrbi» ( f*r colligitnrex diuis
verbis frifnvtt n 9! T Nquires nono : anquoddiximus de X cendum Gtde
vcnialibus? Rcipondeo, laneidem, quiaii Tridentini. 34 Hocigitur majore
difcuflione non indiget. lllud indiget certe, anexopereoperato, ideftex
viipfiusCommunionis, »b- ltrabendoab opereoperantij, ideft abftrahendoab
aclibus bonit aliisipfiuscommunicaotis i EucharifliaiFidelibusinftatuGratie
conllitutisfufcepca, deleatiplisculpasveniales antecommiflas t 25 Rclpondeo,
deleri venialia exvi Communionis ex opere cperato, merit6luftinetS.Thom.Vafq.Gafp.Hurt.
aliiquecum Leand. diSmr^mtb. d,ff.ii.*mifl.t. nam ficutiDeus voluit Gra- tiae,
quzrecipiturperBaptilroum, adjungerehocprivilegium ,
uipcripfumremittanturexopere operaco peccauomnia, etiam morulia , ita valde
probabilc ell , ut dc vcnialium remi flione idcm dicendumfitper
Eucharifliaefufceptionem; cumenim Euchari- fiia non retnittat per fe
peccaamortalia, quia, utinfuperioribus diclumeft» ipuelt Sacramentum vivorum,
laltem fentiencrum eft, quodremiitttculpMvenialet. ldquoidirecte videtuxdixil-
feTridentinum inpraecitatisTerbis ( *m* libtrtmmr mtntft, f »• nem ficuti ex eo
quod viSacramenti Posnitentieremittitur pec- catum mortale, colliguot
communiter Theologi , non lolum pornam aecernam peccato mortali debitamcommuuri
in tempora- iem, vcrumetiam aliquid ipfiuspcenac tcmporalis remiuiex vi
diUiSacramcnti Pcenitentist , atqucadeo exopcrc opcrato; itt exeo qu6d a
Tridencinodicitur, perEucharilliamrcmitticuU pasvenialet, dicendumerit ,
perillametiamrernitti aliquamfal- teinpartempcenztemporalis; ouxculpx
venialidebetur. Etla- nemerico; namvaldecongruumelt, utdeturexcellcotillimoSa-
cramentoexopereoperatoid, quod Sacramcnto Pceniicnticcon- Legede Lugo/.r. &
Dclgadillo/<w» kmmfJm^j, An Sttttdii iktns mmimi, dmm ti frrigit Eutbnriflinm
, m iffmm txpta,, itm, fmb vtfptrm, (u bi*mfit*ribmt dtnmui*mUii Ovum,
tidinnit. ) 36 NonigiturfequimuropinionemS.Bonavent. alioruraquca.-
pudeundcmLeandrum, dicentium, Euchar. tblum delere ve- nialia,
quiaexciutfervoremcharitatis, qu.ohomodifpooitfeper propriam operationcm ad
remiflionem venialium; oon, inquam hos fequimur , quia fic non delerentur culpz
vcniales ab Euchari- ftia, utloquicurTridencinum, fcd peractusaliquos,
adquosex- ciureturhomoperillam: quodcertccflecdicere, antidoturn ve>
nialiumeflepotiusaUus noftros, quim Euchariftiam. n Connm.exOtechifmoRom.
ficdicente. Rtmuti ftr Em- thnrifiuum, & tmdtamri ttviir* fittm*t <jha
vtmnlin dui ftitnt , u*n ft , *u*d dmbitmi dtbtnt \ quimndmidum , ijmd inmnti
tnttrit Vi quitidit dttrnbitur iatorftrt nnimmuinm^ ntdtftrit, fnnUtim nd- slit
9 rtfiti nntmrnti nlimmti (intimut . \i Subinquires: omnelne culpas veniales,
analiquas bntiim remittitSacra Communio ? <j Relp. omnes, etiamfi
illarumquis non recordctur , velab iUis praelcindat , modoumendeiis non habcat
compLacentiam , tiveaUualem, five virtualem . IuS.Tho.ValqJriurud.aliiq;apud
cundemLeandrum. Quareper Euchariltiz lolamdignam iuro-
ptionemlinealiadilpofitionc omnesvenialesculpz (lideiis non complaceas)
delentur illius virtute. lllaauccm, dequibushabes complaceotiam ,
exeaCommunioneidedoon rcmiccuntur, quia nunquamremittipoteftculpa,
dumculpacommittiturjicommit- citurauccmculpa, dum homocftinejuscomplacentia,
utomnes Tbcologi advertuoc m trM Pttnit. £m id dt fan* } . 40 f Nquiresdecimo,
anSuroptioEuchatifticficutdelet X diUo culpas veoiales; ita deleac, feu
remiccat pc temporalem, quae, remillovcnialiquoadculpam, lolvcnda re- liatinhac
viu, vel in Purgatorio ? 4t Rcfp. utidintclligas, fciendumeft, efte aliquos
Thcolo- gos, quipucant, maculam, feuculpam venialium dlcquid di-
verlumapoenaipGmaculzdebica; iuut culpavenialis confiftat inquadammodica (
utfic modo noftro loquamur ) dilplicentia Dei, hoccft, venialisculpaGttalis,
ucliinDcum cadcrcdilpii- centiapoflct, aliquamodica ineum caderetcx dictatua
veniali culpa ; 1 unde deinde coniurgit in te venialiter peccantc dcpuutio,
ieuobligatioadunum, veltanumpoenam fubeuodam. 41 Aliqui verdpuunt,
noneflequiddivcrfum, fcdpcccatam venialeconiiltereioluminditta deputationc, feu
obligationc ad przdiuampcenam temporalem folvendam, quain obligationetn
vocaniTheologi Rintnm . Utrofquc Thcologos loqui probabilitcr, ait Scotus apud
Delgad illo d* Kmbx.i 1 .* n. 5 j . 43 Hispofitisinpofteriorihacfententia.
dcleriex opereope- rato, & immediate pcenam peccaci venialisper Eucbarilliam
, aoololum, uc illaclt Sacrincium, fcd ut Sacrameotum, clare iequitur;
fieoimculpavcnialis confiliitlolum inobligacione ad pcenam, utealeatenciapuut;
Eucharillia autem , ucuiimod6 m.ii. didumeft, dcletipfamculpam, delebitiplam
posnam, in quafolaconliftit venialisculpa . In priore aucem fencencia mjjor
cftdifficulcas: oam, cumculpa, cC obligatio pcenzfint divcr- i«, poteric
Euchariftiadelerc culparo; 44 NihilomiausQtis probabiliter etiam in ea priore
fcnten- ciadicendumeltcum Deigadillo/y. 8c atmdeLugo dtEmb.diff. 1 £.n.98.
perEuchariftiaelumptionemremitri exopereoperatoa- liquamparterodiuaepcenz.
Ratiocft, quiaduraTrid./^.docet •blolute, nosperEucbariftiam liberarilculpU 1
innucrevidetur, remitti etiaraaliquam partem Tnmb. di Prutft. Ettlif. . Titius
Sacerdos, dum fceminz, quamaliundciciebat, aliosturpiter .7— Jt.l l"- . I
',. V ., r. I [OCminZ, quam rlllUIIUC >V.IEUai , JU.n iui . r. 1 1
admilifleindomumfuam, dixitfubmiflavoce, utcumlub vefpe- rudomiexpeuarec.
ExpeUavic, aperuicjanuam, dcliUumque lubfeqDutolh fuit . Porr6poftatiquot dies
voluicContelTioticS*. cramenuli luum peccacum mulierexpiarc ; fcd Confeflor
dubita- reincepit, an hoc facrilcgii delidum efletlnquifitoribus denua- ciandum
. Inquiresergoquid Itatueitdum ? 46 Relp. Utplaniusid decernatur, fupponendum
efl ex ilU celcbri, przfcrtimver6Grcg. XV. Ccmftitut.perqiumobligan-
turpoenitentes, Gvemarcs, fivefaeminae folliciucz inContel- fione,
denunciareConfeiiariumSacrisInquiGtoribus, nalcidua* dubitationcs ,
Gmilespropofitocafui. Prima cft, aoli Confefla-
riusdicatiaConfeflioBeptenitcnti: htdii dtmi tut m* txftatt B fmm
tmmtttumnU»*mutmrmtd* rtntn Itvtt momtmi; anhaec, in- quam,
(itcenfendafoIlicitatiodenuncianHa? Cul dubiutioni rc-
IpondetBordonusinlib.quem inlcribit, SacrumTribunalr.aa.n. 54. hzcverba dcfe
nonfignificarc lollicitttionem, fcd coruui tenfumcolligendumeilecxtraUatu,
quemConfeflariushabct iiv domo pcenitentis ', fienimmulicrem
ibihoneltealloquacur, nulla eltfollicicacio, nec denunciandi obligacio,- (i
Itttcni roulicrcm provocctadinboflefta , criclulliciutiodenuncianda. Du.is
huius dodrinae rationet aftert . Primam, quia in diUa Grc^orii Buila
prarcipitur, dcnuncuri Confcflarium , qui pcenitentcm five in
acluSacramenulisConfeilionis, fiveanteipfatn, Gvcpoft imme> diatelollkiut,-
namquamvisincalu, dc quo loquimur, provo- cetConfeftariutin domo mulicris ,
& nun vidcatur follkiutio 6e- riimmediatepoftCoofclIiooem, nihilomious,
aicBordonus, re- veriimmcdiaCcficinConfeflioue. ciimillalolliciucio dependeat
forraalicerex illocondidlo, quodfaUum cftin Confeflione. Se-
cundaratiomagisconvincenseft, quiain cadem Bulla Gregotii' przcipitur,
Confcflarium illumdenunciari, qui aliquem follici- tatoccafioae,
velpraetexfiiConfcftionis; atqui praedicla verba , de quibus ell noftcr lcrmo ,
i» Confeflionc prxnitcnti dicit , & de- inde domi turpia traUat ; ea , ex
occaGooc, habiuConfeflione , tra- clat , ergo direUeeoncra Bullz przceptum
operatur . 47 Secundadubiutioeft, an (iclolliciucio Sacris Inquifitori-
busdenuncianda ineocalii, quoConfeflarius dcc charcam, leu
licccrasamacoriasfigillomuniuspoenitcnci, eidcmque dicat, ut illasdomi legac?
48 RelpondecCaftrop./.ijr^.rf,V>.ip^.4. hanc chartztradi-
tioncmcflcquidemcaufamlolliciutionis, nontameticdc follici- utionem,
quiaquandocharutraditur, fosmina nonmovetur ad snalum, ergononfolliciutur;
iollicitatiocnim .lemperimbibere debet pro vocationem ad malum . 49
Confirmaturprirnb, quiaipfapura, ckfolatraditiochirtc, quaeGtinConfciliooc,
oonelt completum dcliclum folliciutio- nis, ergononeritdenunciandus: &
Gcuti per folam vulneratio- nemnonincurriturirresularitas, nifi lcquatur mors,
autmuti- latio, iupermeram, lolamqitcchartztraditionemnoniacurrc- turpocna,
quaerftimpofitaConfcflariis follicitancibut. 50 Connrmaturfecund6, quia,
fidiclamcharcara tux pceni- tenticonfignares, utillarafcrret adallam mulicrem,
tuncdiua tuapcenicensnoaericobligacaad denunciandum, quia ignorat ,
quidinchartacontineatur, iuincafu noftro. jt Sedprofcct6inhocnullo
modoCallropalao confentire pof- fum; licutiJo:Sanch.Diana, Triraarcus. Pcyrinus,
Fagund.ft Bordonus illos cittns, meritooon approoant, quianemo nega- bic,
craditionem illius fcripcurz fadam in ConfelTiwie Sacramen- tali, vel
iramediate poft, vel in loco coofeflioois, peodere ex parce Confcftarii i
Coofellionc , t\ legi 1 poeoicence occafione Con- icilioois fadz . AcGres-XV.
przcipicdenunciare, uCmodddi- ximus, Coofcflarios provocantesad turpia
occaiiooe Cwlcllio* nii; ergo&c. ra AdracionemigicurCaftrop.dic,
illamtraditionem nonfo- lum eflecaulam , fed veram lolliciucionem in Confefliooe
inchoa- tam, cic domi perfcflam . 51 Ad priraam conrirmationem reljponde,
folliciutionem il- laroincipcrcinConfellione quidcm, fed poftd perfici,
idqueoc- caGooe Confellionis , iu mulicris domo. «4 Adfecuodam noneflcmiium,
tuncfcmirtamexaliocapite F a non Digitized by Goo \ Sz TraHatiB Tcrtius.
•onobligari, quiafciiieetneeipfa follichttur , neripiafric, pt fupponiraus,
quidin eacha.ru contineatur, namptri modo, G muiier, cui ad
iplamprovocandamdafafttchtrtt atnatorialegen- dadomi, nihil fciensdeconteotisineacharta.illammuliercora-
burat, certenonobligabiturdenunciare. Vcrum ideftper aeci- dens, quianimirum
nsfcit mulier, nec prudcoter lufpicatur , quid contineat icriptura , ut
fuppouimus . 55 Poft haec fcripta emansvit Decretum Alrx.VH. inquopro- hibenturaltquz
propofitioncs fub cxcnmmunic. latar (eoteotiar. contraeos , qui illtt, ut
probabiles docuerint, & lub pcccato morulirefervatoPontinci,
incurreodoabillis, quieasinpraxim red uxeri nt , inter quas m,6. bxc propofi
tio damna tur : CtmfcjftriMi, fmiim SacrmmfttliCtnftflitnt tribnic fttntt.nti
ch*rtim , fcjita If- i'»d*m , iafu »d Vtwtrtm imtitmt , m*m etmfttut ftUutttft
imC'»- ftffient, mc ftatnd* mtm tfi dtmttmt immdmi . Refp.nuocadcafumpropoutom:
faoe ei vi verborum (»»«- ftSmdtmi&t,) fubfcquutoibidelicto,
forctdenunciandahccfol- licitatio; namfaclaelt occafionc Sacramenti; tamcnquia
Bullse IH»tif.folumdenunciandami^iPiuot(olliciutionetn, fit in ConfcJIiooe ,
feu inadmmiflrttioneSacTiiri. Ptrnit feloccaCo- Jieillios. titdar£patet
Jegentibus Bullas, ubinulla prorfus fit rnentioalteriiMSKrtmenti,
nifiPcenitentrje-, ideoTitii provoca- tio factt ad peccatum in adm iniflratiooe
Euchariftiar. non efl necef- (anolnquiijtoribus denunciaada. Dico, ntctfiru,
namfieadenuncietur, dicitprobabilitercum Pe«naCaflrop./.r.»«»S.6. obfteulutem
gcneralemlnquifitoribat dauro .cognofccndi de hatrefi
lufpeflos,poffeeoscoriofeercde iis folliciutiombusad
turpiatstiisinadminirtratione aliorum Sacra- mentorum, immoeodero modoadalia
peccata, e.g. ad furturh ttc.iaais mConfeffione; naraquamvit dittatBullae
femper lo- quaoturdeprovocationibusadreivenereas,;cV inconfeflione;t»« menex
didagcn.facultate, etitm poflent Inquifitorescognofcere pro vocantcs in conf.
ad alia peccatt , fi deferantur i Fidelibus . Haec ex Calfrop. quietiamadvertit,
ejufraodi drimqueotw i» alinSaerarocntis, velinConfefl. ad alta peccau , debere
denun- ciariluoSupcriori fecundftm regulas requifius, <Sc oblcrvamiasj
indenuociationefacieoda, utfcilicet delinquens corrigatur, & emendetur,
utdc, inrettmgravi, bonocon PAR E RGO AD TERTIUM ECCLESI^ PRjECEPTUM. DE
EUCHARISTIA. Non Jejuno litore on liceot dtquondo ? N |Era«, atque uberibus
fpicis, ic crebris fcecunda eft literariaproluuonum legcs, Auditores; nimis
enim araiscoerccnt fpatiis, prxfandiargumenu, quitaa- tum, velScriptoram, quos
explicandos lufcipiunt , laudilms, vcl lcientiam , quara detnceps profefluri
i*iint, commendationeconcludunt. Equideraineampedibuslen- temiameo,
opportunameligiproloquendi materiam; cumcru- ditaquarpiam, atqueauditoribus
gratadiflertatio exiis, quae in ejufmodifcieatijepenulocumhabent,
aptcproponitur ; &ine*. dem, quafiinarena, &canip», anteconllitutum
prarliidicm , artificiosc proluditur. Egoigitur,
tratlationemdetenioEcclefieprxcepto, hocefl, dc lutcipienda feriispafchalibus SacraSynaxi,
auditoribus mcis propiiuturus( idquodago, utimei Prardccelloris vefligiis noo
<f ilcedam ,qui primum, & lecundum ejuldem Ecclefia prcccptum
eruditeluperioribustribusannisexplicuit: utinamego eruditio- pe pari ! )ego,
innuam, quid in hac ispientiutn virorum corona prc- fabor ? Ecquzm tevem
velitationem hoc initio lufcipiam, qtiafi i o- lemne
przludjomfutorarumdecilionum , quasconiequenteannoi Summofavente Numine,
moliturus ium.' Eligo de celebriilla quxftioneatiquiddifterere, qucinquirit,
anSacras Euchariftias menl at liceat »1 iquando rideli non iejono naturaliter,
ut loquimur, accurobere? Etquidcmmihinequaquaminftituendus eftlermo ,
anidgraviterargrotanti riceat, lvricaufa Viatici; nequean Sa- cerdoti , quando
facreHoftiat pratconiecrataccopia non luppctit, &aliusSarerdcs :ion acMit
jejunus , quiadaramopcrans, provide- reinfirmodeeodcm Viaticopoftit;
nequeanSacerdotutem ooa jejuno , fi jcjunus non adfit , quando complendum eft
Sacrihcium, celcbrante, medio irtSarro, poft Conlecrationc m deticiente ; nequeanfidclicuicumquenonjcjunoabluincre
lieeatSacrae vifli- mxparticulas, neingruentcHareticorum, vellnhdelium tur- ma,
Santluminman:buscanumdeferatur; noa inquaro, de bi* mihiinftitucnduseftlermo;
harcenimvulgaufunt, &reccntio- rumThcologorumoppugnanteneraioc, facili
negotiooon jeju- nisconccduntur; feddiiceputionoftraineoverlabitur, anidem
Concedaturobpericulum,timoremquegravisdedecoris,velnotc/ Ernihiloromusvulgata
itero doflrinaTheologorumeft, etiam tum bcnign^ conccdi: fiquidcm pratcepu piae
MatrisEcclefic non obligant (remotorontcmptu) cumuutopropriac farns; dilpen-
dio; namproptereaSacerMyia, Gdum Sacra libamina peragit ,
recordeturetiamantcOperatoriaverba, fccibum.poturovelum- pfifle, porrdpcrfatad
relrqua; excufabiturenimfatis, fuperque ipracdictopcriculoindedecorisnotsmincidendi.
Ut mtcnrn u- ceamS.Bonaventuram, virum dotlrina , & pieuteprarclarum ,
afterentero, mrhoaumMiftam fempercftci Sacrincante perfi- ciendam,
qoiafertnunquam finetcaodalototetosoitti: adderem ego&fioeirreverentia.
Porro, fiad ultraitem indulgemus, in quotandem dilputationotrra verlabitur?
Ajo, non quidem in expendcodojure, fedinvenandofacto, ooftram etle inpracfenti
qusrftionecollocandaminduftriaro ; omnescnirotcimus, inilante
rraviinfamiarpericnlo, abEccletiaflicisimperiis nequaquamPi- HociEiruragamus.
Etprofrfld (CeWHbus annuentibus) id tura.sbfqueveftumoleftia, Patres, imeerit;
fi un*m, alte- ramq; non infulfam narratiunculam proferam in medium , clc
diffi- cultatesindeemergentesbrevtrelpontionediftolvam. Initiumfk. cioabea,
quam rctert Adamus Tannerus, virSocietttisNoftrar, Theologiae fcicntiHimus
difp.ya.S.n.gi. Jt E»chat,iia. Sacerdosquidam fait)nomineTneophilus, cujufdam
pagi a- nimarum Curator in Svevia , inviuverat ad fcfli vum dedicationit
luzEcclefisediem cohoncftandum, decem, vcl plures Sacerdo- tes,
invicintsOppidis commoranres. Prsefto fuerunt deftinaro die, <5cex
hispoftrcmus, illeadfuit, quialiquibus antediebusi ParochoTheophilorogatus,
acdcfignatusfuerat, utfolemneSa- crutB(MiflimmajoremvulgusappellatJ
confuetoritu , &csntu occurrerKiaddiemfcftivumfrequentipopulo, daret. Verum
is, renonben^intellecla, veldatacfponfionisimmemor, priutquam
ituopagodifcederet, rem Sacraro fuis fccerat parochitnis; reli- qui
ver6Sacerdotes, autidcmegerantinluisquitq; Oppidis, aut exhis nonnullisitinerislutcipien.iicaufaexfuislocisadTheophili
diftaotematdem, SacroMylterio, ealuce,nequaquamoblato,(e commodojentaculo
muniveraot. luquenullus ex Praesbytero- rumnumeroinveniripotuit, qui jeiunusin
tanu folemniutc, po- pulolacrittciuraexpectanti, efletadSacrasprecesritedilpoutus
. Quidergotacfumctl? Tannerus, hisbreviter enarratis, hfcfe- reverbatubnectit.
tnamn, *» ,il*r»m Sactrdstnm h*mi fttniiu »». tMlptuiimhtt twmtmfcuntSmtTmm}
Etprim* relpoodet«.«4. po« tuille, fidcfeclusjc;uniifuiftetoccultuf, quiae
duobusroalis c- ntminuseligeodura**/*.f«*a»»/A;/tt dt mWmmk imi, . Atmi-
nusmalumcenlendumfuiflet, Sacerdotemocculte iniejunum *i Communionemaccedere,
cclebrari . Rclpoodet Iecund6 , fi publicus fuiflet ,ejunii defcclus,
fuifletfatius, uttotuspopulus ( prius tamene luKeftucaolame- doctus)
dimitteretur abfque Milfa, qtrimilla heretah illorum aliquo.quos,
nemineexcepto, noneflcjeiunos, pluribus fefteconftabat. Haecillcapprobaosid ,
quod rcligiofi tiS» Ist, iniuconlulutiooe, decrcverunt. Namfuiteapopulimulri-
tudoclublimilocoadmoniu, Sc inauditoSacrodimifta. Datemihi nunc veniam, Patres,
ut ego vencrabilium iilo- rumSacerdutura, aedociiftimi Tanaeri, bona pace, mets
nu- gas interponam. Equidem, tihodie huiufmodi hxfiutioni intereflem, fuade-
rem, utadaramunusexiisoperaretur, qui, quamvis jejuniutn violaffct, viulia
umenSacriticii liba non pracguftaverat : Etcnim » rnprimis, noo elletullum
timondum lcandalum, ut probi ilri Praisbyteri verebantur, fienim ii
rquemadraodumcairfamdimit- tendi, Sacrihciono» obbxo, populum docuerunt, ficpro
coo- cioneedidiflent, permitti abEccleiia in rariflimo eventu, tart»
vehementihutadjunctisvallato, haoc injejun*libandi ftculutem, certe
benevolentiampotius concepiflcnt Fideles de piseMatris EeclefiSB, « ' uimentum
. Deindeob grave, & pnblicfi fcandalum, quod alia rat ioneeviuri non
datur.lici te tacit Sacruro St«erdos,tametfi non feiun us ,«t poft
Suar.4//>.68./#tf.a.d#£«fA.contraNavarr. traditidemTanner. lf UiuUum.91.
Namisbiindiiikuluwsimpiiipmuj.feTOrieTeliswii- duni detesobflringi: At,
quandonam, reipfa, ciutmodi periculum immineM, nonfcimusoraoes :
&opcro(umlarpeetTc, iddecer- nere, Digitized by Googl De Tertio Ecclefis
Prscepto. 83 dumeltillud» inquominus inlht periculi, utdocet S.Thc .).»
i^unt.ijtdi. minusautcmpcrkulicftilludexcodcmS.Dotiore , ib. quod peninetad
qualiutcm unius, quimquodfpetut ad mul- tos,qui pcccandianfamaccipiant . In
rcautcm , dequ.i loquimur, fi jllamfinceramentepcnfitcmus,
nonpotefteviurigravisfcanda- liperkulum, bocelt, gravis, cV. injulla indignatio
plebisadver- susSacerdotes, gravisobloeutioineufdem,& ndiculadicteria ,
eorumfamara, nonoremq,'lxJentia. Quis,quxio,ii)urbanum ■ llultum vulgus
cottibcrc poflct, quin hoc, velfimilicachinno pe- tulantereffutiret? Him
SattrdttMm intfnvttm'. Him, aued mblli- mtntUtxtmftnmii in ttmftiicentUuo
vtvtiutit & Smtrm Evanfttu timftrantUm fradicantUtvelvtntn , frefinunt nebn
in dimiimfri- fhanii, mfUttii, inheffitiii, in efficinn qmtidii ccmmerantibut !
Ttntant mane, qmi vtlftrt Etettftaftici ftjunii vix ad uncUi fanit ctii,
netfamt dijitntn *m*nd*nt , & btnrgnc fic ntbifcnm attrt jterUntmr.
SilemniSaertneidtfrmndant, mt iffi ctnfnttudint fettmni mani ftn-
tsndineudrframdintmr. Hxc,& his amariora,quisex illoplurium capitum monftro
noo expectabit / Et profeti6 quanti item cltiman- dumeft, &omnin6i
Fidelibusextirpandum labendi illudperi- culum>
eosnimirumaflucfieriadSaccrdotes afpcrnandos, atque ade6 ad eorumcoofilia ,
documenu parvi facienda / Terti6,expendarous , quod idem Tannerus
prudenterdeccr- nit ii.w.oi. cenfetenim, fidiefeftivoNatalisChrifti Dominiunus
dumuxat Sacerdos polifumptum itncdianotlc cibum inaltquo Pagoadeflet,
necaliushaberi, vel conquiri poflet, nullocibore- fedus; cen(et,inquam, iili
non jounolaccre Sicrum eodie Hci-- re. ccritefadum, fiSacruraoperareturadhucfemel
. Detiser- goimmortalis? quodnam grande diicrimenintercedit intcr Sa- crum
neceflariAcelebrandum die Natalis Domini , undeliceat non jejunoliure, &
inter Sacrum (olemne jrelebrandum , dcquolo- quimur , ut idem omnino non liceat
? cum prxfercim hucex mul- tislocis, pagifquemultitudoconfluxerat: ibi in
Natali Domini unius tantiimOppidi populusexpofeebatSacrum. Poflremumargiimentum
ducamuscx paritate cumgraviflimo Decreto Coocil. rrid./ir/f.xj c.7. in quo fic
hahetur . Nullntfibiren- fciui ftctnti mertatii , qumntumvii fibi cmtritni
vidtatur,mbfq;framif- f* Cenftffion* Satramintali , ad Sacram Enchariftiam
atttdtrt andtat , ttUmSattrdetti . guodfiqnii, ntttffitatiurfrnet, anti frivixm
CM ftjfititm ciltbrmvtrit , qmimfrimmmeenfitiatmr. HzcTridcntin.
HicergoinquiruntDottores, & . indigitant eas ncceflitates, in qutbuslieeat,
nonprxmitUlxthalium homologefi, curaContri- tionc Aris intendere : & inter
illas enumerantcum Dian.; j.t r. \ . rf/.o.Trull.&Gariia(contraCalt.
hancveniam darenegantem*. 1 s dt hmh. )eventum illum , quo firnplex Saccrdos ,
hoc elr.etiam nou Parochus , rogetur ab aliis , probum innocentemque Sacerdo-
«em non habentibus , quiipfisremdivmam diefeltivofaciat; ira- m6 ct iam ,
quando ipfc uuus Sacerdos Sacrocarere dcberet . Id e- go,
tefligiishxrensdoiliflimiCaltropalai, nullatenus approbo ; icd non eft hic
decjulmodi icntcntia dilputandi locus . Solum aife- to, eammihiindilceptatione,
quamprai manibus habeo, valde favere ; li enim DotloreJ illi ias cfle ,
affirmaut ; Sacerdoti ablq; mortalium deliflorura Coofcllione, & folum
contritofacrificare, nevelipfe,veialiiSacrocareant,dieiefto; quidni, nosidemnon
jejunoinadjunttismult6gravioribus licere, contendamus/ pec- catori
eniraMiflamcelebrare volenti , Confeflioncm imperat juf- fiodivina ,
quamlTridentinodeclaratamfuilledumtaxat,cc pro- mulgatam, nonver6 inftituum,
fert probabilior Theologorum lcntentia,
cumJe)uniumanteSacriMyfteriifunclioncm,cert6 , &exomniumdocfrina,
lolaimperct Ecclcfia, quz obftringcre nunquamprxlumitur, quando molcftiilima
illa incommoda ur- gcn t , quae in iuperioribus in medium allata funt . Plura
itemcumularem, nifimeorationem vertereadalterura, quodpromifi, exemplura,
temporisanguftiacommunefaccret , quod quidem , dura hanc prolulioncm
antcpaucasdies mediurer, in mentem mihi revocavit rcccns nollroromSaccrdotum
inaugu- ratio. Ecceillud. Quidara,cuinoroeneratNicephoTus, recensSacerdos (Neo-
millamunico vocabulo appellantGrzci, quod etiam nosLatini nonfemelulurpamus;
)Neomilla, inquam,Nicephorus,diu,ct: frequenier in ficco Sacro , ut loquimur,
iaciendo, fe exercuerat, ea (pe , ut
primitiasexacquiliuconfuetudinecxpeditius,c1c lecurius immolaret.
Idempcregitnune illiusdiei, quoprimam Hoftiam Deo erat foleraniter obuturus ,
ac pro more , quem (ervavcrat lu- perioribusdiebus,immemorin(tantiscelebriutis,
ailumpfit,de> glutiitq;grandiorempartkulain noncon(ccratam,idqucpaul6an- te
, quira pullarcntur campanar , ind ices folemnis orficti , ut in illis
rcgionibus mos increbuerat , i Ncomifta decanund i . Ad primum criscarapanzfonitum>advertitoonus
virfuum importuniflimum errorem, erubuit,expalluit,
&forui$eetiimufqueadlacrymas Contriftatusefl. Quidagam/
fecumanimorevolvebat : ,eluggc- flu, morenoftrseLcclefiae, admonituseftpopuks,
jamtum 1 die ret. Teraplumafubreaulxisexornatum, confanguineiinibipre-
ftolantur,domefticiconviviumparaver«nt,Heu!quidcoofiliica- piara /Hxc
oblervabat,cc fimilia . Demum untilper animoledato, lubiit mentem remedium
unicum elucere, confulendi lcilket Pa- trem quendime ooflraSocieute ; cujus noroen
reticet is, iquo,ut moxdicam,reshaecgeftanarratur. Sutiraergoadillumaccurrit,
petiitq;confilium,cui dilerterefpondit Pater, eflePriraitiasina-
imrodieroomnin6differendas. QuantoNeoraUfaedolorijleniu , , Tamb. i, rrtttft.
Ettttf. cogitaripotiut, quamexplicari verbispoteft. Narrationcm hanc,
illiulquePatriidccifionem, licctbrfcviufcule,lctcrt PaterGcor- t iii- Gobat m
Atfti.xbtte fatrificaitinm eafu 1 }. Ego nilulominus mitiorem -lcntcniiam cogor
amplccli i rigoro conlilii illius Patris , Ordinisqiiamvisnoftri, omniri6
recedcns . Exiflimo cnim , fieaadjuncla ( quas circunftantias minus latind
vocamusy adfuerunt, quzinrclatoeventurecrn(ent4ir,culpam
admiflurumncquaquamfuifle oprimum illum virum, fiquamvis
injejunasiSacroMyflcrio nonabflinuiflet . Porr6circunflantiae illx
numerabantur. Prima,Neomiftapcr- honeftr ,ac nobilis erat famiiix . Sccunda ,
error ille, jejuniiq;de- icttusoccultus omnin6 fuit , & uni ipfi foliim
notus . Tertia , illuc convenerant aliunde cognati plurcs . Quaru, paratum
lautum con- vivium. Quiuuconvocuusluerat pro concione popillus, atque
ade6fummi,medii, inrimi, &cum virisnobilcsmatronxad de-
itinatumtemplumfecontulerant. Subiiscircunftantrislicuilleof- fcrri i Neomifta
Sacram Viclimam , tamctfi non jejuno, rood6 vo- bisharclententiaplaceat,
lapientiltimiauditores, puto. Prim6 , quia ex Tannerorood6 habuiraus,licui(le,
diefolemni Dedicationis, ad aram accedere , liocculufuiflet iuiviolatioje-
junii. Quidni igiturfi, inabditiflimo noltri Sacerdotiserrore ,
idemexpixMatrisEecleGx benigniute decernamus? Nonfunc lcpetendxratrones
jamallatx.- vosipfiillachucadvocate. Scd probolecund6,
exgeneralidocumentodeEpkheja, quam poll A riftot. j.f thu.c . 1 o.&
S.Th.#.x. j.96^.6.tradunt ceteri Theo- logi : videlicet , ob vinutem , quam
idem S. Dodor, xquiutem ap- peilat, raseflerecedereabapcrtislegumverbis,
(jquandoidexi- gitbonumcoromune, & 1 utexplicat idem Arillotelei j finnand*
Lrtiilatir adtfftt , h«c made dixifftt : d ixiflet, ioquam, mcntem (uam
ncquaquamtuille, quodlexabipfolauad ejufmodiaclunicxten- dcretur. Jam
lixquoaniinocoocipiamus, NeomiftxgenereNo- bilis, optimifqucmoribusi
acvirrutibusomati, altillimam mo- lelliam,anguliias, prxvifum mentededecus,
ignominicevidcus pcriculum, totiulq;cogoationis triftillimasouerimonias.-
lialio- rum oblocutionesobocutos obverlcmos, fulpicioncs, actemerc coiicepu,
prolauqoejudicia; qu6d Sacerdos ilie Ixierit callita- tcm, qu6din
excommunicationem tuerit prolapius; qu6dirre- gularis,
autaliquoCanonicoimpcdimcnto irretitus. Siitemex- pendamusexpeniarura javturam,
ficonteraptura, fi conviciaad- vcrsusNcomiltam, unquamhominisincautillimi,
cumdebuiilet in tanto negotioeflecautitlimus; li harc, inquam,xqualanccper-
pendamus, certepronunciabiraus, agipublicumbonumpopuli , illudOppidum
incolentis, <|uandodelktaillanecoramitterentur, cautumellet. Sccusperinde,
acpericliureturcommunis utilius, fi lex de reddendodepotito extcndereturad
reltituendum furiofo gladium (quodeftcxcraplumiS.Th.allatum; iu pericliuretur
bonumammarumfrequentiflimxillius multitudinis, fi unuoe- cafiopcccandi, hocelt,
iulpicandi, malediccndi, temeraric ju- dicandi , contumelioseagcodi infrxni
populoextcndi fineremus ; unde ulterius iniero : Si SummusPontifex ioterrogatus
fuiflct, an CanonemiUumexS.Auguibiiodelumptum, txc. itauide d* Conf. dift.t.
relatumdenonluraendaSacraEuchariftia, nifi ijejunis , intero , 1 , inquam , eum
refpon- iurum, necle, necS. Augultinum voluifle unquam, Cauonem illumextendi,
nec aliarn refponlioncm expecfare poflumi pia Summil'ooiiricisprudenria:
quodeftillud Ariftotelis, fi LtgiiU- teradtjftt, hec meda dixijfit. ■
Addooihiiominus, li Sacerdos i!le rccens inauguratus , fuiflct obicurus horao ;
fi multo magis fuifletalieoigena , li non ipieunus,
fedaiiiplurcsprim6crantliuttiri, inque aliumdicm ditferebant primitias,
etiamlijejunii defecUisnullis fuiflet cognitus; hunc proicct6 dicerem
ldeAra,illodie adeunda , cogiure non potuifle:
fiquidemincommoda,quxinhocignotoviroobVenturatiinercs > non
tanticenierenturroomenti, ucanteponi deberenc antiquifli-
mxfanctionideabftinentiacibi, cibo Angelorum prxroitteuda . Sed velaoratioois
contraharous ; ticutinitium hujus prolulio- niscumfineconnectatur, advertite,
ornatidimi Auditores, dif- ficilenequaquameflcinhacquxftione, quidjurislit,
decernerc ; facileenim dccrevirous, inllantededecoris nota, velgravi quo-
piamdilpeodio (iemoto, utfempcr intelligimus , contemptu ) polleconccdi
JejuniololutoCoramunionem. Atquandonam, re ipla, clcutloqui confuevimus ,
defado hxc incommoda immi- neanc, non reiolviraus facile :
idenimexalUcisnarrationibas,6V; ex emergentibus inde oppofitis Docforum
placitis, acrationibus* qursopusiempereft, nonofciunterexpendcre, quimoperofum
litdeliberare, planenoultis. Nam proptcrciThcoiogos Moralis fcientieconfultos ,
prxfer- timillos, quorum indultria, aclblertta, in inflituendis anima-
rumjudicibus, valdedeiudat , utdilficulutesum gravesdiltin- puere , ac definirc
valeant , quando ii ad Confefliones cxpediendat fueriot promotilummo baberiio
pretio, cicmagni fieri ( abfic vcrbo invidia ) ab oronibus roerit6 pcrvelim .
Vos , Adolcfceotes optimi , fi Tvrocinium hu jos fcien tic, pe Moralis
Theologix, ponere decrcviflis: Prxceptorun pe Moralis Theologix, ponere
decreviftis : . Hrorumliminaterite: eos ixpe interrogate : illorum lectionibu»
afliduc, acfrequenterafliflite; ut ad taiitum munus jmplc diflolvendi, boceft
mas^faluus viamdmgcndi, quonullumopus DEQUARTO ECCLESIiEPRiECEPTO, H 0 C E S T
D E JEJUNIO ECCLESIASTICO: Et pcr hanc occafionem dc pcccatis circa cibum ,
& potum . CAPUT PRiyUM. H*rt , & i*MUfl$x fit Jtjmtimm Z«Uf,Aflu»m ) ,'
iicnim, quianoDdumreceperuntBaptitmum, Ecclefiz leeibua non ligantur. collige,
infidelibus, & Cathecumenis pofTe te liciti carncsindiejejunii
Ecclefiallicij quiafictu njncoo- EjuniumEccleGafticum, fiedifiura
addifferentiam pcrarisad peccatura ullum; fieoimilli nonpcccant, carnestunc
liiiutunlis, quodlervari debetadlacramEu- comedcndo, nectupeccabis,
quiillasapponis. IuSanch. /<*. iftiamlulcipiendam, &dequolatediximusan-
Samj^i. Faguod. aiiiquecum Leandro/.;.?^. Jejuniii chanftiL no fuperiore: Jcjunium
, inquam, EcclcOafticum 4 Quzres: ucctncmihipirimodopropinare vroummeofcrvo
uoiverlaliter lumptumeft *tjliHtHtuttipernmfr»itr-
Mahoractanocxco,qu6dipliiexrualcgcilludbibercprohibcatiirf dietmmed»*b Ettltfi*
injiitute , qucra infra declaraturi 1 Relp.nonlicere; quamvisenim ex objecto id
nou Gc pecca- Ellautcmduplicisgeueris; alterura, perquodabliinere tum;
quiavinumbibcreaoncftcontra Dcilegem; taracn, quia
FiJelesdebentacibispcrcandcmEcclcruravctitis, nulloaliori-
ipfcexconlcicutiacrroneapuuiadefle lee,itimuraprzceutum dc gorcfuperaddito,
utlervaturindiebus icrixk-xtz, &Sabbatis
ejujabllinsiiiia,atqueadt-6putat,fegravjterpcccare,illudbibcn-
apudEcclefiamLatinarn, &fcrizquarcz apud EccL iiam Orien- do,
tuinhoccafucoopcrariscumipfius pcccaro. Sicuci, fiChri- taleracuj^lcumque
hcbdomadx intra annum . Alcerum.perquod ftianuspuurctex fuaopinione,
viouinbibcrcindic Jcjuniiexcra abllineredebentacibisquidemabEcclclia
proh;bitis» lcdcuma- comeftioneiu,
cfleproh<bitum,&Umenbiberec;peccacumcoin- liomajoreaddicorigore, hoccil,
cumreftritlione ad uium tan- raitteretex conlciemuerronca iuipfi diJante;
quiaconfcienci» cHproximarcgulaopcrationismalae, vclbooaE, &coolcquenter tu
polles liciti c«m illo cooperari ad bibendura. Ita in catu noftro* cVc.
Dominusergobujufraodi Mahomctano perluadcat, id iplt peccatum non eflc j
namtunc, fimaiKipium confcientiam erro- ncamdcponat , poteritcidcm porrigii
Djraino vinum, fi taraen nondcponat, licitclancnonpoteris. Propter hasrationes
idem diccndumeritderaioiftraoduquibufdamcibis Infidelij quandois putat,
lcpcccare, eoscomedendo, utc.g. quando Judzus vel Purcapuut, lepcccaturum,
ficarnesluillasmanducet, &c.
Lcgiteinl]railiCaramucl.r.i.r<)<«l.A/{ti/.i(.)}S9.quiait,Infide- les
ccncri obedircluisSaperiuribus Eccleliallicis.&Sxcularibus, quandiu
nefciunt , lc errarc ;undeaddit,qu6d fi Mahoroeunus ne-
garctobcdientiaraluoSaccrdotifiiperiori, peccaret proculdubio
mor:aUcer,fimaceriacllccgravis, etiamfi( nonobediendoitliluo iuperiori)
noftroCanonicoJuri, atq.adcdSummoPontificiobe- direc . Ccrtc id non obaliam
ratiouem verum habet, nifi quia tunc hujulraodiMahometanus
contraprupriamconfcientiam (ut eft incalunoflro) opcratetur. Pofthxc
(cripuincidi inVcrricelli tummod6plenamretcdiooem, utfcrvatur indiebus
Quadragefi- mx, & VigiliarumquatuorTemporum. z Porrdcriahic,
quxluutpaflimobvia,fupponendafunt. Pri- m6, przceptum boccfle ab Ecclclia lacum
. Ec quidcm illud de Qiiadrageliinaufqueabinitiozcatis Apollolorura ad
imitationem CnriftiDomini jcjuoantisindelerto, utnotatSanch. /.i CenfiU»- rumt
\ Mt.\. quidquiddicancaliquiinnominati apud Fagund. 4. %ttl.frtftfti.\^.\.
quiajunCi efleprzccpcum divinumaChriflo inllitutum. NequeobAancS.Au&uft.
S.Ambrofius, aliiqueapud eundera, quidicunt, hocprzccptumclicdejuredivino;
funte- nim intclligendi originaliter, quianimirum ad Chrilli Doinini
jmiutionemillud Apoiloliprjrccperunt, quod dcindcJuraCano- nieaconfinnarunt.
Idem prorlusdicdej^iuniis quatuorTempo- rum. Jcjunia ver6Vrigilurum,
&ablliiieiuiaactbisvetitisindic- busferizVi. &Sabbato,
videoturellclolumdeJureCinoniro» dequeantiquaFidcliumconfuetudine.
LcgitcLeauJrum dtjij*- mie tr.4. djff.J .frtftrttm «.« . I 1 Id? Secund6,
lupponendutnert , hocprxccptumperfeobligare lubmortali, ut ipfaFidcliutn puxis,
&fenlusnirois clareoftcn- de Miluonibus/»/.i86. ioaliquomi dic : quidquiddicancCajeunus,
<5caliiquidaro apud Araadzura ln[*nttt. ,nir.d,i,jH»,efref.6. ceneuies , non
cfle raorcale, frangere dj- 6 | Nquircsfecund6: quid dc infantibus, qui funt
illi , quo- *lumjeiunium, nifi quandofraogiturexcontemptu, vclcxino- JL ruraztas
nondum pcrveuitadannura leptimum complc- bedientia: quam umenlcntenciam
retlcidem Amadscusdicic, i tum, quaudo nondurarationisufusillisilluxit?
Valentiavncacitemerariara, «Jcabaliquibus Recentioribuserro- 7
Relp.hosnonligariulloprxccpto Jcjunii, quia przcepu , neam.
LegitePalqualig.rf*/#j«w«</*r.3o. &ibi innumeros DD. cVlcgcsnonlcruntur,
nifi pro utentibus utionc ; uode&latlici- Jilfaravocanies ejufmodi
feotentiam , & metit6 ab Aleundro nia, «SccarnescomeJerciplipofluoc,
eilderaqueea porrigcrepa- VII. daranauroannoi66r. tences,
nucriccfvclicitcvaleot. 4 Tcrti6, quamvismulti puteiit, praeccptum dc Jrjunio
cfle KSubii>quires:quid,fiquisaoce{cptennium( ut nonrar6accidit)
aftirmacivum, mulciauteincfleaegativum; probabilius uraenii
ulurationispotutur?idquodnondifliculcerparentes,iScdomeftici loquuntur,
quidicunt, cflcafiirmativum, ocncgacivumfubdi- pofluntcognofcereex
variisconjeduris, moribulq; ipfiuspueri, verlaconlideratione. Eft
aflirpiativura formalicer, quia totura &pre(erumfiadvertatur,ucisipsudilcernereioterbonu,&inalu.
hocpratceptumintendicprofini; (iquofumunc fpcciera, &for- 0
kcfp.Azor.Villal.TruIl.aliiquccuraLeand. rr.j.d»/>^.<j.sx. mamadusj
aliquidpoiicivum, nempe inaccrationcra carnis fa- huncobligancad
abflinenciaracarnium, vel ladicinioruin dicbus ti>faclionempropeccaco,
&cuuformicatemcumChrillojcjunan- te. Negacivumver6 eit matcrialiter , quia
cjufcuodifinem vult per Ulas negatiooes , idcll, per
negationcmcoracfiioniscarnium, & pernegationem pluriumcomeftionura indic ,
fed folura femel. U4.6. ■ A vetitis (adjcjunium cnimmajorzus xequiritur,
utnonmultd poft diccmus .) Callropalaus ver6,Jo.Sanch. Palqualig. Dianaa-
pudcundemLcandrumprobabile merit6puunt, hosnooobliga- ri,acq;ade6connuracrari
adhuciiuer iDiantes. Ratioefl, quia> lcx Ecclcfiallicafcrtur procis, qui
rcgulaiiter rationisufuro ha- benc, ac proptcreilolumad cos,
quiieptcuniuracorapleverunt. Cu m ergo pcr accidcns u( , & rar6 , qu6d
antei quis ratione pol- leat, dchisnonhabeturratio, lcdcenfenturab Ecclefia
nondum) legitime pnccptorum iplius Ecdefizcapaccs . 10 Quid, fipoll fcpceuniura
complecura rationis ufum quis nondum acquilicrit? Relp.hunc
eflecompuunduminterinfantes,quiaufu<rationis cfl,qui facit,hominem egredi ab
iofaucia,non ver6 merum tempus. 11 Quid, fidehoc, exceJcnceannum fepcimum,
dubitetur» an ulu rationis pcrfcclopotitus fit / Refp.tuncprzfumendumefle,
jamacquiGvifle, quiaprcfura- ptiofolec delumi ex commuoiccr contingentibus,
coramunitcr ti<, !»/.<■. 10. deexcufatisacluri.' licet noUudum iit,
mulubic autcmcontingit, utpoflfeptenniuraquis •cquilierit ufum ratio- alferri,
quzadexculacioaemrererripoflunc, &muluiltic,que nis; atliante,
przfuraenduratunc erit, non acquifivifle, quia adnonobligationera.
communiceraccidic, tuncejufraodiufumnondumadveaitlc. Iu Infidtlt,.&
turttiti. J>afqualig.cumroulcu<tV^i«,></rf.jo. » TNquiresergoprim6,
an hi teneanturlegejejunii? la Illuddemqueooucum Enriq./.i4.e.49-
&Bonac.</<^.i.<tV • J. Refp.Hzreticosteneri, nonverolnfidcles.
Ratioeft.quia /»j.».i j>.6j».S. quando prohibencurova, & laa.nnia, pollc
per ticretici, cumiupponatur efle baptizatos, lubjaccnt przccpcis
altquodcempusp«eri»poIlfeptenniumeaminillrari, quia.quam-
Ecclefiz.icontraver6Iufideles,curanooliiicEcclcfizfubditi,que
tristuocobftrmganturlegibusEcclcfiz, umenzusUlaadhucte- fub}eclioacquincurper
tulceptionemBaDulmi, przccptisEccle- Beranimiumpatetetur,
filHtimetiamlatUiciniisprivuetur;uo- . dc ulisprohibitioclletillisnimis G A P U
T IL Sgf/kmm tfcUt Trttftmm Jqmu, } Liudeft cxculari ajejunio, aliudad illud
noo obligari • Nonobligancurii, quiulisprzcepti nonfuntcapaces, e |E.iiifans,
infidelis&c. Ejccufanturii, quiquamvis cjuscapaces lint,
undepcrfeobligarentur, habent taraen aliquid, undeillis non impucccurcul pa
Jcjunii violatio . Ejulmodi efl e.g. ad ultus in- rirmus, quiproptercircuoftanciam
zgricudinif adjejuniura po- nendumnonadigitur. Nosergo hoccapiteageoiusdc
oonobliza- De Quarto Ecclefia: Praecepto. 85 Equidem U univerlaliter non
concedo, fed foluraquando,vi- gioncprxcipiaur fervari omnia Jejunia
Ecclefiaflica; nifi enim ribuspueriperpenfis,
caprohibitioillisveregraviierelIi.t onero- addaiurfub peccato gravietiampro
adolefcentibus, intelligitur fi, quudfacilius accUitin filiis nobiliura, quimin
rtnlicorura prxceptnmmoreEcclefix. Quod ideraputode(enibus Rclipo- 6liii.
Cshabentibusannoslexagrau. 1 . 14 JNquires quarto, de Amtmttt ptrpttui, C mtm
ptrpttui. ■ M T Nquires tcrtio, deamentibus. Rcfp. Perpetui connume- X ranturcx
probabilifiimalententia cumiofantibusante fe- ptenniuro, atqueadeoeandem ,
quarailli,indulgentiamhabent; liquidcmlexhumajia nunquamiotelligitur dariniG
huroano, & rationabiliroodo. Oico, ptrpitui: nimnonpcrpetui,
quiqueintervallolueis ra- tionis gaudent, connumcrari'debent intercapaces
hujusprxce- pti, ficuticapacesfuntdoli. Etnihilominusex alio capitehis e- dere,
&domeilicicifdemporrigerccarnes, licite pollunt, quia nimirum infirmifunt ,
& carnes concedere iis dcberous , ne ma- gis,
magifquepravihurooresaugeantur,&inUoiacrefcat. Idem meritddicit proptcr
pariutem rationis dcamcntibus inuna lbla matcriaLeander, aliisciutis, rrutpta
Etel.t,.d.i.u.^j. Putri , ftu ndtltfttntti antt vigtfimum primum annum .
habentibusannos viginti unum _ compietos. Refp.
hosquidemobligariadabftinentiamicarnibus, &la_i- cioiisiodiebusvetitis, fed
nonobligari ad jejunandum; haec e- nimluntduoprxcepu, &Eccleluquidem
hosadolelcentes dc- obligavitijcjunio, nein hUimpedireturcurfus crefccndi; atab
abtiinentuprxdiftanotiinveniraus, eos cxeroptos efle . lucom- muniter , &
tra d 1 1 S.Th om.i.t 1 47- *" -4 ■** - ■ ij Neumcnhinccolligas,
adolclcentes prxdi riadjejunia, quxipGraetfortalsevoverunt, velquzcumdifcre-
tioneimpofuitConlcllariusinpaenitentiam; ne,inquam, id col- ligas, bzc enim
luut peculiares obligationes , quas fulcipere num- quampruhibuitEcclcfia,
qucmadmodum noo prohibuit, ne ob devotionemiidemjcjunent. LegeAzorium, Dianam,
& Bol- C um apud Pafqualigu m dtt. 1 47. 16 Subinquircs: cum ccrtum fit,
adolefcentem, qui vigcfi- rnum primura annumcompletinmediae.g. Quadragelima,
obli- gariadlequcntiajejunia, nunvcrb ad prsr ccdentia; an C com- pleatinprjmahoramediznotiisejufdemdiei,
quo adefl przcc- ptum Jejunii, eodemdiejejunareteneatur? 17 Refp. Gcompleat
exeo, quodis natusfit ipfamedia no- iXe , ita ut prima horajam dicla fucrit
termiuuscxtrinfecusfui na- talis, hoccfl, initiodiclzprimzhorx jaroinvencus,
Gtnatus , obligabitur, quiatunc totus dies, cujusinitium dathzc priroa hora,
pcrtinet ad annumaa. tallszutis, in quourget jejunandi przceptum.
AtGcomplcatexeoqu6d natusfitiniplaprimaho- ramedizno_ii, iuutdidlaprima
horalitterminus intrinfccus ortuslui, hocclt, ininitioditlz primxhorx non
invcntus Gt natus, fcdtuncnatusfit, nun obligabitur, quia tuncilla prima hora
pertinet ad complcmen turo intrintecusn anni al.id quo toto» atque adc6 etiam
in hoc complemcnto habetadolelccns ille jus co- medendi. Quare, cum poflit hac
hora plcne comedere, indenonCtiraudanduscoromunirefectione, quzinjejunio
Adtitfctnt dubitmtu dt fum umtt. a_ OUbinquircs tertio : fiomnibus expenfis,
negative dubi- ■3 tem, ancxpleverim Jt.annum, teneornead Jejunia Ec-
clefiallica obfcrvanda? »? Relp. tenonteneri, quialibcrus, quapertotum tcmpus
annicertdgaudes, nonpotcfttollicprxccptodubio, dcquolci- licet nondum conllat ,
quod obligare inceperit . Nam proptcr con- trariararationemfidubltes, an
6o.annosattigeris , qua inxtate eximiturquis, utinfradicemus,
abobligationejcjunii Eccicfia- flici , jejunare teneris , quiaobligatio, qua
toto temporc antccc- dentiligaris , nonpotefl vinciabexcufationeannorum dubia.
I» communinlraafententiacumLeandrorr.t.W/._//^.8.^i J. aliosad- duccnte. atque
aaco ctiam in noc compiemento naoeiauoiciccns ute jus co- medendi. Quare, cum
pofiit hac hora plcne comedere, & de-
indcnonlitiraudanduscoromunirefectione, quzin Jejuniocon ceditur, certclegitime
biscomedetplene, atque adeo adjeju nandum non eft aropliiis aptus. Atquchxc
dcobligatiocrit cla- rior, fiannumii.corapleat hora 1. poft mediam noctein ,
«I}. veH. velcxteris. 18 Similcquidcvenict inlcne. noncnim obligabitur jcjunare
eodie, incujusprima hora intrinfece. attiogit annos-o. idque
-Tproportionaliterfcnibusapplicandara . Adtitfctni Ktii%itfui. 19 Q Ubinquires
fecund6 : adolefcens,finoncomplctovigeCmo O ptimoannofiaiReligiolus,
obligabiturnead Jejuniaindi- flalub mortaliiReligione? namab Ecclelta oon
adllringi jara cetto fcimus, quiactiam ipfi funt in zutecreicente • 10 Refp.
fifintindictafubpcccatogravi, obligaricenlet Bof- fius, id multisrationibus
firmans: & ratio prxcipua cft: quia , quiaflumunt ProfelTionem religiolam,
afluraunt omucs obliga- tioncsilliusRcligionis. IudiciusBoflius tt.}.mtrj,t.zi.
§.i.u. 3. Atque hxc eft communisopinio . VcrumPafqualigus-M-.a;^. ait,
tuncfolum obligaricjufmodi adolelccntem , quandoprzceptum jejunandi cfl
indiCium ctiam proadolelccntibus ; nam fi ponatur unehacciaufula, intelligi im-
pooiadmodum, &menfuram, quibus EccleGa indicerciolet : nzcautemnonincludit
adolelcentcs anteai.annum. Sicuti G quisvoveat jejunare, velfiConfeflarius
imponat Jejunium; nec aliud addat/ tuochoc votura, & hxc pcenitentia
explicatur fub conditionibus, quasfoletEcclefia; iuquaodo Religiofine ma- ioricxplicatione,
quaobligetetiam adolefcentes , indicit fuaje- Junia, hzciuterpretanda funt
raore Ecclefiz , quz, utditlum ett, nonobligatantexi.annum,
quialegesparticulares furaunt menfuram^ & rooduro a lege uni vertali .
Utraque fententia vUe- 11 Hanceandemdo_rinamextende, fiqttaodoinaliquaReli-
Tumt. dt Prtctft. ittitf. I'V'I VII 1114 JUI 1 ■ M U> J V|W vrw -.»-_• ■ ■ '
■ ■ -w « ' Verilm, fi fitmagis probabile, te cxplevifle, condemnatte ad
JejuoiumPafqualigus/«.ai;. quiahzcprobabiliusefl probabih- tasfaai, nonjuris;
atinfactodebctexcipiprobabiliusjudiciutn. Sedexdiaisirae alibi/.t.w
tUtuls.%.§.X.n.ix . colligitur, tenon cllecondemnandum.
VidcaturJo:Saoch_i/>.}.-».49. ij Petes: Quidam rullicusadolcfccns nelciebat,
quot annos agcret, anfcilicet expleveric annumxi. Idcm ignorabat fcnex;
quoadanno$6o. obligabunturnead Jejunium? »6
Refpondeo:liiidemnotitiamluinaulishabereaImnde, vel cxBaptilmooonpotriot, nec
tcftes ullos habcant delua ztate , tuncliat, quod vclipfimet, li fit prudcns,
velConldlanus, vel peritus quifque judicabit moralimodo, habiulcilicet ration«
circunllantiarura, cxquibusipforum ztascolligipotcrt; in hoc cnim cafu aliaro
notitiam habercncquimus, nifiprudentisvinju- dicium. Dumautemhrdiligcntizliunt,
nonobligaremciufmo- dihomincm, quemcxafiieftuidolelccmem cognofco, ad Jcju-
nium; quianondumconftat, qu6disfulubjc_useju(modi prz- ccpto. . Defenibuit fum
critlocnilatcdicenditnfrar.io. "» f X f Ptrtpiniy K«Ji. 17 I Nquiresquint6
: peregrini, fcu advenz, &ii, quin.illK J. bidomiciliumfixum habeot, vocarique
folent vagi , quot modutenenturjejunarc, quando przccptum jejunandicft addi-
ctumloco? namcosomnes obligari ad Jejunia univcrfalainditl* •bEcclcfia,
eiredubiumnonpotelt. jS Relp. quinqucdi—is. Dicoprim6, quandoinlocetuiDo-
micilii, e.g: Panorminon fervaturjejunium deprzcepto, lea fervaturinalio, e.g.
Monregali, tunontencris lervareejulmo- dijejunium, fiibi, hoceft,
Monrcg.ili,fisintraofituperunura» velpaucosdics. quianeminemteneri (lic6tpol_t,
fivelitjfer- varcprxcepu alteriusDiecetis, inquaeft in tranfitu, eft fatis
probabile. LegitcThomam DtVacncdtlmmunituttc.il dub.i. ubi
arfertnovcmrationcsprohacdotlrioa, abftrahendouracn i rna- teriaquntracluum,
qui fempercelebrari dcbent juxta lucoruni confuetudinem.
Quarelicebittibicoracdcre ctiamcarnes ( ied fcmperrcmotofcandalo) &
Pafqualigus quidcm dtt.zoi. dicit , U verumelle, etiamfiper multosdies
ibiconulUs, moddanimum habcas non figendi in eo loco domicilium, fed hoc ccrtc
nimis laxc di_um cft. „ . »9 Dicofecund6, quandoinlocotuioomicilii, e.g. Panormi
fervaturhodiejejunium, hodie autem non fervatur inMonterc- galic.g.
fedfcrvabiturdiefequcnd. fiituo PanormiunoTcrri- torioheriforte egrefluses, non
obligaris hodie iejunarc, quja hodienoncsPanormi; nam generahterablcnsi fuo
Territorio non teneturfervarcftatuuparticulariaulisTerritorii, nififlatu-
ufadlafintpeculLariterproabfentibus, & indiflamateriaconcra- fiuura,
utlaieexpiicatPalqualigus-*/.iii. Nccobligarisdiclc- quentijcjuuareMonregali,
quiaftatut» pcculiariaperegrinus, ut dicluroell,nwnubligaturlcrvare. NecobligaberisPanormi.qui»
diciequentiibi nonjejunatur. Atqueidnonclt fraudarelegera ,
ledejusobligationemetTugcrc, uteffugit.quidifpenUtioncm pe- tit, &obcinet.
Exquapariutediaflaexpctitionc didlxdilpenfa- tionis,
&exallisrationibusuterqHcSanch.Suar.Caflrop. aliique apudPafqualigum-_-.H4.
ideradocent, etiamfiide6cgrediarist utfugias Jcjunium. ..#. $ 0 Dico terti6»fi
hodie egrediaris i loco,e.g.Panormo,ubi hodic fervatur Je junium , perventurus
eodem die in locum , ubi non fcr^ vatur,e.g.inMontemregalem, nonobligariseodemdiead
Tcjuniii, quia ex una parte, ut diclumefl, flatutum peculiare non obligat ex-
trapropriumTerritorium,atque idc6obligatio,quzefl Panormi, in cafu noflro
noneft in Monte regaii , & cx alia parte tuesablens a ci viiate Panormi .
Id autem procedit , ctiamfi io tuo Territorio jejuaeturex vi univerfalis
juriscomraunis . Unde fi in quatuor die- bus anteprimam
Qjadragefimzinveniarisper.tranfitum Mediola- ni,ubi in iis quatuor diebus nun
jcjunatur,potes nS jejunare, & fe- ita quar_j& quinu comederc
cari>cs,quia,cum fis absci i tuo Ter- F 4 rito- 86 Txaaatus ritorio,
aboblicationibus, qufcibivigent, esliber. Etitempo- tes , te velle
conforroarc cum confuetudimbus illius regionis , ubi invcniris.
ExcipiitamenPalqualigusW«.no. Religiolosrumibi confilleiites, tum tranfcuaics,
exeocapite, qu6d Religiofi ha- bentluamCommunitatem, luumquevivcndimorcm,
&con(e- quenter, li inaliquaCommunitatefzculariumabrogatumeltali- quodjus,
noncenfcturabrogatumproipfis. ?t Subinquires, anineocafu, quoPanormic.g.
hodiejeiun»- tur, poflimbodiemanc, c.g. antequam difccdam, tomedcre ,
quandoquidem fum pcrvencuruseodem die in Montem regalem , ubi non jcjunatur,
ocubicgoconformemme reddenduMonrcga- lenfium moribtis , pofTim ;e;onium non
obfervare ? }* Refp. te poflePanormicomedcrecibo«legalcsquinium li- bcc, quia
jejuniumprzcipitur, utfervcturpertotum inteKrum dicmindivifibilicer;
fiergononobligarispropter acccflumad lo- cum Montis regalis per totum dicm
jejunire , liber a jc;unioab(o- luie eris . Ita Thom.Sanch- Iteemtx citmnde .
Dixi (eibtilegmlts) qnianoiipoteriscomcderecarnesPanormi; fiquidem przccptumde
camiumabflincntia eft ncgativum, & violaturroties, quotics. Quareteligat
proquocum^uetempore, quamvisbrevifiimo, quoPanormiexillis. 11
Quodfiponasecontra, Panorminonfcrvariullum jejuni- um, pcrventurusautemfis
vclpere, vel meridie in Montemre- galem, ubi jcjunium fervacur,
pocesccrtecarnibusvcfci Panor- mi; Panormienim, utfupponimus, nonfervatur
jejunium ul- lum. Monrrgalideindeexilloaliocapitepotcs, remoto fcanda- Jo, carnescomedcrc,quiatcadvinam[latutumMonrcj;alcn(ccx
probabiiifentencia, ucjamdiclumcft, nonalficic. Quiddcniquc, fi tu
Panormitanidomicilii diucflifliacivitate Motitisrtgalis. inqua
tudomiciliumfixumnon lubes, &inqua nonfervatur jejunium, perventarus fer6,
vel meridie Panor- mum, intuumfcilicctdomicilium, ubi jcjuniumtcrvatur? 34
RefpondetThom.Sanch. l.t.Dttml.tmf. to. aliiiuecum di- llinctione.
SiinMontcregalinon fregifti jcjunium , obligaberis, Panormumperveniens,
jc;unare. Si fregilli, non olil is-i-eris . Ratioelt, inquit; quia in
pTiorecafuapius cs ad jejunandum . ergodebesPanormiintuo lcilicetdomicilio
illud (ervarc, quod ibi fervandum cx przceptocll . lnpoflcriore autemcalunon es
aptusadponendam remprzecpum, prxcipitur enim ieiunium indivifibiliterper intef.rumdiem,
quoJlcrvari tibiamplius non rl) poliibilc, quiailludjnmfregilli, titlupponimus.
Relpondet vcr6JoannesSanch. difp.s-i ».*. (ive frcgcris, five nonlregeris
ic;unium, tcuon ob!igari; quia quamvis nonfrege- ris, frangereumenpotcras ;
undc non tcncbixis tuncjejunium Ijervarc; erponeque tencl>rris pultci.per
totumillum diem; fi- quidem maudatum jeiunamli rcLpicic intcgrum dicm, &
unum individuum. Hsec JoannesSanchez . Sedomnin6 lcntenti», &
kiflinclioThomaeSanchezeflprxfcreiida . Ncchuicopponasea , quz diximus nwm.i y.
deadolelccntc, & complcntc annum 11. unae.R. horapoftmediamnoctem;
neidopponas, inquam,quia idpropter pietatem Matns Eccletiz pro juvenccrcltente
majo- rcm bcnigniutcm fequi voluimus, quamhic lcqui, ncquaquam deSuimus. U Dicoquarto: fiPanormi intuo Tcrritorio
fervatur jcju- niumpeculiarc, e.g. invigiliaS. Francifeiex vi ftatuti Dieecefij
Pagormiunz, &inalienoTerritorio, e.g. Montisregalis, fer- vatur in codcm
die jejunium peculiareex vi (latuti DireLtfis M< n- tisregalis; litu inalicno
hoc Tejrritorio craiileunterinvciiiaris, nonobligarisprobabiliterjejunare,
quianoncx vi ftatuticuiTer- ritorii, uquidero jamexiltiabillo; necex viftatuti
alieniTerri- torii, quiaibituespercgrinut; ergo&c. Itajo: Sanrhcz leeeei-
tdtjutm.lt. & PafqualigusnVn/.iotf. contra Thom. Sinchcz, a- liolque. $6
Dicoquint6: Vagi , hoceft, qui nulbmcertam habcnt-ha- bitationcm, donec
vagiiunt, non teneUiniut jejunarc inkju- niispeculiaribuscivitatum,
quiajamnonluiicibicommorantes , utfupponimus. Ita JoanncsSanch. «//#•.*//.».
$4. l,alquaJigusi«'i/>. zco. citansLrfliuni, aliolquccontra Thom. Sanchez,
Callrop. Mcrollam, aliolquc, qtiifcnent, vagosobligariiioololutri legi-
busuniverlalibut, utdtiitnus«««M?. vcrumetiimpcculiaribus llatutisillorurn
locorum, mquibus inveniuntur. Cumautemu- trumquelit probabilc, legantur
rationes utrimque allatz apud prardiclos . Ct tlfli uxti* i ttrnihm ditbm
wiitit . $nU *Mim ntmmt nrmi-mi I ¥ Nquiresprim6: quoramnamanimalium
carnesindie Jeju- X nii, aliilqucvetitisdiebuscomedi probibcntur? x Rcip.
AliquimiQuseruditieamregulam rradunt, utprohi- bitse ccnleantur carncs omnium
animalium, quar vivunt cxtra aquaro, Avocantur terrcftria, Sc volatilia .
conccftie ver6 eo- rum, quzinaqua vivunt, cVappellanturaqjiiilia. 5edcertcmi-
nusrefle, nam teftudines, 6c limaces , terrcftres (unt tamen
admittunturindieje;unii, uc habet Azor.Reginal. Booac.alilque Quartus.
cumLnndrotr.sJilp.1.1.9. quiadditetiam loculhf, & ranas . Regulaigitur
illadcbetfic commodius dari, ut prohibitzcen- leantureoruinanimaliumcarnes,
quasconfuetusufns, «5cexifti- matioFidclium proulibus ulurpavit, habito
relpectu ad nLiem intentumabEccleiia, quicf), ut in icjiiniononadhibeantur car-
oes, quzfintalimenta, multumnutrientia, ac muUumrcficicn- tiacorpus.
(^uzaucemanimaliavixlanguinein habcnc, utcftli- rnax,
velquzhabentvaldcfrigiHum, ut clt teftudo , funtquepi- lcc-soinr.es,
quinonmultum nutriunt, propterea imenla jeju- nantiumnonexcluduntur. Concraca,
quz vividum, calidumq; languinem habcnc , quales funt vaccz, bove^, oves,
&c. quia nuCriunt valde, repe!lunturmerit6 1 jr;jnantibus. 1 Hincfi
fortecomedere quisnon horreac fnures, feles, vef- perciliones, equos, canes,
&fimiles, nonumcn eoslicite va- lcbitadmitcereindtebusvetitts, quiaad
limilitudinem eorum , quzprohibcncur, &attcntofineEcclcliz, cum multumhorum
carnesluntnutritivz, etiamiplzprohibiczintelliguntur. Inter
carnesnumerantFigund. Leander, Palqualigus cit. Camaleon- tem,
&lacercasterrcflres, quiacarncifunt, &intcrcarnes in communi
exiftimationecenlcncur. 4 Hincprztcriicorvos, quosvocant, marinos, &
avesom- nes, quznucriuntur in aquis, quamvisfaporempifci» habeant ,
intercarnesprohibitasconnumcraiFagund. prtttfttErtl.^. lib.i. e.i.,mm.9. 5
Contraver6BeltundusLotth./rVrjrj«iii»f.i. afnrmatquaf- damaimcsnafci
inlittoremaris Bononicnlis in Picardiacx lignjg navigiorumputridorom, dequibus
(aic) fnittlim fnitrtajmjli» inttr Mtdittt% anm ftnert f iftiumeffent
ttlkttndty mnin $tnert m- vimm . Infptllm mmtm dtliienttr tmrnm nmtttrm , &
prepriermtitmi . jndmmmmtt tmim g.nere ftjnum ctllttmndmi, ■vtlmdilimd rtdmti ,
tt anid gmmdemnt fmnjnint frigide , ficut pifeti , tentinno mereninT Inmmmii.
Id.etmti fefftnt ttmtdi in 8»mdrntrfimm, fimtiiU pmjfim etmtdmntmr : tfie ,
vtfiitt fint plnmn, ficuri mnmtti ttmflrti, f> fermmmiUii ntn mbfimiltm hmeemnt
: nucmidmedmm , &multi pifttt fimilem figurmm bmbtnt eum multii mn
mmlibnittrreflrihns, nttprefte- rimttrrtfirim \uditmntur. Hzcille. Exqua
doctrinavide, anena- turacarniumexcludendifincCamaleoiites, & lacertz,
&avcs, quznutriunturinaquis, quzmod6«.). Incercaroes funta Fa-
gund.aliifqueconnumcratz. LegitcCotonium m centreverfih hb. 1 .centrev.f} ji.t
. qui mullaejufmodianimalia nataex aquisaffert, quzunquampifceshabencurapud
illas nationes» ubi nafcuntur . Leghcitcm, quzdecarnibusvipeurumdiximus in
Decalogo , mox citando. gfU pmrttt mnimmiimm frehibtmntitt m ditbus vrtitis ? t
/^Mnesnepartesprzdidtorumanimalitim prohibcntur? V-/ Rclp. omnrs,
quzcotiftitutint, & integrant iplum a- nimal; vccitoenim 1II0,
vctancuromnia, quzillttd inCcgrant : quarcproptcrdtctam racionem vctitar ctiani
eruntcartilayines , nervi, languis, jtiscxcarnibus ( uteciamcx
Leandro/.r.<7.7.ole- ra, feu herbzcott.T intpfbjurej mcdulla, laridum,
axuntia , pingucdoanimalium przdictorutn . 7 Quiddepinfcutdineporcina,
igneliquefacla, quo padlovo- catnr lagimrn? Refp. idemdircndumefle,
nrmpcrccenferiintercarnes.quiaj igntsnonmutatilliusnaturam, ficuti necidem
ignis mutat ilfa- rum nuuram, ficoncoquataliascames . 8 Signatetamcndico
(idemditendumeffe) nam quia mod6 do- cuimus,liarinremaximccllcattcndendumufumChriltianorum,
eorumtiucciiftimationcm ; probabileautemapudChriftianos,(a- gimencxlue, leu ex
larido.axuntiaqueporcinis, ignisvi liqur- fadis, interlatticinia numerari
,uiputat LudovicuslCrucc difp. t.c.sJub.t6.dt HuluCrucimtt, Pafqua.liguscum aliisabeodcrnci-
Utisifrr.74- & probabilc itcm eft , numcrari intercames, ucpu-
t*lY*ninc\.dt Prtctpte F.ctl.Al.t j.i.n.10 & Lean.fer/j-.?. jj.cum aliis,
ide6prob»Uileerit, pnfle, &debere fagimen reiicii die- bus
vctantibusliclicinia, & itemprobabile, poflerecipi, falcem
ubicftulisconfuetudoillud recipiendi ; qmmcflein RegnoSici- liz,
tenetDianaf.r./r.9.rf/«/ii. 9 DicJumeltdcptnguedineliquefaclaexporcinis. Quid,
fific liquciailaex a:ipe aliorura animalium, gallinarum, anferum , cervomm,
&finiilium? • 10 Rc'p. non :ntc!ligifalcem in noflro Regno Sieiliz nomine
lacJiciniorum. Ratiocll, quia fundamentum, unde diximus , probabilc e'1e,
intcll'gi lagimrn porcinum , efl , quia in nollris re- gionibusillticl
incommuni omniumexiftimatione connumcratur interladticinia; at nonvideo,
fagimenaliorumanimalium , cilm rarumftt, itacnnnumerari; Unuenimraritasnon
patuitparere communcme\:llimationern. Quarelicetpbffic* eadem ficratio dchoc,
acdefuillu, nondtumenmoralicer, &iufuftinecBar- Aip.r.d*
Bu,'UCr»ti*rtir.l.e.l.m.t r.r> t6. 1 1 Nihilominus qu6d cjufmodi praguedo
liquefafla ex gallinis , anferibus , & fimilibus fit numeranda incer ladt
icinia ,docec Laym . /.4. rr.8.r.f. n.J. & Pafqualigus dejejunioJrr.74.
quta pinguedo nonellcaro, utait Arift. p.dtgintrjtnimmliitme.1%. circafinem .
Pinguedoenimefl excremencumbonitatefubftantizfalubre,&tl-
laigniscaloreliquefcit, quodnon habetcaro, undepotiiu con- "vcnic I
Digiti^Go by De Quarto EccIeGz Pracepto. «7 Trniteumovts, &ladiciniis,
namoriginem crabiticarne, ftcu- ti ova, &lac. HincGobat inCljrfte
Clementntm Indicum ».18». ficdocet: Mrminerir Cenfcffarim , Lejmannum \afitnttr
ebferva- rt , nen rfft Tturenibui in (Jtrmania mevenaum ftrufulum ftctmi
mertaiu, auamdeleee butyri, ulumnr farimine, ftn ftniutdtn* am- /rrum *d
cmditndai eibei iilii ditbus, anibai fat tH veftttvii, & tafe*\ ill* tatm
ftajuende aen tfi care, <y> tenfaetade aifliiemdiab ea , K*n vidttm
falttm ia Cermanta intreduila cum inttntient , [1 tbligandi fui mertali,
Hadcnus Gobat , quem umto in noilns regiontbus propter rationem didam num. ti.
iequi ncquaquam plaeet . n Quid deuique deovis, quz vocantur, & certe
funtnon nata t Refpondeo . Dixi 16.*,. in Dttal. r.y.tJ.i.»,io.c5c nunc confi r
mo, hzcnumerari imerladicinia. non verd racemum, undeea pen- dent, quiaillafunteadem
lubftantia, acovai hicver6 cll ipiifli- macaro. Rardi iec. ctr. refugit
numerari inter ladicioia ovicuia il- lainfliracini,quzdidoracemofuntannexa,
&affi*a, quia ad coroedendasearneseodem dlemaisductreeai nolit ,
&reipUnon manducet, obligabiturneeodie jejuniurnobfervare? M Sane
cxdidisiequi videtur, obligari ; quiacum jatn non comederitcarnes,
eltaptusadpanendaiaeflcntiam jejunii. Nihilominus probabiliuscenfeo,
nonobligari; quiaper difpcn- fationem, perquamcomeditcarnes, velpcr quam potclt
carnet comcdere, ablatumciteivinculum, feu prasceptuin jejunandi ; qtii
enimdifpenlatadcarncs, dilpenfati jejunio, quodcumcar- nibus (tare nequit , Ita
cum aliis Diana 1 . 9.
tr.6.rif.\ 1 . aj Hac in re Thomas Sanch.Ai- j. Cenjili*rumc.\.iub.\o. nu.%.
(3*4- aliiquediftinguunt. Sicnim, ajunt, (is dilpenfatus adcar- nes ob
debilitatem virium, potesnon icjunare. fi ver6fisdilpen« iatus adcarncsexeo,
qu6dnotabilitcr noceant tibicibilcgalcs , obligaris obfervare jejuniumeodie,
quofolumlegalescoraeJis ; quianon habes excufationem , cxeo, qu6dnon
valeasponercci- fentiam jejunii ; jamenim noncomediscarnesincompollibilescuiri
jcjunio. Vcrumaniroo nequaquamfedcthxcdirtindio; fiquidem eflo, nonGsliberi
jejunioex eocapite, qu6dcarnes comedcris, la inuar acini ,quzuiuo ratcirooiuni anncu,
aamni hu,« «u- ciio, nonusiiwtj jcjuniuc* cuupuc, ^uujl huc, inquit, retinent
naturarafanguinis, &nondumfuntinovi etcuuberis exalio, quiafcilicet ratio
dilpenlationis, quz fuic fubftantiam converfa : fedprofed6 fapor, color,
aliaque ornnia dudla i damnoruzfalutis, jamadeflctiam hocdie; quareetiam non
cflc fanguioem, icd jam concrcta in iub- addt,
feuconftatdifpenfatio.nequeenimce velci ex libitocibis nocivis dilpenfationem
tollit, nec facit , qu6d ii nocivi , tibi non fintnocivi. » oflcndunt 1 ea ovi.
tfi i* fubfiantia jtjuaii . *ma: .. ... » Jtvjttntntia a> tt.
TNq»iresfccund6: an eonftare jcjunium pofliteum come- 1 ftionecarniom/ hoceft,
aniiquisfemelcomederet inme- ridie carnes, &
vefperefoliumrefediunculamfumeret, dicere- tur Ecclefiafticc jejunare? 14
Relpondeonequaquam: abftinentia enimicarnibas eft de eflentia jejunii,
ficenimfunt iejunia Ecclcfialtica inftitnta : id quod univerfaliflima
confuctudo abomnibus Dodoribus eonfir- auu, fatis, fuperqueprobat. Abflinentia
autcm i ladiciniis , quaein jureCanonico, Cafitule, Diniant difi.*. n.T.
dicuntur , lementinam originemtrahereicarmbus, noniunt dc jcjuniiel- fentia;
namftat jejunJum Ecclefiafticum cum horum comeftio- ne, utpatet incomcdcntc
illatemporeQuaxlragcfimzexprivile- gioBjllzCruciatz. ij Quoniamver6 abftinentia
icarnibus eflprzceptum negati- vum, utitemabftinentia ladiciniorumindiebus,
inquibus hzc vetantur ( de qua re infra ) idc6 toties peccabitur i Fidclibus,
quo- ties in Jic vetito illa comedcntur ; hoc enim difcrimcn habent prjr- cepta
nrgati va ab affirmativis ; ut ncgativa prohibeantnr fempcr , Cc prolemper,
qualecfte. g. przceptum non blafphcmandi : athr- mitiva vcr61olum przcipiantur
proaliquodeterminatotempore i qualeefle.g. deaudiendoSacro, quod prxcipitur pro
diebus fc- tlivis . Videaliquahucpertinentia infrar.pig.a,. noundum. 16
Exdiflis fequituTprim6, difpenlatumadcomcdendas car- ncs, nonteneri ad
jejunium.- nam comedens carnes nonpotell ponerc jejunii fubftantiam , quaecum
carnibus conflate non po- teft: quarehuic impoflibile eil jejunium, ad
impoflibile autcm nemo tenetur . 17 Porr6 hlcnonnulli cenfcnt, difpenfatum
adcarnes obde- biliutetn virium, poile pluries eodemdie comedere, &nonob-
fervare jejunium.- nonvcro difpcnfatumadeafdemobdetrimen- tum, quod Viliores
cibi illi affcrunt: & fic putat Leflius lib. 4. t.i.dub.6. 18 Sed tenenrfum
eft, neutrum exhis obligari ad jejunium Tervandum; quianeutercflentiam
jejuniiponcre potcll, utbcne advertit Jo:Sancb.4fr^.rt.n.r. 19 Quid, liquis
dilpcnuretur folum, utiemel carnescome- ietct/ M Refpondeocum eodem Jo:Sa»ch.
iiff.t\.n.\ s. huncnon polk, nifilcroel, carnescomedere, quiapro lemel concella
eft licentia, utfupponis; atpoterit alios fumcrc cibos, quoticsvo- luerit; quia
proptcr comeflioncm carnis etiam unicam ,tadtum clt illi impo flibile jejunium.
Illud autem hic adverte; quando qtiisaliquemdifpeniatadcarnes
(nifialiquacircunftantia contra- riumfuadeat, ) intelligiabfolute,
&pertotum illumdiem ;qua- reregulariter poteritdifpeniatut
easmultotiescomederc. si Exdidis itemfequitur fecund6, cui licet comedere car-
nes, licere, &lauiciniisvefci, quiadifpenfatus, feu excuutus ad majus,
cenfeturetiam adminusin eodem genere; unde po- teritetiam comedere pifces .
Qu6dGalicui diipenfato ad carnet noceant pifces, peccabit is quidem contra
temperantiz virtu- tem, vel contra charitatem fuiipfius , fcd non contra przcc-
ptum jejunandi, nififortc inaliqua dicccefi fitftatutum, ne li- mul comedantur
pifces, &carnes, qualeseiTclubprxnaexcom- muoicationis latzfententue
inDiacefi Toleuna, refcrt Lean- der, ir,^.di<f.i,a 10. ta Sequioirterti6 ,
eura, quiinadvertenter indie jejunilcar- ■esnotabilis quantitatiscomedit,
&ineodem die advertit tunc adefle prirceptum jejunandi , pofleadhucpluries
comederccibos lcgales, nonanterncarnes. Ratioeft, quiacomefliocarnisadhuc inad
vertentcr fafla, carnis comelt ioeft ; adeoque eas comeden tem facitineptum
jejumo,cum nonpoflitponere jejuniieflentiam . At iterum carnes comcderc ,
nequibit ; quia przceptum negativum de abftinentiacarniumtotoperdurat,
utdiflumeft.die. luBafilius PontiuscontraMannqueza.pud Dianam P 9.tr.6.nf.it,
ij Sequiturquart6, quid dicendurnut, Gqoij difpenutus ad fluTiu ftetat , fai
fluriii im iu vttit* c- 16 TNquiresterti6. femperne pluries peccat, quipluries
car- X nescomedicindievetito? Refpondeo; Certum eft ,eum ,
quipoftfufficientemdiAantiain pluriesearummaaducationesfacit, e.g. raane,
meridie, vefpc- rc, pluranumcro peccata committcre, quia, ut diximus , hoc
przceptumcftnegativumobligansferaper, &adfcmpcr. Non ita eft, fi
pluriescomedascibos legales; namcum in jejunio folu.n
concedaturunaplenarefcclioinmcridie, &folum unarcfcUiun- culafer6,
fiquisfecundamplenam refeaionem facict , peccabic quidcm, qnia lic frangit
jejunium. Veriim fideindcaliamcx pr-c- dicliscibislegalibus, &aliarafaciat,
nonpeccabitamplius , qXii.i fradofcmel jejunioperdidamfecundarnplenam
refcaioncm.no* eftampliusaptusad illud ponendum, atqueadc6 iterum, & itt*-
rum nonpeccabit, quia irccontra przccptum, quod oMerviricli impoflibiie,
peccatumnoneft. 27 Dixi ( ptr fufficitnttm diflantiam . ) Illud enim hic
difficile eftinpraxi; quonam modo cognoicerc valcamus,quznaradiflan- tia
fufficit , & requiratur ad patranda hac in re plura nuinero pc^ca- ta ,
quzvecontinuatioad ponendura unum dumtaxat. 28 Dicoprim6, fi quisinitioraenfz,
e.g. comdat fcrculum excarnibus, mox- comedatpifces, deinde in finem itcrum re-
deat adcarnet, unum tantum numero peccatum coramittcre . Ratioeft, quiadidx
comeftipncs, licetphyficd fintplurcs, mo- raliter uraen, quiauniuntur in una
rcfcdione, cenfentur una tranfgrcflio prxcepti. ■ 29 Dico(ecund6, fi
interrurapaturdida comeftiopsralia ne- gotiaintermcdia, nonniliprudentis viri
judiciodecernendumel- lc, autfiiterura redeaturad carnescoraedendas, cjifletiir
una moralitcradio, lereficiendi, anconllentur plurcs. Certclipoft horara redcatur, non puto conrlari unara,
quia eft fufficitmsdi- ftantia. Siv'er6 poftquadrantem, cenfeo conflari unam
raorali- ter, quiaUmbreve tcrapusnondiftrahitilUsadioncscomcdendi moraliter. *
30 Quxres hacoceafione . Quinonexpr.ecepto Eccleiix.fci ex voto,
vclexpccnitentia impofiuiConfeflarioho lie, c.g.je- junaredebet, fiplurics
comcditcarnes, pluranc numcruprcca. u committet/ jt RcfpondeoprimA. Itaputant
Azor.&Suar. apud Pafquali- guramox citandura; quiatum vovens, tum
Conleffarius impo- nens jejunium, imponitilludmodo,&moreEcclcfu!lico,quoi
duashabetfeparausoblijationes, nempe unam durataxat plcnam rcfedionemfumendi,
alteramicarnibus totodieperprzccptum negati^umabftinendi . jt Refpondeo,
fecund6. Noniuputat Ltjrm.Thom. Sanch. Pauftus. Leand.quosdtat, fcquiturque
Pafqualig. irc.^tj. qUia abflinentiaacamibusnuncaditfubincentiouem
voventis,necCon* feflarii ((ialiudexprefscnon addaturj
nifiquatenuseiliieccflaria projejunio, &quatenuseftindulain jejunio:
ergofemel vbhto (quamviscumpcccato) jejunio, cumainplius Iocumnon habeat
obfervantiavoti, velpcenitentiz,nonoblijubitur adabftinentitrn icarnibus,
quzfolumcadcbatinobligatiunem, quatcnusdebcbat cum jeiunioconiungi;
idquodcertcnoneflin jcjunio Ecclefiafli. co, quiahochabct duasdidas
obligationcs, pcric fcparans, ut apparetin adoleicentibus , &fenibus
fupradidis, inquibus non obligat jejunium,
remraetumenobligatioabftincndiicarnibus , quod idem eftin-dicbusferizfexue,
&Sabbatitotiusanni. Utra> que relponfio probabil is cft . 3) Dices,
fiexhaefecundarefrtonfioneabftinentia icarnibut noncaditlubintentioncm
voventisjejunium, nifi quatenuseftne» ceflaria proipfo jejunio, fequitur,
qu6dfiquis nonobligctur ex vivoti jejunare indie, quonon vetatur carnium
comeftio,e. g. hocdie libero i jejunio Ecclefiaftico , fequitur, inquam, pofle
comederecaxnes ilnepoccato, quiaGisnon obligaturexvoto jc- Digitized by Google
88 TratUtus Quartus. junire, non oblipabiturabflinereicarnibuj, quzabftinentia
non cadit lub votum, niii ut neccflaria ad jejunium. Id poflet occur- rere,
quandotliquacoromuniusvoveretin vigilU, e;g.tuiPatro- nijejunare, e.g.
hicPanormiinvigilia ImmaculatzConccptionis Sand iTimz Virginii, dequarediximus
tToa.t.caf.j.in.xytaac cnimadolefcentesanteai. «nnum. «c fexagenarii (
oifiutnquehi peculiari fuovotofeperfonaliterobligallcnt) non tenerentur ab-
itinerei carnibus, quiaexuna parte votum jejunii, utdiximtu proouncUrc,
hanclententiameiIccorruptelzobnoxUm,&fliin- iuprir.i.«..ap.
intelligiturcmitti iuxttmorcmEcclefiz, mosau- misdevovendam . fiat, TrulUaeh,
qu*t chmt , & Hideous Quinunad vcrias . 41 Hanceanderofcnteutiam,
quddextraOuadragefimam liceat fempercomedere UdicinU, tenentSaias , Enriq.
Portella, alii- quequosn.614. ciut, &fequkur Verdeiadcrcnfione, quimpro
Cararouelehabet contra Borgum ; ubi numero przcedenti meri- 'italiquos Dodores,
quosnon nominat, quiaulifuot LCUCiiiC, moKU- «uociuimim, teldfaftieft, atnoo
obligetFidcle* inillizute, & exall» 0 Exprzdidadodriaafequitur.fiquUvo
partepofito, qudd hinonobliganturad jejunium, nonobllgabun- fi jeiunium impofitum
fitiConfeflario, vc Hiradabnincntiamicarnibui,quaEfoluminhaclccundarelponfio.
PoniificeaOigoetur exhibendumad JubUzu nedcbetfervari,
utnecellari6incluuiiiipfo jejunio. 34 Refpoodeo fanencgari non pofle, iJ (equi
ex haefecun da refponGone, quam prooabUem eflc modd ^ronunc & confequenter
id etiam eflc probabile. De lege Excobar,
vti.m,.lmA9.^.1.m^X.fTU^t*,fr*bltmmti
IV. m Udicmiii i» diibui vttitn . 1 XT Ominc ladiciniorum vcniunt lac
cujuicumque anima- 1^1 lis, cafeui, butyrum » aliaque ex lade conflata , ova
quoque, & alicubi fagimen ex fue, rooJo , quo diximus e*f. frtctd. i nnm.S.
1 Jamquireiprimd! quandonam hzciFidclibuicomedipro- hibentur? Rclpondeo,
detribusteTnporibiisdubitKionemeflcpofle» pri- m6, deferiisiextU,
&Sabbatistotius«nni; fecund6, dedicbus jejuniiinVigiliii, & quatuor
Tcmporibus ; terti6dediebusQua- iragefim». JamdcfingulU. Vfm Ucticimitrum i»
Ptriii fixtit , 6* S*bb*tii . 3 1 Nferiisfextis,&Sabbatistotiusanni,
fituncnonincidit,vcl A Vigilia, vel quatuor Tempora, vcl Quadragelima, licite s
ladiciniis utuntur; fiquidemnullibi inSacrisCanonibus veritjejunium.velip- vel
jejuniumi Summo ■.-.■.«...ani .u luunarum lucraadum , pode huncejufroodi
jejunia cxequicomedendo ladicinia : nam, quia conftat eflentu jrjunii
Ecclefiaftiei cum U£tieioiis , Vovent , Coo- fcflarius,
PonUlexniliexpre(leadaliudftriaiusobligent;judican- turfolumobligaread
jejuniummoreEcclcfiaftico, cojus elTeotia, MsMuneil, UdicinUnooexcludit.
ItaDian«/.*.w/.4.e> r.Bar- Ai*MlUCTuciMtp.x.tt*a.x.c.y{,9.io. 10
|lC[0nac,ucrunt<>li'ni quietiaminQuadragefiina lacticinU JL^I
concederevolucrintinducii ab ilTis rationibus, quasdi- ximus».f.f»ccrepro
jejuniU extraQuadragcfiroam. Hodic ver6 hzcieotentiaprohibiueft,ejufquepraxis
in virtuteSandz Obe- dientiz imerditla. Naminter czteras propofitiones,quaidam-
navit Dccrctum SS. Alex. VII. anno 1665. & 1666. Iovenitur hzc»m.!3. (
Stntfltvidtnt, ijuid cenfuttude nem cemtdtndi ov* , &U3iei»i* im
£umdr*gtfim* tblirtt . QuaroiipcrSS.Poniiflcemeft evidens, qu6dhzc confuetudo
obliget , nemodcilla dubitareainpliui jam non potcrit . 11 Quzrei:
hzcprohibitiointelligiturneetUmdcDominicis d ictac Quad ragelimz ? Reipoodeo,
etiam; nametiamillzfunt in Quadragefima ; vor enim Quadragelima in jurej,
&in ufu item coromuni loqucn- dinon fignificat folum quadraginta dies
jejuniorura , fed totum decurfum dierumiferia^. Cinerum ufqucad SabbatumSanauiu
inclufive. ia illudhic noneftomittendum; fiquisinQuadragefinM (ine necciriure,
vclfin<;difpeiUatioue(quiIiscerteeirilla,quamcoa- ceditliulUCruciatz, dcqua
mox) comedit ladicinia, peccare quidcmmorulitercontraprzceptum,jam explicatumi
przdiao SS. Alcx.VII. led tamen licoblcrvare jcjuniumQuadragefiroar.u-
quidem,utmod6d.dumeft,c Tempora, vel Quadragciima, licite Fidclcs facticiniis
utuntur; fiquidemnullibi inSacrisCanonibus id prohibetur.
Quodfialicubifitlcgitinu, Sc approbauconlue-
tudoabllincndiabillrs,ealervandadl. CertcinnoftroSicilizRe- Rr.oea nonviget;
&quamvis inaliquibus Pagis, &apud rulti- cos, velmulierculasnonnulli
religioni (ibi vertant, ficacome- dant,- umcndoiilioresdeveritate eos
inftruere« ne peccent ex conlcientia erronea, operz pretiumcft. I:a docent
Dodlorcs , quos moxprofercmus, dumdicunt liccrecdere UdicinUinom-
jejunium.utbenenoUtLeanderrr-a.j.di^.i.t.t^.iccus^qui (e-
mclcomederetladiciniiindie jejunii, non obligaretur in dieam- pliusjcjunarc,
quodnemodixit, utpatet in habente przdiclam Bullam;
quiquamviscoroedatladicinia, tamen jejunare oronin6 tenetur. Nonfic, quicarnes,
vel fcmel comedit ; namctimcar- niumcomcitioutlupra vidimus,dellruat
jeju.iiir(lentiam,is co- rocdenicarnesfadus jam incptusadeflcntiam jejunii,
illud fer- vareeodicampliusnonpoteft; undenectenctur, lcdlolum obli- gabitur ad
abftinentiam itcratz catnium Coroelliouis , etiam expiicatumcii latis.
nibusdiebus extraQuiadrai /• Viiilmi , & iiuuutT TtmferAut ixtr*
Qundrmttjimmm. 4 XTEqueinhis, quzfuntinftitutaabEcclefia.eftin jurepro- 1N
hibitio comedendiladicinia, utteftantur Vafq. Villalob. Sanch.aliiquccumDiana
p.\.tr.9.rtf.*,t. Dico {rnfiitutit nbEccUfim) quia pr^fcindimus ab obligatione
etiam expii. oventium, vclInftitutoruminRcligionibus» vel abimpofitis i
loi.tcllario, dequibnsnioxn.6. • • Am i» voventium , Confcdario, dequ Mijor
diificultareft, anadfit lcgitima confuetudo'; & BOKH idem Vafq. p.z.rr.x.
difp.tjj.c.6. ».j4. advcrtit, eamnonadefle in Hilpaniis, & lotis, ubi
promulgatur Bulla Cruciatz , cum enim per hmc comcdanjur licite in his jejuniis
ladicinia , & maior pars Fidelium eam fumat, illaque comedat, non pottlt
allcgari contralacliciniorum ulum confuetudo, quianequit pru- dcntercognofci,
anfithzc prohibitio, quandomajorpars Fide- lium perBuIlamcomedit, &Diana
quidcm/w. cie. rti'el.6. nout eiufmodi prohibentemconfuetudinemnonadelle
innoftroSiciliz Regno. Inaliislocis quilibetfervet, quodlegitimdiUtutum,feu
conluetumeft. f JuvatetiamlegerePafq. dtc.69. ubicontcndit probare, nuU lam
adcfleobligationem rationcconfuetudinU abllitiendiiladici.
xilisinprzdiclisdiebus, additquei«r.70.quamvis hzcconfuctudo cflct
legitimeintrodudaprofzcularibus, tioottmen illaligandos foreReligiofos, quiacum
hifintindiverfo flatu, &ordine> ha- bcantquefua propruonera, nontenentur
confueludinibusOecu- larium, niGexpropriojure, vcl votoaliisobligarcntur.
Idquod ctiam tenet Lnnder m^.frtttfte Etcl.diff.i.m.j. 6 Deoiquefichabet
Quinunadvenas, tim.x. fimgmUr.tr.\.fi»t. ix. concedens ladiciniain oronibus
diebus , vel jejuniis extra Quidragefimam. 7 iMnW igiturnddi, nued fi
innliijuitui Hiffnmit, mc tlinm im J3ixecfiiGrmnuttnfi, Itcit imtraduSn tfi
niflintnti* nk ivit , & U- Hiciniii im fixtit ftriii, mut jtjumiit txtrt
^umdrmftfimmm , mdhmt btt ttnfuttud* »*» eil,gmrtt , ate vhm Itfii knitrtt . Ut
Sanch. tem.X. Cimfil. cmf.t. dm*.x\. »um. x. fnkmt, qmi» mmn tjftt mduU* m
mtjert ftn, ftfult, mmjertmim illiut fmri B UUm b*t*t , mtc mductrttur mmirn*
ft *Wt*»di*d ftecmlum, ftd txit»*r*>,timt ttt trrtri. Et uunnda dmbium tjftt
, m»iWg*r*t, & ma tmuibutri- tmifiti, inducU rffet, mtlitr ttl eenditi*
fefpdtatit ; a»d* cenfueta. dmcm Uae , itm md bac ebligmmitm im Hiffnni* , mmt
mltbi , •*» tUtff* ftmtmat Emriq. Ufr. VUUUb. FiiL frttlU , Jr. Smmtb.Btf. ~^
t^fMttf ^^Jd*%t£FAf 1 1 1 *% C 0 iu* t pi. ^Ji^J, b i \ * if $ t 5 € X evit
immixtis tiaftSii 1 } f\ Uzftio noneft , fi valdepaucos bifcodosejufmodi tuoc
co- V£ rocdas; eoenimcafuexparviutematerizipeccatomor- taliexculaberis: qu.xautemfit
hzc parvitasmateriz inovis, <5c ladiciniis infra,Deodante, decernemus. Et
rurlus non cQ qux- l}iodcpitic,quemappcllarous Hifpanum, vel dc fimilibus
biico- dis , inquibus magna pirsovorum, & ladiciniorum invenicur ; tuocenim
nunducarcatur ova , & ladicinia in magna qiuatitate,&
confequcntermortalirerpeccaretur. Quzftioigiturell, aodcbif-
codis,inquibus,ut(oletfieri, modicaovorum, velbucyri, vcl fi- milispars,
utdidumclt, immilcetur, polJittunciumagnaqiaan- titate (umi? 14 Non poflecoatendit
Leander diff. r^i/.quiatunc fumercntar ova,&ladiciniainquantiutenoubili
;licenim unumovum con- flat,utfertur,decembifcodos, qui viginticomcdcret, fane
duo ovacomederct;at quisdicet.comedentemduo ovain/ejunio,ov«. cludente, nonirecoiitra
przccptumdcovisnoncomedeodis r 15
PollcdocctPa!qualigusil>f.8i.quiatamet(i,iif,inunuquan-
titateovoriimleorfirofumptt comedere, illa nooliceretin dic.li»
diebus;immixtanmen,,&dilperlaeaqiuntiusin hujufmodi bif-
coCtii,eftiuabforpuinfubftantUpanis, utnoiicenleaturmoralt- tcrcomedereova is ,
qui panem illum btlcodum comedit . 16 Egocenfeotuncfolumin
inagnaquantiutehosbilcodos im- mixtisoviscontedoslicitecomedi poflc io
didisdiebus vetitis , quandoin fingulis bi(codis»de6eft parvaovi, vclbutyri
fubftan- tra, utipUcodioneveluti evaneicatovi, vclbutyri lubftantia . Nam fecus
, quilnam negare poterit mulu pauca facere pofle u nurn fatis, &itafe
vereinlloroacbo ooubilem habere, «tqucabilliscommoddnutriri? Digitized by
Google De Tertio Ecclefia: Pracepto; 89 *m»*d tarnet, &l*aicmi* ta diiim vttititf
17 T/Erba przdiflz Bullst hzc funt. V »«»» > it dmrantt dtB» *na» Utr* ipf*
HifpunUrum Rj- \n* > & n«n ixtta » c*r*ibut i* canfiii» ntrtuftn* Mtdiei
tt bat jtjunilrmm tniut anai, tttam tymadraiefimalium vefei , ac fr* tt*mtdtrmt
feriz fextz, & Sabbati, quia 1 facris Canonibus hi dies vo- canturetiam
diesjejunii, licetnon tam rigorofi , ut funt Qua- dragefimalcs. tr
Dubitaturquart6, an dilpenfatus ad carnes, mododidto , per BulUm , poflet
pluries i n eodem d ie carnes comederc ? Relpondeo, efle valdeprobabilepofle,
flConfeflarius,& Me- dicus non reftringantlicentiam illas coraedendi , id
quod uni vcrla- literdixi (npr*c*p.l.n.ll. & UUuiniit. tttujmi, aui
c*rn*ic*m*d*rmt, jtt' 16 lnquiresfcxto: proquibufnam temporibus datur hocprivi
vu» m tutrit jejmmii Eeetefi*fiiei farm* , di3o jtjuni» [*tiifttifft le*i ium
Bullz comedendi laciicinia ? »7 Relpondeodariprirod. pro feriis fextis , &
Sabbatis cujirf- cumquehebdomadae, (ecundd, pro vigilU,&quatuorTempori-
bus. terti6 proQuadragefima. Etquidcmpro Quadragefima, hocclare cft
privilegium, quia tunc fine Bulla eflet i Ucticiniis abflinendum : in czteris
au- tem diebus annieflprivilegiuropro locisillis, ubifortclegitima cfl
confuetudonon comedendi tunc ladicinia: imm6 ctUm in aliis locis, ubi eft
confuetudo tunc comedendi laAicinia , eit ctiaro privilegiuro ; rumper illud
fedantur ialtem confcientiz ti- rnoratorum . 18. Dubitatur hlcquinto, an qui
habet BulUra » pofllt vefci la- ctieiniisin je/uniu cxvoto, &
PanitentUSacraraenuli 1 & cx Jubilzo? 19 Refpondeoamrmative, namficft
probabile, utfupradixi- mus, te illisfatisfacere fineBulla, quandoaliud
expreflum non fuit; multd magis cum illa ; fi tamcn pari modoaliud expreflum
nonfuitivovcntc, iConfcflario, i Pontifiee : nara fi fuit aliud
iirifliiisexprdfum, adilludnonfeextendit Bulla, quzfolurodif- penfatin
jurecommuni. }o Dubiuturfccundd: minor viginti anoanno, quinon jeju- nat indie
exempli grat. Quadragefirnx , poteftne tunc ladticinia, cum Bulla comedere?
licmquzritur de aliis nonobligatisad je- junium . Rcfpondeo, poflc,
quiaperprivilegiumhoc, quoadlacticinia • eflabloluteconceflum,
&quide«iadlibitum, nec reftrictum ad conditionem jcjunaodi. ZxctptUntt *b
b*t Pi.vileri» . ji TNquiresfeptim6: quaratione iotclligenda eft ilUexceptjc» X
{txtipUntmr PttrUrch* , &c.) ?i ReipondcoficintclliEendamefle,utprim6,
Przlati omnes. Sccundo, qusrvispcrfona Regularis. Terti6, omoes Presbyteri
Szculares, riifi hi fucrint ieiagenarii , nonpoffint cum bacBulU vefci
ladticiniis in diebus Quadragefimalibus . Dico (Udi*bmt5it*dr*(tfim*iibmi)
namcerte pofluntin fextt» bbatis, injcjuniis Vigiliarum, & quatuof Temp
tinft*ntut Excipimntmr *b indmlt» vtfctndi tvii , &Uilicmm aut*J Qutir*-
ftftmnlU jijunUtuntmmPntrUrckt, ttmvuti, jtrchitpifctpi , Epift*- ft, &*lu
Suf*rierttyVtiinftri*rnPr*i*ti, &amMet ptrftns R*%m- Urit, &*x
fuuUrHm.illi, autinPrnbyierttutirdmicenfluuit funt , »ifi futtint ftxtginmrii.
HadtenusClaulula BullaE. 1» Circaha:cinquircsquart6: hocprivilegio, tumquoad
car- Des, tumquoad ladicinia, pofliintnr habentcs Bullamuu extu regnumSicilias,
feuextra UlarcgnaRegis Hifpanix , in quibus proinulgaturBulla? ■ • ' • 19
Refpondeo, non pofle, quia nimis id clare patettn Bul- I* tenore , ibi ( intrm
ipf* Hifp*ni* Rqit retn* , & ntn txir* . ) Quarcfi tuhabensBullam Panormi,
teconferas Ncapolim c. g- ibi hocprivilegio, vefccndiprohibitis, fruinon potes
: potes au- tcm, fi eas inquamlibetSiciliacpartcm, utetiamfi adeasinHif-
paniam, aliaqueregna RcgisHiipaniz, inquibusBullz proroul* gatiocooccdicur . zo
Inquiresquint6> quarationeintelligendum fitillud privilc-
giumdecomedendiscarnibus? Reipondeo. ldexplicabitur, refpondeodo tribus
dubitationi- bus, quaehacinre heripoflunt. . at Dubitatur enimprim6,
quidemolumenti afferat hoc pri- vilegium, quandoquidcm requirat confitium
utriufqueMedici, idefl Confcflarii, cc medici teniporalis? Namvel certus fum
rneob infirtnicatcmgravem poflecomcdcre carrvcs, &tunclici-
poflumillisvelcifine illiusconfilio. Qu6dft firoipccrtus , Sc Mtdicus (oliiro
corporalisdcclaret, mccarnibusindigere,etiam poflum libere, utex iepatct;
veliumcertus, velcertusreddor i Mcdico, menon indigerecarnibus, &tunc nullo
modo illis licite vefcipoflum; veldcnique lumindubio, ckdubiuseflMc- dicusdemea
indigentia; & tunc probabile putantnonnulli , ut alibinosdiximus,
mepofleiis vcfci , nefcilicetujpcriculumcer- tum gravjs morbidilabar,
quopericuloftaote (utquandoefldu- bia mea indigentia , periculum fcmper flat J
cert^ non obU- gor, ajunthi, adabftincndumicarnibus. ^itid ti affertBulla? aa
Refpondeo, emolumentura elTe , quiaefl alia lonam % & quidera communior
doccns in pracdiclo dubiocfle obedien- fcriis, &Sabbatis, injcjuniis
Vigiliarum, & quatuor Tempo- dura przcepto; przceptum eniin abflinendi i
carnibusdie ve- rum, quznonincidantinQuadragelimara. Ratioeft, quiaBull* tsto eilcertum;
excuutio autem , ut hic fupponimus, eft du- folumQuadragcfimx jejunuexcipit.
)aro ver6 aliquid delibemus de fingutis przdictis Claflibus . 1% Quoad PrzUtos licico,
eos clVeprimo, Patriarchas , Pri- mates, Archiepifcopos , Epifcopos . Seeund6 ,
alios Przlato» iaferiores, utAbbates, Generales Religionum, Provbciales *
Superiorcs localcs, Ordinarios; hienimomnes (untPrzIati ha- bcntes.
utfupponirnusjurifdiclioncm ordinariaro , earoque fpi- ritualem. Hi ig^itur omnes non poffunt frui hacBulla
commu- ni pro privilegio vefcendi Ucticraiis. Confulto dixi ( b*t BuU U timmtuu
) namperalurn poterunt ii, quos pau!6 pofl expo- ncmus. 34 Nouautem,
raterEpifcopos non includi Epifcoposfoluro elcclos, fednondum confirraatosi
Pontifice, natn fci vere non- ^raSSSfc, quidfi fit confirraacus,
(ed.nonduraconfe- cratus? Refpondeoexcludi, quiavere tuncacquifivit
poteflatemEpif- copalem exercendi jurifdiflionemtemporalem, &fpiritualem ,
unde poteft Cenluras ferre , approbare Conteflarios , aliquas Ind tiV-
gcntiasconcedcre&c. Dico (pettjl) namcaeteriim , ut illamadu exerccat,
debctaecepiflepofleffionemEpifcopatus; idquodrecxi noUtAzorius,
ptr.i.lHt.i.^.^.txeaf. m)uncl*d* iliSuntinixtr*- v*i*nti ctmmmai . \6
QjoadperfonasRegulares, (cito, coseffcillosomnes,qui profefUcMiemRcIigiofamemiferuntperfuavou;
Hinc excludun- turabhoc indultoReUgiofi, etiamLaici,etiamMonUlcs,etiara
Converfz, ctiamScholares > cxvotisbiennii Soc. Jefu, qnUora- nesfuntvere
tXeligioG. Contra non excluduntur NovitU, vel TertUriz (M»m**l*diC*f*)
necTertiarii, nec puri Ercmitz, bU, unde przvalere dcbetcertitudo przcepti :
ide6 Pontifex fc- quentibus, nefcrupulis fitlccus, concedit perBulUm cjufmodi
comeftionem. Adde&afiiid emolumentum, ut habet Ludovi- cns a Ctuadt BmlU
drt.f. emp.j.dmb.io. nam Pontifcx habcnti Bullaoiconcedit, utquiinreliquis
formam jcjunii (crvat , hoc eft, fifemcltanturo plene comedat , cenleatur
iraplere przce- pturn jcjunandi, & Iicconfequenter jejunii
mcrituro,quodccrt^ eft maenumprivilcgium. xt DubUaturfccund6,quidintelligatur
notnineurriufqucMc- diei / Refpoodeo , quoid primum intelligi quemlibet
Confeffa- rium, etiamfi non fit tuus , quU etUm is Medicus fpirituaUs eft ,
&quu inforo confcientiz omnes ConfefUrii reputantur , ut unumquid . lu
Gallegus t*p.6. d* BmlU dmb. 45. addeos , fatis eflc, fi idconfilium detur
extra Confcflionero ; non enim Bulla Confcflioncm aclualem hlc requirit; imm6
idemdocet , fatis cfle quemlibet Sacerdotcm , quarovis non approbatum ati
Ordinario ad Confefliones fufcipiendas , quU etiam hic poteft abfolverc i
venialibus , & abfolute dici quidqujd in oppofitura c e*p.t. Quoad fecundum
difficultas eft , utrum ficuti ccrtumeft , remin medicinafuflicientemcfle,
itaquerolibct , nec Doclorem , necfcientiani medicinz profitentem , (ed
horainem, ut ctiam mulicrcmin mcdicandis zgrotisexpertum?
Refpondeofutncere,quianomineMedicinonintelIigituradUu teram, qui Dodoratus
uureacftinGgnitus ; oam fi eflDoctor , fedumenmihi conftaret cfle ioexperturo,
non fufficeret; eflet v »■ 1 IV. t'AJW.
\l poteft Confeflarius ; ptndtc* BmiU difp. a. enimdirectt contra mentem
Pontihcis. Intelligiturergo, quiefi
i^SchoUr«SocietadiJe'fu',/ifuerintlcgitimedimiffi;quUom- peritus, undirecle
dehacredixitEnriquea \fim**%u*- oeshiooofuntvereReligiofi, utnoutTrullench.
dmb. diemt, *Mttxp*rtmtvtt txfliut fmbeffec*uf»m. »4 Dubiuturtcrti6,
anhocprivilcgiura diebus jejunioruro ( utloquiturBulUUtina) bas totiusaoni,
quaodononeft jejunium? ne tix (extz, & Ubbati.f ut babet Bulla Iulica . )
Rcfpondeo, etiara pro diebus totius anni propter rationern duflam i poteftatcCoramiflarii
potentis BulUm declarare, qui fignate id in Bulla Italica dedarare profitetur.
Addeillud Bul- Iz Utinz f Pttditbmt ]t}mu*r»m ) ' t.aliique • 37
Dubiutu»hicprim6,deReligioCsOrdinumMitiurium. laaiciniis, irivx 1 aUIlC, — fi,
vcrumetiaroEquitesHierofolymiuni, quosMiUuntcsappcl- hocPrivilegium
vcfccndilacticiniisparticipant, G Butlam ' iri.quodFide- J8D«- ; Digitized by
Google 90 Tractatus Tertius. fimx, in quibus non jejututurj hi curo Bull»
licitc friti UOi- }S Dubitatur lecundft, an Saccrdotes hurum Ordioum Mi-
liurium includartur in hoc privilegio ? Ratio dubiundi clt , cuu Pontiiex paul6
pollexcludit abboc privilcgio omnesSacer- Jore», undevidetur exciudereetiara
hosSaccrdotes Miliures , & o< aliaparte idcmPontifex includit inhoc
privilegio omnes Militiires; athi, quamvisSacerdotes, exOrdineMiliuri lunt ,
Crgo &c. }9 RefpoodeocertarehaclnreBardl, & Mcndoloas citatis ;
&Bardiquidcmillosexcludit, quiafunt Saccrdotcs, Mendoau- temincludit, quU
funt Miliurcs . Componamus nosbreviter ii- tcm,
affirmandoutrarrrqucfcntentiameUeprobabilciD, quiautr»-
quccxpoutioprobabilitercaditin verbaPontiricis . 40 Quoad Prcsbyteros Sxculares
, lcito, folumintelligiSacer.-. dotii gradu fulgcntes , hi enim nenueunt tuc u
ti BulU quoad prse- <!idumPrivilegiumcomedendi Uuicinia in
Quadragelima.Q\iare poteruoteacomcderecumBulU Clericiminorej, Subdiacooi, ac
Dhcooi, fiRclieioli oonfint, , 41 Sed circa noc dubiucur nrimo . Cum in tenore
Bullae •rlicatur ( »» jtjumiit Stitdrmgtfimalibmi nna ftjft ditlot Prtlmtii ,
& RtgHlmu | & Sxtttdotet , ntt btt priviltfit ) dubiutur , in» quatn,
an jn diebus hoc cll in Dominicii ciniis ? Refpondeo . Concedit Mendo non folum
cum BulU . fed etiam GncilU prxdicfos, irnrnd Fidcles omnes pofle uti lacti-
ciniis in Dominicis prxdiflis. QuudpolteriusdicJum, hoc cJl , finc BulU,
quamfalfum fit, uflcndit Diana ».io.»r.n. rt!»l. 46. prnrfertim exco, qu6H
SacraCongrcgatioSancliOmcii, &Con- atregatioludicjsRomx maodavit,
uthxcopinioddcrcturiquo- dam libro. Atquod priusdiflumeft, idcftcumBulla ,
putoillud efle pro- babile; hoceftcumBullapofleprxtliCtosomncs Prxl«tos,&
Rc- f.uiares, &SarerdotesdicbusDominicisQuadrai;efimx velci la- ciiciniis.
ItafuftinetTrullencb, Ludovicus aCiuce.DUna , & K-rd i , ; . J . /r. ? 1 .
iV .1 . 7. cos , .»! . c 1 tan s . Puto tamen ellealiquo
nindoctiamprobibiIe,nonpoi!c,uttenctEnriquez, Rodriqucz , aliiqueapudeumdcm.
Rati<>, qu6dlit pn,l> cum hac Bulla polTe prxdiclos Prx- latos,
&Regulares, & Saccrdotescomedere laciiciniain Domi- niris Quadragenrnx,
cJI, quia BuiULatina Gregorii XIII. ex- j>r . ^cdTcit, pollecomcdi
Ucticiniicum Bullain omnibus tcmpo- ribus, &jcjuniii extra Qiudragcfimalia
lejunia tantum. Sublu- rio; (edDominicxnonlunt ji-juniiQuarlragefimalia,
tuncenim ron jejunatur, crgo&c. Ratiovero, qu6d lit probabilc , non pof-
•fe, ellj quia in BuTla vulgari translata ex latino dicitur, prxdiCtos xion
poilecumBullaeomedere laciicinia quoad dicsQuadragelima- .les. Subfurao, licd
Dominicxprxdiclx, licct non lint jejunia, id eft • nonfintdies, inquibus
jejunatur, funt taraendies Qgada- s-etjmxergo &c. ■•*;•<.•• Dt
fixttenmriit. iairesocuv6, anprxdidi Epifcopi, Regulares , Prxsby.
teriqucfeculares, li fintSexagenarii»poflint Ucticiniisfrui cum fuc
Bullacommuni? Inquires, inquam, quiaam funtfcxa- f.rnarii ' an qui jam attigcrunt
lexagcfimumannum , nec dumcom- ptcvcrunt? Anquljamcumpleverunt? CUrius:
annusfcxagcna- riusad huncefTectiimdebctneclle complctus? anfatis incomple-
tus, feu inchoatus? 4J Relpondeo, cgo, quamvis lciam ex Docloribus citatis ,
aliquos rcquircrecomplctum, aliquos efle contentos incepto , puto nnKMieum his
polterioribus, fatis elTc inceptum , «tque adco fufficcre, fi quivattigerit
annum<o.etiam pcrunumdiem. ltaJoan.Sanchez ditfnt.t4.m1tm.t1. &
Trullench , lii.i.m Dtett- itt. tmp.x.dub.4.nnm j. nonautemme movent rationcs ,
quat ab aliquibusatferuntur,- relponderc enim illis, facilequis potefl J fcd
Catis iplaverbaPontificis; non enim Pontifcx in noflraBulU Utiturillomodo
loqucndi. ( Ctmeidr hte privilttimm HJh, tmift- xnginr» mmntihtetmt) qui modus
loquendi variein alterutram par- TN X te Vtntrmbiltbut pj/rUrthii, Primm/iimt,
Arthiefifupit , Zfifttfit i & sliit imferitritut Prtituit , ntt mtn
Prttbjttrit Sttmimriiui dmm. tmxtt, us S>umdrmftfim*ii ttmfirt ( hthdtmmd*
ttmtm mmjtrt tx- etftm ) tvii , fimitutr , mt Uditiuiii fr» tornm libitm
»/»", crvt- fti ftffimt indulttmMi , dmtm tlttmifynm ftr Cemmtfmrimm Ci
Itm tmxtndm. 4 f Dubi tatu r autera hlc pri m6 , quanuuam eleemol yna daelt
prohac Bulla / Relpondeo, &quidem antd rccolendumcft,Realem elTc uoum
tarcnum nollrxmonetx Sicilixgranaquatuor, &eju(dcin graai partemquarum.
Hocigiturnofito, Comnnflarius Generaiis uv quentem tatam conflituit.
ProEpixopis &c. & Abbatibus vultUrgiendos cflic Realet vi-
gintiquatuor. Prodignitatibut CanonicalibusEcclefiarumCatbedralium, vel Collcgiaurum
Realcsocto. Pro illis, qui gaudcnt Portioaibus, vel Portionum roedieta- tibus,
&proBeneticiariis curam habentibus animarum, »cl non habentibus, quorum
redditus annuus dt trcceotorum . Reales fex . Pro habcntibus Bcncficium,
CappetUniam , vel Portionem , qao« rum redditus annuus non minus fit , quam
fcutoruro d ucentorum , Reales quatuor. ProClcricis,
&PresbyterisSxcuUribus, Realcsduos. 46 Dubiuturfecundo;
VirtutehujusBullx,quamquishicre- cipit , uti nc potefl ladiciniis extra Regnum ?
Refpondeonequaquam; nam haecBalla, cumfitextenfioprio- ris, feucommunis Bullx,
intelligitur cum eadem limiutione, quailla eft . 47 Dubiuturtertio;
QuandohJcexcipitur hebdoroada major , excipiturne DominicaPalmarum? Refpondeo
excipi, undeexvihujusparvx Bullxnon poflunt prxdicti Utticiniis vcfci
eaDominica. Namciim quxlibet heb- domada conltetteptemdiebus, manifeftum cft
Dominicamindu- diin hebdomada. Dixi ( ix vibujuiPmrvt Bmil» ) namquiapro-
babileeftcumBulU commuui licite poflecomcdi Jadiciniai pra> diiiis perfbnit inDominicisQuadragefimx
, utlupra diximus , ide6 quicxdic}is pcrfonisillam communem habet, poteritex *t
illius Bullxea comedereindicTa Dominica Palmarum. luGal- lcgus CUujuUd.
dmb.fi.dtBmlU Crueittt, Bt Trullcnch tnmfpt*- dnt num.ll. 48 Dubitatur quart6:
Dequorum bonorum redditu inteU/ff- tur, quando in taxa bonorum annuorum fit
mentio ? Rcipondeo, BonorumEcelefiafticorum, hoc eft, bonoram -,
quxquishabetabEcclefia, feuntionebeneficiiEccIeGaitici, dc- duclisoneribus,
qnxfort^fintinillobeneficio. Quare fiquisha. beat bona Patrimouialia , vel
propruinduftria conquiGu. quan- tumvis pinguia , fitamenid, quod habet ratione
Bcneficii , Por- tionis, Pcnlionis&c.nonacceoatadredditum annuumin praMi-
cla taxa definitum , eam majorem elecmofynam darc pro hac parva
BulUnonobligabitur, ut noutGallcgut ibidtm dmb.i6.Sc Trul- lench, ibidtm m.ij.
49 Dubitaturquint6: SiEpifcopi, Abbates, ut item Dignita- tes Canonicales ,
proquibus nonfit mcntio quantiutis bonorum Ecclefialticorum, paucahabeant,
hoceft, habeantboruEccleGa- ttica non pertingentiaad
annuumredditumfcutorumtrecentornm, obligantur ncuxam vigintiquatuor ,
veloaoRealiumcontriboere pro hac Bulla? Rclpondeoobligari, quia dum
Commiflarius taxavit pro inselee- mofynam, non rdpexitad reddirus,
fedfolumadd/gniutem . lu> tenetTrulIenchinexpoJjtionchuius Bullxparvx».t4.
AdditGal- legus /. tmf. tit. CUufuU 6. dmb.S7. hos obligariad prxdiclam taxam,
Ctiamfi nihilhabcant. jo Dubiuturfext6: Coadiutor, cg.Canooici, velcujukum- que
bencricwrii venit ne nomincCanonici , vet Bcneficiarii , iu ut debeat darc
cleemofynam conftituum pro illis , quorum eft Coa- diutor? j r Relpondco
nequaquam , quia Coadiutor non eft ver^Canoni- cus , vel Bcnericiarius , habet
enim folum jus ad rem , non i n rc , u t XM^inrf nnvttl I ' j II 1 |T,UUU>
lU^UtllUI T«l IC III «IM.I U,I«UI |Mr- *■ — J , • w. ia.ii.iivi.iihi , i.i J^l
L.lllll lUlUHI] jU, A J XCIII , IIUII IU1&|U* tcm explirari pollet , fcd
dicit ( etmttdt hot frrvilt-imm iliit , notat Trultench :.-t. eu.wt uit. Legitc
id lati jsapud Gallcgutn ibid. mti fttnt ftx»»tm»rii ; atqui attigit 60. annos,
lic^t non comple- \erit, diritur, &clt f.-«agenarius, utetiampari
mododicuntttr oclugcnarii, centcnarii etiamii, quiocloginta, feu centumatti-
gerunt; fexagcnariusenimpropric, &latinedicitur ille,quiagit fexaginta
annos, non ver6, qui iimcgit , illofque complevit . Hxc cft mearatio. Adde,
credibilevaldi efle, Pontificem vo- luitle indiilgere prxdidtis, atque hoc
privilegium concedere , «juando ex rccepu jam confuetudineii non obligantur
amplius ad jejunium Ecclefialticum ; fcd jam ex probabiliflima opinio- sie apud
citatos, &apud Leandrum dt frtceftit Bctltfit trm&.f. diff.S.
ft&.ij- hifuntilli, quifolum attigerunt fexagctimuman- ergo&c. Dt
Prrvilttii idt PrtUtit idi ImHi &t. mb Vrbtn» vl!!. 44 T TRLanus VIII.
Epifcopis, & Prxsbyteris fxcuUribus , \J qui funt exclufi ab indulto
lailiciniorum per BuiUin illud conccflit iifdem ( non ver6 Religiofi» ) in
«■»*.< 8. qui idconfirmatexSuario docenteCoadjutorcm, virente Proprietario,
noncflcCanonicum, licethabeat locumioSuilo , & vocem in Capitulo, abfcnte
Proprieurio . j* Dubiuturicptim6, anqui vultfruiindulto hujusBullz U-
clicinioru.n, debeacetiamfumercBulUmcommunem? Refpondco nequaquam; quia, ut
nont Bardi , f*. dt BulU Cruti*tttr.%.t»f.i.[tii,%.Hum.i Jr.idnon requirit
tenorhujus Bul- Ix. Etmcrito; hxcenimnondependetncccflari6abillacommu* ni,
fedeftnovadcclaratio, feu potius nova exteafio, novuraqus privilegium. rj
Dubiuturoclav6: Quandodicemus Infrain communt Bul» U, debere tcribi nomen e,us,
qniillam fumit, eamque dcbers apudferetinereeomodo, quodiceturincxplicationc
IkpB Bul- Ue, idncetiame(tnecci1xriuminhacparvac Retpondco , non efTe
fimpliciter neceflarium , docet Trullcnch , /.-r.«.8.quiaid in hacBulU, necab
i?U, Coinmiflario requiritur. C A- d by G06 I De Quarto Eccieiiac Praecepto. 9i
G A P U T * JJW mff*tm M fjmftH ffJwlttwJWW » t TTNieam
plen«mrcfeaiooem«cibi*non vetitijeffedeful^ |_J ftantia jejunii, reseftnimis
caillam pluresfeli 1 Tnquiresprim6, an(fe*iquifeeundam pfenam refetlionern
sflumit, violatfubftantiamjejunii.ittquiterriam, quarum,&c. " mit?
Refpondeo, deboc AV/r***.». R**per 00 J*f*mmm} Trr ) T Kquires fecundo , an
ficoti cibum mododii X merelicet, idem dicendum fit de potu ? Refpondeononica;
unkamenim refettionem cum vefpertinb ienuculoprzcipitlex jejunii, nonver6
unic*m, vel detcrmin*- uspotiones. Quapropter poterit quisfzpe in dic jcjunii
bibcre «quam, vinum, muftum, cervifiam, aquam diflillaumex ber. bu,
Tclfloribus, qualiseiUquaexrofit,ex buejofla, &cicoria, -^pclla &c. vel
ex eodem vino, quam aquam vitem appeTlamui . Ratioeit quiahssc funtverepotus.
Potns autem injejunionoo prohibetur ipiaMatreEcclefia, quiaexejus
prohibiuonenimisaggravaretut omis jejunandi. , 4 Dices ergo, etiam ne vinura in
die Jejunii multoties bi- tarairapune? Quid, fiiUudbibam exintentione
reficiendi raihi vires? 5 Refpondeo.' S.Thomam , aliofquemultos,
qnosciut,feqai- turque Thom.Hurud. im diffmt. dt Cac*Ut*. puure, jejunium
oranino violart , fi vinum bibatur adfinem renciendi vires : fed ccrtc
probabiliuseft , etiamfic jcjuniumnonfrangi . Idquoddo- centmultoplures,
Navarrus, Veg», uterqueSanch.Fagundez , Diana, aliique, quosciut,' fcquiturque
Pafqualigusd*r.M6.quia cumoon prohibeaturab Ecclefiapotusin Jejunio,
necprohibctur etfedusillnis, quieftvires rencere , ac nutrire . Nihil autemob-
fut, qiaotn illum vini petum afTumas cumexprefla intentione vtres rericicndi,
dummodo aflumas illud, quod vere potus elt ; tunc enimnon facis aliquid in
frauden» Jejunii, fed uteris ju- ie tuo . 6 Elfeautem verepotum ,in eocoofiflit
, ut adhibeatur id , quod infervi t ad vehiculum cibi , ieu alimenti , ut
loqunntur Medici , & vereulefit, qualeGnedubioeAvinura; &przdicu
«.i.Addeex fypradictis, ilUdefleverumpotum, quodcommunicer , ucpotus •
Fidelibusexiltimatur, &ufurpatur. 7 Hinc non poteft fumilac, jus,
aquadiftillau eagallinae.g. irelei fimilibus; namquamvishapc matertaliter
potentur , noa funtuinenpotus, fedcibi; nec lapa , acetum , roel, oleum,nec
mala medica, citra, punka, pyra , uva , arundines mellitae , ouamvis folumdiaorumfruuuumfuccomdeglutias,
czteralque partes aboreproiicias; hzceniinomnia,tum ex fua nitara , tum
inufnrpatiobehoroinumcibifant, nonpotus. Anautera hsec in parva qoantiute fumi
fine moruli pofli nt , e 1 infra dicendii i «. ja eolligetur. 8
Hiiiccontrafumipoteftindie Jejuniiaquafaccturo, gelfimi- nis,anilo,citris,
aliitquearomatibuscondiu, quia hec , ut hodie ufurnancur,
potusnaturamnontnnlcendunc: Qudd fiidneaavit Sanchez ,l.y fmflt. t. t. Ari.s t.
». J. ide6 forufle negavit , quia loqui intendebatin eocalu, qnoraagnaquantittsfubcttntjalijcibiin
ea cotnmifceatur , non vero quando modica ad temperandam aquam , nefolanoceat,
ficutiin noftrazute eftconfuetus mosejulrnodi eemperamerrumifceodi. potioprzter
aquarapoflicafeendere si uacias duas . Pafqutligns «W. 1 41 . foltim concexiit
fine mortili octtvarn partem unciz lubflan- tizGocolatz, autadfummum feitam
uncie partem . Videsigt- tur praster peccatum ventale timeri quoad primum
hoccaput (fi tantilper cxcedas ) timeri, inquam, poflemoruler Videsitera folum
femeJ , przfertim in przdicu (ententia Leandri , pofle ejufmodi potionera
finemortaliin diebus Jejunii aflumi? fiemm pturies , jam non cflet parvius
materiz . Salvare igitur lici- tom ufumCocoUtz pro die Jejuoiieiprimo
hoccapitevix pof- fumns. 11 Quoadfecunduroereocaput, anfcUicetCccolatt fit
verus inonvioUntcztcriveripotus? 1 , dicentibusaliii , efle ve- Etcertc ego ei
rationibus i«rinfecis puto , cibum eam efTe , non potura. Ruioeft,
quiaeflenti*potns, utmod6 infiniuviexMe- dicorumfententi», confiflitineo,
qu6dfit vehiculum cibi, leu alimenti, noover6 alimenrnm; atCocolata
atimentumeft, po- tenterrencieos, maximenutriens, necatTumiturad led aadam G-
thn» ergo&c. 1» Dixitamen (txrMtitniinimtrmftei,) nsmvideo timoratoi,
doclofqueviroseautiin JcjunioGnetcrupulo, addentes.iptospu- ure,
ill*mverume(lepotum, qui», m notus ab ipfo mitio e/tu inventioois aftumpcuseft,
& i confnetudine approbatus , nolo hanc fententiam , uti improbabilem
condemnare . Legite lho- mam Hurtadum prt.i. rtftliu. wnral. trtAmt. 10. ubi
acriter eam defendit: &LeanamC»j»/i»fr#48. pariconatu condemnantem i o uos
nihilominus Diana,»*r/. 1 1 . trsS.i. rtftt. } J ducereconatur. 9 TJInc deniqne
infurglt celebrit qucflio deCocolan .To> Jl X ta autem cootroverfia detmiri
poflet ei duobus capiti- bu9. • Primumcaputefl, aneieo,
quodinconfeclioneCocoIatzpar- sricatscibiadhibeatur, iodecooftet, eam in
Jejunioadbibere,non «lTernorule?Secunduffleit ( abftrahendoiparviutemateriz )
an CocoiaUeomodo, quohodie inHifpania, & Romz eft in uiu* comrnuni, fit
verepotui, &contequenternullo modo violetje- junium? Diii (cemtdo,
awfmtdittfl mttmmnmi *fu\ namfimul- camcibifubaantiame.g.ova, triu bifcocla ,
velquidfimileadmi- wZtgti tnocnoneflepotum, jejuniumqueperlUara violari, velia-
sjofll noo ignorant . 10 Jamquoadprimuracaputdico, eertum efleeiparviutemi-
reriz:po"eeicurari imoruli; feddefaao, an hodieea parvicu adlit» necne/
variant Dodtores 1 Antoniusde Leone»4«.n»»rW. d* CotMtt jit , dimidiuoi
nncizCocoutz, pofleinhac potione mifceriumquam parviutcm materiz. Deunciis Roraanis,
feo Mcrcaroriis, fen (utSiculiloqoiniur) mll* fttnU, efl locotio , v 4 rU dt
fmm . it T Tlcdeniqueubiagimus depota, habead complementnm X A
tracntionisquinque fequencia. Prim6 , poteft quis licite, quoties in die
Jejnnii bibit «aliqnid ci- bifumereineaquantiute,quammoi».t7. aflignabinius,
nefcili- crtpotus noceat- Cum enimEcclefia concedatpotum, concedic etiam
quidquid neceflarium eft, nepotnsnoccat. t4 Secund6,notant rediunmeft(
mtfttmimtttst) fienim qiiis bibere vellet , non ob Gtimfedandam, nec, nepocnsnoceat,
fett ntparum illndcibifumeret , illicitefumeret. . 15 Tertio, hocparumcibi,
quodtum lumipotefl » poteriteffe eujufcumquegenerisciborum QuadrageGmaliaro,
fivepaais,ttre fruUus, fivequidfimile. 16 Quart6, Quandoquisperdiem bibit,
necillinocet c nihilcibi furnendo, non poteftcibum illum, quamviiparum J re ;
quia is ideo conceditur , ne potus noceat ; at nunc f potum nequaquam nocere:
ergo&c.Lege dehis Fa; drum , Palqualigum , Azor. Bonacinam fupracitatos .
17 Quintd, quanunamcltcibiparvius,quz,nep licit^fumipoteft? Dico (nepotoi l.
cibi, quzfumpulndiejejunii, abftrahendo a potu , non penin- gitadmortale.
Relpondeo. Bonacinaapud Leandrum /. r.f.tx.concedit duat caftaneas , vel duas
ficus , vel quid Gmife : Diana , & Fagundez apud eundem quinque , velfezamygdalasfaccharocoofeclas,
vel quid (iroile: Ledetmaduodecirocoofeclos: Pafqualigus dtt tto.quan-
tincemcibi infra unicam unciam ,quia harc quantius videtur regu-
lariterneceflaria, & lufliciens, atpotui in ftomacho commiita
nocumentumimpediat. Praedictus item Leander Ut. cit. concedit quantiutem cibi
infra dimidiam unciam , quia hzc fola ipfi videtur ncceflaria ad impediendum
porni nocumentum . Profecld hzc Le- andri (ententia>ftcztetisprzferenda.
Semper autem eft fermode rtftSitmit mn ftjmmm Prrtrmaif, ftw 18 TNquires te«i6,
pradifla nnica refectioplena quantonam X tempore durare poteft , ut fit unica,
Jejunioquenon no- ceat ? Refpondeo:Quandoquisinfuicomeftioneqaicumqueexcaufa'
infumrtunam,ve!alreram horam,fervat Jejunium;dumenimcon- rinuateandemrerectiooemintradiftum
temput^caeritunica, & reoeunicadenominabitur. 19
Sedquid,fiina|iquofofemntconvKto eamquis protraheret in tempus valde notab ile
, i meridie e. g. ufque ad vefpefai , ut ali- cubi faaumefle, femelaudivimus?
Refpondeo.RemigiuscuroPafqualigo Af.in- dicit;fiid coH- tingat in locis,ub<
undSddurareconfuevitconvi vium , tef vari Je- juniura ; quu Ecclefia concedit
unicam rcfeaionem fecundim pa- trizconfuctudinem;feddifplicethzcdecifio; nam
Ecclefiaunatn refedionemconcedit, nonplures; iUa autem Undiii duranimul- tiplex
zquivalenter eft. Col.igehoc exeo, quodde illo, qui i rneridieadvelpenm
comedit, neroounzmentis dicet, eumie- by G( 9* Tradatus Tertius. junare,
carnanmaeenre, nMrftionem fibilubtrtbere, inediara aliquam fuftincre , Chrifli
Domiui Jejunium iraiuri , qui funt finet abEccIefi» intenttin przcepco Jejunii.
*o Dices, einoflriiententia fequitur, qu6d quiimmodicira comcltiouem
fumerct.mjltumque fe cibii infarcinaret , viola- rtt Jejunium;
quiaeiufmodirefeaio«de61iber»li(«quiir»Jeiplu<. ribus. Refpondeot
itafcntiunt »liqui»pud eundcraPafqualigum dtt. » 10. fed minus rcfie , utidem
cum Boiucina ibidem notat : Ecclefia cnimprzeipit.ut muneturluraendounam
refetlionsm mtegrara excibistuncconcetTis» nihilver6przcipit demenfura ciborum
. Unicaergorcfoctio, qu*mvitfuperflu»,unic»refcaiocft. Atun»
refeaioduranfperfe», vel plure» horas , unie»monlimodu non cti ; efto iwica fit
phyficc pcr contimutioucm . Jntmufl" HfilUtna . ti | Nquiretquart6-.
Diclumeftde protn'Hone eomeltionU , X quid de intcrruprionc ? Etquidem
fuprmcmp.i.mmA. locuti fumusdeinterruptiooe; quandocarnes indte Jejunii
cumpecca- «ocomedniKur, inprztcniia vcrdloquimur ,quandocomeduntur lcgalia,
feunonvetiu. 11 Refpondeo: vel interruropi poteft refeclio linecaufa, vel
etrauia; fifinecaufa; puto, etiamfi tc refeccrU adfatieutem ; poflete
fuperaddereex cibtsnon vecitisid, quod tibi libuerit intra vnum
horzquadnncemcutndimidio. Ratioclt, quii'jc vidccur judiciomoralinondiitrahi
tuamuoicam comeiiioneinadaliamfe- cundam, quzfi longiustempus intercedcrec ,
fanediliraheretur adfecundam. Id autem puto verum , etiamfi animo dcllinaverit
nilamplius comedere; quiamuurc illumaniraum, nondiftrahit
tuaraunicamrefetiionem»d»li»m, dummodo raoralisuniut co- rneftionUconftet. »}
Atexc»ufamajoraliqu»diftantU temporisinlulgenda eft ; nam fi propter negotium
aliquod interrumpat quis luam comeftio- ncm, quandonondum plena habita eft
refeclio, huic concedc- rem, poflead refeclionem complendam regrcdi ad
meniampolr horaro; qui» tuoc nccellicai illa in morali exiitimationevidetur
fljlncire ad eam tnonm conccdendam. Iu Thom. Sanch. /w.j. Ctnfil.tmpit.x.
d*i.i4„«m.i. quiexhacdocTrioacolligit.letlorei ad menlamimmediate ance
letlionem aliquid comcdere poflc i ut itemfamulos, quando Domino comedcnci
inlervire folent . Propter neccfliutcraenim legendi,
vclinferviendicenlcnturtunc incipercfuamreteclioncm, quampoftunam circiter
horam pcrfe- fluri funt . »4 Similcquid licet Mercenariis, quidum ad menfam
fedent , ▼ocanturad vcndendat mcrccs; hzcenimpruprizartis,leumu- nerU proprii
neceflitas ficit, utillz femipleoz rcfediones pcr moram uniushorz, plus.minutve
incerruptz, animoprztercim redeundi, unicammoralicerconfticuant. Duas
horasconccdic Jo: Sanchez; fedniroUhocefie, merit6puutExcob»r, trma.i.txmm.
X^.diltinntecp.l. . aj Hic duo cafus facile poflunt occurrere. Primus , Titius
non pleucrcfcdus lurgicimenfa ad nc»otium(ibi noubiliterne- cetVarium,
putantpoflebrevi ad roeofam regrcdi, icd diflractus i prolixiute negotii
rcgredi nequic, nilipolt mulus horas, vcl etiaro ulquc advefpcns: liccbitnc
huicfuam refetliooera pcr- Jkcrc? »6 Rcfpondco cumdiflinttione; fienim uiagna
caufafuit.eur notabilcm partemumdiu dtftulcric, licebit illam etiam vefpere
perricere; idconccdcntebcnignicateEccIefiz, quztenon urget addicmtotum
fineintcgra refedione tranfigendum, quando ex tanucauta eamdiftulifti ;
fiverdnonfuicma^nacauf», tibiiropu- tetur, quod propter caulamlcvem non
perfette iuo tcmitoreco- mederis. Idemdic, fiaocencgotium comedcris
nicdiocticcr ,& ( quamvis exgravicaufa ) parumrefeclionis otnileris,tuncenim
«ft perinde, ac ii perfecle fuerUrelcctus , parumcnim pronihi- lo rcputatur:
quare vefperj folum ordinarium jentacnlum tibi conccdetur. 27 Quandoautem
fircaufagnvis, vellevis, cVquindo retetrio fit perfcSa, velimpcrfedaarbicrio
prudentis viri, conCderatis vi- ribusperfonc, qualiucenegotii,
temporisdiflantU,decernide- bet ; ceru enim , & uni vcrfalis regula dari
non potefl ; oam in qua- cumquemateria, quandonam rcpuundailla fitlevif,
«elgnvii , utexcuieti veniali, vel morult, femperrecurrendumeftad judi- cium,
leuarbitriumprudcntisviri, omnibusconCdcntis circdn- (lantiis, ut univcrfaliter
docetSanch./<£. t .in Dtt*!. cAf.^. u».» i . & Ofi rop. t». i . trtM.i.
. difr.i . p.j. m i . & 4. 28 Secuodus cafus. Cajusoblevenegotium
cranflulit didam perfc61amrefcClionemadvelperat;vefpereautctnlev»ldcdcbilem
fentic, pcccabitne, fiplenecomedat? 19 Rcipondeo, inhoccafu peccavitCajus ,
dumfinc noubili cautadiflccavitfuam rcfcClionemcumanimo aliamplenz refetlio-
nis partcm iumendi fub noclem ( nifi fbrte inculpabilis inadverten-
tuipfumexcufaverit) fednonpeccabit, fifer6 comedat.q (utiupponis)
iuviribusdeflituitur, utvereciboindigeac. SuMlifnsm tibi t„ f^,Htfm*Mut wttm
dum ftjuui tffumpe ( frtttt jntMculmm vtfptriimMm ) vuUt, vtl mtm-uu. Ut
Jtjmmimm> io TNquiresquint6: omnisnerefcclioindie Jejunii aflumpu il- X
ludviolat? anpotiusconccdeaduroficdarietiaminmtKri» Jejunnparviutem materiz?
Refpondco d*ri etiamhic parriutem materiz , omBesTheo- logi afBrmaot;
feddifBculut verfatur in decernendo , quanta- tum ilU Ct. Breviter «jo, efle
jam multorum hodie probabi- lem fententura comedentem cx cibi»
Quadragefimalibut duat unctas librzRoroanz ( hoceft.utSiculi loquuntur ) (
dut—z* tMm fttttU j peccare quidcro venialiter, fed non rooruliter denec
jejuttiumtrangeret. Ratioell, quiaficnonlzditur gravit finit Jejunii, quieii
roaceratiocorporis , ejufqoe modica natri- tio, ficuccnim modicum quid
lurripere i proximo, quando D» lud modicumnon JzditProximuingraviter, /udicacur
parra ma- teria, iu in c»fu noftro. Soleoetiam ego, Cc dilcurrere: qui doat
horaslaborat fine neceifiute die feftivo excufatur proba- biliter imultis
Tbcologis » rnoruli, quia duz borz rcfpciiu vigintiquatuor horarum. diei
judicatur temput modicum : piri ergo roodo duz unciz cibi Quadngefimalit
refpetiu unciarum vigintiquatuor, 6c forcaue triginu , ad quu ferc folet alceo-
dere intcgra dici rcfeciio , mcrit6 judicabitur modica come- ftio . Noltram
haoc lcncenciam docet Turnan. pmrt.i. cmt.ifb. mmm.m. Ji Dixiprim6 ( ptccmtt
quidtm vtnUHttr ) namparviras ma- teriz tum hjc , tum in fimllibus cxcufat
qoidem i mortaji , fed non i veniali , cum tunc fiat etum contn przceptum ,
licet leviter, (cu in re levi; i quo Utnen venuli, quandoad- eft aliqua
ntionabilit c«ul« , te eturo libenri , docemut otn- nes. Dixifecund6: (
txtAiiSmmdrsgtfimtmliimt ) nam excame,vel ladiici niis mox fubdaru • m.)*. IX
Ex didis, ut nout Di»n», pmrt.j. trmBmt.i.rtftlmtitH.xi. fequicur, qu6d
jrjunans poiTir fine fnortaii primo maoc iume- re duas uncias cibi
QuadngefimalU, & ieroel bibere, ac po* ftci hor» confuet» intcgrara
rcfettionem fub roeridiero fume- re, cooluetumque jentaculum addere fub noOem. Non eviu- bit umen venulc,
fi ntionabilU cauta non adfit, utconftatex d au. II QazGtumhic olimfuit, »n
arandines mellitz, quztam frequencer fuguncurin noftro Siciliz Regno, Jejunium
diilol- T»nt? Etdiflblverequidem, fiinm»gnaquantiutefug»ntur,co»- veniuntnoftratet
Theologi; efteniraille (uccusmaxtmc nutriti- vut, alitquenon modice,
cumfitipfafaccarimenfubftantu.Sed illudaudivi, Patrem Bernardinum Picinuro ,
virum valdepium, c5c dodum, ciimc»futadconfcientiam pcrtinentet explicaretPa-
normi, docuifle, duarumex hit arundinibut trajeclum fuccum cfte cootra Jejunium
macertz dumuxxt parviutem. R»tioef- iepoteft, quia humorCveex parvis, fiveex
magniscannu hifce inllomachumdcgluticus vix adduasunciupeningcrc, abillojn-
dicacum eft. Nihilominus ego per amicum PhanturopoUm curavi , ut expen-
dercturtuccusuoius arundinismellitz comrounioris magoitudi* nU, &
inveotuseft ponderarecirciteruncias duat Roroanatcum dimidi» . Quare
corrigeodum judico id , quod przdidus Parcr Bcr- nardinusferturdocuilie, fi
docuit taraen , Acquod etodixiliir.4- Dttml.tmp.i.^.x.m.xtf. )4 OUbinquires;
quznamcenfcndafitparviut excamibus, vel O latliciniis, quzin Jejunio »ffurapu,
nonparut morule peccatum? Relpondeo. Quoadcarnet, AntoniutdcLeone imm. dt
Ctcelmtm t.t.a.ii.aii, parviutemroaccriz incomedeodU carnibus diebut vetitit
iblura fe extendcre ad eam quantiutem , quam folent furnc- recoqui ad
przgullandosciborumfapores. Lcaodcrrr.5.d<a.».«.i ;.exccndit»doCUvamp»rtera
unchr Ro» raanz , hocclladmcoiamquarum. Pafqualigusdw-^x.extenditad dimidiam unciam .
ProfeCt6 primusnimis rigide fe habet . TertiusnimUbenignc; diraidia enlm carnis
uocia valde reficit , rinique Jejuniiadmo- dutn adverfatur; racric6ergo
cxcipiend» eft Lcaadri fententu; oclavaenimuncizpars noopotcft graviter
nocerefini intenlo i przccpto Jejunii. jt Dicebatquidam, fecolligereei
fcntentia Pafqualigi fquara tamen nos niod6 approbare nec voluimus , fed nec
etiam potui- . s, ».t*i . j; mus ; polle indie vctito finc raoruli jecur
gallinc 1 integrum: fcdpcrperirocolligit. Namcgoexpendi adlibram je- cur
mcdiocrUgallinz , &invenicrudumponderaredu»suocias, aflaium , unam
cumdimidia . Ergo undecanubenigniuscolligitur exPafqualigo? $6 Dicebat quidam
aliusBufembaumin Medulla Thcologica, unaro, vclduasunciascarnUconccderc.
Certeinfideliterid dice- bat; narohic Autioriddecibis legalibusdkit,
nondecaraibus . Ecce c/us verba lik.\.it.6.c. t .dum. t. tt,). Trtitmiltfmtii
tft (mit Btnmt*. n* )JiCtmwu , mmt ttrtti minifitr pmrum tmrnuprtiuflit , vtl
tx mlih ti. tn Digitized by GoogU Dc Qgarta Erekfi* Praeccpto. 93 bn qmjrrltm
tmmtium pnrttm ttlUtiluit ftrctmt, frjt unum , fivt dmmi tuetM fummty htnc
tmmtfft pmrvitmttm mmttrsm dtttt £m« &t. Htc przd ictus A u Qo r . 37
Dnitdeniquealiu<, concedi ab Excobar unam aneiaro car» nis, & hic etiam
nimis infideliteradducitur i namficis habet in fumma Theologica
wmml.trm8mt.i.tMmm.l\. dtjtjmmi». tJumhu* jufmtdi pMrutias im tfm tmftui
ixemfet mUlkmlil AfftrmmemmT mm- atrt, tmm mtm tttemfmrt , mmmttmui mdvtrfmri
preftjfitmi fidti txifli- mmlur, mmi tt ctbr mttrttmr dit jrjmmii » fehibiiienn
. Hsecil- le. Videsergocumhacfcandali coafiderarioae merito negari ab
Excobarquamlibet par*iutemin hacmateria; fed Cab haccon. Cderatione
abftrahatur, nihildecernit, nec de illa, utfic, ali- 38 Quoadovaidem puto; nara
irefeCtione prasdiclo, p duflocortice, atque inveni tum crudum , tum alutum.tum
fri. Aam, poodusduarum unciarum femper attigifle; undc collegi quartaro partem
ovi efle raediam unciam , quara umen ex carne o o- lu im u s mod 6 fi. u.
concedere Palqualigo • & Leaoder quidem , qui roodoeodemjMM».}*. concelDt
dc carnibus folum ocuvam par- tem unciae, coacedit ouoc <•«•*» trmBmt.S.
difpm.s.mmtfiA^ inediam unctara ovofttm efle parviutem matetiae , forufse ,
quia aliquid plus nutritionis dari i carnibus, quim abovisju- dicavit. 39
Qocadalia utticinia, neropecafeum , butyrum, lacconce-
deremparviutemmiteriseincafu, dequoloquimur, lejunii.efle dimidiamunciamplus, minufve,quiahatc
funt minus oulritiva , quimcarnes, &ova. 7 Hieron jrmus Perez apud eundem
ufque ad feptem . • FagundczdeniqueapudeuBdemaflerens,hanc opinionemap- probaum
fuifle a 5uario,eitendit ufquead uncias octo . Semper au- tem,loquimur delibra,
unciifqueRomanis, &utNoftrates lo- quuntur ( mllm ftttiU ) ut fupra item
fxpe raonuifle , me roemini . 9 Exhis (ententiisprima, &fecunda, cumnon
determineat menfuram, locumdantlcrupulis, & perplexiutibus 3.4. & f.
rigidam dantdeterminationem. Sexttergo.&feptimafunt pne- fereodae;
&jamhac noftras-ute ufurpaturitirooratis alterutr» exhis, eafque
doceotplurimi, Enriqaez, Trullench , uterque Sanchez, Duna, Turrianus,
aliiqueapud eundem Pafqualigusa inr.^t.Ratioautemhujusprobabilis fententix eli,
quiatouhaee quantius merit6 habetur pro modica , & ex alia parteefl apu ad
6- nem fubminiflrand i aliquo nadem modo adjumentum naturae , &
iuxttbenigniutemFxcleficteraperaodi rigorem Jejunu, fed 000 illud deflruendi .
10 Qu«respriciio,ijmihifufficereatadpnEdictam fineroduse, vel tres cibi uerias
, licite ne poflem feptem , vel oflo aflttmere ? Refpondeo , pofle, faltem fine
mortali ,quia in rebus moralibu* fequi.quodp. Jijmnmm} 40 TNquires fexto,
quidde fumeate pluries modicam dictam X ctbi quaatiutem prseter folitum
prandium , ac jenttcu- lum> 41 Refpondeo, ficomnino violari Jejunium, quando
fcilicct ex multis parvis confletur unum fatis nottbile ; tuncenim om- nesillse
modicaecomefliooes unianturioordineadrefeciionem , &nutritionem
oottbitemcoraoris, qaopactoflare Jejunium non poteti; ficutifolemusdiceredemodicisfurtls,quae
quandoperve- niuntad notabiledamnumProximi, confurgit furtumgrave, ac snortale;
idemquedicereconfuevimusdemodicisiervitiis fadtis,
fedmulto(je<eodemdiefeilorepetitis.Legite5anch.in/ii.r.D«f*i. ftj+a.1
t.aliofquecitttosiPafqualigod«f. 140. 4> Saneolimbuicnoftnedoctrinsealiquis
fortafsefefeoppone- ie,<ivemerit6, Gveimmeritdpotuiflet: Verum hodie SS.
Alex. VII. inter czteras propofitionesdamnau* , de quibus fupta memi- nimus ,
hanc damnat , quae cfl vigeuma oona in ordioe . Imdit 1 e l inii . trmi fAttut
msdirum auid eawudit . tt/i HMmhtttm ^^mw f mj^^mm ^ mm rw w j wMprmmwm rrw v
m» mwwmw m mm ■ ^ w rt rr^m rm m w ij r iwf iwHV|m $ffmwttw$ tn Jint
ccwitfitfit « jjau /flMt/ /cfflMIMM > 43 Dubiubishlc: (1quishabe*thuoc
volitionuactum , 11 etiamficexequatur. flgtvtli ftr immts dits §l»mdrtsftfimmlu
Jtjst- miit ftmtl tmmmmmdit, mitrm pUmmm mtritUti nftBitmtm, vtfPfr- f
frVrffi(Jmit jtfll mt{ ulltfft f mXllA-! iuMl tifrCIAS t fbQYMTTl ffl tn-iftff
jT^m^fftbt^ ttrmm fmmtrt , peccatne morttliler r Ratio dubitandi efl, quia itla
omnia modica uniuotur ia illo actu volantttis , & viden- cur facere unura
quid noubile, atque ade6 graviter peccami- nofum . 44 Refpondeo, bunc non
peccaremortaliter 1 namfolum pro- poneret facere , Sc facetet di veru peccata
venialia prodiverfis die> bus, quibusdiebuscum fuaparticularisfitaddicla
obligatio, una nimirumindependena abalia, utetiam fuapropria cujufcumque
dieinutritio; idedillamodicanon uniuntur ad ' U C A P U T VI. Dc Vefperdno jcnuculo
pcrmiflb indie Jejuiui. D* tjmi 1 ¥ Nquirespriroo,quandoquidemin Jejunio
adhiberilicetrefe- X ctiunculam, fivecaennlamobfuflentationem natune,feuad
(omnum lequenti s noclis conciliandum : inquires > inquam , ia qua
quantittte lieite fumi illa poflit r \ s Refpoodeo.AzorapudPafqualigum,
*W.S9.aie,efremen(a- randam juxu fingularum regionum coafuetudiaem . 3 Rffti
nald U5, & Lay raan,apud eundem, a junt, pofTe fumi quar- — ,quia ia
cseteris materiis quaru pars alicujus rei sparva. Profect6 fi vera eflct haec
menfuratio,qni t per fex horas «judicaretur uborare per parvam n,quodncmodixit
. jdicit, poflefami exeibisQuadragefi- perfeeflfecuadum commuaemexiftimatio*
rtem , & ufum , noo vero ,quod eft tibi per accidens . Addo , G tu e» aded
parvi cibi, ut tibi fumciant duae,vel tres u nci x ,certe valde de-
biliscomplexionises,atqueadedetiam roeridieparcecomedifli , unde tantoaraplius
vefpertina refect ione iodigebrs . 11 Confir.quiaquando (crdcibus i te mane
aflamptus non eft digeftus, fufficeretforufletibi, fi foluro femel biberes ;
&uroen communis eft fententia apud Leflium, lio^ c.i dmb.i. te pofle fume-
reintegrum confuetum jenuculum, quiahoc conceflit omnibus lex,
feulegitimaconfuetudo, atqueadeo etiam tibiaeraccideas fatieute matutina
repleto . Itateaet etiaro Axot.p.t.lib.j.e.a. f.
4.Jo.-Sanch.<sV/^.ca.au6.aliique, &qua\mvis tunc pecces contra
temperantiam , veltuiipfiuscharitttem , li tuasuaitttificnotabi- liternoceas;
noaumenpeccares, ialtemgraviter, contrajejuoii przceptum. is Quaeresfecund6:
(iquisdiclisunciisocloadderetuaam,vel alteram , quae, utfupra
vidimus,eftaarvitas roateriat, adderet ne fine morttli ? 13 Refpondeo.
Pellizar.r«.r jc j. ».1 1.& Diana,* 9 rr.6.r»/.i t. ajunt, addifinemortali,
quia additur, qaodmodicumell . Pat- qualigus/.r. id negat; quiahocaperitviamad
iatroducendam bi- namplt-namrefecTionem. Egocenfeo, G hzcadditiofiatbona fine
ei eo fcilicet, qu6d non teneatur homoad libram menfurare fuum jenttculum.
undemoralitercredat,id ,quod fumit, efTe intra un- ciasocto,
cumtamenfit(upra,illumnon coademnarem ex eo ca- pite , quod bona item fide in
mentem non venerit fuum jentaculum ad fubtiliorem trutinam melius expendere.
Atver6 addentem fcienterilludplus, fanecondemnarem, quiavideo,fumere intra
diemJejuniiduasunciMeflequidemparvitatem materiae, fedvi- deoitem
eafdemfameredeinduftriacumaliisocto noubiliterei- cederequaotitttem jenucali.
14 Qua»resterti6, pofluro nelicitepanemoclounciarum . luem,
utmoxdicemus,licitefurooprototomeojenuculo, p„1'um ;,in- quam , coquere lo aqua
, & totum fomere? 1 5 Relpondeolicitc piiflr.J.c::
Bjifiu>,Lcander>Pafquali> JSeus cittns iff.106.led ego fequor omnin6
Fill i u c i-j:n ,/ • . ■. 6 . ? i.r. i.»-3 » . qui omnin6 ncgat; fiquidem
limmtrilU ( ait ) ftmmmumfit rrei-tirtcHii. mtmtmmilli pmmteHms ftlidms
mmltmrum uncimrutn, &itmtxetiimt mtmfmrmm \tmtmemU. Egoillam rationero
aflero , quiacsentilai.T.ro- d ufta eft fub illo roodo , u t (it refed i uucu
la , & 000 plena refeClio , &adfatietttem; acquicunqueprxdiOumpanem
cumaquaeliza- tum comedit , plene , & ad (atietatem l"e reficit ; ergo
&c. Minormihicerueft,namquidammeus Paterfamilias, ut rem
hancexperiretur,coxit, feu elixavitprsedictumoclounciarumpa» nem in fufficienti
aqua, &czhujufmodi coctione ade6 mignam pultemconfuvit, utexilla, fatiato
jamamico, aliquid fuperef- let. Noaittfebabet, fipanempraedtctum, vel
bifcottumtnfuo- dasinvinum, velaquam, quodcerte aliquantulum intumefcit , qu i
a in hoc cafu noo adeft atlio igrti* coquentis, nec illo fatiatur ho- rno:
&deniquede hocadeflconfuetudoFidelium, qu« aon eft depaneillococto. 16 Illa
duo deniqoe hlc funt tneditttionedigna . Prim6, non efle
andiendumquemdarodicentem, quaatitttemoclouaciarum aon
debereintelligiquoadfructus valdehumidos,uteftuva, ficas re- centes,
quiaduodecimunciz.inquit^horam fruttaum faot un- ciar ocio iructuum ficcorum ,
& illis sequivalent . Non elt.inquam , audiendas,
qauficcomederetquisintegraracibi libram.quodoi- roisdiminueretobfervantiam
Jejunii.Namillefuccusfructuurore- centiorumcibuseft, qaianoneftpotus.&item
direcieltimitur , utcibus, &direclealit; cumaoo fitdbi vehiculum, jazta ea
, quae fupradiximus de potu . it Secund6,neceftaudieodusLavm. IA^.tr.t.
M.9.dicenf , nobiliores, &quiftadiis vacant, pofle vefpertinam refedionem
largiorem fumere , quim alii, nec Leaader , tr.i. difp.m^q. 3 a. dk iderodeilUs,quidifficulter(omnamcapiunt;ajoenim,(oliirati
pofle recipere aliquid amplitis de d idla refectiuncula, quando necef-
fiusfaniutis, velofficiiidoottbiliter exigit, quseefl commaois excuutio,
dcqualocoiofra, nooverA eflez apst ad fex Digitized by Google 94
Traaatus.Quartus. \tnttftit frt vlxilU ,| n Upereft hlc explieare benigniutem
in fumenda largiore O ccenul» inVigiliaNatalii Domini. Dicoenimin bacVi-
ailiaub lztitiamuotz feftivitaiii conccflamcflelargiorem rofe-
^Vertmfcifciuberis. Quantonam largiorem? Refpondeo lice- retumere
duplocircitermarorem, hoceft, pertingentcm ad un- ciai lexdeciro, clcquidem
propter pariutcm rationii ex iildem obloniit, quibusincxterit Jejuniis
licitenot uti poflumut. Iu Thom. SudktikS'Cmfi- *■ Jawltwrtl d^fa^no, Pagun- jff
r>m#W ITffl 1 jffP*1 »*>.li.rr.7. r*/.ia.qui aliqua benigniora habet
dehacVigili». . . . AnideraconcedaturinJe,uniitaIiiilztiiix nimirumin Jejunus
Palohatii . Pentecortes&c.dieemusu»/)v»r.o.
loQuoddWumeftdehacViBiluNml^Domini.intelligec, atroqueSanchezciuto , etiamfi
incidat in diem Sabbati , in quo lebrcturJe>uniumQuatuorTempor»m, quiamagis
dignurotri- . .dierainuidignuro. Quareh feftumNauhi fit celebrandum po-
flridie, nempedie Lunx (quiadiesSabbati eftjam vigilia Nauvi- utii, quarovitetiam
ftt JejuniumQuatuortemporuroJhsc prsc- Togativabenigniorii jenuculi
Viguixconceditur. Atqueex dictisfit, utfiquis voverit jejunace indicla Vigilu
Nativiutis, pofiitvefpere refediuocularo folito majorem modo didlo lumere,
quiavovit Jejunium illud, licuti in ea Vigilia fer- ■ratur i Pidelibui.
Excipeumcn , nifi cxprefte rigorolum Je- niferit, vel ex profeflione ReUgiola
ad idemrigoro- D, rjufdtm jtnutmli ao TNquireitertio, quodnaro genuscibi
pofliimui inprxdicu JL quantitatefumercprojejunii jcntaculor »i Refpondeo, quamvis
multiDotiores determinent U»lum poflefumi eoscibos, quiufuiluntinlecundismenfu,
qualialunt «lccluaria, bellaria, nuces, olivx , fruttufque cxteri, oc per alios
foluflipilciculiparvuli, <5cfimilia; non ver6furoipoflccibot «uofcunque,
quamviiQuadragefimales ; nihilominui hodie jam
probabihllimalententiaellapudLeandrum, & Pafqualigum Ittu
W/.poflcexquocuoquecibo quadragefimali . Unde fine tcrupulo
polluntadhiberileptem, velotfo circilcrfoliuipaniiuncix Ro- xnanx,
velfoliusalteriuscibilegalis.velpartiraexpane, nartim «aliisiildcmcibis; fivehi
fint legumina, iiveherbz, |iye pi- fceirecentes, quamvis magni, fivepultesex
crerooretriticeo , ■velexaroygdalii, fivecx pilcibus Gccatii, vel falecondit.s,
flve cxaliis f.miliumgeoerum, mod6, utdiflumeft .non traolccoda-
turdebitaquantius. RatiohujusdoariozUt.s fumciensilla pro mod6vobiifit, quia
jam ufuiFidelium timoratorum bodie hanc praxira linefcrupulocomprobat. . «. .
:u aa Diauroe!U«*o*«^'*'A^")n»^^ ovis.quandohxc liciteadhibentur injejumo,
non elliaeraUIJ. judicium. Dicamuspriusdelacticiniis, moxdeovis. y
Delafliciniis, oempecafeo , butyro , lafle &c. negani . ,
poflehzcUciteadhibcriin ienuculovcfpert.no Sanch. cVLcand. *pud
Palqnal.gum-««.ti4.Conceditipfe, adducens Turr.anum , Laym.Boflium, aliofquc,
quam fente.itiaro ego proUbilcm pu- «o. Raciocrt, quianonapparetratio,
undceaccrtdproh.beantur icntacula, pofuo, qu6d In uli Jeiunialicitc,
utfupponimus, .pla comedantur. Addc, fipcr Autiores, qui r.g.d.ir.mc agunt dc
ienuculo, aflumipollunt, quzadhiberifolent inlccundit men- <is,
f.cutiiuntfructus, dulciaria, cVc.curexcludidebeatcaleus, qu. foleti.id.cfit
fecunditmenfispammab omn.busadh.bcn. An ipofl.tlicitefumi integrum
jcnuculumcxlolit Uaicmi.K dlcana infrtt.tdJ tmoin.lt. , _ . . . Noueundem
Leandruro,quemdiximus ( efle in negat.va leoten- xia
;umenexaliocapitcliberatamortali 'noo umen potclt i yenia- liliberare,
utfupravidiraus) comedentemaliquid laciic.niorurn pro jentaculo , hoc cft.ex
capite parviutis materix ; C enim ait , lu- matur folummediauncialadiciniorum
.parvamaterialuraetur.lu
ille*r.5.J»/>.i.9.49.ciuusDianam,Villalobos,Trullcoch. 14
Deovisquidquidconcedat cumBonac. Pafqualigusrffr.il J. negandum omnin6 efl curo
Sanc. Boflio, Leandro, Filliuc.o,Turria-
no,ali.lqueapudcundem.Ratiopotiflimaeft,quiaovaluntmaxime fubllantiar.validxque
nutriuonis,atqueade6exd.amctrooppo[ita funt Jejunio;ita ut,oili exprefseEccleCa
hxc interlaaicinia nutne- raflct , ri te elTet ab eis in Jejunioabllioendum ,
ficut 1 carnibus ; fed EccleCatbenignitasidiDdulfit; &certeincafuno(lrodejenuculo
vixunquarainvenies,quivideniFidelcmpvaveipj:rccomedentcm,
iudicet,eumEcclcfiafticejejunare.NonOcdecafeo,a]iifqueCmih-
buslaaicioiisjqux.utomnesfateatur, minus luntnutr.tiva, OC nullomodoin
hocovisCmilia;namproptereiviribusde(litut.soyo. rumvitelloipropinantMedici,non
ver6alteriusgeneriilaclicinia.
Mcminerisautem.bifcoQos&pUcentulaseximmixtisovK confer-as pofleiuroi in
jentaculo illius Jejunii , in quo conccduntur laclicinia. Ratioefl,
tumquiafoletex coaione quafievanelcere modicum illud ovorum , quod immifcetur ,
ut fuppooimus , & iu- pra diximus }. tum qu.a in otlo uncns ulium
bilcoaorum fatis parva quaotius (ut fuppooi deb«; cft : id quod ccrte i moruli
teexculabit. »6 T Nquires terti6, cum refectiuncula introducla fit, ut fiat X
lub noc7emad fomnum conciliandum , poteflnelicitcni- hilominus transferri in
merldiem , vcl in aliam horam? »7 Refpondeo > quinqae modts poflet hax
tranfpofitio fie- ri . Prim6 fi meridie jentes , clc fub vefperw plene te refi-
om Secund6, fit fub vefperas. Tertio, Cmanediiuculo fentei, &moxio medai,
omiflavelpereomoirefecliooe. Quari6, fipaul6ante,quim vefpere plenecoenei.t vel
tribus horis antei, jenuculum fumas. Quint6 , fi pau!6 poft, quim in meridie
plene te refecrfli , poftduai e. gr. toltre» horai . Jam de fio- »8
Siteprimomodo geratetiamfine neeefliute, lieit* te ge- res, quiapofito, qundjam
introduclum lit jcntaculuroin Je.ia- nio, illudliciuimaMoluteeft; cVexaliaparte
rigorofiut erit fic tuum Jejunium, Cquidem tocointegrodiecam lolo Jenuculore-
mancbii . Id quod idem fieri pofle in VigiliaNaulii Domini , quan- do pinguior
couccditur refectiuacula , probabile etiam propter ean- dem rationem efl. 19
Siver^tesensfecundomodo,puto propterUnum tempo- risanticipationeminfuroendo
jenuculum, tepeccare venialiter, ficaufarationabilicareai. Venialiter, inquim,
quia in re parva mutas ordinem Jejuoii ; nonver6 moruliter, quia in fubftantu
nihilultradcbitumfumis, & Cmilimodo ,quemdiximus H-frut- itntiy
manenstoudicfiuealiocibo, lufficicntcr , &foru(i»eplu« debitocorpus macerabit.
30 Sitertiomodo, necte demoruli
condemnare audeo, nec itemaudeote Cnenoubilicaufk, vel Goedilpenuttoneliberare
i mortali. Noo hocfecuoduro, quiahacc videtur nova formajeju- nii,
cumEcclef.alolumconcedatin meridie, & vefpcre, non ve- ro in meridie , &
man^, tanu enim viciniut non ufurpatur i timo- ratis. Necprimum, hoceft,
nontecondemnareaudeo.quia fic poniturfubftantia Jejunii, quzfalvaturcum
caenula, clcccena ; & quiaquodimanead meridicmdeeftde inedia, fupplebitur i
meridieufque ad no&em. 51 Si quarto, velquiutomodo, rdemdic, quodin
modoter- tio przcedcnti, advertendo, qu6dqu6 magii appropinquatco!- na ad
ccenulam, unt6 difficiliui concedi debet, quiaroagisuc receditur i forma
Jejunii confueta ab Ecclefia , nill um pro- xime hz uniantur, ut cooflent unam
moraliter integram refc- dionem. )a lliud occurrere pofle fateor , ut qui fummo
mane oe- fcicns , vcl non advertens efle diem Jejunii , furoat lum, tunc
profett6 licite, etiam fme caufa, poterit, ridie , five paucii interjeclii i
meridie horii , pleoe re ; nam propter illam bonam fidem jcnuculum mttutinutn
poterit habere rationem vefpertinas coeoulz; fiquidem boru 6- dei valdc dclevit
inconveniens ductum i forma jcjunandi , & ex alia parte non cft cogendui
Fidclis ad feveriorem abftineo- tiam . }j Peteihicdenique; Gquiiob negotia
gravia, velinfirmiu- tero Jejuoarcnoquit, mfi jentaodomane, fed prandendo
vefpe- re, jcjunarene teoctur? 14 Reipondeoverbii QiiinUnadvenai, ttm.X.
fnfuUriumtrn- Rtt:i <).ftt:g. 1 7. quificbabet.' Ctmmunu frntmtis tj3 , nnne
im» tt- nttihttmtU jtjnnnrt . Sit Filiuuius tom.l . tr*U. 1 1 . taf.6. num.l
}0. Jo: iinthjnput.ln.num.it. nu&ui tuld, MtmU in Bull.CtMc.iifput.
l\,t*p.l .numl. Unnit.it Vrtt,ft.F.ccl,f,t*m.\. trnS.t. dtfput. i. tju.\Q.
Vtrumtenttibnnc ni ftjunjtndum , viittur ddlu Rtcnturi- t>«r, qH»ic*n(nlwt
nutnhu circumftuntincum fitctmptjpbilitctimji- iu*i*t mn ftttfi tttlrrt ftjmni,
iblttnticntm . Sieutit quifettjlatm tvii ftjunJtt ,& ninfetifi/iniillii,
quiidubittt ,drbtrt cumiJlu? Et fitutiy nuintn ftJfttebnttotinrttitMrtbtrni
futtrmforty ftd ptjftt ,. r. mnnt , tmnit /rmuit fnnindilUi ahlignrttur.
Etmtitdi fritri tfti guu nnnnii rtmnntt ifftmU fnccfti, uthu,
mmttUitnrtidMiMeci- dtntnli*. Haaenuiillc, &ego. . w Dihtrn fumtndi fUnnm
riftctimtm m dit Jtjtmii . 1 TN fuperiore
zutetempusplenclereficiendiinjejuoioextn J..QuadugeGmamerathoradiei, hoceft,
hora tertia poft 1 ridiem, utnotatCovarruvias, tib.4.vtrUr.tnf.io.n*.i4 la Qua-
dragefima ver6 erat fub vefpcras, hoceft is, noccu, hora tertiapoft no- diet ,
Gre longior, Cvebrevior , breviores in inhyeme. tres hotz DivideUtur 1
induodecim horas , largiores io Et primz tres horz dicebantur Wun» , dicebantur
Tertia ; fequentes trei Nona ; lequcntes dcnique tres , hoc eft, tres ultimz,
dicebantur Vefperc. Achodieex confuetudine lcgitima , atque ab uni veruli
Ecclefia approbaU , eft hora meridiei. a Duoautcm ooU . Priroo, horamraeridici
cflc,quam nowt bo- rolo- GooqIi De Tertio Ecclefiae Prsecepto. 95
rologiumfolareexartefaclum, quod folet przcederepcr fcmi- horamcirciternoftra
horologia Italtea foutia bene rcgu!aU , ac gubernata. Etquidemmathcmatice,
& exacic lojurnHo, prz- ced it per quadrantem hycme , per quadrantem cum
dimidio vere , ccautumno; per lemihoram in zftatc , utanno luperiorediximus
exRicciolo, id calcuJantc , queraetiamrefertPcllizz. tt.i.m*m. '
/r.j.r.iijMMt.lOf. Secund6nota> non prohibcri volenti tardius plcnccomcderc
\ nampoterit inroeridie jenure, dilaucorna utque ad Velperas
juxtadiclacap.przc. rum lic profec!6 rigorofius Kfunabit . % Hisunquamcertis
habitis, inquircs primb, an fiquisanti- cipotdidamhorammeridiei, framut
Je/unium , cVpcccet? 4 Refp. quodnon frangat Jejunium, certum fitex omnrum
Jententii, quia flc non elt violata fubftantia Jejunii, quzconfiltit in unica
plcna relefiionecum luo vefpcrtinojentaculo ex cibis non vetitis.
Idautemexeomanifeftecollige, quiaflc anticipans ob- ligaturadfervandumjejunium,
adquod noo obligaretur, li fra- Ctumillud Jejuniameffetiofubllantia . j Atver6,
anpeccet, diffenlio cft inter DD. Quareduplex ef) fententia . Prima, quam fequuntur
fereviginti feptemDD. ciutiiPaf- qu»ligo«V.i4t>. interquos reccnfentur
Fagundez , Tho. Sanch. Reginat.Sylv.atiique: dicit, peccaremortaliter eum,
quinou- biliteranticipat, quia tuncfitcontra przcepturo, nccomedatur ante
meridiem . 6 Secunda, quamfequunturferctrigintaciuti abeodero, in- terquos
numeranturToletus , Filliuc. Leff. Medina,Baflzus, Bo- nac.aliiquedicit,
nonpeccaremortaliter, quianulllbi reperitur przceptumallatumi primafententia;
ergo non eftinobis afib- rcndum ; clcexalia parteinedrz moleftiam, quznon
tolerabitur rnanc, tolerabisineradlem ufqucad noclem . F.fte tamenveniale
iidemdocent, quia tam cit6ad prandium accurrere.qmndo om- nes fere Fideles
meridiemexpecnnt , nonnulla deordinatiocft ,
quamfaneabfq;dubiotolletanquacaularationabilisfhidii v. g. iti- neris, negotii,
&c. 7 Notaautemprofequentibusprimam fententiam, poflcprz- didlam
plenamrefecrionemeosfacerennahoracircitcr anterocri- diemhyeme,
ftduabusinzftate. Iu Boflius, fia+.dt fnbttac. i&.ctf* ioo. Ratioeft,
inquit, quiaunahoraante, velpoltpun- flum prarcifummcridieihycmalis, &
duzantezflivum, quando longior efidies, potefthac in re moraliter haberi pro
meridie . Hinc quoniam Mendicantes , quique horum privilegia participant,
jaudcntfaeultateanticipandirefeQionem Jerunii perhoram,ided
poteronthiprandcreduabus horishyeme aitBoflius) & tribus
aeftateairtemeridiemfolarishorologii, namalteramdatmoralius i conceffio. 8
Etquiamultiprobabilitcr concedunt Comedere femihoram antc llatutum ,
velcouceftum tcmpus, ctiam finecaufa, nonefTe ■oubilemculpam, quiaparum
pronihilorepuntur; idcircohye- me poterunt duabus hbris cumdimidia,
zftatetribus cum drmi- diaantefolaremmeridiemmenfzaccumbert. Etquidem ex cau,
laftudii, itincris,^negotii, <3cc. etiam fine vcniali . Atque hzc vides. 9
Quzresan inQuadragefima liceatobligatis ad horas Canoni-
cascomedereantereciutionem horarum vefpertinarum / Ratio dubiundieft, qutain
Rubricisprzfcribitur, cotempore Vefpe- rasefle recitandas antecomelliooem .
Relp. meritoid Rubriczprzlcribunt, quia comeftioin die- busJejuniiQuadrageflmz,
utmodon.i.diximus, olimufquead vcfpera^drftercbatur,
namproptereivocabaturce-na, non prirv dium. VerumquiacxunapartchzcRubrica,
fiveproreciunti- businChoro, fiveextraChorum, non eft przceptiva, feddire-
ctiva, atquetde6nonobliganscumtaotorigore; & exalia partc hodiecomeflio
jamex ufulegitimofit inmeridie; idcolicebit , Vefperas poft comeftionem reciure
, maxime extra Cborum, nam inChorocongruumeftfervare morem fuz Eccleflz . Immo
fer- tur, fapientitlrmusCardinilisBellarminus dicerefolitus fuhte ;
qnandoquidem in noftra zute a fua hora dejefhcft comeflio , non effeconveniens,
ut vefpertina reoutiodeiiciaturalua. $um htrm ituifit , difmumnt m dit Jijnnii
*Hipti* jtj*mm»di . materiajejuniimediahoraplus, minufveante, vel poft przcifum
puntlumprzdicfummathematicummediz nottis. Dico (/» hte tmfn Jtjunii)
ubiexFideliumexiftimatione, «Scufu rigorofiuscft przccptum,
quandoloquimurdcmedia node , quira quod dixit Bollius in illocalu de meridie
d^.frtetf.».7. i Hisergo pofitis, inquiris, quomodo accipienda eft media
noxjnEcclefiaftici Jcjunii materia ? nam projejunionaturali ad
Euchariftiamfumendamlatediximusannofupcriore. Relp. fiquislciat, velfacihi ex
horologiis. feualiunde fcir« poteftpunflumnoclismedizmathematicum, fecundum
illuddc- bctfegerere, necpoft illud, neperminutum quidem, in cafu propolito,
poteftcarnescomedere. Ratioeft, quiafuppofitafci- entiademedizno£)ismomento,
velfacilitatemorali eambabcn- di, nonpoflumetiamhumanomodo, «Scmorali non
cenfere, il- ludtempus huiufmodimomenticonlequenspcrtinereaddiem fe- quentem
adJiflum Jejunio , ac proinde non pofTum non cognofce- re, przceptum Jejunii
jamurgere. Siergo pneceptum urget , atqveftinpoiTcftione obligatiojejunii,
nonverd mealibcrus co- medendi, fieri non poteft , uti jejunandofim liber.
Reshzceft metienda, ficutinnumcropcccatorum proferendo inConfeffio- ne; fi enim
nefciam przcifum numcrum, fatefl, dicere, tttin prrtmvi flni, minufve ,
necobligor, niG moralemdiligentiamad- tiiberead numerum ictendum. Atfifciam,
vel facile recordari pollim, medeterminat^terv.g. peccafle, cVnonamplius, debeo
meuteri, peccaflemathematiceter, feuterdcterminatc. Idcm dicitur in cafu
noflro. 4 HincpoflremanotteBaccanalium, illucefcenteferialV. Ci- ncrum,
fifciam, velfacilefcirepoftim momentummcdiz noclis, iccsna abftinercdcbco
omninA, quiafalfumeft, qu6d poftideat (utquidamnonrecicjudicavit)
coenandiliberus,* potliuet eninr clar^JejuniiQuadragcfimalisobligatio. Vide,
quzdicammox». 9. Idemdicdc nofle diei Jovis, illucelcente feriafexta, quoad
carnes eomedendas , cum par fit ratio . Quod fi przdidlum mo- tnentum nefciam ,
nccpcrmoralcmdiligentiam fcirepof1iro.,tuiie enim ver6 ad moralcm ruediam
noclem t ut6 confugiam . Duhmi ie mtdi* ttiOt. j Uzres prim6 ,
fiomnibiasexpenris, variifq:hon>logiiiau>- \J ditis, imm6alk)uandoauditisoullis,utfiforterurecon>-
morcr, lumnegativedubius, andaufitmedianox; potTumiieli- citecomcderecarncs,
primo, nocteprzcedciiteaddieme.g.Do- minicum, fecund6, noclepratcedentead
dicmferizfcxtz t Du- bius, dico, fienimhabeasprobabiliutem, quarafacitquodcunq;
horologiumbenc regulatum, neccommuniter Ullens, pofle te
cumillaprobabiiitateconrormare, alibi diclum cit univerlaliter . 6 Relp.
communem jam hodiedoftrinameffe, iaprimo cafut nonpoflelicite, poffeinfccundo .
Ratioeft, quiain primoponi- detdiesSabbati, inquoclara, & certaeft
obtigatio abttinendi i carnibus. Dubiumautemeft, aningreflus fit dies Domioicus
, ergoprzvaletlexabftinendi. Contra ver6in fecundocafu, pofli- detcert6dies
Jovis. Dubiumautem eft, anadvenerit obligatio ferizfextz, ergoprzvaletlibertascomedendi.
Legite DD. ci- U tOS i Boflio in tj.mcr p.l.ie ctnfcitmia duii» tit. I .». 1 70
1 . 7 Illudrecole, cumhorologiumfolarefrgnet horas antemeri- diemcirciter
lemihoram, quim fignet horologium roule luli- cum, modofupradiOo,
^4r«i.«.a.ide6quandohorologium hoc ronledatfignumroediznoctis, veramcdianox
(quamfacitcer- tcfol , non dicium horologium ) jam invenitur przceftilfe per
mc- diamcirciter horam ; undcquicomedit, quandohorologium ro- taledatfignum
mediznoclis, verccomedit mcdiahorapoft me* diamnoctem, firigoros^, &
rnathematicc fitres menfuranda ; nonver6ita, fimoraliter, & humanomodo,
juxtt rnod6 Jiiia 8 Quzrcs fectlndd: ficgocornantcamcarnibus (cr6dici Jovis
e.g- vellerdultimidieiBaccanalium, audiam fignum mcdiz no- clis, obligaborneftatimceflareabilliscomedendis/
Etideraqu;- 1 ripoteft, ficomedamcibosquofcunq; ccdiefequcnti inciditdies
Jejunii ? 9 Refp. cumdiftindione. Veltibi rationabiliter perfuades ,
(ignurailludcftecertum, hoceft, cert6 indicans raediam ipfam nociem; veldubiusdecertitudineexeo,
quiaejufmodi fiveho- rologia, fivccampanz etiam regulatiftiraz,
fernperperquadran- templus, minusiveritate aberrant, ut notac Caram. imf.ttm.
TmmikfUfimiiJ lUOy. Siprimum, debes omnin6 ceflare, quia itempore pertinentc
addiem fequentcm. Si fe- i TNhac materiajejuniidtes intelligituri medianocfe X
dieiinclufiveulqueadmediamnodemfequentis dieic five: iuquefifit
jejunandumdiee.g.Sabbati, incipitobligatio i med ia noQe poft diem Veneris ,
<% definit i med ia nocle ante dietn Dominicara. i Inquires autemprim6. Cum
medianox, ficut& meridies fumtpoflitmathematicc, ccfumietiampoflrt
rooraltter, ex quo computoincipiam, vel finiamjejunii meitempus; media enim nox
mathematicieft ipfum pundura , & momcntura medic nocfis, mediaver6nox
moraliterfumpu, iueftipfumpuncium mediz notlis, uttamenaccipiaturmorali, feu
humanoraodo, hoceft , finctanufubtiliute, & rigor* computi , fed ficuti
communicer omnesaccipiunt. Etfolent quidem communiteracciperein hac Tmni. dt
Fruft. EttUf. C A P Dl dhimtt tn , U T mhtttfi IX. i TNquires:
quinamfuntannidies, inquibusFideles jcjanare X obligantur? Relp. certumeft,
eflcfequentes, prim6, omnesferias Qua- dragefimz, itcm quatuor tempora , item
aliquas Vigilias infr» ilexUs. ccSabbau quoad abfti lis. Tra&atus Quartus. Rcfp.mihividericertum.
ooneflcJcjunandufndieDominico, fedinajiodiebebdoroadz,.imee!igendu,
&cur.nruuro dlceli- gereveldiemlequentem. vel antecedentem pronmiorem ,
Jjoc * (~\ Mnibusferialibus diebus Quadragefimzeft EccleCaflice eft, vel dicm
Luose , vel dicm Sabbati . Necputo.prehac coro- W jejunandum, hoceQ, a fe-ria
quarta Cincrumulque ad tnuutioncnceeflariaro efle difpenfationem, quU iatis
difpcnlac Sab.-iumSandumindufive. Excipc Mediolancnics, quicx fuo- Ecclefiz
univerfalisconfuetudo, perquamnon Jegitimo ritunon Jcjunantilliiquatuor diebus,
qui przcedunt Dominicam primam Quadragefimz , qtue tamcu Jejuniacorfipco- laot
jejunando in triduo Rogationum . ? t)\i\(ftrinlihuiditbui)
naminDominicUncnjcjurntur, led foluroabftineturacarflibus, & ladiciniis,
ucfupradidumeft. 4 Dixiirem (ufyuud S*bt*tumS4u3umintlufivi) namquam-
visilludSabbatumGtdieilztitiz, &exultationis; undevidetur,
tuncnooeflejejuiundum» vel faltem videatur , poflcfumi jenu- culuro Urgius
niorc privilegii Natalis propter illud S.Tbom. M«f, ii?.*rt.j. ndtirtiumdoccntit,
Jejutiium cxultationUooncadcre fubprzceptum, fcdefleexinfliDCtuSpiritusSandi,
nainpropte- rci, ait, ab EccleuaooocAe inflitutum Jejuoiumtoco tempore
Pafchali; nihilominusncutrumlicec indidodic SabbatiSaudi »
ldqueliveexconfuetudine, fiveexfenfuKidelium , Iwe exlegi- tirna Ecclefiz
traditiooe, virtuaJiter, icu implicite i Pidelibus habiu, cV obfervata .-
fatemurenim dehacre non eflcjus icri- ptum, utadvcrtitGcorgiusGobatd*
fuHlttc.xi.u.lot. 5 Qyzres, quiforte habethunc adura: rj» m.« ftjunnrt ftr
to:.im ^HAdrw/irum, & defado non jejunat, quot peccaucoro- mittitnuroeto
diflinda, fingulaConfeflbriaperieoda? 6 Rclp.fideunicoadu interno voluntatis
lfaf| probabilccf- fe, unumnuroeropcccatumAcecommitti; quia fupponitur efle
dumtaxatunusmoraliteraclus, eflo, tcrmincturad plura nume- «cieuz
unjveriansconiuetudo, pcr quaro non lejunatur dieDo- minico. Idqueputo etiamde
abflinentia icarnibus, vclUdici- niis; finimirumquisvoveritfeabhuabflinereper
totumannum indie, quoiocidiididurofcfluin; hicenimcongruumei), utab- flineatdieLunae,
felprzeedentisSabbati, &libera fitcoraeitio dieiDomintcz, quamliberam
Ecclefizmos in Cgoum Iztitix Refurredionis Domioi efle vult . Dixiroodd
(vtlinprttidntt) fedcerte, remeliusconfidera- ta, puto,
eligendumeflcdiemiequentem, hoceit, dicmLunc. Ratioefl, quU fiin antecedcntcm
commutes, boc eft indiem Sabbati, minustcmortificas, namin illodiclabbati
lamcxpri- ceptoEcclelizdebesabflinercacarnibus. 14 Quzrcs:
liquisexprefsevoveret jejunare dieDominico t vel (iveex voto,
fiveexdevotioneiejunaret, peccaretne? Refp.prohibitionemjejunandi hocdiefadam
clleolimab Ec- clefia (ut habet Pafqualigus,W«.i78.) indeteilationemquorum- dam
bzreticorum , quiex variiserroribus dudi docebant, tuoc efle jejunanduro :
& przfertimiodcteAationemeorum, qui De* gantes Domini Refurredionem, diebus
Dominicisin contem- ptumilliuijejunabanc, ut notatFagund. Prtt.
tttf.jJ.ts.jmM.1, ' Quare, quiexaliquoerrore, vel fuperflitiooe jejunaret,
pecca- rctgraviter, quUGcprotcllareturaliqueniex iliiserroribus, Sc
contemneretinregravimoremEcclefiz. Atquede hocloquitur S.
Augu«inuif^/l.86.4iC«i/W««««, eotempore, quovigebant illihzreticorumerrorcs,
dumficlcribit: 8uif*uti diim D*mini- ftr tttmm gundrmftfi. tum tum Jtjnni*
dtcimtndum futuvtrit , n*n fmrv fcmndmi» trit> ••objeda. Quaretunc fatiserit,
licte acculare apud Confcfla rium ; ftmtl tlkui mitum , ftu /tmtl ntlui ftr
tttmm gumdrmfrfi. tum tum Jtjumt mmm jtjunmn; uc iniimilicafudictumefldceo,
quilemcl unico Ettltfit: inhit tnim rthui, dt m*m nihit ttrti atuit Strifturn •
volitionis aOu propoluit muluejufdem ratiooU perjurU commit. D,viu* , m*i
ftfui, Dti, vil iufiitut* m*\*tum tr* Itgt ttntndn/unt. tere . Verum fi id quis
faceret ob quandam CoguUriutem , foliim pec- rcutione, quadefadlo nonjcjunes,
tot pec. carcvcnialiter, docetSanch./.i./Wmjna, r.j.a.i}. uiinuinaii
cuniniittis, quotdies funt in Quadragefima : quia
Siautemfaceretvercobdevotionem, Sc exercittum vircucis ,
profingulisdicbusprzcipitur Jcjunium, & ioexecutione taliiin- noneflet
reprchcndendus, immd eflct commendandus; modo
obfcrvantiznoneftinvenireunumquid, inquomoralitcrunian- non faceretcoofultd in
dieDominico, uc dieaefl Dominicus ; turfingulorumjciuniorumomilliones. Lcge
deLugo, dtftinit. quiaficfaceretcoutra Ecclefizconfuetudincm . tHiy.i6.im.$s9.
&Uindiumdit**r.d,{f.i4.4A. . Dt VtgiliA uitidtntt ,n fiftum Ctrftrii
Chrifli. Qu*nu*r Timftru. tj A Dditiofecunda: quando VigiliaS.Jo:Baptiflz
inddit 10 7 T^Eriaquaaa, fcxta, Sc Sabbato quatuorTemporum adeft A
fcflumCorporisChrifli, jejunaodumeflferiaquarupri. X leinperobligatioji-junandi.
Scio ,JejuniumquatuorTcm- diefcilicetulisfcfti, quiaiu przcepit Urbanus VIII.
to. OStht. Erum, quodinciditinfraOciavamPcutecollcs, nonefledejure &meritd,
neunu feftivitas, cV lztitia mifccatur cuni ipto, atqueoflejejunium lztitiz;
undevidetur eflefincobli- meititia Jejunii , Hinc,
quituncjejuoaretipIbdieCorporiiChri- gationci vel faltem cum jenuculo pinguiore
; tamenidemhicdi- fli , non (atisfaceret przceptodc icjunaodo io uliVigilia. An
cendum, quod modddiximus».}. deSabbato Sancto. Legc Fa. tunccumtranslationejejunii
debeatetiam transferri Officium , gundez, fr*t,4.EttU.i*.i. dictmiufrsc.iUn.i^.
Vltiti: 8 /^BliganturetiamFidelesicjunarein Vigiltis NaulisDomi- ni,
Aflumptionis SS. Virginis, Peotecofles, Apoflolo- rum, omniumSandorum, S.
Laurentii, & S. Joannis Baptillae . EncipeexApoftolis Vigiliam S.Philippi,
&Jacobi, tunc enim ^ non lejunatur, quiainctdit intratempuiPafcbale, quando
Ec- citHiimcntititUSciridift.il. noo vult JejunU przcipere tototem*
porePafcnali. 9 Quzres: eftneprobabilisfcntentia Leandri, &Pafqualigi,
dtc.*l. eumcitantis, qui Iibcrtatern jenuculi concelUm in Vigi.
lUNauliiDoroini, de<|uadiximusfupra,extenduntad VigiJUm Pentccoltes,
obeararationem, qudd fit Jejuniuro exulutionii ? Qiiddealiis, quiprootercandem
rationemidemextendcruDtad VigiliamS. Laurentu, Sandi JoannU Baptiflz , &
omoium San- ciorum? 10 Refpondeo, hosAuflores nullo modo efle in hoc audien-
dos, &certc, liuooobaliam limilcmrationcm didam».j. illa pobislatis,
fuperque cft, quUnullus extirooratis Fidelibui id qui audct. Di V*t* Jtjunnndi
in *li*m* dit ftftiv, vil Dtminit*. HIc tria funt addenda . Additioprima. Si
fcflum Jejunio pridiaoocolendumincidat indiem Lunz, tuncericje- junandum,
oonquidemdieDominico, fed Sabbatoprzcedente, Utprzcipitur Ctfitulo tx f*rti d*
»h(irv*ntin Jtjuuitrum. Unde redccoliigit Pafqualigus, quodliquis jejunaret
dicDominico , autanteSabbatum, non Utisfacdretprzceptojeiunii, quiaiaii-
iic<*f>iuiorx r*rt, llatuitur, ut in hoccafu dic Sabbati jeiuoetur ,
•tqucadeoilli diei Przceptum Jejuoii afligitur . iz Hincetiamfit, utliquis
voveritjcjunare in Vigiliaalicujus fefti; incidatquefcflumindiemLunz, ctim
femper votum ( nifi quidexpreflius voveaturj more Jejunii Ecclefialliciemiiti
incelli- gatur; ficinquam, ucjejunarctrneaturdieiabbati. 1) Quid, ficgovoverim
( ikinaliquibus locis Fideles ufur- pant; jcjuoarepertutum annumin eodie,
inqucm iocidit ali- quodfcflume.g. SS. Virginis AnnuncUtz, iucidatautemin die
Dominico, tuncnejcjunabo? 1 1 Dt vitUntt Jtjunium ix v»l*% f> Prtttft*. 16 A
Dditiotertia: an, quivioUtJcjunium, quandoprzcipi- A turduplicipreccpco,
duplexpeccacumcommicut? fiv. g.VtgtiUS. Mathieincidatiodiem Quadragefimf , qui
tuocnoa jejunat, duplicinenumeropeccatopcccacr Reipondeo, duplicicer peccare ,
cenec cum aliis Coninch , diffut.j. dt Sutr.dub.^. quUvioUtio cujufcuoque
precepti pecca- tum elt. SemeJpeccaretenetcummultiiSaoch. L9.it mntrJifi.i
s.nu.6. undcinConfefliooe latis eftdicerc, [tmti frutftum Jtjunii r.*n
tbftrvuvi. Ratioeft, quia peccauooo multiplicantur nuuicroex totamultiplicationeprgccptorum,
quia fupponimus , unum cfle Jcjuniumviolatum, quod unicoaUufrangitur,
lednecmultipli- canturipecieex multtplicatione preceptorum , quU tuoc fpecis
multiplicancurinuno, eodcroq;adu, hoceft, tuncunus conii*
netroulusmalitUsdiverUsfpecie, quandoaduseftcontra mului virtutes;
atprcdidaviolatio Jcjuniieflfolumcontra ucamvirtu- temTemperantic, excujus
motivoemanaoti]|aduoprccepca,uc luppooimus; ergp, &c. Pcr hocautcmnon
negamuspeccatutri hocexdupliciprecepto violato habcre majorem graviutem; fed
quUhccmajorgravius cftlohim circunltantia aggravaos, quam
nonellenecelseexplicareinCoofelljooe, efl valdeprobabile,ide6 hanc,
dequaloquimur, explicarcnonoportcbit. 17. Exdoctriruautcmdatavidesdifcnmcnvalde
noubileinter cafumprcdidum, &votum; namfiquis vovilletc.g. jejunarein dida
VigtliaS. Mathie, quzfortcinciderctindiem Quadragefi- mz,
&tuncnon^jcjunaret, illa violatioduasfpecie diverusma- litias haberct >
utrafq;Con(cflariomanifcllandas, q.tia tuncjeju- nant peccafletcontraEccleliz
lcgcro, jubcntcra Jcjunium ex mo- civo virtutis 1 eropcrantiz, & item
peccaflet contra proprium vo- tum, quodelt velutttcx, quaro libi vovens imponit
■ quzque eft exaliorootivo, nempcex virtutcRelii;ionis.
Parimodo,quURcli£ioluse.g.OrdinisMinoruS.Fricifcitcnetur jejunareex precepto Regulcdie
Veaeriscujulcu-j,- bebdomadz, fi hic dies fimul coucurrat cu Vigilia,&
Rcligiofus o5 jejunct^lupli- ci fpccic tnalicia pcccat , nempeconua Obedicatiam
proptcr v iola- Digitized by Ooogl De Quarto Ecclefiae Praccepto. 97 tura
prxceptum Regular, &contra Religionem propcer viol». tum vocum contra
proiniflionem factam Deo . Lege Lwd-inf r*t . EtflMf-9-1-y aliolqueabeodci
autnli forte i U< Jtjumii vttofta» ab AnttttJJtribus. DEhocvidefupra
»»r*a.i.<.7.-*.aj. Dt J*j*nia imftfif m Ctnftffaria. 18 /"VUaereshtcdeuique,
quiddejejunio injunctoaConfeu*- vZ t»? - _ . , . Relp. quaraviiexpediat, utio
pflenitentiam Confcflarius in- jungat illudopus , adquod alii* poenitens
nontenetur; imroo u nihiladdatexplicandomentemfuamConfcflarius, femper intel-
ligacurdeoperealiisnondebito, ut ft dicat: fijuna ftmti iu ft- ti brbdtmada,
incelligicurdealio Jejuniopraecerillud , quod : rationealicujus Vigiliae
inciditin pnedidam hebdoroadam,- mquiapoteitCoofeHarius injungerepro
pcrnjtentiaillud o- pus, adquodaliistenecurpcenicens, ide6reaequaeris,ancunc,
li pcenitensilludopusnegligat, peccetduplicifpeciepeccacor ut Q dicat
Confcflarius : Jtjuna tr*i , quandt trit y%iliA , vtl diti Qutirattjim*, vtl
qu*tu*r Ttmferum. Reip. duplici peccaco fpecie diverfo peccare, altero contra obligationem
orcamex Ecclefiaeprarcepco, altero contra obliga-
tionemorumexSacramentoPcenicenciae. QuaredeuCraque ex- preisedebcbiedeinde
poenicens le acrularc in confefliooe . Utdo- cet Vafq. aliiqueapud de Lugo
Jtf.aj M Pmmit.fttl.jj,.6j. Svj/ih/ih, & ditt Aiv*nt*t. T5 T
NdiebusRogaeionum, &in AdvenCunon eftobligacioje- X junandi, uc praxis
Fidelium fatis oftcndic. Excipe pro Rngacionibusrirum Ecclefiae Mcdiolan. cujus
mrminimas n.i . & excipepro AdvcntueosReligiofos, qniexpropruRegulaad fer-
vaniura' Ftri* ftxt*, & Sabbat*. to TNdiebusferiaefeitae,
&Sabbatieftnonobligatio jejnnan- 1 di,
fedfoluraabftinendiabedeudiscarnibus; nam (-quid- «luidolim ufurpatumiucrit ;
certc hodic lic fervatur in Occidenuli, hoceft, Lacina: rnaminOriencaliGraecilocoSab-
batik-rvanc iuam abflinentiamdie Mcrcurii. ) Prarcepcum au- temdehacnoftra
abftinenciain dieSabbati, Cc iroponit Grego- riusVIII. int. $*iaditi
dtttnfttrntitnt dtfl.J. QuiMditi, inquit, Sabbatiafud PMrttSamiei ntflrti in
abflintm- ti*tilibrii tft babitut\ Nti Itrundtm auciirrttattm fiqutmtti , f*l».
brittr admintmm, mquitumqut fi Cbriflian* Rtligunii fartittftm ifft drfidtrat,
abtfu tarnmmiadtmdi* ( nifi majtrt ftflivitat* ,n- ttrvtniintt, vtl infirmitatt
txftduntt ) abflintat. zt Exhocumen textu neduo inferas: pritnd, hocnoo cfle
praeceptum fubmortali, quia textus dicit ( admtntmui) quod srcrbumpotiusindicat
conlilium, quiro praeccpcum . Secundd , poflcinomnibusSabbacis,
inquibusinciditaliqua majorfolemni- tas, comedicarnes, quia textus habet (mfi
majtrt ftttivii ati im~ ttrvtniintt) oe, inquam, haec iofcras. Non primum, quia
in .textuadditur ( qui fiCbriflun* Rtlitiinii fartitiftmifft dtfiitrat, mb tfm
tarmium i*dtm dii ablliniM. ) Quoniam ergo tuus elus carnium in taiidic
oflendit, tenolle efle parcicipcm Chriftianae Religionis, peccabis
cerCcgravicer, ucrcCle nocac Palqualigus dtt.ij6. »m.J. Nonlecundum, quiapraxis
Ecclcliz id lolum ad NatalemDominireftrinxit, utperltmiiemoccafionera fuprano-
tacum elt. aa Quaeres: Siquisvovitgeneraliter omnibusdiebus Sabbati ( vcl
eciara Veneris j jejunare*, ucuncincidacfeftumNatalisDo- mini,
potelinelicitecaroeicoroedcre. &votumnoo lervare? aj Refp.potle»
fitamenexcipiasillos, quivel exobfervantia fuaRcgulari, velex
votoluoparticulariexprefse voveruotintali diejeiunare, etiamfi io ilium
inciderit fcftum Natalis Doroini . Ratiohujusexceptioniseft, quialicexprelse
teligafli, velexvi ipCusvoti, velexviipfiusRegularisobfervantiasacealfumpca-: .
RaUorelponftoniseft, cumquiauthabet Molinar.a.^iy>.»7i.j,.j. noneftveriCmile
, quidquicumillageneralitace vovit, voluerit includeredicmuotclolemniutis,
cTcreccderca more Ecclcfise , tumqui», uchabccFagund.j>r»f.4./.i.r.6.ji!.6.
in geoeraliute non conftac C A P U T X. D* txtufatit i jtjunandi tbligatiamt .
i "p\Itimiufuprac.a. deiis, qui non obligaotur XJ juoii.'
ouocdeillisdicendum, qui , umec proptcraliquam umencaufam T*a»*. d* Prattft.
EttUf. i TNquiresergoprimo, anfeoectusexcufeti jcjunando, &ab X
abftinentiacarnium indiebus vecicis? } Relp.qudd folafencflus non dec
veniamcomedcndicaroes in diebusvetitis, efle certum; idcmque dicendura dc
ladliciniis . His cnim lenibus , ut nount Azor, Navar. allati i Qji
nunad.<».x. tr iJinr.a. folumrationcxtatiseaconccduntur, quxrcquiriCU-
lisaeusadfuifuftentationem; atadbanc fufhcit, pluries cibum legalemfumcre.
Qudduieni noceantcibi hi Quadrageiimalcs , tuncprofect6exculabitur abillorum
abftinentia. Veriimid non eritrationeaecacis, (edinfirmiutiit, dequamox
dicenduraeric . 4 At verdquodiofamerafenechisexculetab obligationelcmcl Untum
plenecomedendi H elt ferecertum , quia omnes Doclores idconcedunt, &quidem
mericd ; quiaipfamera (enectusrept>> tacrrin|irm:t»s,
quaeindigetfrcqucnciorccibo, &cx aliaparce
hujusindigentiaefatisconfulicurper cibos Quadragelimalcs . 5 Difliculcasergo
hicillacft,decerocrequocoaonodiceturquis jam feoecJutem ingrefluscfle,
undcnonobligeturad Jejunia? Dico jamhodieexcoramunifenfuDD. (namin jurenihil
ex- preflum eft ) eum efle lcnem quoad excufatione m i jc junando, qui
annoshabecfexaginta, quia tuncvires homiuis uoubilicer (unt Cadences,
quamvisexterncquis appareat vegecior , leuforcior , ucceflarur GaknusnV
fanitati tutnda ; licet aucemaliqui DD.re- quiraotannum (exageumum
complecum,tamcn alii cum Jo-.Sanch. ocTrullench, l.yi*D*t.t.\.diff.alji.\.
meric6 dicunt, futricere utcjufmodi »nnosquisattigerit, camccfinon compleverit,
quia adhuctuncpuucurzusvaldccadens. Vide, quae diximus f*f.c 4».j8.r>t9. 6 Quaeres prim6 .
Quoddiclumcftdefexagenario quoadjeju- niaEccleflaftica,
idemnclencicndumdejcjuoiisexvoco? Siquic eg. voverit;cjunarcpcrcocamiuam
vicamdielabbaci, obligacur- nead ejulmodi vocum Jejunii polt xtacem 6o.»nnorum?
Relp.probabileeilc, exculari,eciamliaddiderit (infrrfttaum) votaenim
jejunandinonprcfumuotur) quandoumenconcrariura quisnonintenderit) emitti ,
niliad modumlegis Ecclclufticx. 7 Scdquid, fiquis ■voverit fic : vel* jtjunar*
ftr titam vitam mtam , ttiam im ftnttluti f»fl annti ftxjfinta? Refp.
tuncpecfe, &ratione vot.iobligabitur; quiavotum fc cxtendit juxu
intcncionem vovencis . Dico (ixvivtti) namlidcindeisineaxtatcadc6 (icdebilis ;
utillinocabilicernoceat Jejunium, ex alio capite excuiabicur ,
nempcexinrirmiuce, utmod6inlimilidictumeit. K Qucreslccuodo: eftneprob.-ibile,
irbminas nonobligari ad Eccleiiallicajejuoia, quaodoaRingunt annum
^uinquagcumiiin? Refp. raihinon vidcri probabile, quianon invenio jus, ncc
raciooes, haocindulgenciamfolideconrirmances. luFagund. 4. EttljwatU.iJ.iji.il.
& Layrnan. /^tf.i.».}. Qijod enim dicuuc aiiqui, fceminasfaciliuslencfcerc,
licuci cicius pubefcuot, doa cooviocit, quiaexalia partea Jcjunio, ut
omnibuselt compcr- tura , oonpcrindeachomines, hocelt, non raulcurn maccran-
tur. Nonnegoumen, liquatuncitalicdebilior, utmultummo- lellicfuis
viribusinferat Jeiunium , pofle Jcjuniumnegligere: ve- rumidnonericcxcuce,
lcdex iutirmiute. ■ 9 PollhccicripcaincidiinBertraoduroLoch. quirr«3.i9.7M.i.
•rt.tf. coiutur probare, elle probabile , farinmas excuiari poii quinquai;inu
annos. Scioctiara; aliquos excufare illtt ialtent poltannosquinquaginuquinque;
(ed noneftrecedenduminoftra tententi» proptcr ratiooem i oobis allaura , quc
folvi diraculter Jc- 10 T Nquiresfecundd, an, X do? Refp. Noubiliter infirmos,
& valotudinarios Gne dubio er oranfumDD.coofcnfucumSanch.
l.s.ttnf.t.i.dub.i*,. excufari , etiamfianteaioinfirmicacera iociderint
propriaculpa. 1 1 Idera dic de eo, qui iuobdebilcm Komachum friget, ut uni-
campleoamrefe^tiooeoi, quaoufcilicet adpleoam nucricionem eltoeccflaria,
lumcrenonpoceft; isenim cogicur fumeredupli- cem, nonplenam, acqueadedlegitimc
Jejuniumviolabit. ij. Ideiudeeointlrmo, cuifortejejun uraconduceret adfani-
Utem; nara.efto, peccetcontraTcrapcrantiam,vel luichariu- tem, nonjejunando;
umen, quiaeft noubilicer infirmus, non pcccacconcra przccptum Eccleliae,
quaeomnes infirmosexicniti Jejunio. 1} ldemdeeo, quinoctudormirepcrnotabiletempus,
velta- lefierinoubiliternoppoceft, tenetFagund. &Jo:Sancb. aliique
apudQuiounadv.r.a^r.9>«|f.i7. qaiFaguod.&Saoch. nonobli- gant hunc
jentare inmeridie, &plene (c rehccre lero , uc fic commodedormiat; fed
Qyinuaadveooas obligat, cuinos con- fcnfimus/i<f.(.6.*.j4, 14 Addidi autem
illud ( mttabUittryvtlmatabilt)qui» noUndum eft , non quodl ibec leve valctud
inis detrimcntum.qualis eft e.g^x- temporaneus,&
brevis,remiflulq;dolorcapicis, vel quid fimilc, fed vcregrave,licccfatear,propcer
Ecclcliebenigniucjfoon neccflari6 gravilfiraum debereellc illud , quod i
precepto jejuandi liberu ho- ipfum adtuale dec ritoc- G » tum; Digitized by
Google 98 Tra&atus Quartus, tum, lufficit enim timorrationibili<de
daronoper Jcj miuro jn- ferendo; liroor, inquam, nonlevu, fed mali notabilis.
ts Etquidemeommuniter confcientisipGus jejunantis fuffi- ciet, quabonafide.
Gveexcxperientiaprzterita, fiveexprobi- biji ratione putet , Cbi graviter
nociturum Jejunipra . vel damnura fibieventunim. Magis aptem jn particulari habe
bncexpeditiffi- rnam regulam , llla infirmitas , feu illud damnum falutis
notabile efl , quod ope- ntioncsordinariascujuslibetperionaeimpedit; iuut, qui
co«- fueto fuo modo operandieas contmuare cnmmodc cum Jejunio nequeat,
gravitcrabillooffcndi, cenfendusGt. 16 HincfiScholafticusex
Jeiuoiocipitedolcrefoleat, velquo- rnodocumquecumdifficultatefludeat ;
Gmulierex debilitate Jo juniifervitia dorousincommode operetur; Gvjrquilibet
fuum officium, artemque jejunando difficulter exerceat, &Gmiles ,
«hoccapitedaroniijejunandolegitirae excufabuntur, 17 Nutrieotes, przgnantes,
huc rcducuntur; propter falu- teraenim, Cveinfantis, Gvefuam,
ijejuniocommuniter excu, fantur. Nec excufantur modd ijejunio, (ed etiam,
tenentur communiter faitLeaoder, dtfp.s.dtTtjunUq.yt.) noniejunare; tjuia pro
nutriroento firws , &fuooonfufficitunacomenio: car»
Itesautemtuncfolumcomcdere iisnutrientibut, & przgrunti- busconceditur,
quandoficcomplexio, & peceffitas earuro , vel infantiumexpofcit; feddehoc
diccmus infra , mbi mtx inMi Quinunadvennasex placitocujufdam Medicj aliquantd
benigniu* loquitur, Quoddehisdiclumefi, putoetiamdefcemioa, antequamcon-
cipiat, CiMedicisjudicenturlcjuniaraatrisnociture prolifufci- piendaf,
quiaroultumguvceft, fceminamconjugatam, prolera probabiliterioutcro concipicndara
, foverenon pofle> & Gcuti jilia reraedia , Gcetiam convcnicntiaalimenu
» dcbcbit ponerc , nefcetus fortecoocipicndus elaiiguefcat. 18 Quzresprimd.
Siegomaximam difficulutem fentiam in jcjunanjo, polfumne mihi perfuadcre, banc
efle infirmitatem , rnequei Jejuniodeobligare? Dico [mtximmm) namfcio.molc-
lliamaliquaminjcjuniorclidcre, nec proptcr hanc pofle , meex- cuuri.
Agoigiturfolumde difficulutemagoa, & cxtraordioa» l'y Refp,
Gdifficulnsorlturexmalobbitutuo, tuaq; RuloG- tate, etiarofi Ctmagpa, obligaris,
eam viocerc, &jejunare ex FilIiuc.'r,*7^.J,f.6,9.iJ».ti>, omoesenim
tenemurmalos hibU tus, <iu*rovisiiiveteratos, cxtirparc- AtG difficulus
oritur et pravacorporisdilpofitione, quiae.g. ftomachi noubilem, atque
extraordinari«mdebilitatem(cn<ias, velinfoliura lallirudinera , &
limiiia, excufaberisljejunio, etiaroliejufmodidebilitas oru fueritcxmalohabitu,
nnnis olim comcdcndi, quia, tunc ejuf. lnodiincomroodareducunturadcorporis
infirmiutem. 10 Quzresfecundd, an rodicjejuniilicite quisfunut aliquid
electuaru, velfaccaroconditum, vtlquidiimile, ut faoiutem, velrecuperet , vel
conlervet ? Rcl>, utrecupcrcspoubilemulutemamirram, neGtdubium, fluod polfis
uotum fumerc, quantum proportionaliterad lalutem recuperandam
judicaturneccflarium, quia EccteGa, ut didum elt» nonprzcipit Jejuniumcumunto
tuz falutis detrimcnto , Atutprzlcrvet, vel conlcrvct, dillinguendumefi : G
enim de propinquo prudentcr timctur zgritudo , potefl: quiaid etiam
pTseluraitur conecdiibenigniute EcclcGz. Verum G cgritudo pontimcaturdepropinquu,
licctcoocedatPafqualigus, sjar.l|l< tamenroerjtdLeand.
cumaliisuegat/.f.«.i». quiaficnonlumere- turidpermodummcdicinc,
quelupponitvelmalumactuale, vel faltcmde propinquo . Adde, hoc modonimiamdari
fere-oroni- buslicentiarojejuniancsligcndi; omncscnim dcrcrooto tiraent
c.gritudincra . fn/irmi antnd tmmtt ttmidinimt . »t T Nquireitertl6. J.
indiebusprohibitisi Rcfp.certumcfle , ei, cuiex| bi legalcs, licitum
efleadhibere caroes. AnimadvertitautemQuinUnadvennas, tji. fing.tr. $.fi»g.i.
emm Jo:laCruz,TrulI.Jo.-Sanch. illum, quiexpcrtuslibinocivumjara efle in
Quadrigefima, vel diebus prohibitis, carnes non cotnede- re, non teneri futuris
Quadragelimis i carnibus abflinere, nifi rnaximedubitetur, caulam
nocumenticeflafle. Addit ibidemfic tdemQuinunadvenoas: ItlUtiimm, dt qmbu,
prudtnttr timitur , mut prttmbilittrdmbumtur , an tmrnibus ntnnttndt, grmvt,
mut ttn- fUtrmtiltimmmmm ftrftffmri fni , tfmi csrmimm ttmtUi Htifl I, cmU m
dmiitm mietmignitr »«ri, mmt imttrfrttMtt t/ittmtmdm ; r> jmim im duiio
mtlitr tfl ttmiitu ptfliJtmtii , tkm im btmimt ctrtitr, cj" mmtimmitr fit
ptjfijfi* , & jmi ncn ftiitm md ttmftrvmni*m vnmm , fid rtimm «i tmm mtn
txftmtndmm ptritmit mmitttmdi , qunmvit adfit fmftS* frtttfti tbflmimdi
mtmrn&ni, mtliir tfl illimi, tfnmm ifiiut ttmditit ; frt/ertim nmm tum idim
\ut hmktmtmr md vitmm- dum dmmnnm fulmtii, tmmm md iilmd vitmndmm, dt mmt
frtitti- littr dmbitmtmr , *r\* fi md tliud ttnttditmr tfus tmrnium , itimm md
tflmd. HaclenusQuinUnadv.atTcreosprohxcfcotentiautrum- jueSanch.Sylvcil.Trull.
Henriquez. u Singulos autcm motbos in paniculari recenfere, quibus
concedipoteficarniumufus, 4dMedicos potiaspertiaet, quirn jtdTheoJogos.
Nihilomious proferarohicnonnullaex iis, quft
przdiCtusQuinunadvennasattert/.r>«.i. ex infigniMedico,ut ipfe ait . Petro
de Peramoto , qui m lip.dt piftimm tnfmlutrttmtt Cc lubet pnf.t. 9) £<"
litit *d fttftmi fmni fint , ftr fmtttfirvmm tmmtn tlttrn- titmim mtrbti
mltnuipmi ttrripi ttrtii ttmptrtim f,t,nt, iytUfim ftdi- ftt, dijlUltiitmibmi,
ftdnrrn, rinumtmltnU, mmt mlimut ftbrtmm |#- ntrt, liitmim viSmm ttnvtnit
prtftrtbirt, mtmJit 1 qutm fmnt prttlruti , imftftmmtmr, prtftribtrttmr.
Etinfenus; JHmlimmttm fmmit, & iii, qui ipfii fmrnt vitinUrtt , tfuiemrninm
mtrtpidi tft ttnttdtndm . Quibmi mnnmmtrmmdi [untfmt- ti, nrni frtmnm fif
ttnnium ntm fnnt trnnfrrtffi, & f,nn, mni ftxm- gtfimum
fmtmtiuiimmnmmtxctjftrmmt. Verumdehiiienibus vide , moxquzdicara».*)-. »4
Vttntttmgtrimti, amtm/lict, & vmJidt ntnfumt, & mt- fnptr, mmt
pmtrtintbiUilmSmnt nntricti . RtUgUfi imfuptr, & mlii , mtieum btniviri
fint, vmldt dt ft ttnuntruntur , amidmmtnimfunt, muittmmutrumtmr dt vtrtigimf,
dtrmUt ntfmtunt mlii\ ptunmi Vtrr ndrptrm, & tffitim fibi imjunilm itbiUi ,
mt pmrum mfti rtdduntur , mmttmmi» tmmtnmt/n ttrrigitxptrimmr, Hzcex Peramoto
Quin- Unadvennas. Hisrefl^addit Lcitvi.difp.tJtTtfunUti.il. Przgnantibus de.
beredaricarnes, fieas veheroenterappeunt, quiaaiiis efletpe- riculuroibortus,
utnotat Azohus , Bonac. Trull, ij Pergitdrinde GcQuintanadvenoas, limiundo
merit& di- fiuro Peramoti , In muibut ntm plmttt , fixtgtnmriit tfum
turninm ttnttitrt , titm rmtitnt ttmtii mtn iximmnfur m ntgmtivt prtctptt cmr-
nti, immtfr ImSitinim ntn tdtndi in ditbui prtbibitii, frd fttum i jijmmit ,
Ctnttdttmr mmttm ftxtgtnmrlii tfmi cmrmium , mliqumm tmufmm hmbtmtibmi, Uth
tjftt UvUr, nnum iQm, *b itrttnr nliii mntt hmnc ttmitm , 16 Etpaulo poft. At
vrri, ait, prtfmtii mmjtr tmmf* dtbtt mdt/ft, nt ptr mnnum ditbm prthibitii
tmrmti tdtnt , quim im SlmmtUmgtfimm , tltm im hmt ptr qumdrmgturu ditt
ttmttmuti pi- ftibmi vtfti, mmjmi nttmmtmtmm hmbtri , mut timtri ftffu , auim
hmbtrttmr , mut timtrttmr im htrum tibtrmm ttmtftttmt ftrunttm \ mut iutt diti
im fmMm htbitmmdm. H«cUle. Infirmi autti UBicinU, . »7 T
Nqulresquartoquiddeinfirmis i Relp.verbisejufdem~ «it, mmi mltamti dm tmr, vtl
pmti, (unt :nn»s, Um.J. m vtt hmbunmlt rmr, vii fmi, /«w tufm,, vtl fmti timtnt
in vmlttmdint , etii pt/fmnt ImBieiium , f> *v* ttimm fint iifptnfmtttnt ,
luk mt immnum , vtl timtr , **/ dubium illmi fit grmiui mJimumntiumm inftritrit
iUt, autm tttttffmrium tfft diximm prt etmidtndii t*mi- but. §u* dtttrimm
truipni Iteum ttntt in Htfpmnim, tmm tb ttn- fuituitntm, tum tb friv Uginm
BuiU, amtd, ubi vigtt , fmtultm. ttm hmne fmtilitrtm rtddit . Addit prim6 ,
paulo poft f*m 4> amtmtunamt tmfitti dtttrtm , titit Uvtm , qummeunant
mflmmmm- titmtm gutturum, mutttultrum md ttmtdtndm Im&ictnim dUbuivt- tuu:
Addit \Jingul.y Omnibui tlimm ftri, tmt fum tfficin, &tc. tufmtitnet [u*i
ntn tqni btnt fiftimm tfu txtrttrt , mut hli mtttn- dtrt vmltnt; undt tmntbui
Ctnctnmttribmt frtmmtmttr, bii t.g. <• hebitmmim Qumirmgefim* frmdiemntibui
: Omnibm iimgifirii rbittft- fhi* , :t Gr*mm*ttt* , mni fmliim du*i ItSitnti
unimi htrt hmhent mmttidttmmni , vtfftrt, mt fimilibmt. Additterti6. Omn&ui
ittm, yut ftdutt md flmdim , fivt fchttmfiU* , fivt mtrmlim , fivt ptlUie*
intumbunt , ut (unt Migifiri ftnrti, prtftrtim Rtligitnmm, & **- rmm
Ritititfi fthtlmfiiti ( dt hit txprtfti dtiit Jmnitrtt , &■ inttr ttt
ia&ifftmut tattr littphtnfnt tXtderieut in mnlrrim dt ftjunit.)
Additquart6. IUii ittm tm ttnttderem, qni frtqntnltr Ctnftffitnt- but mdfunt ,
& Chtrt nimii prtlixt , ut funt Chmrtufimni , & S. Hitrtnymi Rttigitfi.
lirm Aivtttlit , O» jmrtfptrUit, ty fluiitin- tnmbtmtibui. liim ftntit Dimnmit
prteurmtoribut {viitliett, mdli- t*l.) Dthit tmntbnirmtit ifi , quim
pifcutmtfmt prtftrtimttutUmm ttmmunittr Udit ttt, qui md txtrtitU mtmtii
inenmbnnl . 18 Dixitamen (ftri tmmbmt) quiaaliquiexnutneratisin ro-
buflznaturz, flomachi, cccapitis efle poterunt, ut falubriter
fejamdiilhabeantfrequenti pilciumelu, &iisova, &la<3icinf* (u nt
deneganda , li non adfit Bullx Cruciatz Pri vilegium . Hafle-
nusexQuioUnadveoas. Memmerisautem, comedentestaaicinia, & ovadebere fer-
vareJejuniuroL quia, utinfupcrioribusdidturaeil, fut eflenti» ncarnibus.
JejuniicuraUAiciniis, 10 ¥Nquiresquint6, an, qui exercent artes, velofficia.
labo- J. riofa, eximantura Jejunio? Rcfpondeo, fan^eximi, quandoeaejufmodiiunt,
utcumil- lisfereJcjuniumvaldedifficilcGt; quiaexercitium, quodfitcura notabililabore,
confumitfpiritus, affligitnotabilitercorpus.il- ludquedebilereddit; id quod
piam Ecclefiam velle , non eftprc- lumendum. Etiu explicuitEugenius IV. relatus
i» ttmptndit privilegitrum Frttrum Minttrmm . Vn.Jtiunimmn.*. &tenent
ncsDD. apudPalqualig. dte.iy>. 50 At De Quarto Ecclefiae Praecepto. 99 30
Atquarationeiciamartern, vel officium tanto labore fieri , prevideat, non
pofledeinde , proptc-rlaborem ludenrii , jcjanare. ut pertingatadmeliberandum
ijejunio/ 4* Refp.oegando, praceeptum non obligare ababftinendo ab Rcip.
eflciliud officium, cVartem, cux erercenturcum ma- booefiisaaioaibus
finecautaaiTumptis ; Aquidera,dum urget pre- gaaagiutione, (eu motu manuum,
& brachiorum, vel etiam cepcum, veleftinproxiroo, obligor non apponere
impediroeo- pedum, iuutmotus fiatcuraimpetu. tumad prxccpti illiusexequutioncm
, quiafecus po(Tem die Do- 31 Hincergofit, ut Agncolx, Ferrarii, Fabrilignarii,
Cae- minieodormire, quxcerte eftactio honefta, & ilc exculari ab menurii,
Foflbres, Fullones, Lapidicinx, Bajuli , Piftores , auditioneSacri . Quare
ncgandum omnino eft, quid tunclicet Teatoreay Molirorctperfeipfos, Coriarii,
Remigantcs, Mer- pUaludere, neclemel, neefxpc (quiafcmper cft parracio J &
reoarii portantc» fuarura mercium capCas pcr urbem , Argentarii, Cc non iejunare
. Undeetiam infcro , tenonpofle licite fumerc Auriiirclve malleojvel
firailigravi initrumento pcr laborera uten- medicamentum» cumquo jejunarenon
potesindie iejunii, vel tesexcufari I iejunio.
CumquoaudireSacrumoonvalesindiefeftivo, (inultacaufa ur- 3» Verumhicnou,
laborem debere eflenouhilem, nec per g*t» <5c tacilepotesin fcquentcm diem
illud ifluraere, vel ante paucashoras, fedpernoubile tempus, (ecusoon
militabitratio prxdictumdiem jejuoiitibideillo providere. Lege Caftrop./a.C
cooiumendilpiritus, &c. Nam fiquisMolitw e.g. parvo labore difrj* UgfAi.
MeroUam/M».t .difr.At.dtUfj.l.dul.tf. SaochJ»*. aqux vi frumencum molat,
velTextrix levei viclas teiat, vel ful- l.i*Dttal*.I J. | loduo,
velcriaioduOalavet , noo dicctnrlaborioseagere. 4* Admittonihilominut tanquam
certum, fi (quamvis cum 33 Scripcores ver6 » Nouni,Pi<3ores, filumexlino,
vellana peccato) ceiudefacigafti, utoon valeasjejunium pati, peccaflc nences ,
Sartorcs , LecJores cu i ulcunq ue fcien tiae, Con feflar ii,Me- te quidom dum
impedimentum jejuaio appofuifti , at poteris dcin- dici,Chirurgi,
Barbitonlores, quiaooneierccncofiicia, velar- defineooropeccacocomedere, quia
tunc vere incapax esmace- tes,perfelaborio(as, nonexcufanturexhdc capitel
lejuoio. rationis jejunii . Dico((XtWM**/«)namfiquishacc,
velfimiliaeiofficioiuoe- 4) Hucincidicillaquxftio, an,
&quopeccaCoquispeccaclu xerceos, iuficdebilis, ucfuumofficiumaliisleve,
ipli fitnota- noxiosciboscomedac, undefequatur, eum inciderein infirmi-
biliceruboriofum ileiunioper accidens, hoc eft, ratiooe fux ucem,
quairopediaturpofteiabobfervatiouejejunii? complexiooU excufabitur . Hinc
Scripcor c.g. obligaturad Jcw- 44 Refp. tres hic cafus diftraguendos cfle.
Pcimus: hgo tihtt nandura, quiafcribendi officiuraleviscft laboris, cVforulsc
e- ntxiti ctmtdt , vti timh ctmtdt; tdtft, txttffivi, frtvidem mt pm-
denifaeiliusfcribet, quimcibo reteflus, tameoGcuiNotarioka vtm
infimntAjtmttnrrttlurHm , mMt ttmtnmdvtritHdt tUyt^uu» ,
liborioufuccedatfcriptio, utGneduplicirefeuicnefuummunus fttctmtt Dico.tetuncpeccarequidemcontraTemperanciam,
& obire nequeac , cxculabiturcerceperaccidens rationefux cora-
cuncrapropriamchariurem, graviccr, vellevicer juxcadamnuro, plenonii.
ldemdicdecxterisfimilibus. ' ' quod cibiinfers; nonver6concraprxcepcumjejunu,
quiain boc 34 Hxcfunc certa, fed adhuc dubicabis prim6 : an Artifet
cafunuUaracioneadvercis ad prxceptum jejunii. robuftus» e.g. Arator,
quicumlabore potcit optime Tubftinere 4J Sccunduscafuselt. Si
prxdiUosciboscoroedas cumprsevi- Jejunium, an, inquam, ijejunioeximatur/
fiooeturafuturx infirmiucis, tumfuturx impotcntix.quanon 35 Refp.eximi. Ita Fa«
ud. Prtc. Eccl.^J. t . r. 8 .». 1 1 . Ratioeft, jejuoabis.
Adhuncdieo,nuncpeccariquidem mododiUoiocaU quiaexleomoesAttificesuboriofx anis
excufantur : quare ex- prscccdcntc, fed regulariternoapeccaricoturaprxceptum
jeju- eufabituric hic. Atque hujus rationis ulterior ratioeft, quiala- nii,
quiaprxceptum jejunandiclt, ut in diepxarceptojeiunem , boriofisartibus
«acantcs frcquenti indigent rcfeclione, nein de- non vcr6utindicbusanceprzceptummeapcumreddaiuadiUud
. biliutcm incidanc , quando minut puunt. Etquidemidem Fa-
hoccnimefletnimitonerolumFiJelibus. Qu6dfiUIi aoxiz co- nnd.illudaddits.i6.
Artifices, vel lirailei laborantes, li forti-i meftioniconjungiturimpotentia
jejunandi, id per accidcn , eft , fuislaboriousexercitiis vacentuno,
velalterodie, non obligari tibi illam impotentumnoniiicendcnci ; neque enimad
comcftio> regulariceradjejunia; quianedefkiancUlb vires, legitimepoi- nem
lequicur tanquam excaula ncguiojejunii; oam bxcjcjunit funt vcleasfervare
adfequentia opera, vel eafdera reficere pro
negatiofcquituradiplamimpotentiamortamexcomeftioae.Qua- operibusantecedentibus
. At fi multis vaceac diebus, obligantur re ncgatiojejunii ell quid remotutn
re(peclu corueflionis, ad quae }eiunio, quiaexcuratioacqueapraccedcnti, ncque
apraefeoti , removendanonobligatpraeccptum. ■equeaconlequeatilaborepeti
nonpoteft. Dixi umeii(r<*«/*r/rfr)quiaiufoletefle» utiofirmitascxcibis 36
Dubiubiifecund6quid , Gcjuimodi ArtifeiFerrariuie.g. noxiis aon timeatur iucura
eudem die ; fi eniminaliquo rarocalu fitdives, oequeillolaboreiadigeat,
poccftne nihilominut labo- prxvidereturinfirmitasfuturaineodemdiejejuoii,
veltemporo rare, tk non jejunare/ illidieiproiimo,peccareturfanecontraprxceptum
jcjuniieiill» 37 Refp. pofle ei probabili fententia , quam (equunturSanch.
principio paul6 antei me allato , quunimirumquodcumqueprae-
Bonac.Trull.aliiquecuro Leind.dtprtt.Ettl.tr. <Jcfp.8.q.6i. Ratio
cepcumdealiquareobligat, nequandoprxcepcum urget, velell eit, quia ex
declaratiooe EugeniilV. mod6 relacaexprefs^exi- ioproximo,
poaaturimpcaimentumobfcrvaciooiiillius: ficuti, munturexercentes
artcslaboriofai, nulla facJa exceptione pro utibidcmdixi,
praeceptumdeaudiendoSacrodie Dominicoobli- divitibut; tumquiaGcuticeterx leget
refpiciuot, quod eft fre- gatadnonponcndumcodemdie, velproximeadiUum» fomnunx
quentius; iulexdeobligatronejejunii relpicit Artibceslaborio- e.g.quopofito,
egoiltudaudirenonpoflum. ios, quicommuniterexarceviuuro quxrunc,
otficcompretiea- 40 Teniuscafuseft. Si prxvideas inrirmicatem , prxvideafq/ ditomnes,
eciamillos, quiper accidens divite* func. Etucuci tcfore, ea conrracla,
iropotentem ad Jcjunandum , tVinfuper cademlexdejejunioliberat omnetinfirmoti
prxdiUoJejunio , inteadascoafult6 noxia comedere , utucfauus jamimpocens ,
eflo, qu6dinfirmusaliquisforufsecumJejuniomclius(chabeaC, noaobligeris,e;unarc
. Etad huncca(uiDdico,teillacomedendo itaincafunoftro.
peccarecontraprxceptumjcjuoii, ultra^peccatum contra Tem- 3S Dubiubitcerci6,
(iquiiartem, feuvirendi modum labo- perantiara, vclpropriamcharitatem.etiamfi
idfaciatroultisdie- riofum non eftex luacooditione fortitus, poteaneex fua
volunu- busantci , intendalquc multis item antcdiebus, quira veniatdie»
telaborioium opusaiiquo dieaiTumere, &confequentereo die jejuoii.
Racioeft.quufichabcresauum voluncacrs, ce fubtrahcn- ■on jejunare?
diaprxccpcoEcclelix, dumprxcepcumurgcbit. Non ficille , 19 Refp.fi
idfaciUexaIiquaracionabilicaufa,ucquise.g.carens quiciitde Terruorio,
ubiadeftprxceptumjejunii.ck tranficeo- homioe, quiTempl ura ad fetluro
celebrandum ornaret, (ane pofle . dem , vel prxcedentibus diebus ad locura ,
ubi non adcfl ; vel ille, Idcmerit, fipieucisgratiaiterpedcftre
arripiatadfacram Iroagi- quicenucorxinerelefptiroamdilpenfauooemiprxcepto;nam&
aeminvilendam; fi ilagcUis ufq j ad languioemfenoubilicerexa- illefetraasferent
adeum locum, 6c hic difpenlatus , fane poft moreChriftiDomini Paflionis
lenoubilitercedat; fiadfervien- tranfitum, ve poft difpenlatiooeminulloprxcepto
urgetur, il- duminfirmittotumdiem, eciamcumpropriolucronoubilicerla- lud eoim i
fe veluti excuflitle|itime. Atin hoc, de quo loqui-
borandoexroocivomilericordix,.velchariucis, confumac ; ipfa mur, eciam
concrauajam intirmitate, remanet, ut in cxceris enunpieusucisrationabilemcauumdatinprxdiuis.
Idemjudi- Fklelibus, prxceptum. Idquodetiamdico de ludcntepila, vel co,
fiquandoaliquodgravecommodum laborandoacquiram, vel cunieadvenandum,
deq;fimilibusaflumeocibusejufmodi volun- incommodumimegraverepellaro/ untxenim
graviuti indul- urusauionesfinecaiua; undeintendat fieri iropotenspro illo ,
gerepuucurEcclefia. luLefI./^«jj^e^.a.a.43. Atfifinecaula,
vellequencibusdicbusad jcjuniuro. Isenim, quia pcr infirmita-
utfiquispedefteradvenandume.g.roluroobvolupucem feconfe- ccm, veldebiliucemnonexcucitifeprxceptura;
fedfolum ei- cat, velpUaludat; roult6 maeis li cura peccato , utfiad adulte-
culaturabilliusobfervantia fvaldcenimdiveriafunt, nonhabere xaadum,
veladfurandum diuumpedeftreiterarripiat, cutn id prxcepcura, <Sceicuurii prxcepco
, cuiquitvercfubiicicur, ut fitponereirratioaabiliter direUum impedimenturo
exequutioni comrouniterdoceturiii/r.Jf/ffiiai, &nosdiximus/wfr««.aj«.i.)
praecepti, dumprxcepturaurget, illicitecontra prxcepcuro ie- quia, inquam,
ifepraeccpcumnonexcutit, fequitureumdelin* naadihct. Quarenooeue
exculandumcenfeo nomioemnobi- quere; auiafacicillumauum, illamqueoperationem
exequiturt ecdivitem, auiveUetlaborare, &ficnon jejuoarein iUo
dumeltfubprxcepco; &dumfacichuncadum : vltimxUmjut- diejejuoii, ctiamfi
laboraretnonobfinemnon jejunandi,fed pro- datmty vtl ftU liuUrt , ut fit
txcnftr k jtjiuut. ponitvoluntariuro pterluaradeleuationem;
cen(eo,inquam,noneiTeexcufaadumt impedimentum , ut illud praccepcum, cui
fubditur , non obfer- quiahuocnonexcu(atart, feuot1iciumproprium,quoprivarene-
vet. Etliccc, quandoeftinfirmut , non peccetBon jejunando ,
minemintenditEcclefia, neque neceJTiut, oequepieutis virtus.
auiaabimpoteotiaexcufatur, peccavit umen, quaadoad diflum
UndeergoexcuUUooeroexjwfcet? h nem non icjunandi irnpedimcntum
voiuntarieactmific LegeTh, 40 AcTrullench, lib+JnDtcj.iJiMjut.io. cum Medina ,
SrMh.inctmf.l.$.c.ljli*j. Jo-Sanch.-tyd.14j1.10. ck Leandrum tr Ledefma, <V
VerriceUi , dt MiXtn.m. 94.1*9. cutmtt DUtttm ,
tjt)t\tuu^diiy.%.<t.it<&. tW#.o.f.i. Sed macerix neceflius diu-
dicic: prxceptum Kiuniinonobligare ab abllinendoab honeftis
tiusnoscoejjitinhoccalu imroorari. Redeamus jamad dubita- auionibus , nam
propter riaflceaodcm ratiooem idem TruUeoch tiones de officiis laboriofis .
cxculac eum, quiferoel, autitenimpilx ludum aUumit, ticet 47 Dubiubisergoquartd
dcSutor-bus, Concionatotibus , de Tmttlt. dt frAcift. EttUf. , G j jtcr 100
Tra&atus Quartus. tiiterbcrnbui, ao fcilkethi eieufentur propterfuum uborem
1 jejuniomm obfervancu? . , 46 Rop. quaid primum. Sutores, qui 11 funt, qui
ealeeos eonluunt, cSo nequaquamexcufo, fefltiA*»)*. ,. non eicufavi Sirro cs,
quiaoon videturan futoru , ficuu nec lartorUvadm©. Refp. hocpoftermi eligere
omunb dcucrc . MuU utnnciu diim labono..' . At Lefiiut /•4.c.».«'«».*.».4»'- cumaliisexcuUtfa-
eli,guucWigatioiatufeicijdiChoroeftcomiriuBiUtii,quefcin- turcs, noovero
fartores, quia traflare corium cum manibuj ,
periuosCborilUsbabetpttjfatitfaC^ioneChori; at ubligatiojeju- 54 Siquteru.
Religiofus eiaddiQis Choro, fi cum Jejank. valdenoubilitereUnguxfceretioraoeiido,
diOo conluetomodo ( idiufuppotutur) ^uidpotidieligereobligaretur, Cboro utis-
iacere, •4 o; naAdieltpertoaalisprouooquoqueRcligiofo; qui, li non potclt
canurciii Churo injejunut , faiiifacereobligabitur icjuout bora- 1 Canouicarum
obligationi pri ratim SJ DubKaturlexto, anopinio illt fit probabilis, .
omnetartificcs, fiveartcrolaboriofamexcrcean:, five non riolam,
fedfoJumexeoquodfintartinces, extroii preccptoje- junii/
Refp.oonefleorobabilem. Quarenooea audiendut Leander Sit 1 tjun. 9.6 9. putins,
eotomneieii ^.•ig^s&WSiJflsJjar-t *47
^oaTfecunduradeConcionatoribuidiftinguendumputo .
SipertotimQuadragefimamquotidie, velecum ter, vcl quater
inliebdomadaconlucumconcionemunius horxplut, minut ha- bcantadpopulum,amrmative;
hoccft, exculariajejiiniocftref- pondendum; tametfivoluntarie. &cum
fpelucri, ieu clccmo- fyn*(cftcnimoputperfeipl"um) concionentur.Legite
Dian.».i. iiff.SJtJtjnn^.ta.patntu, eotomneieiimi, <5cafferens prora-
tr.c.nf.10. Si femel, autbisinhebdomada, negativc eftrelpon- tkwe,
quuEugeniuslV. eiemit omnes artifices, feuopifices , dcndum. Ratioutriofqueeft,
quia frequensiltadicendi exerci- iuatartesexerccncei: noneft, ioquam,
audiendus, quia Euge- tatiojunctacumni-ccflariomcntitlaborc, labor videtur
noocon- niutnonomnesarti6ees, icdanificeslaboriofasartes ezerceotes I111,
qualisccrtcin rarisconcionibusnon apparet. Qyod Ipraecepto jcjunandi libcrat.
£t lanemiror ( utetiam miratur Pafqualigut 4«f.J7.) qudd Leaoder 1» f niiii*
?.6o. non appoiue- ritiilud verbum ( lnb*ri*fnt ) cum iplemet pao.16 antc,
ncmpef». 6o.attulerit declaratiooem Eugenii, illudverbum apponcntii .
HarcfuncEugrnii verba, ut Leaiideriplerefcriuiieicompeodio privilegiorum
Minorum . litrn lufiniui itelnrnvit , quii mrtifitti Ubtritfnt ttrtti txtr- ttmttt\
ey rmflui , fivi itvuti fint , fivt fmmftrit , a«a ttmntur jijunnri (ub
frnttpt» fttutli mnrtnlii . HzcEugeniut , cumquo DD.omnes, &5S. Alei. VII.
modi a.ji. relatus: ubitamennou, quod, cumdkit (&RjtBiti) in- telligit,
utcoll gitur ex conteitu de rultkit, quiUboribus va- cant, (ecuinimis
abfonumeflet, dicere, omnrtrufticot ctiam per annum otiantet i tam noubili
prarcepto Ecclcfix liberari . Connrmaturprimonoftrarefpoofio,
quufjeflecprobabilis fen- icmncnaiu, ifMaui icnr 111 i<h>ivumi/i
fiquisadcofit, velliatdebilii obunam , velalteramconcionem
tuncpoteritijcjunioexcufari. Vcrum id oon eft perle. (ed pcr accidens,
rationetalisperfonar . Id quodextendicSanchez lih.j. ttn:t.\J*l-.\).n.\6.
ciiamaddiemprarcedeniemconcioni, lide- bilitat iudicioprudcntit idem requirrre
vidcaror. 48 Quoadtcrt ium.de iterfacieitibusertdillingupndum.Nara
iterfaciriitpedcflerpcrtocumdicm, velmajorem diei partem ; utfaciuntCurforcs,
feuTabellarii, litteratex unaCiviuteada- liamporuncr*, excu'andi lunc,
quuverehocUboriolumeft of- ficiuii), Donpaticnsiejunium; at itcragenscqueftrii,
vel ledica, velnavi, perlenonexcufatur. quia contra islabor compatitur
cumjejunio. Dico ( f tr ft ) ficnim ratione complexionis infir- m.c,
velobgravcmoaufeaminnavigio, velquid umilealiquid il- liacccdat, quodnotabile
damnum patiaturob Jcjunium, nemo negabit, cfletunciltum cxcufandum. Quiautem
navigant gra- tentiaprasdiclaLeandri, omnesartifices, etiamcujulcumquelc-
Temnaufeampaticur, Sc forui^ccibosetiirocvomit, videturin- viffimcartii, etiam
quaado per longum tempus nihilUbqris at- digerecarnibus,
utftomichovi-hementerlaboraiiti luccurrat. In (umunt, iprarcepto
jejunandieflentimmunes; quia jam quotamencaiu,
&fimilibuscertarenuladarinonpotcfl ; fed pe- tificct: quodinconvenieas
manifefte oftendit, non fuifl riti vcl confilium, velcunicientiaipliulmec
naufeantisadhibcn- temPontificit Umirrationabilem , qualem Leanderamrroat .
daprorcgulaeft. Confirmaturfecundd , quiaidemLeand. i*^.)o. voleas 11
oglcinltt, a:u inRtfnnlien etrfvrnlitir Ulnnnt, (mut nfirmnnt ttniri tmnti
J>ni MwntltjuHii, nttitbint ft ttrtifitMt, nn Uior fit fti frikibilutr iitn
, nnn I tum Jriuni*. fnnm ixtrttnn» mttm 4* JQ , timfmtiHlh tum Jtiunii 11
Exenfintur mbfihttii frtteftiJt)uniitmuuiiBi, nniiitr niunt tnuttmnii,
utcumntit itrrmtnnt, ttinmfiittr nierffnrium runfit , & ttinfitttr uniui
iiti tonfitimnt . Har propoGtionesfuntdamnacac, faltem tanquamfcaodalofz ,
& fubpeccatomortaliprohibitse, ncquitillasin praximdeducat. (X
DubiubisquintodcMuficit, feu Cantoribut. Rclpondeo adhancdnbiutioncm fic
refpondct Jo:Sanch.W</j 44j».i8. Cnntt- nt, inquit, tiniutki mienmnium, fivt
fmUrium si ii bnbtnttt , frffuntnin fervmrt Jtjunium, fimi emmnium rtiitrintnr
rnnmbiJn. Aiiit, ttifrftin SHumirrnirfimn vtfeitvit, emnfm vttii ttnfirynn. dt\
ntmtnimtmufn Jt)unti nflniiuitfi uliquit iimmuti fuum txtnui tnunui. Htrcillc,
qusecerteprobabilU liint, fiadiit illacautio , qucadmodura rft notanda
(fimicmntniumrriitrmtur inhmbiltt ) LcgaturctiamDian f.^.tr.p.rrfu. quiait:
liuT%intuufr*ttiirtin Cmnttribmt tnmntibut inCmmtrn niPrmeipu cufufeumaue
fiUtinm. Harcille, cVquidemprobabiliterproptereandemracionemi no- bitdiciam,
quu lcilicct Ecclefu non intendir obligare ad Jejunia cum tanto dilpcndio ,
quoqtiit luaorhcia , fuafque profcfliones ra- tione Jejuniicxequi non valcat,
ficutidehoc Principit Cantore fupponimui. Nam rcterum fi lupponat id fieri
proptcr folam vo- luntariam deleOationem , fane non cflet apu excu Utio ,
fiquidem recurrcretdoUrina, quam/a».a.)8.e>/'«f. acculimut. U Dices.'
ergoveracflct conicquentia , quam inducitCara- muel,
inTkttLfuni.funinminttsi.S-n6. allatui I Dian. ». 11.fr. I.IV/W4. hisverbii.
Mnfiei, ait, * Jtynnit txtufnntnr : nt tmmtt Rtlifitfi, mniChtrum nmbtnt, funt
Mufiei, ntt ttns diti . fiftr «vja^r«/i^ fi ti nni ftuiinnttnt, nummbi trft ki txtmfnntnr
ij*)mnit cCaramuel. 5< T Nquiresfexto : an pauperes cxcufentur i Icjanio? X
R el p. quod , qui adcd pauper eft , ut non habeat , unde ple- nam refeciionem
faciat , nooobligacurad Jejunium, certumefle, quiaUouminedum Ecclefianonjubet.
Quarri igiturloltim hk debecprimd, anobligeturad Jejunium, quifolum panemhabet?
Secundo, anqui pancm, & vinum habet damtaxac? tertid aa quipaoem,
vinuraquehabet, & Gmul aliquod obfonium exlevi- bus, velolivase.g.velnuces,
velparvulumuccattimpifciculum? Quartd, anquibzchabetfimul, hocefl, cumpane,
&vinuha- bctotivai, nuces, legumina, ccc. Dicojam, primum, ccfecundum, hoc
eft, eum, qui folura panem; velfolumpanem, & vinum habet i me non
obflringiad Jejunium, quiaficnimiiilludonerorumefleC, cc Uboriulum , mi quod
benignicasEcclefiarnonpratfumicurfuos fidclet obligare. Decertio, boceftdeeo,
quipanem, vinnm, ccleveunicum obfooium habec , egodiftinguerem ; fienimiihabet
panem, vi- num, unuroqueoblooiumexlevibusdi^ii, ipfumobligarem, fi
rardidconiingat; e.g.(emel, autiterum,nonver6lipe. Racio mmi eil, quiaiilzpe,
nimismaceratur , atq uc cxtra moHum corpus, Rclp. comodo, quoreaerefpondetidem
Dian. U. negando conko. cValFerendodifnaritatem; nam Muiki excufantur pro-
tncrfalarium, quodamittcrcnt, cVne diminate exerccanc mu- nutfuumadquodcenentur,
cV nereddanturinhabilci adcanen- dumcumpericulodamni notabilisproptervocii
amiflionera; led ReligiofifatifficiuntrauneTiluocanendoinChoro fivecum voce l\
fivecumrauca, nectimcnt (uccimenc MuGci) cfledi-
.ndo»ifervitioEccle(iarumvelPrincipum cumfuo notabili damno, fcd (cmperlecuri
(untfive bonam, fivc malam vocem babcant , qu6dinveniencmenlamparaumcum
folitiscibii. Ad- de, Mufiroi, quicanuncfigurate, non fulum Uborarecorpore ,
tedf.ammente, fiquidemegencmaximaattcnciunead notatmu- fkales, flcad
menfuramtemporit, quamdac Cappelle Magifter, curocontra Rcligioli abfque
laborecanant inChoro ;canuDCcnim codemlempctmodocoBfucto, ccfooovocis facili.
hiiiim iimu juu iujij niBciiucum , 11 praHertim inhomioeruftico,
firmaequcfaniutis. Deqoarto, hoceft, deco, qui habcc pancm , vinura.ccmul.
Uleviaobfonia, dko, raenonaudereilli darefarulcacem nonje- junandi ( quidquid
noonereoin contrarium lcntiat, licautem fen- utV erticelU ii Uifmmib. 1r.4
n.94. faiJmktl. ciunt Patqutli- gum, etiamii iolituificcomedere^ quiafufficient
baberi alimeo- rumimultiscibisvilioribus potcit, quodabuno, vel alterome- ltore
potuiflct . EtUnc, fi etumiociviute mtgna Jejuaia com- munium perfonarum
perlcrutcris, invenietfblit hifce levibus ob- iooiisluaf eflemcnlit inftrudtas.
57 Quarrcsprim6. Quid, Gquishaberet folumpanem, ckfi- mulcarnes,
necaliudillifuppereretobfonium, utfi eflet rure i civiutediftanti,
haberetumencarnesexvcnato, poteritnecar- ■escum panccomedere, & lk Jejunium
non obfervarc? 58 Refp. Huicdubiutionific refpondet Pafquatigui iteifjf.
Arbitnr, ait: *m*i jSttimm pir unieum tmntnm iitm cmrirtt a«n«- Uutrbhtnmtrgii,
f*fttt*t*iffirrmmiv*[cifnrmibnic:tmf*l*p*mt, 4»« * Itx j Digitized by Goo^Ie De
Quarto Ecclefiae Praecepto. IOI Itx frebibtmt rurnt, n*n uunair tmmtam mmcirmtumtm
, mimeium ixtraerJtnmrtmm \ quar* Itx Jtjumi fie nimit ejftt Hh T»f*,6 ftlt
fmm* rnutntui efje tunt qmit dtbrrit . EidcmdubiutioniSanch.
l.e.cenf.e.xjmb.i^.m.j. fic rcfpondet. Tanitm nttm mutti majerem nictffttmttm
rtqmiri , nt fmt fit tn iit- but frebibitii vifti tmrmibmt j mndt fi
nulimtmliui effetcibut, ni/i fm- Hit, mtnlictrtt earnibui vtfci, Mifi ftr
plurtt dttt durmree imtdia, ttt imlengm nmvtgatitne , vtlmtrtei l-tilt , ubi
deefl viSui . Deniqueeidem dubitacioni Leandcr , tr.f.dt Jrjunitdtfp.t.q.l?.
cum premififlet fentenciam Palqualigi , uceft ab ipfoablolutcpro- lau,
ellenimislaxam. Refpondeciic . Vti ftrftnm, tui dulmicm» fui ctnttnteret , ift
mimii dtlitat» , affuttaqut rfuUri ffltmdidi , ut funt Magnattt, &
Princifet ; vtliji ptrftnmrtbu/lm , tytnutri- tm vilibut tfcit , ut- 'funt
Pafltrtt , & Ruflici; fi fii tx pritribut , ft- ttiamfleQi fentintimm
Pafqualigi ; Ji ix f.ifieritribut , nttjumaumm , quia fritribmt nimit
txtrmtrdimmrimm effce fie jtjunmrt , itimm ptr u- mmmiiem; mt fefirritribmi ,
utfeti mjfutttt fmfiffimi ad ftium fmntm temtitndum, ntnvidttur rffi luitum
negligere tmntum frtteftum , qumlt iH prutptmmf d* mbflimtntim i cmrnibut in
diebut vttilii . Hcc Leander , cu jus fentenciam amp lcquicur
Dian.s.io.tr.i^rr/.fQ. Siquisnon haberet, nili panem, & aliquid ladlicinii,
fimili mododifrurrendumclldehoc) acdeeo, quifolum habeccarncs cumpane,
redadhibefldaillamonitiototiesdicta, ut fcilicec et- iamfervet Jejunium, quod
flatcum Utticiniis, non vcr6 cum carnibus. 68 T Nquiresfeptimi : Conjux
eximitume JL propcer foljm rationem ipfam conjugii? 60 Refp.
lancaliqujndoeximi; Sc primoquidem ineocafu ,
quononpofletaltericonjugireJderedebitum, li jejumrec. Ra-
tioejufmodiexempcioniseii, quiijusjulticise, quod tubet con- juxincorpusalccnus
conjugis prxvalet prxcepto Eccleiix , no- lentis cum tanco rigore Jejunium ;
immo peccaret tunc conjux jc- junando,quiafacereccontradiclum jus. Liberatur
(ecund6, fiea- demuxoriuprobibcaturiviroiejunare, utfi jejuncc, rixxexo-
riantur, & notabiles dilcordix \ quamviscnimpeccettunc vir»
fiidfinefutficienticaulafaciat, uxortamen, fiobcdiat, non de- linquet, propter
rationem pumero prxcedcnti diclam. Aliqua minutioradenacexculatione,
ducuexratiooeconjugii, vide a- pud Siltch.l.p.dt mmtrim.difp.%.u.tO. 70 EximiturcertibuxorCatholica,
(iprohibeatur iviro hx« retico jejunare , idqucnpe incontcmptum Ecclefue, vel
prece- pti jejunandi , ledobaliascaufas, puta, obincommodum paran- dicibos
Quadragcilmales, ob difpendium eofdem emendi, vei quidlimile. Ica
Azor.t7J.7j-.! 8.5.7. aliiquc. Ratio cll fere ea- dcmacmod6dicu. D* lAtina,
mxtr* vtri Qrati. 59 Querejlecundd, anhicteneaturdiculacticinMaflumere , 71 TJ
Xhacultima dodtrinarefolvitur illa dubiutio, qux in- ut fic jeiuivet ,
anpotiuslicitepolleteflecontcncus fuololopane , JC* furgeTetoletdefceminalatina,
quac licuxor minti Grc- cVmulcotiesillum|ndiecomedere, & Jejunium non
oblervare ? 60 Refp. cumTh.Sanch. Iib.ii*nf.e.i.dmb.ix. quific docct . litit
prtbmbil* fit , uen ttntri; mt prtbmbilimi eli , ttntri . Rmrhefr, tfmim hte
prtceftum JtjunK ilt primcipati, &itm, fi n*n ftttjt mli- ttr ftrvmri, mifi
etmeiend» *vmt ttmtmr , mt ftjfit illud [trvari . Sitmt illt, aui ntn pttiii
jtjmmart , mifi mnticifmndt ttmfmt , & btrmm \ frmndii ttnfuitmm ttnttur
jtlunmre , illmm mmticifmni» , ut fnfrm dixi. Sie dtcti Jmmuttt. HactenusSanch.
61 Q;:<Tcsterci6: probabilifnejudicandaeildoclrinaLavman. />A.j.rr
J:r.J.«.J.&Tanncri, *.jj<»/}>.}.».a.».ioS. quam etiamap- probat Gobat
, d* *bri*tmt*t.iljt,ii6. qui excufant illos pauperei i percato, quidieCinerum
allumunt retiqtiias cirniumdonaus 1 ditioribus, ratiooemque reddunt,
quiaintancacopia egenorum non c(i mens Kccleiic , ut ec carnes proiiciantur
canibus . 6s Refp- Siegenusaliud non habeat, nifi folum panem , tolc-
raripotelln(;cfenteatia, ledjuxtaexplicationcsmodo allatas : at fecus.
pacetantofum virorum , noneli probabilis, oectutaejui- modi fentcntia.
Siquidemdepcrditioillarumkeliquiarum, quan- taeumquefit,
nonpoce(lpY<;valere, itaut neglieantur duo prc- cepta tam gravia , ide(t>
jeiumndi, otablcinendi icarnibus. <5j Hucpertinet illaopinioLeaodri,
Enriq.Saoch.aliorumque ipudPalqualig.jfa.8a. quidicunt, polle pauperes mendicos
co- roedcrcin Quadragelima la/licinia.- quamvis BullaCruciate ca- reant. quando
inlocis, ubieft ufus Rulle, divitcs, qui come- dunt iadlicinia, dant
laiticiniorum reliqutas predictts olliatim rnendicantibus . EtprcdiciiquidemDD.
reducuntid adpriviler eiumpaupertatis, velad parvitacem materic .
IpjeautemPafqua- ligus reducitad neccflicatcm , quia non hibcntaliud ,
quoluftcn. tentur. 64 Sed profeflA tanta lkentia non cfl concedcnda ;quia
ubinam legiturhocpaupertatis privilegium/ Siautemid reducas ad par-
vicatcmmaterise, nihil novidicis, quiahcc, li verelit materie parvicas,
coiicediruriinemortaliomnibusFidelibus. Si denique parvitJSt
confugisadnecefliucem , redit communis doclrinamodd allau deeo>
quinonhabetnififolumpanem. 65 Quxrcsf. Quihabet,
undevivat,nonver6undereflicuac. vel undealatpropriarafamiliam, poceline prim6
is , quiarce,vei omciolaboriolocaret, volunurietamen laborare , &
conlequeo- ter non iejunare , utpretrbexoperelaboriolb cooquifico Iblvac ,
quuddebet, velquofamiliam iultcntct? Poteltne (ecundb, de viclufibidetrahere,
cc conlequenter propcer parvicacem lui vi- cltusnon ieiunare, ut nimirum lic
pecuniam accumulans, futs creditoribus , acramilixlatislaciat? 66
Refp.ucrumquelicicepolle; quiarefticucioeftobligacioju- (litix,
ccluftencatiofamilixelt (jure naturali) obligaciochari- utis ;
quxduzobligationesprxvaientprzcepCoEcclciic Jcjunii, qubd certe non efl
impolicumab Ecclcfiacum canto rigore. 67 Inftas: fipoted, obligaturne?
Rclp.adfinemrcflituendi , puto, nonobligari; potenc enim debitor
fibiperiiiadere, credi- torcm nolle efle tam leverum, utobltringat debitoremad
con- ouirendampecuniammediotamextraordinario, quale eflconcra
icumprofellionemfervilicerlaborarc: uceciam, univcruiicer lo- quendo,
nonobligareturquislaborarepropter diccum finem die feflivo,
inquoomnibusconceditur quiesa.l vacandumDeo. Ac
ver6adfincmfubflenundifamiliamfai>eobligari, cenfeo; quan- docanuoecefliuspremic,
ucGneillolabore, ctiam feflivo, no- ubiledamnum ejusfamilia patiatur; tuncenim
neceflius illam alendiurget Patremfamilias, maximeproptermagnam obiigatio-
nemchariutis, quamerga illam habet; quzobligitio, c6m fit SisssaasS" « 1 •
. . ... ci, tuoritu grxco viventis; anlcilicecilla pofltccx hacracione
conjugiicumGrxcoJejunia indiclai latinoRitu negligcre ,utet- iam carnescomedcrc
die Sibbati , cum Grxci eas tunccomcdant , licec ab i ifdem abftineaqc die
Mercurit / 71 Ad hanc dubiucionem lic refpondec Verricelli di uifunibut
Ht.tjf.tp £umnd*t inquit, fint grmvi inctmmadt pttefl mxvr Imii- mafuumRitum
firvart, tmnentn ftttft ftami Ruum ptt v'tri\ utpm- ttt tx
ttnftittuiimtClm.Vlll. &paul6polt. Qnamd» muttm mbfiju»
graviffitniim*tifiiii, & jurgiiinntuit mxtr Imtinttm fuum Ritum ftr- varty
tmne ptttrit firvmrt Ritum gruum. Dtbet muttm tjft mtttfiim multitui grmvii
arbitria prudentii . Itm nfponfum ift m Thttitgit de- futmttt in Ctngregmtiene
bmiitm Remt terim Emintnt. Cmriin. d* Cremenm dit J. Juiu t ;i j j. frSbnur
primi , quim ttx Ecelefij/iiea. nin ebligat eum gravi dmmne juxta temmnnem
Deiiernm fcnten- liaui, n.im lex kutnmnm tLUt ejft mtrmlittr pejfibilit, tT
bummna fr.iy.iiAti accemmidmtm . IcaMajor, Navar.Suar. Laym.FcIinus . frabatur
fieunie , nam dtvtrfitat Ritut frtftrlim vtrfmtur in eb- fervatient Jtjunii,
atqut fejlermm , fed ab bu frtciftii txcmfalmr uxee , tintradictntt vire, me
gravilir imdignanli ( femfrr innlligt rtmete centemfim , vet gravi femndmJe. )
luAbbas, Navar. Lcl- fius, Sa, Suarez, Fagundez; cScquoadai Tolet.Aior.
Hadteuus Vcrricelli. D* Crac» Luini 71 ✓AUandoquidemautem faclabic eftmentio deGnecorum jejuniis, nonerit inutile
itvjuirere, an Grzcus, grar- CoRituvivens, pollic licice fervarc
je|uniaLacinorum, cVncgli- gcre lui? • Antequam rcfpondeam, func recolendx
aliquoc difpofitiooes Clem.VIH. circa hocargumentum ; isenim ineenftu. qux
inci- pitSS. Deminui tiefer , dmtm di*\.Auiujiil}t)e. qux continctin-
ftruclionemlupcraliquibusRicibusGrxcorumproEpifcopis laci- nis,
inquorumdicecelibusGrxci, vcl Albancnlcs, grwco Ricta. viventes, dcgunt; Is,
inquam, poi1<iuaradixifl'cc dcCocali Ricu Grzcorum ( latima mxir mtn
ftqumtur Ritummariti Graci ) fic ha- betcircalitemdcpcculiariRicu lejuniorum.
Ttlermndui ifl *fudGru»t mfmiearmium dkSmbbmti, mbi ftntftmn. dmlt firri filejl
, mlteiitmmtn iffermm, & intrrtei tmntum . . teltrandum tft , utmd Jijunhtm
ttitm di* Smbbmti im drmgefim* {ixteftt fabbattSmnct*) tx mmtiqumtraiititmt
m*mt tur , ftd dumtmxmt ad abjtmentiam . Ittm imfejmmiit bidmmnii, vel
tridummit , Vtlmliit i diaxefmmii , vtl im Jnbitau mSummo Rtman» Pentifiti
indictit, ditt Smbbmti intit etmfribtnfui , vtl frafcriftmi in mliumditm fr*
plebibmt Grteit mb ip- fit dteuifmnii Afefielum mutteritmli SS. Dtmmi N»flri
CUmtntit Vltl. ptrinittitur enmmutari . lltm fi iffi'Grui md «bfervatienem
Jtjunitrum , O* vigilimrmtm Utina iccltjia imduti ptjftmt , eptimnm tfjit ;
fednen cegmntur, cum ipfi qumlibtt btbdtmmdm, ty ftrim qumrta, cV /*ri* ftxtm
jrjumtnt . Hadtenus Poncifex. 74 Excujusultimis verbishabeturjam refponfum ad
propofi- Um numero przcedcnte quzftionem . Sequicurcnimex hisprimb ,
Grxcumgrxco Ricu vivenccm , poilelicicefuiRicus Jejunianegligere,
&fervarelcjunia. Eccle- lizRomanx;
nonenimPoncjtexaliquidrationabiieexpofceret , fi vellct,
ejulmodiGrxcosutriulqueEccIefixJejunialervare. Scquicutlecund6,
loquucionemcnedeomnibusjejuniis, cum hebdonudariis quibu(cumquc, tum de annuis
, quia Pootifex oput, utGrxci, quoad Jc/unia, fiat omnin6 conibrmes cura G 4
Se- Digitized by Google 101 Traclatus Quartus. Sequiturtertift,
idGrrcumfiCcrepofleGne mutatione Ritu» «uoadaliasfuijobfervationes.
PatetfequeU, quiafiitanoncllet, Pontifrx nihilconeedereiGrzco, ucGreco,
led(oluin velletut Grsccus mutaret fuum Ritum . & arapledteretur Ritum
Latino- rum , EtiKrumconfinnaturdiQafcqueU, nainin przdittis ver-
bisPontificisapparet, iplumloqui dumtaxatdeoblervacionc Je- juniorum, non ver6
de Ritu quoad alia . Confirmaturitem, quuPontifex vult, utipliGrzci fuaviter
joducantur ad iejuniaLatinorurn obfervanda. iffiGrui, inquit, quzlocutioajxbt
ferroonero efle de ipfis Grzas, dum funt in Ritu grzco. Confirroatur deniquc
quia illud ( »»» ccgnmtmr ) iruniferteollcnditlocutionem eflcde Grzco
perfillcntein prc- prioRitu; namfi locutio clletde Gratco tranfeuntc ad Ritum
Jatinum, fyiecogi tuoc debotetad latina jcjunia, non bo.rtari 75 Quzres.
ExhacvoluntttePontjficispoflumufnetut6 ipoflj^rimd, liciti & Grzcorum
omr.i.,0 negli- Secundo: polTetneejufmodiGrzcus, itafe gerere, utperali-
rjuodterapus.feaperaliquotannosjejuniaUtina fervet, fedpo-
jtcaadGrzcacumlibertateredeat, &rurlus adLatina, vel vi- cillim Grzcaprofua
commodiute, & voluntate reverti ? Refp. primumomnino licitepofle, id
enimSuramus Pontifcx exoput; ficenimipfevellet, utomnesChrilliani eundem Ritum
obfervarent quoad jcjunii, &utinametiamquoad alias obterva- tiones,
ample&entibusfcilicetoraiiibusla*iinos Ritus. Quoad fecuodum, quamvis animo
pfopcndeam ad aSirman- dum, etiam licite pofle | quiae» unaparteid lignificare
vidctur Pontifex, dumipfiufmetGrzci yolunuti lcremittit; &ex alia parteGc
fuaviusadducerentur aliiomnbsad Ritumlatinum ara- pleQendum, quodmaxime
Pontilexopure vidccur; quamvis * inquam, ad id prupendeam , mcumen juvat
tantifpcr eipcdare ; donec docliorum confcnlusad idcm accedat . Poflhzc fcripta
inodi n»«.8o. przditli Vcrricclli/.f. qui valdc favethuicmezpropoficiocii,
imm6i|lamlequitur».).quoad Grc- cos accedentes , vel habitantrs interLatinosex
earatione, qu6d portintfeconforroarcritibus, & legibusloci, fed przter
con(e- crationemin fermentato, nam hauc illiiPiusV. &Concil.Flo- J mti
ftfutnt , ,u;Um tnufnm hnbertm,» jejmmnmJi, mnm ; iutr, m jtjunnnde . HzcSa. Imm6
nec peccare veaialitex, & nulU prorlustraudeficpuut, certumfit. 80
Hiucquan6. Siquisexiflens, vel traofiewperiocalnfide- liutn (dchismultababet
VerricellidrW^w/W.77. ) ratiorubi- literturoeatpcriculumvitz,
velamiHionislibertatis,velalicujus gravismali, fiibiiervctjejunium, potcrt
illuCncBligere. immd &carmbus velci . Adverte tamen, tunc non debereertc
RelU gionis contempturo, utin firoilibus cafibus femper fupponen- dum eft .
Defamulis, &ancillisCatholicisinfervientibusHzreticisvi- demultalatedilcuflaaGobat,
dt,br„,n,.c.si. i ».91. &
certe tandcmconcludes, ob noubile damnum cacuiari, modo, quo rudcnuSdiiautnc»,
citra Religioniscontemptum . 8t Dubitabishic, anprzfcindcndoidiais periculii,
Catho- hcinabiuntesinterris Hzreticoruro teneantur jejunare in die- bus ,
quibus przcipiturab Ecclefia jejunium ; & certecadem du-
biuuoprocedcrcpoteltdealiis Ecclefizprzceptis, e.gr.de au- dicndoSacro, &c.
• . 8» Haoc dubitandi rationem fic propooit Caramuel.« Tht»l fu». f^W/f^^tH* r#
frtltgtm mmfmtmt. ft. ttrmm, nU, fin, (crufult , [, mnjeri fnrti eenfermnt, ,
& fic txcufn. bHntujnbeef.rvntun, tnlulegit, nuUtHntfuffemitur, hujHfm.il
ltXHtHftHt,l„R„p. HthMhttDha^7jr.ll.„(.ii. &fnf,mDD. trgtCnthelu,,
nu.mttrHtr.tuetngum,, nj>» ttmtbuntur nd iriun.n frtttftn nb httltfin, imme
ntt i,t, feftivi, ftrvnrt; finuidetn hnt Itgitin ,IUtHut,,ctrum ovunt,but m..,„
f.fuli ftr, ^ ei/ftrvM . Sic Caramucl: dicitumcnlehaciorcdubitare. I J Ad hanc
dubitationem Dian^ volens fuam doclrinam dauro iOar*/.ij.
abhocmconveuientiiiberare, ficie(pondet».it./r.r. ftf. Jtjtrt,. inquit ,
itUrinnm, atnmitcHi, tft vtrnm : (ti ntm •tUtx tllnCnrnmHtl
[Hnmilintitmtm.tfert; nnm ItxftntifUin M ftmittnbntcifintunifful:, f„(t, r>
nbjnhtf Immmit, mtnlAi nnebt, fmt frtbntum ejl; ty Omk% hoc ntn obftnnte,
frtfumnmJmr Prineifti Uiti, vtl ZccltfUftuilegt, ctmdtrt, ey frtmultnrt fubtn-
ctnctniititnt, fin ftfuUncctftintmr , nuinhtc viittur fertinertni [mnvt rtrtmtn
ftfulerum , f> mnfit ttnftrmt btnifnitnti Lerii. Uttrum fuxtn ,U*4
Orntinni§. Legtic.lJifl.^ gngn Uflu»u»tur, cum frtmulitntur \ uffttmnntmr , cmm
mttibjj uttntium nffrobnn. tmr . Et juxta i.lud, im left it t»Hm, , iigtftit it
leiibu,. Ugu n nlin txcnufn ntnttnent, mm quUjuitein ftfuti rtttftn (unm) r«
htc tftntt n>» tft nfflunbilu enfui niftrt nnm tft inttHt. did rt
Nquiresor3av6:fiexjcjunioaliquod extriofecumdamnura, _ mihifequuturum fit,
exculaborne, illud non oblcrvan- do? Dcextrinfecodamnohicloquor,
naradedamnointrinleco ; quod jcjunantiforiecontingcxetiofuaUlutc, dixi fupu
eodem hocf.io.«.io.r>/r«. , Refp.fanequotiesdimnumaliquorl rationabiliter
tiracsobven- turum, jejuniicaufa.^dilludnonobligaris, quu, ut toties di-
dumefl, tecumtantodilpendioobliBarenon iotenditEcclcfia , nec przcepta humana
obligant curo unto damno . 77 Hincprim6remigcsinTriremibusInlidcliumnon obligan-
turad jejuniuin, nonfoliimquando laboraiuper noubilem par- tcmdiei,
velquandonon habcnt, undepleuam reft-clionem ia- ciant , *quz funt exculaciones
univerlales ducl<e ex olicio labono- fo, &excarentuvictusmodolupradido;
vcrumetiam,quando iroinillrisTriremiu.n timent grave damnuui, excepto fcmper
Religioniscontemptu . Hincfecund6 lervi,&opcrariicondu£tiad
Uborandum,po(funt Jaboribusinfillcre, unde jcjuniumnon, lervent, quia iplis
labo- randi ncgligcntiapareret noubiledamnum ; (cddehis, &eorum
Domiaiidicr^usmott.i i.it tmf^nntteuini frnciitntm ftjunii. Hirtc contra tertio
loU ratio holpitii non dat tibi vcniam irangen- dijejuniumi quiain hac
potillimumzutc nollra um culufacile holpes ( nifi fit inhumanus, &
barbarusj poterit (ibi perluadere^e- juniumatenonexaliocapite bolpitiorfenfivo,
(ed (olum ex obli- gationetibiimpouta fcrvari/ nequeenimex folatua abflinentia
offendifolethofpes, fi huraanitercztera hofpitisjura cultodias. 78 Dices.
Legimus, aliquos SS. Patres, utholpitesexitinc- repedcftrideUtigatosadcibum
allicerent, jcjunium, etum ob- liganseos, fregille. Relp. primdillos non
fregifle jejuniumobligans cxprzcepto Ecclcliz, fedexRegula, non obligante ,
nifiex conGIio. Audi S.Bened.i» (unRtg.tn.jtjunium, inquit, nPrieti frnngntHr
frtftrr htffitem, nififerti frtctpuHt fit die, jtjunii , nuintn fejfit vieUri .
SuperquzverbafichabetCaramuel, r.i J-htei.Regulj,.i6i^. T. jejunin rtrulnrin,
inquit, tbfervnre nen tmenimr, <ju, nfflunt ftrtgnnii; ftverenntemiebent
ebftrvnr, Eccltfinftien . Hzcille, lo- quensdcBcnediciinis Ciftercicnfibus, nam
alu Rcligiofi coafu- lant (ait) rigorem fuz Regulz. Refp. lecundo,
fiumentuintendas, eosinillaoccaGonevio- laflejejuniuminditlumabEcclcfia;
tuncdico, illos alia ratione excularinonpode, nilia-bonafide', quacxignorantia
inculpabili putabant, id licitefieri pofte. 79 Occafioncbonzfidcinota, multos
nonrar6 excuUri,quia fincere pr«.ccdcntcs putant, fcnonpofte furtmere jejuniura
iine noubilidamno. AtquedehisficdocetSa, rVr»» ^xmum, B.i4. ttndn it Itpbui ,
tjut in i,t, tmnnnnt n PnMuicibu, ; nt mm dt frutfti, teeltfin elim nb ,ffn
fremnlgnti, , & 4 tett ffuU Chru ftmnt ujn rtciftu. Hxc Diana, 84.
tijiprzlcrtiniinhacportcrioredoclrina non videturplene Uti4iaccrc;nam
hancdirtinctionemnc»abit Caramuel; hocenira iplumdebetproban, quodnimiruro
eadoctrina intcllisenda fit dclcgibus, quz in dieseraanant , & nondc olim
promulgatis to- tipopuloChrirtuno;cum enim cadem fit ratiodeutril^ue' intclli-
gcndaell illaexceptiodcacceptationemajorispartispop:ili. 8;
AJioigiturmoaorcfpondetLayrn./.j./r.+.r.ij.».». Ne» vi- tUtu,tJ[t, »lim,»,
EccUfin, nl.euem ebltrnrt nd j,jAn*»A«m ,» U. ,,, ubiFU.lt, »1,, ne» ,eju»nnt:
nnm VtUdi txfti.t Eclefin, e-u, meeeiHniftrmittr mfiittibui nbf.rvnr,. Loq«„
»u,em felum dtEt. tUj,„, <Td,mefujH, Cnthelutrnm ; nnmnt.n rntie tft, f,
Urerrinnt Cntheluuyn terrnt Hnr.tuerum vtmUt; bmu tnim nrbttrer , ftjn- mn ,
<T feftn [trvnndn tjfc juxtn EeeleJU e,m[n*,ui,ntm , fi cemmedi f„v*„, un
ftfil. lUtueft, a*A im tentemftum Ec t UjU CntholUn ttier, viitntur , ntqu,
[cnndni, eecnfinntm frtbent , fi fet ,-.•>.»« CnihtUcut, fefthnbue Ecclej*
Ugitum* mere, in obfervntieHihut £<- tU/mftieu /e eonjermtt cum tenfu tuiU,
nb Hintiti, ftrtinntittr rttentn. H«cLayman, quiuraen videbituralicui,
nonplencet- iamtatistaccre; quidcnira, fi qliis occuite , &finefcandaionon
jejunet, iertaooafcrvet? &c. 86 PutoergoGcre(poadendum. Verumeft, qu6d
legeslLc- gislatoribusdirette, &perIedanturpopulis, feuperlonis uten-
ubusratione; &quidem, eftoetiam, qu6ddenturcumilla cx. ceptiooe, perquarobciiignaLegisUtorum
volunus exculet, feu liueretlubditos, quandomajor parspopulilcgcrononfervat .
Ec- cleuaigiturdatluaprcceptaomnibus Fidcliumperfonis, &ita ,
ubicumq;Fidelesinvei}iuutur,GvcintcrHereticos,GveiaterTur- cas , vcl alios
lnfideles, lecura ferunt obligationem ; non enim fub- duntur prarccptis
Ecclefic univertalis ratione loci, fedratione pcrlonarura,
&rationcluiCatholici(tatus, Icu proferJionis . Si- cuti
Religiofusc.g.exMinimis&FraacilcidePauli; quia ratione ftatus,
cibisloluinQcjadrageiiroalibusvclcilicitepotcrt; ubicum- queinvtuitur,
idlervaretcncbitur. Jamver6 illa exceptio ( fi tnmtn mAjtr fnrt ftfuli legem
u»n (ervnt ) iotelligitur, (1 major parspopuli Catholici,
&lubditiEcclclicnonlervant; non vcrd, iinon lervat popuius Hcrcticus, vel
Infidelis, imrno & hoitis Eccielifcapiulis. (^iandoenim.livcGratiaous, Cve
Imperator dixeruul, Ugtnmeritru, uttnttumnfftebnri, cV quando Jud,r,0 ;.». fuli
rictftnfutrit , intelliguntde moribus utcntium exluispopu- lislibitub;cctis,
&amicis,non ver6ex hoftibus, &nonfubditU, vel lubditis rebcllibus . 1 J
quod raanifeftc patet ex ratione rad ical i. UndetuncLegislatorluos
aboblcrvatioiielegisexiroit. Ratioei nim, ut rood6 innuimus, & * ideri
pdtelt apad DD. ciutos i Catlr dtlqAmidtff.t.i.n. ratio, inquamcft, utomnesfui
fubditi cool formcsfintioraorevivcndi,<aroquam, utiudicam, filiipture, «yui-
Digitized by Google De Quarto Ecclcfiae Praecepto. 103 Patrtstarailias;
atquisunquamfomaiabit» Ecclcfiim vel- utfoiFidelescooforraennirioinoTe
viveodicuroHzreticis poterit etiam fecum ipfe immediate, vel raedute difpenfare
> committendo fcilicetfuoConfeflario, utdifpenfet.Hujusreira- ic, uuttir
laeiesconiormcnrur m rooic Yivcnaicuranxrcmii , i.umiuiiicuuu iiiiiicwuo
v^onicuario, uiaiipcniei . nni rci la- iubditisquidem, fed rebellibu», cumTurcis,
cumlntidelibus ? tioell .quuiiondebctellepejorisconditionis ipfeSuperior.quitn
Recleigitur ficrefpoodetur adarguraentum Caramuelis. Qtjid- (intlui fubditi ;ex
aliaparte poteftas hzc difpenlandi in Jejuoiis quid Gt de ipGus antecedente
allato nmm. 8a. neganda eft nino confequentia propter manifeftam difpariutem wm
alla- C A P U T XI. D* dift*nf*t»n* n*n Jtjmundi. i TTX lfpeofatio, quzeft
alicnjus jurisrelaxatio, aliquando eft n;i piupiMiupuuc uuu xJ valida,
&liciu, aliquaodoeftquidetri vaiida , fedillici« dicUlimodo; tuncenim,
cumfitadmraillraada juftitU, requirt noneft ipfislimiutaadaliosuntum. Dices.
Nemoeftbonus Judex incaufa propria: quareyquan- do quispoteftdifpenfare inlege
Superioris , non dcbet cenferi ipfi cooceflum, quodetiam poflitdilpenUre
feipfum. Et ratio illavideturelTe, quodquidebet dilpenUre, oportet recognofce-
re caufara, obquam difpenfatio fitcoocedenda ; atqut ipfemet Supcrior, fi
recognofcexe potefteamcauUro, efletfui ipfius Ju- dex; ergo&c. Refpondeo.
Neminem pofle efle Judicem in cauU.propria , nec propriam pofle caufaro
recognofcere , quaodo proceditur ju- u. Vralida, &liciueft, quandodaturab
habeotepoteftatem,& adeftcaufalufliciens, eamdandi. Qu6dli detur abeo,
quipotc- ftatemquidera habet, (eddeturfioecauU, erit.valida, fedillici- ta.
Cumenimdifpen(ationispote|u>fit poteflas eximendi lubdi- tum ab aliqualege ,
quopaclodicituriCaDooiAis lex vulncrandi; requiritur, ut adfit cauU illa
vulnerandi; ne fcilicetifine cau- U legibus , & confequenter bonz
ordinationi Reip. przjuch. cetur. * Quoniamver6 difpenfatioaliquaodo eft circa
leges Utas ab ipfo difpeofante. qualiseftdau i SummoPontificecirca Jejunia
univerfalisEcclcfiz, & qualis eft dau ab Epifcopis circaJejuDia «bipfis
infuis diorcefibusimpofiu, idedtuoc, fi non adfitcaufa difpenUodi, critvalida
difpenUtio, fedflliciu. At fi Gt circa leges Uusifuperiore, uteflet difpeoUtio
ejufdera Jejunii uoi tur diftinclio perfonarum ; non ver6 quando proceditur
modo dircdivo; fiquidemquifquepoteftfeipiumdirigere, utacciditia cafu noftro. •
" 8 Contra vero .Coofefurius , Medicus,vel quilibet vir prudeus, uteuam
Abbatifladifpeofarein Jejuniis non valcnt, & folum po-
teruot,quatenusfuotneriti declarare,caufaraadeflead oon ieju- naodum. Ratioeft,
quiaad difpcofandum requlritur jurifdiclio {pirituatis,quahi carent;
addeclarandum vcro fufttcit peritia . De hislegejoan. Saoch.
diff.s^M.i6.Th.Siach.lih.S.d*mMrJifp.9. ».S7. & in ttnfii. I. j. e.J .
dut.l . «,17. 9 Quzres. SiquisMedicus irrationabiliter concederet alicui
potcftacem comcdcndicarncs.quot peccaucommitteret ? Refpdhdeo, duplex,
fpecialiterin Coofeflione explicaodum.!la- tio elt ,quU facit cootra duplex
przceptum , nempecontra przce- leges lausilupenore, utellet ditpeoucio ejuiaem
jejunn uoi- uoeit.quiaucitcootraaupiexprzceptum, nempccomra praxe- verfalisdata
abEpifcopo, cflec&iliiciia, &invalida; quia.cum ptumabftineodii
earnibus , & contra przceptum Jejunandiexdi- eiufmodi difpeoUndi potertas
noncoofcratur Epifcopis, niu fub verfisinoralitermotrvis.Necobftat,qu6d
hicpeccetfolumcontra conditione juftzcaufz, hacdeficiente, ceflat
poteftas,& con- fequentervalidiusdifperifatioois. Quaodo autem Epilcopis,
feu lofcrioribus daturejufmoai poteftas difpenUndi in legibus Utis
iSummoPontifice, vclabillorum Superiore, late trafJatur«rr. dtlegib*!. Satisvobis
eritlegereCaftrop.r«av.t. tr.i.dtdifftnf. jii, clcDD.ibiciutos . *, Etquidem
caufa juftadupIexeft.alteraexparteSummiPon- tificis, velSuperioris; alteraex
parte ejus, qui difpenUtionerri i luperiore poftuUt . Expartehujus poftulantis
cautadebet cfle excufans, leualiquo taodemmodo impeditiva oblervatioois lc-
gis. £x partePontificis, velSuperiorisinfuislegibus n»n eftiro- probabile,
fuflicientemeffequarocumquecauUm, etiamfi eanon fit iropeditiva obfervationis
legis- . ,Quare fufMcic , fi Pootifex Summuse.g.abdliqua fibibeoivifa ratione
rooveatur; iuut fo. lum , quiavult. febenigoum alicui benemeritoofteodere,
fufn- ciataliquandoaddifpenlandum . Hujusrei ratioeft, quia fimilei
dilpeolationescooceflz pro pcrfonisparticularibus non Izduot bo- numcommuoe,
necfunt inalicujus przjudicium , nec bonum ord i oem Reip. turbao t ;
convenitenim aliquando, Priocipem le beoigneexhibere circafubditos.
Cumergohzdifpenlatiooes fiot * circa legeshumaoas abipfo Pontifice,
leuSuperiore dependen- tes, noneft, uodetuoccommituturnelevisquidemculpa .Pro-
portionali modoeflcdifcurrendumde difpenfationibus conccflis abEpifcopis
circaleges folo jure diceccUoo Uus f non autem univerfali)
pariusratiooisoftendit. Atquecx hisfit, peti pofle difpenUtionemex oulUcaufa i
Summo Pootifice , & abEpifco- pis ineorumproprio jurefineullaculpa. Legite
Sanch. lib.i. d* n**ir.di(p.li.n.9. $fh difantnr* p*t*ft in hjnniu ?
Temperantiam ; non obftat vinquam , quia funt diverG modiTero- perantiz,
acdiverlzmeo(urz,atque adeodiverfacrunt peccau contraillas, ficutifornicatio,
ocpollutio volunurU funt rontra virtutem caftiutis ; fed tamen fuot diverfa
peccata , fpecialiter ConfefUriomanifeftaoda. ltiStach.lik.A.inD*enJ.
c.ii.aw.ij. & Leander , in Prutf. Eccl.l*.t.difr.9.*r.xo. 10 Dices.
Sedcurnon paniturefle duplex fpecie peccatum ,
fuperfluecomedcrecarnes,&luperrluccomcd«re pilces , utrum- . que
extrajejuaiumi utitem iuperrluum coroedere , Sc (uper- nuumbibere/ ■
Refpondeo,quiain morali zflimltiooehzc nooappareot fim- pliciterdiverU; oam
nooappirentfatisdiverfa ( fuppofito przfer- tim duplici diverfo przceptoj oon
abftinere icarnibus , dc noo ab- ftioereipluriuuslegalium ciborum refcdionibus
: &niGid dica- mus, ditficileeft, afterre idoneamdifpariutem,quamaosTrjeo-
tUdif. gnt tMufn nfmkmw , & fil /i ftnf*ndnm ? 11 T Nquiresfecuodo, quznam
Gtcaufaexcufans, &feteoens JL ex ptrte fubditi io hac materia Jejunii ad
hunc cfTcflum , ut illi vnlidc ,& liciteconcedaturdifpenUtiofive
comedendicarncs, five boo jejuoandi ? . Re{poodeo,faiisefle uoamex illiseaufis
excufantibus,haclcnus explicatisi*r.io.licet non Gtopus ,ut,toulitcr, fedaliquo
umen modoexcufet. Ica Sanch. i» ctnfil. I. r. dub. 6. Brcviter , fttis erit
exeodem,fidubiumGt,andictacaufafur1iciat adexcufaodumab- folutefubditumi
Jejunio, velaofufficutSuperiori proexpedieo- dadifpenfatione , an vero ooo
(uflicUt? ratio hujusdidi eft ■ quia li cauiaeftmagoa,
&gravis,ooaindigemusdifpeo(atiooe; finulla. 4 T Tlsfummatimexpofitis.
inauires prirod, quifram poteft non poteftf juxuprzdicla) licitidari. Ergo,uc
aliquid operari JjL difpcnUre in JejuniisEcclefiallicis? . poflic
poteftasdilpeofandi, Utiserit, ficaufanon Gtadc6gravis , r Refpondeo, quod
poflitSummus Pontifex, nimis eflemani- velGcaula fit dubia,fcmperautero
,quzfitex parte petentis dif- feftum. Siveroloquamur dePrzlatisPapa
in(erioribus,quifunt peofatiooem,uto.t.iofiauavimus.
QuaodoSuperioresadvertuoccauUm efleminu» (ufficien- d abloluum
difpenUtioaem,mi{ceant aliquamc Epifcopi , utitcm PrzlatiRegularium, quales
fuot Re& ores , Przpofiti, Priores, Guardiam, &firoiles, quando
habeottou- lercgimeoMoDafterii, ieuConveotus; &itemquidam Abbates
gaudeotcsEpilcoporum jurifdiclione; dico, eosnonfolum pofle difpenfarefuos
fubditosinjejuniisproprii juris,utmod6diclum etl, verumetiam,
poflealiquandocum(uisiubditis difpenUre in Jejuniislege univerUliinftitutis.
Ratioeft , quiaPrzlatus infe- riorpoteft difpeofareiolegeSuperioris, quaodo
nooeft recurfus *d Superiorem , cafufquedifpeofandieftfrequens, qualiscerteeft
hicdc Jejunio. Intellige femper , dummodd pro difpeofatiooe inhis legibus
univerfalibus exiflatcauU, fetenensex partelub- diti, ut mox * num.9. latius
explicabimus . Et ratio, cur indif- penUtiooe legis Superiorisfacu ab inferiore
requiratur caufa , eft, quuidlolumconceditur, utfubditorum necefliutibus fub-
veoiatur. Siergonullaellnecellicas, nullacritpoteftasin ioferio-
recircalegemSuperiorum . € Interhospotentesdifpenfarediclo modoin
Jejuniisuniveria- libusconnumera Parochum, etiamprzfenceEpifcopo.Etratio,
przter przfcriptam confuetudinem,eft,quia fecus nimisgravaren- cur Fideles,
imm6 & Epifcopi , fi ii cilent pro ejufroodi minutis fre- quentibus
difpenUtionibus fempcradeundi . r Prztcrei .quilibetex diclis, imm6&
exDetegatis ab ipfis (cumenirohxcfitpoteftas ordioaria, pollunt illamprzdiilis
aliis ddogare) eo modo, quo cura fubditis fuis difpenUre potcft , temada nem ,
puu orationem , eleemofvnam» &c. Majoremcaufam rcquiri ioaifpeofatione ad
carnes comeden- das, quiro adfrangendum Jejuoium curalegalibus cibis,innui- mus
fupra. Nuoc vef6 in proprio Ioco confirmamus, quia ri- gorofius eft przceptum
de abftineotU carnium , quim deme- ro Jejunlo. 1?
QuiddeUuidous?Refr>oodeomaiorem requiricauUm ti difpeolaodumjejuaium,
quimadedeodaUtlicioia; quiacum la- digaiisftare]ejuoiumpoteft;atqueade6
minusdifpenUturin iil lolum manducandis ,quim in violando Jejunio . Difftnfnti*
l^tnimum fr* ttt* fefmt* . CUm hadenus didum (1 1 dc d ifpeofatione Jejuoii ■
quz con- cedi homini in particulari folet; inquires Iecund6,quid de touciviuts,
veltoudicecefi ;hoceft, potdtoeEpifcopusdifpen- Ureobjuftamutique>&proportiooaumcaufamfemper,utdiuum
ett, fetenentemexpartedifpeautorum,ne ioQuadragefimae. g. totus populus
obligetar ad jejuoium? 1 j Refpoodeoaftirmativetfaltem quando non eft facilis
recurfus ad Potitificem , &caufa eft gravis, ut tejppore peftis fuit Pa
oormi ; , &Mcdico- rum, 14 Digitized by Google iq4 Tra&atus Quartus.
fum, perEJtaurapub(lcumdiltenf»Tlt, utin Quadragefim» il- Jius anni poflent
comedi earnes; dccerte idempollrt contmgere temporcpericulofibelli.
&flri£lz obfidionis «licujui civiutis prxfertim proiii , qui aclu
prxliantur, «3c Gmilibus . LegeDianam . io. rr.4. rt(.\. ubi dc hac re fuic
trachc , Sc affert Venerum conce- denjein, &Naxxrium ferenegantem. Lege
itcm in fimiJi Carx- ■nielem ,/#.i.raW«.R«W4rMW * o.to j6. JtjwM, C A P U T XIL
16 TNquirettertio: quiddetranslatione? Refpondeo,Epifco- X pusetiam trxnsferre
potcft Jejunium indiclumab Eccle- fia, «Jt mult6 magis impofitum ab Epifcopo
fuo antecefloredcuoo die inalium; fiidvelpopulineceflitas,
velfolemnicasfcftipoftu- ixt; utccrtefiUumcfl xbArchiepjfcopo (non enimconflat,
ut •liquiputant, uQumeflecumconienfu , &exprc^l»licentiiSum- mi .Pontificis
) Panormi, ubijcjunium Vigilix S. J»eobt mnsla- tum eft indieroprxcedentem,
quiainill» Vigilia ihcdit fcflum S-ChriAinx Patronz Principalis Civitatis.
Quareidcrnpofletdi- fponere Epifcopus, quando VigiliaSanGi M»thiz incideretin
fe- fumfecundam. vcltertiam Bacchanalium, «3c Epifcopus adver- (eret,
bominesTuse diotccfis efleproclives ad frannendum eju(- fnodi Jcjunium.
ItaLaym.iVt>.4./r.8. r.?." 9- quemlequiturDia- n», p }. tr.6. ref.66.
R?tio autctr eft , quiaad Epifropuin pcrtinct «dhibcreremedi», nefuzoves
facilepccccniexTrid. (rff.ii.t.i. dtrtftirmat. harccnimert juftiiTimx ralio
ejulmudi tunslicionis . Sicuti per totum Orbem fuit julla caufa , cur Urbanus
VIII. tr»nflul?rit indiemantecedcntem Jejunium Vigiiiz S. JoBipr. quando
hocincidit indiem fcftu.n SS.Corporis Chrifti, ut di- ximus (uf f.o. 17
Docetprzterei Quintanad. /.»./%.•/. 0. /Tnc.t o.incafu hu-
justranslitionisjejunii dcberce'i»nftnnsferri Ollicium iudiem xntccedentem ,
ideft, indii-xi , qui praecedit fcilum Corporis Chrifli, qui» connexorum e»
lemellrnio. Parique modo addit jCuy.XO.trti «fcrcndumefleOiuciuro, fi
qu»ndofimili modotranf- leraturVigiliaS.Matnix. SHnoiat, fidics, in qucm
transfer- turjejuniura, fitocfujMtus f-fto duplici , aut femiduplici, non cfle
transferendurr, ofhciuin talis feiji . 18
QuidinconlirmationemdrclorumaffcratGobatMi Alphabtt* SacriauiitmJid »u 1. non
erif" irtutilc hic fublcribcre, qu»mvis non fauca nosmodddocuerimus.
Isergoproponit duasquzftiones circa di£ram VigiliamS. Ma- thiz. AJteram,
anqtiandofcftum dicli ApouVioceurrit ipfo die Cinerum, poflit Vigilia,
Jejuniumque anteeedenstransferri in atiumdiem,c*cquem? Akcrim, anquando
didJiVigilia incidit indiemLunx, poflititeminalterumdiemtransterri, c*c quetn?
■ Refpondctautem , inhunc feremodum. 10 Ai ftimam dit» im frimtt , im bujtu
Cnmamit Efiftepatibui anne 1611 *nne i6ix. quande frftumS. Stathit incidit ia
fttiam anartam Cimttum memmalli Epifeefi nthtt flame mmtavnamt ( adverte
iiinoftnDicEcefiPanormitina nihilfuiflemuutum. ) Ajii , illi- «jm/ flurti
ttanftutnunt Jejuntum amtt Qviaquafr/imam . Alti feitum ttanfttitttunt im fttum
quimtam peflCinrrtiy (T temfeqmtmttt 1 .._•:.« Jtjummm ftrftitarunt tam ftiumieCinnum
. IO Dite itimdt , mihi flattt juiitium tajufiam DeHerii Tbte- le$i Pt*[tn[ti ,
tjui littttit ai me datit , afftebavit tt*mil*tiemtm diiBa Vegiiim dum CiarrMM
dwettt id , tjuei fttnmmt frtiiiii mltimi Efifteft ; ficmtemim
frftumnaeaiolficimm ttamiftrturim fttiam aatm- ram, [ic\'t«ilt*in
litmanttt:iemttmttcti ttamifttttar . »t Dite ftdJtrt*. Si alicubi fit faita
tj>tfmeiitr*aslatie,ejl /irr- vand*, qata fitfpnmemiitm, tn ta diccctfi tfft
fniculum , mt majer part feccet , «»» (etVanie ftiuibm . Cunhm Wi» faiia n-n
tjt , tenctttnda r.em nit , qui* pJnumaue diffardiam fariamt nev tatet eaf. tum
intn dt eenfurtuiiit ; tjuta nen fcmper aitrit fnicm- Utm fttdt&um afud
tftajn.m farttm fetnit , «mib dt faucnnemefl habtmia tatie . xi Dices. Noneft
prsrfumendum Suramum Pontificem ha« berc tantamntionem dicrum B»cch»n>lium ,
in quibus nimia vivendi licentia graflatur, ut velttpropter illos
approbtreprae- diclam Vigtliarum imitationem . lu argumentatur Rayn»udus in
Hinartb.Spir.lik.f. ftct.% punii.x. tvm-if. qui neg»t hujulnudi
potefl»temEpi(copis. Sedf»ci!d refponderi huicrationi potell ;
nonenimprarlumiraus, ipfumapprobare ejufmodimutationem , utvivendi illamturpcm
licentiam approbet, fcd ut amoveatur periculum peccatorutn; ideft, violandi
Vigilias . Quare ftcuti pcrtinetad Summum Pontificem toti Ecclefiz providere ,
ubi tale periculumappareret, it»»dEpi(copum, fiin fuo Epifcopaiu, il- lud
periculumefleadverterct. X| Adfccundim quarflionem, quando fciticet
Vigili»S.Ma- thiar inciditindiem LunaeBacchaniliutn, dico, ubiapparetdi- dum
periculum, pofle Vigitiam quoad J iunium transferri in Sabbatum prarcedens; ft
cnim Urban. VIII. decUravit , quan- do Vigilia S. Joan. Biptiflx occurrit in
die feftoCorporisChri- fli, eam efle_anticipandam. Simiiiter fjRatifponenfesVigiliam
JVT011 cftdubium, peccari mortaliterab eo , quimlaiflratu- X^l
bosvctitosFideliadfinem, uthicindie Jejunii non jejo- net.
Idenimclareeftintenderedirecle rera moruliter peccami- ; feddubiumeO,
qoaodoejufmodi miniflrxtioer tali inten- omoium Sanclorum celebnnt ultimo die
0;)<>br. utpotc^, tjui efc facer S.Vollango, Patronodiceccfiio, fcd die
antcce- deati ; cur Periculum lon^e pturirnorum peccatorutn moru- lium, pirtim
ex maliti», partiroex infirmitatecommittendprum , non praebe»t Epifcopo in cafu
noftro julhm caufam facicndi illam anticipatioacm, ficuti fcccrunt prxdifli
Epilcopin.ij.rclati? x 1 Nquirescrgoprimo, anPater, &DominuspolTintfitiis,
& X familizconcederecibos, fi animadverunt, filios,c5cfervof non
Jejuo»turos in diejejunii / Rcfpondeo, duobus -modis hosfe baberepoflein hacre.
Pri- md, compellendof\lios, cVlcrvos, utje/unent, & propterel il- lis
negandocibos , Secundo, admonendo, modefleque increpan- dq, ut jejuoeot. Ad
hocpofleriusobligantur Patrcs, &Domi- ni, quia hi dcbent curam gererefuorum
fecunddm illud ad Ti- metb.t.i.Siquit faerum ,&maximi demefticeram ,
tmramnem ha- btt , fidtm mea babtt . &e/l fafiitlideteriar. Ita Azor.p.l.
lib.j.e^d. f.ix.xliique. Adilludpriusnequaquam (ut iidemdocent) obli- gxntur,
quiaipfiooa funtPrzlati, adquos magis pcrtinct curx lpiritualis fuirum oviurq .
j Ided Domini,& P*tresoblig»ntur miniflrarefuis cibo;,quam- visadvcruntcos
Jejuniadebiunonobfervataros, quixet unapar- teeftresiodifferens
eiufmodiminiflntio, <5cex»li» ipfiexcuf»n- turexproprioofficioalcndi
cumdebiuliberalitatefamilixm; mo- dd, utdictumell,
proluxau6loritatcmoncant,incrcpentquenon obfervantes. 4 Qijzrcs.
PoUuntneDorainilicite imperare laboriofasailfo-
nesin'diejejuniifervis,filiifve, imm6& operariis, quibuscuuie- quenterfiet,
uthix Jejuniilegeliberentur? 5 Refpondeo,fibonarideDominiprocedant. imperando
labo- res ,qui communitc/impenri foleut, etiamfi diffcrri valeaot, noa
peccabunt ; Ut lcnet BoniC. te.l.dtff .mlt.de fraeept .Eecljf.l p.uit.n.?.
&Smch imeeafilinJib.tx.t.dmb.o.n.t.<\u\x\xtuntut jurefuo,pi cipicndo ,
qu* poflunt , clc confucu funt praecipi ; fer vi xutem 1 „ percaburrt , quiaex
otficio laborant ,ut fupu dictum eft j immopn> ptcr e»ndem ratLonem potcrit
quis , ut docet Excobar , tr.tjc.\\J$ \i\um> n. j.opcrarios conduccrecum
ptOO , utnon jejunent , ne alils oropter cibi dcieclum minus laborent . 6
Nenmcnhinccolligas, pofleDominumimpenrefervis, ut liborentindiefello,
quaadonullaurgetneceffius, necadefl dtf- peafatio,
quiatunclaborarcindiefclloeft peccxtiam: atlaborare indicjejuniinonfeflivo,
peccxtumnonefl, eflo, indefequatur , nonfervaria\fervol»borante Jcjunium:
quareibiimmediate irn- perareturiDomino»Ciiopeccamino(a,non hlc.dc
quamvisfequa- turindcnonobleryatio Jejunii , excufaturP ftferviex luoofhcio,
utdiclumeft. 7 Dcniquertoniidumcft , prjrdiclumPatremfamilixsnonpolIe licicein
die Jejanii parare , vel miniftnre c»rncs , multd mi- nus, ad illas comedendas,
fubditos ltios inviure, quia ttinc , W fupponimus, pcccarcnt fubditi, &
invitati comedetdocar- ncs; <5cet»lia panelola ntioalendi familiam , vd auid
fimi* lc, oon cfl p:oportion»u c»ul'aadcoopenndum cumiliis quoad manducindas
carnes, quae cumunto rigore, uoiverfaJis veut Ecdcfix . Dt fUh, fnvity amieit.
8 TNquiresfccunrJti, quiddeFiliis, Servis, & Amicis in ordi- X
ne-JP»rentes, adDominos, <5cCoamicos? Refpondeoquoad iviores, hocefl,
famulos, tiliofque fimilet qucfubJitos; dico, pofleeos, Patribus, vel Dominis
fnngenti* bus Jejuuiumfcienter, cibosparare, acadminiftnre, Ica Azor. •<.i .
/.7. c.\ « .a 1 1 . quia haec ox un» partc funt open exfe indifferen- tia;c?CLt
ilia !;it?tioni«,^tfamulatusntioiplos latisexcufat.No- ta,n>j6d
foi*>iurcr4ti>i!ton(ufficitprocarnibus,quandoeftcertum, quodPaa-r, 3e
Do'ninus:noruliterpeccant,eascomedeodo;nam, utexcu'enfjr inlioc, majorc»ufa
requiritur, hoceft, notabile d»m::umperiru!i»r»vis, quod prudcntcr timcrcnt
incurrcre , & illas nonrniaif!rarent. 9 Qaoid r n.1 -•riores, idcft, quoad
Amicos ; dico, cxfum , dc quu dubitrt .iotc(l, io huncfere modum figunri .
Titiot homo prxdives cxptdat boc fero vefnere diei Quadngeftmx Cajum fuum
pTUmiliarem cum fuo frcqueoti comiutu;qua- repant libcnlem <cxn»m : dubiut
umen vehementer , mul- tos cx co-.i, (->•>! m»nc;comedifle, acque cimet,
ne fer6iterura comedendi. !'rang»mjejuniura; potcftnelicftccxnxm prxpxnre • dc
offerrc? Adiddicnquatuor. Dicoprim6ca<>nam cxhiberedirecuinteo- tione,
utholpitescurr. violat+onejejuoii crencnt , Titium licici nequaquam pofle ,
qui» id eflec , velle , eos hic , <Sc nunc peccare . Dicolecundd^. V icicc
(cumcautionc mox.dicenda k di- c» \.) prxpararccibfsnon animout holpites,
cicatnicioblauac- ceptent, «3ccomplctcccencnt; lcdxniino,utfignafuxamicitix.,
& li- * Digitized by Goc|gIe Dc Quarto Ecclefiac Praeccpto. 105 &
liDeraliutisappareaoC; nullotaroenmcdopotcftcogere; nam h r c obla tio apparet
metum utbaniutis fi&num efle , & imiutioad lepitimuinjentaculum, quzclt
aclioextcir»ditferen».<3c ipfe cx- cufatur a ratione omcii fuz amkioz ;
coaflio vero ad plcoe ccenan- dum urgeret amicos ad a&ionem pravam, hocell,
ad violaoduro przccptum Eccleliz . Dieoteru6.Quooiamver6res hzceft
plenapericulipeccaodi ; ide6Titius,fi necinurbaniutemGbiexprobandam, necaliud
ma- lum ti meat ,obtigacur ex charitate oilendere.le ex parie fua przpa- raiTe
quidem cibos , atqueofierrejczterumquifque proprizcon- (cientiz confulat in
hunc ferc modum diceai : Domim mtiy -\i tffi- iiinu*Uftrvi*i **ii:i-et tnitm ,
qnidfiii Uci*t , tinfidtrtt , Dicoquartd, carnesnullo pofleraodo iTitio
przparari , vcl offerri ; quia nec ratioamicitiz, necratiohofpititcaulafumciens
eil adofferendas, rel pracparandai illodk vctitocaroes.- Laflici- nia autem hic
, ubi eQ commuois ufus Bullz Cruciacz , poflec prae- parare , & offerre
,cum fimili cautiooe,quam mod6 duimus.ut fci- iicet quifque fumatillud , quod
fibi l.c.tum erit . I» rfw>irt & vimdtmAmeibtt. xo TNquiresterti6,
quomodo fe gercre debeant caupoDes,& JL veodentes cibos tempore Jejuoii cum
emeotibusnon je- janaturis? Refpoodeo, uthukquzflioui faciamucis, plures,
variofque cafuiefle dittinguendos. Prim6. Certum fir, quaado probabiliter
caupo, velveadens cibosquadragef.males jodicat, ementesoon vioUcurosefle Jeju-
nium, poflelicite iis miniflrare, parare, imro6 eoldem invitare ademenduro,
quiaficnon cooperaturadnllumpeccatum. ti Secuod6. Quid, fidicluscaupo, vel
vendenscibosquadra- gefimalei (olilm dubitet, an Jejunium ii viokturi fint
.comedendo pluries d iclos quad ragefimales cibos ? Refpondeo,
pofleetiamlicite.quiaoemo przfumenduseftroa- lus, niG contrarium conftet;
quaretunc non debet caupo, vel venJens puure, illospeccare velle,
&confcqueoter licite mini- Ararepoterit, &vendere. 1* Terttt .Quid.fi diaus
les probabiliter > vel cert6 icut , roRefpondeo cumSanch. Ub.j. ttmf. emp.i.
dnh 6.Sc cum Dian. i i.fr.9jr#oS.etiamtunc (atisprobabiliter poflelicitA.
Ratiohu- jus eoncefliooisiltaeft, quiafcilicet ea miniirratio, imm6 ultro- nea
invitationon ficacaupooe, velvenditore direde allicieodo adnon je|unaodum,
atqueade6 nonficad allkiendumad pecca- tum, fedadlucrum expifcandum; idque
fciunt, probeque no- fcuntementes, cfcexalUparteilUiubmini&randi,
atqueiaviun- di actioopuseftex feiodiffereos, curapoujnt illi cibiemiadlici- im
ufum. . ' ' " , ' it Dices. Eiufmodiemptioconjungiturcumpeccatotranlgrel-
floots praecepti Jejuoii, ereocoo/ungitiu cumpeccato; tralgreflio eniro ilia
peccatum eft ■ Reipoudeo , conjungi quidem lcd ex raali- tiaementium, nam
venditoreiexcufaotur propteripfum officiura, quodipfiGoefraudcexercent,
dumlegalescibos, dequibus nunc loquimur, vendunt. 14 Eofdem cauponespofle,
nolle recipereeosapud fuumhof- pitium; quivefpere cceiuturi nonfuntper plenam
refeitionem, modo excircunftantiis illudnolle noozquivaleatcoaclioni,pro-
babilis eft lententia ; tunc enimnon compellunt ad plenamcce- nam, fedutuncur
jurefuo, quo hofpites alliciant ad diverten- dumin ipforumhofpitia. Cujusrei conjecturs
eft, quia ii pof. feot, fivelleat, tolumpleoe devefpere ccenare , non przmic-
tendo plenum, tcupcrfetlum prandium, cVGc poflent przdidi hofpites Jejuoium
nequaquam riolare. Quapropter fenfusprz- diclorum cauponum eft fere hujulmodi:
fi t» vtlii sfud mt di- vrrtfti , nuui i Ctit fitn* \ Si jufla,
•cproportiooaucaufaureeat, qualis non eft ipfura omcium cauponis,
utentauis.lufricienscauUpro vendendiscibis lcgali- bus;
quiatuocfioecaufaexcuUnte eflesofTeodiculoipfi Prox.mo ad illud peccatum qaod facile
removeri poflet, quandocaufa nulla ad ea miniftranda tc cogit ; cauta enim
nulla judicatur efle ilU, quz lufticiens non eft. Dixi ( mhi frtmuituwt BulU
CrutuU* ) nam ubi ea roulgatur, idemferi fcntiendumeft, quodrooi dicemi nibus.
16 Quinto. Quiddevendemibuscarnesdiclotemporejcjunii, dequecauponibus eas
parantibus , vel minillrantibus ? Idemque quzriturde lacticiniisinregionibus,
ubiBulla Crucutz nequa- quam promulgatur. r 7 Refpoodeo afferendo ea, quz habet
de hoc argumento Loth, /r.19. f.l. Mrt.2. In Utts CtuhtUeii yiit , grmvt
pteiuHmifl, e*ufcmti Afftnttccnrnti in mmfs boffttitm fiutumim dit ftjnau, ry
frtvittr funiritur, flni' indiftrinttr id f*ccril , qm* idctnfiliu *u*tUmt*~
tit» prtftff* Hutfii, tium Hutttci v*U) ctiummnntur frutftum S. Excltfi* dt
nifiintatm » enrniUu . Dixi ( indifcrtntrr ) mtm ctnctditur in nlit/ut c*(u
psrticuUri rttitnt tvidtmtis mteifitatii, prrvtiutuiis tx uu^rmitntt , vil
fini~ hil alittd fuffttirttt vtl fi niimuit tx btffitikui , qui vutintmr fi- di
digvu , dieirit , id fiii * Suftritrmut iuiiUtum . Hacleous Loth. (8 Vendentes
Umen (Ucetnonparando,necmioiftrando,nec inviundoJ-Ucticinu, utetiamcarnesin
diebus vetitis, ubi pro laciiciniisnonpromulgaturBulUinlocisCatholicorum ,tunc
ego excufarem, quandononindirferenterproomnibus, fedinfirmlst
ctczgrountibusvenderent; namczterum inlocis Catholtcorum nonvidetur efle
fufficiens caufaipfura ofticium vendendires co- mellibilei ; folum enim
hocomciumconcedit , pofle vendere Qui- drageGmalu, nonautemlaaicinia,
velcaroes, ut dictum elT». sa. Saoeianoftra dkrceli nemo vendere publice
poteftcaroesin diebusvetitis, nifi cum licentU Archiepilc. velVicarii. Sed re-
deoadLoth, quific pergit. Ulteii viri Huttteorum, u*i fnftm ftttnt
*»tdiit*ffcmi, idlieitum rffit cnuftni antkviict, pifititdu-' bm
cl*s*Utitniitui {frteif» ftmfcr titimptm tXtligUnii . ) Ttims , fi m*n
ptfuncmfnri finimtctiili fu* inctmmtd* , ut fi ulittjuim *t b*f- 1- pilwmt
tffudifirt»imin4M*%ifirntumy fmU id ftr ftmtmtmmmimifl tjtt r* u
ftdfmUUdiftrimi trr* fmfftfitm U-itimn , & frtftrtii fitri fttmS fimt
piccmt : ttunruumi ixemfmmm mmeilU I rtticirmm , mm* dnbu, ftfmmiirmm ttmmmm
emrmtt , & etemmm pn- rmmt , mmU id fimt mumiili fm* Utt-mmcdt dtmcitrt m*n
pefunt : mmm fi pefim, drbtrim ttrti , Ul*iD*mim*i di[irtrt%& mlUmCn-
tbtiiemm imvtmirt . Sumndn, ut tmmft diSms mtm mfftmm tmrmtt , mifi prtuntmr,
mtmimim imgtri ftfummtm pttimiim , muU btt cftt md iliieitm atvitmrr , mfi
ftrti mfptmu fimmitmrmt , & piftti , ri. l,a* cup-u* ptccfiti tlitmdi , mt
fmimu pUrimmtCmbtliei mttr Ht. Tb7m\\m"fU^l L'*uTZ"ffLH?,'t *'
tTSprto • Cilm diaum fit de vendentibus cibos legales , emcrgiulubiutio duplex.
Priroa, quid fentiendum fit de cai pone vendente, ac miniftrante Uaieinia
indiebus vetitis? cunda , qusd de vendcnte, VARIA DE JCJVNIO. Nonnulla, qux in
fuperioribus locumvd non hi- buerunt , vel inter fcribendum exciderunt , h\c
aftiiere, ad hujus trailationisablolutum coraplc- rncntum, non gravabor. D*
ftjmmU U pmu , 6> mtu*. 1 TNquires prim6. Qui vovit jejunare in pane ,
cVaqua; vel A cuiimpoOrum eftpropceoiteDtia fuorum peccatorum firai- le
icjunium i Coofeflario , quantum vmi bibendo rooruliter Refpondeo, hieobi
promnlgatnr BulU Crucutz ( qoantum eertinet ad primam dubitationem propoGtam )
idem efle fen- tiendum, quod diximus hadcnus de vendentibus, clcminiftrau-
tibus cibos quadrageGmales. Ratio eft , quU fenfus offerentis femper, ubi ea
promulgatur, intelligitur cooditiooatus.utfci- HceteaUaicioU quUcomedat, G
liciti poteft. Qnid , fi cert6 fcUtur , accumbens carere BulU , & tamen
fine necefliute , feu fine iufta caufa ea fit manducaturus ? Refpondet Thom.
Sanch. lib.f. ttmfil.t.x. dmi.16. ««.j.dc docet, noapofle lkite , quandoeft
dubium, anaccumbenstruatur privilegioBullzCru- cUtz,
quUpofleflioftatproprzcepto, clcexcuUtioefl dubia, ut fupponimus. Hincergo
fequitur, mult6 minus Ikite pofle , quandoeflcer- tore, qaodBullam, vel
GmilepTivilegium. velnecefliutem noa habeant. Sedprofeci6, GGtduoinm,
poteft,quUin dubionemo eft judicandusimmemor eflefuzlalutis, ReCole ea, quz
diii» musr.io.».xi. Atfilitcertum, Hacinre videturCaftropaUus, niraislaxeefle s
tim. ; tr. 1 t. dui.11, -u.i 7 . dum ctocet , votum abftinendi a vino obl igare
iub gra vt cul pa ia ea quantiute , quz vino Cempera- ceuceocibus (ufncerec pro
unacomeftione ; quaG abftineodum 1 mi- nore , non obligeturgraviter , quU hzc
,ait ,cenfenda eft parvitas materiz , quz nonparitobligationem morulem ,fed
untummodA venialem. inbocarcameotode Jejunio, qoia.utfupravidimus»
obligatiodejejunandoooneAuntirigoris, nimu, inquam,laxe ; Siquisenimquaterbibacvinum,aquademoreregionisdilucum
in prandio, cemperacebibec, ergo(eqnicurexplacjtoCailr.qu6dis, cui 000 liceret
vioum propcer vocum , vel poeoicentiam bibere^of- (ec Gne grav i culpaillud
bibere bis , vel cer . Id cerce mi hi improba- bile videcur . Ego igkur temei ,
modo , feu more d iao , bibere,oon puuremgrave; fedpluries, puto
effeomnin6grave, acque ideo eflepeccaturamoruleei,quiulevotumemifit, velcuiulis
pm- ilegicimefuicimpofita. Nequeiddurum aiicui videatur : smCaftrop. (ncfcio,
an fibi cohzrens ) dixerat «V mt.tf lnmio folopane, ftfoUiqua Digitized by
Google lo6 Tra&atus Quartns. Stn ftttni ftjunartin f*Mt & *q%* , *d *
uid ttm*tmf % TNquires (ccundd, fiille, quitnpane, & aqua jejunare vo- X
vit, nonpoteftpropr.eraliqaamgraveracautamex illis, quas fupra Ute
deciaraviraus, fic jejunare, obligabiturne jejunare , cum pifcibus, aUHquecioU
legalibus, additovini potu ubi ne- rellario? 4 Refpondeo. Obligabitur: imm6 fi
ncccum his, vel flmili- bus Qutdragefimalibus obfoniis poteft , obligatur cum
lacriciniis Tejuniurofervare. Ratjoeft, quUaccefToriumtequitur principa- (e,
non veroeootra, ut eftcommune pronunciatum in utroque jure.
Cumigirurexmentecomrauniter voventium , vel Confef- (ariorum
pOBnitenciamhaneimponentium ( niftaliud exprefse in- tendaturi vovente, vel
explicetur ab imponente ) promitutur , ▼eliroponatur princtpiliter Jejunium,
fiillud tervari aliquo mo* dopoteil , omninodebet. j Proptereandem rationem ,
ficatnvoverisjejuniumlnpane > &aqua , tutunen horacoolucta alioscibos
quadrageGmales(cer- ferurapeccato, quia fictuum votum non fcrvalti) adhibuerif
, adhuctenerisadjejuninm, quiaum rrmanet fubftaatU Jejuoii , o ux Cc iervari i
te poteft , « Quodfi jefunare nullo modopoteris, tunc profecT6 oonte
oblisoadabrtinenduraaprsediaiscibis, fivelcgalibus , livclacJici- niU,
immdnecicarnibus, fiejufmodi Jejumum debebatfieri in diebus non vetitis. Idquod
docet Uymao./iM- /r. }.«».». *.\. Et I, quia abllinentia ab iliis accclluria ad
jeiunium orat : quarc " : ) hac torma <fioe vino.finepifcibus, fine
aliU obfooiU prstterpancm , & non fubalia;) velftidcmtibicxplicet
Contellartus, dumumilempos. aitentUmtibiimponit, mtcilUtorma4emel,quamvUcum
pec- catoviolau, adaliamex vivori, vel pcenitentiae nonobligaris ,
^uUUlamvoritti, velacceptaUi, &nonaliara. 7 nam A» tttUi ftttttur,
quotstiin frUittiwtidUiibitur vinumf culae qood 8 T
Nquiresterti6,aatotle«peccem,quotiesvioambiboii]die i X quo
Jciuniuminpat>e,&aquavovi, velaccepuvi; idquebi-
tMminnoubiliqoantitatealiqua; namcteterum pronihilo parum s/cputaretur, &
folum tunc peccaretur venialiter, nifi forte tam MKUKUtlW vlnibibam ,
utmoraliteriu nihilum reputaretur, ut nepeccatumquidem venialecoromittcrem ;id
enim jamfciocx do- elrinainfuperiorrbusnon rardallata. Et fanchoc, quad i
tquins, Jdemefl ,acfiquatreres, utrurofl vinum bibcris,uqueade6quoad
}ianecircuiiAantiamvotum,velpasnitentiam violaveris ,pofiis li- cite , Bne novo
peccato, vinum iterum, iterumqaebibere» pofito qu6dal: td in contrarium non
intenderis, velacreptaveris? 9 Reinondeo, hacin re duas cfic DD.lententiat .
Affirmatli- ci:cpofj<{.svirh.//4.«. m ptt*t.t*>.u.*.*j. qaiaper
abliincntUm ■v i m femcl vioiatam rcdditur pro illodie impoflibiliS d ifla
abftinen. tiavini. Ni '.at Ca itrop. r».t. rr. t. diff. > . funH. 1 2. n.io.
quia inten- tio, ait, vovcntis videtur JcjiinioabflinentUm viiipro fingulU
jiorittotiusdieiamxifle . 10 EgociTcntiorSancio, fifcrmo fitdevoto, vei
acceputiom Jejunandi in paqe, fctm»V CaJlropahMutem, fi (it lermode vo- tp,
veIde»cceputioneabItinendt eodicavtno, namlicet in his duobusvott»msgnaamnitatvidcatur
eile; nihilominus, quU in ut fic comrnun icare iterum poftet eodem die > Id
ccrtceit conceflto- dc Ecclefia-tritei &cum laudc facitSacerdosin fecunda ,
Sc tcnia Mi(laNatalisDomini,ccParochai, qutdu«busParodiiUinfervit incafibusalibiexplicatis,
ckincafudandi Viaricum moribuodo cx probabili le.ttfiitia , fl dchcunt
particulac prarconlecrata- . Scd r>cti- tio prsefen s eli de 1 1 iis cafibus , «V
abfol u te . Quare , fi quis e-g.etiara Uicus poft peractam Com m un lonem
iterum eodem diecomcnuaica- ret , is peccaretnecontra prohibitionem Ecclelue
bis communican. di in eodem die,an etiam cootra prohibitionem commuBicaodi poil
cibum aflumptum ? cumenimSS.ChriftiCorpuc, ccSanguis noa coatineat fubfttntiam
,panis , & vini ,atqueadcd non fitcibus,nec potus ulualis , videturispoft
illaaflumpu efte oranino jejunus . . Ij Refpondeo, Kaguiiderapud Dunam i
r.rr.6.r*.iW.iT.& propendet ipfe Diana ,cenfet,peccareetiam contra
prohibitiossem communicandi poftciburo, quiaprodieNaulis Doraini, &pro
aliis illis cafibuseft pri vilejium coacefluroab Ecclefia, quod i n aliu
cafibusnonadeft. i 6 ThomasautemHurtadut,&Amicutapud eundemDianam ceafent,
nonpeccare contra Jeiuniuro naturale, quiaverc tuoc
nonaflumiturfubftantiacibi^fedSS.ChriftiCorpus. NccoblUt , inquiuntprim6,
quodnutriat, quUnon nutrit, utpanU,lcd ut CorpusChrifti. Necobftatfecund6,
nudd(equer«ur, eum noa frangerc Jeiunium , qui prseter refcclionem
meridiciallurocret multaspirticulasconlccratas, nonobftat,inquiunt,QuU multae
particulr , qaamvlscooiecratse , nutriunt , atque adeo fuut Jejunio
Ecclefiallicocontrarisc , cum id fit contra rlnem Jejunii EcclelUfti- ei.
AtlumptioparticuUromconlccraarura noneft pnecepti, quaeftrevercntUdebiuunto non
eftcontra fincm Jejunii naturalU. 17 MibivldcturprobabiliorfcntentiaPagunder.Ratioefl,qui»
non potellnegan .alTumicura ipfoChrilti Doroini Corpore acci- deotia, qusr mnx
muundafmtinchylum. Ecclefiaauteminreve- rentiamcjufdcm Domini vult.utiple idem
Chriftusnon invenut ftomachum pnroccupaturo ,in ouo icUicet eodem die fuerit
mate- rUIU, &nutritivuscorporischylus. 18 Quarcparumlacit id intcntum
adveriariorum , qu6d parti- culxconfecratsenonnutriant,utpanU:
lacUenimpronobUeft , qoodnutriant: prseterqaamqu6d,illiMl,quodadverUriidocenc .
quodnutrUnc, utCliriftiCorpua,nefci«, anritedictum fit.qui» non eft Chrifti
Corpus,quod nutrit.fedaccidentia,qusemutaneur in r h y I um , modo fupradido .
Atque hinc etiam lequitur,qu6d,pofi- toquod ; modoex plicato , accideotia
nutrunt , non pofliteviuri ir- reverentia, quseex inftitnto Ecclelue judicetur
fieri Cbrifto Doaii- no, in vcnienti ftomachum , veluti pneventumeodero diei
pr*u(- fumptisaccidentibus, eorumq ue eftccl u , quo corpus n ■ trutur .
rmatiobibendi alterocft negatiobibendi vinum, quseeft malignantj
queadcoomniaprorfusexcludens; inaltcroelt affii aqu»m,
vidcturadcflcoonfperneodadiverfiias, quaminnuiflefa- tis, fupenue Gt,
quaroquediligentius exaiiiiiiandam Theologi» fehoUfticisrelinquimus. s r Illum
fcrupulura dentque a te amovet Azor. r .».<«. 1 1 .cp. i o. teSacerdotemexvoto.velcxpataitcntia
jejunantera inpane, & «quanonagerecontratuumvotum,velpa:nitcntUm, quaravis
in. Sacro lumaautramqueablutioncm , demore lumiloiium. Sicuti neque contra
illud agere , fi efles Uicus , & poft Coni munionem vi- num
fumasineaquantiute^uacderaorc inaliquibus Ecclefiis prac- beri folet
communicantibus. ta Quarrcspcrhancoccafionera. Quid,fiquisSacerdosobIiga- tns
jejunare in panc , & aqua , noubilem vi ni quantitatem ultra mo- dom
conluetumconfecraret , illudque atTuroeret.-reufne eftct fravQi «otiprstterpeccatnm
irreverentiz commiflum contra tnorcm Ec- clelise • tantam quantiutem
viniconfecrare ndnquam uiurpantis? i) Re(pondco, hunc Sacerdotem praeter
peccatumirrcvcren- tiar , efle etiaro fracfi voti reuro . Sicuti item ,fi cxtra
unicam dc mo- replenaminmcridie reteciioacm, incommunijeiunioaflumeret
siotabilem quanttutcni SS. Corpotisinmultis confecratis particu. llt .
Ratiorefponfionisefl,quiaquamvis fubftantUmviai,&pani» tunc non fumeret .
quae tou in boc Sacramento abcft, umenaftumic taliap»nis,& viniaccidentUtUt
mox iiscorruptU, acChriftiDo- roini prarfentU remou
,mutcnturinchyIiim,nutrUatqueperfecle; (icutiquilibetcoromunUpanis
,&commune vinumtiaquodcftdi- reclecontra naturam Jcjunu , peteqti«
maceratjonemtarnU,& mo- dicamnutritionem,quaeomnialatcTheologipaflimexplicant,
& qnoad noflramrciponfio ncm fic tenet Diana i . o mox , ->t*nis. '4
Quarresiterum. Quiddcjejunionaturali ?Si quisc g.fume- ret vim ,
panifveconfecrati aliquam quaatiuiem , efletne Jcjuaui , ftjunimmi* ftU fmm% anndmitft
faftUUt tx ftlm ftauts} io T Nquiresquart6an peccetit, qui vovit foJum panem
come- X dere,fi eodcmdio votialiaexculeoufuraatexfolofrurnea- to , vel fola
tritice» fisrina confed», qualiafunt, qusrab lulis , vel Vermiculi, vcl
Maccherones appellantur, vel quales eflent pultesex folocrcmore frumenti (
vulgbex amido ) nullaalia rs commixu/ Ratiodubiundieft , quUfic videtsur,
&ficnoovid«- tur, i« fubftantiaropanisaflumere. xo Rclpoodeopeccare.
Rxtiofuroendaeftcx iotentionc com- muni fic voventium;qui,dum Jeiunium in pane,&
aqu» vovent,lo- lopanecommuni.&ordinariolefore conceototprosDittuatj niil
exprelscaliud intead«ot;»tqueillaedulU,qu»mvUex tritkeafari-
nacatnpacta,longdaliudfuotinulu,& exilUmationehomiaum . quim paois cammunis
;ergo&c it Illudnihilominutfacilehuicconcedo, utpoffit ispanemor- dinarium
imqua coquere,& hoc modococTumcomedere,qui» lic non (eextrahit i communi
pane . Quare, (kuti pofletpaoem praedi- lmunemadprunuaflare , aflatoquetunc
vefci, quodne* ;j ficpoteritaquaelixare, elixatoquefrui. »»•..' • • • . . Sfu***it*i
USitinitrmm m vtffmin* jtut/Kult . aa TNquire«quint6,cum/»i».r.6.».i).
dixerimut. pofleproba* 1 biliter licite, io velpcrtino jenuculo Jejunii
aflumi.non qui- demova( hzcenimomnin6exclufimus«p.»>.»4.) fed alia
licTicinia» quandolcilicet eapofluntcomedimaneinplcnarerecrione, rema-
aetdimcultasquoadeorum quantiutem, fcu tnenfuram prodiflo jenuculo ? a)
Reipondeo: &quideminquiripoteftdequaatiUte parva , demediocri, demagn». »4
Qyoad parvam, idcft, illam» quaeconftituatin hacrepar- viutem raateriar , dixiibidera,
i Leandroalios citante, coocedi ti ne moruli menluraro dim id iae unciae pl u s
, roinus , id quod ibi fa- tit ex p! icatum elt ; & confi rmari etiam
potelt ex diu it I upra e. f . at. 29. Quaredicla, ibiqueexplicata
cafeiquantiusputeritlicitc ad- hibenin jcotaruloijlius, <iui cx priviicgio,
vet dilpeoutionelaflU ciniis velci in Jcjunio poteft . tj Qu.oad mediocrem,
dequiegolocutusfumd<A»c^.i».i).fura enim locutus ablolutc de caleo,
flmiliquelacticinio, eo modo, quo cafeuscoraedi proobfoniufulet comrouniterin
uluhumano: qui communisufusnonufurpatcomcderecaieum, velbutyrum, vel quid
fimilejcnucijN:, niCcumpane; quantiutemUcliciaiorum ,
qiutpotcftpcrmittiiiijcnuculoJejuniiadinitteutU fivecxprivile. gio, Digitized
by Ooo Dc Quarto Ecclcfiae Praecepto. 107 flediOalatiicinia; dieo roioqaam muni
afu «io, ftveexleghimi haoe quawitatcm mei utfciiicecinhac opioioae,
quseconcedit ladiciniahabeirtie. gr. Bullam, untumcalrie.gr. inulisjejunii
jenuculo poflit liette coroed i , quantum adbiberi regulariter folet i ttcieote
leotaculum curaproportionatopane. Cumigitur.quiotlo unciarumjrnncu- lum etiam
extra Jejunium facere velit , foleat ad furamum quartani plus.tniouscafeipartem
adhiberei iuutfex uociisexpane cura diiwduaddatproobfoaiounafnunciam
cumdimidiaexcafeo, fe- quitur, qu&din vefpertino Jejunii prardicli jeouculo
fecundum liaocopiaioneinpoflitquiihabeni Bullam, vel privilegiuro, co-
raedereuociasfeptemexpane, acunatnexcafeoplus, mionfve .
Haocn)enfurara,mediocrem appellavi; Roma»am,quami ditmaoelaclicinia.poflevefpereproieouculo
eadem comedere ' Scio, ioquam , hasc,fedhi$ «cquirlcetepropter rationem aoubii
»6 Quoad magnam, dequaegonec/**. tit. fum ,quae eft illamenluraexcedens ufum
cafei communem.qualii eflet, dquiivellettotaiunciasoclocooceflaspro jcnuculo,
aflu- mere io cafeo , i n buty ro, in lacle; id ,quod nimis eflet extraordina-
rium; quisenimpro ientaculoetiamextrajejunium, tumitoclo uocias ex folo caleo ,
v c 1 bu t y ro ? Ideraque certeefl propter pa rita- cem rationiide fumente
majorera partem ooubiliter ex cafeo,quim expane. Dehacigiturquaotiute,
quammagoamappello; Sc de qua.utdico, nuoquaralocutusfum, afleroj mihi
videriimpro- babile, illamlicitefumipoflein jeouculojeiunii. Ratioeil,qu>a
cafeumadmittimux, &<«ct<f.utprobabile admiGmuiineaquan- tiute, &
eo modo, quo iofecundii raeofii adhiberifolet ; at tunc foluro folet f umi in
parva , vel ad furamum in prxdicla medio- criquaotiute, ipfoufu,
fervantibusomoibuj,illudMedicorum: C*ftut tfi faaui, <]*em i*t avara mtnu, .
17 Scio nibilomious videri etiamhanc magnam quantiutem lii Marco Vidal,i»
AreaThrtltgUatil.de Jtjumt taamif.l. m. i40.qui,dumconcedit diculaQicinia io
diclojenuculopro ha- benteprivilcgium,ficaddit. Rati*tU,*uiaijii
fkatciiiUv*ip*r*m famtm ftdanttt, un.it pUti famtt fedatur fumtmXo uueei ,
paium , Itgumiaa, & aliot tjufmtd icitr ,, tpikm f*mt*dt titdem fu*»iit*rem
txii&ulaAumm. Haecille. Quod idem poflec coofirmariex do-
clrinaejuldetnMarci, /*«*#«» ».i*i.allau, qu6d nimirum in vef-
pertinacollatiuncula, qusefuitintroduCU exconluetudine, noo
tamGtattendendaqualitas, quimqaantitas. SdoitemioemcolligipoffeexPalqualigo,
qui •Vf.na.Gneulla tellimitatiooccooccd Jejuntum ftrv*t»m iu MM> Itto *M
tepntnUm t» (tit t iS T Nquiresultim6 anG fervavi Jcjunium juris coramunis ti»
JL unolocoi obligerali^uandoillud fervareioalio? Panormi e. gr.
JejunaturdieMercurti e.g. profeftoS. Jacobi, uhocinci- dat dieVeneris, quia die
Jovisefl folemniusSanclae Chniliae PatroDSe; atMonregali jejunatur diejovis. Si
ego jejunavi die MercuriiPanormi, feddie Jovii rauto domicilium cum animo
morandiMooregali. obligorneiterumibi jejunare? Idemquzri- turdevigiliaS.
BartnolomaEi in iis loeis , in qaibusvigilia, Cc fe- ftumpoftpoDttur;
ftinQaadrageGmaiaiislocis, inquibuseftdi- verGusKaleadarii. »9
RefpoodetPontius, lA.t.matr. e*p.S. fo.jhi, ait, teoblt- gari, quia
juscommuneobligatunumquemque ioquocumque lo- co, ubiilludnooGtabrogatum;
atMonregalie. g. non eft abroga- uobligatio iejunandiindicladie,
&idemdeOiadrageGma,ergo quaraquara illara complelli , adhuc obligarisalibT
, ubi non eft com- pleu, GibiGgasdomicilium. )o Nihilominui vemn feotentiam
Puto cam, quam fequitur Sanch. lib.i.i» D*e*lj. 1 %, Baldel I. M. r . IA.j.
difp. 1 1 .»«.4 • alii- que cu m Verricelli , dt tiifii*n. tk. j ^.8 8.*. 1 8 .
hoc eft,te noa obliga- ri . Ratioeft «quia praeceptura jejunandi , indidum i
jure corarau» ni,obligatroeferaeljcjunare, nonautembis; neque enim Eccle-
Gapraecipitbis fatisfacerefuopraecepto, fed (emel. Semper au-
teraabeliedebetfcandalum, quodfacile viubitur, Gadftaotibus dkatur, tc jam
icjunalfc , & pratceptum implevifle. )t Sedquidcontra, Gnirairumego ,
noocompletaQuadrage- fima , accedara ad locum, ubijameft compleu , obligorne
ibi eamcomplere; vel Vigiliaimenonfervau, accedam aa locum , nbiVigilia
jamamplius oonfervatur? ?i Refpond.ObligatteMerolla, t*.*.difp.*.t»p.1. *ff7*
prKcepu coramuoia, dequibusloqulmur, obligant abfolute iti quocuraque loco
quilque Gt . Non te obligat Stneh.Umdit^.tt. nu. io.aliiquecumVerricelli/. r.
a.io.quia iauliloco jara ceflavit Ouadragefimss, velVigilijEpracceptum,
atqueadeoceiUvit ejus obligatio, ergopotes, teconforraareilliloco, ubiinveairis
fem- per remotofcandalo. Utraq; fententiaeft proUbilis: atrecole , quz diximui
c*f.i. m.ij. & jo. P A- ioS PARERGO
N AD QUARTUM ECCLESIjE PR^CEPTUM. D 1 S P V T AT 10 VNICA, DE PECCATIS CIRCA
CIBUM , ET POTUM. Omnis virtus , atque adeo Tcmpcrantia in cibo > & patu
confiftit in medio , feque removct a vi- tiis, quae funt per defeftum, vcl per
exccffum . De bis
igitur fuo ordine in fequentem modum breviter agamus. CAPUT PRIMUM*. Pcccau in cibo , & potu per defe&um. Dt
nalenti tibum uilum fumtrt. Nquiresprimddeeo, quifortc no!itpermultos dies
iecibo reficere. i Reipondeo, hunepeccarcjuxugraviutemdam- ni> quod i.bi
contrachariutempropriam infcrt.non clle dubitandum, quiahomonon eft dominuj
fuse t. fuorumquemembrorum, ledDeus» qui illam conccflit . Atqusertio efl
dealiquo, graviterinfirmo, cuitanunon rartifit cibi inappetentia, leu naufea,
utcibum illum fumere eonllan- «errefpuat. Namdehocqtucritur , anpeccec, nihil
voleudoco- pofle, imm6 & teneri fuuum votum fervare { (1 tamen votumefr,
utdorrt X.rftmstti.+ .ctp.^.iub i.nam eflefolum Regulam , atquc adeoad
illamnonteneriinillopericulo, docet Sinch. tanfil.caf.x. dub.\%.) ccneri,
inquam, cVpolTenoaconfervare vitamad con- fervandamreligiolamdifciplmam,
publicumque bonum, actcr- niux Religionis: idquod noneft fe occidere, ajunt,
di- , fedindircQd, ucipli latius ciplicant. , vil bibcrt, mftlam i Colligo ex
DD.mox citandis, me non obligari cibumfu- merc, quando valde Uboremin
eoaflumendo, quiacum unto Jabore charius hominem nou obllringit . Hu tnim vita
( ait joan.Sanch.d//>.4(. n-m.id. exculanseum, quiob viunda tor- menu
graviaconfiteturdelictum; obquamconfeflionemel) mor- tCPlcdendus) ht' >
tn-juam , vita men tfi dijn* , ut tanti dcliri ti mt cenftrvttut . 4
Confirmacur, quiainGrmusnon obligaturfumere extraordi- naria,
&rriagisimpenli* conquilita medicamenti, cum fatisfit» medicinisuti
comrounibus; necobligatur paci fciflionemalicuius parciscorporis, exhibendamcummagno
dolore, quiacum tanu difficultate nonmcurgctpropriachariras, ncccum
tantistormeo- tis ; ut didtumeli ) viu mihia Deodaturconfcrvanda, ergopari
•modonecmeurgebitin illagravi ( ut fupponi debcc ) nauica,& inorali quadam
cibi fumendi impocencia. $ LegeToletum di fipttm piccatii martmlibmt c.6o.
Navar. im lum. tmf.r\. num.xxt. Guimenium in Eltntba frefef. feL6o. Et Viiloria
quidem m rtltSiem di timftrantia num. r. lichabct . $ui4 ,fi tgetfim , &
ntnui.m fctum fumtrt , nifi m*ut cum trutiaiu* » Rifftmdtt, fi animi dtjtMit
taara ifi , & affititivtvirtutit tan- tm eenftrnati», utnannifi ftr
fummumUhtrtm, & qumficrucUtum qun.i.tm feffii fumtrt riium , aut fetum ,
jam rtfutatur qutdam tmfttfibilitat; &idti txtufatmr fattim i mmatt ,
majtimi uhitfitxf gum ffttvitt, mmtnulU. Dt vttt mtn ctmtdtmdi cirmi ttUm in
ftrkmlt vitt. € TNquircsfccundo, an, (iquis voveret perpetuo abftinere i X
comeflionecamium, etiamfi verc cflentneceflariaadvicim fcrvandam, valide
voveret , &licite? 7 Refpondeo, fiintclligas pro quacumque circunftantia ,
ut fic g. cflcsinloco, ubi aliud tibi non fuppeteret, nifi carnss , jllalque
nicomederes, fameperires; veliu intirmicate pericu- lola laborares, utnill
illis terefkcres, mortcm fubircs, votum bujulmodinec validum eflet, neclicitum;
quia eflecde re ma- la, cVcontraprzceptum naturale confervandi vium. Siveroin-
telligashis, veltlmilibus periculisfeclufis, elletvalidum, «Scli- citum,
quiatunc ellet derebona, nempede rooderau corporis maceratione. 5 Dices : at
Carthufiani eliam in periculo mortis laudabili- ter five ex voto, live ex pia
confuetudinc abftinent fcmper i carntbus. 9 Acdehis parimodo afGrmo cum
Fagundez, iudteat. lih.j. taf. i 9. & lo.&tum Atarit, mliifaui,
ipiosdebere in periculomor- tisomnin6carnescomedere, fialiusaptuscibus abeft, uclieflent
indcferto, ubinonoiiicarneshabereex venationepoflent»' vel fi
opprimerencuraliquamortaliinfirmitace, carnes extreme requi- rente. Verum,
quiaregulariteraliifunccibi, velex vitellisovo- ruro recentium , velex
delicatis pifcibus, vclex fimilibusterrse frudibus confedti, quicarnibus
zquipolleant, ide6 regulariter cumlaude, tuminviu, tum in morcispericulo
carnesob morci- ncationis amoremiincniarepellunt.' Scio, quofdam c6m )o:Sanch.
ditf.\. nu.f. probabilicer fenti- '«> ctiajtif.aiiicibidcljiitiiiprxdiaa uccclliutc,
C.iain CXCrcma, io |Nquiresterti6, fiquiscomedat, velbibatnonex intentione J.
lealendi, adquemfinem dati nobis funt ioaturacibi,fed folum ad
capieodamvoluputem, peccabitne faltem venialiter , pnriciodendo iemper a
nocumento corporali ? de quo dicetur *i/Refpondeo, feclulo dido nocumento ,
lieerc etiam fine veoialiedere, velbibereob voluptatem, docec Baflkus , Vtr.
G«- /»».»o.ccIo:Sancb. i//>.»j.«i.44. quem rcfcrt Diaoa, p.t. tr.t.
rtf.t.tyf.\i.tr.%.rtf.\*. Ratioeli, inquiunt, quia nonefl con- tra ratiooem,
qu6dqui» velit appetitum naturalem fuis aflibus dclectari, quiaclusnon
funtcontra rationem rectam,qualis eft acluscdcndi, vclbibcndi. Namfecat,
olfacere tes odoriferas , audirefuavem melodiam, refpicere Boribus , herbifque
ornacs pratafolum ob dcle&ationem , eflctpcccatum vcoiale, quod di- cere,
nimis eflet durum ; undcaddunt, folum efle peccatum , qusercre
illamdelecutionem incibis, quandoeftcum nocuniea- toproprix falutis. Harc
opinio damnau fuit ab Innoc. XI. in Propoucio- nclf. qux eft hujufmodi:
Ctmtdtrt, & hihtrt Mfm ai Satittattmtb filamvtluftattmmntfi ftttatum ; moib
ntn tbfit valf tudini; quUlititi ftttfiaffttitut naturalit fuit aSibmi frui. iz
Veriirn, ncerremus, diftinguendumetl. Vel enim loqui- murdeeo, quiedit,
bibitqueobdeletutionem quidem, nonca- men fiflendoin ipla , feduntum
coroitanter, fimul eamdeletla- tionemordinando, ad iufteoucionemcorporis, vel
reftaurationem lalutis. Taliseflille naufcabuodusinfirmus, qui, ut poilit fuz
fanitaticunfulere, quzricdelidcrac, petitea,quz cum dclccla- tionefumat, quia,
utcommuniterfertur, quad fafit, mmtrif, ut ficfcilicet cibumfibiucilcm, &
neceflarium fumat . Si de hoc , inquam, velfimili loquimur, licice qutt
inomnium Doclorum (enccnciadeleclationeroinedendoquzrit, quiaad fuumfioeinor-
diaatcjulmodidclcctatiooem . i} Velloquimurdeeo, quifolumdeledationem iu
eligit, ut nullo modo ueque explidtc, nequeimplicite ordirutadrioem, adqucm
natura dcflinavit comellionem , potationcmque , hoc eft, nonordinat adfincm
alendi corpus , vel inftauraodae falu- tis, vd illius contervandx. Et tunc cum
Pafqual. dtc.i6.i\o, peccari venialiter. Ratiopociflima eft, quia negari non
poteil , aliquam deordinationemcfle, quldpiam agcre, non intendcndo finem
inftitutum i oatura ; nam ccrte rationali homwi indi- gnum cftrelinquere
fincmprincipalem, &fiflere iamedioinfti- tuto adulcm tincm. Finis
autemcoroeftionis eft corporis falu- t! providere per dclcchtionem illam ,
unquam per medium ; ergo &c. Ita S.Thom.i*. qutf}. 148. Iu etiam S.Augufl.
qai lib. cm. falianum caf ia. fic habccin confirmationero prardiclo- ruro ;
fttum cibe , fed ttiam cibi [aftrt tgtt infirmiiat cerft- rii mfiri, ntn fnptir
faiuttm . 14 Ad rationem K>, Sancii allatam nu.11. affert difparitatem
Pafqualigut, Itc.citmt. nuia, inquit, delecfatio incibo, & potu eft
mediumad fuftenucionem corporis,*acolfacere resodorifcras, audirefuavcmcautum,
afpicere praUviridia, &firoilia, imme- diatefunt inltituuad recreandum
animum , & ad illum dele- dandum. Quare, qui hzcfacitoblblam ddeaationem,
finipria- cipaliintentoinaturai iicrvit, quod non facit is , quicomeditob lolam
deleflationem . \% Egoaiiam di:priutem arTcro cum Porttio, lib.\. dimatr.
cmf.i\.mmm.6. ducum I doclrina, quam cum omnibus Theolo- gis tradit ihid.
ipfemet Jo:Sanch.qu6d niroiruroomnis exceflus inre quomodocumquecooceiu,
eftfemperculpa, faltem venia- lis. Affero, inquam, hanc difgaritatem . Qui
refpicit fpatiola prata , vel audit fuavetn iymphooiam &c tolurruib
deleclationem , innul- IIIZCU by Google Dc Quarto Ecclefix Przcepto. 109
innullopericuloert, admitttndi exceflum regulariter; at come- dendo,
&bibendoobfolam deleuatiouem prob quantum pericu- lumprosimefubit admiuendi
excefluro! quarc ipeccatovenuJi {eliberarcooopofeft. 16 Cootraillud, quod
JorSanch. addit, percatumgulxfolum repeririin fumptione cibi, velpocuscum
nocumento corporii , maximefaciunt duxrationes. Primaefl, quia fienoneflet gula
vitiuraoppoutumTemperaotix, fed juftitix, vel charitati pro- prix.
Idquodeftcootra ura nesTheologos. Secunda , quia ex S. Thoina communi tcr
recepto U. art*. quio- quemoJiscommittitur peccatumgulx, hoceft. Prxpropcrc,
laute, nimis. ardenter, ftudiosc. Sed poteft peccari hii modis fine nocumento
corporis , poteft efle gulx vitium Gne corporis nocumento, quo
deberetiJo.Sanchez. QuxhaclenusdiUa funtdepeccato venialiejus, qui ob folam
delecUtioocmcomedit, fouimex probabiliuce diUa funt: nam cxterupicontrariam
(ententiam (icfirmat Honoratus Faber, in jtfelcftticee.i7.Ctavet (ait) TbeeUgi
deeent , deUttatietumexgufiu ^mtfttamtaui culp*e*rtrt, acilUm , jua vifu ,
amditm, ederatufra- tifttmr: &mu!n decent, bujufmedi deleOatUnei ex (e nen
benat , nee m*Ui , ftd indifereattitffe . It* fentiunt Benavent. Seetut , O-
tbem, Almain , Majer, Cabritl, U:Sancmit Cajttanms ,emjmver. bnbie affenenda
mibi videntur (SulUm, ait, fttentnm efi inbee , uuid tibm deUSabilu deU8abUiter
fumstur, nifiamii /Stadei infi. fiem, ut fultt , emnemvelmntarUmdtletUtienem
ftnfikilimeffeftc- etum. ) HxcCajeaous. Peccatumautem eft veniale, C dcle-
ctatioulafituncifperinordinau, e.g. quaodo comedisaotetem- pus,
velnimisexquiGu, velplus jufto, &c. De.boc arguroentolegeThom.Hurtad.
dtCeagr.fel.xiy. Dt Oftndtntt fu*m ftUttm abfiUtatiii . 17 TNquiresquart6.
Quidfentiendum deco, qui fumit qui- X demaliquem cibum, fednon (ufficientem ad
fuicorpori* falutem? Huic ioquifitioni fequeatibuidictisrefp. Dicoprimd,
nemioem teoeri oticibis delicatioribus iohune finem, ut vitam longiorem
confervet j poiTet eoim cooteocusefle cibiscommunibui, &fuoftatui
congruentibus . Ratioeft, quia nemoobligatur vitam Gbi promulgareextraordinariis
mediis , (ed humanis, &ordinariis, duramodoeafumat, quxfatis fiot adfe
ftiftentaodum : fecus, nimisooerofaeflethxc viu.fi obligaremur
quscreredelicatiora . ItaSauch./it.i.rM/.r.i.^i.n.aliique. 18 Dicofecund6, eum,
qniabftinentiis, & Jejuniisfenuce- rtt, adfinem, utcit6moriacur, peccare
mortaliter . Patet ; quia fic eftveluti iui interfedtor , quod , ut
vidimus(upra,licitumnoa eft. Quareneque hoclicct, etiamfi intendas, &
hocfacias pie- tktis caufa, quianon fuacfacieadamaU, uteveaiaotboaa,Saoc. i*ii.».9.aUique.
19 Dico tertio, idempeccatum committi , fi, quamvis noa habeas dictumfiocm,
tamenadvertis, cetuisabftinenciis ooubi- liter miouere tuam vitam. Ratioeft
eadem, quiaexfe nraluaj eftdiminuere fibivium, cojusnemo eft Dominus, oiG Deus
; uode cunc illx abflioentix nou funt aclus virtutis , fiquidem virrus eftilla,
quxfit fecuodum meofuramracioaii.qualeiooa (unt prxdiuxabftioencix. 10 Uoa
exceptio hic adhibetur iDoUoribus, nimirura noo peccari, quaodofiaiseft
hujulmodi, otcongruum fuproipfo ta- li fineviumrainucrc; ut 6 filius iodigens
profua fufteouciooe unoquociduoo pane, qucrafolum habec, illum dividaccum Pa-
tre omnindiodigeoce, Unetunc unu pieus licium reddit di- inioutioaem vicxfilit.
Ek hoc tertiodiflo fequitur, tibi noa licere, etiam iotuitu Religioois, e.gr.
utfubiicias fpiritui caroem, velutnugis me- rearis, vitam iodifcretis
abftioeociis noubiliter dimiouere . Pa- tetex diais. 11 Dicoquarto
quandocorporidatur id, quodmorali judicio fufBcerc puutur adillud fuftentandum
, falutemque confervao- dam, omninolicere Jejunia, &abflinentias aflumere
ob fineru boni fpiritualisanimx, licet praevideatur diminutiovicx. Hoc
diUumeftdiligeoteroouodura, &bene.intclligendum; conciliat enimea,
quxhacleousdiximus, cumpraxiSan«orum,multas , &gravesabftinenciasa(Iumeocium
. Narafiquisdetcorpori, ucdi- cimus io hoc quartodiUoid , quod fatis eft ad
illud eonfervaodum , jamnondiminuitviumluam, quiavitxdac, quod illi debetur ,
& fufficit: efto, qu6dillamindircUc aliquaodoooo prolongcc , ucprolongaret,
fidictisabftioeotiisoon vacaret. Aliudenim eft fuftcncarevium, aliudproloogare
. Adprius teoemur, non ad pofterius. LegeAnglesi»
fieribuiq.t.deftjunieCenel.nU.ilCSuKh. J. t. n. 1 1 . cum Del ugo , te. 1 . dt
jufi . diff. 1 o. * n. J ». Recteigitur VicToria inrtUa.dt ttmfemntUn.9. ait,
ncminen) teoerivivere ioloco faluberrimo, (cd poflehabiure in regione itoxia
,raciooefrigorU, caloris , & humidiucis.Ec Sayrus , U cU. <vi Rtgi* Ub.y
t.9. n.i Ukk , non ceoeri queropiam ad locum eciam proxtmum migrareob
falubriorem aerem, nec bibere vinum , «juamvis Medicusdicat, ejuspotu vium ad
decennium prolon- gatum iri. (Excipe camen, nifi ob bonum publicumfua forte viu
neceflariaeflet. ; EcSanch. lib.s.eenf.e.i. *u.*..& 5. fic lo- quitur . Nen
ttnttnr frir mti wteditinh *d frelent*nd*m vumm , etUrn mbi tfftt ftrhuUm
frebnbUe mertii , ut fsSsMMfl fumert fb*r. mnreum advittndui febrti, fmmmvii
ttntntmr muii, dum merbe t*~ beret, tenfmiere Mttitei, &mti ttbii
(*tut*ribui . inttUtit , freut cuiqme fetundmm fuai fneuttntti dmturcefU. Qu* emnt*
dianemm f*tt diferttUnit fmnt intttiigind*. n Hinccolligcprim6, faoctosPatres,
fe multum macerantes, femperdediflecorpori , quod ipfifufficerct, fi fecus
feciflent , pcc- caflcnt , nifi bona rides , vel ignoraotia illos excufaflct,
vel peculiarif SpiritusSanui inftioUuj , uobis ignoCus , oon infpiraflct . a)
Colligciccund6, abftinentias,&jejunia,imm6&flagclla- ciones,alialque
fimiles maceraciones io Religionibusapprobacis li-
cicaselle;quUinearumapprobacione femperimponitur,ut Reli- giofifuroant,quodneceflariumadluftenutionemeft.
Qu6dfi de- indealiquisiodilcretusReligiofusinhocerret, ipfi crrorimpuu- tur,
nonautemRcligiooiMnflituto. 34 Colligecontraccrci6,
ConcionaCores,Leclores,Magiftros, fimilefquelife abflineociisiu macereot, utad
fua muoia exer- cendainhabilesevadant, feuevadere, prudencisarbicrio,timea-
tur, peccareuciquenonfol6raconcra feipfos , verutn cootraeos , quibusobligantur
fiveex chariute, five ex jufticia, five ex fuo Religlofoftacu,
eaofficiaexhibere; raorulicer, vel venUliter , juxudaranura, quodinferunt. »1
Peces: quandonam ejufmodi abftinentix, & pceoitentis improbande iiinC,
Unquam indifcrecar/ Rcfpondeo, cumGranado apud Dian.^.r. rr.4. re].\\. idarbi-
trio prudcncis, defioiridebere, fpedau valetudioe , viribus , XUte&c.
AdditUmenidemGranado, rtm k*ne nen tjft fermfuUu) neeif ienJUm frefertimab iii,
qui ebdivUum ebfe*uium,& ad fatif- facitndmm
Deefrefece*titeerfui*ffiigunt:rareenim^uit nunqu*m dam ■ manduitfftt,
tanauammertaliitulftrtui, amifrefterea vitam UaUe abbreviaret. Hxc Granado; fed
ejus vcnia delendum cft illud ( valdi ) nedemus aoUra indifcrccis abftioentiis.
C A P U T 1L Pcccata in cibo, & potu per licbi *r 1 T Nquircs prim6 .
Cumlpfumdiuamennaturale, quo animu» X horret,caroeshumanai manducare;
olleodacearum ufurn efle roagoum intempenocie exccflum, &pecutummortale,ut
latcprobatGobat,<i'(rirMr«r«r.aS.«K.i7|. inquires,inquam , an
falteminaliquagravincceffiute, inqua omnesalii cibidefiot, li- ceatcomedere
prxdiclascaroes homiois, jara aliisoccifi? Dico ( eecifi ) oarocertumeft,
ooolicere, tibi, homioem occidere , ut tu etiam io neceflluce carnibus iltius
vefcaris . a Refpondeo, ejulmodigravineccfliute exiftente, ut d quU
mortemefletoppetiturusobinediam, nifieascomederet , easco- mcdere,
ooneflepeccatura. IuS.Thomas, Saochee , Leflius , aliique
cumDUaa,».i.rr.6.rf/.48.Racioeft, quU io caou necefti-
tateipfumidemdiuamennaturx idtibicoocedit, utfcilicet ite vitaomaibus
viisaooprohibitisfervetur. d Pafqualigus de feinnie det.U.tic A zor. Faguodez ,
aliique abcodemcitaci, dicanc,efremorcaleetiaminneceiliuce; quia id -
prohibicum eft jure naturae , fiauidtm tft (ajunt) tentrm rattmtm,
nonfuntaudiendi, quianimisgracisid dicunc; 1 enim nacuralis eomedendi fioe
occeflica te hu modd n.t. (uppofuimus , valde miouitur . Coofirmatur , quia
prxdicli Dodores ulcr6 coocedunt, pofleia medicamentis, quempiam
utihumaniscarnibus,ucellcoramuals pnxis; ergoetUmincafu noftro, curaruoc
excarnes fiut vitas medicamencum. Scio, eoscooariatTerredifpariutem, fed ccrte
folidam nequaquam poflunt . % Quxrcsprim6: fiinea necefTiutepolTetquisillis
vefci/obli- gaturoe? Refpondeo, putonoo obligari, exeauoiverfaliration^fquam
fuprar^.i.aaiOT^.cVf. inauirnus, quianemo obligaturcura ex-
traordinariismedicamentis, &con(equcntercun tani extraoHi- nariocibo, &
valdeinlolito, qualisefthumini caro, viuin fibi producereextracafum
bonipublici. LegitcSaoch. tib.t. Dec.caf. 18.mMa.t4. 4 Quaresfecund6,
quiddeillisfeoibus, quibibuntfanguiuem ex venafeUaadolefceotisdeCraUura ,
uteoru.a vigor -oacilietur, &feoeuas prorogecur? Refpoodeo.
Sao*Baldell.d^.»«.j..io. teftiscft.-iMirfih «Fi- cioo,
&pluribusaliisMedicis, hunc pocum laudari, umtjaam fingularepharmacumad
eoociliaodum vigo--cmcorporisfeoilis)& adleoeUuCemprorogaoJam. Atid
ncgaiitaliicum Leflio , addco- te Ficioum , & alios Medicos , ejus lcquaces
, forte i n ratiooe medi- •cacfle deceptos. Verura fuppofita veriute Calis
medicamenti, ajocum Baldello,& Lcflio, adprxdictumfioempofleliciceienem
hocuti remedio ex condlio Medici , prxfertim u foret Prioceps oeceflarius booo
pu- lico- Ratioeft,quia hxcdiUa Utiliusexculat ipeccato
tioaemtalisretnedjiezfe, &iatriofecenoaraali. ' Digitized by Google 110
Tracratus Quartus. Csruts animtlium er*i*i temti. trt. f T Nqairesfecund6 :
ancomedcrerarnesanimaliura crudas fit X pecotum? rnidis,inquam,namdeearnibusfole,vclfumo
aflacis, vel maceratif > quzrendumiionelljquiabasnoneflccru- da<, fec
coflai nulltisignorat. € Refp. cflepeccatumgrave, velleve, proutgrave, vel lcve
damnum fibiquis. eafic comedendo, fortcinfert, non efle du- Itium. At
przfcindendo ab hoc detrimento laluti;, dico primd nulUim efle peccatum ,
quandoex rationabilicaufa fic crudzcome- duntur ,fi non habcaturcommodius
coquendi,veluccrudzeflent KccefTarizadlanlutem, &c.Dicofeeund6, pratcilo
omni dam- no, praecilaquerationabilicaufa, cflc duas fententjas. Fapund.
fTtcrpt.iciltl.U.€.x.mu^ ait, nonefle peccatum mortale, Palq, dtt.ii.w
mortaleefle; quiacftbelluinum quid, &barbarum ,
habctquediflonantiamcuroretJaratione; unde.cum fcquaturin- de gravisjjflura
humanx digniutis, eas fic coroedens , ait,a#» exeufMiurdmenuli. Mihiccrtc,
quilibcnsfequorfententiam F*. (undcz, vidcturquidemdiflonum, atque ab humanis,
retfeque ientiendummoribusalienum, eascomedcre. unde foitafsc ali- qua
fitvenialisdeordinatio, fedqudd fitdeordinatiogravis,atque «dropeccatummonale,
«ternaquelnfernipcena mulclanduro , » (Tirmare ncc valee , ncc audco cum Gobat
U. * u. 1 13. Cemtdm txtr**rdin*ri*, critAm , ttrrtm , &c. 7 T
Nquircitcrtii, ancomcdcrcca , quznonfunt ordinata ad A hominumalimentum , e.g.
creum, terram , ferrum , pa- Jeas, carbones, iclimilia, przfcindcndoadamno,
quodfanlu- fiinferunt ( hocenimgravi, vel Irvi interveniente, graviter , vi-l
leviter peccari, nimis fzpi!' in fimiltdiclum eft ; id cnim cfl con-
srapropriamchariratem; nam propterci quantitatem raodicam exilliscdere, rarocx
hoccap.exceditvenialemculparaj led , ut dico, aniisvelci, przfcindcndoadamno,
liceat? 8 Refp. Pafq.ifVf.14. & lic diilinguit. Siquisob infirmitatem, vcl
quid(imileeaconcupilcat,qui:tunCobdclcclabiliutem,quam ) !>et, induunt rationemcibi,
nonell,ait, peccatum mortale ; jfed vcnialcdumtaxat, quiatuoceft, inordinacus
quidam appcti- tu5, iedccrtenongravis, iicutinongravisdcordinatioreputatur
nimiusallorumciborumappetitus. Atficefletharura rerum con- «upifcentia, iis
vefti, prccatum mortalitr refl , ^uiafitgravisin- Jurla propriz perfon.t-
contra ordinem prz fcriptuni a natura , quz alioscibosfufricientes,
nnnautemilliprohomiiiibusinltituit . 9 Sed profcdtd donec oflendas gravcnl
deordinationem , vel gra- -*e»liquod przccptum, hancpeccatigravitatem
cognofccrc non •poflum, memorilliusdoctrinatoticsamcrrpetitz S.Thom. m
spt§djm,f,q 7. mjrt.lt. mituUi* iettrminttur , aiiauii tff* ptttatum tuertal* ,
n /i , xffg* verit*, hxbmur . Quareputo in utraquc parte
fJiftinttiooisPalqualigi, przcifo damno, lolam inordinationem ■venHlcm , atquea
deoiblum vcniale peccatum inveniri : unde puel- lis comedentes fa-pe terram',
crcumquc rcprchendo quideni ife mortali cx prrirutogravisdamni , non autem ex
dicta deordina- t ione. Aede hisquidem fic habctQuinUiudvcnmw.x./iiijfw/jr/wro
/'• ? • f"t- " • 7 **• 7- Idtm. intriut Cmfilfxrii , &
adeltftntHlatmtninnt , xulfum grxvim cimmittm , tjuMude tiunt txictm ,
t*rb»ntm, fituU -.■*■* , fiuri,1f, fiHfrMrmtnt*, fxitm, tntttum , &fimtlt*
, aut uon ttvtmf*lutiijxiturxminfirrit!mmuuittrl&itnty tti*mfif*ul*itm di-
flutiuntur , *ut ifft dicuat , ftbi minimi nttttt , ty in hxi frvtriffuntt fi
cfitndMnr , MtfelutiintmnmnuutjUMmdifftriud*. Hzc Quinunad. Utisrigide;
namfiparum, autrardillarumrcrnrocduatjnoavt- tolerabilemque fitimpaterenir,poflct
fiae peccatobibere, tarnetfi cumcvidcnti pcriculo mortis /
Ratiodubitaodioriturex illa do. clrina,
quamfupraafferabamusinfimilir.t.M.r>t. ubi concef. fimus,
nonobligariinfirmummolcfliflimammediciniro fumere , quiacumuntolaboreDequaquampropriachuius
obQringit, nec viu noftra eft cum tantoexceflivo doloreconfervanda . 1» Refp.
Primafacieparitasvidetur cffe eadem; fcdego io* trofpicioillamdifpariutcm; nam
nolrnsallumereilla diffkillinu remedia, lchabetfoliimnegative,
cVfcJurovclutipermitTnedat fuzroorti occafionem, at incalu przlenti fehabet
pofitive , & peraquam, quam volunuriebibit, eftcaufa poGtive concurren»
adfuaromortem. Sicmihi videtur; fed tamenalib, me f tioribus,
iddecidendumrelinquo. uiftintn m\ txrnibm , vil vm* tb beumm fftrituuU? 10 bt ftbruituutt
vtUnti iibtrt. T Nquiresquarto, an , fiquise g. febri A vempatiatur,
poditlicitcbibcre? 8"- II Relp. vethhCxnm.i*Thtel.Rtt.t*.i.nM.*.i.
quifichabet: 3Pitmtl*b*r*tftbri%VHltM«UMmin*fttffubibtrt\ pttiit*»ptet*t} V*-
lidtttriy Muidtxi^*MMu*J>Muftuit*uttur} Sif*iimftqutturtau*df*. briifit
mtltftitt ty Ubnieftxr , ueupttcxtvtniMliiiry uuisipfi tft dt- miumt fux
temmedilMtii , r> ut pMtft difciplin* , & Jtjutu* , ft cimme- dhxt*
ptivur* prepttr Dtum , rtinm ptffit huuftu ili* **u* , fitx huuftu ill* nihilprxttriutimmedit*
ttm ftfutritur , , r*ffti tx iU* haufiu ftuui , *uid ftbrii durtt ftrplurti
rnrnt ; f> tunc k**»pH*% *n%ft*ftbriiwidiHttrfMur*filc*ufxdirtB*, utipft
emit- t*t*lhju*m*bltgHti*n*m> cui uliit ttnintur f.iti-.fxcm (f*M| fi UU
tpretut hxbmi midiecrtm fuluiim , utmpi fuffcitnttm , ue peft difnf-
fumfibruttntrttury Mut Itgm funi mWm , *ut in di* ftft* *udir* S*- erum,
&frtftiriflumh*uflum*vidinttr ferrtt, ft rtddi iut*p*ctm »
tui!lieblie*titninfp*ud*xt: ) lunt eblituiianii tmiffia ill* vtlunt*ri*
ttufrndnrft, &juxt*iftiuiemiffi»uii*utUvit*ttm, *uttr*vuattmtft
iMumttmf*r*nti*judic*ndM . PmfitHHdtmexillebauJlufiijuitvidfHimmii ftruulum,
& tune UUpiccxt martulittr . HadicnusCaramuel. 1»
Jieddubit"abisadhuc,an ,fi hujufmodizger grafifliroaai,in- »4
/^Afuspoffeteflchujiifmodi. V> ceris, ut videu, tum du cirniara ,
viniquepotu, vel dupliciplenarefrclioue, eos viociltenonDofle, Bc inquiris, an
tenearisabillisabllinere, & jriunarer if Refp.
Ferrundc?apudDian.».f./r.9j>//'.3o. non folum tr, tuique fimilrs tencri ad
przd ich m abfl i neotiam , quando id ncccf- larium eft ad tuam fpirituaiem
falutcm, u t quandourget gravis ten- tatio, oxaliudremediumnonluppetit;
vcrumetiam przgnantes tencri, quamvisadGtpericulumabortus; ftquidcmfalus
propria fpirituilisprzfrrcnda eft faluti corporali aliorum. Homobcmiis autem
apud eundera , & idem Diana l.e. hanc (ententiam non admittuntinprzgninte,
curoea poflitcontraftimulos inhoneflos fibiconfulere aliis remediit, nempe
oratione , Sacramentorum frequentis, piisconGliis, aliifqucfpiritualibusarrais:
quarenon debettantodetrimento fuum fcetum exponere. Hzc illi. Quo- niamergo
regulariter quilibet fuis gravibus tenutionibus pourt aliisviisfeqpponere,
ocexaliapartenonpotefteflecertus, qudd etiamficealdem non patiatur, noneritquis
obligandus ad defe- rendumordinarium, temperatumqueufum vini, carniuroque roo-
jc ctatt ingurruan . 16 A N fitpeccatummortale, fecibisingurgiureurqueadn- d\.
mitum, fcmperprzfcindendoadetrimentofaluti»? tj Refp. fiid
fiatexprzfcriptoMedicorum, nullumefkpec- catum,
quiatimccftmedicioa.utilisfaluti, utcum S.Tboni.»a. j. 1 8X.«r/.t». omnes
docent . At fi quis id ftciet abfque difla utilka- te,
Sylvefrcr.i>r.O-*/-cicAngclus, ytr.Immunditin, affinnafit , cflepeccatum
morule. Navar. verd, Cajcunus, tV Dian. >.f. rr.t}.».40.dicunt, (olumefle
veniale, ouiapeccatumgulzextn cbnetatem regularitereft venialc. Hzcfententia
clt probabilior, adquamvideturetiaminclinareS.Thom./.r.*J/'«.hisverbis : U-
titutilifitpaftfitptrfiuamcemtftitntmilUmtvtmttt juxt» Ulud EctL #.»».
(SitenMuifiatrii midind» multum, furra I tuadia, & vemt ,
&rtfrtirr*bitrt: ) t*miuviti*(um til, uubd Mliaui, kuie ntctjfiuti
fifHbdutptrimm*dtranti*mtibi, aefetui. luS.Thom. Ecce qao- modo id appellat d
umuxat vitiolum , nec aliaro ma joretn cenfuram C A P U T III. Dc peccato ex
fupcrfluo vini potu. H*c ifl, d* tbrtttMtt . 1 "^T On eft nobis
hlcfermodeillofuperfluo vini potu , quoquis X^l eomodofatiatur, quoidentidem
infacris litteris accipi- turnomtncbrietatis, velutidt illud Ifaiz, t*p.xt.p*fe*HtfUt
m~ brr,& inibriit tcrram , hoceft, (*eitt: feddeco, qui itx hominern
fatiat, ut ejusmentemcontutbct, impoteroquerationis pro *Ji- A», & *uul*
ftetuum fit, ft intbrort? X T Nquiresigiturprimoanfc volunUrieinebriare,
dtpcccatum X morulcr Dico( veluntxrii ) fienimquisnihilpTorlusfulpi- cans
defuturaebrietate, exeoquianunquamexpertus^ fuerit, le tanto, vel tanto rini
potu ufum rationisamittere ; fi quis , I nquam , bona , quoad hoc , fidc ,bibat
, hunc non peccarepeccatoebrieutjs, fcimusomnes, quiatunc ebricus cveniret
contra , vel przter fuamvokinutem. Dccoigiturelt locutio, qui vrl bibit, ut fe
incbriet, quod ett expreW, & direcle velle ebrieutem ; rd cumadvertat,
feinrbriandum, attamenaUnto vini potu »00 le cohibet,
quodeltvellecbrieutemindireilc. Hzc autem ebrie- Usficdefinirifolet.
Eftv*iu»t*rmitxeeffu,mp*t*ndaufeiM* sai vU- Itntamufut ratieuitprivatieutm .
Eftaddit LeffiuS , dmb.l. ( ii«utt*u(*v*luft*ti,. ) a Refp. Commur.iter
Eroflores vel docent, vel fupponunt , Digitized by Go Dc Quarto Ecclefiz Praecepto.
iii trrati (aitS.Paulus ijidc.tnmh .6. ) MM f*r»it*rii , *tqu* U*lh firvitntii,
MfM rb>iefi bBM Dti piffidtbunt . Et adCalat.^.Ma- nsfrfl* fxnt eftra
ttrnii, htmitidia, ibrittatil, icmmi{]*itent s , & bii fimUia, qm* prtdit*
vtbit, fitmti ftidixi , amtmiam, qui taiU apiat, Rrtmmm Dtin*me*mf*qu*ntur .
L'i%c Baldellum , l.J. diltt. difp.io. Thcoph.Raynaud. dt virimti(Mb.€.i «.
10». Leflium.Va- lvntiam , alioiqueapud Gobat. d* ttrittui, c.i>.& diinc
tpi . 4 Seddimcultaseltaflignare, quenamfitratio untz culpx ? Communiter
cumS.Tho. ».».<j.ijo — .1. hzc arferrur, quia elt contra dicumen
rccizrationis, quod homo tcienj , <5c volensfe- ipfumprivetufurationis;
fiquidem ntio , &poteftas utendi ra- tipne, eftdauhomini, tanquim przcipuum
, & propriumejui bonum, quoievelleprivare , nonpoteftnoneflegraviter contra
reclamrationem . 5 Prztrreiebricusimpedit, rvequisfatisfaciat przceptis di-
viuis, & Ecclefiafticis, crgo eftculpa morulispropter pcricu- lum, cui
(cixpilTime , ebrietatem volens, exponit. 6 Tertio, ebrieusfacichomiaemtteftiisfimilem,
autiisdete- riorem. Vide«M*a.al. ' 7 Quart6, caufatmultosmorboscorporaJes,*
unde Baldellus, tx.n.lj. qu6daliquis (ait) per inordinaum vini compotationem
inrjufmodi morbos, aut pericula (ponte, aut fcientcrlc confi- ciatf certumeft,
quodnon vacatculpamoruli. 8 Quinco, ebrieuscorpusincendit,
&potencerallicicadcur- pia; quareexhocipfoeflmortale. UadeS. Paulus *dr.pb
$. K*. lit* UabrUri vim», i* *** tfl ImxmU. Et fr»v.lO. Luxnriafa rtt *(i
vi*mm, *t tmmultmtfa tbrittmt. 9 Exdictiscolligo, noaefleponcndum indefinitione
ebricu- tiiilludLeflii {idq** t**f* viUftatii) nametiamfi non volupu- L
obcomplacentiamamici, tevini aliasnon ama- titcanfafede.g. torem, Gne volupute,
vino repleas, ebrius eriicum peccato mortali, quiaprtrdicrzrationescontracemiliubunt.
10 Quzres. Hzc, nuz dida lunt, &dicenturdeincep$,in-
tclligenturneetiamdeebrietateprimoinducuapoutione Cervi- tiz, velfimilis/
Secundd, de indiicJaifuffituTabachi, i lupu- ln, icubatione inloco, ubiejuldera
lupuli e(i copia, abodore vinihabitoin ioco. ubimulta funt dolia vino generofo
plena ? Tcrtio, quiddeinducuicibisaliquibus, vel fructibus» namet-
iampanisexfarina, inquafunt immixta mulugranamilii, velfi- milium, inebriat,
utetiamunedo, quieftfru&usartK>ris,ficdi- dut, quiaunum, hocefl, paucos
oportetex his comectere; mul- tifiquidem inebriant? 11 Refp.
Profed6deomnibus(upradiclis, &firnilibus ffi ve- xalunt, quznarrancur )
idem intelligendum , quod dicitur dc ebrietatecx vino; quia jamlic inducitur
ebrietas rationis ufum tollcns. IuDicaftillus/.i M]ufi.difp.\.n.\n. ii Quoniam
ver6 (uffitus , ieutumus Tabachi dicitur tollerc u fu m ra t ionis non immed
iate , fcdind ucendo (omnu m ; ide6 I .ci- fiur, /.4.r.)^».iQ. exculati mortali
iilum, quihujufmodi fufli- tucnbauriat, ecjamcaula volupucis; (edGobac
diibriitatie.ij. a.4. eenlec, fiveinlolofomoo, fivein vigiluamicuturperfutn-
tumubachiproxima potentiaad ufure rationis, idqueper tero- ptis non breviflimum
, cenfet, inquara, eflemortale, I fumacur atitcauta; vacaretamen omniculpa ,
ait.qui cooGlioMe- ihauxiunt prsediclum fumum ubachiad cerebrum con- „
jm,caputexonerandum,pituiumexpellendam7 tametG fiat, utperbrevecempui, quaG
vercigine acli, nonfcianc, ubi M Concraprzdictamdoclrinam, qu6dcbrietai
Gcperfeculpa morulii, funcduz objeilionei. Primaefl MK GntfjMmMf+l,
diciturdcfratribui]ofeph,qu6d bibcrunt, tScinebriatifuntcumeo; acfiebrietai
eflet peccacum , Jotephvirjuflumecin(e illam adroiGflec , nec permiGflec in
fra- cribusergo &c Refpondeo, Ucileex dictis rood6».i. Senfus enimeft, quod
findacLaci, &exhilarati juxtacommuncmSacrz Scripturzlocu- tionemPl.JJ.
Imkruumntitr *b mttrt*tt dimmi tm*t &t. &»libi paflim. t^Secundaeft
bujufmodi. Licitumeft, fc privare ufuratio- nisper tomnum, ergoetiam per
potura. Rctp. adefledifpariucem quadruplicem; nam prim6, in fo- mnoufus
racionii nacuralicer ceflac; idque, ut viret corporii , velamiflzreparentur»
veldebilinczrefociliencur; acperebrie- tatetn ufui rationit violenter tollicur
, idque per caufam lllicium > nempiperpotura immoderatum. Secund6,
privatioufuirationisinfomno inducicur, mediance quicte tenfuum ; perebrieutem
ver6 rationis ulus coUicurfenG- bui vigilantibuii underatio, quzdeberet
fenfut.vigilantei gu- bernare, contra naturalem ordinem dormit.
Terci6infomnocolliturufusracionii, fednon poteftas propin- quautendirationc;
quarc fi dormicns etcitetur , poteftftatimra- tioneuii, afuancgotiaperagere.
Przterea dorreicurui di(po- ncrepoteft tua negocia, &committere, uculi hora
excitetur , & flatim habilis ell ad functiones fuas, quzomnia nimii abluot
•b ebrio. Quart6, in fomno noo adfunt Uupravieffefluj, quos mod6 * m.j.
duunaseflcinebrio. f* iatbrUrt . INquiret fecund6, in aliquorum antiqua opinio
, qui aU ferebant, ebrieutem, G non Gt aflidua , & frequens • non inducere
peccatum morule, led dumtaxat veniale,Gtad- mittenda / < 16 Refpondeo,
(aneid merit6, utmox vidrbimus, admiferunt aliqui exearatione, quiaibl6m,
quandoea ellaflidua, impedit noubiliterufumrationii, atqueinfcrc homini
eanoubilia nocu- menu, quznuperaccuJimus; veriim, quandoeftrara,femelex- gr. velitcrum,
ooniu. 17 Confirmaat, prim6 alii aucloriute S. Aug. f*i Str. 4 d» S**Qit,
aliquot peccau morulia enumerant, Gc ait. tt *bri*t*t ( fi mffidmm fit )
imttrmm numirc cmp*t*tur . Et i*S*rm.*\.dtttmp. St rtiiam* pitc*t* Cbnfii**i
m*n*dmiii*nt,f*Ut*i, fi frt**t*if*t~ rit, tbrutt, &tmtm**ti*, me pm*ittmtU
*»* fubvtmtrii , Uimftr- mum pruipitmt . 18
Conhrmantaliifecund6exS.Th.»j«^.i.-i««M/#,«'f.8.<<i?. ait. S**dfie*ti
fnmtlUtbrUritfi pttc*tmmvtni*lt , it*& multatitt Utbrimi ,*Rm*rt*i* , ptr
ft Itmmtnd* . Et ».J.mrt.*.mdprim*m. Zbri*. tt,\t^\M,m*mftmp*r*n
f*cc*lumm*tl*lt, ftd<tm*nd*b*m* affidui UihUtmr, vidttnr, tjutd mtmcurtt,
q**d rmti* jum c»mvttt*tur **l Dtuin , & U tmlicafu *bri*t*s tjl ptccatum
m*rt*i* . 19 VerumcerufententiaapudTheologoi ( przterCajeunum aM»n.a4.ciundum)
eft,etiamfemelte voluntarieinebrian.eire mortale. Prob.i.ratione,
quiaebrieuitollit, utlupradiximui , violrncerbonuro rationit , quod &
nacuraliter,& moralicer ell prz- c:puumbonumhominisracionalii;achocbonum
violenter tollcrc, et!im(emel,noubiledamnumin(erthomini, ergononpoceft etle
nocabiledamnura, atque ide6 peccatum mortale commiflumcon- trafeipfura. Sane,
Gquiiitepcrdiem violenterufumrationiscol- lerec , nonne noubilicer cu
offendereris , &certe acerbius , quim (t a te tollerct ("emel brachium
, e.g. quamvis fupponeretur , mox pof- (e ex intervallo illud tibi deinde
refliiuere<1 quare pari nvodo fi illijm ulum rationis tu per ebrietatcm i ce
voiunuriecollas,cibi noubili- ter nocebisin re ,cujuttu Dominusnonei, Gcuti nones
Dominus cux vicz , Cuorumque membrorum ,quorum grave nocumcotum , fitM gravi
culpa, Iponte cligere non vales . ao Prob.j. aufloritatc tacrirutn littcrarum ,
quam attulimut tap.ptu.M.l. Naroibi diciturnonpotlidendum CneliRegnum ab>
ebriis, atqueab homkidis, & fornicantibui ; atqui hictiam, ft fcmcliint
homicidz» vel fornicaotes non poflklebunc Regnuni Dei , ergo &c. si Prob.).
excommuni fenfu SS.Patrum S.^BaCl. iWm.14. dm tbrittatt, ubi
beftiiscomparatebrioi. S. Chry foft. h*m. 5 3. im Mtrtb. ubi aic : Jgusati
mttlitrafinai tbri* tfl . idtm tbidtm . Pttndtt , inquic , irratianabilti v»t
ttttt , qmi imtbriamUi , &t. ' aa Ad probationem antiquorum, refpondeo
falfumefle, non inferri notabiledamnum per infrequentem cbrieucem , «i/»*«i.i
o. probacumeft. 1? Addictamconfirmationemdico, S.Augufttnum forticum
antiquioribusfenGtleolim ,feddeinde, remeliusexpenfa , aiiter
omnin6voluifle,ucconftacexeo,qu6dia£^'yr.64. ebrieutcm di- cit,
eflefcedicacemflagiciofara. Ei Sir.+ s .dt temp. eam adnumerat cura pcccati» ,
quz horaini intercludunc Regnum Dei . Et Str.*i 1. licdilercepronunciat.
SuiicTtdit,tbri*t*t*m*f*p*rv*mpicc*tmm ? fiftnuii a»n tmtndavtrit , &
frtipfm tbrittu* pmittntiamn-n <*«- rit , cum*dulttrii,& btmicUil fint
rtmtdta ull» *t*rm* , in utrnmm , tet**cruti*bitmr . 14 Ad
lecundamconSrmationemparimodoaflero: S.Thomam aJiquando ienfille , cbrietatem
per fe , & ex genere luo efle aliquan* dopcccatumveniale: edeautem
moruleperaccidens, GGtcaula
luxuriz,veJalicujuspcccatigravis.CujuslententizfuitetiamCa- jetanus , *. a.f .1
JOot.b. Verum S.Thoraai muuvit deinde fenten- tjam . nam itct J . t« c. I } .
md Rtm.Ctafidtrandmm *Q, inqait^uid tbrit~ tattx fm* gtntrt tft piicatmm
mtrtai» , cbm feilicttktmtix pr*ftfir* intbrUtnr,amUvU*tnr
priftftrrtdtU&uitmtmvUi Utipitati r*ti*. mit . Et a.a.f.l *0.fr*di3a,ar.i.
Gc concludit : undt *bri*tat,p*r fiU. oiumd», *fl ptceatmmmttatt .
Quaremiror,Cajeurium, valde Thom.addic)um, aliterdixifleiq h remiror,Cajeunum
S. qntnd*, *fl ptceatmmmtrtalt . Thora.addictum, alite teconcluditS.Thomai EbrUtat
imfirftSa. 1 j /^\ Di Gne defeclu ntionis mulco (e vino replet , fed Gne perfe-
daebrieute,atqueadc6 Gneptenaprivationerationis; ut aliquandocontingit,
propterbibendiconfuetudinera, velpropter capicis robur , peccatne / 16
Refpondeotunc peccare faltera venialiter, neGt dubiom :at peccabiceciam
morulicer, quando per ejulmodi poucionem noubt- licer lzdic fuam naturam , eam
onerans immoderaco pocu , vel quia adfincillapericula,&mali effccius plenz
ebrieutit , quzcapite przcedente <•».;. atTerebamus,fecus,erit regulariterpeccacum
ve* niale , quia Gc reducitur res ad parviutem maceriz . 17 Qtjid , fi quii
fulum fiat ex liberali vini potu pauI6 hi- larior? Refpoodeo,videri
Dicaftillo.i.i MUflAiff.\ JH.huoc peccare:li- cetenim
Ceftccur,viroigraves,&doctoscenfere,ce nonpeccare,fiiri gratiam annci
pctcutis,& provocarttit,eoufq;bibas,donec fiis paul6 <H m Traciatus
hilariorfolito, uroenipfedinentitabhis; eoquodad nullamvir-
tutcmpuilicpertineretalispoius: nondicitautem, quodoamhoc peccatumfit. ti
Gobatautemdeebrietate r.i8.».4». confentitcum prxdi- fiisv.nsguvibusineocafu,
quoillaprovocatio, cc poutio.uti- lisacquenecellariaGcadexnilarand.iKianiroum
provocantis, vcl provocati, occupatum fortcmoleltaali^ua melancoma; poiefte-
iiinud fpeciarc M necefliutem otficii, quo quisamicumamicus colit,
vcladviumfincgravitxdiotraniigendam. Hxcilli. Ex quibuscolligo, exfeid non
judicari, nili venialc, quaodo, ut modddixi, nonlxditurgraviccrnatura, nccaliud
gravemalum confcquitur, St iuttriart ad fauitnttm rttuftrandam , *9 TNquirestertio,
anquisex prxfcripro peritiMcdici poflit X finepeccatofeinebriareexeo, quodaliud
remedium non apparca t , quo gravem infirmitatem i fe excutiat ? ?o Refp.
Priraafententiaidnegat, cujusratioeft, quiactiam tuncprivareturhomoulurationis,
ac potentia proxima, utendi illa, quod elt maximum malum,
utditiumefthominisrationalis. HancfcntcntiamfequunturS.Anton./.a.'/.6^.2.$.i.
Angelus,X*- birna, Rofella V .tirietat, Jt Sccundafententiaconcedit,
aitqueinaliquorariftimocafu, quoperitusMedicusid neceflarium judicaret,
veladinfirmitatem lxtlialcm evitandam, vcletiam ad gravcm morbum expcllcn- dum
, poflclicitequempiarniiiebriari. Racioeft, quiadcduobusmalisminuseligi
licitepoceft ; atqui minus malumeft ufurationisad teinpuspritari , quimgravi
mor- bovexari, velvitam, cVcumipfaufum rationis, amittere ergo cYc.
Sicutiergopotelt quisvcllemanum libi ablcindi, ne totum brachiummarcelcat,
velneejusvitadeperdatur; ckfieutMedi-
cuspoteftlicitcpropinarefceminxgravidxxgroUnti pharmacum ex probabilifententia
, quod diretietendacadexpellendos pravos, lacthalcfque humores fceminx , fi
aliud vi tx rcmcdium non adcit , ramvisindiretrcfequuturusficaljortuslretus
animati, itainca- nollro, cVc. Hanefentcntiamprobabiliorcm judico, quamfu-
AinentSylvetler, Cijet.Tolct. Valen. LefliusaliiqueapudGobat
dttiTirtttic.lSm.il. jx Duoautem hicfuntnotanda. Primd, cafum hunc forufse
runquamaccidercinpraxipolle, quianunquam nonadcrit aliud rcmedium. Certe
S.Thomas I.UI jo^r.x^}. nttadvemitum, ait, frevecandum rtquiritur , quhiheme
fit leiuttntiruuu , quin tt- i*m fttut*quttrfidt vemiiu ncauftt , Qr idd
frefier htuc c*u(*m n«t txcufarttur dttquit ai etrittjtt. VidcS, quomodoS.
Dotlor recurratadaliudremediumr' Scd nosThcologi rclinquamusMe-
dicisdiicutiendum, antarfuneeeuitasunquamrontingere pollit. 3j SecundA,
notandumcft, inrirmum noiidcbcre,feinebria- reexdiretia intentione, feprivandi
ratione, nec Medicum ex eadem intentione, idconfulere; hocenim pcrfemalum e(i,
fed dircttepcr vini hauftumdebere intcndcre fanitatem: efto, prx- viiicat
confecuturam indirctie rationis conturbationem . Quod idcm ad vertunt Dotlorcs
in Medico propinante pharmacum cr.ro- tanti : nam nec ipfe Mcdicus , nec
fcemina intendere potell dire- cle abortum iixtusanimati ; fic enim ellent
homicidx , ied dirctie pravorumhumorumcxpullioncm.' ello, dcindeprxtcr
intentio- nemlcqujttur abortus. J4 Atlirebitneeiiam,
feinebriare,iiap,aturd<-morboimpen- denti prxcavcnJo , non autcm
demorbocurando , (euexpctlcndo/ Refp. liccreputocumGobat./.f.j».i6.
u*mrtci*r*tn, inquit , ftrmillit, utt*nt» ftudteceuer tmftudiutttmtriti
txcludtrt, qunu. tt }*m frtftatti txftiltrt, jl Qjareinlubitopeftistimore,
aliisremediis xquccotnmo- disdclicientibus, magnus
haullusvinigcnerolipermittituraLcl- fio,/ *.cl.u \ \. quiiJem
Lclliusaflerit.magnam vinicopiampro- defle, fiquisvcncnumlngidum,
e.g.cicuurabibit, autfumpfit. Sl inetriari ti mttum mertit *i txtrinftt*
*B*tum. 36 TNquiresquarto, snftcuti quislicitefeinebriatineocafu , X
quoaliomodonequicfeagravi infirmitatelibcrare, iu in aliocafu,
quoTyranouscg.tccogatlubmctu mortis adcbrieu- »cm? 37 Refp.
etiaminhoccafulicere cenletLeflius, Baldel. Di- caftill.quoscicat,
fc-quiturqueGobaC(sVr»ri#r«/f r.t 8.».;.teftatur- queLcllius multosdotiosviros
Univerfiutis Lovanienfis, quos conluluit, iufentite. Nequaquam in hoccafulicere,
docetCajet.Azor.Bonac. quos citat , & fequitur Loth.rr. 1 K.
dttiritttttc.il. 3* Egoputo, utiddeterrninetur, rccolendaraeflepriutillam
quxfliuncm, anebrietas, perquamprivaturquisufurationis. fit itaintrinlcccmala,
utnunquamliccatillam ponere: (ficuti for- nicatio, quxquiamala eft intrinlecc,
ideo poncrcillam, nun- qu.im licet ; ) an potius liceat in aliqua
circunllantia, in qua exuat omncmmalitiam? Sirutihomicidium,
quodlicetfitabfolutcma- lum, umenillud inaliqua circunftantia licet: qualiselt,
ut fe quiscum modcraniineinculpatxtutclxdcfcndat,velut Princept
legitimusmalefactoremraortecondcmnet. M Etfancmihividetur, cbrictasperfecflc
hujufmodifecun- digenens, quodpatet, quiaexcommuoiirtmaopinione dixiraus
Quartus . modo, eamadmitti pofle ad gravemi.iSrmiutemexpellendain ; 2uod non
pollet , fiefletficutifornicatio, vel blaipbemia, velo» iuraDei,
quxnunquamexucremalitiamqueuot. Dixi (ftrft)
namhlcprxlcindirausaboraniaJiomaloetTeCtu; qui cx malitiafe
incbriantiscoiifcqiii poflet. ld quod fcmper clt advertcndum ,
quotiesconccdimus ebrieutem. 40 Hocpofito, dico,
iententiamroagisprobabilemeflc,qu6d, ficutiadvitjndam,
quaratimesexgraviinnnniutemortem , po- tumincbriaatem afluraeretibi licct, iu
ad eandem viundam , quando cain prudentcr a Tyrauno timcs . Sicuti ( ut hahct
LeiliusJ liritequisabfcinditbrachiuiu, netotushoroopercat; nonfolum
nepercatexraalocorporisintrinfeco, verumctiamne pcrcat cx jufluTyranni, qui
mihidicat: vtl*ifciad* ir*chtum t* c*uttl*\ uttuumeritrii, vtttt trtidam; iu in
caiu noftro : tunccnimcft, q.d.mihiTyranous: vtl ftr tirittuttm amevtiit frt
nlhjutttm- ftrt fmtntium uttudi ruittm , vtlti inttrfitUm ; hlcenim maxime
valetame eligcndumefle minusmalum, quimmajus amiflionii vitx.
Quxlaneelcdionoopofletlieri, fiprivare le ratione per ebrieuicm, cflctiu
malumintrinfccc, ut nunquam liberari k malitia poflct. <ft
Obiicicsaudtoriutera S.Augu(t. iVr.zj 1 . qui loquensde e- bricUte, iicait:
ttiam fitdhtc vtuimur, ut tiii dutretur , **t k&*t, tuumeritrity
mtliuttrit, utt*retus feirutectidtrttur, quim ftr ihritttttm awm* mertniUf, 41
Refp.Lelliusait, S.Auguftinumhicloqui deeo, quiprius abaliquo urgctur ad
ebrieUtera , fed deinde is volens , fe vino pro- ptercjusdcicctationem replet .
McliusrelpondetGobat, t.iX.u. Tjittbritt. S. Augullinumdixifle, eflemeliusiideft,
conlultius, nonvcrocllc prxceptum, cVperroortem aniraxintcllcxiflc ip-
famrationisjacluram. Equidem hancpofleriorem raagisapprobo, quim explicationem
priorcm,qux nimiscxtorquet Auguftini ver- ba. Etconlirmo; namfiquis diceret:
mtlmtfait, S. Ctfimirum nefuiffeper matrimtnium vrrgimtattmamititr/ , quam illa
amtff* , vitam fervart, reclcdiccrct, necindicaretprxceptum, fcdpcr- lettionis
ftudium commendaret . 4j Quxres. Ad fuum honorera fcrvandum , poflctne licite
quUinviUtusadconvivu e.g.admultosvioihauftus, refpondcre fimilibushaullibus,
fcqueinebriare? Saneinaliquibusregionibus magnumdedecuseli, non relpo.idere. 44
Relp. non poflclicite, ut exprclse tenet cum Coninch , Go- bat,
diff.Bl.dteirtet*ie u.i. loquensdepericuloirrifionis . Ratio eft, quiahonor,
quipciidctapravaxltimationeftultorum, qm- lcsfunt, quiejulmodi vini
potationibus gloriantur, honot noo eA, atqueidednoneftuntumbonum,
utprxponipolhtamiiuoru ralionis, qux eft folidum , vcruraquebonura. PrevKttt
alium ad ft intiriandam . 4t T Nquircsquinto, anliceataliumprovocaread vini
hauflus , X exquibusadvcrutur, fore, utis inebrietur? Rcipon. certumcltcid
peccatumforemorule, quiafi feipfum inebriarieltmorulisculpa, ericeturatialium,
juxuiiluJ S.Pau- \\*d Rtm.l. Hm t*athm, qui m*li *$«ut, ftd tttam qui trenf-u-
tiunt facitutiiui, digui (uut mtrtt. Silolum natpaul6 hilarior , Coliif.ipotett
exlupra Jictis ».» j. Dilhcuitascrgololurahicclt, an aliquandoad vitanJurri
gran- dealiquod malum, quod ncqueataverti, nilialium incbriando ?
ExcmplaprotiMuntDoctoresnonnulla. Primum.Simaf.num ma- lumimpcndat Reip.
quodaverti nonpollit, niliincbnando au- ctoreratantimali; ucliquismcditetur
proJitioncmPatrix, con- didaaliqua hora, egoautemillumadconviviuminvitem, cumq;
inebriem, & interiin tranfcatproditionis hora . Sccundum. E-'
goccmprehsnfusigrairatoribus deducorad cauponain, ubi fpc»
raihiimgnaatTulgetcvadcndi, fieosineliriavero. Tertiuin. Ti-
tiushacnodcdilponit, luura inimicume villa rcdeuiucm interti- cere,
egoautemiplumTitiumpridievelpereincbriandumcuro , quopaCtoCajustccurus evadat.
46 Dico, cfleprobabile, licitepofle, quando aliter impcdiri illamalancqueunt.
Dicoitcm, elleprobabile, licite non poile . Quddliciccpolht, docetLellius, /.4.
4tjtft.t.ljuHH. Baldell. l.j.Z{p.loj*um.i6. alnque. Ratiocll, inquiunt, quia
nihil tm- litixcontinetadminusmaiurainciureiilura, qui paratusclt , fi-.
ceremajusmalum, fi pcrindutlioncmad minus impediatur ma- lummajus 1
quodaliomodoimpedirinonpoitic .utclleiupponcn- dum niraislxpemonuimus. 47
QuoJlicitcnoiipullit, docet Dicaftillus, difp.i.dtjuft.q.i. dui.i 1. Layman, ^*
}./f J.4»*».f5.aliique. Ratioell,inquiunt, quiaad iropedieiidum majus pcccacum,
Boalicet luadcre pccca- tuinminus, nitt hocminus fitparsformalitci , vcl
virtualitcr in- . clulainma,ore, dequopacrandocogicabatur. Sfd dc hacduclri-
nanoslatedifpuuvimusalibi, nunclatisiicdiccrc, utramq; ieo- tcnciam ellc
probabilem . Si intiriart mtdkt vmt. 48 T Nquiresfexcd, quid dicendum deiis,
qui modicohaunu X viniftatimincbriantur; luntenira nonpauci , quiex mor- bo,
velvulnerc, velcomplexion:itacaputhabcntdcbile , ute- vadantplancebrii, fi
velduo poculavini bibant. 49 Relpond. pofitoquddhifuam hancnofle debiliutem
fup- pona,tf, tized by Google De Quarto Ecclefis Precepto. •113 pooantur,
mortaliterfinedubiopeccabunt, fiilla modica pocula bibant. katioeli manifefla,
-quia adhuc fic ufum ratiuuifi pro- ximamque rationis potentiam
volunuricaroittunt . Excipcumen, nifigravisaliqua caufacuc cxcufet; nam tunc
licitumefthisvinurnbibcrecxMedicorum confiiio, quando ta- mcnaliopotunoninebriantccarcnt.
Licitumetiaroerit, fiinea- dcmcarentiaalteriuspoius vexcntur vehementi liti,
velfiabalio potuaquze.g. adraodumgravitcrlzdantur, ut docet Excobar i» 1
ktol.mtr tr*ci.\ rx.1m i.ttum.14. loquens de iis . qui inmari na- vigant,
&aqua, alioquepotu careut. Et rstioeli, quia potus vtmeftiDeo,
&inaturainftitutusadfitimpellendam, itauthic fitprimariusejusfinis.
Cumergoaciiones moralcs accipiant Ipe- ciemfecundumid, quod intencitur ,
nonautem abeo, quodeft prztcr intentionem > ut in firniii habet S.Thom.».».
<iutjl.6i.tr. 7. idcirco, licutiinpluribusaliis materiif dicunt
iidemTneologi , iioiiapparct, curnonetiamufusvinifitper felicitus inprzdidis
cafibus, ubipericidurogravismaliimpendey utfuppOni dcbet , batio*. 50 Obiicicf.
noniuntfaciendamala, uteveniant bona, ergo «ooeflbibenduracuro perkulo
ebricutif, quod eftraalum, ut evcniat iedatio fitis , quz eft booa . Refp. quz,
dumfiunt, funtmala, non liccrefacere, uteve- niant bona ,quale eflct eg.
perjurium ad vium proximi fervandam; atincircunftantiafitis vehementisulisebrieus
nonelt mala, ut patetexdiclis, femperabftrahendoabaliquo alioincooveaienti .
»**••»• cum hfmintm inttrfitit , qu*nde omni t*rtt ufu racionit , t r*o ncn
funt ntrefjdrib tenfittndm. Jp Etpauldpoli. £*art , inquit, qui homitidium
ctmmifit rm fltna tbrittmtt , (mfficit , ftr fi lcqmtmdi , fi ditat : Mt
vtlmntmnt intbrimvi , frtvif* ferituli htmitidium ttmmitttndi : ntc cfut tjt
cinfitfi, quod iaflixtrit vmlmmt Uthali, ttt «Sltmdit mllatmrmtit . Hzc Gobat .
60 Redeautemdixit ( ftr ft lcqmtmdt ) nam prudentcrcum Vafquezadvertit
deLugoi>f.f/>. regulariter expedire, ut effe- ciusebrietatemconlequuti
exprimantur : tum qura hoc raodocx- plicaturmeliusmalitiaactusprzcedentis;
tumquia meliusintcl- ljgiturftatuspcenitentis/ tum quia dcbct cognolcere
Confcfla- riut, andcbeatinjungere obligationeraaiiquid rcllitucndi ; tum
quiadebetvideridenique, anilludbomicidiume.gr. incbrieute completum Gt calus
refervatusj vel excommunicationi obno- xium, &c. 61 Quzres. Siquis, fe
inebriando, foliim vcnialitcr pecca- vitobimperfeclame.g.aeliberationemexoblivionc,
vel inadver- tentiaorum; malumexebrieutefequutum, deinde efte.g. ho- micidium,
impuubiturneilliadculpammorulem, an ad vcnia- Jcmdumuxat? 6* Rcfpadvenialem.
ItaLeffiuf,/^.r.}.i».a6. Ratioeft.quia illudmaluranoncftinfeipfovoluntarium,
utmodo didrum eft , fed foliim voluntarium incaufa, hoceft, inebrietate, ergo
ne- qiiitroajoremculpamcontrahcrc, quimipfafua caufa, (euquam vclcnti ft $1 T
Nquiretfeptimd, peccata, quzquis committit, dum efl 1_ ebrius, impuuturneeiinitloinftanti,
quocaufamdedit, feinebriando?Homicidiume.g. quodebriuf, dumeftinebrieta- te,
fortccommittit, impuuturne ipG , quandoheri vefperee.g. vjnofeinlarcinavit, an
fequenti noae, quandohominemoccidit? ldemquzriturdeomifTione peccamioofa,
quandonam peccat e- briusomitteodoauditionemSacridieDominico, eone tcmporc,
quofeinebriavitdie, e.g.Sabbati, an quaodo illudre ipfaomit- tit,
nempedieDominico' HzcquzfHo eft univcrulif pro aliif calibus , utde veneno
propinato , defagitu,feufclopo inimicum vulncrante, &c. quandoiciliceteft
peccatum; propinando ve- nenum , & fclopum emittcndo , an quarfdo poft dies
perimitur ini- rnicus ? yi Refp. tres efle fentcotias . PrimaafErmat, tunc
impuuri adculpam, quandoapponiturcaufa, nempe quando incalu no- flrofequis
volunurieioebriavit, przvidens, ut femper fupponi debet, vclcertedubiuns,
ieoccifurumhominem, feu feomif- furumSacrum, cumuraen nonabftinucriti vino, nec
ullamdi- ligentiam adbibuerit, ne fcqucretur interfcctio: nam, fi ante-
quamfcinebriavit, timensfe patraturum homicidium, fecit fe
C.g.beneclaudiincubiculo, oepoflctexire ad occidcndutn, va- cabitculpa
homicidii. 53 Hancprimamfententiam tenetVafq.f.a^.71-"'1- Leflius
l&.ijc.% dmb.l.n.19. aliique. 54 Sccundaallerit,impuuriadculpam,
quandoacluinterficit, velSacrumomittit. luMarGiius, & AltiJolenfis
apudciutos. 5 5 Tertiaaflcrit, impuuriad culpam utroque tcmpore, fcilicct
quando apponitur caula, nempc cbrietaf , tum quando adlu commiuiturhomicidium,
velominiturSacrum. luSylvefl. vtr. tmifit . Valentiaf .».»-7 1 -«•"• MflM*
I f"**4. aliique . 50 Exhis feiitcntiisprimaeflprobabilior. Ratioeft,
quiacul- pauoneft, niGquandolibere, ccvoluourie aclus pcccaminofus admittitur.
Cumergo, dumquiscftcbrius, liberutccarcat, fi- cuti & quando dormit ,
nonpoteft afluseo temporc commiflus , velomillusdiciliber, &. volunUrius;
undc nccformaliter pec- caminofus. Dico {ftrmmlittr) oam cxterum iile attus
homicidii, vcl omiflioSacridenoininabuntur quidem peccaminofaextrinfece,
exeofcilicetquoddicuntordioemadcaulamlibere politam, atq; adeorccledicipoflunt,
feudenominari peccauin cauta, at noo formaliterinleipfif. 57
Illudhicquoadpraximrcfolvcndum, anin Confeffioneob- ligetur penitenf
tumcaulam,idcii, ebriecatcm, tum adiumfub- lequutum , e.g. horoicidium ,
explicare/ Id quod foletquzri in a- liit etiammateriis, utliquispropinct
vcnenum Petro, qui poft aliquos dies moritur ,ao latis lit ,dicere , ac fateri
, fe dcdilte vene- <iumlutocciderct,andebeatitemaddere,&
defadofeoccidifle/ jZ Circahocplacetmihidod)rina,quaroaffertGobat, dttbrit.
tmttc9.an.11. &l*ln , inquit, intbrittmttttmmtjfm ntntftrttt ton. fitrri,
tmm mtqmt finl ftccatm , ntqmt imfut tntmr md culfam , ttfnhrti- gmt futnt
viluntmrt* , illmqutmmlmctmmiff* in tbrittmtt fmtrint *n- tt* frcvifm;
n^mqummvtiCaflrtif.to.l.tr.ljLiff.l.fun.^.atprmti, tfft eonfittmda) tamtm
rtHiiu ntgat dt Lmta , t.\.in\.f.diff.\& aMn.440. ettmmuUitmliii . R*ti*
tfi , quiattntmmr comfittri ftla ftccatm frtfrii tiiB* , Ht
fatttlxTri*Uftff.l*f.tcttt.<. mbi ix infiitmte dtt i*r*t , flM- tt*m fit
mattrim ntctffarim Cenftffionii , ntc aiimd Ai duitnr, qu*m tjuoi ftrct* ,
CfiU* | ftrqumntt Dimmmcrtaiittr ojftndifft mtmint- runmi, fint cimfitind»;
atqmi illm m*J*> , d* qmikms lcqmimmr , ntn fmnt f trr.it*, qmmnan
fnmtlibtrmt utt ftr tm Dimm iffindimur. mmm flm- jgimbfurdmmtft dittti, quld
tbriu, tune mtrtmlitir iftndat Deum , Jtumb. ** Vrutft. Xtfitf. 65
TNqnirefoclavoinhuncmoduro. Titiuscaupo, cumfciat, X aliquof
inebriarifarpeinfua caupona; nihrlominut vtnum quoties, ocquantum volunt,
vcudit, & propinat, licitcne id facict? 64 Refp. CumVega,
inrtfftnficnib.iafumm Bentnitnf. tmfnffit *nnc i<{f^ fol.mthi 121 . qui hanc
quaEltionem late difcutit , A'1-- licitemortatiteridfacercrefolvitcum D.Th.
Ratio ptincipalior ell, quia, otnof etiammoddi<mii»»i>».44- non [olum
peccat, qui aliquodpeccatumcommittit, verumetiamilliomo^f, quieidem
culpzcviifeatiuflt, veladjuvando, vcl non impcdicndo, quando hocpofteriui,
faitemfacilc, & finenotabilidamno poflur.t; lcd Titius vendendo vinum
illis, quos novit in unu quantiutc ic ine- briare, confentit, juvatque
ccnonimpcdit corum peccatum • cum facilcpoflit : crgo peccat. • _ 6j Ncc
exculatur Titius exeo, audd, Gillenon vendidifTeC talibtif vinum,emerentalibi,
ubiinebriarcntur » nonexcutatur, inquam, nam nequeexcutarif tu, quicommodas
gladium ex.gr. hominivolenticumilloocciderefuuminimicum, quamvisis, te negante,
peteretabalio, quicommodaret. Etratioeft, quiaad- huccooperaberis pcccatoillius
hominis, fiquidem quod ab alio ipfehabiturusGtgladium, nontollit,
quintudcfa&ocommoda- veris, cumfacilenegarepotuiflef . 66 Necvalet, fiquif
iu obiiciat. Opinces , qui calceot . vel fandalia, velveftes, velfucos vendunt
impudicif mulieribus , nonpeccant, quamvis fciantcum illis rebuscaseflc
peccaturaf , ergoneccaupo vinum vendens ci,quemfcit,feincbriandum . Non valet,
inquam, quia opificesillinon inducunt, nec juvantpcr dictas vcftes illas
mulieres ad impudicitiam ; & ex alia partc excu-
lanturinecefliutcexerccndifuasanes, uthabetSanch. inDtcal. Itb.\.c*f1.
AcTitiufTabernariusipfovino, quod vcndit, pro- ximejuvat pontores illos
adebrieutem; &cxalia partcnonex. cuuturinccefliutcfuzartis, feuexercitii,
cumex luoexerci- tiofolum habeatjusvendendivinummodoordinariocmcntibus ,
nonverdvolcntibusfeinebriarc. Le^eCaftropalaum, tem.i.tr.6. diffmt.6.f*rt.J*f.
quiad vendcndum vinum tcicnterleinebrianti , caufam majorem aliquamprztcr ipfum
vini merum prctiumexpo- Aulat, nempeveltimorem, nemultum diminuanturfic empto-
res, mulcum, inquam, quiaebrietas eftmajusmalum, qulmfo- "elialtici: i
lutiojejunii Ecclefi quaremajorcaularequiriturinvei tcvinumfcinebriaturo,
qulmrequiraturin vendentecibos qua- drageGmalcsfoluturis Ecclcfiaflicum
Jejuninm, utfuo loconu- pereft didura. 67 Quzres. Quomoddigitur fe gcrct
Confeflariuf , quando ad ejus pcdesaccedat ejufroodi Tabernarius > quando
jampublice lciturejus peccatum? 6% Refp. cumcodcmVcgaf.fi;. Vellocutioefl,
inquitdeab- (blutionc, vel deconceflionefacrzCommunionis. Sideprima , docct,
quando vereproponatcaupo, feabftinerei diQacoopcra- tione,
ccritedoleatdefuopeccato, pofleabfolvi, niGfecundum
circunftanriasperfonzperprudentiamConfeuariuf velitdiffcrre
aliquantulumabfolutionem, donecexperiatur,anfecaupocmcn- daverit. Id quod
communeeftdocumeotuminomaiConfcflione adverteodum. 69
Sidefecuoda,docet,adfacramCommunionemhuncadmit- ti non debere, donec
publicepcenitentiamagat^ autConfeflariuf ( faclafibifaculute abipfo prenitente)
publicc denunciet, non mod6przteritorumpeccatorum,datique concivibuslcaodalieum
penitere,& confefTumcflc;fed ctiam omncm dc futuro occaGonem efle fublaum:
ut fcilicct, qui pravoTitii cauponis exemplo fueruoc H » odcnu, ii4 Traclatus
Quintus. ©rrenu, cjufdememenditioneaedificentur, ne Confeflirius par-
ticcpsfitpeccatifcandali, &c. 70 T Nquires ultimo , anfitgravepeecatum, vel
edere, velbi- JL bcre, velfeincbriareinteroplo? 71 Refp. aliudefle dicendumdc
potatiooe, & comeftionc . modoconfueto exhibitis, aliud (ecundo ife
inebriatioiie» aliua tertiddepublico convivio. Qpoad prunum , fipotus, &
come- ftiofiitexneceflitateinEcclefia, nullum eft peccatum ; liabfque
ncceflitate, eft ( perfeloqucndo). venialedumtaxat, quiaidvi-
deturparvairrcverentialocilacri. ltaS.Thom.u» i.r. ndCtrintb,
Xllta.A.Sivtr.Eccltfi*. Uym./.<|.rr.io.f.7.i».ii. 71 Quoadfccundum,
bibereinBcclefiaufqueadcbrietitem , quando ld occulte a te fiat , non videturefle
novum peccatum mor- tale, pratteriplamcbrietatem. Ratioeft,
quiaaflusteinebrian- di, & potus auferens ufumrationis» non videtur tam
repugnanj cultuilacro, utperillum in Ecclefia factum occult*ate*ltime-
turgravisirrevcrentiaEcclefi*. Dixi t ** makifidhm) nam
inftituerecompotationem, penndeacficllcsincaupona, ultro ,
citrdqucvinumliberaliterpropinareulque adebrietatcm, immd etiamGneebrieute,
aliquid maiusirreverentiifinedubiofapit : quareconlultd,
acleriohaspropinatiortesin Eccleliafacerc, erit morrale, quiacertccum
talipublieiuteinomnium exidimatione Ecclefiairrevercntia gravis infertur. lu
DicalUUus, dtfanit. di/p.9.i*.6i±. 71 Quoad rertrumdicomortale facrilegium
efle, inftituerein Ecclefiaabfqae neceQjutcprophinumcoovivium, licetineonoa
poteturufquead terrfulentiam. luDkaft./.f.a.ots. Ratio eQ ,
quiafaneidnimisgravemEcciefise, atqueadedDivino cultuiir- reverentjaraoftendit.
SaneS.Anlelmus in EfjulCeriutn. fentit ; EccleGam Dei contemni , dum in ea
cirnalescibi irrevcreticer fu- rnantur. Etrefliquidem addit ( hrtvtrtnttr : )
namr aliquando confuetomodoexneceflitate inTemploedere, velpotare, cum non fiat
nifi neccffiuteconcedente, a S.Anfelmo non reprehendi- tur,
ficutinecnosreprehendimusji.7i. 74 Notandumdeniquevelim,
aliquantobenigniusellefentien- dum, fivinipotitiofiitinChoro
muficoelevatoalolo; tumquia tuncfemper, utfuppono, eflet Gnepubliciute; tumquia
licct islocusetiamappellatiooeEcclefiaveniat, ut habetSanch. IA.9-
dtm*trimdifr.i6.n.H. tamen incommunihominum exiftimatio- ne ibi manducare , vel
bibere noneziftimaturgnvisirreverentii, velcertcnonexiftimatur raorulis. DE
QUINTO ECCLESIjE PRJECEPTO, . HOC EST DE SOLUTIONE DECIMARUM. . 8*idju Dttimn?
Nquires prirao, quid fit Decima? Refpondeo efle partemdttimamfruftuum, quc
debecur Miniftris Ecclcfif. Sciendum cnmi eft , Dominum Deum
temporelegisfcriptcvoluifle, utLevitis, quierant MiniftriinipfiusDci Templo, ad
eorum fuftenta- tionem darcot oinnes alii , qui non eraot de Levitica tribu ,
dcci- mampartemfruauum, quoscolligebantcxluis prediis, & ani- malibus,
quibuscarebat TribusLcvitica . EccleGa ergoad irai-
utionemilliustemporisvoluit, utEcclelufticis, qui rebus Ipiri-
tuilibusinferviunt, &Sacramentapopu]isFidclibus miniftrant, denturctiam
Decimc omnium firoilium trucluum, quos colligunc ditliFidLlcscxfuisprcdiis,
&aniroaUbus, utlichabcant, unde commodelullententurEccleliaftici. a
AnautemvolueritidLcclelia exlolofuo jureEcclefiallico ; anidpreceperitDcus, ita
utDccimcdicantur debitcexjure di- vino, neclolo Eccteiiaftico, queftio cft
inter Doflores, quam viderepoterisapud cititosaCallropaUo,
ttm.i.diffHt.unundtdt- (imitfut.x. quitandem docet, illud , quod datur
EcclefialUcis obeorummeram fuflcnutioncm, dcbcre diilingui abeo, quod
daturEcclefiafticisobritioneminiegrfDecime, quc certe tolet eflemajor, quam fit
illud , quuddaturoblutienutionem, addit- que, integrasDtcim..sdeberi
Ecclcfialticiscxlolo jureEcclefia- flieo: idverd, quod eft neceflarium ob dicUm
iuftentationem , deberietiamdejuredivino, & naturaU, juxuillud: Dignu, tfl
, C> tx 5 T Nquires fecundo, quotuplexeft dectma 1 Refp. Triplex . JL
Predialis, Perfonalis, Mixta. Prcdialisell illa, qucpro- 6cilciturex fruclibus
agrorum, arborum, pilcirurum, molen- dinorum, locationum» domorum, cVc.
Perfonaliseft,que pro- ficifciturexfruclibus, &proventibusabindullriaperfone;
utex lucro negotiationis , ex rocrcatura , exludo, ex bello, venitio-
oe,&c. Mixta, quepartimprovenitex induftria perfonc, par- timexprcdiis;
hujufmodieft, quf provenitex fruclibus anima- Uum, lacte, cafeo, butyro,
&c. ad hosenimfratlus concurrit indultriahominis, &pafcuaprcdiorum.
& 4 Nottttdumautemeft, bodiefiveexconfuetudine, fivealio excipite,
jamnoneflcufumlolvendidccimas pcrfonales, utha- pentDoctorcsplares, quosciut,
& lequitur Caftropalaus, U. ■ 5 Notandum iiem, decimas mixtas, qua parte
iunt decrme perlonales, efleparimodoufuabrogatas; lunt enimomncs ttr-
fonalesibrogatac. Quarenoneritnecefle, ut in fiac diiputauoac demixtis agamus:
liquidem qua parte proficilcuntura prcdio. rumpafcuis, prcdialesfunt, dequibus
certedeinceps agcndun nobtserit. 6 Rcgulaigiturfituniverfalis, decimasdejurc
deberi Eccle- lieexomnibusfruClibus, & proventibus , qui habentur exbonit
mobilibus, qualiafuntanimalia, &exbonis immubilibus, qua- lesfuntdomus,
prcdia, pifcine, &c. Iuclarc habeturr.N*i«f. Nt» tfi, & paflim titult
dt Dtcimit . 7 Dices; hinclequitur, quddoon foliimex frumentoex. gr.
collectoexagrisdebereturDecima, verumetiamejtpilca, & ex herbis,
qufvcnduntur in foroad animaiia pafcenda; exomui- busfruclibus arborum,
exoleribus minutis, ex leguminibus , hecenimomnia,
&fimiliafrudusfuntprcdiales. Icera debere- turetiamexraelle, &ccra,
quxfuntfrudus apum. 8. Relp. concedendo fcquclam ex vi , &rigorc juris:
tresU- menlimiutionesiuntadhibendc: Primaeft, excipieoda efle ole- raminuu,
qucex bortis colliguntur, nonad lucrum, fed ad qaandamcommoditatem, &
voluputempropric familie, utno- tatS Thom.i.a.?.Kijrf.i.«d }. idcnira exigere,
nimis eflit Fi- delibus oncroium . 9 Secundalimiutioeft, ex examinibus ,
&alvcaribus apum, quzdenuoprodeuntexprscedcntibusapibus, non deberiDcci-
mam; hccenimvel habenturqaafianimalia fylveftria, & indu-
ftriacperfonKeacolligentistribuuntur, velipfa conluetudioele- gitimeintroducu,
noodebentur, utuout AzorJiij.r.ixjf.j*. 10 Tertialiraitatio, hzc
elTedicladerigorejuris; nam carte- rumin multisex hisperconfuetudinemlegitime
prarfcriptam de- rogitumeft: proptereienimomnesDociorcs, de hoc argumen-
toDecimarumtraciantcs nount, debere in unaquaque Ecclelia coafiderari,
&lcrvariillud, quodibiconfuctumeft. A quibn, focvtnd* t/l dtcim»} x TNquirestertid,
quinimdebcntfolveredecimM? X Relpoodeo , omnes baptizati, quicnroque ii fint ,
ut habetur tnf. tx trtnfmiff» dt dttimit . Id quod confirmat ipfa ra- tio ,
quia Decima datur in fuftenutionem MmiftTorum Eccf7fir . qui conterunt
Sacramenta, aliaque fpiritualia Fidelibus: at bi 1 n i > , 1 > ■ 1 1 n f
njukillfnmni.n Lan«*M«aI*:_ — S i*~ baptixatisin ejulmodiminifterirj; er- a Di-
De Qyinto Ecclefiae Praecepto. "5 t Dices, ergoneetiam pauperes, parvnlum
agcllum habcu- tes, debent? Rclpond. cumprzceptum dcDecimis, ut decimz funt, Gt
Ecdeli*fticum, uidiximus t.prutJ. ».». non obligare cuin tanto rigore: quarc,
tumpauper, quilit inextrema neceflitate, tum quilitingravi, utfifolvatDecimam,
debeatprofuo , familizq; viflumendicare, exculatuscritabearumlolutionc:
necjudican- dumeft, MiniftrosEcclcfiz velle iu arflarc pauperet, ut curn
tantoiplorumincommodovelintDecimasab iliiseximere: mul- t&magis,
quiainununecelliuteomniafunt communia. Quare illasDecimasjureluopoteft
Untuspauper libieoolurnere. Lego Suar.M.W* tilig.t.i.t.t6j& i 8. I
Dicesfecundd : ergonenonfolumLaiciomnescujufcumque ftatus, cVconditionit,
verurnetiamomnesClerici? Relp. iiiprufedo; quiaetiamipfi Sacramenu ; aliaque
fpiri- tuilia minifteriarecipiunta' Paxocho. Idemautem Parochusideo nonfolvit
Decimas, quia, cumipfeeasomnes recipiatabaliis » ilbi reiinetrtiamillamDecimam,
quaro debcret, GParochusnon etlet. AddehicUlud» quod dicam b,6. 4
Dicestcrtic-.' ergone etiam Religioli t Refp- etiam& illi propter eandem
rationem deberent; ta- mencxprivilegiisroultis, quz ipfi obtinuerunt 1
Pontifieejam eximuntur fere •mnes , ut exprcfse habetur caf.ix fmrt.t. 4t
Dttimit . Qyz quidem privilegia przter Caftropal. iVu.lt. Suar. ttm.x.dt
Ritit.Ub.tx.i. Leandr. 4sittmtu4ifr.6Jti.yx aliofqueGcbrevi- terhabetPafqualigusinLauretumdeFranchis,
».1.9.72. Dt jutt rimmami, ait, Retigitfi imnti funt txtmfti » ftUuitnt
Detimarum 4t navalibut , at4ibtnit, qmiiiffi ctUuu , f> aaimmitbut, qmaiffi
nulriuntt.txf.l. 4l4teimil, &aUbi. At ■vtrotx friviltgiii Snmmttum
ftmtificum ftri tmnri Ordmti RtUgitfirum abftUtti tximuntur i ftUttumi tmuimm
Ditimarum , itiam fra4Uuum, cuitumqui filvinda ftnt . ix bii mnttm frtvi-
Itfiit ftura mb nliit rtttnftntnr : ft4 infigma tft frrviUgium ctnctf- fnm m
Grtt.XW. Stc. Jifu, & tmnibui Rtligitfii , qut ttmmuni- eant cum tjm
prtvilrgm. Htc auttm fic babit. VnivtrfamSuutattm, tmmifqut, & fiagnlai
illiut dtmit, ttutm Trcbatiinii, &CttUtm, mbiqut ixifttmtu, frafmtia, &
fnturn , ftrftxni, frnctni, ri44itm , & frtvtniui ttiam btatrnm unqui illit
t & RiguUrinm 1 ru , & iun» , qu frt tcmftrt unittrum, altafqut nt , CT
ntn» qnuumqnt , • bufvit Dttimii, ttUm fafaUbm, fr*4iulibui , ftrftmalibui, th,
fubfidiit, ttinm cbaritativii $ & mHk tmtribmi , autmtdtubtt tmfifitu,
ttrfttui libtramui, & tximimm. Hzc Gregoriui. HaflenuiPafqualigui. Legite
item cundcm 1M.17.J4. ubiexi- tnitetiamcolonos, qui przdia Religioforum
conducunt, utea colant, parteunafrufluum Gbiretenu, &alteraipfis Religio-
fisfoluu, quopaflodicunturPartiurii: utitemeos, quieadem ptzdiacooducunteopaflo,
utquotannis uleroceofumRcligio- fisfolvant, quomodo dicuntur
condufloresceolualcs. £t ratio eft, quiailla pracdiafemperfunt ca boois
Rcligiolurum ; &ex alia parte fupponimus , ejufmodi Religiofos panicipare
privi- legium pracdictumtumperlonale, tum realc non folvendiDc- cimas . .....
«r n Legedenique eundcm ibid.n.yc. qui eximitquidem eoldem Re- ligiolos,
quinabentlaxulariumprzdiain EmphytcuGm,fed non eximiteos Religiofos,
quiejufmodi prsedia lxcularium habent perpaucosannosconducia. Rxtitdrvtrfiittii
tft , inquit, mninit , mni bnbtt frtuiium fuuUrium im Emfbjliufim , lieit mtm
bxbtnt fnfrittnttm , hxbrt tnmin tjm utili dtmiminm , (T fec ftttfi dt- ti,
iltnd tffi btnnm Rtlifitftrnm , hec cji , bimum mtiU ifftrum . At ijni bttbtt
tx Itentumt , mtn bnbtt UUul m mlit dtminit , & fit qnnmvii ilUui ftr brtvt
Ucmtitaii ttmfni rttimtxtur a) Rtiifia- fit, mtm fttift 4iciy tftbtmmm
RiUgitfirum. lta diUus PalqualL gus, cum Azor.Lexana, Peyrino : VcrumSuar.
ccCaftropal. ab ipfocitatidocent, ejufmodibonalsecularia, Gve adlongurotcm-
pus, quzdiciturEmphyteuGs, fiveadbreve, quz diciturcon- lnfltOi vel locatio
accepta , & cnlu 1 ReligioGs , docent, inquam,
rochiEpifcopotanquamfuoPaltori; &Epifcopi SummoPontjfi- cilubdantur,
cVpariter ipGindigeant , ut Gbi fpirituaJia mini- flrcntur, undedcberentDecimas
lolverecx luislaltem redditi- bustemporalibus; tameocishancobligationemnoluit
impooero Ecddia, utnouvitSuarez, aliiqueapudCaftropal^.ri/.mi.^., tt. Excipe,
nififorteprzdiaGntinalienis EccleGis, < htum^atDecimasfolvi. Id quod
cxplicatius vidc Dtcima? J TNquiresqaarto, quibufnam perfonis debent
foIviDecimz? X Refp. utidradicitusinteillgatur; fcieodumeft .• olim tem- pore
nafcentis EccleGz cztui Clericorum debius fuifle Decimas , quas Epifcopus pro
menfura , & qualitate laboris (ecundum eo- rum necefliutes ipGspartiebatur,
juxu illud Grcg.XVI. aj.t l. Dtctmai fnb mnnu Efifctfi ftrt etaftmiu , ut itia
, qui tutru fta- tji, tmnibui jufti dtftrtbnai . 8 Atverdproceuu temporis facla
fuit diviGo Parocbiarum , dcGgnatiqucluntClerici, quiinParocbiis.'miniftrareiu
, flctunc Epifcopo, &ClcroGmulDcciraedebebantur. _ . 9 Poftcl
verbfaclacftalia majordivifio; crelcente enim pro- vcntu Decimarum ,
pluresDecimzfucruntapplicatzillis, quf- bus beneficia Eccleuaftica fuerunt
coocefta : aliz ver6 fuerunt ap- plicatz aliquibus ex gratia , velprivilegjo,
ratione meritorum , quaeiihaberentdeEccleGa: alizdeniquc applicatz fuerunt pro
ftipendiofervitii, leuobfcquii, quealiqai EccleGe prcftarcnt ,
&Gcinprcfenti fervatur. Qjjarehi omnes, quamvis aliqui ex
hisnecPafochilint, necBeneficiarii, Decimas recipiunt titulo fpirituali,
quiaomnes inlcrviunt Ecclefie. Nam Decimc Ikct precipuedenturParochis,
e6qu6dminiltrentpopulis Sacramen- u; danturumenetiani iis, quifuntex officio
deputati ad divi- numcultum, eiqueinferviunt. Ita UteSiur./.t^a8.C>»o. Hii
cognitis, 10 Refp. adquefitum. Decimas jamhodie debcri, C»c Pa- rochis,
GveBenehciariis, GveillisClericis, quibus jamapolica- teill^lunt.
Ratioeftjamtoticsdicu, quia ii EccleGafticis mini- fteriisfuntdeputati . 11 Hincvideiprim6,
Clericisaliis non infervlcntibus nullas deberihodie Dccimas, quia ooofunt ab
Ecdefia deftgnati, ut cjusMinillri. 11 Vidcslecund6, necex iurecommunideberi
Decimas Rc- ligioGs, quiahiparimodonoa funtabEcdefia depuutiad mini-
AeriaEcclefix, fcd idfaciuatexd«votiooe, velex voto, vd t% profeflione propria
fuz Religionis . i) Dixi (im iurtcammumi:) nam Gveexprivili fivecxeoquodipfi
Rdigiofi Parochiam aliquam " Areat, recipiuntdiquandoDecimas,
tanturadejufdcm fervitiapncftaDda. An Decimz debeantur Parochis divitibut , 4*
frutft. ftlvtndi 4uim.[ta.is.l j. C A P U T III. De loco, tempore, aliilque cir
foiutionis Dccimae. Dt Ltct. 1 TNquiresprim6, ubinamDecimzfolvendzfuntf X
Refp.Decimamprzdialempropri^,noceft, Ulam, quasex fmdibusterrz colligitur, omnes
Doclores docent efleex iure communifolvendam iaEcclefia Parochiali, io cujus
jurifdiclio- neGcumeft pracdium, etiamli Parochiariui, hoc eft, dominus przdii
alibi inhabitet , atque alibi SacramenU perdpiat . Ita ex-
cfleiubjoQaDecimuiooi , quia Eroph vteuui , ajunt, non diffcrt picfcedefiniiui
e.ultMrt/Htuiitneffiliuirum iu6. &nlibi; cujus lconducto»
niGfecuodumroajus, velroinus teropus. Quare ea definicionis rarJo fuit, ut
juraEcckfiz, &Decimae firmae el>
bonautroqucmodoconfideraunoodicuncurabfolute bonaRcli- Icnc , nec
muucioneperfonarum variarcntur. *ioforum,
quzfolaexiraunturabobligationcDecimarum.Utra- x Decimaver6,
quzexaniraalibusdebetur, quamque nos fu- «uefententiavideturprobabilti.
pralargcreduximus adPrzdialcm. fcdalii mixtara appellant , j Illud proClericis
fciendum omnin6 eft, Clericorum bona parimododebeturintegreilUEccIeGz,
incujusfitu animaliapa- Juplicisgeneriseflepofle:
AliaenimipGbabenttitulotewporali, lcunt, vdaccubant, lcudormiunt,
quamvisdoroinusalibicon 10, vclPatrimonii, vd Legati, dona- srediiano, vci
rarrimonii , vci i-cgmi, ooua- velfimili. Aliahabenttitulolpirituali.
qualialunt,que ciisEccleGaflicis . Ex hiiergobonispofterioribus
anndebenturDecimB, falcemfic conccdente, feu incerprccan- tecoaluetudine:
&de hisbonisexpIicant DodorescumSuario , U.u.t^. diQum illud Pontificis, c.
4t 4uimii. Htvum tfi, mt Cltriti m Clarim muimat txigant . Senfuieoim efl, ut
infolitum fit, ClericoscxigerelClericiidecimaiexillisrebut, quztitulo
Clerkalihabenc. AddiCt^Suar. Clericosnecetiam tencrifol- tere Decimas ex
acquiGtis ti tulo fpirituali . 6 At veroexbonisjpriorisgenerisDeciroaxdebentur
omnino ; quiaetiamipfi, utdichimeft, debent reciperealiqua Sacramen- ca,
Paftoremque debentfuum recognofccre. Hlcautemeft Ula exceptio, quam innuimus
».?. Parochi enim> &mult6 magis Epifcopi, excipiuntur>lolvcndis
Decimis: quamvisenim Pa- Unde, fiinhyemeinuna, inzdate inalia accubant, &
paf- cunt, dividendzfuntDecimz. X Quid, fitocoannoalibipafcunc, alibiaccubantf
Relp. duaieflefententias. Altera probabilii , quam fequitur S.Th.1.1^.77.4/.}.
icFigundM s.Eccl.FrutfJib.t.c.jjt.ip. . mat, integras Dedmas deberi Ecclefiz,
in cujus utupafcuat . Altera probabilior , quamfequiturSuar.cumCaflrop.
4t4uimitt. i.n.%. ait, cftcintcr illasduasEcdeGasdividenJaj, fedmajorem
partemcfledandamEcclefiz, ubipafcunt. RatioS.Thomzeft ,
quufcetusanimaliumproveniunt cx fruflibus przdiorum, hoc cft, exherbis,
quasanimaliadepafcunt . Ratio Suariielt, quia ooii potefl negari aliquid
confcrread diflos fcetusipfum accubi- tum, quoanimalia requidcuat, & fomno
refefli , veluterum terunt, ,d concipiunt . — fi ' -j^ Digitized by Google II*
4 llludadverte, deciroamproprieprsrJialemtottmdeberiEc- clciwe, inquafiu
funtprardia, utdiaumeft, quia ita rlcfinitur intacrisCanonibus, utvidimusa.io.
atver6 Decimam banc ex factibus animalium , quia de ea nihil expreUedefini tum
invenitur, aliqu Docioresvolunc , de hisdandmneflealiquam pancmei Ec clefiar,
nbidoroinus habiut, recipitqucSacramenu. ItaNavar- rus,
quemcitat&ftropaUw,/".«.*«*.6. aflirroansideflepro- babile, Semperautemrecole,
hxcdiciex vijuris, namcarterumfera- pcr eri t legitiroa Ecclefiarum confuetudo
fervanda . j Adlocumpertinetillaquaeftio, anfcilicet Decimadcferenda
fitadEcclefiam, leuadhorrcumClerici, cui illafolvitur, anfa- tisfiatdebito,
fiillamdesinagro, invinea, intuadamof 6 Refp. nullibiinjurecoromunidefioitur,
dcbere deferri ad domum Clericorum . Quarelumcict, fiinagro, vel vinea des .
JuSuar.i».tf. aliiquefpeaandaumcnlempereftconfuetudo, que
conluctudoeritlcgitima, fideceroannisviguerit; adfirmandam enimconfuetudinemdere,
qusr noneftcontrajus, feu quznoa cftinjure prohibiu, fufltciuntanni derem,
utnotatetiam hlc cumaliisCaftrop./.t.».j. namquandoeflcontrajus, aliquirequj-
runtannos^o. lcdvide Caflrop./r^«i».4. 7 Atveroaddo, nonfuflicere, ft desintuadomo,
feuhorreo tuo, nifiquandoipfe, cuiDecimadebetur, fitin caufa. Expli- co.
Fruftusindecimatos, hoceft, iquibusnoneft extracudeci- rn»,
nonpotesadtuumhorrcuradcferre, nifipriusadmoncisip- fum, cuiDecimam debes, quu
tecus injuria iierct Ecclefiae . Quodfi, monitusfibifurocre, negligat, tunc
lanepotcris illos in tuurn horreum recondere, velinarearelinquere, nec teneris
expeetare; tunccnimDecimaccreditorfibiimputet damnum, fi «juodpatitur.
lucumaliii Bonao diffjtUAt frtcept.tut.njtnit.f. Tra&atus Quintus. 8
TNquiresiccundo, quandonamfuntDecimifolvendac? JL Refp- Dccimam proprie
prardialemdicitur IPontifice, t. tnmhcminiidtDteimisi debcriltatim iruciibus
colleuis. Quarc vindemiaue.g.uva, antcquam cxprimatur, fcparanda cft deci- tna
, quiatuncjam fruflus Vincaceftcoileaus. Idem diciu rcli- quisfrucluum
gcneribus. 9 Advertetamen, exfoetibus animalium tunc Decimam fol-
"vcndamefle, quandofeetusfinematreviverepoteft : fecus, nul-
liusfcreutiliutis eflcnt. Lacverd. cafeus, & butyrum, quia ■ untur,
iolvenda funtin fine colleaio- A tque harccx jure . , fiilia alicubiextct, at
(ueccflu tcmporiseacolliguntur , pis. Lanaitem, quando o Cacterumfervetur l
totiesdiclum cft. io Quseres: fiille, cuiDecimadebeatur, eamime fuotera-
porenonexigat, obligomeillam folverer ti Refp. Saneobligaris, quia ftatim
Decim» (olvidebet (ait -Pontifcx) cVftatimacfruaus colleftifunt, quod debitum
iolo decurfu tenjporis non cxtinguitar . It» Su»r. Azor.Caftrop. Ite.eu.
aliiquecommuniter. Qu6d-ii aliqui Doaores requirunt dcbcre Ki : ii luntcxpliandi,
deberepctiad efficiendum , ut debitor cimarpoflit *xc«mmunkari, rion vcrd ut
ic&lpa cxcufetur . Hincnotantermod6«.7.dixi, nondebercdcbitorcm fruclus in-
decimacpsin domum, vel hofrcum fuum deferre, nifi confen- tientceo, cui
Dccimadcbctur, veleooegligente, modoiM.di- clo, quiaihtim accotlcclifunt, etiam
nullb petcnte, Ecclelise omnijuredcbcntur, &Ecclcfia habet jusin rc , nec
lolum ad rem in illisfruclibuscolleciis,quamvi*incumuloadhuc fint, oecdum
fintteparati, ut fuse Caftrop Ue.eir j>.i. Legite Excobar, de fr— tepto
fehjendidttim*! fea.i.c.\\jtuk.% t. afterentem Caltropalaum, innucntem,
efleprob abile nonteneri, niGpetcnte Parocho, a- liofque citantem. • .ttv An
ixfinft} t: T Nquire$terti6, andebitorDocimxpoflitex frucribus de- X
ducereexpenlas, &Decimam folvereexeo, quod iisde- duQisfupercft. Titiuse.g.
colligitex fuo agroviginti menluras frumenci, proquo frumento expendit arando,
metendo, fru- mentumlerendo, cVprocaeterisneceflariis, expcndit,inquam,
dccemaurcos, quanti valentdccemmenfurste.g. frumenti, de-
betncTitiusduasmenfuras , anunam? ij Relp. oronin6dcbercduas; ficenim
definitPontifex i*f. Cum ntnfit dt Dttimit. Ncigiturdicas, pcr leKcmcivilem , «
peraliquoscontraclus illosdicifruclus.quiluperiunt, ablatisex- penfis;
iieid,inquam,dicas,quUperlege$civiles, cYper con- traclusrcfpicituriucrum,
quodccrte illud cft, quodremanet , deduQisexpenfis: atinmateria Decimarumper
laeros Canones nonrcfpiciturlucrura, fedexprefscrcfpiciuntur ii fruclus, qui
eterranafcuntur; fiveautem multasexpeiilaseffeeeris, fivemo- Idicas, femper id
,quod colllgitur , eft fruflus nafcensi terra ,Deo fcilicctconcurrente,
incujusrecognitionemdebeturDecim»^ 14 Dicescrgo, fie.g. ego femi iavi dcccm
menlurastritici , & in aliquo flcrili annocollcgi.non nifi dccem , adhuc
debco unam ncnfuram, &omlttereexpenUsproillisfauas. Melius ficfuif. ftf ,
finihilfemiiiailcm, naranihildeberem,1 " ' t5 Refp. concedendaraefleomnin6
confcquentiara. N»met. Umillemodicu» fruclusex tcrra, concurrente Deo,
profcCius eft. Qu6dlinihil lemmafles, jamcum nihil habuifieti terra ,
noneltmirum, qu6dtuncdebuiUe*nihil. luFagund. Suarez , Bonac. Leflius, Caflrop.
Lt. s6 Duoadde. Primum, fivecolasagrum perteipium, five perColonum,
liveperPartitarium, fcmperdebeturintegraDe- cima, quatamen intcgraloluta, mhil
ampliili debct Colonus , vel Pirtiurius , quiafecusbiseadcm Decimafolveretur.
17 Secundum, gravitertepeccare, fiexfruUibuseligasdete- riores, &illosdes
proDccimis, quiacumasque boni, acdete- rioresprocreenturexterra, aequcde illis
decimaslolvere tene- ris. Ncigiturprotceligumeliore», <Sc pro Ecclcfia
dctenores , fed ex colleclo , finefraude, cumulo, dabooabde, quoddebes. Ita
Douorescitati . Tepofle fepararc melioresi pcjoribus , Sc pecimamdarede
mclioribus, fancacius ellet Religionis vaide Fgnt ntn folvtntu Dttimtm . t
TNquirrs prim6, quas prenas incurrit , qui Deciroaio uoa X iolvit' Rcfp.
practerpeccaturo mortalc, quodhabet duplicem mali- tiam, (vempc facrilegii , cV
injuftitiae, quiatollitur iDei Mmi- flrisid, quod iptisdebeturin recognitionem
Dei Creatoris om- nium; prsetcrid pcccaturo, inquara, incurritexcommunicatio-
ncmnonquidemlatzfcntentiac, fedferendx, idcft, poftquim monitusquisreddere,
nonreddit. Quodhaccfit excommunica- tioferenda, nonveroUta, apcrtccclli»iturcx
Trid.//jf.aj.r.i». dtrtf. fHui Deeinuu , inquit, tutt fnhtrahitnt) *tu
imptdiunt , tx- eemmunaentnr , ntc ab heetrimine , nifi fltn» rtjhiutient
fttfuntn , nkfelvantur. ldcm dicitur ine.fi*t.nmui 16.4.I. 2 Nouautcm fiagula
Tridcntini verba . Prim6, illud {fubtrs- hnntt nmt imp tdinnt : ) nonfo|umenim,quinonreddicDecimas,
fedetiamqui impedimentuiu affert, ne reddantur , in eafdcra ptrnas incidit. 3
Notalecund6illud ( txcemmunittmur : ) ciim enim (it modui iroperativus,
denotatexcommunicationcmfercnd»m, utdicitar intracl.deexcommunicatione. Atque biccorriye,
quod oeo- doseTypographusfcripfitinCaflrop. dt Dttimii f .14. ».1 . ubi fic
impreflit (qnintn ftlvnntintejrtideeimni, txcemmunientitni /•»- iieinntur:)
corrige; inquam , {fuiiitiantm. ) 4 Notaterti6 (nifi pltn* rtflii:<ti<mt
: ) nam non excufatur ab cxcommunicatione, fipartcmquisrcddiderit, totam enim,
a integram lolvere debet . Lege Leandr. diDecimiiy difp.i ?«.tj. Excipio,
nififort^ parsnon redditafit um modica, utproptcr Kcneralemparvilatcmmaterix,
parum, quod dccti, pronihilo reputetur. 5 Nouquart6 fsjM *l>f>lv*tur :)
idcnimintclli^itur, ficft in crimine. Poflctenim evinirc, utquisfueritpotexis
reddereDe- cimas, unie exconmunicationnncontraxerit, tednunc fitim- potens,
&ab(olutionempet»t. Dicoigiturcum Leandro U. gu. 38. cVSanch./.a./«M.r.ao.«.iQ.
tuncpolle abfolvi , quia non c.t ' in criminetinuncimrotenseit. Addit
Caltrop./.r. ut is, priut- quamabfolvatur, dcbetjurare, fefoluturum, cumpollic.
6 PcenalecundarftpriratioEccleliaJJicss lcpulturse, utnotat cum aliis Lcand .
t.c g. <o. 7 PcenatrrtUeit excommuaicttio Uu, noutamen Papz re- fervau,
contra Religiofos perfuadciites populo, nc Dccimas folvant, vel
ilUsiplasuiurpantcs,ccc2tera limiJU tcnuntescir- *calolutionero Decimarum,
utclare pronuncutur in Cltmtntin», lAiDteimiiy c> mCltm.Cupunttt t dipmnit.
LcgC Tolet. 1.6. ctp lO.nnm.J. 8 Pcenaquarueftexcommunicatioin BulU Ccaac*
&quidem lata, dc Pontificirefervatacontra exigentes, ufurpantes, occu-
pantes, fequeftraiitesDecimas, Sc ad idanxilium prsell&ntes ,
utfuscbabetSuar.Toler. aliiqueioexplicaitionr Bullae Ccenae. 9 Haec depcenis.
Ubi inlurgit illaquzftio, qux non rardoo currereiblet. MagiftratusfaecuUres,
qoando eft (lerilitaiin ci- viutc, cogunt Ecclefiafticos, utvendanc frumentum,
quod ez Decimiscollegerunt, veletUm exluis agris, immo aliquando vi,
quamvisjuftopretiodato, velpromiflo,abiliis»ufcruiit , vcl incurrunt?' 10 Rctp.
veTbisCaftrop»UiW.i4-».4- Dittndnmtfi , SsiCa«« Mnfifhttui txttmmunitttitnt
littri t» ttitm [tgniffrtliotttm , nifi print itntrvrrint nteigitnti fnivtnirt
muStritntt Jnduit Eccit/Zt- fliei". guint dum Ult ntttiftni ntn ifl , ntn
htitnt SUiiflrtuus *n- Htritnttm frmdui brne/icitrum , vel CUrutrum ufurftndi .
jtt Ju~ diti Etelefitflic» »rj/i(«tfr , nt ptfulut ptrett, ftttrwu ilU htn* ,
<rut Clrricn ntctftri* ncn funt ( gntnm ipfi cirti tUt fuU vindtrtj in
[eguejhe fentrt: & ftver Itx RegU^ & Mntitntt pefrn dtil*m legim. Hacc
CailropaJaus . • "1 C A, Digitized by Google De Quinto Ecclefiae
Praecepto. "7 Di Primiriis, & Mmkm 1 ^^CcafioneDeeimarura,loquimurbreviterdePrirro*tiis.
In- \J quiresergopriind, quidfinl? Secundd. cujus juris fint PrimRefp.
adprimum. Olimiuveteri lege. Bxtd.i$. &mlH>i , przcepturoerat*
utuniverlafrugum initia, quzgigmt humus , Dominoreponarentur. Diftinguuntur
autem Pnmitiz a Deci- mis.nduobu,. ^^"^«^^^yZl^ veroluntipupnmifrucrus.
PrztereiDecimalolvitur inlullen- tationemMiniilrorumDei, &in
recognitionemfupremidoroinii innosejus fubditos. Primitiz autem offeruntur Deo,
e,u(quc MiniftrisingratiarumaQionemprobeneficiis receptis. & mre-
cognitiooeroDei, quoautloreprovenituobis quidquid i ternc frutlibus accipimus.
1 Refp. adfecundum. Quamvisinlegenovar^/r LfRAKV. df Dteimit, &*J*itd(it
prseceptum Ecclefiafticum (non enira apparetcfledivinum, necnaturale:
namrecognitioniDei, gra- . tiarumattioni, &fuflenutioniMiniftrorumEcclefiz,
Utis,fu- pcrcuefitper ipfasDecinus, velper aliasvUs. ) quamvis, in- quam,
adfithoc przceptum; umenreci* notant Leffius, 1*.*. ornamentjs,
fiveproGmilibus. Differt i Decimis , vel primitiis, quialatiuipatet, quimillae;
cumorterriex omnibus boni», oec iolum ex terrz IruQibus , aliquid pollit . 7
Siergoquzramusquidjurisdeillis, diconullumextarepre- ceptuminjuredchis,
utoountDodorescumSuario, t.l. de&e- lif'jT.z.l.i^.$jt.i. Quare,
fituobligerise.g. aliquid ferre, quiaid vovilti. velquUadaliquidoffcrendum tuus
Pater teftamento tcobligavit» hoc debitum/ion ell ex vi przccpti obliga- tionis
, fed ex vi voti , vel teflamenti . 8 Hlcautemduzquzitiones funt diflblvendz.
Primaeft, an falteminaliquocafuutobligatioapud Fideles aliquid offerendi , feudonandiMiniftrisEccleuz,
fifortehi indigeant, vel debeat reparariEcclefizfabrica, nechabeaturunde.
Adquam ficrefle rei'pondetCiftrop./.f.?*n.i 7. Si Fidttti P*rtthi*ui Primitimi,
vtt Dteima, ftivuut fugUitutti ad Partchi preprti , & Efifctpi ( adda &
Mtniftrerum Eeettfia ) fuftemtatitium ; M« ttntntur OhUtieatl ultas faerrt,
fmimifft J»r* ntmttueutur amflurts dtsuuitmts fattrt , tm*mt*it *** futfciintis
juduantmrmd dtiitam Mmifirerum fufttn- latitntm. §Wft)i jiDtcimainhtntfici*
fimftiti* dhiif* (nnt, *ut *- Itisufdmimffikatay tujustamf* dtficu ctn[ru»
fuftcntatio Efifttfa , Vicatitt tUU Btntfitiars»t nenttnintur ip/i Fidetei
fuffltrt , ftdaiiun- de frtviitri dthn . Hzc Caftropalaus. 9 Quzres. Quid,
CParochiani lint adeo pauperes, ut non afa ? 10 ,i*b.(>.n.\i. &
Arorj#.i.*.7.r.}8.f.}. inoraniferi regioneil-
ludcflclegLtimaconfuetudineabrogatum, nam. cumfit roerum Ecclefiafticum ,
potuitcontrariaconfuetudineaboleri. 4 Dixiumen (/*".)
Naraaudioinaliquaregioneadhucdura- re. Advertit/.f. Azor. quodubilex hzcexut, oon
(olvuntur Primitiz, nifiiClericiipeUntur. Adderemego, fittiiseftcon-
fuctudopetendi. Adverti itcra poteft cum Caftropalao, dt Dtd- misf.60.
eamquantinrem , vcl qualitatera , & eo in loco, vel coin tempore Primitias
dooari, quz ipfamet confuetudo in ea reeionefoletufurpare. Advertitdenique
Vega, iu rtfftnfuuihut rtfuum BtuMnitufium, alicubi Primitias folvi loco
Decimarum : quaretuncobligatioeritilUslolvendi, quzeft Iblveodidecimas. t
Quzres, ubiPrimitizfolviconfueverunt, inqua te folvi debeant? - ■ «... Rcfp. in
jure nullam efle quantiutem Primitiarum relinquiturenimarbitrioofferentium, ut
dePrimitiisHebrzorum, ad quarum imi__ libus, &referturi»l>«rJ«».3.*.i.
cu/ushzc funt ria, inquit, uutu d.Jrugihu, tftr.busu Htir»,, mm trtmu ffttmls
rdifZuut, ftdtftrtsuimm uthitri, Wiffa. Trmutttnt» valcant Decimas, ftcnutionea
) Refp. cumeodemCaftropalao: tunc Epifcopumdebereuti re- mediistraditis
iTridentino, ftff.\tJ.J.&iMrtftrm.&ftff.x\je. ydecMdem, ideft,
trinsferendo Ecclelialticos alios redditus ad hasnccefliutes,
atquehisapplicando, &fimilia: quzremedia, fiadhucfuf&cientianonfint,
recurrendumeritad Summi Pontifi- ds providentiam . 10 SecundadinScultaseft,
anexaliqua coofuetudiDe, (altem immemorabili , poflitfieri, ut has Oblationes ,
dcquibus loqui- mur, obligentur fub moruliFideles exhibcre?
AdquamrefpondetSotus, i.i.dtjufi.u.^jMrt.i. nonpofle: quia
conluetudohzcaliquidriftcrcndiiiiipfopTiiKinio fuit, &debuit
fuiflelpontanea, &libera, ergoab(queullaobligationc,ergone- qua
i«rcontinuationem potcft nalci de illa obligatio, quia nun-
quamadfuitinFtdelibusammus, fc obligandi : continuau enim fuitillaprima,
quznonfuit cumobligatione. S.Hieronymus RelpondetauteroSuar. U.l.**Mf.tju4m.i.
pofle, quam Suarii ndanturaFide- fententiamcommuoemDociorum, Leflii. Fagund.
aliorumque 1 verba. tnmi- efle, teftatur Caftropal. ttcxit. quiar. *d
Aptfltlicmm dt SimtmiM Pontifexfic pronunciat. Pruvmm txuSitutm fitri
frthihtmus, & 7u,"»c'c,'p't'mHs Hte^ttrum, ntu Uft frurftam, Jid
mrhUru Uagitirt- 'J mmi fimimum , uuMdrMj^mMm fmrttm tUhtut »« f* rmmitUiBmm,
qutd tsi, Sattrdttihtu: **i Ohlatitiui C TNquires fecundi de ObUtionibas. 1
Relpondeo. Oblatio, utdeilla hic (ermoncm habeamus, 1 Rclpondeo. Oblatio,
utdeilla hic lermoncm naoeimus, fitu ttnfuttudmti frattfimmt thftrvari.
Siigitur ( dicunt hi Dp- flores) pizconfuetiulines(unt oblervandz, crgoeft
obfcrvanda illaconfuetudodeOblatione» quzUltem perimmemorabiietem-
puseftcontinuata. 11 Sed certinoovideo, ficuti nec videtCaftropXr.»^. convin-
centem eflc hunc textum . nam Pontifex explicat obfervandas effe
quidemconfuetudinespias; fedeomodo, quofuntintroductz , ut non immutcntur, nec
varientur. Quare fifunt introduflz cumliberute, cum liberuteerunt obfervattdz.
Eritergo, in- quitCaftropaUus, fententuobligansfolumpropter Timh. da Pratmt.
Mttttf. H 4 PA. Digitizex} by Google I nS PARERGON ADQUINTUM ECCLESI^
PRjECEPTUM. DlSPVTATlO VNICA De Immunitate cujufdam Monafterii a quadam
Gabella. CAPUT PRIMUM. frtfmtui ftatmi amtftUait. |(tiuiLaicus non multarum
ovium dorninuirequirit ab Abbate , fru Procuracorecuiu(<Um Monaltcni ,haben-
tisovium gregrm , palcentrum in fuis propnis Mona- fterii prxdiis; Titius,
inquamrcquirit, utisProcu- ratoradmittat paucasillasoves intra Monalterii gre-
cem ea condttione , feu paclo , ut pro compent atione pafcuorum , Titiusdet»
feu vendatMonauerioomnemlrudlum lactis, quieo annohabcbitur exfuisovbiuif nam
partus earundem fibi idetn Titiusacquiret. BreviterTitius,
&Monafteriumeiu(modicoo- traQumineunt, uthocdetpafcuapro frudibus lafiis.
hoceft , calco, butyro, recofia, quimvoeant; illever6det diUusladlis
frucluspropafcuii. Quoniamveroiniisloeisimpofitum eitveciigal (quamvulgd ,
*abrllamappellamui)fuperladislruflibus; ided vriligaliumpu-
bliciQusEftoresilludexigereaprarfitislaclisfrudlibus, Monafte-
rioiTitioconceflii, intetvdunt; iTitio .inquam , Lairo. Nam
ImmuniutemEcclefiallicamMonaftcriiCc oeqiuquam Isrdi , fibi C A P U T IL
.Jtntim *»*nt GtbttUrii , 6 i tr*dUHt U3it FrnaihntCabtllam txternutanti A
Ntequamiddecernatur, recolcndumeftbreviter.qualilnam, J\ cVquanuCthujulmodilmmumtasEcclefuft.corumi
vech- paliumfolutione/ Ceruetiimeft, & explorata Theologorom ,
Canoniftarnm, & juriscivilis Peritorum iententia , quam nemo
exCatholicisaudetimpugnare, bonaEcelefiatliea, immun.a,&
cmnindlmeraefleabouer.bus, (ciigabell.s.mpofit.* perCommu- niutes, velPrincipei
quolcunque Laicos. Ita deho.tum eft in Ctme.Latermntnfi fub Altx. III. f.ls.l
9- fki tnatt.lll. f.*6. & habc- turC Ntmmimnt, &C.Advtrfut.
Dtimmum.Ecci.&c.\.&\. ttd. titini Et cjm*mau*mdtctnfibmiin6.&
inCltm.unicad* Imnmnit. Xc'el. QuzSanflionwinrwvatiefueruntpcTSacrumCooc. Trid.
feff.i * jA.dtrtf. RoraaniqiPomincesnuotann.s in Bulla Crnc Do-
^mihuiufrfTodioneraunponentesEcclefiafticis, cVabi.ldem exi-
«critesexcommuntcatwnelataEfententiiSummoeidemPontihci rHervalapercutitrnt.
Scdaliis multisomiflis, proderithic pro- •oonercCanonis vcrba"»
fr*dia»r<juam*m*mdt ctnfibui in 6. ^"^f inquit )
EttUfi*fiu*t,utfcef.n*, & mim fttum jmrt humaa* , nninim* divtn* * S
icul*rium fer[»na. rum tx*at*»ibut funt immuan. ContonatPiusV. quieximitomnesEcclcfiafticos,Monallcria,
eorumqucAGROS, ET BONAabomnibusEabellis, impolitio- Xs, &c. HancPiiV.
Conmtutiooemhibes.ro promptuipud ^Hifin roeraonamrevocatis, aflero,
proprxdiclis fruclibus la- flis, nullomodopollcGabellamcxigi Prubatur id
priraohocefficaci arguracnto. Orn nes ^clet«nici , ta: ade6 prcdicium
Monaftcnum.lunt nnmunesa loiutiooegaucl- lar^um in/uis ^^^^^SSt^V^. larum n
tu.s quibuicumq uonis.o. icrai,»» v. r-- conftat;led predicii laclis
fruflus.dequibus nofter e Hcrmo acqu,- fiti ex prctio, feu conluroptione , quam
Tjtit ovcsfaciunt de Mona- , icu coniumpnuuc , - "~'T ~ — flerii pafcuis,
lunt in ejuldem Monafteru bonis ,ergo ndia-s
frud.buseftimmuneirolut.oneg.bella:, crgo.nexcom.
,nt.nicationcmilleincurret,quiexiis.llam«.gerep«furopler:t. Major bujus
argumcnti cft cvidenscx ilhs verbis ciutis in p«- cedenlecapite Pi.V. (
Etcltfi*fiic* *r/~«, & *U *f*r*>», <? XONA) &exalm«tirfr»ditlis.
„ « . Minoreft certiflirruex viipfiuscontraaui mterMonafterium , concedensTitio
palcuorum commodiutem, c3f.Titium dantem frucluslaclisMonafterio.
Confequentiaigitur eftmamfeita. Quamvis autemhlcnon Ct
rigorose.&propridemptionis, cc vf- diiioriis contraflus ;eft
nihilominuspcrKquipollcntiam Jfiquidem intcrceduntpafcuaprctioseftimabilia,
atq;adeOintervcnitpecu- niaxquivalentencc rcs.qux venditur.nempc lacj.s frudus
. In ri- gore autem eft contradus commuutionii , (eu contradus innomi-
natu$,quemappellarcconfuevimus,iXJ,ut£>£S:quiquidemquo- ad
translationemdominiicundemparitetteclum, penndeacpant rigorofa venditio; fcilicet.ut
res.quae ementi traditur.tranfrat om- nind.&inomnirigoreindominium
recipientis:. LM*tmr*lttS.i* tr*[cr.& fafttn Jnrit Cenfulti , &
Thteltgi i* c*ntr*dtbn> iumtminaitt . EaTbeologis inftar omnium hic fit dc
Lugo , t.i.i*juft. i.iz.nm.6. bjha exem Ai inmemin*t»tctntr*Bmt frrtinrt frimi
. $u*ni* i*t MHj mt Uhentim '** -viu** , mmti tft: D* , ut Fmtuu. Stcmmii .
§>u*n*U Uhwmtt mttthi i*t B<rvn , auti */l . FmtU, ut Dtt. Ttrtu .
§>u*mi* imt Btvtt, mt itt tmi vmmms , *m*i tft I D* , ut Dtt . Quurio , sln*ni»
l*her*t im rjm viava , ut iffi ti doctut uittftum *r- ttm , auoiefi: F*ei»% mt
Fmtiat. Etquidemcontraduiin cafunoitroell ifte tertiui, dat enim MonaAerium
pafcua, utTitiusdetlaclii fnictui. Probatur fecuodi noitra aflertioec
definitnnedominii. Dtmi- nmmiH ;u> ! idcll, t Jcultas,icu potdrai ) fttftde
itfftntniiie rtcir- foral i , nifi Itjt fr*bib*Mtmr . Bir.iB i.S > tmit
C.ituceturrtni* ftffif CU jurisperitiscdmuniterMol.i }
^«f'«^.r>;>r*ruTheologispaflim . aeLugoautem/.i.i«/M/f.4.a.i(.}.fic(liclamde6rjitionemdeclant
. Demiaium *ftt*J* jut inrit ut rmtitnl iftimt ftft Dtmtnut ii[f»mtrt i* r* im
nutslibtt mfmt. Jam ex hac dominii defcriptione Ce aflertio noftra probatur.
Mo- naftcrium habet pcrfcdum dominium illorum fruituu ladis , quos habet
aquifitos fuorum pafcuorum pretiorergo eft eorum perfc£lui Dominus^ergo illi
(unt res,ck bona Monallerii. Subfumo:fed fuper rcbui,& bonis Monafterii
nullum imponi vecligal potcft, ergo&c. Quamvisenimluper lade, quodnondum
exiftuextra pndi- flaiovesnutriusEcclefiatpafcuis, Monaftcrium habeatdum * at
rem. umenpoftquamemiingitur, cVexiftit extra ,\U m mas,
acquiritMonafleriumluperiJlo juiinre, urpotelcfti- ._ Jnb pafcuisperilUi
oveidctoniisacquifitum . H.b- pariu- temnonineptamadhuacdilcurfum comprobajtd
um . S>egoDo- minus mear (crvx gravidae donarem , feu pretio venderem Petrp,
nonquidemfervamipfam, ledfuturam ejus prolera, lan^ftatim
icfostosabuteroexiftentis fcrveexcluderetur , tranfiret in
folutumdominiumPetri. luergoin cifunoftro, & confcquei- ter, quiiliquodinteoditContriditaoslacliifrudui,
contn Et- cleftzdominium inteodit. Probator tertio , ex notabili
dodrinadeciConis Rotcapud Af- ciniurnTamburin.i*_w« Abbtum _ Jec .1 04. /**
MtrUn* ».4. Btn* : mquit) ium Eteicfi*tr*4untur e* iff* iximmntmr *i «/», (5*
f*fift*tc LAJCOHUM , &*x[f*timli jmr* ft*h itmtattCHS.1- STl DOMINI
ttaftitmuntur, ntt fir mtt*fb*r*m, ftd feremmmi- i*m frtfrutmtim, it*mt txlt
itmiminm fufrr hit honit EccltJUrum fit fnximi , & immciimti im CHRISTO
DOMISO , iiliqm* iit*- tmr ntetuifitumtane\u*m prmtifmliitmin*, mt fer
Inntcentiim in t. emtm fmftr n.\.i* tmufit f«;f &frtf. fj in e. Vermm
n.i.d* ftre cimf. Af~ fliS.iec. J6.«».i > . s u*r .4 ,i Rigtm An;IU I: » 4 c
. 1 7 .n. 9. & c. r . .1, . j. (T T^e.ZX.nnm.$.C»mit*!r.-f/.m*r.l.i.e.JO.Utiid
frebnartm. Vmit fi CHH.ISTVS DOMINi:S nnntno immunit fnit * tnbntis ftr SS.ftt-
trtt*llt%*t»l nSmmri», l.e r.j.n.r . cenfcctutni efi , ut tcn» FcclejUrum, */u*
fubfnatimm ii*t»% & fr»xim*d*mia» CHRIST/ DOMISl *b emmbui trihutii fiat
immani*. Etptu!6poft. Sib»** P*trtm*ni*lt* Cltriiorum , funt immuni**h iniribnt
Uic*libui *h irfnitntem ittnitru feri»a*inflmit tmmamitmnm imtff*b*n*% remt
ftrf»n*Cl*rici, ftr fetfeanmiiti fenftfltne, & ferf*aiexcm. ftm,
nifittUmilliut beam txtmftm fint , ut mitmat Abhm, Dttint , Ftlinnt,
&alitC*a*K,fl*c*mmunvtr iat.EccltfitS.MmrU, &tnt.
nntiaEcettfinramiit*an.B*UaiinUx.iiEfi[e.&Cltr. Snrnr. niiu
rtftrtnii.ttb.A;s.7 ftnu. mulei nngii iitm erit in b*mi Ec- elefUrum: tumnutm
ftrfei ui [uat EccltfUftita , &iniivinnmealtam ftr [**ritn*mtmr, tmmijui*
ataCltrictrkm , nai Chrifti fnmaUtum agunt, [ti iffint CtibXISTI DOMIS,
fttrmunium [nnt . HaCtenusRou. SiigiturprxdicJifruClusfuntresEcclefie»
queadroreslunt, &boiiaChriltiI3ornini, quis Um erit, quiabiilis vecligalia
cxtorquere non dubitabit ? Neq; oppoaas , hanc exemptionem Clericoru m efte
Jeboni s Ec- clcfix lbium immobilibus,quia hcc vox ( B»na ) vidcturuntummo-
d6fignincare retimmobiles,nonautem mobilei, qualesfuntejuf- modi frudiuslaftis
; neid opporui , inquam , quia lignate mod6 au- divimusSummum Pontificem lic
proounciantem : EecUfinfiie* per. f*n* , & rei iffarum , f>r. *b
txactieaibut fuularibni fnnt immnntt . Atlubvoce (Bitt) roobiliaetiaminvolvi,
neraotapie.is inficie- tor. Adds, quc moddetiamlegimus. Bona Patrimoni^lia
Clericoruinluntomnino immuniaib one- ribuslaicorumobdigniutcmperlonarum,
quiadignitas pcrfonx intiuitlmmuniuteminbona; illaenimadhferent pcrtonaeCleri-
ci. Nccpcrlonadicipotellpleni, &perfedeexempu,niii ctiim ipfiusboniexempta
lint. Atquiumbona immobilia, quimmobilii adhxrent perfonaf Clenci,
ergodigniusipfiuspcrlonjetaminimmobilii.quimmo- etinfluerc... Et protedd
ridendui eflct ,qui verofrumen- rti.i , , t.l.t*)ujt. m.li.nm.o. oiua
cxcuipuuiicin ucuci iunucrc . r.i proiecio ridei brcvitcr explicat . amrtturet,
prxdium Clerici c.g.eflc exemptu.11, nun .Digitized by Google Dc Qyinto
Ecclefiae Przcepto. tum, «modeoUigitarexpncdio: quidenimnoubilUemolumen- tific
rt-dundarecinClericum ' ldemeflet in ,ure annuiredditus , fijusefletexemptum,
fedobooxiavettigalibusefletanntupenfio. Addedenique,
niroUinepteexcludianominebonorum prrdicla mobilia. (aitBarbofa im variu V.
benm) fimfUtitir vinUntmahilU, [imtvtntU, maminm dtbittrum , jma, &
aaitnti. L.Bintrum*.9.fi»tLJLtiafptllaii«nt i}. H.dtvtrb.fitnif. L. SiU- tat
Xo.Ll.t\.adTrih.L.UeminC.amalix^tntriGltf.Ut. Printrfi i". \0.\tkfynif.
AhkmiCtnfitAl. Vidttur Mk\ Probaturquarc6, aflertionoftraex dotlri na,
p.XJr.i.rtf.XQ. imm^J.i.d»bl.[ta.li. Netaniitm tll ( ait DiaiU ) Ctttntt , ftn
affiaatttei fraiUrum tteUfUftietrmm ntn ttntri fttvtrt hMw, vutti diBam
(delfio- K,\ muU auamdt dicli GahtUui laxanl, & fntiant iiBam %«- btllam,
frmBmi ntn tft ftfmratmi m ftU Ecelefimfiiet immnni a tm- btlU : trft &t.
Et idtt Cnrtmt dt Graffti dt ifiBib. Cliricaiui ifillu J. « 9. fie aferit : tm
fmBi etntinginlU U hme nrbt famtrmi fuit deeifum frt emfttrihui fruHmim
ftndtntmm cujufiam vrri- iarii Rttititnii Mrliitnfii itntra Gnbthttti , mui
frutndtbtnt jm ttbtUa ah iffii tmfttrihut: & hte , fmm frmgmt mtm trmmt
frfmrnti a fitl rtmftn vtnduunii. HaDenui Diana. Ex qua doctrtnaGc m rem
noflram argui- mus. ConducloresUici przdiorum, & arborum Ecclcfiaftica-
ruranondebentgabeUamex frudibus, qui pendent in arbore ,
SuiaillifuntindominioEcclefi*, cujui iunt lplsearborcs : qaan- oautem lepanntur
ab arbore, &afportancur, ideo gabclUm debenc »quia tunc iam tranCcrunt in
dominium conduclorum Lai- corum, qui cosemerunt, ergoecontraincafu noftro
quandolac nondum eft expreflum ab ovium uberibus , quod sequiparacur tunc
frufhbasab arborependeotibtts, quU tunc eft in dominio Titii Laici, ejus ■empe,
cujus iuncoves, debet eflie gabellz obno- xium, Giropofituraforteficaliquod
oousovibus ladefcentibus . Atver6quandolaej»meftemunCtum, atqueeftextraovium
ube-, ra, qutfifruciusextraclusabarbore, quUeflindomioioEceleGae vigoreprxfaticontraclus,
Dt, mt Dtt, fubjetlumeile vefligali nullomodopoteft. ... , ., „ Probaturquinto:
Fac, impoGtum efle trtbutum fuper pifcibut ex.gr. quospilcatoresluUreribus,
& inftrumentisexpifcantar : aliquisver6EccleG*rticusem*t futnerifolet)
iaclum retis, da- toprctio, dequottClaGtconventio, veldaualiquare, e.g. am-
phoravini, qui eft Contraaus , D», mt fmcUi. fextrahantur au- leirtmultipifces.
ProfeflAhiomneserunt era» EccleGaftici , qui pretium, velvini amphoram
contulit. Namquamvis, dum in marinaubant, nonfucrintinulliusdominio,
extradiumen in- ciduntindominiumillius, quiemerat. Quare, fipiicatorprofe
extnxiflet, veflisulfolvereexillUdeberet: nuoc ver6,quiapro
Clericoexemptoextraxit, nibilClericasdcbet. Similequidcon- tingit incafu
ooftro. SiTitius Laicus nonconvenifletcum Mona- fteriopercontraclum, Dt, miDu,
eflenc fruttuslatlU praedidi iubiedti utiqueimpofitooneri: naocvcro, cum
fintEcclcfise ,ni- Probltu^eniqae evidenter rxtiooe dutla i pofleffionis
benefi- cio. Monafteriumpermultosanoos in pofleflionem Immuniutis abhoc
onereexiftit, illaroenim prxtenlam gabellam nunquam perfolvit,
utipfimetExaCloresteltantur, feutatentur. Qua ra 119 ea, quamipfeextgitat.
Ipfeenim loouiturde partefruairam , quifuntindominio laici Partiurii .
Noftraautem quzftioeft de partefruttuum, quifunc inin dominio Ecclefiz. Efto
igitur , quod noflcr Titius debeat gabellam ex fuis agnis , hardis ovi-
impofitum fone Gt°. At quaratione Td eimSl adfruQus^clis"
quiceduntinportionemMonafterii? Monxfterium enim, ckTi- tiuscelebrantveluticontraaum
Socieutis. Titiuscontribuit o- ves, Monafleriumcontribuitpafcua, eaconventione,
&paclo, utfrutlusexlaclefintMonafterii , fruauspartuumGntTitii.
Qu6dauteminhujufmodicontraaibus Socieutis animalium ,
ut&inaliisSocietatibus; debeaturvecligal abEccleGa, pro fua parte,
nullusunquamdixit, nullus fomniavit. SecundaoppoGtio.
Salteroexaliocapiteprsrdiai frudusveai- gjleselTedebent,
quianimirumMonafteriuminhoc contrahendi modovidetureflenegotiator; Clericiautem
negotUntesex vul- gatUjuribus de Cierko negotiatore , debentex negotiatiooe ga-
belUm. Refp. nireisfalfumeile, hic intenrenire negotiationem I Sa-
crisCanonibusinCerdiaam. Etenim, quodagit Monafteriuroin hoccontractriinitocum
Titio, nihilaliudeft, nifi veadere, teu darepafcua, uti^ipiatpretiuminfruclibuslaclis.
Venderene , icudiftrahererem fuam, utremsequivalentemrecipUtieftmer-
caturamfacere/ ergoClericus, ficommutct fuum bovem cum equoUici, negotiationem
exercet? Ideroque fi irumentum cx iuisagriscoUecfumdiftrahat >
utaccipiatvinum, roercator eft / Profcu6haccoppofitioneutiquam ficretabeo, qui
velprimis la- biisattigerit licros de hac re vulgatosCanones, praElertim C.
Steundmm mfiitut», nt Clrriei, vtl limnchi , iy tjui Glcffmm : & ittm
DtBtrti fnffim : Molinam tem.x .dijnjl.tr.i.dij} J^-l. Altcr. ttm.l.dtetufJifr.l9.lib.t.ctp.6Jub.J,
MiXUm dtjurifd.f.*. c*fu%. nmm.9.& 10. Barbof. ttm.».dt CilLinjnt
CanJib.\Jit.M> taf.i.nu.1. Milderfar.xJijuftjrma.s raf.tJ^. &
fexcentosaliosThcologos, cVCanonilUs. , Qu6d GMonafterium hos laciisfruclus
velit profuoufu, vel fuo- rumopcrariorumconfumere, ncumbraquidem apparcbit
ncgo- tUtionis. Imro6fivelite9*vendere, cVreipla venderet, nccid
laperetvetiaroullamnegotUtionem, ut ex tequcotibus lucecU- C A P U T IIL /
vtndint ftadi&tt frniim, m mm tfftt. O I ejufroodifrudlus emeree, pure ut
venderet. O cerce negotiationem exerceret, Clericis vetium; definicio 1
negotiationis vetiue eft emerequid, ut immuutum, lucri ' igiturab
ejufmodipoflcftlone Monatlerium deturbare fine fa vcndat, uia,
nedicam.finelacrilegio ,audebit? Confirmatur, quia qu:nseft, 1
lineaurerripoflefliopoteft, quamquis habec legitimeacqui- poceftidpci
aoemineauferri pofle! iitam (qualemfinedubitacioneMonaflcriumhabecJ nifiluceme-
ridUnaclariuscooftec, iUegicimam ilUmefle, uceflcommunis , & ceru doQrina
Doclorum apud Sanch. l.iJn decaU.}ji.i.& t.+.e. 40.11.8. Caftrop.r.i Jr.i
Jiff.% ^.*ji.i i . de Lugo , dtjuftj. 1 .ditf. 1 6. ».106.
clcpaflimapudiurifperitos, ergo nonpoterunc Exa&ores vedigaliuro,
necquilibec Judex Monafterium depellereab hac JmmuniucispofleflioneGne evidenci
nullaexcogicari profed6 poceft • PRimaoppofitio. ProbabiliseicfententU.
quodColonus Par- tiuriusClericiproportione luorumiruuuura tcncitur iolve- re
gabelUro , ut docent viginti Doclores , quos Uudat Menochius, di
Arbitrmriitcmf.xot. mm».}6. erg o pari modo , finon Monafte- rium ,
certeTitiusUlam debebit , qui eft Coloous Parciurius Mo- nafterii . Refp.prim6.
Sedeftprobabiliffimaopinio, qu6d diflusParti- truftuum lliisn
folverenooadftrin- I, proportionciuuruiu nuuuuw nmmm uuuuiiriD- rwmmuir mae 1 ,
ucdocencfexdecim Doflores, quoslaudac, &ipfeidem aftri, vitrt fm» caula,
vendacur. C Vervinit U. d$.&aM. LeffJHr.xJtjma. tafJ.lJmn.ljuim.S. Duardus
im BmlUm Ctema lib.z.ean.i i^m.S.nmm. 14. & (tmutntibui.
RKCiUtttm.t.fraxiirtftLllJ. SpereUuS dieif. 94ji»m.l & fta. Diana mnltn
aiUt rtfmnt fart.li. traaatm 6. rr/W.41. AtquiaMonaftcriumnonemic hos ladi
isfruflus , utluc/icau- 1 fedne (uorum palcuorumjaduram paciatur, confe» uc
dicamus, raercaturam nulUm facere. Stc autem idperconvincentemargumentationcmconrirmari
. Is , qui - nonemit, utvendac, & quzttum faciat, negotiator non eft t fed
Mooailerium nonintendit quacftumullnm, ted foliim curac recuperarcpreti teft,
ergotxc. Qu6dfideindeexhislactis iruclibus, quospropter prardic
necelliatemcmit, aliquamparcemvendat, quxforccilli fuper- eftexluo,
&famulorumfuorumufu, peraccidens, &nuUorno- do mercacuram impornc Imrnd
aflero , ametfi Monafterium om- nesUaufruaus, quotquotexfuUpafcuisrecipit,
venderec, ne- gotUtioneroexercereexUcrisTexcibus, & Doctoribus minime
dicerecur, quiafemperconftabic, nonemere, utlucricauCiven- dat,
fedutluapafcuanon amitut. Eccc C Jic undum mftitutant Mtnachi, vtl CUriti. Snb
UtirmiuatUnt mmmtmtmatitfrthibtmui, nt Mtnmchi, vtlCU- riei camfm tmcri
ntgititntur., Ateftnecauialucri negotUri, curare, utnon pereant pafcua
FundiEcdeflaftici/ AddeGloflamiiii. V.cmnfa Imcri. Stdcmmfm (ait) mtttfuatit
ftfnmt. Innocentiiuuutem^». U frimcifit v.Ucmm, fic habetcU- riffime. hat
nerttuuitnu limitatm , ntfi | r i.e.n.*6. ftitemalii plurcs, AfcaniusTam- _ 1, nuuu,
DUnahoc cicaas, f.i.tr.i.rtf.19. deLufo, da
i«fl^».iJ<i/>.}6j».i07.Delbene, iifarUmtmtiidmb.loj-ia.iS. Cum
ergoucraque opinio fic probabilU , pnevalebit noftra, quia pro nobisadditur
conunuaupoflefiio, utitem Uvor EcclefUc, qua: iemper prseferendaeft . Sed
refpftndeo fecund6 . Nam non indigemus nos predicla Me-
oochiidoclrinapronoftradilpuutione, quasdl longc diverU *b • dt Fraerft. tceUf.
LegeiUos SedpigetcumuUre Docloretin Fagnanum, Udiamme. ftcnndmmU, Probacur
fecund6 ex quotidianis exemplis. r4am fi Clericus horreamfuumlocaretPetroe.gr.
mercatori, qui locationis pre- tiumfolveretinfrumento, quodprovidu, cultuqoe
Clcricioe- n noneflet, quis, rtgo ,oegabit,Ulumpoflediclumfru- vendereabfq; uUo
mercaturae vetitae cimore/ SiCleri. locaretmoleodinum, vci vineam, reciperctque
i H 5 coo. Digitized by Google 120 Tra&atus Quintus.
DeQuintoEcclefisPrascepto. coaJuclorc t. itifjm , velvinum, quiidicet,
huncClericum ne- gntiari, li didum triticum, vinutuque divcnderet? Pir igitur
ntiocft incafu noftro. DocTorescitati id paflim docent , 6c prse-
(eriiraPyrrusCcuradut fichabct m fr*xidifftnf*titn*m M.j.r.4. '•N-n dtitt
mtltftmi Clrritmt fuv frttextm iluttti megttuuienii , fi ii vtndtu frutnenium ,
•vinnm , **t eltum tx rtddttiiuj fut &t- tnfiai, *k Guttitttx. di teJtiUii
•].9l-n-- >• Certeiooolirocafu frudujlauisfunt ex redditibus, feu pro-
ventibuipnediorura MooaUerii, qusEfuutvr' ■ ^fuT^,«iiS,quxPelWi« tmf.lO, Stn
iftt jnquit , ntiennttr Clrriemt , fi tx fruminta m frfriii *grit tedledt
ctmfittrtt f*ntm,tum«ui vtmdirit . Et paulopofl red- ditrationem banc. HZjti»
fmmii f*Hm tx fmmtmtt etlleBt im frtfriii *pu tft fnt, Bmt , ftm auafi frmStms
frtfritrmm frtdierum \ mdtiemt fitmti CUriei it* mtt tmn fertiftnm in fuii
ngrii nm fmmt mettti*t*rtit %fi vtndnnt fantm, ..rgonos. Lactacfurn etherbis
MooaOerii eft quafi •tJiorumMonafterii, ergo&c. Etdepakuisocra, quid
Icntjat lYrirmt Cfliradaj , Ujt*l. Necdebet moleftari Clericut, Shabwi paicua
multa, rmit animalia (boceft, boves, oves, &c) utdepalcaotpaicuaipuut Clerici,
& ctim pinguia fiUa fiot , vdcump^rtut cdiderint, 9- ja, &eorumpartu*
vcodant, quodeisooo cft interdtauiu ex Rodoanodc fpoliis&c.
SiigiturlicctCiericoenttrtaMOwlia, ut rpfiut pafqiit pingue- fcant, &dnori
prctjo veudantur , quanto mtgit licebit Mont- flerio, ovesillatTitiiveiuticondueere
(quodcftionge mutm , quameroere) quzejufdem Monalleriipaicuisalantur,
&ficuti- lius pro liplo Moaafterio bflwwf Denique probatur «uartd, cx
vulgato iHo iurifconfultorum axiomate. S«p«j««m fmfit n*tur*m rjui, e*i
futrefntmr. Barbo- ia i» variii, Axienuui f*trtt*t*m curn inoumeris
Docloribusibi- demallatit , atqoi fruttus laflis, dequibuselt fcrmo, fubrogan-
tur, leudaotur loco palcuoruru, ergo & ipfos panicipes efle
oportetqualitatis («titaloquarj moralis palcuorum, utlcilicet quemadmodumimmunialunt
palcuaabomui oncrc, & divendi •-«"tieieniptione polltint, fsc&ipfi
hclis frucltu»cquifmaMo- ertoe* (uitexemptii ptfcuis. Atque haxde hujufmodi ni-
.maniiefta Mooaftcrii immuniute ditfafint hadcnus fatit . Etij«iteiudequinquepr«ceptitE«:lcfijE
fatis. VexumSSVir- fcini, maiore. quo poflumus oUcquio. eratut aecre. n» obli.
V I N I Sv LAOS DEO , BEATISSIMiE VIRGINI, AC BEATO ALOYSIO GONZAGjE. IN- Digitized by Google I N D E
X RERUM NOTABILIUM* Prior numerus indicat paragraphum , poftcrior paginam .
ABSOLUTIO. Arixformulx»bfolutionis„ QuacB«n verbafwtabfolute lolutionis. ia Duo
noun ii q uoid hoc pu ndt u m . Par.8.pag.i *4 16 ib. 16 ieru-
Ablolutioplurhunin cafuneceflitttis. 11. abfolvitur Gne alio faltem
indirecteremif- ib. , non officit validi- ik modo, vclindicati- ib. ib. 16 Unum
morule fo . 14. Mutatio verborum, Grei tatiabfolutioois. 16 Validaeft
abfolutio, fidetur fubimperativb vopaifivo. Varix formulx abfolutionis ,
SedprofecUfuntdubite, ib. Invalideabfolves fubverbis modisoptttivi, veHubverbisdepre-
catoriis.it. 16 Sempcr peccaturgraviterioabfolvendo» fiitamul iovalidua,
veldubiumreddtturSacramentum . 19. Nifitam raodicaefletmutttio, utparum
pronihik ibid. Ao validafitabfolutio, dattfub quacunqueeonditi pendcnte. xo.
ib. Validaeft fubcooditione derc prxfcnti, vel de rc prxtcrita ,
quxfupponaturprxextitiflc. ai. ib. Unumvalde notandumad hocpropofitum . ib.
Variicafus, in quibusliciueftabfolutiofubconditiooe . *a. 16 Quihuuum
verbisconferenda fittbiolutioabexcomrauiiicatione . 26. 16 Aliquodeflanimadvertendumiohacmateria.
*8. 17 Ftermuliablolvendiexc*ramunicatum,mortcimmitientf.i9. ib. Abfolutio i
cenfuris debet prxcederc abfolutionem i peccatis in foroconfckotix. 16.&11.
„, , '7 Pxobabiliflimum tameneU, qu6d perhxc fola verba ( mbftlvttt * fncatu
tuis) reroaaeatpccniten* abfolutns ab excommuni- catione. ib. ABSTINENT1A . An
, <5c quandonam peccet ,qui (umit quidem altquid cibi ■ fcd non quantura
lufficit ad lanitatem confervandam . ACTUS INTERNI , ET EXTERNI. Actui
internipeccarainofi totiesmultiplicantur , quotiea retra- ciantur, &iterum
reiumuntur. 17. . *■ Sivero non retrautntar 1
quamvisinterrumpanturperaliasaMio- nes, probabileeflnonmultiplicari. ao.
Adcoque fufficit in ConfeJlione apexire adtuscontinuavit. ibid. Dux
hujaiapinionisexplicationes. si. Oppofitalententiaefl inrigoreprobabilior. »0,
Ubittlesactus fintdifpariti ■ nrcunus abalio pt dens,
iaatfiasiltttiminConfeujoueaperiendi. ib. Quiddiceodum dea&ibus nis. »3. Si
aon fuot conaeai, nc. »7, Excipc pn lore. 19. Duonotanda circa roodo dich. }».
ADOLESCENS. Adolefcentes, qui nondum viginti, &unum annum runt, nonienencur
jcjunarc: obliginturumenadabltinentiam ib. ib. voverunt, vel qux ib. Ij
carnium, oclaciiciniorumdicbusvetitis. 14. Obliganturtamenad jrjunia,
quxipfiforce ipiisimpofuitCoafeflxrius. f/. QuiddeadolefcentibusReligiofis. 19.
ABolekens negative dubiuiancompleverit xtatisanoum, nonteoeturad jefuoium. s».
Si proutraque parte probabik» tibi kquiquimmavis. 14. Immd <3c
fiprobabdiores fiotproobligatione, adhuc potes illam excutere . ib. Qaid,
firufticuitdolefcensomnin6nefci4t, an limum primum xtatisannum h s Tmrfi, m.
»8. Aliiauustn Qu. folum ADULTEfRIUM. ms etmjmgmtitmn f*lmtm,veletntrm, efi
mdmlttrimm. »7. ] » duplicat maiitiam aduke- sass radulte I .11. j8 »fque jujja
pcccet cum alia i iua fpoofa. ibid. AMENTE$. Qui perpetuo amentes funt, non teneotur fei nii. >).
Non perpetu6 amenteiexaliocapiteexcuUntur. ib.
Idquodmeritocxtendituradameotesin unaiolamatexia. ib. APPROBATIO. Quid
Gtapprobatio ad Sacramcntum PQmiteotic miniflrandum Sacerdoti neceflaria . 2.
38 Debetfemper abOfdtnariolociexpediri. J. ib. DecretumTridentini
quoadtalemapprobitiooem. ib. Rcgularesexempti adaudiendas Confefliones fuorum
Religiofo- rum, etiamNovitiorum, nonindigeotalia approbatione» niG
propriiPrxlati. 4. 38 Hxcautem faculus non extenditurad famuiormn ConfclEonet
audiendas . ibid. ConflitutioPontificia quoad hocultimum. J. Quid de
Monialibui. 6. Quid de Parochii. 7. ib. Approbatio, quxconceditur conjunfla cum
delegatiooe iurifdi- uionis, debetconcediiproprioptEoitentisOrdinario. 8. ib.
Imm6ccea,qucdaturdiGundlimijurifdiuionc. 8. ib.
DubiusnegativedelicentiaOrdinariinonpoteflilUuti. it. ?8 Injufle, adedque
invalidc revocatur approbatio* fi ' caufarevocatur. t>. Difcrimen quoad hoc
intcrSacerdotem fxcularem, cxemptum. 1?. ib. Decretum Summi- Pontificis pro
Regularibm ^uosd boc Pfn- Si non gratis, DUcM quidcm, fed valide datur talis
approba^ tio. ij. ib. ARMA. Decensquidem eftGneornatuarmoriimad (acram menfam
acce- dere. oppofitumtamennulluraeftpeccatum. 1». 68 Quid fentiendum quoad
hocpunuum dexquitibus Religionum militarium. i). ib. ATTENTIO.
AttentioexternaadMiflamqux, 4. 11 Attentio, feuapplicatio internatriplex. ib.
Quxlibetcx hisadditacxternxatteotiooifullicit, utMiflxprx- cepto latisfacias.
5. ib. Exercereaclusinternosvirtutum, velaliomodocumDeoagere , noa
tollitdebitam attentionem . 6. ib. Potcsitcm, dumSacroafCftis,
horascanomcas,velaliasorationes vocalesrecitare. % it
Etiamfialiundcadillastenearis, ib. EtiamG non memoriter. ledlegendorecites. t. .
ib. AnfitiufltcicnsprxceptoMiflxfola attentioexterna? to. tt
AnaptarcpennamcuLtrotollatattentionemexternam. 16. 1» Qui teraporeSacri
deliberato animoverfat fceleratas cogitatio- nes, anteneatur
lakracircunflaniiam in ConfclCone aperire. 18. 19. xs Quiddc legente libros
profanos-temporeivliflx . so. 1» Quiddelegente librospios, nontamen
prccatorios. s*. & feq. lbid. id de precatoriis. ib. iddeeo.
quitemporeSacriconfitetur facramentaiiter, & de eo,
quiferi6auditConfeflionem. »r. 1* Quiddeeo, quidumMiflxadeft, derebusdivinis. .
BESTIALITAS. Quidfit, &anexplicaadainCoofeflione, fpecies anlmalis, cum qoo
corranittitur. 49. jj BLASPHEMIA. Quxnam blaipheraix finc ejufdem, quxnam ver6
diverfxfpe- cki. 10. 10 BULLA
CROCIATi. Habcntcs Bullam Cruciatx non poflunt utiejua privilegioquo- adcarnes,
&uOkinia in illis Regnis , in quibui Bulla non pro- mulgatur. 17. 89 Quid
erooluraenti babeatprivilegiumBuIlx, quoconcedituTcar- nis comeft io diebus
vetitis de confilio utriufque Medici . * 1 . 89 Hoc privilegium de carnibus intelligitur
etiam pro feriis fextis > dc Sabbatis. 14. »9 nifiaii- aj. *. Pri- Digitized
by Google Index Rerum Notabilium . PrivilegiuRiBullai eomedendi UflicinU
intelligicurpro omnibu» raulgacur Bull» Cruciaue. ir. l0 diebutaliat
quoraodocunqueTetitU. »6. ib. Qui.i de vcndeiKibutcarnet cempore jejiuiii,
ecUQicinU ubi Etiain, prpdiebui jejuoii ex voto,relpcenicentU, dumraodovo- oon
eG ulus Bullse . i_L ,0, vens, «ucCpnfauriqtaliudivonexprefifrii, iJL £,
CIRCUNSTANT|__. Talepnvilegiura illotetiamincludit, qujnontcneomr, ve| e»-^
CircunflaaticrouUnte*fpecipmaccciiri6fuutaperieadatinCQ€i culancura jejuoio.
Mfc ' 89 feiTicwe.V. ,» Prxlitiexcluduntur ablioc privjlegioia dicbus
quadragefmuli- Qujddenon mutant.bus fpecicm. o. jb Sb"s. II. ib.
CocoUttvid,V.-,*iw. md vcnUt nomine Przlatorum , Ib, C OE C U 5. 00
eicJuditurEpiicopus, fi lictantum cleflus; cVnou confir- Cojcus tcoctur
Sacrointerefle. l_. matu», fj, ib. COG1TATlO. Sccus, 11 dtconfirmatu»,
quamvisnondum confeeratus . jr. jb. Qui involuntarie, dum communicat, indjffereotUcogiut;
«e- f. XcIudumurReligioC, quiprofcdionem rcli^iolimcniiferuntper que cffectu»
Sacrameoti fruftrattir , neque peccat veniili- fuavou, }6t 89 ter, ». • '*!
Senes. Reiigioliomoe» mllltare», etiamjerofolymiaai. U. ib. 8} volunurie,
venliliterpeceat.t. 1S Quid dcSacerdotibusQrdinuraMiliurium. jt. ib.
SimaUigraviter coglutione* voluntarioadmittit, novum addic I xcluduntur ccrtdab
hoc privilegio Prcsbytcri fxculares. 40. 952 Sacrilcgiireatum.4. y_ Siumcn
habeantBullam. probabile eft, tumSaccrdotes lxcula- COMMUNIO ANNUA. resA
tnm"'io* ««clulos, poflcuti illiut pnvilcgio in Dominj. An pntceptumde
communicandoficdivinum ; an mere Ecclefia- citQuadragclimaj, ib. fticum . L. ad
4. y C^idvem'atnomitw5e»agenarilinBullaCruciat»i. 43, 90 An inaliquibutcircunftatitiisccneaturquisfubmortaiicommum;
fcxcluluufnc pnvileeiolaCticiniorum iu bull» communi , inclu- carc . 4,
Sdunt-rabaliabulUUrbani VI„. 44. «o £1
pr«epcoEccletuflicotcnemurquot»nBi«ioPafch»tecommu-
iiantaelecmolynaiitcrogindapro hac Bullaparticulari.4i. ib. oicare.L «g
oovalet, nifiioilluregnis, inquibus cvulgatur BuIlacomttMi- Io jnre comrauni
aullafulminatur excommtraicatio contra non nit. 4.6. „,-,,.. . 2£
coBununicantetinPalchate.». jb. fixcliiUinhacBullapro latticlnilihobdomada
majorc, intelligi- Nonoeccar, ncc prrnam incurr,t,cuiex ratkraabilicaafai Con-
tarexclufalDominicaPalmaruni. 4i ib. felTarioapprobau noncommunicat in Palchate
. t. ib. Enisr|eemo(yn»Uxatur ;uxta nuoiuram bonorum EcclefialliCo- Qui
Euchir.ltia.n lumunt infra hcbdomadam finfiam, vel infra nim. '* J~ -n tv_/_l _
oclavamPakhati», praecepiolatisfaciunt.*. *. Epileopiautem, Abbatcs, «
Dignitate^otum Cinonicales obli-
Inmultislocislcjiuimcciiintroduaaconfuccudohuicprxceptofi-
ganturadtaxatamelcemofynam nullohabitorclpeciuadquantl-
tisficicodiquocuraquedieQtjidrageiima» . ib. utvmreddituumEcclefiailicorum. ib.
AnpratfcindcnJo ab hitlocit, inquibutefl introdutla confuetu- Inpraedicf» u»a
nomineBeoehciarii, a Canonicl non veoluot do,
probabilefitfatisheriprascepcocoramunicandi lprimaDo> eorumCoadjutores. so.
ib. minica Quadragefima: ._4_. ib Pnvilegium hujus Bjllai particularls habetut
fine Bulla com- S»cerdot hwcprzceptoUtUficit , fifolumucrificertemporePaf-
munl- !*• . 2° chali._. Noocttnec«iTe, nthuicBulIz infcribaturnoraenfumentit.jJ.ibT
Ao qui non commuoicat inPafchaie, teaeaturdeindccommurifr care. lo.&feq. C
Si verdidevenerit cxtratempus Pafcbalc, anuztut probabiliter r> 1» u
Fagunderad idteneri.I_. g CARNES. Probabiliu» tamenidnegat Azoriut. liL .47 .
Excommunicatus, fi periplura non ftat, quinabfolvacur,non t> Ijaid vcn»C
namioe carnium , quando ab Ecclefia prohiben- neturad communicaudum . 19. <, tur. r.ao». _ 24
Tenctur tamen , u pote ll loilere impediroencuni. *f . ft Omnes
partesanimalium, QUXinter camescomputantur,prohi- Oppofitaumen lententia non
eftomnini improbabilis.ai. ib benturindiebutvetiti». tu 46 An Ct fufpeclus de
Hatreli , qui non communic»t inPalcha. *ijid depmsuedine porcma lgne liqucfada
, quam vocant iagi- te-*_i ib. mep. 7. ib. IdcmdradenonfufcipicutcSacramenturaPcenitentiatfcmelinan-
Qjiddrpinsuedineliquefaaaexadipealiorumanimalium.9. 81 no.x;.
Ovanonnataooocpmputanturintercarnei. 11» tn Sicommunicas manibus tui Paftoris,
etUmin aliena Ecclefia la- AMhnentuacarnibuscftdelubftancU jejuoii. 13. Vj
citfacis przccpto. L. Jb, Hioc dilpeiifttuj ad comedendat carnct, non teoetarad
jeju- Secutvcrd, Cidpracftesintua-Parochia, fednoneimnibutPafto- n|um ib. ris,
autejotDelegati. jb Quidifpenfatur, utfemclcaractcomed.u; peccat, fi
bitillaseo- Qil.opeccatoquitpcccet,ooncoiumunicandoinfuaParochU.feu
demdicroanducct .t^. J2 nonemanibutfuiParochi.a. <A Cuilicct
carnesiiunducarelicebitfimul X<juantumeft exhocca- Omnes.quifuotdeDiceccfi
.pollunthuicprarcepto fatitfacere ia pite )iadicinni, & pifcibu» vcfci .
ax. • ib. Cathedrali.^. "'" 7
Quiinadv<^nterdicjejuniicarne»comedit,poteacodic plurie» V»gi,
Pcrcgriru.&AdvenjeubilibetUtisfaciunt pneceptocoml ciboslegilescomcdere,
non verocarnes. aa. ib. muoicandi.6. (m AndiipeoUtusadcarnet, fi nolitcai comedere,
poftitcodienoo Idem dicdequibufcumqueiegicimeimpeditis. jeiunare.ai. ib. An
hocprxccptumimpleri poffitin EccleCitraendicantium.aceol Totietquitpeccat,
quotit-sportlutTicientcmdillantumindievcti- rumprivilegiapinicipantium tfcq. ib
to carnes manducat.x6. Parsnegitivaeftomnin6conrulenda. ia 60
Quac.iainfitlufiiciens diftantia.il. j£
AnReiigioCpoffratluisfamulisEuchariftiaminPafcha» cVinarw An plura peccau
commitut, quinoncx prarcepto , fed alian. ticalomortisminiftrare. ti. 1 y
deobligatus ad jejunaodum, pluries eodctB die caroeacorae- An oporteat io
ioterdicio focali generali communicare in P»l dit. jo. 87 fthate.i_i :l
Qiiinoollaberetniflpaoem, ftcaroem, pofletneilUmcurapane COMMUNIO
comedereindiebiuvetitii.fT. 100 Prxter Cemput Pafchale lacpius licec ex
devotinn* AodiecinerumMintpauperctliciteafluiiKrerdiquJatcarnium care.t.
devotione coramum- anteccdentitdiei, dona tas 1 dlcioribus . 6 1. iot Etiam
indieParalceve . ■ i l-i_ r — - - - ,,. , 1Z « 1 «^un^uujum v.orairan.o. f. ,K
rerJubi.*um,ficuc&per-BullamCruciacat,nequitCollireferva- Obligatut
pcemteo» obcdirc Confeflirio nceanti Communio- tio,
vele«commuoicatwiov,topo|nitentexij. 49. nem ex cauia , quara ipfe CoofcIUriu»
"ftmciewena exX TemporeJubilaripotcllquUfotietabfolviirelervatis commifflt
, m»t.6. V *mmmm lotncieotem exifti. a.HCQu_mr«,i.teosilfudlucretur.»0. • «>
Peccabitpcenitens.CConfeftkrioiraponenti, uttotiet vel Cotic» EtUmC
Ulurelervaurommittanturinconfidentiamjubilaii. ib. communicet.nonpareat 8
™P°n«"' uttotiei, vei toti» t,ZUiS^t^tit€l>MnU% *&***ml refervati,
, Sidubitet.an {dtibifubmorulifitioju^um.oecfitloctttlnterrc!:
»aiKieeltaWolutu».j. - 14 ^gandi, teobligitumfubmorul.puu.x_. _x - *• r 1 j P.
0 ,r E S* ... , Nonlicet (perfeloqueodo) communicarein teftimonium innc-
Caupones, Bc fimiles vendente^ pollunt parare» «StinviUre ad centiir.maximecum
petitioncmiraculi 1» ml>.r emendo, c.bo.Uiules inquadragcfima.io. ' ioj
Exdevocionepofluot hodie ndelescommuninreiii nualibeC Eccle- ?oflunt etum
para.e , & offcrre Udic.nu io loci» , ubi pro- fia,fiveS«cuUrmm,CveReiuiarium
1» ctiam gitized by Google Index Reruna Notabilium. EtiaminOratoriisprivatisSZCulirium .10. ti Nonell umeo
id concedcndum Oratoriis pri vatis cum notabili co«- curfu . ib. Ubinam
communicarc debeant Grzci : & an femper in tcr- menuto- zx. 61 Ad
cummunionem requiritur ftatusGratiz prudeoter eiiftima- tus. ». _ <4
Nonfufficit Contritio, fed cft neceflaria Sacramentalis ConlX Go_»A« ib.
Anqoiefl negjtive dubiusdefuo peccato, debeat illud confiteri antcComrounionem.
\. :h. Qiii bona fide confdlus eft fuum pCccatumdubium, C deinde advertat
fuiflc ccrtum, an debeat illud fsfcri anteCommu- nionem.8. *4 Oblitusaliquod
peccatum inConfeflionc debet illud clavibusfubii- cereanteCommunionem.it. , 6_,
Qui ad Communioaem acceditcutn pluribus , vcl gnvioribu»pec- catif < K^vius
peccit . 1 (f Anquicommuntcatoon jejunus,&: fimulgravatus moruli,anum
tantumcommitut peccatum, anduo diflindim in Confcflio- oeaperienda. rb.
Quifjcrilegccommunicat,nonfumcit,C dicatinConfeflione:*''- .j...- i S*c-*mt»:um
{nfttfi itUigni . J_£. ib. S*crilcgacommunioeitatrocius
pcccatumquolibetalioconua ho- minesadmiflb.so. £r Anfitpeccatum veniale,
accederead Eucharifliamcumuno, vel pluribusvenialibus.sx. ib. An io aliquocafu
poffit quis I ici tc communicare , quam v it fi t i n fta- tupeccatimorulis.ajL
6i Septem cafui, inquibos dubiutur, anSacerdos, peccato mor- tali gravatus,
deficiente Confelurio, Miflam celebrare poflit cumContrition:, vel a&u
amorisDeiluperomnia, fine prz- viaCoofeflione.it. 6j.
Eihisfeptcmcafibusprimus,ccultimusadmitti debent ut certi; quartus efl
probabilis tcarteri excludi dcbent . a,s. 66 Primus, & ultimus cafus miliut
etiam pro Sacerdote eicom- municato, vclfufpcnfo, vel interdicto ; czteri autem
oullo modo. U_ _ ib. Trei cafus • in quibus poteft quis , ne Infimiz notam incur-
rat , ceiebrare , vel coramunicare cum folo idu Contritio- nisi velamoris Dei
fuper omuia , nuila przvia Confeflione morulium. Jf. ib. Qui fineprxvia
Confeflione mortalium celcbrat , velcommunicat , non committit duopeccata. 30.
66 Quandonamcenletur,copiam non adeffe confeflarii .4».
Nonpeccatcommunicansipfodie, quograviter lapfuseft, dum-
modolegitiroaprarcedatConfeflfo. j_ 6j Noneftpeccaium
adCommunionemaccederenonlotistnanibus , & facie .j. 6i QjidquiddicatGranado
. f. ibT Ao liceat ftatim i Communione eomedere, velbibere.s. 21 An etiam
licitum Gt ftatim i Communiooe debitum conjugale pctc- re, vel reddere . j. 79
Probibiteeft, majusbonum fpirituale ( non quidcm per fe > feT peraccidens )
reciperecommuaicantemex furoptione plurium particularum, veliargiori hauftu
vioicoolecrati. t. 7_9_ Non licet umen id cx iaduflria quzrere , etiam ex
devotio- ne.J. ZJ JJecus , fi cflet ei neceflitate coafumendi particulas
confecri- tas. 4- ib. Autflparumescederentur termirti inEccIefia conlueti._.
Ib. An Communio utiliter applicetur Cve pro vivis, Cve pro de- fundis.ifk So An
1'acraCommunioprzferveti morUlibus,&quomodo.a__ 8° Anctiam prxfcrvct i
venialibus , & <;uomodo . j { . 8t DeletfacraCoromunio fiifcepuin
gratiapcccatavenialiaexopere operato . _ 5- ib. Aaetiam remttut peeoim
temponlera , quaradebemus pro ve- oialibus.40. ti Communio temporejubilzieft
omnibusneceffaria; legitimc ta- mcn irapeHitiscommutatur . 1. JO An
fatisliatjubilzo per Communionem facrilegam . V _ ib. lmpediti etiam cum culpa.
1 communicando tempore Jubilati, poflunt impetrarecommuutionem, vel
roeliusdilationem.4. Sid. ~ CONFESSARIUS. Quopa£Iofc gereredebeatinexquirendis
circunftautiis peccato- rumturpium . 14. u_ Peccat moruliter Coofoftarius , li
Confefliones fufcipiatcum con- icientiapeccatimoruiis. 1. 12 Suflicit tamen,
quodeliciat sclum Contritionis , antequim ab^ lolvat.». ib. Liclte
abfolvetproximemoriturumt quaravispeccati morulisfl- bi confcius . ib.
Confeflarius fit potius benignus Pater , quim feverusjudei .4. Nullum det
adtnirationis fignum , dum audit gravi». ib.
EicttiaturinunivcrfumConr^nariusabonereiaterrogandide cir- cunftantiisetiaffl
mutantibusipeciem. 9. 2f QjotmuneraexerceatrefpetfuprcutentM .1. 40 Quaenam Cnt
, qux aliquo faltem modo fcire debeat Confef- Tarius. jb. Peccat moruliter ,
qui ei induflria quatrit indcxflum Confel- farium . jj»,
PeceatetiaromortaliterSacerdo5 inlufficiens , fieitorqucat licen-
tiamaudiendiConfrfliones. ib A d monitio pro Sac c rd o t i bu s ( c r u pu I
ofis . Quopaclo legereredebeatConiellariusin ordinead igoofcendam gravitatem,
vel levitatem pcccatorum , ib. Confeflarius pro tcmporc Jubiixidebeteligi
approbatusabOrdma- rioloci.u 4I Potelltcmporejubilaei ab unoConfeflariopetere
commutationera votorum .abalioabfolutioncmcalus refervati . }. ib. Sil Confeflario
differatur tibiex juftaeaufa Confcflio , poteris etiaraelapfojubtlsro,
veleundeni, vclalium Confeflanum nti approbatumtibieligere.i. 48 Potell
Confcflarius omnia, & ftngula opcra injunfla per Jubi» Izumcommutarc, vel,
fiadGtrationabiliscaufa, eiiamdiffer- ic_a>. il Potcll Confeflarius tempore
Jubilaei ablolvere pcenitentem i Cen- furii,
licetdifTeratabfolutionemadaliudteropui.t». i_« CONFESSIO.
AliquorumfententiadeConfcflionevalida , fed inforror. j9- *o Confcflioquoad
fuWlantiameftpraecepturaDivinum.L. to O^inarateneanturadConfeflionem.s. ib. Cur
Apoftolinontenebanturadconfefionem. ). 10 Beatiflima Virgo nec unquam fccit,
nec facere potuit Confef- Gonem . i b. Nonftatimacquispeccat,
teneturadConfeflionern .4^ ib. Prarceptum Confeflionis quoad deterrainationem temporis lon- gioris,
velbrevioris, eftEcclefiafticum, originem umen ha- bensiDivino. ,ib.
SiEcdeuanon determinaffethujufmoditemput, uleprcceptuin nonobligaffet, nili in
articulo mortis .tb. Pnefcindendo ab Euchariftia , in fufceptione , vel adminiftra-
tione aliorum SKraraentoruranon tenemur praemittereCon- fefliooem . j. so
CanonprzcipicnsannuamConfeflionem. r. ib. Si quii toto anno non gravatur niC
venialibus , non teoetur confi te* riex vi hiqus prarcepti . sS, II
Teneturumenquandoqueeialioeapite. ik Obligantur hdcles connteri peccau mortilii
,etiara pureinter- na. 7. 11 Non fansfacitprzceptoConfeflionis, fi
quisconfiretur Cncdolorr, vel non integrd , vel oon accepuu abfolutione . &
.!>. Nouteneturhuicprzcepto,quinoaniCper interpretem confiteri valeat . 5. _
ib. Eicipe mortis periculum . i b. Iraprobatur fen tentia Delgadillo , qui
negit , Confeflioncm per in* terpretem efle vilidam .12. 11
Scmclinannotenemurconfiteri . ij_. ib. Paicha non eft tempus obligans ad
Confefltonem . 17. - 1 Qui inannononconfitetur, obligabituroeanno fequenti ad
duas Confefliones . ao. %t Non teneturquts prxvenireConfeflionem, quamvis
prudenter timeat fuorum peccatorum oblivionrm . 11. ib. Secus vero , C
dittcrendo Confeflionem ulquead finemanni , timet rttionabilitcrcarentiam
Confeflarii . ib. Przvidensannofequentinoo habiturnrocopiamConfeflarii, 000
ideo przvenire tcnctur annoantecedenti.a^. as Tenetur verdprzvenire, Cquis
prudeoter timeat, non babiturum Confcflarium in fine vitz .ib.
PrenzcontraomittentcsConfeflionemannuara .sj. ib. Quidfit,
Confcflionemdebereeflefimplicem.L [ss. ^Cquivocare iaConfeflt^siequid. s. ib.
QuofitudebeatfieriConfeflio. t. M Jadantia peccatoruminConfeflione.4. ib. An poflit corapler coraplici confiteri . 6+
ss> ltera late per totura parergon fecundum in fine hujus trada- tusipag. 44
An repetendafitConfefliobonafidefadacomplici.7. fbT Anperhoc, quodquis
confiteaturSacerdoti folliciunti, evadat onusdenundandi.8. n Peccatmoruliter,
qui Confiteturpropterfinera moruliterpecca- minofum ^l. ib. Venialiter vero ,
tl finis tecundarius fit peccatum veniale . __> ibid. Si umen finis
confitendi fit unicus , Bc venialiter peecaraino- fus , moruliter peccabit
confitens cum uli unico fine. ib. Nullornodo peccat,
quiadtuendambonamoptnionemconfitetur uniConfeflario peccatagravia, aJteri vero
venialia, duraraodo graviuraConfeflioprzcedat.4. M Quibus tnodis peccatur
contra fideliutem Coafeflioni requlfi- um.f. ib. Vide V.mtnnri . CONFESSIO
DIMIDIATA. InqaibuscaGbusliceat dimidiare Confeflionem, exCapite impo- tentizphyficz
(ta >; Ei impotentia morafj. |s. *« Caput inculpatz oblivionts, rel
inculpati crrorii fufliciens eft dby Index Rerum Notabilium . »1 Confcflionem
dimkliaum. }+. »j Qunquedil^cntrr notanda pro mod6diciis . 31- ib. 5'.-p(f
mjmodi contlteiidi peccau in gcnere . 1. »j Qui rccentibus roorulibus caret,
valide utitur quolibec ei his leptemmodif, etjameitraoeceflitateai. j. ib. Imm6
etiam licirc uti valdc eft probp bile . 4. 1 \ Examinantur duoalii modi
confitendi peccau in genere . to. 16 Analiquandodebeat, vel faltem licitd
poflicprxniteni aperire ia Confeflione fui l«ii peccatum 1 «5c lui peccati
objecium. cap. tx.pertotuin. zA Coofeflionisiotegritasaliamaterialis,
aliaformalis. 1. »7 Primaoooeft Deceflaria ad vajiditacem Sacramentii fecus
vero iecupda, a). jb. CONfUG1UM . An, &quaudoratiocoojugiiexcufeta
jejunando. 68. iot Excufatur uior CatQoiica, fi 4 'irp Hzretico proHibeatur fe»
. junare. 70. lot Qjidj k uxqr Latina prohibeatur jejunare 1 viro Qrsco. 71,
CQNSUBTUDO, Confuetudo peccaodi non diftrahit pcccatum i propria fpecie .
i>. jo COl>ULA. Copula licita inter uxoratos reguIafTtcr non impedit
Commu- njonem . iq, ^7 DAMNATUs D AD MORTEM. Damoatusad mortem poteft noo
jejuouscomrouoicare; imrr.6 te- netur, ficemput jejuae communicandiaonfuppetat.it.
ji_ Vidc V.Vtstiemm. Pcteft itcm comraunicarceadem bora mortis . »4. 2* ... •
DAMNUM. Damnum nolabilceicuutumulumidrierendoDomino,qui non « permirtitejulmodi
famulum ritcfcftivos diesfervare,dummo- doabfiteontemptusprzccptorun. . 10. *
Quodoam ia tali cafu repuuodumfitdamnumnotabile.)!. » Lcvedamnum farpius
repetitum proaravi elt habendom . ib. Crave damnumerit fanmloamifliodimidii,
velctiamtcrtizpar- cisularii . \t. j J- D E C I M A. §ui J Gt Decima ,
&anfitde juredivioo. L. 114 uotuplexfitDerima, & ex quibui folvenda. J.
ib. Pcrfeloquendoi aboinnibusbaptizauifolvendz funtdecimz.i.
Excipiunturpaupcrei» qui funtingravi neceffiute.». 11; OmnesetiamClerici
teneatur, przter Parochum . j.oxfi- ~mt Eximuntur oroocs fere Religiofi Ordines
ei variis pnvilegiii »qoz obtinuerunt .4. m Teoentur tameoad Decimas przdiorum
,quzaSzcuIaribuscon- ducunt ad tcmpus. ib. Probabileeft, non teneri ad
Decimasprzdiorum Saecularium , qu* habent in Emphytcufim . ib. Eaimuotur i
Decimis Coloni, qui przdia Religiolorum con- : ducuht. ib. Non tenentur Qerici
adDecimasex Iwms acquifttis titulofpi- » rituali . t. ib. Secus, ex titulo
temporali ib. Qaibulnam perfonisdebeatur Decimz . j. ib. Decimz,
quzfuntproprieprzdiales, (olvendc funt iaEcclefia . Parochiali, incujus
jurildiclioaeiitumeft przdium, quamvis Dominus przdii alibi comrooretur. 1 .
ib. Quid deDecima, quzeianinujibusdebetur.au ib. Ao teneamur Decimam defcrread
Eccleliara , (eu horreum Cleri- ci, cuidebetur. r. .• ti& Quonam
tcmporcfoTvendz funtdecirnz JL ib. InfolvendisDecimisnonfuntexpenfzdetnhetvdz.il.
ib. Cravitcr peccas , fi eifruflibuscligas detcriores, acillosdespro Decima.17.
. . ib. Quas pccnasincurrant, qui aoofoivunt Decimas. 1. ib. Anincurraat
excommuoicatiooem Magiftratus* quiobligant Clc- ricostemporenecelTitatis ad
vendendum Irumentum, quod ei . Decimiscollcgeruot.9. ib. tt. . . . - DE.DECUS.
Ubi dc-decusexiftiinatur, quodaliquarmulierestemplumadeant, .
talededecusexcutatabauditiooeSacri.z. 1 Inopiaveftmrn, vel comitatus neceflarii
juxta decentiam proprii • flatUseiculatabaudig[ido,Sacro.7t. j .OELECTATIO.
Deledlatio morofa qusenam fit , & quomodo differlt 1 defide- rio.r. : t jj
Ao litexplicandaqualiusperfooz, circaquam verfatur dclcdla^ tio morofa . j. . •
ib; Qjoddicitur demorofadeleiratione, dicdeeo, qui alptcit ife. . uu venereo .
s. ib.- Eiplicari debct votum caflitatia , non autcm ftatus conjuga-
DENUNCIATIO. Anfitdenunciandus ConfelTarius , qui inconlefftonedicat pceni-
tenti: h*ii* itmi sw« me ttftBu . 46. Ht Quid, fidct pceoiteotilitteras
amatorias, figillo manitas ut do milegat.n. gt Ao Sacerdos dicens mulieri , dum
ei porrigit Eucharuliam , ut iplum expeclet dorai iub vefperas , /Tt
denunciandm , &i StattiTtur, noneirenece(lari6 denunciandum. jfi^ g*
Coovenieas tameo cftboso conwnuni, ut calis Sacerdosdenun- cietur.ib.
DETRACTIO. Qujenamfit, &quopacfoinConfefl)oneexp]icanda. jj, 14 Si ex
detradione prztcr damoum famz , »i;ud Hirooura Pro- ximl przvidifli , utruroque
efl cxplicindum , 8c retarcien- dum.fii. Noneftneceflari6eipiicandum, ancoram
paucis, anv«6 corara de muItisProximodetraxeris.ir. ib. Neque ( per lie ) eft
explicanda qualius perfooz , cui detra- aeris. Aliquid advcrtcndum quoad hoc
punClum . 61. 24 DISPENS A T lo. Dilpenfatiocommunicandinon jejunea
IcloSummoPontificecon- cedipoteft . fii. ^> Difoeniatioquandoquevalida, (ed
iilicita . L 10J Aliquandonecvalida, necliciu.a. ib. ?uzoamfit
juftacaufadifpenlandi.J. iot rdeV.f^aiMaa*. — 1 lf DIACONITS, Ao Diacoous ,
ablente Sacerdote , poffit fe ipfum cornmuoicate er. mera devotiooe . n. 21 __.
D iE M O N. Congreflus cura dzraone, eft Beftialitas , & contra Religio-
nem.ti. Debet lo Coofeftione explicari, quamformara alTurapferit.ia. ibid.
Dolor de peccatii. . Vide V.rtttMnm.
DORMIENS. Nooeft legitim^przleniMiflz.o. i . DUBIUM. An,
cVquandoteneatur quisconfitcripeccatum, dequofitnty- tivedubiut. tx. QH'^ d«
pcccato probabiiiter non coramiffo , rel probabilitct Confeflo . 1 7. ;+ Quid
de pcccatoccrto , coofefloutdubio. U. H Qjiddedubio, confcflbutccrto.i7. u EBRIUS
. EBR1ETA S . Duraos io ebrietatenon ratisfacit Sicro .licet illi
przlenjfltcor- peraliter.Q. lnebriare(evolunurM, eft peccattam mornle . a. ito
Qiiinquerationes ad idprobaodum III Ebrietauferrtpereftpeccarninofa, ctiam li
non procedat ipoutio- oe vioi ■ fed ab alia caufa .10. i b . Improbabilishodieeftantiouorumopinio)
qu6d nimirum femelfe mebnare, oonfitroorule. ir. jtt Quid de ebrieute
imperfecta . » r, 1 1 1 Quid » fi quii fiat ex liberali potatiooe vini paul6
bilarior . ... Iit Aolicitumfic, fcinebriareadfaoiutemrecupcrandam . 10. 11*
Anad evitaodum morbum impcndentem ; 14. II» Anobmetummortisab extrinfecoallatum
. 16. n* jJlicitum eft ; fe inebriare ad (uum honorem (ervan dum. _u. 11 * An
ad vittnduin grande aliquod malom liceat aliqucm inebria- re.41. ib. An fit
mortalefe inebriare modico vino . 48. nj; An dcbc-at qti<s inContclIionc
explicarc tum ebrietatem , tum actummaluroexeafequutum. 27. t rj An peccet
moruliter , qui vendic vinum volentt fe inebna- . rc.fij. jjj An Ut gravms
pcccatum fe inebriare io Ecdefia .70. 1 » . ELEEMOSYN A. Ad lucraodum Jubilzum
an fuficiateleemofyna et iam modica . au mcit Somciteleemofynafacta
confanguineopauperi .1. Sufficit ctiam , fi des mutuum , vei commodcs porale m
aliquod cem- Satis etiam eft, fielecmofyna fiat peralium, fed debonisprW priis
. 4. jw Imm6etiam fi amicadet pauperi meo nomioe . ib. Sufhcit, ut illi des
elecmolynam, quem bona fidc putas pau^ perero. r Quid,
f>e!«mo(Vnamdomeofamulo,utdiftribuat,illever6 fibi retiaeat.r. jb. Si
raituturpiur«riab(e«ti,fun.cit,qu odtanderoilli tradatur, U- cct iq eadem
hcbdomada Jubilzi non fuerit uaditt Re. uigi Index Rerum Notabilium ,
Relieiofilucraotur Jubilzum per eleemofynam, quampru illis Non func cwen
obligaodi . 17 daccoruroSuperior.iL , SiSuperior nolitdare,
licecrubditiialiquod moderatum lubripere exbonisMonafterii, utdeotpauperibus.2.
, . fkn fufficiat pro Jubilzocleemolyni , quam SuperiorTacit nomine iubditorum,
ipfii umen inlciis.t »»• Anetiamfufficiateleeroofynalpiritualis. j. »b.
SatisfacitJubilzo, fideuirSacerdoupauperieleeroofyna, ut ce- lebret proanimaalicujusdcfuncli
. 10. _ I 1 Aafatisfacias Jubilzo , fi prmles pauperi aliquod ex feptem operi-
bus mifcricordigcorporalibus.l »■ io. - EP1LEPTICI. Epilcptici,
quaodononintellanturparocjfmojfuntcoramunican- di, fccus TCro quando infeiUntur
. ><♦. El EUCHARIST I A. .... Quid jurisdecontinu6ardcntelumine coram
renerabili Euchan- llizSacramento.il. Anpefte infeflii miniftrare
liceatEuchariftiam medioaliquo in- flrutnenio.o. 7±
AnindienominiflrandafitaliquandoEucbariftia.I. 7* nfir- «» Antales fatuiunt per
Sacramentum pcenitentiz przparandi ai Communionrm.a?. 6$ FESTUM.
QuandoAnteceflbreseiviutisvoveruncfeftum , Cenenturne fuc-
cedbresillodieadMifTam. st. v 14 uifnam tegitime dies ffjlos inllituic . 2 5-
14 onitio Urbani VIII.defdlisp1rccinftituendis.10. i_j E S i_ Num , &
quando fit comraunicandus publicus peccator in mus.8. 15 An communicandus
publicus peccator monbundusfeodbusdc- ilitutuf.ts. 2° Peccatori occulto non
licet porrjgere particulam nonconfecr* tam.iT. EUNUCHUS. Eanuchus, vel frigiduf
cutnaliqua pcccanf debet in confeflio- neexplicare, feciletalem . 13. 3S EXAMEN
CONSCIENTIjE. Quale examendcbeatprzcedercConfelTionem. t. 17
QjopadloCoDfenariusdebeatpcenitentemexaininare.a. ' VJ_ UJudexameneft
necelTarium, &fufficicns, quodfaceret quif in aliquo fuo negotio gravi . j_
ib» Nemo obligatur peccau fcribere , ut illocum memoriam reti- ncat.4. ib. E X
C O MMUNICATUS. i ° Peccata nonnulla circa Fidem . *. FORNICATIO. Quznamfit
fimpliciterfornicatio.it. Jt Idem peccatum eft fornicari tcr cum eadem foluu,
ac femel cumtribus. ib. Fornicari cum filiacoofeflionis niladdit lupra ipfam
fornicatio- nem . iz. 3* FURTUM. catorum . 14. ib. fitfurtum facrilegum , &
cur Ipecialitcr explican- Major, velrainorquantiusin furtonon mutat fpeciem.
rt. In furto contra piures non eft attendendus numerus da Quodnam dum. 56. Quot
modlscommitcicur. Qaandoiura furtum non fit ucrilegum , licct in Ecclefia. 57.
ibid. ib. Quandonam incurratur excommunicatiocx furto lacnlego. p. ibid. i
Peccat mortaliter , G interGc Miflz, »el noubili ejusparti, uiG 61-
culctignorantia.vel gravis neceffius. j6. 3
Siaucemappelletadtribui)alfuperius,potdFdurantelice,&publi- Grzci
fatisfaciunt Jubilzo, fi jejunentcum laclicinns . 7. cau appeitatione , licit^
interefle Sacro . Yh jl** Ad quidobligeturceiebrans,quandoaliquisexcommunicatus(
fa- GABELLA. Probatur Immunius cujufdam Monafterii 1 quadam gibclla . 1 18. G R
J£ C I. Excufatorne uxor Latina, fi 1 viroGrzco prohibeatur jejuna- re.7». •• •
• T 101 AnGrZCUS grzeorituvivcnspoflitlicite fcrvare jejuma Lmno- rum,
&negligere{ua.74. ... 101 yi necum peccato) vclit interefle Sacro . 40. 3° Ad Iquid itemauditores
przdidi Sacri . 4*- ib* An excoramunicatuf obligctur petere abfoTutionem , ut
poffit li- citeadefle Sacro . 4,. 3 An excornmunicatus vitandus
peccetmortaliterminiftrandoEu- chariftiam.a^. 72 Quid, fiminiftretinfirmo morti
proxirao. aj. • io. Vaiidafunt Sacramenu, quz ab excommunicato viundo mini-
ftrantujr,46. 77 Excipetamen ( regulariter ) Sacramentum Pcenitentiz. a^a. 2»
Probabilcell , Parochum vitandum venialitcr Untum peccare , fi affiflat
matninonio,4{. 7_8 An peccet moruliterexcommunicatus non viundusSacramenu
miniflrans.45. ib» Excommunicatuscontrahens Matrimoniumnon peccat,quatenus
miniftereft Matriinonii . to. 7_t Licit^audies Sacrum i Saccrdote
excommunicatonon viundo>im- m6 teneberis , fialioSacrocareasdieteftivo.4. 2
Peccat moruliter , tk incurrit excommuuicationem minorem , qui audit Miflam i
Saccrdote excommunicato viundo . f. ibid. Nonpotes tamenab illopctere,
uttacrumfaciat. ib. Quid, fiSacerdof fit fufpenfus, vel jnterdidu* . 7. s>
Qoid, fifitconcubiaariiis.il. 2 FAMA. Virgo, Telquzvisaliamutierhooeflat
quzpeccando infertdam- pum fuorum famz , additnovamfpecicmPetxui.il. ffji F A
.M U L J_ Hzreticorumfamuli, & Infideliumdebentdifcederc l famulato
przdiclorum, ll Isrne impediantur ab audiendoSacro, aliifve
EccleGzprzrcptisfervandis.i;. * Secusverd, fiklraroaccadac. jD. Aut
fiabftjuemagnoincommododilcedereDequeant.a^. ib. Excipe, fiadfitpericulum
negandi Fidem, aut concemptusRe- ligionit. i0< Liciteobediuntdominis
Catholicisin fervitiis neceflariis , quz Sacrumimpediunt.xo. % Quid,
fifcrvitianoafintneceflarm. ib. FATUl ETSEMlFATUI. An lemifatms , fcu
(lultisconcedi poffitCommunio.o. fii Poteftiis, quievaferunt utui poft adeptam
ratiooem , fi abfque pericuioirreverentiz, eoncediCoraraunio. La. ib. Mod6 in
amcnuam nonincidjerint, dum inpeccato eflentmor- talLi). , ,b. H JB. URETICUS.
Anpcenitenti hzreticorelapload mortem damnato concedend» litComraunio. jo. 71
HOMICIDI OM. Quznam circunftantiz addant homicidio ' novam peccati fpe- cicm.i.
3r HOR£ C A N O N I C iE. An liceatinQuadragefima
comcdcrcantereciutioiiemHorarum «efperti naru m . 0. 21 HOSPITIUM.
Solaratiohofpitiinonexculatljejonio.7J. 10* Tranfiena per loca Infidelium , fi
ibi umeat grave aliquod m- commodum , poteft jejunium negligcre , feclufo
Religioms contcmptu . 80. 102 iloConfeU 1ACTANTIA. SiGtde peccato raortali,
moruleeritpeccatum. i. Sifitpura jadtantia, necaliudaddatur, fufucic diccre
Gonc .■/#/«»»« ]»llm\viitm"rt*li.\\>. Debes veroexplicare
peccatifpeciem, fi»dum te jaclafti ,ulud defi- deraQi,veldeiltogavifufe$.».
JEJUNIUM. Non jejtMUf liriceaffuticSacro. ij. , * Quidfic jejunium
Ecclefiafticuro. 1. ** Eft przccpcum EcclefiaUicum , 2. Per fe
obligatfubmoruli. J. 9* Aliudeftexcuiariajciuiiio, aliud nonobligan .». «4
Hzretici nontenentur jcjuni, nonver6Infideles, ncqueCatnc- cumeoi.a. ..../. .
j- l Infidelibus . & Cathecumenis potes licite mimftrarecarnes diebus
prnhibitis . V . . ,D* Qua hora incipiat, deGnatquc in die jejunu obligatlo
jejunan- dL>- , VL An dubiusderaedianodepoffitlicitecomedcrecarnes.f. 21
luando jejunandum . i.octeq. . . il ur dieSabbatiSanai, non obiunte fumma
llliuslztitia.dcocat llricle jejunari. 3. , . n *~ Quotnumero peccaUcommittit,
quiunicovolunutisactupropo- nic, nunquaminQuadrageGina jejunaturum,
&dciaJonun- quam jejunat . ib. , , ,. , _ Quid faciendum, quando jejunium
ex voto mcidit mUomini- cam.H. !_ Anpeccet, qui expreGse vovec
jejuraredicDominico. 14^ ^"o. zed by Google Index Rerum Notabilium. Si
vigiliaSanfliJoannii Baptiftz ioeidatindiemCorporis Chrifti,
jejunandumdieMcreurii przcedente; nec (atisfaceret pr zce- pto jejunans die
Jovis . I J, Qjotpecrata comniirtit, quiviolat iejunium , quod przcipitur d upl
ici przccpto . i__ i b. Qiiid. fiviolet jejunium, adquodfyrtcteneaturex
praeeptofi- mul, Sc.es voto. 17. ai (Jnid , li lencararex Regula , Sc prascepto
. ib. Ojid , fi teneatur ex pratccpto Eca^eGz , firaul Sc Conicfla- lii.lJL 92
Feriafexta, cfcSabbatonon eftobligatio iejunandi "b- Potelt quis volnntaric
labora rc , Sc non jejunare ■ 6 r . . lot Potcftetiamdevitiuad jejunandom
neccilario detrahere, &non ieiuoare . ut lic i ctl tt uac . 66. ib,
Quotiesdamnum aliquod extrinfecum notabile rationabiliterti- mesex jejunio ,
potesnop jejunare 7':' >ox An przlcindendoiperieulogravisdamni
teneanturCatholici fer- Yarejcjuniuminlocislnfidelium, cVHrreticorum . Si. IO»
QuisdifpenfarepoteftinleeejejuniiEccleiiaftici. ioi Quznam cauia ftt fufliciens
ad difpenlandum jejuniutn . tl. 10?. PoteftEpifcopusdifpenfareex juftacaufa, nc
totus populus jeju- nctinQiiadragefima. »4- ioj Poteftetiam cxrationabili caufa
transfcrre jejunium de uno in { alium dirm . 16. 104 An, quando vigilia SinQx
Mathir Apoflolioccurritipfodie Ci- nerum, poflit Vigilia , jejuniurnque
antccedeas tranterrr in aliumdiem. io. 104 Qnid. fi calis Vigilia incidat in
diem Lunz intriduo baccna- nalium.i}. 104 Pilii, acServi potTnntpatribus, ac
domlnii ciboi parare, lieet Gciant, eosfracturos jejunium. 8. 104 Nequeunt
tameacunet miniftrare, nifiurgenrepcriculo grayis damni . ib. Anamicus
polTitcoamicislautam ccenam pararc , acoffcrre, (i timeat , Cos jcjunium
fracruras . 9. ib. Quocuoque dieprzceptifrangij jejunium, eandem fpeciei ma-
litiamiempercontranii.lv. ti Nifi jcjunium, aliisprzceptum, voverii, vel I
Confeflario tibi ftt injunctum. jb. Siquisin prima hebdomada Jubilzi
fitlegitiroeimpeditus adjeiu- nandura, nontenetur expedarefecundam hebdomadam,
fed uti poteftcommutacione.i. 51 In Jubitzo ieiunandummoreEcclefiaftico.4. ib.
Juxdens venialiter jejunium, latisfacit Jubilzo. fi Admittunturtameti
laciiciniacxtra Qiin.trai/.-iitnam . 6. Satisfacit Jubilzoper
jejuniaaliisdebira. t, JEJUNIUM IN PANE, ET AQUA. Qiiznam vini quanticas
Irangat jejunium in paue, ccaqua ior. Nonpotens jejunarein pane, cVaqua, adquid
tenetur. 1.' ioj Anobligatus jejunareinpane, cVaqua, toties peccct , quotiesin
i|)n rtic «inum bibit ■ 8. J___ Non frangitvoturajejunandi Sacerdos, quieodie
celebrans,vi- nu-nfumitinutraqucablutiooe.it. LQsf Jeiuniuminpane, Sc
aquanouadmittitpaftillos,cVfimilia, exfo- la farina compaOa . ro. 1 06 Admittit
tamen panem communem , aqua elixatum _ll. L__i JEJUNIUM NATURALE. Pcrquid
differat jcjtiiiiumnaturaleabEcclefiaftico.it 6t Jejunenatunlitercommunicandum.
ib. Fratigitur tale jejuniiuiiperqualemcuiiqueminimamquantitatem cibi , vel
potus . __. ib. Qiiinam cibus , vei potus vtolet , aut non violet jejuaium
naturale ik Communionem requifitum. 17. la Cibusindigeftui, velevomuillc, vel
dormivitTc , non repellit a Communione . %6. 69 Repellit tamen cious fumptuspoft
mediam noclem, licettotus omninoevomatur. 36. ib. Prangitquoquenaturaie~
jejuniumaquaablorptaabeo, quidecidit in rlumen, quamvis nolenshanierit. U. ib.
Negative dubius an Ct naturaliter jejunus, poteft tut6 , & fine lcrupulo ad
Euchariftiam accedere . 38. ib. Idemdic , fi ex ntraque parte probabiles
rationes occurrant^ . Qiio^nam
fitfortiuspr«eccptum, communicandi jejune, ancom- municandi in Pafchate. __. 22
Licitumeft non jcjunecommunicare , ad dandam Viatkum gra- triter aegrounti .1,
70 Itcmadeviundumfcandalum, Sc infamiai nottm . J. ib. Itemad fcrvandam Chrilio
Domino rcverentiam . t. ib. Itemadfervandamrationcm, &ordinemSacrincii.21
'ib. Deciduntur duo cafua valde notabilet de duobus celebrantibus non jejun^.
81. ufque ad . 8j An peradumpciouempanit, Sc. vini contecrati frangatur
jejunium nacurale. 14. i£a\ JENTACULUM. Varix fententiz de quantitate jentaculi
ferotini diejejunii. L. E x Tub fententiisiexia , Sc feptima iunt
czterispnefcreudae. o, ib. & ii 1. Sicuifufficerentduz, veltreacibiunciTad
fuflentationecn natu- rz,autad lbmnumconcilUndum,adhucpotcftluinerc(cpcera,
veloctounciascrbi. 10. t,J Aa excufaretur i mortali, quiadoclo uncias adderet
novam ib." Non poteslicitepanemocto unciarumcoquereinaqua, &c«jtn
fumerepro jencaculo . ij. Potc^camenprzdiclumpanein, velbifcoclum in vinurti,
vel iqwra infundere. ibid. Io fumendo jentaculo non cft licita major quantitas
defrudibus re- cencibus, ac de lircis 1 6. jb. Purum caput nobilicacis , aut
applicationis Dudio , (icuti fola difhcultas eapier.rii iomnum , non dant
licentiam largioris jentaculi .17. jb. Omnesfcrecibi quadragefimalesadhiberi
licitepofluot pro fero- tino jentaculo. ar. ,^ Includunturetiam lafljcinia ,(
quando hzc licitc concedunt ) prz- terova.a». j0, Admittietiam potTuntbifcocli,
ac placeotulz ex immixtis ovis confeclz.sf. jfc. Quanam hora fumi
poflitprzdiclum jentaculnm . iL ib. Ao, quiex juftacaufaaequit jejunare , nifi
jentando mane, fed prandcndovelivre, tcneiturfic jejunare. ib. IGNORANTIA. Si
fit vincibilis , feuculpabilis, ettpeccatum mortale,quandoma- teria przcepta
eftgravis.t. vS Sipeccafti ei ignoraotia vincibili, noa eft necefle
regulariccrTI aperire.a. ib. IMPEDIMENTUM , 1MPEDITUS. Anpeccctmortaliter, qui
ponitimpedimentum, exquonequcat Sacrointerefte. 22* f Impcdicuiexlide promifla,
velobedientiaSuperioridebiu,legiti- mecxcofacurabaudiendoSacro. rt. 4/ ^id de
addtctoad cuftodiam zgrot i7%6. 60.
ib. uiddeco, cuinecelle licircadaudicndam Confeffionera gravi- ceraegrotancis.
j j. ib. Qiud deuxore, cimencc riram alicujusmoraenti cum marito, fiexeat.it.
ib. Anexcufetur omittens Sacram ob quodcunque etiammajus bo- numfpintuale, non
nccefjarium . s j. 3). AncxcufeturquisiSacro, (i illiusacceflus adtemplum Ct
alicoi emcaxpeccacimortilisoccafio.fit. iL Excufarisab audicione Sacri, fi
probabiliter timcas tibi notabile damnum.62. ia, . INCESTUS. Quidnamfit,
tVguotuplex . jo. U Anincellus dittcrant incer (e fpecie morali . }S. it
Quoddiciturdeconjunclisperconfaoguinitatem, dicitur decon-
juiiaisperadoptionern.il. ib. Inceftusintercoojundos conjunciionefpirituali
difTert i carnali , vellegali,eflque(pecialitercxplicandui. 34. ab.
Qnotmodiinuncoriaturcognatiolpiritualii. \J. ib. QuinamaCtus turpes fint
incelluofi ■ 36. ib. 1NDULGENTIJE . Si Pontifex diem non determinet , lucratur
qais Indulgen- tiam, fi Comraunionem requifitam iecerit quatuor anccdie- bus .
6. 79 EciamC qUandocommunicavit, nullam habuerit menttfm deln- dulgcntia
acquirenda. (L il>. Imm6 una Comraunio poteft infcrvirc pra lucrandis
pluribus Indulgentiil. ib. Noo rcquiritur Communio ad acquircndam Indulgentiam
Por- tiunculz.9. ib. Nequeadeatnlucrandam femelin vita, &femel inmorte, ck
fta- tionumlndulgentiasperBullamCruciatz.it. jb. Decretum Alexandri VII.
dclndulgcntiis, inalium non transfe- rendis.zo. Praxiiproprzdiclodecreto.il. %6
Cathalogus Indulgcntiarum , quas apochryphas declaravit Sacra Congrcgatio.i^ f£
INFANS. Iniantesnulloprzcepto jejunii liganctir.tf. . .• 8^ Idqueetiamfi ufu
rationispolleantanteleprenmum . L ib. INF1RMUS. Negacivedubicans reincidcndiin
morbum , excufaturneab auadi- tione Mirtx . 64- &07. ^ Nocabilitcrinhrmi
exculanturi jcjunio. 10. m Huc reducunt ur przgnantcs , & nucricotes .17.
Qyid defaemina, antequaun concipiat. ib. Quid dc lenticntibui
maximamdi£cultatem in jejunacidlo . a_S 88. Andie iej anii licitc1 quis fumat
cle<3uarium , vel (imile quid ,utfa-. nitatem vet recuperet , vel confcrvec.
ao. ]b. Quznam infirmitas concedat ufum caraiun in diebus prohibil lix-lL. ' .
_ I 98 De infirmii quoad laQicinia . 17. ^
An,&quopadoquispeccet,iinoxioscibos comedat, unde fequa- tur infirmitas
prohibens jejuniura .4^. An peccet infirmui cibum oititute refpucni cum jgravi
peri- culovitz.a. i0g An zed by Google Index Rerum Notabilium. Anvalidum, &
licitutn (itvoturade non comedendi* carnibus etiam in eitremo vitzpericulo.£.
10S A i qui febri laborat , teneatur fub mortali abftinere abaqua. to. 10
Qyznam infirmiusconceditVUticamnonjejuno.s. 71 An, lipoiTit, teneaturinfirmus,
inartlculomortis cornmunica- reicjunus. r. ib. Quid, fmooGtinarticulo, (c-J in
periculo mortis . S. 7* Quid , C infirmitas non fit periculoU • f o: ib.
Quotiesineadem inhrmitateliceat. 11. _ 7» lnfirmo impotenticominunicarenon
e(ldcferendafacraHo(ria,ut adoretur . f 4. i}>. tJumquam eftinfirmo concedendus
Sanctiffimus Chrifti (an- guis.it. 7* INGRATITUDO. SiingratitudoergaDenm,
acinobediemia exprefse intendatur , noTamadditipeciemalitiam. t6. JJ I N J U R
I A. In/uriacontra eonjunciosfpecie differtabea, quzfitcontra Pro- ximum.i.
S> INTENTIO. Deintentione audiendiMifiam. J. . 9 Intentionon «1 necefte,
qu6dfitetplSeita.ia 10 Quiimmemor dieifeftiaudicMillam, fipoftei adverUt, non
te- netur aiterlSacro intercfle . 14- 10 Neque tenetur , fi dicat : mis
ftuuf*cir$ ftr b*m , ftd pir tUism . 1 f . 10 NsqueGdicat: utl* fMiifmirt ,
mjm* ptr sW ***** f*r ' attmiSk- erum , licet peecet moruliter .10. ib.
Satisfacitpraccepto, quiriteauditMiflam, quamvis addat aliam pravamintentionem.ao.
1 1NTERDICTUS.. ' Anexcufetur abaudicndoSacro.47. 1 ITINERANTES . An, &
quando eicuUntur itinerantes , & navigantet ab au- diendoSacro. 78. • J Qnd
ioiportet pro itinerantibusillud ( quim frimttm ) in Bul- lajubilzi.it. JJ I U
B I L X U M. Qjonam diecommunicandum tempore Jubilxi . lj. An lit neceflaria
przcedens confeifio . 1 j. Nonlucratur exvipublicationisfaclzRoraz . f<
Quidagendum, ubinullaticpublicatio Jubilzi . Quidde itinerantibui.7. 10.
Nonpotes exequioperaJubilgiantepublicationem.T4. Probabileeft,
tebislucnrijubilzum, fiinduplicilocoopera re- quiutaponas. tf. 48 Imm6&in
eodemloco. t6. ib. Quznam pcccau, & Cemurz ablolri poflunt per Bullam Ju-
l>ilzi.!4. 4J An abfolutio excommanicationis dari poffit eitra forumSacra-
menule.i2i 49 PcrConfeflioncmfacrilegam nonacquiritur.o. S°
ImmdnequeperConfeflionemvalidam, fed infbrmcm.ia jo Non pcccat moruliter , qui
poft abfolutionem obtentam fpe acqui- rendi Jubilzum,
illudpofteanoIitconfequi.il. ib. An nulliter abfolutus, fedbona fide ei parte
pcenitentis , lucretur Jubilzurafi». . ib< Qui poft acquiGtum Jubilzum
recordatur alicujus momlis tn* culpabilitcromifti, non tcncturillud fateri,
antequam fpiret tempusjubilaei. t£. jO Qnin, fiGc ei refervatis,
potcritdeindeabfolvi i quolibet Con- Teflario.ib. Qyznam Ecclefia fit
vifiunda.i. . jt Qu*nam requiratur oratio, &quantotempore fitorandum. 7.
Oratiovocalis poteft alternatimreciuricumlbcio. 10. tl Oratio infecTa peccato
morali noneft lufficiensad Jubilzurri ■ lt» ib. 5uid, fipeccatoveniali. ib, oneft
applicabileanimabusPurgatorii, niG eiprimatur in ipfo diplomate.a. t±_
Anfpiretper raorremPontificis.j. ibT An lucretur, qui in operibus inrancTit
utitur opinione proU- _ bili-^ . W An poflit commuUriprivatio petendidebitum ,
ortact votoca- ftitatis.r. ib. Commutatio jcjuniiquando .6. 14 Anex operibus
injuncTis poflint poni aliqua in pf ima hebdomada , reliqua vero iu lecunda. 1
ja.6t L » f. NemoindiRetBullaCruciitzadlucrandum Jubilarara. % Publicatio
Jubilii debct incipere ex die Dominico. ta An poflit transferri publicatio
Jubilzi. ij. Ad Jubilzum iumcitintentiointerpretativa. Sufficit commutatio
operum bona fide facla . 1 r. J U D £ X. Non tenetur dare tempus damnatoad
mortemf jejunecommu- nicandi-l£i n% Tenetur umen fub moruli tempuscommunicandi
concedereT *«». ib. Eicipe, niCaliquodgravedamnumtimeatar. ib* Longius
tempuseft concedendumreoad Sacramentum Poenlten- tiz, quira£uchariftiz.»t. ib.
JURISDICTIO. Quidfit jurifdictioingenere: quidver6inConfeflario.t. jl Aclualis
jurildiciioConfeflariidcpendetafacuIutelegitimiSupe- riorit.a. ib. Quot
modisacquiratur.^. jb- Valide , fcd illieite exercet Confeflarius
jurirdictionem acqua- Gtara per coramunem errorem , aut titulum coloratum.sk
ibid. » Per opinionem probabilero acqairit Sacerdos adualem jurifdi- diionem .
j. jg TriplexmodaFconcedendi jurifdidtionem .ia fl Si concedatur abfolute ,
durabit , donec legitime revccetur . ibid. Quid,
ficoncedaturadtempusincertum.il. ib. 47 Ifc K ib. LABORANTES. Qiiznamartes
taboriofz excufent \ jejunio.30. Qjznam ver6minime. Ji- PoteftnequU laboriofum
opusex fua voluntateaflumere, ne |e- junet-j8. . 99 PofluntDorainiprzcipere
fervisconfueuopera laboriola , licet przvideantindefequi, ut illi nequeant
jejunare.4- I04 _ LACTICINIA. Qnid veniat nomine Ucliciniorum. I. Licitura cft
Fidclibut , in teriis , Sc Sabbato lacticiniis ve- fci.j. ib.
ServeturUrnencontrariaconfuetudo, ubifitintrodufla . ib. Quid de Vigiliif ,
& quatuor temporibuf extra quadragcfi- mam 88 Qiiid tempore quadragefimz.
10. QiiJdeeo, qui non haberet nifi panern ,& laclicinU. ji. 100
Qaiddepauperibusquoad hoc punclum .ij. toi Quznarn quantitas
UciiciniorumadmitLi poffit in vefpcrtinojen- caculo . as. IsA L A I C U S. An aliquando liceat Uico
Euchariftiainaliisdiftribuere. 74 L I f K O I L LeprofisconcedendaeftCommunio. Jj.
<| Qjid de laborantibusvomitu. j6. &j Quiddelaborantibustufli.40. 64
LUCRUM . Lucrum ceflans , fi fit notabile , fatis excutaC abaudiendoSa- cro.77.
t LUXURIA. Quotnam fint fpecies monlesluxuriz.io. )t M A L U M. Inquibus
cafibus debeat pceoitensexplicare fpeciemmali, quod voluitproximo.7. £t ~
MATER. Eicufatur ab aodiendo Sacro , G neceflari6 infantem ducere debeat ad
templum cum noobili perturbatione , & incora- modo.tt. » MAHOMETANUS.
NonlicetpropinarevinumMahotneunojnifi ispriraum confcien- tiamerroneamponat.4.
8 MED1A . SiraaUfint, fed diverfzfpecici 1 malo finaliter intento, debent
fpeciatim explicari in Confeflione . >L 1 1 M E D I A N O X.
Communicaturusfequipoteltquodcuraque urbis liorologium , de quononccrt6conftat.
minusrccl6currcre.44. 69 Quinam horologil iclus defigncimediamnoclerain pu
nclo, primus, anultiraus.47. _ *9 MEMSTR.UA. Non impediuDtComraunionem. 1.
<7 MENT1RL QuimentiturConfdTario inread Confefllonemnon pertinente ,
venUliteruntumpeccat.t. a| Non mentitur, qui in Confcffione generali*novaaliqua
peccata antiquisimmifcet. *S Anpeccet moruliter, quilegitimeinterrogatus i
Confeflario * mentitur quoad i nd i viduationem percati . 9. s{ METUS , AUT VI
S. Qui eimetu Miflzintereft ut Reifacrz, iatisfacitprzcepco . »»• ., "
Quid, fiiiciatvicompulfus.il- tt M i_S S A. Quid lit. t. | Quznam GtMifla,
quzdiciturUcca, ctanaliquandofitobligitio illam audiendi . ib. Quz Diaitizcd by
G(> Quxreriuturi»Parafceve, aon efl vera Mifia , necadillaraobli- gamur,
etiamfioccurratiefturodeprxccpto.a. jb. 8 fit audire Mifiam. }. ib. s corporali
prxfeotia,*. 6 Quxnam fitmoralis prxientia. 7. ib. lnccgra eft audieoda. 16. .
6 Duur in ea parvitu materlx. 17. ib. Quarnam fit pan noCabilis Mifix. iJ, 4
Qai non potefl totiadefle, obligabiturad notabilem Mifixpar- tem . »7. .7
Projbabile eft fatisfacere prxeepto, qui partem MifTx audit ao uno Sacerdote ,
partcra vero ab alio fucceifive (acriticance . aff. ib. Non fatisfacit tamen, quiduas, vel
plures partes MiiTa; fimul au- ditadiverfisSacordotibui. Jt. 7 An audiens
Miflam extra januam Ecclefix prxcepto fatisfa- Index Reruro Notabilium T
PARENTES. Si n 7J Ciat. tr uid, ficxChoroabEcclefix folofublevato. Juid,
fiexdicto Choroaodiat, led non videat . £iid, fiexlocoextra
ianuamadtatusalurismajoris ^iid, fiexfcwftra habitationiituaj. M , fiidde
audlenieMiflamex januamagnitempti.ij. r, fatisfitprxcepto, - dalo.i. 6 ib. ib.
6 ib. 6 .m 11 S2 die JovbY&Sabbati l>c£i /tf «qttltt, fefiura dc pr^
:pto . ii. ib. cepto . . -. iu. Peccaret roortaliter Saccrdos , ,fi cdebraret
in die Parafce- ve. 5. ....... 1) A Hceat' i^caTu* neceffitaris' '£ qucnam
celebranda . 8. Sc dl ibid. QjandoSaccrdotinon daturpoflc MifTam audire,
tcneturnc ipfe Quid diccndum de co, qui fecreus Mifix orariooesclaravoce
profert.it. 14 Quahora fitaudienduro Sacrum. Ji. ib. Analiquando ante mediam
noclem. 14. ib. OmittereMilTam quocuoque die prxcepto femperejufdem fpeciei
peccatumeft.i J. . . jo MOLLITIES. Quacnam Ct. rr. jj
DcbctinConfeflioneexplicari objeclum. ib. Si<;ui< aliumadjuvetad
lepolluendum, vel contra, debetexpli- careftatumadjuvantis, veladjuti. 11. ib.
Quid de impuberibus , & eunuchis io hac materia . 1 1. ib. . MUTUS. Mutus
folum obligaturadSacrum. 17. ' N Ct , puerun ois compotem, non terfit. ta,
Tenenturvero, fiidfit dubium . ib. Ante fepteonium tamen, oeque fi id fit 10. •
p A R O.C H U Quaobligatione pefleiofedis.i. Anliceat porrigerealiquo
inflrumento. 9. » PE.CCATOR,
PECCATUM. Peccator habi tualis , quo pauoaperire c Unumero, vel fpecie peccau .
Quinamfitdoiordepeccatis, quic Attentioque. 7. An propofitum de oon plicitum.S.
Non fufficit pro lore.n. Timor, imm& & certitudo , propofito. ia\, Praxis
adusContritionis. rj. Ad cootritiooeainoa requimuramorDei aclualis, fed
virtualis. 14. Signum probabileacluscoBtrrtionis .ib. Praxis atlus Attritionis.
ij. \% An, quidolet, ienoodoieredcpeccatis, fit fufficienter difpoli- tus ad
Confeffionem ,1f. ifc. Anfolus aflusamoris Deifinedolore fitfafficiens
difpofitio pro Confeflione . 1 6. , t>. Dolor depeccatiselicitus
anteConfeflSonem, licetfioeintentiol ncConfcffionii,
iufficiensefladConfeflwnem. 17. ib. Sufficitctiamdolor
elicituspoftConfcffionem, dumrooddprxce- dat ablolutionem. ro. ib. Non
requiritur novusdolorproConfeffionepeccatorumaliasabfe- lutorum.itt. ib. Neque
pro peccatis , quorum recordamur pofl acceptam abfo- lutionem, dummod6
prxcedensdolorhabuerit motivumocu- verfale. 17. 19 Ad Confefftoncm pro folis
veoialibus requiritar etiara dolor . 3 ib. effe ex- ib. ido- it officit fc ib.
C Sufficit dolor dc uno , vel altero vcniali , Licet jk nondealio. J4. bus. jr.
Suflicitdolordcuno veniali deomni- » qu , a iiun □ Jdifpcrgit e NUMERUS.
Depluraliute individualis malitixinacla. II, protradiu doclrina.ij. utraque efl
explican- 18 OBEDOIENTIA. 10 i>7 Ecclefia noo exigit nifi obcdientiam
materiatem . itt. OBLATIONES. Quidfint, cVcujus juris.6. An Fidcles
teneanturinaliquocafuobtationes dare miniflris Ec clefix. S. , ib.
Etanhocexaliqua immemorabiliconluetudioe. 10. ib. OCCASIO. QuidCt
occafioproxima, &quaodo quisexcuUtur ab ea viUn- da.n. 40 ORATORIUM. ^
Anaudiens Miflam inOratoriis prlvatis Sxcularium Utisfaciat prxcepto . 7. 2 An
iamiliares noo necefTarii domino Utisfaciant in Oratoriis privatii.8. g A 11
audiens MifTam in Oratorioprivatoin (olemnioribusfeflis, vel
aliamabillaunaconcefla, prxceptofatisfaciat. 9. iK Quidnam concedatur inhac
materia habenti Bullam Peccatcontra tionis. 41. Si peccatum duas continet
malitias da. 9. PEREGRINI, ET VAGI. Qjopaao obligantur ad fervanda jejunia,
addiilalocoalicui par- iiculari.17. 8r PERICULUM. Quife exponitneccandipericulo,
debet explicare fpeciem pecca- lf| ad quod fuitpericulum . 14. 14 PHR/ENETICI.
yEquiparantur Atuis,tumquoadComaninionem, tumquoad Poe- nitentixSacramentnm.
if. 6a POENITENTIA. TriplexgenusPaenitentixa Confcftarioimponiloliu . r.
Acceptari femper, &adimpleridebetinpraxi. Sifit meJicinalis,
quopadoobliget. J. Poteftadimpleri in ftatu peccati mortalis . y. Probabiliter
non potcft pceniteos fibi re, 6. Poteft umen illara commuttre, vel ibid. Levi
HuicdoQrinxnon onpooiturTridentinum. ir. Aliqui cafus, inquibus potcft
Confefiariuspcenitentiaro nonin- ib. ib. cpmmuta- ib. •7- 10. ib. jungere. 11.
b. 19. 2 Qjid de Oratoriis pri vatis Religioforum . ti. jb, QTiiddeOratoriis
Epifcoporum. 14. ib. ORNATUS MULIEBRIS. tio furaendafacraHoftia. 14. «jg
ORDlNARI U s. Teneturfub mortalipublicare Jubilxum. r. 47 Poteftex jufta caufa
differre. 1. jb. .«. 47 Quatuorcafus, inquibus pceniteas
exculaturabadimplenda"pcc nitentia.14. ji, An Indulgentia plenaria excufet
ab iroplenda pcenitentia . 17! Jubilxi imponi lConfcflario pcenitentiar falu-
ures.rt. Injungietiamdebet, fiopusefl, fatisfacliopartis.il.. Quid , fi
oronibus penlatis potnitens fit impoteas ad fatisfa Uionero.ij. j^.
Mitioresfuntimponendxpoeniteistixtemporejubilaeietiam pro* peccatisgravioribus.
16. Idem dic de InHulgentiis ptenariisextra jubilxum . ib. POENITENTI^E
SACRAMENTUM. Materia reroouA circa quara hujus Sacramenti.funt peccata z. 1 *
Non Digitized by Google Indcx Rerura NotaBlium. Nonquidemoriginale ,
neeacV.:ileanteriapti{mum fedittualeeommifliim poft Bapcifmum .ib. Itcm
&actualecommillumin iplo Baptilmo. ?■ ib. Venialia iumt matcria idonea,
& luffieiens, non tamen necef- farli. j. ib- Materia proxima non ell fola
oris Confeffio .7. ib. Sedfunt tresacluspceiiitentis, doloris nimirum ,
confertionis,& facisfaclionis. ib. Satisfiflioautemefl parsinteeralis,
nonelTentialis . ib. POLLUTIO. Epiftola Aufloris ad Caramuelera de cooperante
cum alterius 4« 4* 41 tpericulum proximum ci, elln&dclis. 16. SACERDOS. in
Sacerdos, qui;mporePafchalinonhabet, iquo percipiatCora-
munionem,.bligaturrelebrare. 13 turpitudiae. Caramuelis ad Aucloris Epiftolam
relponfio . GerraanadocTrina Auclorisdepolluentealium . P O T U S. Potcsdie
jejuniipotumfumere, quotiestibilibuerit. J. Quxnam habeaut rationcm potus. 6.
Qjxnam veromioime. 7. *■ jid dicendum deCocolata . 9. ib. ib. ibv «J
Poenitenti» o Ghe- u Uice communl- ib. ipfum 74 ttllquis licitequotiesdie
jciunii bibit , aliquidcibi fumere»ne T U M. potusnoceat.i). Cibustamen
fitexquadragelimalibus. SedquanUnam eritcibiparvius. 17. P R JL C E P Ecclefiar
pnecepunon obligant adi nem, &propriamftaturaTicitum. »9. PrzceptoMilfarnon
poteft fatisfieriper alium . 1. PRvELATUS. V. BulU Crnckt*. PRIMITI£, ib. ib.
ib. Qui Cuj' id fint. 1. Cujufnamfint jurif. 3. ib. Ubi, quando, &in
quanamquantiute folvendse funt, fialicubi "7 n, .DllgarurceiC Idem dicin
difeftivo. 14. Quznam fintnccllariaSacerdoti ad adminiflrandm. t. Sacerdos,
fimaushabeat ablutionemanum. 7. Neque obligatuifub cat. it. PoteftSacerdos
ciamex devocione, extra communicare ■ fi alius non adGt Sacerdos Licet
Sacerdoti aoscommuaicare ciira parte (uz HbfUx. 1 3- 74 Non peccat morti iter ,
C cx t ra Miflam minift ret Communionem . iioaaccenfiscarielis,
necprzmiflaabfolutionegenerali.ifi. 74 AnexiiTens in pecatopcffit
licitealiisminiftrare Euchariftiam . 17. g Qjid , GfitlziusiigitisCanonicis.
18. 7* V nkV. CtmMariky Ctmrnmu*. &Exennm*ait*ui. . ' SA C RILEGIUM. ■
Inmaterialuxuriarontrahiturlacrilegium, velexperfona facra velexlocovacro 17,
Qjznamfit perfoatfacra. Dup' l lacrilegium. 16 '9 t ib. earumlex vigeat.4.
PROPOSITUM. Qjaledebeat ede propoGtum vitandi veoialia. 36. Vlde \.Fttt*tum.
PUERI, ET PUELL>E. Aliicitius, aliitardiusobligsnturadMiflara. J. Tardiiis
rufticani, quimcivilespueri . 6. Priuspuellz, quampoeri. ib. Rcgulariter tenenturcomplecofeptennio.
8. ib. Pucri, &puellx, (iratione utantur, tenentur adannuam Con- feflionem
. 3. xo Puer jam feptennis , de quo dubitatur, an perfetlum rationis ufum
acquiGverit, nontenetur ad ipnuaraConfcflionem.. 4. ibid. r» ~ 7 \ 7*7
QjiidageredebeatConfcflarius,>Q^nd^lk|«er.auTera«noftaU dubium;quid,fi
venialccertum. j. ib. Quandonarapucriadmittendi (untad Communionem. 1. <s
Quandonamabligandiad Palchalem Communionem . 3. ib. Inltanteraorte
luflicitfeptennium.4. ib. ldqueetiam fifitdubiumdeufu ratioois. y. ib.
Nonincurrit txrnas, Gin Pafchatenoncommunicat.7. «b. R RECIDIVUS. Qiidfit,
&quandodebeat abfolvi, quandonon.11. 40 REFECTIO. Unicaplenarefeflio
concediturdie jejunii.i. 9t Dc continuatione refeclionis .18. ib.
Quantoteraporeinterrumpipoteft. ir. 91 parvius materiae poteft afcenderc ad
duas uncias Romanas . jo. ib. Aveniili umen non exculat . ib. Quidde
fuccoduarumarundinummelliurum.33. 9* Quoadcarnesocuva uncizRomanz parspoteft
diciparvamate- ria. 34- ib. TresdoclilTimorum hominum opiniones quoad hocpunc3ura
infi- deliterabaliquibusrelate.jj. Quxnam Gt parva materia in ovis, quznam vero
in aliis dticiniis .38. Horaiumendzrefectionbdie jemnii hodre eftmeridies . t.
Suznam lit hora roeridiei. ». onprohibeturautem voJentiurdius plenecomedere.
Quihoramprzditiaraanticipat, nonfrangit jejunium.?. An peccct mortalitcr , qui
przdidtam horam notabilicer »nti- cipat.y. ib. jlREGULARES. Speclaredebeot
publicationera Jubilzifaclam abEpifcopo, non iproprioSupcriore. i. 47 Poflunt
tcrapore JubHzieligereGbi quemcumque Confeflarium pro refenratis, approbaturo
abOrdinarioloci, licctbicnonGt approbatuslPrzUcoReligionis.8. 48
eRdigiofisSocietatisJefu. 9. ib. iialibus, faltemproforoconfcientiz. 10. 48
IILIGIO . Qtiandonam quis ccnfetur imperare in nis. i$. * rupicx committitlacrilegium
perfona facra facra. 18. An baptizatuspecons cum infideli coramitui ibid.
Quinam fitlocus frer in hac materia . xo. lb- Q^iznam feminis effifio
conftituit facrilegium , fi fiat in loco fxcro. ibid. Quxnamfintloca, tbinonfit
facrilegium talis effufio , quamvis. videanturfacra.z.. *} Ofcula,
cVfimiliaob'cznafinefeminiseffuGone,inEcclcfla pera- da ,nonfunt(acriligiaex
jureEcclefiaftico . >4> Poflunt umen efle ula exnaturafua. ar. ib*
Regulaadhoc dignocenduro. 16. 3* S^ANDALUM. Quodnamfit, (jcquo
modisacciderefotcat . 64. }4 Eft peccatum contracharitatem, quamvis non
intendatur . 66. . .ibid. . . r' NiGProxlptus Ctaliuiddparatusadpeccandum. 67.
ib. Ad pcccatum feandili «quiritur ruc Proximusex tuo pcccaro con-
iiciaturingravem tintationem. 68. H SifcandalumfitdirecTun,
debescxplicaredeterminatum peccati genus, adquod Proximum induxifti . 7». ii S
E N E S. Ex puro titulo fenecTutis non excufantur ab obliga tione abftinendi
acarnibus, &lacTiciaiig. ). 97 Excufantur tamena jejtnjo. 4. ib. Ad ulem excufationem
noo completus . ldem regulariter voto. 6. Non videtur probabile S I completo .
Confefllonis figillum nunquamfrangipoteft fineexprelTo, libcro- ib. la- 9% ?b4
9S M quepcenitentisconfeofu. 1. Septemcafus, inquibusviolacurule Ggiltum Qainam
tqneantur GgilloConfeflionis . PceneviolantibusSigilluminfligende, &1 . S O
D O M I A. Sacnam CtperfccU. 43. • explicari debeat , fueritne quis agens Ad
Sodomiam perfccTam requiritur Idero dicendum de Reli IdemetiamdeMonialib E ib.
ib. £ ^znamTodomieioecies intelligiturrefervaU.^f- ra! QuznamGt iraperfecTa.
47. ib. SOLLICITATIO. neaturexplicare, fefuifle priorem adfollici- ij. V> S
P E S. Nonadditcircunilantiampeccaminoum, <Jui peccat cum fpe ob- tinendi
veniam de fuo peccato .8. jo STUPRUM. £* etagrtffiu viri tum virfim* rinitintt
. 37. Jj SUPERSTITIO. pcccau fuperftitionis differant fpecie , quznam folo U1'
S V R D tJ S. 50 Surdus folum obligaturSacrointerefle. 17. 7 Surdo , & muto
i nati vitace miniftranda Eoxhariflia . Ji. 63 B.JI. ib. T E M- ioogle
Index/Rcnim Notahilium. ladd.t maJitiam.it. t, five SS.Vi. la teneamur tuile.
14. Aflfiti QujEnam i juno. ». VOTUSi roturo fit juramento munitu Vcttejufdem
fuotfpecki, fiveDcoUuauat, nvc n* vir»ioi , fivealiisSanuis. jb. 119
DiverGajinterdilpeoUtiooero, &commuCitionem voti. 1. jj iro
PoteflConfcfurius commaure votum, remitteos deteitniMtio. oeroreilubroganditad
virumdoclura.a» ib. 1 1 o Uberum eft pecoiteoti redire id fuum votum , &
opu* fubrogatum rclinquerc. }. tb. Nequefierj lubrogatio in aliquod oput , quod
Ctaliis debitum . 6. Secus, fideoperibus, qussex devotionefiunt . 9. ib.
OroniavoU commuuri podunt per Jubilaeum > prseter duo : nimi- rum ,
abfolutat Ca fH Ut 1 s, ft ablolute Rtlig ion i s ineundc . 1 1 . 5 1 VECTORBS
MERCIUM. 1, iceurforn, anteneantur _ , V I ATICUM. Prvreptumdc comtnunicandoper
Ucrum Vi etl, effedivinum. t. Qui paurisdieUu antesoortis periculum
eonmunicavit , pro- babilius non teaetur iterum cornmur.icareiupervrnirntc eo
penrulo. 8, 57 Antali commuutiofieripolliteitraConfefliooera. «n- An <)ui
maneeommunicavJtea devotione, poft iero jterurn cotn- Ao item poffit per
nuncium , aut per lttteras . tnunicare, (i incidat in perir ulum mortis . 1
QujcnaHi fitcoofecratio tumultuaria. t». Aliwutipoffittiuiiacaiti ' 4
Nequeuntcommuuriperjubileum . terius . ib. Ao poSot commuuri oer Jubileum vou
jurau uua Eccle- fic . Jfci Peccat moruliterConfeffarius, fioolh commuUre
votutn aliaa cotnmuubileper Jubileum. 15. 5} g HP SJ— f — W T ■■—^■■■w p — ---r
-- - - - • ^ ■ - w ih. Tenetcoromutitiovotorum, finatelapioteropof«Jubi)ei-ip.
j4- 8 Difiertcommuutiovotorum, facUperBuliatnCrUciat?, tbe* , 58 uirrer. Ο. Ν * . ~ 4 . r.. ; . % ' 4 * • • ;< I # • 3jh * *'* . * R. P- T
H O M jE ! TAMBURINI E SOCIETATE JESU OPERA OMNIA» * "olli • DigRized ^
CjpiWgW I t ' tui: v • I Rv P- THOMJE T.
9 CALTANISETTENSIS SOCIETATIS JESU; IN UNIVERSITATE Meflanenfi Theologia:
primarii Profefforis, & in Sandto Inquifitionis Officio Regni Sicilia:
Qualificatoris, & Confultoris, EXPLICATIO DECALOGI, DVABVS DISTINCTA
PARTIBVS, IN QUA OMNES FERE CONSCIENTI /E Calus, ad decem præcepta pertinentes,
mira brevitate, claritate, ac quantum licet, benignitate declarantur. EDITIO
POST REMA, IN CVjVS CALCE accedunt Propositiones damnata ab Alexandro VII &
Innocentio XI. Summ. Pont.,necnonTrailatusPoBhumusdc QUINQJJ E ECCLESIA
VENETUS. MDCCI PRÆCEPTIS. Cum u,a!ms necc f ,nis - Apud Nicolaum Pezzana .
STJPERIORVM PERMISSV, ET PRIVILEGIO. i
llh&trifsimo , dy Reverendifsimo Domino Domino n FRANCISCO ANTONIO
TETTIO * MARCHIONI, ET ABBATI San&i Chryfogoni Jadrenfis, &c. Xeat
tandem illud obfequium in lucem , quod jamdiu corde nutrio , fiatque publicae
diei fi fu peris placet privata devotio. Agnofcat Orbis antiquas , &
nobiliflimas inter familias tuam a me obfervantia fe- cretam , Abbas
Illuftriflime , teque in tanta Familia feledlum , cui humillimi adtus animi
exhibeam eo ad- dudtus confilio , ut devin&us refpe&us meus in Patre
tuo jam vete- rafcens, renovetur veluti in Filio . At in quo Filio ? Atavi tui
omni femper gloria floruere , micuerunt in pace , enituerunt in bello : Hinc
multa a (tirpe derivata jadtare potes infignia , Marchionatus decora , lumina
Equitatus; Tu intextis celebri (lemmate honoribus praeclaras Infulas addis .
Fratres recenfes quanta gratia florentes ! Quofdam adhuc teneros , fed tanto
glorix fpiritu prxludentes, quof- dam firmioris aetatis, fed tanta virtute
ornatos, tanta moderatione compofitos , ut prxftantiflimx quifque poflet elfe
Familia: qua fpes, qua ornamentum ; Tantorum tu decus es Fratrum. Verum tuorum
laudes uno colliguntur in Patre L V. D., & Equite, in quo quid pri- mum
mirer ? ingenii claritatem , eloquii elegantiam morum fua- vitate nobilitans ,
dulciflima vi omnes in fui rapit affe&um : Ita ere- &us in Deum , ita
eflufus in pauperes , ut folus poflet in gratiam Stemma Gentilitium proferre
ubera charitatis : Cujufque fortis ho- minibus charas, Principibus cert£
chariflimus amor debet urbis nun- cupari . Tantus tamen vir, quant&m eft
fuavis in ceteros, tantun- dem efl: arduus in fuos : Tu Patri etiam difficili
es rara; deliciz . Ve- rum cur delicias non fis? Ea adhuc aetate, qua c?teri
vix ingredi funt, tu (ludiorum emenfus curriculum quidquid leporis humaniores
licc- * 3 ras (er- rae fervant , quidquid fubtilitatis arcano Philofophia
continet finu , quidquid Jura eruditiflimas utilitatis aperiunt , fecifti tuum
. Neque ad tanta lumina percipienda multum a te laboris infumptum; Literis
animum imbuifti tanta ingenii facilitate, tanta mentis felicitate, ut vota
femper precurrenti velocius tibi fuerit attingere, quam Magi- ftris oftendere.
Clarum intellectus tui fpecimen paucis ab hinc diebus Florentiflimum
Archigymnafmm Patavinum cognofcet : Stupebunt DoCtores, vixque fenfibus fidem
dabunt, nefeii, qui vere ?tatis tam fertilis parari potuerit Autumnus : Tu vero
tot dotibus inftruCtus, tot ornamentis infignitus Magni Genitoris delicias non
eris? Veniet brevi tempus, quo tanti Genitoris eris rara felicitas. Virtuti
comes honor adjungitur , quoque virtus excellit , eo cre* fcit honor
infignibus. Summae tuas virtuti fummi ftruuntur gradus, & ficuti in
virtutibus tibi gignendis anteoccupafti merita , ita in finum tuum anticipata
feftinabunt & pr?mia. Verum hoc tibi non pr?mium , fed mei obfequii
authoramentum . Prodit in lucem fub pr?lo excuflum meo doCbflimi Opus Theologi,
R. P. Thoraas Tam- burini Societatis Jefu, Volo, ut qua fama volaturus eft
liber eximius, ea volent & decora tua, & mea erga te, tuofque devotio.
Nofcant homines te aetate tui fimiles fuperare virtute ; Nofcant homines me
nulli cedere debita tantas virtuti obfervantia , qua ingenue firmor. Venetiis
Kalendis Aprilis 169 ** 1 fT Uluftriffima, & Reverendiffims Dominationis
tua. Humilijjim»s , & Seraius Petrus Groppus. INDEX CAPITUM, PARAGRAPHORUM,
ET TITULORUM utriufquc partis Explicationis Decalogi. Prior numerus paginam,
alter numerum marginalem notat. Intentio & divifio operis. De Peccatu . Ivtfto peccatorum, D. Mortali ,Bc
Veniali ex genere fuo a D e Veniali pci accidens . De Vcnuli cx par vitate matenx.
Unde defumenda iit matenx par vitis. De Veniali ex imper feAtonc a&us . Peccatum m genere . Dc Vcnuh e*
aliena caufaexcufante . 4* Dc Mortali per accidens. Mortale ratione finis.
Mortale ratione con temptus. Mortale ratione periculi . pagj ibid.r. hi ii? ibi
lb-4 V*® Mortale ratione confcientix erronei , fcandali »& unionii plurium
venialium. ib.17 I I>e Voluntario. /"\Uid f:t voluntarium. f *•
Qyotuplex Hr voluntarium . . o 3. De v udent o , coa Ao, neccflii 10 . ib. 4.
ln,8c Concuptfcenua quomodo fe habeant circa voluntarium, ib. 5. Metui quomodo
ic Jt aneat circa voluntariam, ibid. Qui metus fi e juftus cadens in conftantcm
virum, ib. j.Quxd opcictur metus gravis m juftc incufllis in coiitta&ibus .
ib 7 Metus gravis m Matrimoniu.ib.ia.Mctus idem in aHis altibus . IU j tf. Quid
operetur metus levis snjuftui . ib. ContraAus c* metu levi in- ju/Ij ib. 1.
Matrimonium ex meus levi injufio. ib. 11. AluaAus cx nictnlcvi injufto. ib.ij
7* Quid operetur metui gravis , vel levis juftc 1 neu flui . _ tb. Contractus
cx metu levi, vel gravi jufto . ib. 1 Matrinioniuiu cx nictu quocumque juftc
incuflo . ?.t Alu aftus cx metu juftc incuffo . Ib,<s 8. Qyjd operetur metus live gravis»
five levi* ia votis etiam tolcnim dus, quii is eft profclli» m Religione . ib.
Quid operetur metus m juramento .remintt* ib .7 9. Quid operetur nictus
lauanfgrelftonc prxeeptorum. ib. »0. De in voluntario cx ignorantia, & inadvcttcntu. Dc ignorantia ptxnx
uiipofitx i lege politiva . ib.9 Ex ai&n colliguntur non nulla ad praxim.
Il,li DeConfcicntu. а. i. /''VJid,3cquotupltxficconfcientia. ib. x. X y/ De
coriKientu erronea , ubi de perplexitate . it De Dtpofitionc confcientix
erronei De confacimanperante,feudccpiniooe probabili. »5 guiJfiiAqu«uplcx.ilJ
1. Probabilituprohabilii. ib-7 iEqualuai probabilitam.ubi,Quid opcictur
poffeffio in probabili- bui . Ib. 9. PxcnipUquandi. ittci urum partem c.cipetc
PtaOice non poffumui.licit utraque fit probabili*. 14.10. Exempla de 1- quali
probabilitate circa jus , quando alterutram partem fequi praitice valemus Exempla
dc squali probabilitate cuci DUtum , quando alterutra pars excipi poteft
prachce De probabilitate, quam excipere quidem particulares debeant, ib.
Dcjudice.ib.i. De Advocato, itf. M.DeDnAiure. ib. 15. Dc Medi- co . ib. 17. De
Mimftro Sacramentorum . ib. Dc Rege quoad Bel- lum gerendum . 17.19 Dc
Militibus. 5. An luxat modo unam , modo alteram probabilem fentcntiam in ea-
dem materia fequi Dcconfcientiadubia.ir.Peccet ne operans «xconfcienua dubia.
19. Explicatur illa regula. /* dktiu mthtr Hi f»deutf*JUtmtu. In ma- teria
juftinar . ib. 5. In aUu matcriii a juftitu . ib.10 7 Percurruntur ca.in quorum
dubio prx valet polieroo, idqueordi- IK Alplubrti .* ‘Sld. A Bona dricliAa .
tb. Abortui. ir C Abfolutio i peccatis , & cenfu- Caftitatis votnm. at m .
ib. Cafus.&ccnfuxz refer vatx. ib. Abfolutio ab hirefi. »b. Ccnfbrae. ib.
Auftor. ib. Oeneus. ib. Advocatus. ib. Clerici perci' fflo- U x " • ib.
ConfeflioSacramentah*. ib. ib. Confirmatio privil. tb. ib. Confirmatio, fcu
Chrifina . ib. Coircftioftatcrna. ib. xa Conflietudo. ib. ConrraAus. ib. ib-
ContraAus minoris. ib. ib. Creditor. ib. j€.tas , feu Anni . Agere. Alere fi filium .
Haptifnius. Bellum. Beneficium. Beneficiarius • ib. ib. D .. M Damnum fecutum .
ib. Maleficium. ib. Debitor morofut. ib. Matrimonium. ib. Decunx. a)
Medicamentum. io Deuunciatio . ib. Mcnfts,quo vacat Beneficium . ib. Depolitum
A Commodatum . ib. Miffx. ib. DctraAio. ib- Mors conjugis. ib. Difpcnfatio. ib.
Mutuum ib. Donatio. ib. N Dubii interpretatio. ib- Nobilitas. ib. E Nomen
dubium. » ito. Eleeinofyiu ib. Novitius. ib. EpiReja. ib. O Eucharift.
fufccptio. Obedicntix votum, 1« Excommunicatio. ib. Officium divinum. ib.
Executorfentcntix. tb. Oleum fanftum . ib. Extrema unAio. tb. Ordo. ib* F P
Famulus* ib. Paupertatis votum , ab. Fcftuai. ib. Peculium filiorum. ib. Ii Iti
obligatio. »b. PercuiHo Clerici. ib. I llius legitimus . ib. Privilegium.
Filius. ib. Profcflioreligiofa. Filii gemelli. ib. Promillio* tb. Filiorum
peculium- ib. R Furtum « ib. Religionis votum , G Rcferiptum. 11 Gabella. ib.
Rcftitutio . ib. Gemelli. ib« Reus, 5c Tcftis. *b. H S Hrrefis. Scandalum. 54
Hxrcticus. ib. Sepeliri in loco Clero. ib. Hor* canonici. ib. Servus. ib. I
Simonis ib. jejunium. ib. Sigillum Confefiooit « ab* jejunii votum* *b. Solutu»
debiti. ib juran.cn tum . ib. SponCalia. ib. ImmunuasEcclefiarum. . ib.
Subditus. >5 Impedimentum matrimonii . ib. Sufiugium. ib. lirrgulantas. ib.
T judex ib. Tefiamentuoi* ab. J udicium temerarium . 1 7 Tcftis ib. urifdiAio.
ib. Tutor. V ib. jurirdiAioms exemptio. ib. Venatio. £>. L Venditio. ib.
Legatum. ib. Vugo. ib. Legcs,& prxeepra . 18 Voti irritatio n - tb.
Legitimus 19 Voti difpcnfatio, .t ib. Lis movenda. ib. Votum. ib. Ludus. ib.
Ufura. 57 8. Deconfcicntiafcrupulofi. Unde oriatur, & quomodo cognofea- tur
fcrupulus. ib.i InfiruAio fcrupulofi pro fe iplo . ib.4 InftruAlo Confcfibns
pro fcrupulofo . ]g ij L I B i R I L De primo Decalogi prxeepto . Vmm m fit
Dium . C L $.1. T\E primoA fecundo prxcepto,ideft credendi, & ft
nixiiccrtos XJ articulos fidet . ]3. Q^andoA quotKS obligantur Fideles eli-
cere aftum Fidei. 19 a. De tertio prxeepto Fidei, illam exterius confitendi De
inter- rogato de lua Fide . ibid.j.De interrogato An fit Saccido*, vel quid
fimile. tbid.$ Dc non obedientc pcrfccutuubus Fida .ibid.). De vidente facra contemni .
ib.7 5. Dc quarto prxeepto illam
evterittf non negandi* 4*. Denegante fe efie Catholicum « vel quid iiimJf .
ib.). |>c utente vefttbui,Feu fignis infidelium .41 4. De comedente
carnadievctito^se depre- hendatur Catholicus . ibid. §. De ingrediente Templum
falfx fe- Ax, Thus offerente, A fimilibus . ib-it 4. De quinto prxeepto non
negandi interius fidem, ibid Dc Hxrc- t ico.fcu Hxrcli Quid fit Hxmu . ibid. *. Hircfls alia
interioryCX- terior alia . 4f f y. De Hxreticorum poenis . . «Nd. prima pix na
, Excommunicatio Secunda , Irregularitas, ib. 6. Tertia , Infamia . ib. 7.
Quarta , privatio beneficiorum , 8 c offlcio- runi 1 poflefforum ,&
inhabilius ad ftitura . ib S.Qumri, Non pof- fecfle Patnnumm Bapnfmo Catholici
. 4). i). Sexta , N'-n poiTe hxrcticum contrahere matrimonium cum catholico .
1» la.Septi* ma, confifcario bonorum. ib*««. Oaava,Incapacitas tefiaudi. Aie*
cedendi, Ac. ibaj. Nona, Exemptio filiorum , amilHo fervorum , & , urium ,
exterxq uc p<rnx corporale». 6. De cooperantibui cum hxrcucu . ib. Credens,
receptor» defen- for,fautor Hxjeucs . ib. 1. Pan* fi ventis hxrcticis • tb 8
Index Capitum, Paragraphorum, & Titulorum. De libris hxreticoium , &
per occationem de allia libris prohibi- ns.ibClaufula Bull* Cetu* de libris
hxreticorum.il, «6. Llbti ha*- reticoium hxrelim continentes , vel de rrligione
trx&ames . ib.7. Sine authontate Sedis Apoltolicx. Scienter. «6. n. Legen-
tes. 1b.11 Retinentes, 47- 4*. Imprimentes, ib.46, Defendentes. 48. (4- Aliqua
notanda de libris vetitu . ib.ffi 9 . DcabMutjoneab hrreft . ib. Cafus
facilioris abfolutioaJi, ib* 1. Inquifl torum , 4' Epifcoporuni pctcftas orca
ablulutioncm hx- *efis — |lj, ia. De prxeepto EccleJiafiico emittendi
profejQoncm Fidei Quo- ad Bcneficiatos Quoad
prxlatoi regulares- ib, i.Quoadpro- fcflorei artium liberalium . ib.8 CA1»DT
II. Dc Spe. reui. 9 . Dc Apoitafia , & Schifmatc . » 0 . De
Infidelibus.ib.paeanii-ii.a.Tudxia.ibASaracenis. ii. De prxeepto eccleflaitico
nondifputandidctebuilidei. 4* •• /\IM At fpes , & de peccat» contra ipfam .
Q Uid De rentatiJnefjxri.^ ibid. De cii-iritatc erga Deum . 4*«.
/jUldfitCharirai.flf quxfinr peccata contra ipfam. ib. ^^Quandonam obliget
prxeeptum affirmativum charitatis *" De Cultu Dei , hoc cft de primo
Decalogi prarcepto . , Vitmm C«lt Dium. ’ '■ Dpfr.SSt.Xt “ at! >- qu r; Qui flnt uSan&i ,quo* adorare per
Duliam licet . il>.8 x. Quu» • * quotuplex dt oratio, deque ejus prxeepto.
ih. De attentione , fic intentione
in orando , , . il» Wrm l^ ! CU,ra iSV 1
Horas Canonicas exhibetur . * t* Horas Canonicas. lUd.Conftitutun facris.
Rfgolarcs profeffi deputati ad Chorutn.ibid. 6. Uc- _ neficiarn . 4t.l9 **AT«
Quod recitandum tenentur prxdi- ■ non r £ CJtante cx novo Bre viario . ibid. j.
Dc licentia im- Jv*?.n«?iv >Va ? rcmm * An rcligiolus obligetur recitare !?
l< **^* De a dditionc,ac dimmutione of- lrciL1b1d7.De Officio
Defunltorum>& dc Liiaimt. De offi- .To*Vm«V.', n8Ua • * b ‘d. IV De
mutatione Officii unius «. C1Uma ie C ™ u, ^ ,c,J ** and ° rcm P er ,n f°dcm
ritu sy »0 Dc C fficu P f °P ru r,tus «lienum . 6o.ij.De ufficioafru- mendoab
advena . ibid.ia *' JfLJr.u ™ cita P dt officium • ibid. De attentione ,
Scintentionc aet.ua . ibid. x. Sineomtflione verborum , & mutil anonc (y
llaba- rum.iBid. 4. Dc dubitante, an omiferit aliquem pfalmum .61.9. De non
recitante^ed folum audiente leaioncs . ibid. 10. Sine inttrru- Pt10ne.1b1d.il.
Sine ordinis mverflonc. ibid it 4. Quxdam dc recitatione in Choro, vel cum
focio . ibid. D« non af- fiftente in choro , nec dtftriburioncs reapiente .
ib.i De recitatione , & prolatione ejus , qui in choio, vel cum focio offi-
M n t 'i I ^ | Vi hn~ 1111 * ° i hm j * p.1' 1 * ' d • Sub »»hc can-
ConfabuUniJbld 1 x.Rcctcxntes tertiam »h‘ricai j. De tempore recitandi officii
. ibid. 6. De loco t 6c fltu recitandi officiunt . 64 y. D« obligatione, &
poenis non recitantium officium ib. 8. Dc caulis cxcufantious ab officii
recitatione, ibid. Impotentia. yi.i.Qut non poteft totum rccuaTe,an teneatur ad
partem .ibid. {. Quxnam
fit major, quxrotnor pars . ibid.f Quxnam infirmitas excufer ab officio. 6;.;.
De nocumento dubio. ibid.iS-Gravi* occupatio ibid. 16. Difpcnfatio . 66.*, De
peccatis Religioni oppofitis. 4.1. TAE fttperft1tione7.De Idololatria ibid.6.
De Magia . ibitLy. De divinatione De Aslrologia M.Dcinfomniu.ubi obiter de
Thefaumm fomnooftenfis De vanaokfervantu. aT»id.aj. Van* aliquot fuperftitiones
noftra xtate ufurpari fohtx . ibid.j j.Sola Sacra. jl id.ffy^ola non ftcra
.7051. Sacra ilmul, & non
facra.lWd. 57. Quid agendum, quando hac in readeft dubitatio Decernitur, quid
fenriendum dc fuperftitioiubu» allatis . 71*71 J* De Malefido,ejufnuc di fini
ut tone De poenis contra prxdt- ftos. deqoe eorundem abfolutione Deiacrifegio.ibid.
Sacrilegium circa perfonas fams. ib-a Circa loca Iaera Circa res factas An
temporis violatio confiituat aliquando faci ilcgium. ibid. vo ti violatio fit
fa- crilegium De Blafphemia Quid/k quotuplex ea fit.ib.i Blafphemixde-
nunciand*. CorrcaiobIafphcmi. ib.7 Modus confitendi blafphemiai. ibid.8.
Dtfcrimen inter blafphe- muni,K malcdiftionrm Verba certo blafphema Verba
cmoive! raris probabiliter non blafphema. ib. ifi. Verba dubl6 bi.ifphcma.
ib-8«. Dc pernii blaiphcmorum , deque eo- rundem absolutione R m De fecundo
Decalogi Prxeepto Non .«unus Nomen Domim j*, „ num , . Dt Juramento in communi
»1. /"\Uid lt)or— yntam . minuni. \J juramentorum divifio Dc
crinditioiubui lUrimcmi. ib Vcr™ l ur,mtnll, ' n • .‘ b ; juflitia. ib. f.
Judicium. Verita VERITA. it>.i 4. De conAietudme jurandi. 7<; : 7 JQrltll
, optI fa!folDt 4 b ; Dc juramento afiertoiio. $-•- T\E vematecequifira
myuraxxscmoaiTet torto. 8« XJ Certitudo ex parte rcijuratx. ib. Certitudo moralis cx parte jurantis
De juramento afleit ji to xcjuivuco . Hi./n xquivQcatione uti li- ceat in DoAoratut gradum aflhmendo. 1b7.Dc juramento, quod
quis prxftar in AcccpuLatione Dc jutansemo aflet torto h£h>. ib. M r. De juramento promifiorio . 4*i. *p\E
veritate requilltam juramento prumiflbrio. ib. u De juramento prumiiiuriodoloio
. ib. Dc illicito ufu jura- menti doJofi pronuflurn .sb. Quxnam obligatio
natearur exjura- raentodololo pr'MUiflix 10 ,& quando De maiem requifita in
juramento promifiorio . ib. Dc mater u d 1&1 juramenu m communi . ib.i Oe
matcruejuldrmfoli Deo fafli . 847 Dc materia cjufdem m utilitatem honunu emifli
Qua ratione interpretandum juramentum in ordine ad tnducrn- dam obligationem.
ib. Prima regula^f.i^ecunda regula. ib }. Tertia . ib.7 f . Expenduntur aliqua
juramenta promifTna ib. Juramentum fi- ne confen fu. ib. t.Ju.amentumdc aQu
nutato per legem . ib. u Juramentum ex parte altus illicitum . ib. 4-
Juramentum illicitum cx parte ejut , qui illud per nictum , vim , injuriam
extorquet ib. 6. Juramentum contra
aliud juramentum. Juramentum in matrimonio , & in fponfalibui contradis cx
metu. 1b.1t. Juramen- tum dc non accuiando, vel dc accufand" . ib. t5>
Juramentum malum ex fine malo, ubi de juramento nimis prodigo Juramentum
errore, vel dolo exortum juramenta aliqua de rebui indifferentibus . ib. sK.
juramentum dc redeundo uicarr>. rem Juramentum volemis coinpcnfationc uti . .
juia- memum lallum contra leges ib.Jv Juramentum non vendendi minoris , 8 c non
emendi pluris, sb. Juramentum Medicorum , Rettofum Civitatum, Alumnotum
Collegii . xb.jo. Juramentum non ludendi, ib. f 7. Juramentum de non propalanda
arte. 190.65 juramentum non dandi, vel non dandi mutuum , vel non fidejubendi .
tb/f> c. De juramento confim, ante contrallus. il* 7. juramentum an Darut
obligationem in altero, atque adeo in fuc- cefiorc , vel hxrcde Dc juramento judicial
A Nui eontraAibus xquivocatt , vel fi fXi jurare liaat il xjL An in judiciis xquivocarc cuni
juramento , alma Reo, li- ceat. «*>. j. An idem liceat Reo- Quis polfit jutare, atque ad juramentum
admitti . De
poenis perjurii. Dc obligatione juramenti . t.t. E irritatione. 9t- De
Remiffionc De relaxatione Qjix juramenta iclaxan queant . . ib.» Auuo . ib 5-Ob
qua» caufat D< commutatii>ne. 1b.Qu.1s com- mutare 06. i.Qux.
ib.6,Obquascaufas.ib.7.5-Dema- teria filbrogaia |uram«n, Solutio aliquorum
cafUum huc pertinentium .Dc Adjuratione. 4.1. "p\E Ad juratione in
umverftim VERITAS IN EA REQVISITA U jullitla. ibid. 1. judicium De Adjuratione
D*- monum De fine Adjurationis , deque imperio ad juranus in Dxmonem . ib. x
Qu* locutio ufurpanda cum Dxnume. ibid.4. An liceat cxpofccre a D»nmne,ut
aliquid faciat. 98.8. An adju- rans licite prxcipeic queat Dxntoni fupenori ,
ut Dxmones infe- riores pellat i corpore, vel utmanifcftct maleficia, ibid. 11.
An contra facere aliquid , aut
commeic polii tExorci ita ad petitio- nem D*m orni. ibid. 14. Monitiones non
inutiles pro Admiratori- * ,U De Voto. ^^■Otam quid fit^, & «juotuplex ^
Delibertate requilitam Voto y^Ualis deliberatio requiratur. \J An ad votum
fuffictar dc liberatio vutualis De Propoiltorequifitoad Votum D.' promi ffione
requifita m Voto, deque Obligaxioneinde proveniente. 4.1. promilllonc vera ac
filia Dc obligatione gravt , vel levi , qux nafeitur cx obliga- tione fi ve
abfoluta , five conditionata Poenitere Voti fi&i . ibid. 3 Qna ndonam votum
obliget Anv.itum obliget alios a vo- vente. tox. j. An votum obliget eos, qui
lunr AibaJicujus potcfta- te. ibid. Religioforum, & im puberiun »ota . ioj.
j.6. Qr^a raoo- ne obliget vocum conditu >iute. ib. Conditio qua ratione
implenda. Quomodo obi iret votum psenaie Qyid operetur error, vel ignorantiam
Voto. ^ E Rror m fubiUntia voti . ibid. x. Error in qualitarecjunlem Enor in
fine ; ubi etiam agitur quando deficit voti fimi De eo, au fit Votum Dc Materia voti . 4*1.
XyTAtfriam voti peffi bilem cflbopoitct. ic».i iVi. Honclhun,non utdxficrcaum •
ibid^. LUjons boni non iui- pcdi- Index Capitum, Paragraphorum, &
Titulorum. Pcdieivam Expenduntur quxdam particularia vota. ib. Votum non
vovendi • ib* 1. Vota non ludendi , & flatilium . ib. j. Contrahendi
matrimonium . ib.4* Non acceptandi prxlaturas.vel facerdotiuin.ib. j.lnlcr
vicndi 1 n pci petuum . ib. «. Prxflandl hoc, dt non aliud-7*Non petendi ditpcn
rationem, ib.i. De materia par- tiat voto apta , partim non item • 6. Quomodo
votum fit interpre- tandum. ib. Affertur interpretatio aliquorum votorum . ib.
Vo- tum virginitatis . ib.i. Peregrinationis, tb. |. Audiendi Miffant . ibid. 4*
Recitandi Rofarium. ibid.5. Ingrediendi religionem absolate Ingrediendi eandem
, fl pater confcnferu 1b7.jejunand1.1b. n. Ab- stinendi vino - ibid. 1 4.
jejunandi in pane, dc aqua, uh Anpaitilli ciculenti, feu ma tktrtnu hoc /ej
unium violent, ib. 15. Abftinendi a carnibus iio.ai 7- De voto rei
indeterminate. De obligatione Voti. . |\E certatione voti ex natura rei Quandonam
votum ccflet ratione temporii. ib. }. De irritatione votorum. 1 n Proponitur
quidam cafui. ib.) An Antonio per enuffionem votorum biennii Societ, j E S U
e*tin- tta fuerint vota prxccdcntia An pater potuerit vota Anto- nii irritate .
1 it. An tutor ,
vel cutator An mater . ib- An fo-
cer.ib. ai. An fupenor iclieionu. Quoad vota eimJTain religione. 1 r J.:8.Qy0ad
emifli an tc.10.40.De fervnrum,& conjugatorum voti Vota fervorum
1b.fvUxorif.ib48Mar1t1.1b.S4. An repe- titio votorum fa£*a ab An tonso ob flet,
ne ea irritari valeant Concludo, aua rclblvitur pr< pof:tui cafus.n j.6x. 4.
Dcdifpenfa- tione voti. ib. Quid fit, 8( qualis cfle debeat difpcnfatio.ib i.A
quo-ib*. Obquas cautas Ob imperfcRam deliberationem Ob difficultatem notabilem.
U«.i8 Ob damnum tcmporale,ubi,quid de eleemofyna Ob damnum fpinrualc.ib.xi.Ob
dub1um.1b.x4. Au obcommodita- tem voventis. ib.as.Qux vota. tb.xd An
vocacondiuonataflnt refervata. ib. jz.An materia fubrogata pro voto
rtfervaroflr refervata Vota refervata an aliquan- ao ab inferioribus Papa
difpcnfentur.ib.)6.0bncceintatcm. ibid. ^7-S<t ,m P crfeaioncm voluntarii Obconfuctudmem
Ob privilegium De commutatione voti Quifnam commutandi votipoteftatem
habcat.ibid. ». De commutatione in majus. Quis. ib.|.Quz vota.ib.4.0b quas caufas De commutatione
m nnnus. Quis,qux vota,ob quas caufas De commu- ta tiu nem xquale Qujs. ibid.
ic. Qui vota.ibsd. Obquas «ufas .
ibid.18 «. Praxsi squalitatis fervandx in commutatione votorum . ib.
AUquotpeculiarcs commutationes. ib.i 1.7. An fafta commutatione , vel
difpcnfationc, liceat redire ad prius votum • i»o Cuaaliam de cemmutat teue
tiufdem wli , DRoponitur flatus qu jfhonu 1 1 i.An P.Ber n. potuerit tunc cotn-
JL mutarc,£cc.ii).i.An liceat dsOa commutatio. ib.4 a- An congruat. 14. s>
An polii t nunc idem P. Bcrn. ibid. Conci ullo ■ ibtd. jo De tertio decalogi præcepto
Memento ut diem Sabbati SanUxiiccf* /X
fflll #J» . /”\Uis inflirur re dies fcftivot pulli Quid llnt dies fefti , Octa
qua hora incipiant j fiantquc ‘ l " J UIUVMIII | IIJIHUUt . De ab hiati
eme s actum audiendi . ibid. $.1. i fla audicnda.uj.xQuanta.ib;. Ubi. . Quo
fitu.ib.8. VC Aquo ib.9.AnduxmcdixMifi'x4bid. io.Quxprxfcntiare-
qu111tur.1b-1i.Qux1ntcntio Qyx attention De cau- lis excufanribus ab ailiflentu
facn.ib. Excommunicatio : Ubi . de obligatione tollendi impedimentum. ib 1
Interdiflum. ibid.». ini- potem
ia.ib.). Periculum mali, ubi. Quid dc anulGone lucri. ib. S* Chxutas.1,7.
Confuciudo . ib.? E fle peregrinum . ib.io. j. Quxdam ad hoc prxeeptum
pettinenru, ubi , de obligatione non ponendi impedimenta ad Sacrum au- diendum.
ixl.prxviflo carent ixMiflr, anobflet venatum ire cu- pienti . ibid.9 Df
abfhmeatia ab eperebui / trvihbae die fefle. W* /~\Uxnamflnthxcfervilia. ib. An
tranfcnbere. 1x9. Pingere.ve- V^nari,pifcan,fculpcre.ib.8.Itcr faccre.ib 1
i.Molerr,ubi,de co- operatione cum opcnbus fervilibus infidelium , vel ani- mal
ium.ib.ij. Emundare ttuicuni ad molendum Decau- fis excu (antibus ab operando
in diebus feftis . Brevitas temporis . Ijo. i.Divinuscultui.ib.).NecciBtas
corporalis An spes SPERANZA lu- criab.8.An paim,ciborum, &
flmiliumconfeRio. 1)».?. An barbi- tonforis,futoufvc officium, ib.i j. An
pauperum fublc vatio, ib.14. Nece fiiras fpiritualu Abfentia a loco, ubi
celebratur feflum.ib. ao.Consuetudo – H. P. Grice on Kant on ‘custom’ -- Di-
fpcnfatio juramen- »b.l gatione non cooperandi cum aliis in fraAione jejunii. 1)9. Pater Sc Dominus .
ibid. x. Caupones , & qui cibum vendunt . ib. 6. A nu- ci* , De
excufationibus a jejunio- 140.iEta1.1b. 1. jejunium voto cafti- taris a
Pontifice fubrogatum an obliget fexagenarms . ib. 10. lnfir- mitas-i4i*>4*
Arslabonofa .ib- »8. Qux fint exci citu pcilaboriofa . ib.xi.Qux non.14x-x5.Qux
dub1a Anconcionator1s.1b Co- qu1.1b.17-Sutor11.iba8-6arb1tonfor1s.1b.x9 Artis
non ex officio, ib. jo.Psuper tas.ib. )).Conjugium Opera pietatis, ib^ 6 . An
difficultas jnunandi. ib.47 Tranlitus per terras hxieticorum, & fcivitus
catholici apud Infi- dclrs.1b..L0na fid cs,an ratio hofpirii. ib. 49. Ratio loci^n e«cu- fano dubia ■ 144- j 1.
Difpenfatio. ib.jx In Decalogum .
Pramettauturquadam de C hamate preatma debita • pae. 14 j s*»- n Uando
concurrunt bona tempoialia proximi , & noflra . ibid i. V< In concurfu
vitz privatorum . ib. x. In concurlu vitx privati , & boni Rcipubl-ib.4 In
concurfu honoris ,& fortunarum privati , & boni Rcns.ibirl.*-
Inconcuifu propriarum fortunarum cum vita privati. 1 40- 9- In concut fu
propisarum fortunarum cum ncccfll ra- te temporali proximi-ib. i). Ubi d c
eleemofyna. ib 17. x Quando concurmnt bona fpiritualu pioximuum noflru
lemporalibui, vel fpintuahbus i .Neccfiltas falutts proximi non extrema, ib.i.
Ncceffitat falutis proximi extrema . ibid-s-j-Dc c hamate inimicis debita. 11.
Acculare inimicum, « non remittere juridice . ibid.?* Salutatio inimici 149.1
1. Relaluiatio cjufdcm . ibid. 14. Lxcluflo A communibus beneficiis.ib.17. Vemx
petitio, ib. 18. Alloqui inimi- cum . ib. xj. Defidciarc malum alteri* jo. Ubi
de invidia ;>.De DileRione proximi quoad non concurrendum cum ejus fpi-
nruali rmna.it]. 1. Permifilo peccari . ib. 1. Invitatio ad peccatum . iji.s.
Cooperatio – H. P. Grice: “My kind of co-operation!” -- cum peccante, ibid.ij
Cooperatio famuli cum Domino,& fimilium.ijj.i8. Cooperatio cum An.afia.
ibid.zj- Ubi plura de puella honefta. u.xj. PiRor, Hiftrio,6r VeRor cjufdcm
Amafix t ij4.x8. Cooperatio – H. P. GRICE: MY keyword!” -- vendentium. ibid.
jj. Coopcrntiocum Idololatria, ibid. )8. Cooperatio – H. P. Grice: MY keyword!
-- cum numftrantc indigne Sacra- menta Cooperatio c—H. P. Grice: “I borrowed
co-operatio from T.!” -- um Inique pugnantibus , vel aliotum bona
dinpicntibus.ib.41. De cooperatione cum Pejeraturo, n' n ic-
junaturo,Matcficiam,nulcfiaodifloluiivo Rcmifllve.ib^:. Co-operatio – H. P. Grice: My
keyword!” cum ufurario.ib Quoad mutuatanum-ib-fj. Quoad lamu- los. Quoad
alios.ib-47-Hbiquoad Notanos.j<<.j6. Telte» . ib* 61. Principem, rcmifll
ve . ib. Cooperatio cum tranfgicfruro pt ree- ptumjb.tf x Cooperatio cum parato
ad peccandum Pulirratte, (ea filiorum inftruRor. Dtalaiut plura tump it/Jeui
d*Cb*nt*~ 11 debita partmtibui d filin . ibid. $.1. f NtioduQio Dialogi . ibid.
A filio quid parentibus debeatur , a. X Ij8* Amor, ibid.x. Reverentia, ibid.
ix. Obedientia . ib. 18. i. An invitis parentibus Matrimonium inire filus
liceat Pater non potefl filium compellere, nec ad Matrimonium, nec ad
Religionem . 3 An parer pofllr retrahere filium a R eligione.ibid.r. Impediens
vi fr«udc,in}uria.ll>.x.Impedicns fine vi, fraude, injuria Quoati peccatum.
ib.Quoad reftitutionis oMigattoncm Quid parentes filiis , quid Conjuges
Conjugii. us invicem de- beant. J6i De aflieaibai juibn,da m aea fervi! ibut
det (eUepeebibiu , . |.i, T_I^c funt mercatus, placitum, fcu judicium torenfe .
jt il tum4b.Placi^m.^jt^ juramentum- I>r j t]uaeo _ (•I- *p\E qualitate
ciborum jejunii. ijx-Abftinentu i carnibus, ibt. ly AbfiinentiailaAicinm-iif* .DC
unica comeftioncxn die jejunii. 1 js-Lac.jus.vinum, multum, cervi fla, aqua
condita, ibid.x. Sapa, acetum, oleum, St fi nui 1 a condimenta, ibid 6. Uva ib.
7.C0- cholata. ibia.S. Arundines raeUit»*ll4.s4*ProtniAiorefeasonu. tb-i j.
Interruptio, ib.16.;. Dc jentaculo,quodm jejunissmdulgc-
Cur.ibQuantitas.ib.lQualitas.a«.). Tempus -ibid- 10. 4. De hora comedendi in
jejunio.i ) 8- j. Quxdam dc obligatione jejunii .ibid. Demcdiaoode , qaaracionc
hic tntclUgeada. tbid.6.Dcobli* ♦*i* "pAter quoad alimenta filii,
cjufdemquc exhrredationem ,& i vota.il». Pater filio legitimo, ut. j. Pater filio fpuno, »cl
naturali. ib.6.Cau(a negandi alimenta ,&exhTrcdandi. ibid.8. Habens patrem
& filium i quo alendus, tb. u. Pater quoad irrita- tionem votorum filii
impuberis fpuni Pater quoad vota filii, vivente Avo. ib.i;.x.Quid debeat mater
filio, quoad eum laftandum ,& alendum , ib. j. Vir quid uxori debeat ,
quoad ali- menta. ib<4.Uxor quid viro debeat, quoad alimenta. 64.1. j.In ne-
ccfll tate extrema quis magis adjuvandus, pater, an filius . an u*or»&c. j^
ld . I V. Mtfcel/anra quadam de fliit ,
pareatibae , preptmquit , im praeedeatibut pratermiQa . . ^.i* |Ab peculio
fllioram. ibid. Tcflamenrum . & alienatio peculii U filiorum. ib.t Ludus
filixfamilias, vivente patre.ib.7.Luduc filiifamilias habentis Tutorem , patre
demortuo . x6<(.i 1 Filii profcfljo reltgiofanil nocere juri paterno. jb.i
& De furto filiorum, rcmifil ve. x. Dc donationibus inter patrem, ft
filium. ,b. 3. De legit una filus debira. l6 . 4. De fiatrum, forotumque mutua
obligatione . Quoad alimenta, ibid. 1 Quoad corrcRionem . i«g.j Non occides De
bemtttd,»)uiie. f«g | 9*i. homicidio obdefenflonem vit*. ib. Adulter ,&
proferiprus jL/ an fe defendere queant, fl». An ut defendas unum ex proxi- mis,
alterum occidercaueas ? i«9. 10. An te non aggredientem alj- 2 uando occidere
poflUfib.li. An per ptxventionem ocadere pof- s inimicum? ib.,? 1. De homicidio
ob drfenfionem bonorum De homiadio obdefenflonem honoris, Sc pudicitix. ib.i De
duello De homicidio ad malefailorei 1 puniendos . t7x-Malefj£Iores non- dum
comprelicnfi.ib.i.MaleMaores jam comprehenfl . i?x. s* ruria , ordo in
condemnandis malefaftoribus, ibid.7. Innocens probatus nocens an pofllt
condemnari . ibid. 8. Malcfailor omnino occultus an pofllt condemnari Dc
homicidio e* bello jufto.RcnulBvi. ib. C A- Index Capitum) Paragraphorum) &
Titulorum Ceiflo fuidirefta D* k«mtu4t» /*» ifftH • ibid. . Ib. _ 1 IndircUa
fui occillo De mucilaciune fui. i'».i .Eunuchus De abortu iLFaerus
ammatui.ib.j.Fcetui inanimatus . ib 4. An li- citus fit aborsus f ne adultera
occidatur, ibid. j.Ptrnx , & abfo- lutio abortus . ibid.
Drbratitidiatapflrpraaimi. 1 76 0.1. 'TxE homicidio voluntano,& tafuaU. ib.
1. Dans operam rei lici- i^/ tx.ib 4>Dans operam rei
illicitx.ib.Oniutcni,feu non prohi- bens, quod quis debet ex juUitia Omittens ,
fiu non prohi- bens , quod quis debet ex c hir ita te. Praxis,qua explicati
homicidium injuftum oporteat in confef- fione. ibid. 3* Qiye pernitentia
imponenda injufto homicida: in Sacramento Conlefflonis Dt cklt^JUtM
rtfiitaittaii tx ktmitidia . 0.1.
T"\E obligatione rcthtutionisex homicidio indirc&o. ibid. De a. damno
dato digreflio. iy>>. Damnum indueetum a te illatum Damnum illatum a tuis
De obligatione reftitutionu ex injufto homicidio indire&o. ib. Quibus
debegtur refhtutu» pro homicidio. 10. Hxrcs occifoiisquid dcbeat^ifo
««.Excedens modum fu* dcfenflnms, vel invadens, vel provocans an obligetur ad
rcftitutioncmex hotmad10.1b.15. Pro bonis fpu itualibu» occifl an aliquid
debeatur . ib.to Pro damno pcrluruli an aliquid debeatur . iSi.s* Alium pro
alio occidens Casus ex fparfim diftis deducuntur. t8i.i j Ex ufdem fparflm
diftis colligitur quid lcntiendum fit dc coope- ratoribus cum homicida . ib.i
Confulens,8< auxiluns.ib.i.Mandans,feu quod idem eft,jul*m ib. j. Rauun
habens1b.7JsJ0npiolubens Non Adulterabis 0.1. *pvE Fornicatione . JL/ Additio Concubinatus Copula cum vidua Copulam
non perficicns.Reiuifil si. Uj.8. Copula cum Iponfaal- ' ib.10 ib.t iK •I* ptmtdla sdvtnmi laxat' u m • ibid. aoS
tenus.ib.9. Ignorantia in fornicatione De Sacrilegio Sacrilegium ex perfona
facta . JL/ Ex loco facro Additio. III.
0. I. T~\E Adulterio. ». JL/ Sodomia con;ugau. 3. Adulterii perna:. 4. De
restitutione damnorum ex adulterio . Adulterii obligatio. Obligatio adultcrx. Ut
fartam f tuitu • Difpofitio hujus libri . TtAtUtat prima 1 bajtu hbrt OH avi ,
«Jtw dt Damimit. Oaid fit dtmiaiam . C f** tatiaat difitrat i prfftffirnt >
m (a f radia , yi, ibid. U Bi, An ufus diftinguatur a dominio in re ipfo ufu
eonfumpti- bili . ibid. Corollarium pio Rcligiofis cuca acceptionem rerum Quiaam
dtmiaiam rtram kaieaat . "J®’ 0Ti. otlcfta defervis. Iib. 1. Defenditur
ftrvorum mitigata conditio Bona fervi ab inteftatodefunEi cu jufnam nnt. iio»
li. 1 Dt tlm . Keniifli «i . ib. Scle8a de uxoiibui cxbonuuiJ- titi aliquid
uairpantibu*. ,0, °- Qiuntum poffir fibi congregare uxor ex manti bonis . itM *
4. De Beneficuriis. f . Sclclta dc
Rcligioforum paupertate circa ufum dependentem . 10. Dedifpofirione pccunic a
Religiof> nomine alieno, vel nomine Teftatunsfaaa. au 4. Dc Rcligmfo
invitato ad convivium^t de acceptante rei comcftibiles a 1 xculai 1 . ID L Ou* rahtnt AttaitAiar dtmiaiam . I V. ibm 0.i.*V">(Jmmunia de
prxfcriptione fummatim afferuntur . ibid. v-i Tempus pro icbus temporalibui .
ibid.J. Tempus pro legibus ^ r ,bld * x. Sclella de przfcriptione . ibid- An
jure prarfcriptioni» in foto con- ficientia: quis gaudeat in Regno Sicili*
ibul- Judicium U- Marii Cutcllideliacquxfiione. *H*»4 Tr Ati ai ai frtamdm, ,
pui *fi *• farti. 1. oaidfit fartam i
1,6 * C I I. Dt fantitatt farti (affuit an ad matta!* iatrr tattamnt . Dt fartu
m Aditu [atttffivr tantinaAtu . 1 j 0.1. TJ Uram modica ab eodem. *• x Furant
modica a multis. 3. Multi furantet modica ab eodem . /“f®* 4. De quanti rate
fbrn Aifficienti nd mortale inter propinquos, «do- snefticos^. ibid.j.Qupad
uxorem . nv-a-Quuad filios • ibid. vas.189.Debitumcopulx.1bid.aO Copulc modus .
190. 54-Copul tempus Copul* locus cxtnnfccus Tatius. 6c his rt- milia inter
conjugcs.ib^i.Smc periculo pollutionis. 1b1d.41.Cum pollutionis periculo. ib 46.De caufis
pollutionis De ta£li- bui.fitc inter conjuges cum pollutionis periculo . 14}.
54. Talhis,6t his fimilia inter fponfos . ibid. 61. Taaus,& fiimba inter
folutos . Rcmifflve- ibid.6j IV. 0. 1.
TTVE Inccftu. ibid. a. U Additio. V. 1.
T^vEftupro. 19» x. JL/ Additio.ib.De virgine occulti violata. ib. 3. De
obligatione ftupratoiis .ib i.Defloratorvirginii,eadcmcou- fentientequid
debcatfib t-QuxItiomcjdcns, An virgo pro primo ufui fui corporis polii t
aliquid amplius preu» petere, ib.8. tn>i. An accepta ob turpem caufam fint
tcftituenda . ib. Quantum pro ulli corporis jufte exiget mulier Deflorator
virginis vi , metu f 8cc.it». ui. Deflorator vligtnis cum pronuffionemat
limonii . ib.»}. Cum proinifllone vera. ib. 14« Cum promiiHone . 198.4?- Du-
bium incidens dc muiicic litte copulam promittente 0.1. T% e R a P tu . A dditio-ib.i.Vis illata ib r.I inis
inhonefta- libidinis. ibid. 6. Abduitio ib- 7 .Copulaeumdormicu(e an Ut 1
aptus. zoo.17 Dt/ritatrtratr m nataram . «.1. XJTOn***- ibid.. Additio. aoi.I
ty pollutione vigilantis voluntaria . ib.a pollutione nocturna . ttt ‘, pc
pollutione vigilaneii in voluntaria. ib,<j. 10. 3. Sodomia perfefta. ibid i*
4* Sodomia lmpetfeaa. 103 beftulitas . ibid.4. Ad- . + *fp*fiikat , fiauhhaffat afttbai impadit',
ia- 0- 1 - T T B 4-?A,^ r V ta , r<; mate , n * ,nrc y cnerca . J; yJ^ c£ ^
u, » of<ula > am P ,CJtUj lntc r folutos Turpiloquium. f. Turpia
legerc^criberejrcrr^ftntarcAc *■ Muncr» acccptirejjc ft jaixtc de rc 7. Chore*
t. Ornatus rcrurpi.RemilBv0. C A P u f Di/tmiimatar dat dUia Caramath, i* 1 X
at tria laxat ia. ib. ad famulos. V. D t faaatitait farti pt/t^itfuam
/afficumit ad martalt . 0.i. A N fit fur , qui per occultant acceptionem
conipenfat, quod fl- A bi debetur. а. Compcnfatio in re
diverfa. ,D, . cjompcnfat io in debito dubio .r* 1 4- Compcnflitio »c, qu*
mittitur ad debitorem , vel ci ococ- rur. ibid.* 5. Compcnfatio famulorum.
ibid. б. Compcnfatio fidcjuffbrum. ibasl.
7. Compcnfatio ex bunu dcfunfti . , «bid. ' r r- jia
txtrtmi , vtlpravittr iadi^tnti litta» far an . f.». fPRu certi. ». 1 . T xo|
104.1.8.9 ib. 105 ibid. ib. ib.i 106 ibid. Z07 m ibid. ■ Triacontroverfa .
ibid. indigens an Auripere , vel coufumcrc debeat animo reddendi 4 Indigenti an
res n>fl neceffaru debeatur ex juftiua . u;.4* Dt teatimait an prteati farti
ia rt.tai «h rtfiitaii . Krauffivi . ibid. D» tmptieat rti faniva Dt pnaliarita
t paiiafdam fartu 1 a iMJfadt.rtaamdt.lifaando^e. . TT\E fiims/ic
obligationibus ludent inni.ibid. Ludere pecunia fi- J_/ ve numerata, fi ve
credita .ibid. 8. Ludeie cum animo non fol- vcndi , vel non fol vendi nunc .
Vincere plui quam amittere . ib.if.Ludcre cum iis , qui alienare ne- queunt .
ib.U. Cum filiiifamihas Rcmifll ve. ib Cum uxore alte- rius. ibid. 19. Cum
alternis mat iro. ib. io.Cumfcrvo.ib.u. Cum Rcligiofo. ib 15. Cum furibus,
Aufurarus. 1 »6. 18. Cooperato- res ludi. ibid. jr.Ubidelococxpofito ad ludum,
quem vocane Earattana. ib.ji.jt x. Venatores , Pifcatorei. ibid.i 3. Lignantes
, pafcentes . 117 Traliatai ttrtiat bayt, l,br, e flavi % attat it ^efiaptiamt Quid
fit Ttfiitatia,(!ri*rrjAetptr iahiatar^ ^ ^ lt y 0,i, T*V E prima radice, feu
caufa rcftitutionu , quxcfiinjufiaacce- MJ ptlo,fcu retentio. jbid. Prxmittitur
regula generalis . ibid. x. PeraQionrm iniultam. 118.3. Per afiionem externi
tnjuftam.ib^. Per culpam Theologicam. Q)id. 5. Per culpam Thcologicamgravem.ib.
An cui pale vis extrema, fed. interna gravis pariat obhgaaonem rc ftiru tioms .
>19 6. Statim ib.Reftitutioex deliRo quomodo llitim obliget .ib. 1. Re-
ftitutioexcontraflu quomodo ftatim obliget. 1 y.j& Reftitutioex re accepta
qua ratione obliget fiatim . ib 1 1 7. Totam rem,feu ejus vaujicm . 1*1. i.
Petrus rem ablatam confbmic primo tcmpore.ibA.Confumit fecundo tempore ib. 11.
Coaflimic tertio tempore, lb.itf. De rcftitutioncfrtiftuum rUiniufte ablxt*.
31. ix. Prima teguli.ib, ij. Secunda regula . ib.14 I. Etiaui fi Index Capitum
> Paraphorum > & Titulorum* t* E tiamfl res perierit. 9* Onus
reftitutjcnu quandonam adflt, A acceptio, vel detentio flnt dubie
injuftx.Remifll ve. >)] . T"tE fecunda radice,
feucaufareflitutionis,quxeft res accepta. \J ibid. Con fu mens rem bona fide
acceptam Ponam rem bona fide acceptam,ib.9. Vendens rem bona fide acceptam, Donan
s pretium rei alienz bona fide venditx . «b- > 3 а. Prima quxftio, An rem v.
g.equum bona fide venditum , vel dona- tum, ubi nefeisefie furtivum, tibi
liceat furi reddere. JJ5 ]. Secunda quxftio. Quoad idem, quando adfuit mala
fides, ibid. De emente , ut item dc acquirente rem alteri obligatam Occa Aone
pridirtorum explicamus , quandonam per conjunrtio- nem rei aliena tranfit m
merum dominium, itaut non debeam rem ipfam individuo, ib. Per alluvionem. ib J
Per ad junrtioneni Per confuflonem Per admixtionem , ibid- i{.Decrduntur
trequentiores cafuj de rebus mixtibilibus De obligatione reftitutionis frurtuum
ex re aliena bona fide per- ceptorum, ib.Melioramenta Ties dubitationes orca variationem bonx,dcmalx
fidej . ft>- V* tert! 4 TMdict rtJ),i»tioui > , qua tfi mfufia damni f
tatie , ‘pvE pofitivadeftruftinnefcialienx, *|9 U De impediente bonum alteri,
cjufquercfiitutione, quoad ea , qux pertinent ad juftitum commutativam Dubium
incidens de impediente donationem pcccammoie alteri fa- rtam. De impediente
bonum alteri, quoad ea, qux pertinent ad diftribu- tivam,ib.Ubi aliqua dc
bencnciis,8t officiis Dc impedientibusconfecuttonembcncficii. De
{UfiributioncBeneficiorum,& Officiorum. »b- De obligatione rellmmoms orta
cx culpa in proprie dirto con- JL/ traftu. ibid. 1.
Deohligationereftitutionisortaex culpa in quafi contrartu. 3. An rem commodatam
, depoficam &c.debcat quis in communi periculo prxferrefiix. ibid. 4: Summa
eruta ex dirtis quoad obligationem reftituendi ex cui- De e aaem fi tarla
r«iirr^«wn»(» , «m immediati tfi ex eemtraO» in MMtrfr» fxm. er Ibid. t.i.
TJRxnuetitur definitio contrartus JT
Diviflocontrartmint. ibid. *« diriflo in contra fttim nominatum, It innominatum
. ib. Secunda diviflo in eontrartum bonx fidei, fle ftrirti juris Tertia
divifioin eontrartum, feu partum nudum, & vcftirum . lb.< Quarta divifio
in eontrartum onerofum , & lucrativum Regula generalis de reflitutioneex
prardtrtis contrartibus in uni- verfum . ibid. De eadem quarta
radinrtHitmtiumii : e* eeatraffu p artitu! ari tma ditienit , (jr emptu n 11.
ibid. 9-i. /jUid fit cmptio,& venditio, ib. Requiritur confenfus, Acqui- <^dem
abiblutus. Requirit ur prerium derenninatum . 1+6. d. Qux ftio madens pro
Gaheliariis . ib.4 Requiritur item res.& pretium, ib. 7- Duorum caftium huc
inciden- tium refolurio . Primus de permutatione frurtuum Hortuli Do- mus Profeffx
Soe. jcfb , rt>. 8. Secundus caftis de permutatione mer- cis . cujus
venditio fit prohibita. x47.'« Venditio voluntaria efle debet. ib.13 Rem emens
aliena pecunia. ib.>7 Arrham recipicnsin venditione. ib.>8 a- Qfl*
perfonx vendere, & emere poiTlnt. Remiffivd. ib-t j. De rebus, qux vcndi,vel
emi ponunt Hominis venditio Venditio officiorum, Venditio elertionis ad
Officium, vel ad lega tum^b^. Venditio fcntentix probabilius mjudicc.ib. 13.
Ven- ditio omnium bonorum Venditio h ircd itat is.ibid. 16. Ven- ditio
debitorum Venditio rei litigiofx’, ib. is. Venditio ejus, quod nondum cft .
ib.ao 4. Depictio jufio rerum. ibid. Quinque cipita unde crefcant,vel
decrelcant rerum pretia . ib. 3 Ex parte rei venditx . Ex parte pretii. ib.4 Ex
parte emptorum, & venditorum. Ubian ex teru carius poflit vendi. • xfo.8 Ex
parte.feu ratione expenfarum . il>.io Ex parte modi vendendi. ib. 14
Neceffitas,& utilitas mercium quomodo augeat pretium Qj|o pretio res emendx
vel vendende. ib.18 Merces extraordinanx quanti. »b.»o Merces nunc cariores mox filturx viles,
& quanti. ' x8t.1t In fubhaflarionc quanti. . •'TKij 4. Cafus aliquot
fpeciales circa rcrumjrrttia. xji Occatione ptxdirtorum decernitur cuinam
reflituendus exceflus pretii, immediate damnificato, an damnificato mediate.
ih.7 б. De venditione pecunia
creditx,ib.i. An pldrutredito.quim nume- rato rem vendere fai fit. ib.x
Frumentum venditum , & confignatum hyeme ad pretinni menfls Maii,i.Frumentum
venditum a pazare,cr ee* fanar e t ibid. u. An venditor non foldm pretio ab
emptore poflit percipere frurtus rei a fe credito venditx, quamvis ementi
traditx, ibid.i 2. Contra- Etnsaftdert. De emptione anticipata,ib.Lanx,8c fi
milia anticipato empti, ib>s. De contrartu emptionis frumenti celebrato
inter Maflarium , & Mercatorem anticipato pretio in Sicilia , Sc Apulia
pafiim ufurpato An Mafllirius poflit cogi ad dandum frumentum, An refeindi
poflit hic con trartus, ib. 16. Augmentum frumenti cujus eft,ib.i7.An poflit
flatui certa quantitas frumenti An Mercatori liceat pignus accipere An qui
Maflarios non eft , uu hoc contrartu queat , ib. 10. Quid debeat MafTanus moro*
fus . ibid. z8. An renovari idem contrartus poflit addito lu- cro lorti. Dc
quibufdam modis contrartus emptionis. & venditionis . Z56 An creditum, fcu
Chirographum poflit minoris cmi,numerata , feu anticipata pecunia. ib.i An
liceat carius vendere credito , ut flatim vilius numerato idem ematur, quod
alicubi dicitur Porro , alicubi Philizza,almibi Ba- ratto ,&c. ib.9 An
liceat vendeie,vcl emere cum parto t erro venditionis K rtum de retrovendendoin favorem venditoris irtum
de reirovendendo in favorem emptoris . Partum de reirovendendo m favorem utnufque De venditionibus, &
emptionibus nomine alterius fartis . ib. Venditio alieno nomine. ib. Emptio
alieno nomine Venditio m loco diflanti an faveat vendenti alieno nomine An
Mercatoris remifllo faveat ementi alieno nomine. De deceptionibus occurrentibus
in venditione, fic emptione. >b. De deceptione in pretio. ib.t De venditione
farta a duobus. »5v.t Prxtextu minoris pretii rem venditam diminuere. ib.4
Venditio ret vilioris mixti prctiollore . >b.a Vendere quid pro quo. sb.7 Dc
fraude, & dolo interveniente in ipfa venditione. ib.ti Quando dolus
contrahentis dat cautam contrartus Quando dolus contrahentis in contrartu . Quando
dolus tertii dat vel non dat cautam contrartus. sb.Notationes quatuor circa
prxdirta De vendente rem, cujus vitium non cognofdtur ab emente Res vendita
folum vjtjofacx parte. ib.jo Frurtus rei vitiofx venditx culus . m». i 1 Vitium
patens an manifcflandum. ib 31 Interrogatus de vitio quid rcfpondebit. De
vendente rem non incogniti valoru . ib.j* Venditio rei in fc cogniti. Solutio
per monetam falfam De fraudibus ex Monopoliis» Monopolium ex privilegio. Monopolium
excomparto. iW Monopolium ex emptione omnium mercium Monopolium ex
retnottonealiorum vendentium. Monopolium ex inducente penuriam. ib.10 Pretium
in Monopolio. ib.il . pe eadem quarta radite rrflitatirail ex tuairaffu
partitu! at i mutui . lb. f.i. />uid flt Mutuum. sb. 2. x Quidfltufura. * 6
s Gratituaocx mutuo. ib.6 Mutuareex parto ut fiat quod debeture* Charitate.
ib.* Mutuare cum parto ut flat quod debetur cx joftitia. ib.tO Ubi, an liceat
Chriflianodare Tureis ad ufuram . ib.i 1 Mutuare cum parto aliquid faciendi. De
intentione lucri fupra fortem cxpartcuniustantflmeseontni- hentibus An latione
damni cmergcntir , vel lucri cciranUi liceat quid acci- pere fur ra fortem .
,b. Tres conditiones quoad damnum emergens. ,b. t De damno emergente ex mora.
|5, 7 Tres conditiones quoad lucrum ccfiaus Laboriixflimatio. io.14 Lucrum
cefTtnianticipatAfbmptum. — ^ Lucrum ccflans cx contrartu cxplicite injufto ,
fcd jufto impluite, ibid. 2 1 Duo muliercularum contrartus mutui difcutiuntur Difficultas,
vel periculum recuperandi fortem, an det lucrum, ib. 4. An liceat aliquid plus
accipere ob promi ffionem, quam alter quis faat non reprtendi pecuniam mutuatam
intra certum tempus. Quaori rateatpromiffio non repetendi nuuaum,flte An betat
qttid fupra fortem ltportare ob moleftiam privationis fueprifentis pecunix De
cooperatoribus – H. P. Grice: “I borrowed the idea of co-operatio from T.!” -- cum
urtirario , & deejufdeni pansi. Remifll- ve. ibid. T r a/i at mi quartut
hu/urd/lri o/tavi at em 1 de tinum- ftamtiii TtSitxtiuiu* , tr teuesafii Dt
iirtumfldrttitt reRituTifuii . • >70 u. rr»* *«. Pauper EOus. ,b.i
Rcligiofus xte alieno, vel furto gravatus ante profeffionem • 271.7 Aire alieno
gravatus pofl profeflionem. ib.,fi 2. Qyid. An refctoenda Domino res ipfi
nocitura . »7» ibid. ib.x Qoireflitucndum ,non appatcntcTeu ignoto Domino.
a7t.11 Defunrto Domino rei , cui ut iRa reftituenda . ib. 1 • Icnoto, vel
incerto Domino .EUirc Aituendum . ib.14 Nullo cufttnte Domino , cu| res
reftituenda. Uti , de Thefauris • »74- |J Thefaurus inventus . 4. Quantum.
«75-IJ ib. ibid. ib.x Rcflitutiofarta perintamediamperfonam. Reflitutio cum
errore farta ex confilio Conteflarii Quomodo. Reflitutio farta Domino illam non
advertenti Reflitutio cum errore Mediator rem reftituendam amittenj Reflitutio
doni mortuo donatore 6. Quando . 7. Ordine quo. Quo loco. Exdelirto. Qjjp loco,
ex re accepta . »7® ib.9 ib.ii ib. oS?. iba ^ib4S Qup Index Capitum ,
Paraphorum, & Titulorum. Quo loco ,f * Confraau . 9. Qujt cauCi excufet
iniquum • Inopia excufat a reftitiJiionc . Impotentia Teftis , & Notam .
CelBo bono . ibJ 17« tb.i iba »79-7 f,i. TpvE eoncaufis , feucooperantibus ad
adionei mjuftai,cx quibut LJ oritur obligatio lertitutionu . juiHo,feu,quod
idem eft , mandatum. £9 ib 1 alo x8i ibi*. ibid. ibid. 181 »8J ConAlium Ccmfenfus
, Palpo. 4. Reeurfus. J . Participant. . Mu|ut,nonobftant,non manifeftiaa. f.
Quo ordine h* coneaufx reftituere debent . ». Quantum fingul x damni coneaufx
reftituere debent • ^mairnar Cafm* i Car amat It addal 7« 1» mattria
r*fltfat,nii*xp«i*amtit r . ib. Primus CafUs de ftrvo infirmo. *b.i Secundus
Cafus de rebus immixtis . Cafus de promiffione in diem. tb4 Quartus Cafus de
mutuo cum quadam obligatione, &c. ib.10 . ffftrMi Ctaftfiar,*,j, quandt
panttrn, iinm p*pt ,mcm rtfiiait, mu da- bit a . ibid. Fosens reftituere , non
reftituit . tb.j Tuftusi Oonfeffar 10 nondum rcftituit. ' »8t.io Non potena
reftituere m foro inteino ,&c. Nra falfmm Ttfiimemimm didi . I L Dt ladtmt
famam almm . tfalfm rtftnatitat . 6 g''\Usdfltfama ,& quomodo Ixdatur •
Excufauoncvfaltcmainortalnnfamanus. а. Ignorantia ,& parvitas mateux .
Circtmiftantix m quibus non adhibctut fidet* Re feri e uni , vel alteri probo •
Crimen 1 fle publicum . In alio loco. In alio tempore. Affiniras 111 ctiminibui
• Ob malum avertendum. 3? , fixculbui>nci reftiruendi famam . N<>n
peccafie contfa juftitum • Non graviter Irflffe. Conf^d infamati , vel ejufdcra
remifllo. sufta , vel non noccni dctraftio . Infantario reciproca. Fruftranea
reftitutio . Damnum proprium. * ditorei dctra»erunt . 19 r б. An fe infamare
quii pofflt De audiente Detraftorem DcUdcnKhomKCmaltcnni.tiofquercftltuUolK. **
Dt faifa , ftn I nana, ia fidit ia . D Ifcnmen inter dubitationem,
fbfyicionexi, 8t judicium • Conditiones requifl tx,ut judicium fit mortale . De
ignoto quid piam judicare mortale non eft . SolAm fufpicari dc re gravi nunquam
eft mortale Di falfitata imiadiniipmbltn, . 9.1. Tudex. J Modus procedendi.
Munera 4 judice non acceptanda • Munera judici an donanda . *R eman liat* aperiat occulta
crimina tcftium • An debeat ftarc fensentw. An fugere queat e carccre . 3. Ad
vocatus, 8t ProcuYator . ibid* Ibid. 191.1 «bid.a. ibid.t •bid.7 ibtd. 9 19*-
1* ibid.17 ibid.io ibid.si 19J»7 ibrd-i ibid-4 ibid-f ibid.7 ibid .9 ibid.u
I94.lf ibid. 18 sbidi 9 ibid. i8j ibi ib.4 a86.io ib.n ibid. 187 ib.i »b.f
a8l.it ik ib. ibi ib.9 t»o ib. . N»« tamtatiftn axntm pr/atmi tmi- Pramunnimr qmadam (tkm bifaria d,
inbm, , V ima^ai *•**>»- cavutu. A
tm fi» vita fata Udant
t^itmtiantt^ma^mmnafa^n mattrta laxat, a . jujtt ,«*».. i m.l., ,,.(•** In*. *r i •M« dthUatd
heitc admitti f effiat • lk :j *.!. TTEr
prxcifldncm in alirs materiis a luxuria . ‘ D, “- 2. i Per prxctfionem in
materia luxursx. ..I. 3. Perippofitam conditionem in alus materus i lurtirii*
4. Per appofitam conditionem in materia luxurix . 5. Expenduntur aliqu* alix
fimi!» conditiones. ,D orna rrrfrr Hamaftatm Wul tamtmbra martal.irr infUtati
jpatattmaaw Ixptmditar dt„f,o Car amati,, dt dtltfaium* ffttxUuva . JOI
UNIVERSI OPERIS TRJCTATVS. Explicatio Decalogi. De Sacramentis. De
Contraftibus. De Irr^ularitate . De Bul® Cruciatae. De Confeflione. De
Communione. De Sacrificio MiflTae. De quinque Ecclefiae Praeceptis . DE
PRAECEPTIS DECALOGI Intentio et divisio operis. OCEANUM palmo concludere nitor,
dum casus fere omnes ad DECALOGVM – H. P. Grice: “10 comm” -- fpeiflantes
brevibus opusculis explicare contendo. Vires affumit timor. Unde enim in tanta
nobilium Scriptorum de eodem argumento obvia multitudine, ac frequentia novi
aliquid ad Lc&orum animos alliciendos mihi expifeari concedetur > Nitar
tamcn,& certe fi affequar , lucro apponam ; iin minus , excufabit me
obedientia R.P.N. Vincentii Carrafl? , totius noftri Societatis Moderatoris ,
qui opuiculum primum meum De expedita CtmfeJJiont evolvere non dedignatus, adeo
fibi placuiffe mihi indigniifimo fignificavit, ut etiam me ad fummam cafuum uni
vcrlalem, eodem modo, ac ftylo confcribcndam, adhortaretur , hoc cft,(ut lunt
Superiorum nutus explicandi ) prp fuo in me imperio, praxiperct ; id autem,
quod dirigen- dum fiifcipio, 7 «dv> fit ope rojum, atque prolixum ( cum S.
Aug.1 i 7-de Cw.Dei e. i mento loquor}© - quam muttit indigeat voluminibui,quu
ignorat, qui boc ve I mediocriter cogitat 1 Proinde ( cum eodem ibidem concludo
) tt a, fi potuero ,fly\o moderabar meo , ut butcopen nec ea quee
Juperfint,dicam\nec ea, qua fatis fint , pratermif tam . Decem ergo libris
decem Decalogi praecepta complector . In primo quafi Ilagogcn infiituo pro
confe- qucntibus libris, fiquidem de quibuidam ago, qua: licitu funt generarim,
atque universe prxnccefiaria , antequam ad fcquentes tractationes Ipeciatim
defeendatur; hxc iunt de peccaris, de voluntario, de con- ficientia. In
cocteris vero differam de prxeeptis ipfius Decalogi , ita fcilicet ut finguli
libri lingula praicc- pta contineant, pratter librum decimum, qui duo, hoc eft
nonum & decimum prxeeptum compleretur: ubi multa tanquam in proprio loco de
internis a&rbus defiderii fimul colligam, qux Confeffanis, imm6 &
pocnitenribus fruftum parient, fi Deo placet, non contemnendum. Erudi me,
Divina Sapientia, Crdace me; abi te enim Japere, defipere eft. S. Aug. in
medit. e. j. Ifagoge , feu de cognitu praneceflariis ante Decalogi
tra&ationem tale exaliquoaccidentitranfit io veniale , ut fi homicidium
fiat e* perfefla deliberatione . Unde habes non ftatim tepofie pronuntiare Dc
Peccatis aftumefle culpam morulcm, vel venialem, nifiperpcndas,an quod c* 1 *
feell tale , per accidras tale nequaquam fit, id quod enucleatius ex- $. I.
Divifio Percarorum. plicandum breviter fufeipio. * |S ® 2 li^^ catum » < I
u0 <l CzS- Au*. /.Il.rontro Faufium t r ,if. eft |H KVJ didum» faflum,
concupitum contra legem e ternam , O contra reflam rationem, aliud eft Morta- I
ffl&B lH lc.*l‘udcll Veniale. Differunt autem harc inco,qu6d veniale leviter
adverfatur legi arternf, Mortalegra- vncr: unde ht,ut illud mereatur arternaro
prenam, hoc eft pcenas In- ferni ; hoc verd pernam temporalem . * E) u
[™^Dutempcecitapoflunt patrari percommiftic>nem,ut furando, blafphcmandoAc.
vel per omifiionem, ut non reilituendo , non adjuvando extremd indigenti, non
audiendo facrum , flee. I Rurfus l *' u ^ ^ Mortale, vel Veni*lecx fe, fcu ex
peuerefuo, aliud eft Mortale, vel Vcnialepcr accidens.ItaSanc.Ai.»» der. e.
i.».j McroD' . z .d>fp. i . e .autl iiq;paftim. Ex genere fuo Mortale, vel
Veniale eft, quod cx <.>bjedo,feu confiderata materia^irca quam
verfaturgra- ve,vel leve quid cft,v.g grave eft homicidium,aduiterium Ac. Leve
eft verbum otiofumjmcndacium officiolum, impatientia laborfi ,&c. Mortale
per accidens eft^uando ex aliquo accidente veniale tranfit in mortale, ut fi
verbum otiofum,v.g.fit occafio,fcu periculum proxi- «iunx alicujus peccati
mortalis . Veniale per accidens eft,qu 5 do mor- Tami. T. I. Di Der. fetet. J.
1 1. De moera Ii , (Jp veniali ex gener e fime . t T> Egula piftim obvia ad
haec difeemenda eft ejuGnodi. Illud e* genere fuo eft mortale/juod charitatem
Dei, vel proximi,vel fui iofius graviter ifditTccuserit veniale cx genere
fuo.Nec di (fimi* lis eft ea,quam aliqui afferunt. Illud eft mortale, quod continet
grave deformitatem contra reflam rationem;! Ilud veniale, quod levem* Ita Sane
ex Azor. t.tJ. 4.1.9.?. 8. aliiauc . Verer, fed infuffidentes regulsr: nam hoc
ipfum inquiro, ecquod nam eft illud, quod charita- tem graviter l*dit , vel
quod gravem continet deformitatem > * (Quoniam vcr6 difficulter poteft id
per univerfalem regulam definiri , mulu ligna ad hoc facientia proponere
meritdfolent Au- thores. Erit ergo adio ex fe graviter charitatem lcdens,ac
proptcrel culpa morttli^priroMi in 1'acris litem Deus cjulmodiadioni com-
minetur exclufionem a Resno cadorum, ut ad Galatas $ .Fornicatio (inquit A
poftolus) immunditia, C^tentiooes, Aemulationes, Ir*, Dinenfiones^eifae,
Invidiae, Homicmia, ebrietates, comdlationcs A his fimilia,qui alia agunt,
regnum Dei non aflcqucutur. Secund6,fi Ecclefu declaravit dic peccatum morule.
A Tcn- Tcrtidjfi viriduQi communiter, ccnfidcrata natura a£tusraali,ju- cenc
e(Te mortale, nec fit ratio in contrarium . Quartb , fi fint peccata contra
graves virtutes Theologicas, V.G. Religionem , Inditum fice. Qutntb , ti Imt
contra praecepta Decalogi . Scxtdifi fint contra Ecclcfix prcccpta,ad quod
caput revocantur omnia, qua* pnrcepto humano (ub mortali precipiuntur, quando
au- tem fic praecipiantur, dicemusi"*pf/e.dte*ped./afri/.M»fi./.^.t. 6 ,g
i Ericverdaftioexfelevitcrlxdeiu, quando, cummalafit,lub iftis praE ditiis
lignis ialtem principalibus non comprehenditur . At- que hic vides, cur nou rar6
aliqui Dotlores dicant , aftionem quam- piam cfie mortalem, negent mordicus
alii. Ratio enim eliquia cum omnes conveniant in illo univcriali. peccatum
mortale efie , quod graviter l£ditcharitatem,rcl quodditformedl rc&;
rationi jnon ta- men, 'ut iunt hominum dtverla ingenia )conyenirc omnes
potiunt» An hoc » de quo controvertuur, graviter lxdat , An huic peculiari
aflioni gehenna i fer ipeura comminetur, An ab Ecclcfu Gc decerna- tur, An
ledantur graves virtutes, An adiit excufitio, per quam mor- tale tranfeat in
vcniale,&c. Et dodusquidem ,atquedilcretus me- lius refolvet , quim
indoctus, fic imprudens : ille enim cor Ja te Icri- pturam intelligit , ac
do&ores, rationefquc expendit : hic ab obvia quapiam autboritate, vel
fimulata ratione deduttus , imprudenter pronunciat . Vcc&m, ne inter
hospoftcrioresconnumcrcris, facies (Deo afpirantc) ea , qux in his opulculis
dideremus . 0. III. DtVnuaUptr
Attidem , 1 A/f O* tale tranfirc In veniale poteft per accidens tribus feri ex
IvA capitibus.Primdcx parvitate materi?. Secundi cx i mpet- fctfione a&us.
Tfcrtfocxaiiqua caufa excufantc. Jam de fingulis , Explicationis Decalogi Dt
Vtaiah tx partitatt Mattri* , i Qua ratione, quod dl exgcnerc fuo mortale,
abeat aliquando ex parvitate materiar in veniale, non obvium eft cuique
dilcerncre:nam proptcrci fit hujufmodi regula,- Lege Sanch./.M* Dteale 4.». i.
Suar. dekg.l,\.t i8.«.xj.Bonacy.i.«*prrr.y.a^.j.««.ii Callr . te.x.tr,i.d.i.
J.i .n.iiQ.) J Quoties ratio malitia: gravis, feu offenfio gravis contra
charita- teen Dei, vel proximi , ( quod alii , fic refle quidem dicunt, contra
re- tiam rationem ) invenitur in materia parva arqueac in ma;.:na, toties
perdat mortalis culpa in efie mortalis, etiam in materia quantumvis parva/ecus
tranfibit in venialem • Ratio e(l manifolia, quia malitia peccati mortalis
confidit io gravi offenfione, Ii ergo haec invenitur in aliqua materiaeciam
levi/cm per erit mortalis, fi non invenitur, non eft,unde fit procum danda
mortalis. Sed quando id erit vel iilud ? non poteft id melius explicari ? quim
per aliqua difeurrendo in quibus quacumque polita j vel levi materia, gravis
formalitcroffcnlio repemur. j Dico igitur, cam repcriri primb in aflronibus,quf
immediati, & diretHcontra Deuro verlantur,ut io odio Dei,contcmptu ejufdem,
Blafphcmia, infidelitate, in peccatis contra fpem Theologicam» &c. Quare
quodeumque modicum odium, contemptus, &c cr it culpa mortalis.Ratiocft,quia
in his(yt ex roajcllatc Dei patct)etia in qua- cumq; parvitate gravisapparet
contra retiam rationem deformitas . 6 Di>;i(iin mediate fic dire£le)nam
contemptus mdiretlus, ut v.g. contemptus in rebus Dcnfacris, videtur pofli:
habere parvitatem;U- cut perpendit Sotus »'* 4./ r . 1 .art .2 £ fiam fin,io eo
contemptu, quo quis in confetrationc calicis pronuntiare omitteret illud (
enim) ut nos explicuimus im epufir.de fuerif.Mi/f vel incolui jocosi diceret
aliquid leve de fanQis ,qui homines fuut , ut fan&um Crifpinum fuifle
futorcm,&c. De quo Sancta.** Vrt.r . ; 2 71.41. Haec enim immediati ad Deum
perlinentia, quando funt modica, non vi- dentur gravem deformitatem continere,
cum ejufdem Dei reveren- tiam graviter nequaquam violent» ^ 7 fccundo reperitur
gravijfcmper offenfio in perjurio afiertorio, ita Caflr.tr-Sanrn.4i fiP q «. 1
. Semper enim apparet grave, in- ftituereDeum teftctn mcndaciijquamvis
Icvilfimi : ei enim fic tri- buitur pofle mendacium «probare. Non autem
reprritur femper in juramento promiHorio,velin voto, quando cum fuerit tibi
animus il- ia obfervand i, deinde iwooblervas,tunc enim non obfervareerit ve-
niale, fi res j .».4. ex probabi- iinima lententia difputaforous. ' 8 Tcrtfff
pcr gravis offenfio in magia & fu- perditione , q * - . *fff? e *Pteflb cu
m Daemone , quia femper fatim rri Dei, & hominum infeflirtimo Le- V,de
dUeam f jure divino, perqui datur 2for«iocuumvi5 modico I^JP^mque rem facri
tempo- ", e', vi< irreverenti, non ”“2?’ 'K° fia ?
“"P".»"», Profiteri, t erentia non ‘ ’ T, 7 “.“t 1'tuuier., |--
/ = ; 7aflirupr., | iihita, Ubi rEf“ Ct ’ l»l‘'n>r™nermfimon.a/ure -^clc n re ^ empta eft temporalis , feu dc tempo-
lacn ’ i • r 4Vu m datur proco confcqneado . Q V* vcnerea/leliberacdquzlita»
Ita Merol. uia umnisdcledatiolibrdino{a(cum juxta Gal. /.14 dtvfm partium y e.
<p.{j io. ex fc ordinetur ad [feminis effufionem obgenera- tionem^iuz ell
graviter proh ibi tajn lolutis J quomodocumque mo- dica ab illa prohibita
effufianedeformitatemgravemfemper conci- pit . Dixi ( libidinofa) ut innuam
male adverlarios hanc doflrinam impugnare ex eo,quod nimis fevera videatur .
Concedimusenim of- culi,amplcxus,alpedus,&c. non libidinofos.fed ex
joco,curioficate, vel umili 1 caula lati os non pertingere ex fe ad gravem
deformitatem, quia non funt in re venerea ,cum non habeant ex fe ordinem ad di-
tlam lcminisprofufioncm i id quod de libidinofis dicere nequaquam poflumus.
LcgcCaftr./ow.i.iM^Vi/^ yp.y.x.f. . 1 repcruiirin irriutionn S,cr,mcmorum,in
FraQione fi- gilii , in jejunio naturili przrncccllir iu , Jl huch jtillum
iufcipicti. dam.mhiscmm ratio intejr» militi* eidem proptet Jutu menti
dignitatem femper refidetj ita idem ta.tjr.^.J.x^j.m.%, 1» Septimo , reperitur
in homicidio injurto : cdm enim mors fic omnium temporalium damnorum in homine
maximum , graviter lemper ejus charitatem Ifdit. Ita idem Hit/. Haec fatu Iit
compendiose collegillc , in quibas parvitas materis non <Jatur, non datur
inquam, formali ter, in ratione oflenfar parvae : Jicet cnun materia fit ex fe
materialiter modicajgravis tamen crt,(u t vidimus ) contra reilam rationem
offenfio . Quoniam autem in aliis materiis prseter haQcnusdi^asejufmodi
materia* parmas regulariter adeft , folemnis hic illa emergit difce-
ptatio^quonam modo,& unde ca Iit dei umenda, fc digno! ccnda, quod jam
lubdo. LegC DUap.^Jr.^tpartitattmaUriu . Unde Jtfumtnda fit mater ia par v tat
. t \ Profefld ex triplici capite defumi portet :Prim6^x re ipfa in fe
abfolutdfpeflata:Secund6,excomparationcad totum;quod p recipi -
tur:Tertih,exrclatiooead finem, propter quem res prpcipitur Labor v.g in
diefeltivo per unam horam exhibitus, poteft primiconfidcra- ri^tn ex lcabfolute
Ipedlatus, fit modicum quid, an magnum • Secun- do, an fit tale comparatus cum
labore totius diei viginti quatuor ho- rarum . Tcrii6,an fit tale, ut relatus
ad finem vacandi Deo, multum fcilicet an parum labor didx unius horae noceat
cultui Dei ,qui eli (inis in pnrcepto de non laborando in die fcllivo • 14
Dico, quamvis primum, & fecundum caput, immd Sc alif cir- cumflantis lortd
concurrentes, attendendae omnino fint , tamen ex tertio tota hfc conjedura
principaliter defumi debet . Itaq, illa eric parva materia ,qux fuppouta gravitate
finis , parum conducet ad di- Clum finem intentum i legislatorc:illa magna qux
multum.Quia er- go labor unius hora: parum nocet fini vacandi [Wo in die
fdlivo,erit venialis : labor ver6 decem v. g. horarum ,quia multum nocet , eric
mortalis. Unde, ut id cognofcatur,opus valde ert Judicio viri pruden-
tisfpcdantis omnes circumllarttiasflc expendentis primu, & fecun- dum
caputcx pr«tiiau»lcd temper in ordine ad tertium ;an fciliccc res, de «jua
agitur, eraviter, ^ellevlter ad finem intentum conducar, an eidem obllct : Habe
excmpIarAliqui conceflerunt laborem non ex- cedcntcmduas horas in dic
fctlivocllc venialem , aliqui laborem unius horx dumtaxat : Unde ;hx judicandi
divcrlitas?quia nimirum utrique prudenter judicare fccrcdiderunt , omnibus
prxdiflis cx- penlis,-o tempore laborare, pravum finem praeceptum impedire. Pr£tcrci,quia
furari obolum parum domino regulariter nocet, at furari aureum v.g. multum :
ideo illud veniale, hoc mortale erit i Et quia attenta circumdantia paupertatis
alicujus , unius v. gr. acus miniderio fc fuden tant is , a cus jau u ra mu 1 1
u m h u ic noceat , n :cc(le cd, ided acum abeo furari mortale erit . Rurfus,
quia aliqui con ten- dunt quatuor Juliorum furtum parum nocere diflo fini,
aliqui, mul- tum^tiam ratione ditiflimi:fiquidem cum quatuor Juliispotcll quis
fcalcrc per unum diem, quod his videtur grave , idcd hicjufmodi furtum mortale,
illi veniale pronunciant. Siculi etiam quia furari centum Jultosfurripicndounum
a fingulis multum nocet, fi non fin- gulis ccrcd toti communitati ipforum, ideA
mortale erit . Ita Merol. 1 . 1 .J. 1 .e .4 V. p.Cpro//. ,al lique iiid.tit. 16
Pari modo fi obiveris elargiri clccmofynam mille aureorum» omittens dare
quinquaginta aureos , peccas mortaliter, quialic£t a uinquaginta rcfpcclu
numeri millenarii, fit parva materiant refpe- :u finis intenti lublcvationis
pauperum » vel exercitationis pietatis materia notabilis ed, ita
Cadr.^.i.t^.x.^/5 5 *-/ > 7 .«.7. 17 Item fi vovidi,vcl juradi audire
Miffamob cultum Del, grave quid cd, illam non audi re, cum graviter conducat ad
illum finem, vel tinaMirta;namfecus non audire Miflam die fedivo, mortale non
ef- fer. Ita Sanc.dfrs./.2.r.4. au.i. Sc 6 . At fi idem jurafli obobfervantiam
3 uamdam bonxgubcrimionis( ut fieri foleti fcholaribusinquibuf- am
Acadcmiis)non videtur grave unam, vel alteram Miffam omit- tere, quia vel finis
non cd admodum travis, cum fit finis (cucularis gu- bernationis, ,vcl certi
omirtiouniulMiHa: ejufmodi fini non admo- dum nocet, ita
Cadr./c.ff.^Sanch.Ax-.rir. 1 8 Ad haec, multiloquium, ingredias in alienam
cellam , & fimilia de fe levia, quia notabiliter poflunt conducerein aliqua
Religione ad folidam oblcrvantiam, erunt ratione finis gravia , fic fic
poterunt illa fuperiores fub mortali prxeipere : ita idem il»d. 19 Dico (
poterunt ) nam ccx-tcrum invitus hanc licentiam fupe- rioribiis concedo . Ctim
enim fubd it i ignorent , veffubindenoa credam finem magni dic momenti , fic
per fe res levis appareat , fa- cili Caput I. De Peccatis. 3 eil£,& quidem
probabiliter^ li fine magno confilio fub mortali res levis prarci piatur )
putabunt fu per i orem potius ad terrendum ( & utinam non imprudenter
)quimad folidum quempiam finem obti- nendum eam prarcepiflfc . »o Illud non
invitus addo. Si quando exprefs£ tantum onus pec- cati morulis non declaretur ,
nec ex aliquo tandem capite colliga- tur , prxfumendum efie praeceptum grave
nequaquam ferri de re levi . Exemplum. In quibuldam monafterii* advertebatur
panem.vi- numque&fimilia notabiliter deficereex eo , qu6dfubditi illa per
minutas largitiones exteris donarent : ftatue runt creo fub mnrtali refer vaco Praelatis,
nequis quid piam panis, vel vini fineexprefla fi- cui tate externis largiatur.
Dubitatum fuit , An GPetrusfubditus clam parvam panis, vinivequantitatemfemel ,
aut itenlm daret , «uamvis adverteret alios(fcd non cum illis cooperaretur,)
pari mo- do donare, unde notabilis qnantitasdifliparetur , An inquam moru- li
ter peccaret ? Refpondidi (latu tum fu i flet, nequis quidpiam etiam leve
elargi- mur,confiderandamfuifle doCtrinam '’j**<‘.all4um,& *•» »4 mox
adbiberentur. Harccx illo. Ubi vides invalidi excommunicationem ferri circa rem
, qua* non clt apta , ut de ipla imponatur praeceptura grave \ At cert£ materia
, cujus finis modo dicto elllevis, gravis dic morali ter non poteft &c. De
veniali ox imperfefiiono alitu . x 6 Duplici modo tranfit mortale in veniale ex
imperfectione aflus,iu S.Th p.i.qM.art.x. communiter receptus . Pr im6 ex defc-
ftu deliberationi . : id efl, quando non plcod, ac prrleCte intdledus advertit
ad objetti malitiam , nec de ca^xpendcndo fingula,dclibe- rat; iu laepeocr
urrit in fcmidormiente,in femiebrio,in diflraflo ad alias cogitationes
Sccund6,ex defeCtu pleni confenfus: quando fcili- cec voluntas ubjeClum malum
non amplc&itur toto , ut ita dicam , aCtu.fcd lubreptione quadam, unde
& irapcrfcCtd, iu fere accidit in motibus quibufdam lubitaneis . »7 Ad
quorum intelligentiam,nota,in voluntate triplicem repe- riri polle motu in
rcin,l'cu objcCtum aliquod, ita Petr. Solui de i nfl it. afferendam: nunc ver 6
^uandoquidcmftatutum fuit abfolatunj.(Ne Sacord.Tra.de difcrimjrccat /efl. 2
flcpalliraapud Meroll. tom.pn.no, quis quidpiam daret)nec expreise levitas fub
mortali interdi&a, pu- d fpat.x.cap. 4 ^.ww/n.ioj.Aliuselt prim 6 primus,
qui ita celer c(l, : A. .1 J LSI; r n. . f. i J I 1 1 1 l:i r..i * tavi, (latutum loqui de
notabili quantitate refpcCiu fmgulorum , de materia nimirum culpse moruli
accommoda , & confequenter Pe- trum graviter noo peccafle . Sed redeo ad
exempla . 11 Infupcrfi vovi (li coronam Beatiflimae Virginisex fexdecen- nariis
conflantem, duo deccnnaria comparatione diCise coronae, cum fit tertia pars ,
videtur non modica materia , at quia ad finem inten- tum , id eff ad cultum
Virginis mod ici nocet , fi caetrra quatuor dc- cennaria recitentur, veniale
erit, duo tantOm omittere . Idem vide- tur in omittente tertiam partem
cuiuslibet horae canonicae ex mi- noribus, nempi Tertiar , Sextae , Nonae ,
Acc. nifi forti benigniorem fententiam, quam fententiam infra afferemus, cftm
de horis canoni- cis agendum erit, amplc&i velis . xx Si ad fit prohibitio
fub mortali , ne frumentum , merces , vel pecunia ob bonum publicum extrahatur
1 Regno , materia pertin- ecnsad mortale menfuranda erit i fine intento per
legem , id edi ciCtobonu publico . Quare, quamvis Sanch- /.*.'«* Dtc. cap.o^.
nnmtr. 8 . cenfeat efle menfurandam cx ipfa quantitate exportati mercis
lpeftatainfet etiam fi parum Reipublkre noceat: tamen probabilius dl cum
Cadr.fMM .tr.t.d. 1 ./>. 7 .nui». 6. efle ex diCto nocumento men-
lurandam,quod,fi grave inferatur, fpe&atis omnibus circumdanti is,
caritatae annonar , neceflitate regni &c. mortaliter peccabitur :fe- cus,
venialitcr. xi Quando quis parum cibi multoties in die jejunii affumpfitjG non
perveniat ad graviter nocendum fini intento, per prarceptum je- junii abdi
nendi i refeCtionc, venialitcr peccabit : fi perveniat, mor- taliter . Quoniam
ergofi femcl,aut bis unain vel alteram nucem, v.g. eodem die comedas . non te
reficis, nifi admodum leviter, ideA ve- niale erit , illas five firaul , five
fucccdive eodem die comedere ; at fi ita multiplices, ut notabiliter
reficiaris, peccabis moruliter. Aliqui docent intra diem jc;unii(extra unicam
comedionem , Sc extra jen- taculum vcfpertinum lunam unciam cibi comedere .ede
parvita- tem materiar, atque ade6 fic comedentem peccare folum venialiter.
Turri*n\\*Pf-fnt».Tho/jmo'.rsp.n 6 .d.t].*u.x. quem citat Pafqual. de jejunio
dtc .i jj.extcndit ad duas unctas . Unde hoc?ccrte non nifi quia ex diffis illi
unam unciam : Turrianus , etiam duas , parum lini pndiCto jejunif nocere, ut
funt hominum diverf» judicia, probabili- ter putant 24 Hic denique adverte .
Quando dubitatur an res praecepta gra- viter conducat ad finem , vel an gravis
fit finis, prarfumi probabiliter feofle, ac debere ita efle»G ejufmodi
prarceptum magno confilio , & i iuperiori prudenti coflicuatur-Ita
Ciltr.f«.Mr.i.s/.2 /V7.*..j.ex Sane. I.\.indec.t+.n.\ Ratioe(l,quiacx
communiter contingentibus prp- fumeudumedprofuperioreprudcnte : pruden tes enim
non folenc prcceptum grave imponere , nifi ad finem gravem , deque re ad gra-
vem nnem graviter conducente : Quod ficlarddc impudentia con- fiet, vel etiam,
omnibus perpenfis dubid , vel ex aliquo capite prarfu • inatur
orarceptum,ejufquc poenam ad terrorem dumtaxat ferri, leve quid e fi reputandum
,quia tunc praevalet fubditi libertas, juxta ea , quar difpu tabum ur infra c.
*.$. 7. latius . a* Semel Epifcopus prohibuit fub perna excommunicationis , ne
. monialcsaliqiud excerperent ex floribus domefiici Hortuli : fic ur- gente
horti pntteda , ad communem recreationem confcrvan- dam. Interrogatus ego, an
id fub mortali obligaret , Relpondi ne- quaquam , quia mamfcftc conflabat,
finem efle admodum levem , »mmi,ut eram Vicario pcrfamiliaris,eum admonui, ne
modicis hu- jus generis culpis tam gravem pernam imponeret , feiret potius Gc
contemni pnrcepta (olere, qulm cufiodin, poenamqtic excommuni- cationis, quar
fereriffima eff.tam vulgarem habere , nimis cflb repre- henfibile . Facit ad
haec Sanch.qui CxcSmunicationem forte latam adversus confummantes
matrimonium.non prf milfis benedidlioni bus,ait mi- nimi ligareiquia
Excommunicatio ferri non potcfi,nifi ubiadefi ma- teria imponendi prxeeptum
obligans ad morule, qux materia non apparet in confummatione,nifi
fortealiquandodiu in aliqua Digcefi (olerent differri ejufmodi bcnedi&iones
, nam tunc pofiet fu b cxc 6 - nuiaicationc pr$cipi,ut intra tempus cdmodum,
v.g. inua femeArc. Taml.
T. 11 . Do Sacram. rationemque hominis privenit , ut illum cohibere fubejufdem
po- tefiatenon fit. Alius cit fecundd primus , qui impediri quidem po- teA,fcd
fub qiudam tenui ,fcu femiplcna libertate, id quod accidit propter hominis ad
finguladifcurrenda, tarditatem : qui non rar6, iicdt adverut rem elle malam,
imperfefld tamen, & veluti in confu- foadvertit,undc.^c non pleno confcnfu
ad illam movetur. Alius de- nique motus eft deliberatus, fle pcrfeilus, quando
nimirum eft plan^ liber.cum fit ex ratione fingula expendente, & ex
voluntate, expedi- to confcnfu, fe Inclinante . Primus motus ex his^tiam quando
objectum eff morali ter malum, nullum ell pcccatum:Secundus efi venialerTertius
mortale, qu® efl communis doflnna, quidquid Jo:Sanc. St/.d. 1 g. quem
redeCafir. tom.i.tr.x.d xp.6.aum.^. impugnat, in contrarium innuat . Jam vero
difficultas in eo lita eft , qua ratione dignolcendum fit adeflo , vel ab- efle
inadu plenam deliberationem, plenumque confenfum^Dantur fequcntcsconjcflurzex eodem
•^•d.dn. s .tum aliquando certitudi- nem habere, nifi Deus.qui animum
noflrumfolux intropifeit, homo non poteft . a» Prima eft defumenda ex defrdu
aetatis , quia non at tigilli fe- ptennium‘,tuncenim li dubites an acquificri»
plenam libertatem (eu ufum ratiomsprarfumere potes non acquifivifle . Item .fi
dubites an pcrfefldH fomno fueris cxciutus , vel ebrietatem dcpo(ueris,vcldi-
ltraOioncm mentis alias r.*s cogitantiscxcufleris;quia h*c,ciim per- fera funt,
libertatem impcdiunt.ergoc um impcrfe£ldexiftunt,ilUm diminuunt, ita
Yiotuc.di/p.x.depec.f 1 p.i.aom.t ^ jfne^chim Thom Sanch.iSc FilliUC. Secunda
conjeflura eft.Si animum firmum habeas, & fspe repeti- tum numquam
committendi morule : prarfumere enim potes pec- cato non plendcunicnlille , nam
quando aliquid odio multoties eft habitum, li deinde plend ametur, facild,&
fine difficultate coanofei- tur,tta Cajet .tnfumm. v.deltftano moro, *,apud
Meroll tom 1 d.x , d #.7.«.io8 fio*. ' * ’’* Tertia eft , Si facili potes
peccatum cxequi,illudque cum tui compos es, proviribus rcfpui s ; pratfumere
eoim pota.aoteioon plene confcnfii!c,(iquidem non iu facili afFeflus mutatur
Ita Sane » 7 Bonac>f.c ./ .mmm t 9 Hincquando motus pravus tempo- re fere
imperccptibili infurgit,« 5 c paulo pofi. ut advertis pellere^ft fignum
nullius^iut certe imperfe&j dumtaxat priftiti . Quarta conjeflura fumiturex
communiter contingentibus, qu* elt elhcac illima, iu McnochV. t fe*/vmpr.
18.& /. j prjfmmpt . 52 . Un- de fi quis timoratf Gt confcicnti^pcccatumquc
mortale abhorreat, pr*lumendus eft no plend confenlific^um dc cfifcnfu
dubitat;fccus u perditis moribus fit:hic enim, cum peccatum, vclut aquam bibat
cum dubi tat, praefumere poteft verdebibifle IcaSinch./tfr.ri/.iM..jo! Bouac
*.i$.SxytJ*i t.S.c.j.a.6. 19 Quilibetex hisconjeduris regulariter facit
opinionem pro. babilem,qua tuti efle pollumus,nonairuiflc liberutem faltem
perfe- ctam, unde nec peccatum mortale . P occatum i ago nor e . $o Quar res,
fi quisfolfim advertat in objedo malitiam in genere, v.gmiendacium cum
juramento, vel verbum otiofum efle mala ,fed pra*fc indat, an mala fintgravia^n
levia, poteft ne id habereqjro con- jectura , quod amplcdendo ale objcCtum
coinmilcrit folAm pecca- tum levcrRefp.ln pueris poteft: ita Jo: 5 anch.i«
Solee, d. \ 7. n ,m. jo. quando enim hi fant in confinio adipifcend® rationis,
l*pd occur* rit ,ut cognofcant in confufo rem elfe malam , fed nondum pertin-
gant ad cognofceftdaro qualitatem mali t ii , an gravis fit^n levis, & tuoc
ccrtd mihi videatur in mortale ii nequaquam labi , quia mali- tiam morulem
nondum cognofcunt. Vide mox ».15. \ t At verd , fi de iis . nui perferum ufu m
rationis habent , fit locutio , non eft univerfalis conjectura ; nam proptcrci
DoCtores apud Thom.S M.t.im Dtc.cap.w.num. g. aliiqqeapud Caftr. tom. 1.
tran.\J.\p.ymm.),i2 j.ciUO.VafqA*f. t9.ao.6.d. s y.e.j. mum. 10. A 2 com- ,
curas ex- dumtaxat confenfus communicer docent tunc gravitatem , vel levitatem
peccati defuml debere ex ipfoobieflo,rcu matcriapeccati ,& lic illud
mendacium cum juramento allatum «.jo cljc morule, verbum ver6 ociofum efle
veniale, etiamfi in utroque folum advertatur malitia prxfcindensi gravi,&
levi . Cujus dottrina- utiocfTe potell, quia ut habet Laytn. / 1 jr.i.c. 4. nu,
7. jn tanu determinatione difti catus pnefiuneiidiim efl, hominem, licii non
a£tualiter,at certe virtualiter,apprchcndcrc cbidlum ut pcccaminolum fnb ea
gravitate , vel levitate,in Quare ipja cll vel faltcmprxfurnendumcll , non
nimis ab ejus qualitate aberrare, licii diftinilciion fatis cognofcere
videatur. }i Erpoquoadpraxim,probabilcputo,li de hominibus cultis, Se dott
oribus agamus, acquiefccnduin die allatxdodrinx, atque ade6 tunc conjeduram
peccati faciendam efle ab ipfa qualitate objedi , feu materia:', at fide
rudioribus,v.g.rufticis,mulicr«.ulis,&fimilibus (crino Iit, pronuntiandum
ede non peccare nili vcnialitcr . Ratio cll, quia prxfumcrc podumus illos
doltiores aliquo tandem modo (ut diximus ex Liym. /Qualitatem malitia:
co-nofcere. At hi rudiores nec apti fune ad illam virtuaicm apprchenlionem ha-
bendam, nec fciunt ,ncc regulari ter advertunt ad oblig itionem exa-
minandi,utrum id, quod agunt, mortale Iit, an veniale, cum igitur fo- lum fe
iliis offerat malitia quxdam indeterminata , illam tantum- modo contrahent, quae
cum fit communis, & prefeindens ii mortali, Se
venul't,impcricdlaell^iqucadc6 ad culpam levem reducendam , ita
Valv>.iuf.l.y.a4 P 4 Citans Utv.injumma latina pmlud.y. r.q idem pofle
evenire duilioribus non dubito, quia fapiens non fem- per lapit, ut ait
Plinius, prxfertim in fubitisquibufdam cafibus, in quibus&ipli nonfolentad
prxdiilam obligationem advertere. ; 5 Confirmo ex Jo-Sanch. •/. 1 7 - «»«uo.
%^ofit{^acpx\\)putroifaU te juranto , non difcemen n , Anfic jurare fit malum
grave , Ve//rte,tf- niahterd linquere rx imfe fella cognitione offenf* , quia
non Juni po. tentu difc emere gravitatem malui a , (y nuam tu plure 1 a udTh.
Sane. lib.l indff r ,* » -n.iy.du an t peccare mortaliter eum ,<jui
ccgnefcem a/i - quid mali agne y non curat di/ cernere , an \tntale fit y
anmo'ta/e ,• ex eo enitn , fe periculo peccandi mortaliter ultri tradit , qaod
veeiffi num er Intror . non tamrn A nobii tradita adotrfantur , cum puer ,
citmju- rat , etfi cognofcat fe malum committere , non tamen fe illi eff.rt ,
quod obligat ui fit examinare quanta fit tu Ipa , nec ei idfe trade- e periculo
ttmmittcndi mortale , cegntf it , ficati percipitur a grandecto . Hare Jo:
Sanch fubfumo: At grandxvus rudior , imm6iiuerdumctiam doftiornon advertit ad
dicam obligationem ; ergo nec peccabit mortaliter . De hac rcdixiolim brevltttf
/. 1 . Metb.tonftffionii/ap. 1 . i.iyuum.91. 34 Si quis ita in genere ftatuat
.Volo offendere Deum : non cft mi- rum, quod peccet mortaliter.qtna tunc non
adeflfolum malitia pre- feindens, de qua h*£U nus, led determinata , < 3 c
velati immediata contra Dcum,idauodfapit Dei contcmptum;cdmemm ad nullam
materiam defeendat, videtur contn iptumDeum immediati ope- 35 Hare folct elle
vel ignorantia , vel in aliquibus cafibus neceflw tas.quoaJ primum Si quisex
ignorantia inculpabili putet aliquid ef- feveniale,quod aliis cll mortale,
venialiter tanttkm peccabit. ItaS. Tho.^.i 7.76^/ j.qucm omnes fcquuncur apud
Mcrollam,w. c.x.dub » .*.r Ratio est, quia ut infra videbimus peccatum elle
libc- T um,& voluntarium procedens ex cognitione fingulorumrcum ergo hic
fupponamuscognolci folum, & quidem citri culpam, malitiam levem, leve erit
peccatum . Explicationis Decalogi
Lib. I. $. 1 De Mortali per accident. 1 "1 TEnialetranfircper accidens
potell in Mortale fex feremo- V dis. Ratione finis, contemptus, periculi,
confcienti* erro, nex, fcandali, denique ratione unionis multorum venialium, in
ali- quibus cafibus . Jam dc lingulis breviter • Mortale oratione finit . x
Duplici id modo evenit. Primi fi veniale committatur propter finem mortalem, ut
fi quis mentiatur, ut adulteret , ita Sanch. l.x.in dec.c. y n.q. Ratiocll quia
adlio fpcdficatur i fine, ergoi fine graviter malo mala graviter fice . Qua
ratione id peccatum aperiri confcfla- rio debet, fusi declaravimus,
l.x.metb.confeff.c. i .Secundi. Venia'e tranlit in Mortale, fi in veniali
ultimum finem quis conllituat. IuS.Thom a.i.y.i \x communiter. Ratio cll, quia
in hoc magna intervenit deordinatio, ctim enim id rveouc , fivc explicite ,
quandoplus appretiative amatur venialis «11* r« , quam Deus ultimus nofter
finis, vel implicite, quando quis adualiter paratus cft prxeepta obligantia ad
mortale tranfgrcdi , utobtineat rcin illam venialem , non potell non
adeflegravis deordinatio, atque aded culpa cravis juxta illud S.Augurtini:w«».i4.i«
J»- CC refertur c.unmmeta,uM yl ydifi.(j.\.Xn luta peccatum efl adeo vernale t
quin fiat criminale i dum placet : Sub incclligc,dum placet , ut finis ultimus
. Mortale ratione conte/rptut . 4 Si quis , fi«c n mali tia , lire ex prava
conl ucmd i nr, 6«ei ali» fimih cauta violat prxeeptum, non dicitur contemnere:
at dicetur, fi contemptus cft caufa alicujus peccati,idcd Icilicct violat quis
pre- ccptum, quia contemnit . Quoniam autem contemnere quis potell vel
prxeeptum, feu quod nunc in idem rccidit,rcm prxeeptam , vel iplum prxeipientem
, feu legislatorem, idedde utroque diftercn- T Quoad pollrrius , quando
prarceptum cft di » i num, fi ,uia violet prarccptum leve,» g.menti»tur, qui»
contemnit prlcipientem.livc iormaliterun prccipiens cll, ic (upcrior/ivc m
wmlitcnot “l"'" in luoelir.lempCf pecCt mortaliter. Iu Val-LHT
Suar-apu dMe rol. ..1 .6. quia . J lempet ell nmd prave contraobedicn- tiam.vcl
reverentiam debitam Deo, qui ellprxcipiens in dicbtprp- Ct 6 t ^ln^aot )
cm^rfccptun»eli V humaimm,n violetur eti»rnTcvc,coquodcoiucinnitur
pr*tipa«»|oriMj«e^iWlquU" tenus fuperiof cll , atque aded Ipermtur ipfa
P«efl»a, ac Unullms eflee momenti , peccatum mortale committitur . Iidcm
u>*d. Acvr- r6 fi prxceptun» leve violetur ex eo, quod contemnatur praecipient
materialiter, idert quatenus t*l»«bomo cft , quu V.Gr.clf nnpru* dens, vel
indiferetus , peccatum mortale non committituT . Iidfm, ibid. Idcmque erit , fi
quis nolit alicui obedire , non quidein , quia is fu perior cft, fed ne hominem
in carc levi folatio afficiat. Ratio horum ell, quia in primo cafu injuria hc
Deo , i quodl omnis le^t - nu poteftas :in aliis duobus contemni tur foldm 1
ple homo, & qui- 7 Quoad prius, ideft quoad contemptum rei prxeeptar ; fi
ptiinua levis cft humanum , Sc illud quis v.olcc , quis i pcra.t .pj-
rcm,icvccn\ p».s4iuni . . , J- rum relatione ad prxeipientem formaliter, idclt
Idem erit, fi ignorantia fit culpabilis tantiim venialiter : «aVal. P .,1 ut
fuex-riori , non vult lefubiiccre , mortaliter lar.Sanch aiiiaueapud eundem
Mcro|l.*/i</.</y£.8.qiiu tunc , cilm ^ ‘ c Xtc °ptus, ut modo d ,dum cft
, verg.c con- ir.-tr. I_- : : e>(\* v^«i,lrm.ilon OCCCablt , quta tunc
contcmpiua , nili venialiter inficiet adfionem.Quxnam fint ejulmodi ignorannx,
lubcliisfi Deo placet, <”f'* e.i jf~ro. ^6 Quoad fecundum, advertendum cft,
adcllc prxeeptum grave, nequis cooperetur cum peccato altcrius.quieuim cum alio
concur- rit ad adiommnuUm, peccati ilhusparticepsfincdubioht,Vu. ii quis
mulierem excitat aJ fornicandum cum alio, quamvis 1 ple non fornicetur,
particeps cft ree cati illorum. Jam evenire aliquando lo- let . ut quis
cooperetur ad quafdam adiones materialiter malas , & tamen non peccet,
quimimi rum quafi invitus, & non potens aliud agerecumca.idtone co
peratur.LocatV.g domum luam quis Me- retrici. Hic videtur cooperari cum cius
peccatorum dat illi oppor- tunum locum peccandi.oc tamen quia id f,cit,ne
amittat locationis fux pretium,non cenietur peccare. Neceflitas igitur excufat
in ali- . _ \ ner calo. Onnr tin... vi!.. ni.nnn»inn,r. quibus materiis i
peccato, ciu* tamen debet efle proportionata adlioni, cui quis cooperatur; hoc
cft.ut fit gravis, quae excufct i pec- caro cooperationis cum a«'one,gravit er
mala materialiter : gravior, Quei
peccatocs/sipcrafomscurnadioneqraviusmalamaterialitcr; for t tor enin* caufa ,
ut «lc Patet, debet excufare a cooperatione ^ '''• 0, " icid ”, qrimc«i
furtum : vd cumafl'2 nc tS U „ 1 r , J«oft 7 un "'tur irfrni
hnmicidxmi.iuim, cui »rmorf.* C ‘ H ‘ ^ parum f«, Jrfir.ar nmlT.r.s uaipTum
prrcipicuicm , ut f,c . S, qu.tvtrAillud lmviolai,qun « mr fivc illam rem levem
,f,.e iplum leve pneccpcum (ine rela- alionead pnrcipicmcm ut Hc, vel eum re
at, une lulaad prfctpien- temVut tali, homoell. percalui folum venui, ter,,
lutatuoccoatem- ptus cadit in rem verd levem, unde nonnili levitor culpabili
sent Qrn d ii pra:repti,m rei levi* fit divinum , illudquc qui, vioictV
quiafpcrnit ipfam rem levem, feulevc priccptum ,cnm relatio, ur ad
pra-cipienlem, utfic , TOlcnufeiUifukllcere, COU erit clare mortale : tunc en
,m adeitinpa,,. como Deum , Cvert quii illud leve violet non eum tali relatione
, fed rolim ( raenti- uir vetb. erat. > contemnens ipfum mendacium , d ^m.cu
unt DD.iidcm.iW Si enim contemnat quafi putam illud prxeeptum de non mentiendo
efle inutile , & vanum, ^«t^tudllO.ac in hoc fete- omnes conveniunt ,
qtliaidnmtn^UCit^ bWpte miam rontra Deum, qmlem et, am contueret ’ . Cbrift, Domini eadem ratione ,
ac (i efient vana , contemneret . At Ii pulcturquidem utile prxcepntm , fed 1
“"^?^™' ' ‘ ell re, levi, , !c nuo obligan, ad mortale , docet Sanch. ™
*c. /. An. adhuc clfemmtJe ^,u,aJ •emote-- ,-ortitme'lM' p,rum ><« u
lcvit<r dcfici « nccellitas ;:na iiu.rdmatjo .prxccpium Dei iatcon-ei i tj/i
^i.^d.returinf 1 ^* t * nc “ m Pacetur, dequa timento- nimis rigorosc loquitur
Tcmp-nt ergo Lcflius M. U reco^T^on^J^ interim lepi peteft. Me, olla , ena ,
ied ev„ /r.an ^ I c c-r,« nOfl Clfe IBOflalC . EgO fc* xireccx'*' f n r<n«nn
i». ,l *»i « mrcrim ic^i poren ivwi roC4ftro « u ^-l.r^^ (f tiarhafe, \ota
dlfi*. tina , led levis , ut levecn ooruvm . f 2.rap.A6.d6.num.pfnu/tim dicens
forte non elle mortale, g» nuor itn, I /,f.t . “>- ’Z r ^'if nu anfn fine
diftinffionc docet contemptum rei pr*rtp!» ■ levis , quu no redundat f.tttm
graviter contra leg.slatous auchorltatem , cllc V De Voluntario – H. P. Grice: “Austin
didn’t know how to use this!” . venialem. Ratio autem efle poteft, quii in hoc
cafu non parvipendi- tur nili res levis,& nequaquam redundans, nili multum
remoti, con- tra Deum.San? fi ego contemnam non cx alio capite, fed foliim,
quia e<l leve quidjfatelfitem Regis refalutare, graviter ne Regem offen- do
?nequaquam,pari igitur modd proportionali ter in cafu noli io. Et ulterior
ratioeft, quia quandoego contemno rem levem , quia levis cft,refolvitur mea
culpa in hunc modum. Contemno rem leverit, quia levis eft, nam fi edet gravis,
a tqjaded gravis injuria Dei,non con- temnerem . 9 Exdidis facile colligere
poteft peccantem ex contemptu duo peccata committere, utrumque explicit? con
fellario aperiendum , uiafci) icet primd prxeeptum in tali materia violat,
& quia fecun- 6, vel agit contra obedienciam nolendo fefuperiori fubiicere,
Vel contra Kcligioncm, Deum praecipientem contemnendo . Merta!/ r at ion/
periculi. to Veniale, immd & qualibet adio indifferens tranfit in mortale,
( i in illa advertatur adede proximum periculum committendi mor- tale . ita
Dodorcs mox cit. Ccpajjhn. V. Gr. fi quis verbum otiofum dicat firminae^x quo
ipfe expertus eftfsrp? alias in mortale pecca- tum ede lapfum , mortaliter
peccabit . Ratio ed quia mortale velle convincitur, qui tam proximum peccandi
periculum (ponte fubit, juxta illud , nmat periculum feribit int/lo. Hinc
fit>nc peccantem debere ConTdTario aperire fpeciem peccati, cujus periculo
fe ex po- nit, illud enim cenfetur cflmittere : quandoquidS eodff praecepto,
quo viure tenemur peccatum, tenemur & illius periculum proxi- mum vitare .
Quando ab hac culpa excufamur, urgente nimirum ne- ceflicate.de de praxi abfol
vendi in proximo periculo peccandi con- ftitutos diximus in met. txpjtatefeffJ.
j.r. ).$.{. ii Sed hic tanquam in
proprio loco queritur . An qui vult com- mittere omnia venialia^quaele offerunt
committenda, peccet mor- taliter ratione periculi committendi mortale. Peccare
mortaliter docet Sanch. w dee. /.r.r.{. 0.4. Bonae d.%.depeee.i.\.p.f. nv.i-j.
quia peccata venialia funt difpofitiones ad mortalia . _ 11 Si vera edet h$c
opinio,vf plurimis Fidelibus,qui verbis dc fa- flis profitentur fe uno efle
contentos,non peccait mortaliter, caete- rum nS admodum laborant de venialibus.
Benighior veitur eft,immo & probabilior fententia Caftr./. tJr.i.d.i
/>.„ l3.0-5.de Salasr.a.M. Jf -tl.d.i6//£l.*i n.6f fine, ^ /ili. z6 .«.84
negatium. Ratio pr$- cipua fit, quia talium eft venialia efle difpofitiones
proximas ad mor- tale^tque aded proxim? periculofa*,efto fint remote. Videmus
enim plures, qui de venialibus non multum curant, vel adipfum nomen mortalis
horrere, & re ipfa d ita 1 mortalibus abftinent. ulterior aut? ratioefle
poteft, quia dum malitia coardati* k terminis levis offenfp Dei, minus hominem
Chriftianum afficityic percellirat valde urget, dc terret, dum tranfeendit ad
gravem, ex quo tl di verfo affedu nullo modo judicandum eft^um, qui priorem
jffcdum habet, habere pufte- riorem . Excipe umen aliquas oceafionesfive in
genere luxurij, live alterius materif, quando ex aliquo capite in illa levi
adione ver? ap- paret proximum labendi periculum, led id nfi eft ex vi peccati
venia- lis, fed ex vi nature talis adionis.Ccrt?cdfuetudo jurSdi verum fine
neceffitate^jon videtur Th.Sanch.A$>*</rr.r. 5.0.9. occafio proxima
jurandi falfum,quiaqui curam habet jurandi verum , non ex hoc in- ducitur ad
jurandum falfurn,immd potias abducitur* Simili ergo univerfaliterin cafu, de
quo agi mus, dcc. 1 $ Secundd quarritur-An qui concupifcitfaeminam, cujus
flatum ignorat, aut fceminam incommuni, peccet peccato flupri , adulterii vel
facri legii,ex eo quod exponit fe periculo fic peccandi . A (firmat,
SSch./.i.»"^ < , *8.'».f.cuia<We Merol.r iV.a.r.4 .d.t.u i^
aliofque, atque aded teneri id in confeftione explicare. Ratio eft, (inquit.
quia quantumex parte fui defiderii fertur in feminam cujulcumque fla- tus
fic,vel cert?fe exponit periculo peccandi cfi illa.quibufcumque fit
cooditionibusaflcdaicxcufiri tamen f^pefic concupifcemem,alC, quod eam malitiam
ejufque periculu non advertat . Hanc excufatio- nem libens ampledor, fed
dodrinam non item . Ratio potifiimaeft, quia, vel hic in mortale dilabitur
ratione periculi , vel ratione inde- terminationis. Non ratione
periculi,fiquidem non feri femner, nec fiequen terrui cficupifcit puellam
alicujus conditionis v.g. lolutam, concupifcitconjugatam.vel Deo dicatam. quod
eft peccatum majus, quitn iit foluum concupifccre. Qu-.d eniin ad conftituendam
culpi ratione periculi fit neceUariu (er?Tempcr,velcert?freqa?tercade-
rtjA\x\vt,>usOpufc.Metked.toufejJJ.\x.\. $. >. Nec ratione indetermi-
nationis,i,'uia cG hic fupponatur ignorare flatum, vel i flatu abftrahe-
re^ontra flatum non pcccat.Addc, cujus nam generis erit illa culpa? Primd cnint flupri neerit,an
Adulterii^an potitis facri tegi i?SecGdd, an omnium? Tereiden generis
innominati? Primum efle non potefl, cum non fit major ratio de uno, quim de
alio. Secundum efl difficile creditu, quia voluntarium non efl, quod efl
incognitum.Tcrtiiim de- nique videtur potius fingi,quim probari . 14 Puto
igitur efle peccatum fimplicis fornicationis, de ratio eft, quia licet non
habeat circumflandam f<s minar folutsr.per qui con- fli ttii tu r Fornica t
io firaplex ut fic , habet tamen totum illud mali- cur,quod morali
judiciocontinetlimplex dida fornicatio, & nihil amplius ; id autem in rebus
moralibus ad culparum notiooes cogno- fccndas, fcuconftitucndasfatiseft. Tnml.
T. I. De Dee. Prae. ij Fateor interim in confcflione aperiendum
effe,concupitarn fuiitca te mulierem, cu;u» flatum ignoras, vel puellam in
communi . Id autem, non ob rationem Santh.qu<r nobis non arrifit , ted quia,
ut docuimus Opu U. Mttk. c»nfejf.l.\.§. 1. n.6. in fimi Ii. ni fic dicas , non explicas peccatum quod
commilitii, (ed aliud, quod non commilifli : quod eflec mentiri in eonf.Hfione
in re gravi . Si cmm diceres concu- pivi folutam, vel concupivi conjuguam, dcc.
non ver?diceresfiqui- dem tu nec folutam concupivifli, nec matrimonio ligatam,
led ab- flraxifli ab utraque. 16 Dices, f-tebor mcconcupiviflefoeminam. Refp.
vel confetla- riusex cirrnmftantiis percipit tetn feminam in determinatam ocu-
los mentis coniecifle,ut fi fciat teefleadvenam in hac civitate, teque
concupiviflc fammas, quaecumque obviam tibi fuere, ac propterel incognitas, dc
fic jam fervatur noftra monitio, vel non percipit, dc tGc vel ille obligabitur
interrogare, vel tu rem explanare,ut lciatur. An flemina concupita fuerit contrada
ad conditionem conjugii, vel voti, nec ne . Mertate ratione eonfeientia erronea
, Seandali^fj unionis plurium venialium termffiv). Si quod eft tantum veniale,
putet quis per confcientlam er- rantem efle mortale , mortale erit. Item fi
quis leve quid agat, v.g. iocosd maitiatur , intendens ruinam alterius fpi
ritualem , eft fimi- liter mortale ratione Scandali : fed de priore aeemus iufra
e.\. jT.i: de polleriore diximus Opu/'i.Metb.ronf./.i.c 1.Dcniq; fi quis multa
venialia unibilia ad malum grave com- mittat^raviter peccacut accidit in furto
per modica,& in nonnul- lis aliis materiis : de qua re ca,quar per
occafioncm, diximus fup. §. j d u. 1 j. fatis fuperque pro prarlenti
difputatione funt . CAPUT II De Voluntario. s. i Volunt ar item. t T
TOIunttrium lat?fumptum,feua41iolat? voluntaria' quopa- V dortlam vocatur
lpontanea,cfivcnlens item Brutis; eft, qu^ procedit a principio
intrinfecocognoiccnte fingularita Arift.j.Er^.r. 1 .S Thom.i .a.f. 6. «r/.i.dt
Theologi communi ter.Cognolcunt enim Bruta per fuas potentias fenfitivas
convenietiam,vcl difeon vemen- tiam aliquarum rerum, v. g.
cibi,velfuftigatioais,emqucfpontaiae£ profequntur, fugiuntve. a Liberum autem,
leu allio libera, 'quo pallo erit ftrill?A magi* proprie voluntaria,<5c
differens i fpontanea, conveniensfolftm crea- turae ratione utemi,&
prarneceflaria ad peccatum)eft,quf procedit quidem i pracdidloprincipio
cognofccnte fingula.fcd ita, ut fit in po- teflate agentis illam allionem facere,
vel non, ita Aror./. 1 r.}.* .4. /7 pu^wsv.g Hnmo,dum per voluntatem amat
bonadclcdabiIia,( quae Per operationem intrllcflus,(eu rationis, ut talia
cognofcit)ita amar, ut pollit amareA po (Iit non amare.Si amet igitur /vel fi
non amet, voluntari?ca velle, vel nolledicenduserit. Hinc vides voluntarium
latd lumpcum efle magis lat? patens, quam liberum : omne enim libe- rum eft
voluntarium, non verd contra : lateor tamen apud Authores harcl^p? confundi . j
? ^“ v , erte « afliouem , verbi sratia profecntionem boni delectabilis abi,
dici voluntariam , ipfumverA bonum deledabi- le, verb graria cibum , diri
volitum,feu objellum volitum,* con- fequemer differre volunurium i volito,
licdt dc harc non rard con- fundant authores . 4 Rurlus adverte potentiam illam,
i qua immediat? procedit talis profecutio, efle, dc appellari iu homine
voluntatem, quae etiam vocatur appetitus rationalis, quia regi folet 1 ratione-
in brutis verd invenitur appetitus , qui appellatur feofitivus, quia regitur i
potentiis fenfitivis. Quoniam verd homo aliquandoope- ratu rex ratione,
aliquando vero more brutorum, ex appetitu len- fitivo, idedilli non lolum
competit liber? operari, fed etiam ope- rari fpontanee, ut faciunt bruta, dc
confequenter non rard fine peccato . 5 Verdmqu* regula id difeernendi? fit
hujufmodi.fi adio ab ho- mine fiat ex advertentia rationis, quod tunc efl,
quando ratio confi- derat bonum dc malum honeflum dc inhoneftum.fi inquam ita
fiar, erit adio voluntaria libera :dc confequenter adio virtutis, vel vitii,
vocabiturque propn?adio humana^uaten us fcilicet eft ab homine, ut homocft.Si
autem non fiat ex advertentia rationis, fed fubitoquo- dam motu
animi^bfqueeoqudd ratio confideret honeflum vel in- honeftum.dcc. illa non erit
voluntaria Iibera,nec adus virtutis, & vi- tii, nec digna praemio vd poena,
vocabiturque quidem adio hominis, non verd adio hununa,cuju5 conditionis efle
motus primos innui- mus f"p. Explicationis Decalogi Lb. t. $, II. fit
Velant arium, f T\ U plex cfl. Aliud diredb fcu in fe,aliud indiredb , Ac in
alio, XJ fcu in caufa. Direiicrmfe voluntarie amas, v.k. Vinum, cum illud,
volens, bibisiat verb indirefle Ac in caula amas pollutioiietn,vcl homicidium ,
dum videns,qubd vinum ufquc ab ebrietatem bibent, pollutionem in ebrietate
patieris , vel homicidium, in eadem patra- bis, adhuc tamen bibis. Dixi ( dum
videns, Acc. )niA enim prarco- gnofeas effedum
exillacaufaitefufcepta>fecututunHv.g. twmici- dium ab ebrietate, non
dicetur, ne ind i rede quidem ille eftedus tibi Toluntariutjfed dicetur efle
mere per accidens, Ac confcquenter non imputabitur tibi ad peccatura: Acuti,
quia avi* non prarviditfc ca- piendam exappulfu in vifcum, captio illi
voluntaria non eft . a llludadverte,ad hoc ut ibi aliquid At indiredb
voluntarium, necefie efle, ut elegeris aliquam adionem,vci omiflionciruquz tibi
At di rede voluntarla,quc adio,vcl officio At, vel caufa phyuca illius in-
diredb voluntarii, vef caufa moralis;ita SThom.p.». y.6. an. 3. VaL
Vafq.aliiaue*^'^. Exemplum caufa: phy Acae habes in ebrietate, quae tibi eft
direde voluntaria, A eff caula phy fica didi homicii . Exemplum caufe mo- ralis
, quae omninb fu pponere debet obligationem ad aliquid ficiep- dQjhabesin
2jibernatore,V.G. navis/jui eligit diredd dormite tem- pore tcmpdum,ex quo
1‘omno, atque adeb ex omiffione navim cu- bctrundi,indirede,Ac moralitcr
Icquicur nautragium : nam direde, & phyfici (equitur a tempeffate, quod
quidem naufragium meri tb imputatur ipA gubernatori, qui poterat oc debebat
navi opitulari, non autem imputari potett mihiyqui tali
debitocarebam^ftopotuif- fem/ed quia erat cum meo gravi pcriculo^iequaquam
obligabar, ut ex tr. d* praerpto tbarnmtu fuppono - Confirmatur , quia fecus,
Deus videns nos peccaturos, quandoquidem poceff impedire, & non impe- dit,
voluntaria illi eflent peccata ooff ra,fed certe non funt illi volun- taria,
quia nulla lege tenetur Impedire.* 3 Inquiresjin hoc voluntario indiredo,V- Gr.
in homicidio com- miffo in ebrietate, quandonam peccatur , quando vinum
largiter bi- bitur,an quando homini vulnus lcthjleJnfiigiturabebrio^Rd p.pcc-
cari quando vinum ufque ad ebrietatem bibitur, nam propterdi in hoc cafu
homicidium dicitur efle peccatum ia caula. Immb idem di- cendum eft aliquando
etiam in volpntario d i redo; quando enim vc- neDum V,G. inimico propinas,
dired^ut illum interi®^, peccatam. 000 commi ttis,quadois puiUliquoc dic*
moritur ? in quibus forrafle te pcenituit propinati venen i,divinamquc
amicitiam coofecatus es, fen quando venenum propinalli. In utroque autem cafu
an mors di- cenda At effedus peccati cum Laym-ar.a./. i.r.j. a 't ve tum n.y an
peccatum denominati \t cum Caltr.ram. 1 J'.xdo pettJifpj+4 qiiac- lliocft nobis
inutilis. Vide tamen quae alibi wi iwiawi •matuuUM/- thvdieo*f*tf./.x.e.6».i.
quantum pertinet ad modum,quofitincon- fcffione id aperiendum. ’ , r ' ..T 4
Eff & alia diviAo voluntarii, nempe m expreilum, quando fah- cetexplicitb
aliquid volumus, & inucitumfeu intetpreutivum, feu juris fidione,quando
fcilicet aliquid volumus implicitb . Verum id,oc ejus qoafdam limitationes vide
apud Layra./.i^r.a.r.}.*.^. Dt VieltnlO , Coalh, Httejfario . , ^
TIolentumproprib( namaliquandoharc nomina confundun- V tur )eff,quod fit i
principio extriofeco contra propriam in- clinationem ejus, in quo fit A
convenit tam rebus inanimatis cogni- tione carentibus, quim animatis cognitione
utentibus CoadG addit ad violeotuin,cogn itionem; nam lapis v.g.furlum projedus
violf uri dic itu r, non cogi >anirnal verb*ut homo u in aliquo ligetur
loco, dici- tur cogi.Neceflarium eft illud,quod eft determinata ad unum;quod
convenit tum violento, tum coado.Coovenit etiam fponunco,quao- doad illud
habetur animi propenlio^am Ac amor Dei in anima bea- ta dicitur ncceflarius,ut
item adus primo primus in volGtateiquam- vis enim in his fpontb/eu fecundbm
propriam inclinationi . anima, Ac voluntas agant, tamen quia determinatur ad
unum,neccffari6A non liberi operantur . Hinc nou voluntarium liberQ non folbra
tol- li per coa&ionem.quando fcilicet cogitur quisad aliquid prjcffandu
contra propriam inclioauonem,fed etiam quando non cogitur, fed neccffitarur,
feu determinatur ad unum, quamvis cum magna fua in- clinatione^t accidit in
didoamoreA didis adibus primb primus . % Sitcrgoregu^otnnes illae adiones, feu
pafliones, quae in nobis fiunt fecundum alias inclinationes, Aunt tamen contra
deliberatam voluntatem^non iunt nubis voluntaria Ac liber?, fed in illis
violen- tiam,» coaaioncm pati mur, quare non peccamus . Ratio rcgul? eft
clarae* dtuis, quiaqu a(n vjstintfecundiim inclinationem aliarum potentiarum,
tamen lunt contra inclinationem voluntarias delibera- ta ■ eft praedibus amor
in patria ; Hujus funt prardidi a< 9 u$ iq voluntate . Hujus item funt mntus
in appetitu fcnfic iyo » u 10 roctnbris corporis, quando voluntas advertens
repu- gnac - - ? celebris difficultas. Ad hoc ut aliquisadus vel paf- r°.“. _
--n ,s "tcoaGa^itqiadcb involuntaria A nou peccamino- r f a ' 1 ^wntas
deliberata non cdfentiat, negative fcilicet *e ha b«ao,au requi ra{ur ^ ut
pofitivb diflcntiat?v.g.vis infertur Virgi- ni, aut aliquis rapitur ad Idola,
ita ut manus ejus cogantur offerre iocelumipli Idolo, aut fentitquisin parte
inferiori mutus feafuJcj^ Si przdidti lolilm non coni emunt , lajtn ne faciunt
fu? obligationi, ad hoc ut tales adi iiSjlcu palljones^int ipiis
involuntanaryuqucadeb non pcccaminofz^n necefle eft, ut per adum poAtivum
talibus mo- tibus repugnent. 4 Rclp.Multorumfententiaeftnonfatisefle,
negativbfe habere, quia A poli tive non diflentiant,' videntur illis motibus
confcntire. Iu AQUINO (vedasi) ^.a.f 7q.*r/.6. Meroll. aliique apud Io.Sanch.
mox citandum . j Non defunt tamen plures, ut Tolet. Th. Sanch- aJiiq^pudlq;
SaucnV.x t ,p*r tetam^ ui docent ceiiante periculo poAtivi cunfenfus fatisfieri
obligationi, u tantum negative quis fe habeat, quia prarce* ptumad nihil aliud
oblipt,mfiad non volendum i!losmotus^tlatia non vult, qui non coolentit . Venlm de hac re parco nunc
meam proferre lententiam^»/r./. 10. A Deo placuerit prolaturus . 5. IV.
tentapifctMt* quomodo /«initant tuenVeluniMtium , 1 XJUjufmodi animae paflionis
( fub quibus comprehenditur XX Amor, Defiderium ,Spes,Gaud iu m, Odi
um,Defperat 10 )noo tollunt regulariter Voluntarium acceptum pro libero:ita
S.Tno.p. i.f.6.4r/.7_ lcciu, communiter numquam homines peccarent . quia
communiter ad peccandum ab his pallionibus inducuntur . Ratio autem ulterior
elt^juia regulariter fuppooimus^b his paffiombus nC iuobfcurariratuncm,vcrcogi
voiuutatem, ut impediatur debita ad venen tia.debiuquc liberus . a At minuunt
uc?fane minuunt, ita taftr.M.r^. l.dt.p.y quia ejul modi perturbationes, A 1100
tollunt, turbant certb inteilcdlum , ut non Anantconuderare omnes obicdli
conditiones, < 5 c circa illas expedite deliberare; videmus enim hominem eA
magis inciioarcin objcCf um,qud major eft pallio , quae ad illud movet . 3 Ex
hts ht,ut cuotradusimtiob maanam fpem lucri , vel ob ma- gnum amorem circa
aliquid^uxu eundem >. ut item promiflio- nes, donationes, lcgata 4
i?rcdiutcscxtortx blanditiisA precibus A- nedoloA fraude, Ani oolervanda, juxta
eundem »6id. auis citatis, quuex una parte luoc maxime fponunea , 6c ex
alia^cbita liber ta^ in illis regulariter non deficit . t 4 Dixi(regulariter)
nam nfi nego aliquido has paiTiones ade6 efle, vehementes, ut omninb ab iis
obfcurctur nobis ratio : in quoeveotu (niA in caufa quis peccaverit admittendo
tales pailioncs cum praevi- uone effedius fre uturi )l peccato cxl
ufabimur,qucmadmodu nfinul- li i peccato exculaot interdum cos, qm ex vehemeti
pallione fe ipfos interficiunt, hi euim lac ile prsefumuntur in brevem quafi
amentia incidifle^ium ticum raal^m propri? internecionis 06 apprehf dunt . .£>
V» Memt yaa r «litat f» kabtt tina Voluntariam. 1 TIJ A,qu?fiuntex mctu
jicbtiorerdum (quSdo fcilicetdifplicet J—a
aaiOjqu2Cxroetufit)involuDtarii,uiKCtcuiidumquidabfo* lute umen funt
voluntaria, untSquc habent voluntarii liberi ratio- nem,quau fufficit ad
peccandum, vel ad merendumilta S.Th /.1 16. *.6-&C
paflimTheoiogi.Ratioeft,quia,qui mcrccsv. r. proiicitob ni- fiagir timorem,
vcrcomnibusexpcnAs,ob bonum vit?,(auam fervare hic <Bc nunc intendit
)ejufmodi jaduram,licdt cum difplicentia, eli- git. elto , metu illo nou
urgente nequaquam eledlurus . x Qu6d ti tantuvexcrel ceret metus, ut turbaretur
mensae tolle- retur l.bcratio^ercum eft non fore adum, nili involuntarium , ut
in fimili vidimus $.prm,td. «4. Moncojdifpu talionem hic etfede geftis caufaliter
Cx metu > nam fa&acoiniunicr cum Ulo^idulterium v.g fufeeptum i muliere
cum metu intlancis infamiae, vel mortis, funt ex omni parte voluntaria , quu
fiunt icognofcente Angula, ut lupponlmus,nulloextrinfecoco- gente,cum
propenlione voluncatis,fccus omnia peccata, quae certi committuntur, comitante
metu geheimz, voluntaria eflent . motui fit jufiut tadtut in tonflanttm virum.
I Duplex eft metustGravis alter, ^ quem etiam juflum, probabilem, cadentem in
conflantem virum appellamus. Alter leusqui vocatur etiam
injuflus,improbabilis,non cadens in conftantem virum . Ii autf cenfcocur Metus
prioris generis , qui i gravi maloinducG- tur,qmque l olent efle
fequentcs:Metus mortis corporalis^rayiscru- ciatus corpor
is,mutilationisalicujus membri, infami? notabilis Gve jurisjlivcfadi, Metus
amittendae virginitatis, vel patiendi violenti copulamini ttcnd 1 omnu bona
temporalia, vel notabilem eorum partem, amittendi proprium ftatum^mittendi
honorem A Amilia* Ita Sane h .i.^.drmu,r.d. i .< aftr.MJr.iVi^dcalil. Ratio
probans hoscue umores graves, qui vel ipfos prudentes viros concutiant.eft,
quia hxc mala nili ex aliquo capite mox explicando , diminuantur» g ravu efle A
meri td timenda i pfl caeci vident. 4 Huc itera pertinet roetus
excommunicationis In jufbr : injuftae inquam, non verb ju(Ue;fiauidemjufta
fertur , ut homo refipifeat i pertinacia A l culpa, quod cbm is facild pofllt
praeflaiA obediendo, tenetur przflare , ni fiixit, Abi imputet : A t injufla,
licbt coram Deo nequaquam ligctiumeu^uia ligat in foto externo, timenda efl;
nam co- Caput II. De Voluntario. 7 cogitur fic ex communicat ut, (ut vitet
fcandalum) abftincrc i Sacra- mcntiSfCii vinis officiis, fideli umque
participatione, i quibus abftine- re,malum e(l non contemnendum . Vidc,quz
dicam $. 7. detimoro jufti incutfo . 5 Dixi ( nifi ex aliqnocapite diminuatur
)nam ad cognofccndum, an metus iit gravi s,nnnfolftm expendi magnitudo
ipfiusmali debet , quod hadenus fecimus, verum etiam qualius perfonfjtum
ejus,qu? infert,tum ejus, quz patitur rnetumuddedc modum, Acfimiliaad-
junda,fub quibus ejulmodi metus incutitur : ita de Luitor.*, dtgufi.
d.n/tfl.T.m.i jj. Si enim puer v.g. vel feemina inermis cordato ho- mini mortem
comminetur , non illi inducet metum cadentem in conflantem virum : ad gravem
enim metum oportet, ut qui timorem iniere, ejus fit conditionis, ut ei nequeat
facili refifti. Vel ccrtC fi aliis poflit,funt tamen ezcircumftantiz, ut hic,
& nunc non poffit : ut Ii ego v g.cilem funibus aftridus,& puer nudo
gladio mortem mihi mi* naretur . 6 EtiamG fimilia non fit fulitus facere, G
tamen feriA mala gravia minitetur/atis eile ad inducendum metum gravem exiffimo
jfiqui- dem qui agnus fui t, potui t(«juz prava cil hominis propenfio) repente
in leonem verti. 7 Rurfusid,quod femina*, vel puero cauta eft fufiic iens
juiHrae- tus , non erit regulariter viro , cum puellae , puerique taeiliiks
time- ant,quim viri, qui majori prudentia rerum metuendarum momenta perpendunt
. 8 Metus rcvcrcntialisSuncriori debitus tum demum mihi vide- tur, gravis^uando
eft coniundus cum rationabili t i morere fu perior, vel rigidi, vel mald tradet
fubditum,ita Caftr./.r.w.tf. id enim ratio- nabiliter contyrbat hominem vel
conilantem: Aliis (olus pudor, & erubcfccntia,quam pati fubditus prf
videat, fi fuperiori contradicat, non videtur levis,& qui vinci poffit,
& debeat . 9 Solas importunas preces,hoc cil inilantiiliraas, & fzpius
incul- catas cadere in virum conflantem , eafque meritb timeri i viro gravi
affirmat Pont.f^.de matr.e.^.n.i 7. negat Sanch.44.Vf motr.d.j.n.j. «o Denique
nota duo. Primb,me(umnouiolumeadcrcin con- flantem virum/] uando pr?dida mala
timentur in perfona,fed etiam ? uando in filiis, uxore, parentibus,
confanguincis,amiciflimis,in iis cilicet omnibus, quorum bona, vel mala ad
perfonam propriam per- tinere judicantur;ita idem tW.M.ii.Secuodb, metus
przdidosali- quaudd juftd alicui incuti pofle , ut (i mortem latro comminetur
in- nocenti viatori; Diverfoseffcdus hi di verfi metus pariunt, ut cx di-
cendis patebit. §uid operetur
mttur grati, imjmfii , neu/fu t in contrachius . 1 1 Quzftio celebris efl,an
contradus ex metu cadente in conflan- tem virum celebrati fine validi ?
poflecnim a judice propter bonum publicum ut invalidos declarari, omne*
Utemur:icaDD.citati:juvac autem permaxime id nofccre : nam ex tcftaniento v.
gr. in favorem meum extorto per metum injuftum,^gohzrcscro, ii illud fit vali-
dum, cftopoft fententiam contra mc iercudam amiiTurusfim hzrc- ditatem : at fi
non eff validum, ne ante fententiam quidem , hzres ero. Eodem modo fi per
iiraiiem metum mihi aliquid clargiaris,fol- vasvcudas,ego ium illius Dominus/i
hi contradus fine validi,fecus apud tc dominium dc jure remanebit. 1 a Adverte
autem nos hic dc metu gravi iniufle incuffo ad extor- quendum ipfum contradum
efle validum, vide Sanch. /.4. r.$. n 4,Lcff Ai c.t 7. ».40. Si quis v.g ob
timorem mortis ab inimico fuo inferendae eligeret fuaprardia mihi vendere, ut
expeditius i patria difcedcrct , mortemque vitaret, valida erit venditio, quia
timor ab inimico illatus cum non fuerit diredus ad extorquendam venditio- nem,
venditionem inficere non potcll , idem die in matrimonio , SanchV- 1 .dematr.d.
1 2. idem in votis rede docet AQUINO (vedasi) .A4.»»» dee. <-.V«»^.aliique.
Ut fi quis v.jute injuftcoccidere minctur.nifi illi tua pr?dia vendas, tunc
enim verd quyftio eft,an fi vendas,validc vendas. 1 j Jam ver 6 idcm$anch.<
4 "»d". /.4 <Ag.aliique, quibus adde Ca- ftrop.t.f jr.%.d. 1 nu.
4.Jo:de Lugo tjkdojmfij ii./tfhj.A num.72. plurimiquc docent contradus
celebratos hoc metu injufte incuflb ad eos extorquendos jure naturz efle
validos , & confequentcr per illos transferri dominium , polle tamen 1
Judice nullos , invalidof- que declarari, celebratos intellige cum vero
confenfu, licet, mcticu- lofojfi enim verum confcnfum removeas tunc fine
dubitatione con- tradus invalidus eft zxdefcdu confenfusqui efl de contradus
eflen- tia.Excipit tamen idemSanchez Matrimonium, dotis promilfionem wl
dationem, promiffwncm, vel traditionem bonorum Ecclcfiar , & denique votum
Deo fadum; hzc cmm extoru per didum metum faltem propter declaratiooem tadaab
Ecclcfia , nulla prorfus funi , & irrita Ratio przcipuaprzdidz validitatis
eft , quia non oiftan- te injuria illata per metum , jam adefl juflus titulus
dati , 6c acce- pti, promifli , venditi , dee. verd enim datum, acceptum,
promif. tum venditum cft,&c.adeft item voluntarius confenfus, quia metus
vtfypra aum.i .vidimus, voluntarium ablolutd non tollit . Adefl er- go totum
illud , quod eflcotialitcr requiritur ad rationem validi , contradus
:adde,Baptifmum receptum cx dido metu validum efle, ut item cartera Sacramcnu ,
excepto matrimonio , cur igitur non fic contradus ? * 4 Verum Molina,Rehcllus,
Valentia, aliiqueapud Onate,r*o>.r . Tami.T, II, Det atram. d t
eontrsllihu^raa.t Jifl.yfeH.x %.n a j j. docent efle jure natur? in* validos,
hoc cil nullam ex iis oriri obligst ionem,Ac confcquenter per illos non
transferri dominium . Cumhisegofcntio,& ratio mea efl, quia injure naturz
iropoffibileefl, ut ex injuftitiaorcatur juftitia,feu jus;ficuti in phyficiscx
vitio profluere non poteftadus virtutis:& in metaphyficisex differentia
Lconisoriri nou poteflrifibilitas : lcdfi ex contradu meciculofo oriretur
obligatio jullitiz,iane ex injuftitia oriretur Jullitia ,ergo , Acc. Minor
probatur, nam obligatio juftiiiae oriretur ex contradu per injuriam extorto ,
hoc eft ex contradu in- jufto,atqucadc6cxinjuftitia . Quoniam ergo ejulmodi
contradus obligationem non pari c,concraduseflcntiali ter non erit, qui defini-
tur, Ultro , cittoqut e A figat io . it Confirmatur. Nam qui per metum injuftum
extorquet con- tradum , 6 c cx eoaliquid habet , tenetur illud ftatim
reftituere, ut concedunt ipfiadyeriariiapuJ Callropalaum tot. t it. o.^.cr^o
lignum eil,contraduin efle nullum, fecus expedari poflet,donec judex irrita-
ret: fcio rei ponfionem quorumdam apud Sanchcz^de Lugo,Caftrop. citatos, fcd
non fatisfecit , id quod taracn fusd perfequi nobis otium non eft . 16 Ex didis
folvitur Ratio ad verfariorum allata «.ij.negoenim adede fufficientem
confenlum, ut in cafu noftro requiritur : quam- vis enim adfit confenfus
voluntarius fufficicns ad meritum, ve' peo- catum^uod folum ».1 .docuimus,
tamen, quia ex ejulmodi confenfu voluntario, fcd per injuriam extorto, non
oritur obligatio juihtiz, quz eft de ellcntia cius confenfus, qui eft contradus
, idc6 lufficicns in cafu noftro non ell . Id quod folvit illud dc Baptifmo,
& Sacra- mentis, ad quz (prztcr matrimonium ) latis eft confenfus volunta- rius,
& liber, non verd requiritur ccilcnlus.qui fit contradus Quod ficx Bapt
ilmo, vel alio Sacramento oritur obligatio ad fervanda præcepta
Ecclciiz.&c. non eft bzc obligatio jullitizoru cx contradu , dc quo
loquimur,fcd alterius virtutis , ut Religionis , &c. 17 At in promptu funt
multa jura /• 1 .drrt/tmd. xendit. f. qui in t arter, m,M jf.de to quod met
.f.i.dijud.fj? ahAi t ftatlicntiacoiltradus aliquos ex metu efle infirmandos ,
ergo fupponuntur efle ex fe vali- dos; Addc^ffc nonnulla item jura, quz dicunt
, vel infinuant efle validos. 1 8 Refp.efle etiam jura^juz dicunt hos contradus
effe irritos.un- de nego confequent iam;illa enim juratu? nobis videntur
contraria, folum ftatuuntzos efle declarandos nullos .ita Pont. t. 4 dt matr.
t.$. ttum%.fine, ficuci rcipfa funt : id quod lura faciunt ad politi vi retun-
dendos contradus injuflos,& injuriolos . Et certd frequenter id ne- ceflceft,
propter illos, qui contrariam fententiam fequuntur , quz certe probabiliseft .
1 9 Ad id, quod additur, dico,veI ea jura loqui de metu levi, ut mox
$.6.dicemus,contradum nequaquam irritat in foro externo, vel lo- qui de
validitatequoad iorum externum, fic Onatc/vw.i V< (ontraH. tr.i difl.^ jura
enim antequam contradum meticulo- fum irritum dcclarcnt^undem validum efle qua
fupponunt , qua ob bonum regimen ( ne turbentur inter fe fine authoritate
judicis con- trahentes ) permittunt . 20 Sed quid refpotvdebimus ad paritatem
de dolo, quz ab adver- fariis magni fieri videturfCommunis efl opinio(fic
Caftrop.de Lugo /r.aliiquc) invalidos efle contradus, qui celebrantur ex
dolodante cautam 1 pii contradui , ex dolo inquam vertante circa 1'ubftantiam
reiyUex dolo verfante circa accidentia validos elle ; v.g.mihi vendis vitrum
,fingendoeile gemmam, venditio invalida eft: mihi vendis equum multorum annorum
pro juvene, valida efl jure naturz , Ac per aliquos etiam jure pofitlvo,
venditio, lic^t poffit per judicem ir- ritari pro arbitrio illius/jui fuit
deceptus;dummodo contradus non fitexnaturaluaindiffblubilis , ut efl
matrimonium : Hoc polito fic arguunt: contradus per dolum extortus
circaaccidentia efl inju- ftus,& tamen efl validus licet irritandus, ergo
cjufdcm rationis erit contradus per metum extortus . 2 1 Refp.Ac primb
quidem-Quid ii negetur hoc antecedens, con- tradum hunc efle validum, ut certd
plures negant? Sic Rcbcl^.x./. i.q.6.ft£l x.n.t t. apud citatum dc Lugo, fcd
expeditius fccundd. Di- ilinguo idem antccedcns^ft injuftusquoad 1'ubftantiam
nego, quoad accidentia concedo^itque adei eft validus aua parte eft juiius , id
eft quoad fubftantia conccdo:qua parte eft iujuilus,id eft quoad acciden- tia
nego:cx hac cni m parte.cum adfit injuria,obligatio juftitiz fluere non poteft
,nam propterci compenfari omnino debet. Atque hinc confirmo noftram dodrinam,
cum enim in contradu meticulofo in- ju ria iit in tota i ubftantia, u t nemo
negat , atque aded nulla ejus pars iit jufta ; non poterit ab illo cx ullo capite
oriri jus. Rurfus fi metus, atque injuria io cafu noftro cadit
intoramfubftantiam,curadvcrta- rii ducunt paritatem i contradu dolofo circa
fola accidentia? de- buillcnt profed6 ducere ex contradu dolofo circa
fubftantiam . quo pado illis nullo modofuffragareturparitag,cAracontrgdus
dololus circa fubftantiam, per omnes, nullus omnind fit . Metus grati/ ia
Matrimonio . aa Ex his fequicurprim&, Matrimonium ex dido metu contra- dum
efle jure naturz nullum . quia illud etiam ut Sacram-ntfi fun- datur in contradu
valido . Adde annullatum fu ille ab Ecclcfia , cap. S igntfiiatit , de eo qui
duxit in matrimonio , cap. requsfi 01I. caf. gepuna A 4 dt 8 Explicationis
Decalogi Lib. I. fient aliisannullatum fuit matrimonium Clandedi- num i
TrideotuW/*^» * rtf.matrim. Mttm idtm ia ahit afltiut . s t Sequitur i'ccutui6
, ut pronuacictur , an alii adus celebrati ex ejufmodi metu , fint /ure nature
nulli , die ua viter na t uram aduum expendendam, Si emroeju* funi g:neris,ut
debeant parere obligatio- nem i /ulLtiar,co tofo funi nulli, quia nictus eft in
cauia ; ut non oria- tur ficuci mod6tlituirnuj)dida obligatio. Hujufmodi funt
promil- fiofponUlium,iplafponfalu,promti!jcsvcl traditio dotis, Venditio,
Emptio A univeriim omnis traditio , vel promiftio aliis obligatoria . Si veri
funt ejus gener is^it id eorum validiutera fatis fit cfle volun- tarios, ac
liberos, nec debent didam juftitiz parere obligationem , crunt(quantutnex hoc
capite metus)fatis validi, licdt pollint i judi- ce refeindi, 6c videndum
anexaliocapiteinvaliditatcm forte con* traxerint • 24 Cert£ Sacramentum valide
confertur, fi fufci piatu r ex metu , ut modo ».1. diximus
:&abloluciov.g.abexcommumcationc , vel interdidoex fimi Ii metu coi
lata/cum voluntaria abfolutd fit, ) vali- da item ex fe edet, tamen quia invalidau
cil ab Ecclefia/.*/»» <o\dt Ut, vi ia fi.nulliter ex metu confcrtunlege
Caftrop.'».! Jr.x.dtfi.\.p. f ie.x.Toannem de Lugo^>>«^ tem.x
.dtfi.x./til.jj «.laoaliofque ab ipfis laudatos,qui de conftitutionc procura
toris^de fententia J udt- cis,dcconcefiionc jurifdidioois,deeicdione, &
fimilibus ex metu (adis lati difputant , an quamvis ex hoc capite Metus,quoad
validi- tatem non claudicent , quia eislufficit eile voluntarios, invalidi ni-
hilominus ex aliquo alio capite inveniantur . §. VI. Qxideptrttar Mttut livit
injufli intujfar . C «fttraJm tx Met u levi tmjuRe . 1 CEtura i Ilum, qui
refpedu viri prudentis eft levis,refpedu ve- 1 V 1 r6 Mulierculae v.g.ell
gravis, huc non ad vocamus, quia de illo, utpote tunc gravi , in praecedentibus
difputatum e(t ; loquimur ergo nunc de metu alicui licit injulle incudo:
nihilominus tam mo- dico, et iam refpedu fubiedi , cui incutitur , ut
infufficiens fit ad ip- fum graviter conturbandum, & quaerimus : An fi quis
ex hoc levi metu, fi ex levi tenutiooe cui facili negotio refiftere poteft,
commo- tus ineat contradum quempiam cum aliquo'przter matrimonium, de quo mox
feparatim ) validi ineat ? * Con veni mus, ejufmod i contradus, five oncrofos,
five lucrativos cfle validos . Ratio al iorum eft. fic de Lugo mox citandus h,
i 4 j.qttia (i contradus funt validi ex iplorum fententia iadiexmetu gravi i
ergo muiid magis ex Icvi^Scd nos,qui hoc antecedens $. prxccd. non admi fimus,
aliam rationem mox *M- pruKxomui . 5 Prarterci quoniam contradus initus e* meta
g ravi tefclodifo- leti Judice,utluprainfinuavimus; quaeritur & hic,an
etiam initus ex levi i Judice refeindatur , & facilis,
commumfqueeftrefponGo cegativajneenim deturanfa litibus, ita juribus
fancitumeft. 4 Supercftergocontroverfia,quid i • foroconlcientia : , Refeindi
docent nonnulli cum Caftrop Uf.l a«.x. atque adeb eum, qui acce- pit aliquid ex
hujufmodi contradu teneri ante omucml ciuentiam jeftituere,qu ia etiam qui
levem metum incutit, injuriam facit . At alii cum Medina C.de rtfiit.g.^
emwfxx.vtrf.fi fiat rton/fio. Pontio, /4. dt mmtr.e. 10.«. j . hsrc duo nebant,
ajunt e»im nec in foro conlcientix refeindi poflc,uec extorta culi metu die fub
obligatione redimenda. Cum poficrioribus ero fmtio,& ratio hujus,
&dodrinxdatx fit, quia metus levis eft in poteftace patientis mctum>huc
ell, facile il- lum homo repellere valet, iliique non acquiefcere; ideb enim
efl,flc appellatur levis; quare qui non repellit , prselumitur etiam in con-
fcientiz foro,liberi velle comrahere,necipfi ladani efle injuriam ab alio;
liberi enim,& Gne injuria tibi contorta contrahere mihi vide- ris,!! tam
leve impedimentum, um leviter obfiftemfutfupponimus; nam fecuseflfet metus
gravis non levis) i tc removere , ctim facili pofles, ultro ncgligis- j Hanc
rationem Callrop. /.c.Sc de Lugo t.x.dt J*fl. /ia. «. t $4. /fu/, referunt ex
Pontio ; verum ne tentant quidem: quod mirum dt) folvere;Certccx
ipfoCaftrVV.r./>.to.aliifq; contradus imti ex me- tu gravi juftiincuflb funt
validi,quia per metum juftutiymlla fit» ut nosetiam mox §.feq. dicemus, contrahenti
injuria: atincafunoftro nullaitem fitconfiderabilisinjuria:crgo< 5 cc. Idem
Caftrop /.r/».i*. *.4-docct,contradum initum per importunas preces, (qua* metum
levem per ThomamSancV ^.dtmatr.dift.-j.*^.con{i\i\x\xnx) validum e fle, quia i
I las faci ld item poteft quis repellere , er jo . 6 Obiicit de Lugo 1 . 1 dt
fufl.d.xxjefl.j. num.t 42. contradus ini- tus per dolum levem eft faltem ex
parte injnftus, pro portione lcili- cet,qua dolus is levis dat caufam
contradui,& faltem , pro rata ali- qua, reditui debent ea, qua: ex illo
dolo levi conquiruntur: nam pari inodoquzex conlilio levi aiicujus aguntur,
imputancurfalccmex parte dantis confilium, quatenus cum aliis concaufis is
concurrit ad adiorvem • Licdc igitur metus levis leviter concurrat , leviterque
commoveat hominem ad contrahendum,tamendatda{tem exparte, caufam comradui, 5 c
confequenterincntiens metum illum tenuem (altem ex parte facit injuriam ,
ade6quc faltem pro rata injuriae ad redit utionem tenebitur . 7 Rclp. Quidquid
fit de dodriiia antecedent is, certe pro cafu no* dro addi mamfeiu difparitas .
Qui enim dolum patitur , cdm talla* tur^uamvis leviter nou habet in fc
principium tollendi illu, quam- vis levem dolum, idc^aoQ voluntarid , etiam
quoad illam partem fegefliilc nullo modo praciumi poteft . At metum levem
patiens , videt eum die metum levem, & tacild illum potie i fe totaliter
reii- ccrc, & tamen non reiidt : quare numquam concedendum cii joan. deLu^o
metum levem retpia influere in coolenfum , ncc utuui- cummotivum, nec ut
partiale. Ratio ed/amdida, quia cum feci- lepollit levem metum ale quis
toilcre, fi non tollit, noaconfeofit , lcu non coni enti re przfunutur cx vi
metus , fed cx fua libertate . Atque cx hoc patet ad illud dc confido levi
.Confilium enim quam- vis feve partialiter influit, unde non eft mirum, qudd
illud daos te- neatur ad rdlituiionem, faltem juxta confiiii menfuram : at
nofter metus non induit , ut didam eft . 8 Ex opiniotjc aliorum ".4.
relata infertur, eum, qui confcntit ex importuim foiis precibus, vel cx puro metu
rcverentiali,qu£ in fen- tentia aliquorum metum afferre levem diximus/vp.$. t
.«.t . (y p.in- fertur, inquam , non teneri ftarc contradui , atque ado 6 cum,
qui ex c/ufmodi contradu aliquid accepit, teneri redimere: Unde mulier, vel
hlius,vcl fubditu$,qui i tali metu reverentiah, vel didis precibus
dudus,Marito, Patri, Superiori fidejubeat^tum cum debitis folcm-
nitatibus,lolvcrc legata, fcu aliud quidpiam promittat , vel harredi- tatem
renunciet , non tenebitur ex hac opinione , przdidts contra- dibus flare , immd
fi quid ex vi horum forte folvit , poterit fe clam compcnfarc, quando alum non
habet viam recupera ndil uum,& us, qui aliquid accepit ex iifdem
contradibus,tenetur ante omnem fen- tentiam in conlcientu rcfticuerc Ita
Caftrop.//.i.t/«^.a d, 1/. 1 a.w. J. Ratio ci\ quia in hac fententia contradus
ex metu levi initus re- lcinditur,& obligatorius in toro confcicntiar non
eft. 9 At verd ex dudrina i nobis allata eodem »».4. in fertur contra- rium ,
hoc cfl e/ufmodi cont radibus dandum efle , & illum filium , uxorem,
fubdicu m teneri folvere, ncc ab iifdem , fi quid folvennt , polle intentari
clanculam cftpcn lationem , & qui aliquid cx horum concraduum vi accepit,
non teneri rcflitucre . RatioeO, quia per nos, non cfl injuriofus^tq^ided e A
obligatorius ejufmodi cfitradus . Haec lentent ia probabilior mihi eft,uc
vidimus, contraria, faltem propter bonorum authorum reverentiam probabilis eft,
iliamaue, ejulquc illationes «p/^/r/didas fequi tuto poces.Vide Tancrcdum / 4
.d.^dtmmtr. contra Pontium pro ea arguentem . ro Quiauthores,ut Petrus Navar
l,\.dertfl.t.i.A.i.*um itl.Sar- miento /.a.////d e.i 1 .w.io. redi ad vertunt
non omnia ,quae laciunt fubditi ob reverentiam Suprriovum,eiicin conlcientia
modo dido, M.4.refcindcnda,multa enim agunt v.g.filii ut parentibus gratincen-
tur,quar licdt aliter non facerent dibenti tamen animo faciunt . So- lum er^o
ea etiam in iplorum fententia refeifliuni funt obnoxia, qua; k fahdtiis fiunt
quaficoadis, & voluntate omnino repugnante, fed prae timore, & ravexenua
contradicere non audentibus. Mmtrimemmm tx mi tu /rvi ia/wfim . 11 Matrimonium
contradum ex metu gravi injufld ad illud ex- torquendum incullb invalidum
eft,cxfupra didis, at contradum ex metu levi eft ne invalidun^Ouaravis modb
«.4. ftatuerimus c^teroc contradusex metu levi injuflo celebratos validos die ,
tamen dc matrimonio potior apparet difliculta^uia cum fit indiflolubile,ac
perpetuum vinculum,dcbct dfc omnino, & perfcdd liberum, atque adei^dicet
aliquis ne levi quidem metu extortum . 12 Dicoelle probabile matrimonium metu
levi injulfearlboc incuffocelebratum nullum efte in foro confcicntiar ,
idquepotilli- mfim propter didam rationem perfedi confenfus ad matrimonium
requiltti : fic Sinch./..| , y. 1 7 ».a. de Lugo /a. dt Jufi. d.fi.xx.
fttt.f.HA^x . fim. at multdefle probabilius validum in eodem furocfle tum jure
mturar, tum politi vo : ita idem Sanch.»^*/Pont J.\ dt mmtr. e.i 8.».x.aliique.
Ratio poti (fima eft,qu 1 ia cfim metus levis fi t in pote- ftate matrimonium
contrahentis , < 5 c facile illum isdepellere poflit; fi non depellit
liberi, & perfcdd fine ulla coadione contrahit , & cumpcrfediflima
libertateconfentit,utexfupradidis ^««.4. patet, ex quo ratio prsrcedentis fcntcnciz
folvi utcumque poflit . Alii aQu 1 tx mttu /rvi injuftt . t 3 Non vitiari hos
adus colligitur ex didis , funt enim abfoluti voluntarii, nec injuriam
patiunturex levi metu, qui facild rcpclfj poteft, ergo non eft caput, unde
claudicent . 4 VII. Qttdtptritur mttu/ gravi/ , vt/ levit jufil inewffwt.
Ctntratlut tx mttu hvi } vt /gravi jwfte . 1 QIquandoquis, V. G. Petrus minetur
alicui tollere , vel non tribuere id, quod ab ipfius Petri libertate dependet ,
non ca- dit in quzftionem , an per eum metum contradus quicumque ini- tus
valeat : valet enim fine contruverfia. Iu Caftrop. tom.ur.i.d.i,
p.-j.*.i.Sinch,dt matr im./i 6 ^.difi.f.*.i%.lu vqjr. Petrusalicul com- mi-
Caput II. De Voluntario. minatur. Wjf tantraiai eam nua fili* matrimaaiam ,
nequaquam tiii elargiar unium *urm , V*l tallam k tt equum , quem tiSi
tommadavt , Certd matrimonium ex hac comminatione contrafium validum erit .
Ratio eilfluia tunc non jam terreri» metu mali, feupcenar,fed fpc praemii, vel
mercedis excitaris: fpes autem ,feubonicxpcuatio auget, ut Cupri diri,
voluntarium, non minuit . x Deverb natur metu, five gravi, five levi,
GGtjufliineuflus ad extorquendum contradunt, adhuc dico , iilum non irritare,
lcd efle contradum in utroque jure natura», & EccleGaftico validum . Ita
Cafirop. Sanch titjift.x $.***».}. Pont. t Ratio cit , quia radix, unde nullus
Gt, vel refeindi poflit contradus^G injuria, quxhat contrahenti, at nulla
injuria fit ei, qui fibi caufaeG metus : ergo&c.quid enim tibi injuri*
irrogo, fidicam ,NiG mihi hoc ven- das, accufabo te julle de homicidio i te
patrato; gratiam potius i ce inivero, quippe tibi propdho, hoc remedio malum
punitionis tibi debitae pofle non difficulter effugere . Matrimonium ex metu q
uceumque jufii incvffo . } Quid de Matrimonio? idemefio judicium ex probabiliore
fen- tentia, Gve metus i lege, Gve ab alio quocunque proveniatpta Sancti*
cit.dhfk . 1 $.«.$. Pontius, "'•'■t). LcfliusAx t-j.difi.6 dc Uigo d*
juJI.ia.z.di/i.xx.ftbi.-j.n.i 55 . Ratio elt , quia etiam in matrimo- nii
contradutou ratio illius irritationis efl injuria, quae Gtin illo contrahendo :
at in cafunoftro non ht injuria, ut patet ex ergo, &c. Dices, at
matrimonium debet elTe perfrdi liberum, quae liber- tas certd leditur per
ntetum etiam jufle incudum ad extorquendum matrimonium . Refp. non lanii
injufl* ,fed jufl£, matrimonium au- tem debet efle per ledi liberum libertate
non izla in jufle , non vero libertate quomodocunque perfcda :
GciCaftrop.reipondeturhuic rationi : fcd quia alicui videri poterit rationi non
plene fatisfieri,ad- de<Sc authoritatem multorum, ut Covar.Manucl-
Guttier.aliorum- que apud citatos, afferentium ejufmodi matrimonium nullum
efle, rton puto improbabilem ipforum opinionem . 4 Bonae. de matr.q.^.p.8 i «.?
o. aliique nonnulli , ut ConinchVy?. xi.di.u.ij, apud Sanch* 8c GaGrop. tit.
diflinguunt inhunc mo- dum. Ejufmodi metus gravis jufle aliquando incutitur ad
alios fi- nes, aliquando ad extorquendum matrimonium, v.g. habet Cajus
^isacculandi Titium ob injuriam Gbi illatam per furtum mille au- reorum, poteft
tunc Cajus metum accufationis incutere Titio ad extorquendos mille aureos,
dicens : Hjddt mihi aurea 1 1 fetui t* at. iufaiOy at non poteft liciti
didumacculationis metum incuteread extorquendum matrimonium , fic dicens, Out
meam fitiam^ fetui re accujabo . Ratio elt , inquiunt, quia hic metus injuGe
incutitur ad hunc finem matrimonii, cum ipfius libertati repugnet : atverhad
finem extorquendi aureos juftd incutitur, quia ad eos recuperandos utitur Cajus
modo licito accufationis. Pan modo G Judex minetur carcerem Petro Gupratori
Virginis, nili illam ducat , vel dotet : tunc licit£( ajunt, )fic juftd Judex
carcerationis metum incutit ad extorquendum matrimonium , quia Guprator tenetur
lccundum le- ges illud celebrare. # j Sed nos putamus in utroque calu » cc excmploeile
validum . Ita obligabit . Ita Sane. /.4 Caftr.M V' tatajA^.n.xSU- tiocG,quia
tunc i ne mine impellitur vovens, fed fp6td lua illud eli- git, tanquam
remedium imminentis mali. Huc
reducitur* quando elici tur votu m,tanquam condit io oblata ad malum evitandum,
dq qua re videatur Sane h. •*.*. t 4. dtmatr.d. u.».i 1. 5 At ver6 metus gravis
injuftd ad extorquendum votum ab ali- quo incuflus, illud tive fimplex, Uve
1'olcmne profelhoms invali- dum reddit, falicmcxjurepufitivo, & per
aliquos, ctumcxjure Mturx, unde, ut non fervetur, Relaxatione nequaquam eget-
Sic Sancher, l.q.*ndat iap.\.*mm. 13. Sotus, Abbas Navarrus, Apo- nus, Toletus,
Sa, aliique iisdem nt. Ratio eG, quia ex una parte vo- tum defentu tur
cficipontancum Dei obfequium, unde omnind vo- luntarium efic convenit, & ex
alia parte irmum efic votum fic emif- fum,dcclaratumeGabEccleGa . ItaSotui.
aiuqueapud Sancb. Ae. nurn.tl. & apud Caftr- tam.^A.l .dt veto i p.j.aam,6
4 Hinc memd deduc un t aliqui , ut Navari- Si, Tolet aliique cum Sane. tiqjn
d*c.\.n.\x. initiatum Ordine Sacro metu viri conflantis, non teneri Voto
Callitatis ordini annexo, atque ita pofle fine ulla di- fpenfatione ad nuptias
tranfire , ii nolit in Ordinis Sacri ufu perma- nere : fic Sane 18. monent
tamen, fi ceflan te metu, vel fe- mel coordineufus fit. quod nequeat rdilirc :
quia ufusilieeG ordi- nis ratificatio : ratificari etiam pofle interoo confenfu
etiam poft multos annos, & quo modo, red^ admonet idem Sanch. de matrj.% .
/}}./». . <(j 1 4. Sed quoad
pofleflionem ne omittas legere , quae in- fra dicentur, M.S.7T. braftjfi*
%ttigia/a,num.-.\ 5 Qudd Ii metus gravis jufle i neu (Tus fit ad extorquendum
vo- tum fivcfimplex, fivefolemne,v.g. fi quis te homicidam cogat ad emittendum
votum aliquod , fccus minetur tuum crimen apud judicem delaturum (quod quidem
juftd poteft ) plurimum proba- bilis cG lententia, illud irritum reddi. Sic
Lopc2, Vega, Ma- nuel, apud Sanch l+tndtes xjtum.xo. quia licet fine injuria
pof- fitquis tibi illud malum comminari in ordine ad punitionem, vel quidfunile
: at fempererit cum jullitia illud comminari in ordine ad votum emittendum,
quod fummam petit libertatem, ut in fi- snilidc matrimonio, aliqui pauld ante $
pntctd num.4. dixerunt ; tamen probabilius dt , illud votum efle validum, &
obligare fic voventem. Ita Sanch. A/.».xr. Cailrop. t.i.tr.div*ta,di/p.x.p.f.
nm.f. aliique. Ratio elt ibidem infinuata, quia tunefolfim fibi fine injuria,
immd cum beneficio proponitur iub conditione, non fub coaflione votum , ut
lcilicct voveat , fi malum , cui libere cau- famdcdifii, evitare velis, 6
Dcuiqueimctu icviextrinfeco, fine quo votum non 6eret, vo- tum m validari in
foro confcientiar, atque aded nec votuin iim- plex, nec iblemne proteilioms,
vel Ordinis Sacri fic emi (Tum cflfc validum, doccnc multi probabiliter. Ut
Navarraliiqucapud Sanch. l.c.num.x j. quia huic voto decfiperfc&us, dc
ommnd liberconfen- fus : tamen probabilius eG,oon invalidari,ade6que tale votum
efle in confcientuobfervandum , eflo det facilem cauiam relaxationi , Ita Sanch
J.t.m.x 4. Valent. Sotus, Lopez ,»ii/ citati . Ratio efl, quia conicnfus
habitus ex levi metu, qui facild repelli potdl, fatis perfe- rus ell,u vidimus
m fimih . Quid epfutur musii ia juramenta . fymijffs») . tioefi,quia in utroque
abefl Jnjufliti>a,dc coaflio . In judice jam fpon- Anfipromiflioni fadlf per
metum addatur juramentum, pertniflio te conceditur, in alio proba tur, quia
tunc Cajus non ie i llicitd gerit, reddatur valida,obligctque: dicendum erit ,
Deo favente, cOm de namfi re£U:,& attente res expendantur, Cajus non
minatur accufa- juramento, /.J c.j.J.j.a^/WifflJiS.^ri.difputabiraus. tionem,
quia Titium abfoluti nullo modo cogit, fcd folum fub con- ditione proponit ipfi
Titio, ut, fi velit evitare accufationem, cui ip- §. IX. §nid aparttur tortui
inTranfgrtffit** p-auptorum . fe caufam libere dedit, & quam fine peccato
deferre Cajus poteG , filiam liberi ducat. Non tamen interim nego propter
cxtnniecam 1 /^Ertum cfl, metum gravem, etiam mortls,vcl gravis cujufcuni-
Doflonim authoritatem, atque eorundem non contemnendam ra- que damni non
excufarc i peccato eum, qnfexillotrantgre- tionem pofle Bonacinae opinionem
probabilem reputari . Vide ditur praeceptum naturale in usaCiionibusquarfunt
intrinfccima- Tancredum contra Pontium l.\.d*matr. d, t x, Alii aBmt tx mttu
injufli ineujfa . 6 Alii quicumqoeafius ex metu juGoquomodocunq; incuflo va-
lidi funt, fi enim validifuntcontradus, & matrimonia, multo magi» coeteri
aflus , qui pauciores, minorcfquc conditiones requi- runt, & ex alia parte
(acis funt voluntariis ut luo loco fupra, uni ver- si conci ufimus. lar,quseque
nulla ratione h meGari queunt^qualiafunt Mendacium, Idololatria, Odium Dei,
Pollutio voluntaria, Acceflus ad nonfuam, Oci i fio d 1 reti j innocentis, Jkc.
Ita CaGrop. 1.1 . tr.xJ. tf.ii. nam 2. aliique paflim . Ratio cfi quia ex una
partefi aflio iotrinfeci mala efl, malitia tolli nulla ratione ab ea pottfi,
& ex alia nequit duci ex- cufatioab Involuntario i metus enim
volumariiimahfoluti, ut far- pcdsdumcG, non tollit. Qudd fi minuit, jam fatemur,
diminui ex me tu, & pecca ium,c. Sa<r,r ; d,i, ju* pi f ibi .luit mtr ut
at t utut* talpam. Sed ceni, (i
adfit debita ad vertent ia ,nunquamita, uc ex mortali extenuet ufque ad
veniale, quandoquidem, ut diflura cG , malitia intrinfeca gravis femper
remarvet . » Dixi ( occifio direAU innocenti») nam indirefla excufari non rard
poteG, ut accidit io eo,qui fugiens perfequentem, conculcat in via puerum
ionocentcm :& in Milite, qui dum juGe bellum gerit , «plodit bombardam,
interficitquefimul cum hoGibus infantes in- nocentes. & ineo, qui occidat
aggredientem injuGd: in his enim, & in fimi 1 ibus ex metu mortis poteft
quisalium occidere, quia non in- terfefliooem alterius, fed fu* vit*
juGamdcfenfionem intendit, & per accidensevenit innocenti* mors . j Dixi
iterum ( qua* nulla ratione honeflari queunt , ) nonnullae » lamii metus
icvisjvei gravis,iivejunu-N,iivcinjuiius,nvc«oin- enim funt a&ioacs,quz
extra neceflitatem prohibitae funt ; illaad- trin(eco,five ab extrinleco non
incuflusfit ad finem extorquendi vo- venientc,hooeGari judicantur. Sienim
v.g.incxterma neceflitato " i votum ergo exit, & alienum rapias^amboc
furtum honeftatur i necefliutc, immd ne- fiir- 4. VIII. S^idofirtf/ur muuifit*
pavis ,fiv* letis ia vatii etiam joittnmbus , quatit *fi p< aftjfta in
Httigian* . i TNrtituo peculiarem de hac re brevem quaeflionem,quia fuis pe- X
culiaribusfcatet difficultatibus . Qui aliquid Deo vovet motus timore periculi
provenientis ex cau- fa non libera, ex periculo v.g. quod infertur ex
tempeliate , ex mor- bo, Scc. dicitur vovereob metum incuflum ab intrinfcco,
qui mutus timore periculi, quod infertur i caufa libera, v.g. i latrone, i
judice , flee dicitur vovere ob metum incuflum ab extrinfeco . x Jam fi metus
levi», vel grav is,five juGus , fiv c injuGus , five ab in- .rin(eco,five ab
extrinfeco non incuflus fit ad f tum , certum efl nihil officere validitati
voti j IO Explicationis Decalogi Lib.1. furtum quidem eft, quia tuae omnh funt
communia . Ita etiam efle mortale cooperari cum alio ad fornicationem* ad
homicidium, ad «afuru extorquendas, & tamen ex metu gravis mali fi famulus
comi- tetur dominum ad turpem eoogreflum , Ii Ghriftianus remiget in tri-
remibus Tu rearum Chriftianos perlequentium, fi debitor iolvat ftr- neraton
ufurasexcufratur, modo alibi enuclatifc explicando ; quia illa cooperatio i
neceflitatccohoneftatur • 4 Certum fit fecundd,rumdem metum excufarcl peccato
tranf- greflbrem prfcepti divini pofitivi refpicicntis bonum,lcu utilitatem
propriam operantis . Ita Vafq. i .» Ji/p. 1 6 ■ .r.a. Suar. dt ctnfurii , d.k.
/W?.j "'9 tr o.w.y. alnque apud Boiuc- d.\.dtptct.q.%.i,x. «.3. Ratio eft,
quia etiam tunc allio honeftatur igxavi neceflitate : nec Deus prsrlumitur
illud prarreptum datum in utilitatem parti- cularis, vellc,ut cum tanta
difficultate lervctur . Exempla funt Iute- gritas confcffionis , ipfa confcflio
praemittenda ante Communionem, Vota Deo faQa, Vacatio i ferr ilibus die feftivo
. hax enim , & fimi- lia cum jubeantur ob bonum Ipintuale operantis, non
ccnientur «Migare cum tanto rigore : femper autem, praecifo fcaudalo, con-
temptu , & ut noo fiant ex od io Religiouis ; nam fic edent cjulmodi
a&ion es ex iis finibus procedentes intrinfccemalar . Dia iVob utilitatem
propriam ) nam , fi prardi&a praecepta fine pidcmiabonumcommuneftatus
Ecclefii, non cxculatur quis 3 metu, qui illa iranfgreditur;fi quidem bonum
commune flatus Ec- clefiar^ft bono particulari praeferendum . Iu idem . Hujus
ceneris cenfentur omnia Chrifti pofitiva pratccipta pertinentia adtmniftra- tioncro
Sacramentorum, cujufmodi eft licii Ium Confeflionis, Cot> fecratio in
duplici fpccie, Confedio Sacramentorum fecundum de- bitam materiam, &
formam ; przftat enim harc inuda lcrvari,quim bominem damnum quodlibet pati. 6
Nota hic obiter ,oon peccare cum, qui contrahit matrimonium addudus ad
contrahendum ex metu gravi , quia fic contrahens veri •on contrahit
matrimonium, unde non ponit materiam, vel turmam indebitam, in qua indebita
pofitione confidit injuria Sacramenti : cum enim non ponat contradum validum ,
id eft validam traditio- nem, validamque acceptationem, in quibus materia,
& forma Sacra- menti matrimonii confiftit;( metus enim iavalidacuit fupri
didum eft, matrimonii contradum. unde nec peti , nec reddi debitum tunc poteft
) nihil Sacramenti ponit quod io irritum habeat ; Debere au- tem
huncarauivocationeuti,ne mentiatur, cer tura eft. 7 Difficultas jam erco
fupcreft de przccptis politi vis humanis . Dico omnes feri Thcolosos convenire,
metum gravis mali juftum , immA omnem magnam difficultatem excufarci quocumque
huma- no praecepto five Ecclefiaftico. five Civili , etiamfi fupponamus obli-
gare aliis ad mortale. Ita Caftrop. difo.x j.i < ««.9. Valen- tia & %
butra**,q. j p.f>. §./"p*tfi,$. f .Sotus, Sylvefter apud eundem. Ratio
est, quia leges humanae non obligare five fo- knt, Gve valent cum tanto
difpcndio,cti jus tamen rei rationem vide apud Valentiam, /. r.$. Csjttanut ,
Sic praeceptum jeju- nii, auditioni s Miflae Fcftivae, fic folutioois Decimarum
: fic prece- ptum de non Communicando cum excommunicato , fic fimilia non
obligant gravi urgente neceflitate . Suppooitur autem femper abefle fcandalum,
& contemptum , nec rem prsrceptam legepoluiva cile aliunde jurenaturali ,
vel divino imperatam, vel contra cjulmodi jus redundare, ut ex fe patet . . 8
Ex didis fit pnmbjhabcntem Votum Caftitatis,quod eft impe- dimentum matrimonii,
polle timore mortis , vel gravis mali , quan- tum eft ex hoc capite, contrahere
matrimonium : ita Caftrop. Ut.tit. ttu.9. quia cum votum obliget ad modum
legis, obligat cum tanto ri- gore . Sed hoc non erit verum matrimonium , unde
non poterit red- di, nec peti debitum, quia metus cxtrinfecus ad extorquendum
matrimonium incuflus, ut /i^*,6j.«*».ii.didumeft; irritum ep ipfo reddit
matrimonium . Quid (1 ratificet tranfado metu ? Rcl- pondeo, peccabit violando
votum . Verum fi votum erat fimplex , validi contrahet, quando folum pofle
reddere , non verb petere de- bitum > ut fuo loco dicetur , docet
Sadchez^.9. dt ifurrj.^ jun- iUd.*+num.\. Fit fccundb, timore eodem licere pariter
mawimontum con- trahere, cum quocumque alio impedimento imp.dinue,rel etiam
dirimente indudoab Eccfefla. C intclligc, ne mentiaris , tesequivo- catione hic
, & "* prmttdtntt i ficati diximus . uti debere ) ita ftflr Itmum.a
finit citans Sayrttm . Ratio eft, quia Ecdcfia non te obligat ad non
contrahendum cum tanto tuo detrimento. Sed tunc, quandoquidem propter metum ,
vel propter impedimentum dirimens nultum fuit matrimonium, nec debitum petere
potes, nec lafuper fi impedimentum erat diri mens, non poterit validi
vatificari»fiae debiu difpenfatione.ut ex irsfi.dt matum, eontlat. X-
‘ttoLm/uniiri* r* Ignirantia , (5 Intdtirtrntia . 1 TGnorantia( idem de
oblivione, & i rudvert entia, fi quidem qui X non advertit, adu ignorans
eft ) alia eft juris, alia falli. RursGs alia invincibilis, feu inculpabilis,
alia iincibiJis,feu culpabilis. Et culpabilis quidem alia eft crafla, alia
ane&ta, alia fupina. Et ite- nim alia culpabilis notabiliter, alia leviter.
Quarum exaOam ex- plicationem habes ftb t.i.t.fi j. i «vjn.ai. . a Certum autem
eft primd, Ignoramum graviter culpabilem li- ve rerum, quas lex jubet omninb
efle feiendas, ut funt Myfterii fi- dei, five gniiqtii tuum flatum, &
officium graviter perti- nent, ut funt prarcepca ite/ ub gravi
obligauonelervanda.exleefte peccatum morule . Ita Caftrop. 1 . 1 . ir.xJ.x.p. .t . Sanch. M.u
tndtt. top i 7. Omnes enim obligantur Icircca , quae graviter perti- nent ad
flatum fuum, ne fcilicet periculum fu beaot, circi fibi per tinentia, graviter
errandi . 3 Certum eft ftcundA, ignorantiam minuere culpae gravitatem.
ItaCaftrop.*l-«.i.Namfieafit omnini inculpabilis ^i culpa omnind nos liberat,
ut mox *./*?. d icemus . Si fit quomodocumque culpabi- lis, quia femper minuit
voluntarium , minuit & pro rata culpam . 4 Certum eft terti^, Ignorantiam
Invincibilem five juris, five fa- lli tollere in toro confcicntiar omnem culpam
i tranfgrediente prg- ccptum : at vei6Craftam, A fteifatam, Supinam non tollere
culpam, fed , fi fit in re gravi , affer 1 c mortale peccatum . Ratio horum eft
, quia in invincibili nullum volun(anumadcft,undenullumpccca- tum; In Craila,
Supina, AflcHata,e(l Voluntarium indirellum con- tra praecepi um , quia
praeceptum , quod cum tanta ignorantia fciri negiigitur , vere non intenditur
fervari . 5 Certum eft
quart6,ncgligentiam levero diminuere culparo uf- que ad veniale. Ratio eft,
quia ne^ligentia folum levis contra obligationem (ciendi praeceptum non poteft
, mii parere levem culpam. 6 Afferamus claritatis gratia exemplum in Antonio,
Cajo, Titio, qui cum ignorarent hodie efle diem jejunii , carnes ad menfam
adhi- buerunt . Contigit enim, ut Antonius nullo peccato peccaret, Cajus
peccaret mortaliter : Titius folikm venialiter- Nam Antonius in- culpabiliter
nefci vitelle diem jejnnii, ergo inculpabiliter carnesco- medit : Dices, at
debuit inquirere, ut fciret Rcfpondcu ,ciim ipfi ne in mentem quidem venerit
hoc debitum inquirendi, nulla ratio- ne imputabitur ci ad culpam, nonquzfivifle
: quod fi in mentem occurrit, nec tamen inquifivic, certe igoorantia cflcthzc
culpa- bilis, de qua mox, non verd inculpabilis, de qua nunc proferimus
exemplum. 7 Cajuscx negligentia vclcrafla,vel affiifbUjVcl fupina, vel nota-
biliter f.ravi, five de induflria , ut non ohligarcturabftinerclcanii- bus,
five ut fme reroorfuconicienria» comederet , five cx temeraria pigritia,cum
facile potuiflct rem cognvfcere, idque adverteret, nou curavit ,carnefque
comedit . Hic ex ci^lpa gravi nefci vit efle diem jujunii : ergocum culpa gravi
carnibus fc rctecit . Scio nonnullos ex- cufarc a mortali tranf redieotem
praecepta, non quidem naturalia, fcd pofitiva ex ignorantia noubiliter gravi,
qug tamen non pertingat ad eradam. Verum id per occafioocm, **/'■-* l ix.i
.^.7.«-i9.tradam. # Titius incidit quidem in dubium, an hodie dicseliet jejunii
, veritatemque exploravit 3 fuis vicinis, ciim potuiflet facile i Paro- cho,
vel Virodouo, fcd neg licent ia quadam naturali captus ab his noo quaefiy it ;
unde fiiUuoi eft, ut carnes comederit . Hic culpabili- ter ex levi oegligentia
nefci vir prohibitioocm,crgo culpabiliter cum levi peccato carnes manducavit .
At noo poflum difcemere^ravis ne fuerit Titii harc negligentia , an levis ? Rd
pondeo tunc ufui efle debem regul* allatae in Superio- ribus, f.t .5.5^3.
propoctionaliter hic applicandae . Diximus jam fatis de ignorantia quoad
culpam, dicamus nunc ad uberiorem doQriaam , de ignorantia quo.d incurrendam
pernam culpz i pofitiva lege impofitara . Dtignirarttiapen* imprfit* A . Duobus
modis tibi contingere haec ignorantia poteft. Prim6,fi neque legem,1 eu
prohibitionem lcias. neque confequen- terparmmimpofitamtranfgredienti cjulmodi
legem ,& fic illam tranfgrediaris.Ut fi i.noresprohibitam
ellefublataexcommumca- tiomrVreuffionciti Clcrici.a hunc percutias.Huc etiam
pertincufi noveris diUam prohibitioni, fed te fugiat h unc, quem percutis, efse
Clericum illam ignorantiam iun$,hanc falli ignorantij appellamus. 10 Secundd, fi legem Quidem
compertam habeas, led non poe- nam legi annexam, &fic legem tranfgrcd ia
ris . Ut fi fcus, Clerici percuflionem efle ab Ecclefia prohibitam , fed te
lateattfe prohibi- tam lub pena excommunicat ionis,& illum percutias . 1 1
Si neutrum, id eft nec legem, nec poenam fcias , femper excu- (aberis ab
incurrenda poena : Quare fi percutiasClericum ignorans hanc percuflionem efle
ab Ecclefia vetitam , in prenam excommu- nicationisnon incurris. Ita Navarr
Sayr.Rodriq. aliique apud Mc- rollam.M d.t .t.i M.\ & dtb.x 6.» a8.
Caftrop. *•» . »7 ^ na.i . aliique - Ratio eft , quia fic non delinquis
voluntarie contra Ecclcfrse prohibitionem,cOm illam ignores, poena autem non
debe- tur nifi propter deliUum volitum . laem eft, fi ignores perciiftum cf- fe
Clericum, tuncenimexcirore inculpabili nefeisprohibitioaem cadere in
hancpercufljonrm • ia Si legem lcias , fed non poenam , adhuc probabile eft, a
te 1»« incurri poenam, five hzc fit Excommunicatio, Sufpenfio, luterdi» flum,
quibus adneUo Irregularitatem, quae eft ex deli«o * <jttU tunc , cum
Ccnfuris convenit ,fivc fit alia quarcumque extraordina- ria poena • Ita Suar.
Sanchre, Bonae. Coninch. aliique apud Caftrop. t.ijr.xJ' ijf, 1 j.A «.5. Ratio
quoad ccnluras eft, quia ad bas incurren- das requiritur contumacia» quae in
ignorante certi non eft . Ratio» quoad quoad alias poe nas extraordinariis, id
eft quoad poenas, quaelibet^ dependenti volunuce Legislatoris» quia voluit eam
determinatam petnam imponere, Ratio eft, inquam, quu ad has incurrendas requi-
ritur, dclinquauemconfeufiileUlteiu tacite in poenam, quam fubire debeat, ni
obediat: injuftum enim eOet ohligarrqucmpurn ad fol ven- dam poenam, cui nullo
modo fe fubjecit.fubiicereautem non fc po- tuit, quia eam ignoravit,
cftofcivcrit culpam, unde & culparo com- mifeiit. i)
Sedcurdidumeft(extraordiiuria?;UtinteIIigas,curis, qui fortd ignoret parium
Interni anrvcxam peccato mortali,ad huc, ume illam mcurcitjduramodocognofcat
peccatum fuura mortale efle : id enim eft, quia 111 hanc Interni poenam ,imm6
Sc in omnei alias , quae funt ex natura fua annexae tranlgredieutibus leges,
taciti , £c inter- pretati ve confentic is.qui delinquit : co enim i pio, quod
ici t malum eflecas leges cranfgredi,fut penam illi malo vel uti ex natura iua
clle connexam; omne enim malum , feu culparo mereri fuatn poenam naturali
lumine notum cft:fuam.inquam,hoc cft,quae culpae cx 1'e h?- ret,nun quae ad
libitum hominis imponitur . Nam propterci illam» ▼eluti naturalem, appellamus
Ordinariam, hanc ex Legislatoris vo- luntate pendentem, vocamus Extraordinariam
& hanc dicimus non incurri, niti exprcfsd fciacur,cum implicite non
involvatur in culpa. 14 PcrcMd excutandum modo dido delinquentem a pccnaqu?U-
bet ne ignorantia requiritur, 6 c fufficieoseft/ Relpondro.Quanao poena
imponitur fub his,vclfim ilibus verbis; [cunttTrfu* trmtr} audaflttyim ma/iltai)
t fui tmful.oid ft- t rrir } hanc pa: nam inornat «communis c(l lenientia tat
is lupcrqueellc ad excufandum ab incurrenda poena noaioidm ignorantum invin-
cibilem, fed etiam Craflam, Supini, vel Affedatara.oili fonti adeo fic
temeraria, ut (cienti? moralitcr comparetur Ita Saochea^.p.dr ma- $.£7/, t.b.in
dse.f.l.n. 4 {Bonac-al nque apud Callrop d.p.” 1 .Ratio etl. quia quandofub
illis qualidcatis verba pccna impo- nitur,lexn6 videtur foluni requirere ad
incurrendam p?namiplam meram tranfgreflionem,fcd etiam contemptum quemdam , Sc
cwuu- maciam.qu* certe non adfunt in ignorante etiam craisc,& alfcdatti,
nifiaffirdatio temeraria fit, ut didum eft . 15 At quando p?na non fub illis
formulis qualificatis imponitur » fed abfolutein hunc, vel fimilcm modum : Rw
kat fecerit ^bantpa. namy.G. txccmtnunicalionrm incurrat { quid dicendum ? Dico prim6, Ignorantiam Cratiam , vel Supinam,
vel Affedatam non excufare tunc ab incurfione poenae pr?ditt? extraordinaria:.
Iu Mcroll.».i.«/ x.e.i.duA it.Jn.zij. Ratio eft. quia tic ignorans, vide- tur
cum dolo operari;cum ergo dolus nemini fuffragari debeat, non eft, cur i poena
incurrenda fit 1 iberandus ; fiquidem dum fic dolose, & culpabiliter contra
legem fcgeflcrit,uucrpretttiv£ in poenam doli conlen fide cli dicendus. 16 Dico
fccundd» Ignorantiam invincibilem tumcientitTi m6 ex- cufare. Ratio etl, quia
hic maxime militat rat 10 ditia *.t 1. 17 Dico denique tertiA,Ignorantiam
notabiliter culpabilem, quae non pertingit ad cralfcm,cxcufarel dida p?na legis
pofitivx . Ratio etl ,quia, uti*/" dicemus, m legibus politi vis ejul-
xnoai ignorantia, fi non perungat ad cratiam, non eft reputanda veri
notabiliter culpabilis, ledfolum culpabilis leviter: cx levi autem culpa gravem
te mereri p?nam fas non etl. Hoc tertium didum per- fetfinon intelliges,nifi
citatum locum 4 M* •*.>.$ .7. «.19. legas, & cum prxfertti doctrina
conferas. .... 1 8 Superetl magis magifque explicandam, quid enucleatius intel-
ligatur nomine didx (>?nae Extraordinari??Dodurcs communiter intclligunt eam
p?nam,qu? non fit commenfurata,fed major delido, adebqucfitexorbiunsjdc
tranfeendens delidi graviutcm.Ita LaymS Rodriq.Sanchaliiqucflumfequitur citatus
MeiolJaXr. 2 V»>. J .«u. 77-fcd ego paulo ante n. 1 i-aflerui efle eam.qu?
liberi dependet 1 voluntates Legislatoris pofitivi,qui voluit cjufniodi
determinatam pt nam imponere.Ex priore explicatione Dodorum lequitur, fi Lc- f
is lator fic V G.legem terat : §»< adulteratur, t* i fa jejunat pr* ditm ,
equitur, inquam, ignorantcmhanc p?nam»fi adulteretur , illam in- currere, quia
unius diei jejunium non cit pena exorbitans pro adul- terio. At ex noftra
explicatione Coquitur non iocurrcrc,quiaeftde- terminata poena dependens k mera
voluntate Legislatoris . 1 9 Sani mihi perfuadere non polium , eum, qui eft
inculpabiliter ignorans p?nar,quamvis Icviflimx, reum efle ejufdcm p?n* ; nam
fi neicivit, nullo modo conlenlit in illam Et certi fi admittas eiuliiiodi
explicationem, vix ufui edet excufatio hadenusduda ab ignoran- tia ptenaein
praeceptis pofiti vis. Cum enrni pofiti va prxceptaiinc multum rationabiliter
impofita , &. femper fit prxfumendum pro Lcmslator e,fempcr pr?fumetur
penas ab ipfo taxatas commentura- viielidisilcprohibitis.Addc,magnumfcrupulum
Fidelibus inirci, quibus ncccfle eft fuo momento expendere, an , &. qua
ratione , pte- na fit proportionata delido . Admittitur ergo noftra
cxpltcatioxui non obftat illud de p?na Inferni, quandofuppunicur ab aliquo uno-
rari, non obllat in quam , fi attente ea , quae ««i.q. funt dida , perpendamur.
St dittii (olhfjuniur ncnnulU ad praxim . ao Ex his coi I igi t pr i mi Na
varrus,»» fumm.e. aj .».47. &f *7 mu - 374. vr /!i j.apud Caput I II. De
Conicientia. 1 1 delinquentem ignorafic penam,ita ut illam , modo dido, non
incur- rent, non polic eam i Reo exigere, quia verd illam non debet. Damnet
igitur illum ad penam arbitrariam juxta qualitatem intrin- frcamdehdiA ita le
cum illo gerat, ac fi illi delido nullam poena ex jure pofitivo annexa fuerit 1
1 Colligit fecundi Callrop ii>id,n.%.Sc Mcrolla^.aV.i s.i.dui.f. Sanch.^.*.a
1 E xcummunicatioocm^ufpenfion. m, Interdidum,lr- re r ulariiaiem^ue fit pura
pena delidi (Cur addatur , plura vide apud Meroll .ddui ^.»,«.87 )
aiinullattoncsaduumqiundonon lunt propter dcfcdumfolcmnitatisdcd in
delinquentis p?nam,nd incurri ab invincibiliter ignorante, vel ab ignorante cum
ignorantia folim notabiliter culpabili,ratiocft petenda ex *. » 1 7- mimi neque
ex Ignorante, per ignorantiam Craflam Supinam, vel non temerarie af- fedatam,
quando dide p?nz lunt fulminatae contra fcicntcr,6c con- tuiti operantes, cujus
ratioerucndarft,ex«.r4. ai Colligit tertii idcinCaftrop »^4^^.i8.v<*.3 .
Ignorantem efle p?nam iihpolitam non petendi debitum iis con;ugibus, qui
cognove- rint coofangu ineam in primo.vel fecundo gradu fue conju.'is,uc item
lgnorante> eos, qui abfiue occcflitatc haptiunt, vel levant lilium iii?
conjugis,incurrere p?nam non pe endi drbitum colligit,inquam, no incurrere
didam penam non debitam petendi, etiam fi ignorantia fit Cralia.Ratioeft,quiai
Sacns Canonibus hanc poenam imponentibus requiritur fcientia in delinquente,
atque adei vidcturcftc iau con- tra lcicnter operantes modo dido «.14. »}
Colligit quarti Duardus^S"/^ .J * a ignoran* tem invincibiliter efle
impolitam in Sieris Canonibus,cxculiri abin- c uirenda Excommunicatione
impolita i Bulla C?n*, non veriab im pofitaa Sacris Canonibus;unde, fi haec non
fit relcrvata Poniihci, poterit ab OrdinarioConlefloreablolvi.V.G. raptor
bonorii naulra- gStiumcxcommumcaturexcommunicationercfervatain Bulla C?- nxA
item in jure,lcd excommunicatione ni relervataC rxemmm - meathnii dr
rapiariA.fi hanc frias, & non illam. hanc folum incurres: quxeumnon fit
refervata, poteris ab Ordinario Confeflore abfui vi . 14 Verim h?c Duardi
illatio nullo inodo placvMluia h? non lunc duar excommunicatione$,fed una, Ar
eadem, qux fulminatur prius ia Canone, & deinde refervatur in Bulla Ccnsr
Sic Meroll» «.8*. cim ergo refervatio fit reftridio furildidionis inConfHLno,
jurif- d idio autem tota dependeat i voluntate Superioris, no» eft necell e, ut
delinquens eam reftridioncm fciat, facis eft , fi eundem libi tom* pertam
habeat Confeflanus . ij Colligit QuintASinch./^.**
Der4»4^.r.ij.*.i9.Men>lla/v.r. dijt. i .r.x.dip. 3 .m ggji quis voveat
V.G.non fornicari fub pena profi- tendi in Religione/i memor voti.fed
ImmemorpcnyjfurnlcrtutSnS obligari ad didam penam. quia votum obligat ad modum
legis , lex- autem non obligat a d p?nS exorbitantem .quando ea pena ignoratur,
feu, quod idem hic rft, quando non advcrtitur Addu.it iidcm,cohae-* renter ad
fuam lentent um didam «18 fecus efle dicendum, quando pena voto promifla non
edet exorbitans, at m noftra lententia harc ad ditio non d! nereflarn.ut ex
didis n.i9.mahifeft^ colligitur. Alias fimiles illationes affert Mero la.quas
tamen^cfimiles pote- rit ex fcquifpiam ex principiis allatis facili negotio
cognoicere. Quid operetur E rror.yel ignorantia m Juramentis, vel in Votis, vide
propriis in locis tyr*, cum d* Juramento^ deVott . De Confcientia. III. 5. I.
%uid , (y quotuplex fit Cam/eieMtia . r ■^TOmine confcientia* intclligimus
didamen, fen Judicium .LN rationis, quo judicamus aliquid efle hic , & nunc
licitum, vel illicitum, feu quod ideirveft, aliquid efle fine culpa acendum ,
vel non agendum. Quapropter, qaamvis judicet quis in umve r funi, die fefto
V.G. non clle laborandum, fi tamen judicet dic hoc fefti vo , ad quarrendum
cibum, laborari pofle ( hax enim duo judicia flare fimul valent, ctlm fibi non
ad vcrfenturjpoterit fine peccato laborare, quia licd tunc agat adventis prius
judicium, non tamen agit contra po- flerius, inquo proprii confiftit ratio
confcicntiar, qu* eft recula proxima, juxta quam luasadiones homo dirigere,
quamque excipere omninft tenetur. Prius judicium aliqui vocant fpeculatirum,
feu etiamconfcien- tiamfpeculativam, polleri iis pradicum. Sed non immoror in
voci- bus: iis, ut libet, nomen imponito. * 1 Confcientia autem alia eft vera ,
8 c certa : alia erronea , feu errans: aliaopinativa , feu probabilis; alia
dubia, alia fcrupulo- fa . Ita Thom. Sanchrz,^ 1 .damatrim.d. 41 . num. j. £7
HAptima , in Dtt.eap.p.num.i. luin.Sinchn,in/*/xSlii d^i . num . 4 Si enim
judi- cium nortrum circa aiinuod aeibile fit conforme ipfi rei.idefl revera res
ita fe habeat , ut judicamus, dicitur Confcientia vera, quarfi S ocedat ex
aliqua ratione certa falcem mortaliter, diciturcoo- ientia vera, & certa .
} Si verd didum judicium non fic conforme , rei , fed umen ap- pareat 12
Explicationis Decabgi Ub. I. pareae nobis verum, & certum ct vi alieujus
falfar ratiou is»qua dece- pti certA putamus rem ita efle , dicitur
conficientia erronea; ut fi quis motus i reverentia EccIdUe debita , certd fibi
periuaderet ex- puere in illa efie mortale. 4 Quid fi didlum judicium procedat
abaliqua ratione, nonqui- dem cerea , fed probabili , id ettex qua intelleaus
inclinatur ad ai- fenciendum rera ita efle, ledcum formidine, quod pars
oppofica ve- ra fit , appellatur coafcient ia opinativa, feu probabilis. 5 Si
aurem intelleaus fic ornninA anceps, nullamque rationem (altem probabilem
habeat,pcrquam inclinet ad aliquam partem, di- catur coofcientia dubia/cu
vocatur, &eft dubium, quod aliqui meri- ti appellant dubium negativum, quia
negativi fe habet iu illa ineer- tkudine iatelJcflu*,nec fcilicet
aflentiendo^sec diflentiendo, ficutl, quia non habemus rationes faltem
probabiles ad judicandum arenae maris grana paria efle, vel imparia, veri de
illis dubitamus. Qudd fi ali- qua ratio apparet, fed non adeP effica x,u t in
teli edura movere pofTic ad al iquem prudentem afienlu m,dici t ur etiam
confcientia dubia, & redi ab aliqui bus fufpicio appellatur i quia tunc ,
cum non pertinga- tur ad probabilitatem , adhuc iotclIedusneeativcHe habet ad
aflen- fum , vel diflenfum ; fed folum ita elle 1 longe fufpicatur . Sic
crilctyd unus teftis non multum probat* fidei affirmaret hanc pecuniam a me i n
via forte reperum efle Pauli,0C alter infirma; limi lis fidei negaret . Quando
autem funt pquales probabiles rationes pro ut raque par- reoppofita, licit aliqui
judicium ex illis ortum vocent improprid dubium pofitivum , at ver£ judicium
probabile utrumque eft , de • qua re aswJ $. $. 6 Si denique, dum ex idoneis
rationibus cert6, vel probabiliter judicamus, aliquid efle licitum, vel
illicitum : nihilominus fine ra- tionabili fundamento occurrit aliqua Ii
sfitatio in contrarium, voca- fcitur, deerit Confcientia fcrupulofa ,
qu*ficdcfcribitur,Appre- BienGo ex levibus rationibus orta, judicium certum»
vel probabile nequaquam includens . Jam de lingulis brevi ter agamus, excepu
prima, quae eft Confcien- *ia cerU , & vera, Gq u idem , fi fecundum illam
nos operemur., redd mos operaturos non eft ambigendum . De eenftitntia trrenta
, uti d» perpluit et e . .i* Uiagit contra Confcicntiam, qua fibi perfuadet
aliquid efle V4 peccatum, liedtid peccatum nequiquam fit , peccat ex
confcientia erronea, five mortaliter , five ventalicer, juxta quod ju- dicat:
iu Vafquez , aliique p*fim apud Joan. Sanchez d. difp. 4 r . i. Hatio eft, quia
operatur contra proximam regulam humanarum aflionum, ut moabdiximusj.i.
»«</«.!. Confirmatur, quiaficon- icientia tibi proponit boc die malum contra
legem : ergo convince- ris peccare- » Quoniam autem confcientia erronea duplex
eft . Iit vincibilis *feu inculpabilis alia, alia vincibilis, feu culpabilis,
poteft quis V. G. putare, hoc d id Dominico, non oportere Miflam audire, vel ex
ignorantia inculpabili , vel ex ignorantia culpabili , juxta fuperius <fi£h
/.a. Jf .6. ided ficerit diftiogueoduni . Si eft invincibilis , obli- gamur
juxta illam nos gerere, ut numero prtettdtnti di&imcft, do- nec affulgeat
aliqua lux, qua moveamur ad illam confcientiam erro- neam depooendam , de qua
depolitione mox i *vm.a. Si vero eft vin cibi lis, ni eam vincamus, peccamus,
tum fcquendocjufmodi con- iventiam , tum non fequendo. Exemplo id clarius
reddo. Si quis invincibiliter fine ulla fua culpa judicet , fe polle ,
debereque mentiri , ad tuendam proximi vi- sam, hic fine, periclitante vita
proximi, tenetur ex didis numer, prime mentiri ; fecus enim a geret ex
confcientia erronea contra pro- ximi charitatem : contra c nari tatem dico,
fiquidem peccatum ex erronea confcientia fumit luam fpeciem, ut etiam fuam
gravitatem, Jevitatcmque i virtute, contra quam agere peccans putat ■ At ve-
Tbfiidvincibiliter, id eft cupi culpa fua fibi pe rfuadet, quiaV.G. affeflate
nolit id IConfeflano fciicitartfajo hunc peccaturum, tum mentiendo, tum non
mentiendo . Peccabit non mentiendo, quia iaciet adversus Charitatem, dum ecrtd
credens fe obligari adadiu- Tandum proximum , ilium non adjuvat . Peccabit item
mentiendo , quia pot eft, & debet illum errorem i fe removere interrogando
Confcflarium. Ibi peccat direfte contra chariutem, hicindircflc contra
veracitatem , ad quam ficuti dircQd pertinet non mentiri , itaindireQd amovere
omnia impedimenta, qu* ad mentiendum inducunt, quaeque amoveri poflunt, qualis
certi eft Ignorantia cul- pabilis i nam propterei culpabilis eft, quia illam
poteft quis vince- »e, & fua culpa non vincit. 4 Dices. At Theologi docent
non dari in moralibus perplexi ta- tem, hoc eft , non dari calum ,in quo quis
confiderato prarfent i ilatu peccet operando , & pcccct non operando : fic
enim neceflarid pec- caret, cdmuecellariumfit, alterum ex duobus
cootradidloriis eli- gere ;ctkm igitur in cafunnftro hic peccaret mentiendo,
& peccaret non mentiendo , certi cjufmodi perplexitatem pateretur.
Refpondeo. Theologi negant, aliquem poflecfle perplexum fine fuaculpa: idque
meriti, propter rationem di ftam : atincafuno- ftroadeft culpa : quare cum
obligetur ille , & puflit tollere ignoran- tiam,non ncccflarid peccabit ,
fed ex fua prava voluntate nolente ab ignorantia recedere.
luC*Ar.f.tsr,iMf.t.*.i.SvichMo mox e$K t Quid j fi olira potui interrogare
virum doflum, nane non pof- fum? Rurlusquidjfiolimfciebam illud mentiriefle
peccatum, mmc verb, quando inftat tempus mentiendi , puto fine culpa peccatum
non elle? Refpoodeeiu utroque eventu adefle confcientiam incul- pabilem , atque
ad tb i peccato cxcufantcm . Ratio eft , quia in prio- ri cafu jam non potes,
hic, flcnunc ignorantiam depellere , ergo jam laboras confcientia pratfica
inculpabili . Sic Thom. Sanch. tit.j. inJtf.cM.rn.i l. Jo .Sanch ■ difi n.xb In
pofteriore , nec item potes, cum enim tibi menti non occurrat illud efle
peccatum, nec ullum dubium de indaganda veritate jam laborans inculpabilis con-
fcientia per oblivionem , feu inadvertentiam , k quibus excufari ope- rantem
perinde ac ab ignorantia , innui/»/*- c . r . $ -6. r . 6 Denique ,quid, fi
quis per inculpabilem ignorantiam putat utri- que partfi
alicuju$coatradi&ioni$rflepeccatum?Aliquis V.G fgro- to gravi affiflens,pu
tat (fi Miflaradie fella audiat , Sc fic infirmurn de- feratjfe mortaliter peccare
contra charitatem proximi;putat etiam fcpeccare,fi non audiat, contra
obedientiS Ecclefiar^udition# Mif- fat prfcipientis.IdemeOet in excommunicato
non valente abfolutio- nem impetrareji putet fibi impuuri ad peccatum die
fefWvo,non in- tereflcSacro,quia non obedit Ecclefic,oc fimiliter
interdlcfluiacfl- traejufdem Ecclefiaepreceptum,fcirretitG excommunicatione im-
milcet divinis Simile quid evenire poflet in carceredct#tis,in nemo. rum,&
gregum cuftodibus, flt fimilibus.Io hisergo cafibus intercedit revera perplexitas,!
tau c peccent ii,quamcumque elegerint partem? 7 Refpondeo nec intercedere hic
veram perplexitatem , nec ul- lum ab iis peccatum commicti , quamcumquc partem
eligant Sic Thom. Sanch. M.x.i* J>te. t.xx.m 14. Jo. Sanch V.qt. «.»7.
Manuel Rod. Ratioeft, quia , in his cafibus fine culpa occurrentibus, non adeft
lufficicns libertasad peccandum, fi enim quamlibet ex partibus eligendo ,
peccarent, jam neceftario pecca- rent,^ neceflarii enim aliquam eligere
compelluntur : cum tamen ad peccandum requiratur ea libertasqua in operantis
arbitriofit pt>- teftas peccandi , Oc potcftasnon peccandi . 8 At enim verd
ipG judicant fe peccare : Refpondeo,nihil id c^i-“ cit , nam peccatum non
coufcquitur ad judicium iotelle£lus,fed ad ai 3 um liberae voluntatis; quam
voluntatem liberi agere in cafibus pofiiisnoo po(Tc,praediua ratio probat.
Aliahuc fpeculatlvd per- tinentia lege apud Caftropalautn , r. 1 . u. \ V. 1 p.
y . Dt dtpefitient CtnfcitntiM errent te . 9 Non peccaret quis ex Confcientia
erronea , fi errorem relin- queret, feu i fe illum removeret. Docet ergo
Cajetanusp.a. f .29.*»*. > f. poflehujufmodi errorem removeri fine ulla nova
fupervenien- te ratione, fed folii m per cxclufioncm Judicii erronei . Errat V. G. quis putando
hodie efle diem feftivum ; jud icet non efle , & fic labo- ret . Vaftj.
p.x.d6j. e.x . *. j, docet debere adefle rationem, quz vin- cat illum
errofem,noo quamcutnque fed efficaciorem illa, per quam conceptuseft error .
Putavit V. G- hunc id em feri* eflr diem fefti- vuin ex ditto unius tefti» fide
digni ,«6n poteft deponere bunc erro- rem nifi vel per plurcs teftes eadem fide
dignos, vel per (diem dignio- rem certior fiat de contrario . Neutrum ai&um
arridet . 1 o Ajo en ira primd coiit ra Cajetanum,necefle e(fe,ut etror depo-
natur ex vi alicujtu rationis faltem probabilis . Ratioeft , quia fecus temerarid
prius illud judicium lic^t in fe erroneam, fed 4 tenonuc fic cognitum
relinqueres. Adde, fi nulla affulgeat ratio contra cjuf- modi prius judicium,
non pofieintelledlum judicare contrarium , quantumcumquei voluntate imperetur;
intclle&us enim eft poten- tia necetiaria, quar objedo cuilibet non
aftentitur , nifi ex vi alicujus tandem veritatis vifar in aliqua
rationefialtcm probabili . if Limitant Mero la, aliiquequoveitat, fcquiturquc P
Bardi dt eenfe.difp. j. eap. 1 1 . num. f. hoc noftrum diflum , nifi
intcllc£hif er- ret fine ulla ratione, tunc enim, fiidemintelle^us advertat
falfi- tatem ejulmodi erroris» jpotcrit ( inquit ) illam refpoere fine ulla ra-
tione. Vcradodrina, fed limitatio non nccdlaria : non enim vi- deo,
quopa£lointelle£lux, nifi aliqua ei affulgeat probabilis lux con- tra eam
falfiutem , poflit falfitatem agnofeere t at illa nova fuborta lux,
rationovacft, vel rationi nov* «quipollens, ergofemper fla- bit noftraaflertio,
non potfe errorem diflumedponi nifi probabili ac- cidente ratione. ia
AjofecundA contra Vafquez, ad depellendum errorem , de quo loquimur , fatis
efle rationem probabilem , nec neccflariam efle uve probabiliorem , five
efficaciorem . Ratio eft ducenda ex eo prin- cipio quod tn/rA §./if. fa-p^
repetetur, nimirum polle quemlibet mo- veri ad prudenter operandum ex qualibet
rationcpralliceprobabi- Ii: Si igitur unus dignus fide aderat hodie non efle
diem feftivum , alter verdeadem dignus fide neget, cur in tanta squalitate illi
po- tiib ,ut contendit Vafquez, fides habenda fit, quam huic? Certe, vel
probabiliter alterutri, ut maluero. Et quidem hocpofterids me polle facere
i*frt probabimus. 13 Peccatum ex Confcientia erronea, an fit ejufdemfpedei,
& eodem modoconficendumperindeacpeccatumexfcientia,diximus epuft.mtt.cnf_
flt.z.t.t. §.x s Rurfusquodnampeccaturacommit- tatur, quando quisagit contra
confcientiam didiantem illam adio- nem effe peccatum in genere , diximtn fupri
e. 1. fl.j. i ».50. Denique qua ratione Coufeflarius fc gerere debeat cum
p^nitente labo- Caput III. De Confcientia . *3 laborante conficientia erronea,
diximus Mttbod.Conf. M 5.^*4. III. I* conf euntia cpinants t Jtu ds opinimt
probabili , Jit , # futfvp/tK , i /^Pioioprbbabiliseft Afienfus intclledus de
aliqua re, qui nita- V-/ tur ratione, vel audoricatc alicujus momen t i, modo
pro par- te oppoGca nihil appareat convincens, quamvisadlit nonnulUcjul- dem
partis oppoGc« formido. Ita Thotn Sanch M.t Dec.e.y.n.i. Porteil. •» dui.rtg.v
. 0; inio,n.l . Caftr. t.XJr.l.d.2 puni}. 1 . ijpajfim . 2 Quando ejulmodi alienius innititur
rationi , dicitur probabi- litas intrinlcca ;cxtrinfeca, quando auchoricatc .
Rursus, quando idem alienius hicjdSc nuuc dirigi proxime adionem,quain gerimus,
C xtadi£UU\ 1. appellatur probabilitas pradica,quim Jo.de \xynU
]uf},<9.\.d,i(t.j'ti}.\.nu.2-j. vocat probabilitatem proximam; quando
remote, feu in uni verfum, quam idem de LugO appellat pro- babilitatem remotam,
vocatur fpcculativa. Anautcm aliquid fpe- culativc tantum pollu c(ic probabile,
non vcr6 pradice , lege apud P.Bardi detonfeuntia difp.^xap.%. 3 Jam vero, qui
aliquid operatur motus ex opinione probabili, be- ne operatur, & une
peccato/juia, in humanis, ut cum prudcntia,quc cfl certa regula humanarum
asionum, operum ur, non nili probabili- tas nccdlarii requiritur . Id quod ita
certum cft>& ita a Doloribus
tttroq;Smch./.r.Caltrop.w.iV.x^.i.Vafq./».a.< 46 *,^.". 8 . Meroll. t.i
d.\jt./^d.x. &novillimd Bardi contra Philaktum de conJ'c.d.y.c. 10.
comprobatum, utnoflradifcu.lione non indigeat, etiam opinio- ne probabiliter
relida,eK Cailr. 4 r.Jo:Sancli. d. 4*.*. 1 a. etiam omifla tutiore, ex ciifdero
/iiV-ctiam communi, juxta Caftrop. 4 r.».r.Thom. Sanch. Hb.x Jn Drc.e.y.n.p. etiam in
articulo mortisicumjo: Sanch. d. 19. ».8. Pafq.46r.x7. quia dum probabilitate
live imrinfcca,fivc ci- tri nfeca, quantumvis tenui,;uxtaPafq.Dr/-.io.
Praellcr. Francifcum de Amico apud Bardi itx. 1 3. modd i probabil itatis
finibus nfi exea- tur,ut explicabitur mox n.ii.infint. Confifi aliquid agimus,
lemper prudenter agimus . Neq; obftac,qu6d in dubiis tutior iit pars eligen-
da, nam ( praeter alia, ) nus hic fumus in probabilibus, non in dubiis,
Autboritat unius . 4 Ut autem faciliore negotio d(gn<»fcas,qu?nlm
fitcjufmodi prar- fertim pradica probabilitas . Dubitabis primo . An authoritas
unius Doloris fufficiac ad probabilem pradirt , & proximi opinionem
conftitucndam, infelicet, uctuto, & line peccato ex vi ipfius in asionem
prorumpamus. 5 Refpondeo. Tunc folum puto fufficcre unum tametfi contra
'innumeros Dodorcs is doceat, quando idem eftdodus, rem ex pro- ferto tradat ,
firmamque rationem pro fc habet, ncc apparet contra jpfum aliquid convincens:
ita Azor.p.t.f.i7.y.$. Valq.p.a*M V.61. ix. aliique . Ratio cfl, quia ex taliauthore
fic vallato nafeitur ancri(6 prudcnsjudicium-Qndd Gejufmodi Dodor ratione
alicujus momenti non fulciatur, idque tu dodu* animadvei tas,nO vates illius
fententiam regulariter excipere, nec illam aliis ampledcndampro- ponercicum
tamen podit indodus. Ratio eft, quia tibi nd poteft tuuc jnnafei judicifi
prudens, indodo poteft, vel ccrtc illum icquieidcra iododo, qui fiuc culpa ei
dodori fidem habet, culpa; non dabitur . 6 Dico,( regulariter) nam poteft
contingcrc,ut illegem ferio tra- dans,ficade6dodus.ut tibi liceat prudenter
judicare, rationem il- lius firmam ellc, fed miuiisi tc penetratam, vei notaro,
& item judi- carc, ipfum, rationem incontrarium tibi probati ili mam facile
pofle diluere, in hoc enim eventu , ejus opinionem utpote cxtrinlccc pro- babilem,
fi ampledaris, prudenter geres . Proiabiiita/ probabitis . 7 Dubi tabis
fecundi, ut valeat qui\ firmare opinionem probabi- lem, an debeat ipficonllare
evidenter ulem opinionem cllc proba- bilem, an fufliciat illi conllarc
probabiliter. 8
DtftinguitMerollaMV.i.r. 4 ,< 4 «».i.C*r# 443 .afleren$ > fio|>poGtt
eft evidenter probabilis, debere conflare pariter evidenter alteram effe
probabilem. Si oppofita folum probabiliter eft probabilis, fatis efle alteram
efle probabiliter probabilem . Sed ablolutc puto cum Salas,Valquez, Sanch.
Merolla apud Budi dttanfe.d. 1 .e. 6. quibus ad- de Valq. dtc. 18. fatis efle
in omnibus caiibus conflare probabiliter opinionem elieprobabilcm : tunc enim
latis firmabitur certa mora- liter illa veritas rac in hunc fert modum dirigens
: Ff,o tot fj nunt prudenter operor f quit^dum f robabi/iter pute hoc tjft
probabile y fotts pru. dtnttr illud judicium in pr axi ftquor . Nec enimqudd
oppouta fit evi- denter probabilis, deiicit opinionem meam i fua probabilitate:
Non fic, fi contraria ctlct evidenter certa ; tunc enim (cum una fit veri- tas
; meaeflec falfa, nec conlequenter probabilis . jfcquofits/ probabilitatis .
Ubi quii tperttur ptfftjjit in probabiltb «•/ . 9 Dubitabis tcrti6^ui
probabiles rationes pro una parte , & aequa- les rationes probabiles pro
alia faciant, ut utraque pars fit reputanda probabilis ? Ut id intelligatur,
praemitto, cjuGnodi rationes pofle efle vel circa jusvcl circa fadG. Circa jus
efl,quaodo rationes ducuntur i legum, dc lUcutoruimnterpretat!onibus,corumq;iiucrprctibu5.Cir-
ca V.dum eft, quando ducuntur ex ipla politione iadi ,feu conjcdu- ris tadum
te.nticaniibm • Exemptores fiet maniteflior. Sunt proba- biles rationes, qua:
probant rcin ab aliquo inventam . V. G. Crume- nam argento plenam , fada
dilidentia, nec ullo comparente, pofls quemlibet libi illam applicare ;luntetum
arauales rationes proban- tes debere pauperibus diitribui. Ha' rationes funt
circa jus,quia pon- derant id, quod de jure competit A cx vi legis live
naturalis/ive po- fitiv*. At liquatuorfidc digni tcflificentur Crumenam efle
Pauli , alii vertquatuor fimili fide allerunt die Petri,zqualefqueconjedu- ras
profe Petrus afferat» afleratque Paulus, Jiar rationes erunt circa tadum, quia
probant id, quod in fadoefl. 10
Conveniunt ergo Dodoro, rationes alicujus momenti aequa- les circa jus parere
opinionem pradicani probabilem pro fua parte , fic idem Joan. Sanch. d»fp.\.
»«.44. & communiter , utio cfl toties dida, quia quaelibet pro parte fua
inclinat intcllcdum ad forman- dum prudens judicium . At vcrdfimiles rationes
arquales circa fadum afleruncoon pauci parere non polle opinionem probabilem,
led dubiam, Gc idem Jo: Sanch < ibidjt ».48. Garx. iJ.dt Btn.p.n t.$ ”■ 461
Merolla t.x.difp. aji Mptit tfl ( funt verba Jo:S*nch Joc .cit.n.^l .quia
dubium ft fum circa facium vf/asur, (y tunc dicimus proprie ahquem dubitat t ,
quando cer- ti non fiit, an aliqmdfadiumfit, x et upupae i an ita fablumfit
poti miniis. Hjrcille,fed lallum cfl, primo dubium folum circa fidum v<rfari
. Nam etiam an folide jus aliquod interpretemur, meritd dubitamus, quando
fcilicet interpretatio non cfl ejus generis, uc efficax aliquo tande litmodoad
prudenter aifenticndfi; fecundo falfum item cfl, prupriddubitarecllc, quando
certo quis non 1'cic , nam etiam quando quis probabi liter opinatur, ccrtii non
fcit : opinatur enim folfim pro- babiliter . Quid i.itur fit proprid dubitare
,/'uprA §. t.w^.dcfinivi- mus,elt enim/juandoauis ua anceps clt,< 5 c
incertus, ut aec ad afiim- fum inclinetur, ncc ad dillenfum, modo ibid.
explicato. 11 Sed jam Refpondeo addubitationem propolitam Rationes sequales
probabiles non folum fi fine juris, verum etiani fi fint fidi , lemper !( Nifi
quid aliunde obllet ) pariunt opinionem pradic^, feu proxime probabilem. Ratio
eft, quia rationes probantes iliquid,fiv& probabiliter probent jus,fivc
fidum, non relinquunt intclleduman- cicipicem Sc incertum, fcque negative
habentem, fed xque ipium in- clinant ad prudenter allentieqdu ex vi ipfarum,
rem ita efle ; uonab- folurtjledut dico ex viipCaium , quarcdonrcab-lia
evidenti ratio- ne in unam lolam partem impellitur intel i edus , tendere io
utram- 3 uepartem poterit , coufequcnter , alterutram excipiendo, pru- enter
operari . Atque haec ratio allata indodrinam probat, ctiamfi altera pars lit probabilior
: modb maior probabil itas alterius didas partis non fit tanta, uc deiiciat i
pi obabilitacc iiUm oppolitam , quia tunc, cxpulfa jam probabilitate, non eft
mirum, fi iuciisaci ad aflen- tiendum illi oppolitse nequeat prudenter
inteiledus . ix Dixi autem. ( Nili quid aliunde ubftet ) ut fignatd notarem,
hanc limitationem, feu exceptionem femper prar oculis habendam efle, antequam
decernatur, nuin aliquid fit foliim remort probabile; i quo non pofliimus
licicidirigiaa adiones peragendas ; an etiam proxime feu pradice, i qqo non
pofl'<mus . Nam fi adert aliqua lex , vel confuecudo difponens de contrario,
vel padum , vel circumflan- tia urgeret aliqua ; una tantum parsexcipi tu rt
valeret. Exemplo res explicabitur. Si Paulus illam inventam rrumcnimwMnrr.p.cJidani
pacilicd poflideret, non pollet quis eam ab ipfo tollere, & dare Petro,
;rqualibus teflibus vallato : quia tunc obltarec aliquid: obrtirec enim illa
lex definiens, quid in pari cafu ntt&rr ejl conditio pojpdtntis ,j|c fic
quam vis veru m fit flante acqual i probabilitate fadi pro duobus , polH
alterutri rem attribui : at fi alter inveniatur habere rei poll^f- iionem, non
erit amplius probabile, ideft non erit pradice, feu pro- xime probabile , pofle
dari alterutri , fed poflidens debet omnino il- lam retinere ; ita Suar. Thom.
Sanch. quos citat Joan. Sanch. dtj’44. difp.iyn.xp. Ut notationem hujus numeri
aded ncccflariam altius menti figamus , afferamus alia exempla , qua; illam qui
inanis explicent , qui confirment. 13 Verum,antei,neiteriltnad hanc dodrinam de
meliore pofli- dentis conditione regredi cogar, Rogas, an haec poflidens melior
con- ditio vera fit , live rationes «qualiter pro utraque parte probantes fint
ex parte juris . Refpondeo, (i fint ex parte fadi, id verum die;le- ge Caflrop.
imm/j/mi 1. Jo. dc Lugo to.x .do jufl.d.ib.feti.q. num 106, Nam fi rem, de qua
funt probabiles fadi probationes pro duobus, unusex illis hoc habeat ampliils,
quod rem V-G. polfideat, nec privatus quifpiam,nec, ut mox %.ftquenu dicam,
Judex poterit eam i poflidente auferre . Ratioeft, qiiia illa lex difponens, ia
pari cafu meliorem cfl*e conditionem pofiidentis, ut deciditur c. ex iit. tons
, d* probat ienii us , ibi : $£&d fi ambarum partium ttflrs /Snt aqnt
idonei, pcfft {foris trftts pr referuntur f maxime locum habet in pari cafu ex
parte fadi. 14 Verum, Quando rem,de qua funt «quales rationes quoad pro-
bationes juris, altcracx partibus poflidet, Anpoflicparti nonpof- fidenti ea
attribui, major cfl controverfia ; puto tamen privatos (nam, quid in hoc cafu
fadurus fit Judex, dicam mox $.4 .bn.i.J non polle fibi i pute, qu« poflidet,
paUm, velocculrteana aufer- re: ita Thom-Sanch. «ii* Ttttai.t.\.n&.
fyiib.\. inDos. 14 Explicationis Decalogi. Lib. I. Caflrop.M7M./}/.2.»®.fl.
Ratioeff, quia, licet quis habeat opi- nionem probabilem, immd probabiliorem
;quuad jus, aliquam rem jrflc Tuam, nifi habeat certitudinem faltem moralem icm
vcreeffe fuam, non eft probabile, pofle facere lpolium au thoritate propria
contra poflidentem ; Ulterior autem ratioeft, quia etiam hic maxi- me militat
illud, iaparicafimasafiar ,fi coadme pojfidtntu y Par autem moraliterfetnpereft
cafus utriufque litigantis, donec utriuf- q«e caufa in jurt probabilis
perleverat ,& alterutra, non tranfit ia cerum . i$ Non ignoro,aliquos apud
Jo:SatKhy.4i.^M9 docere haben- tem rationes probabiles quo ad jus pofle licite
alterum limites proba- biles rationes habentem occulte Ipofeffiooe fpoliare ,
libiquerem vindicare, modb res non Iit deduda ad forum contentio! um , tunc
enim ratio didat, utexpedetur Judicis lententia, & modd ccflct fcandalum,dc
turbatio : non, inquam, id ignoro, nampropterei pro- pter audor ita tem Dodorum
exmnfecam, hsrc lententia non eft cenfenda faltem quoad aliquos cafus,
improbabilis . Et certiquamvis Jo :de Logo d* juflj. i .ftfl.y difp. \ 6.«.r o£. non
audeat uoiverfaliter hanc feocentiam approba re, tamen in particu- laribus
quibufdam eventibus, quos Dodores afferunt, (afleramego nm.i j. txtmpla i jju
(j xc. 4.«.} i. nonoullos)non invitus approbat , quia (inquit) fortafse in
particularibus cafibus, Dodores id propter aliquod caput concedere valuerunt,
c&m tamen non viderint caput aliquod generale unde in omnibas cafibus idem
cflcedcre potuerint . Sed redeamus ad exempla commonftrantia nihil debere
obffare ad couftitutionem pradicar probabilitatis . Ixtmpla oumhiL:
*htrutranyp,itiim tsnptu praflid tt*n pojjumm , /i fit utT*<jH 4 fit
frtiaii/jf , »6 Fcemina habens folam probabilitatem mortis fui viri, non va-
let alteri nubere, JoiSanch.^.jJ.v.jo. quiadiim Matrimonium cumhocvirofitin
podeflionc , non eft fua pofleflione fpoliandum , donec certb confiet de viri
interitu . 17 Habens rationes probabiles, medix nodis lignum nondum fo- nuiue,
& probabiles , jam fonuifie , propter diverfitatem Horologio- rum, quamvis
polTir manducare carnes tempore nodisfupervenien- tis ad diem Jovis, contra
diem Veneris : tamen non poteft i dem fa- cere node Sabbati ad veniente
Dominica, ita Sanch.Fan. Trullench. aliique apud Pafq. dt jrjumieDu,i 6 $. quia
tunc poflidet Sabbatum , ia quo carnibus vefei non lieetipqfte tamen etiam
adveniente Domi- nica idem facere docent probabiliter , i idem apud eumdem D*e.
164. quibus adde Meroll. t.\.difp.\.t.\.n. 1 39. ut dicamus Mi &y *.6 fS
Quando tcftamentum eft minus folemne, hoc eft celebratum fine
requifituijure,ciim fit controverfia,uter habeat melius jus in loro
confcientiae, harres ne ab intefiato , an harres inftitutus ia dido
teftimemoaunfa folemni, & pro utroque fit probabilis opinio ; II tamen
alteruter ex his occupaverit bona, & inveniatur in legitima pofieilione,
juvabitur ab illa, meliufque jus habebit in foro confcicn- tiz, quare non poterit
i pofleflione deturbari. Sanch.»>c#«/./.*^.i. ^.14 num. prarlertim6. Pari
modo quando Harres inftitutus in minus folemni tcftimento obtinuit bona, dubita
tque probabiliter de Tefiantis animo, &an fuerit fraus, poteft adhuc bona
Teftatoris retinere/iuia in dubio me- lior eft conditio polTidentis . Ita ex
Burgos de Paz Sane h.itid.n.?. Ad- do, quia nemo, uificertb confiet
,prsrfumenduscft fraadem feciile , vide aliqua huc pertinentia, t.yi.j.v.
Ttflomtntmm . 19 Afferentibus quatuor ;V.G. fide dignis, vel authenticis lcri-
pturis atteftantibus alicui clfedifpenfatum ad confanguineam du- cendam quatuor
fim ilibus negant idus, non poflec illam ducere , quia poflidet impedimentum.
Jo. Sanch. /41. *. 49 - p J 7 * ,. Similequid eveniret ctiiprxfcindendo i poflelfione
impedimen- ti, Ii contra duos afferentes libi fuiflei Papa d.lpenfatumad
conlan- puineam ducendam, deeem aequalis fidei aflererent fuifle,illi enim duo,
licdt abfolute facerent probabihjatem.tamaim hac circuftantia tot contrariorfl
non facerent: liquidi illi 1 dece pro- babilitatem cx duobus tefttbus ortam
prorfiis obfcurant^c deuciut . Contra, in fententia Probabili, qubdadfit
impedimentum diri- mens V G f» fit otobabile.immdeilamfi fit minus probabile,
qudd non alfit, potes c«i trahere , ita Sanch. /.8. damatr difp A at t. quia
fatbeft fequi opinionem, quamvis mioOs probabilem 10 rebus mora- libla ubi
nihil aliud obftet , ut in hoc cafu , ubi nec obftat pofleffio impedimenti, de
hoc enim dubitatur , nec ab aliquo obicuratur alte- »mpn>babil»tas,«tfupponimLis
. zo Obftat item pradicar probabilitati contractus : itaCaramuel /,
j.TlftaUf.mar "■* 514. ficut enim illiciti^C iniqui venderes aurum
probabile pro certd,quia minus valet aurum cert 6 probabiliter tale, quam
aurum, pari mod 6 injuria fieret ementi ite prardium, fi ipfe numeraret tibi
certum pretium , tu veri dares praedium, quod ex probabili folum jure pollet *
te vendi : certd enim precio non fatisfit per probabile jus . Huc reducitur padum
implicite cum aliquo ini- tum, ut moxdicemus de Judice, & Medico, $.4 ».!.
(7 «7* zi Obftat prarterei Votum, Sc Juramentum, ut fi juraveris, vel ▼overis
alteram ex fententiis probabilibus fequi . Idemauc cflet,fi ju- ramento , vel
voto promiferis fequi opinionem proba bi lum, quam fu perior voluerit, juratam
enim , oc promiffam fequi d cbes , non ve- r6 aliam, quamvis alioqui
probabiliffinum . aa Obftat etiam aliquando neceflitas proximi ; at accidit in
opi- nione, qux concedit,pofleconferri Baptifmum in aqua rofaceajTan- ta enim
poteft efle neceflitas proximi , qux occurreret , fi is elfct in finevitr,
& alia aqua non adtflct, ut tu tenereris omittere opinio- nem negantem
(quamvu hzeiine dubio fit roultd probabilior ) tc fub conditione illum cum aqua
rofacea baptizare . ai Obftat denique non rard confeftloSacramenulis,dcbesenim
abfolvere pernitentem juxta ipfius probabilem , nooverb tuam , quamvis probabil
iur£opinioncm,uc mox aliquantb fufius §.f^unui t tm.it. dicam . Stet ergo
aliquid probabileeflc remote, feu fpeculati- vc polle, quod tamen praeite,
&: proxime improbabile obfupenrcs nientem aliaiumcircumftantiamomnindlit,
ut in przccdentibus exemplis ha^enus animadvertimus , fupereft nunc afferre
exempla decadem aequali probabilitate, quando alterutram partem excipe- re
pra&icd pofiumuf , Extmpli t dx AZqusliptxlfttiUtstt tirt s jttt jumndx
ahttwtrtm parum proflui va/tmut . 24 Ex doftrina allata oumtro undrtim» t qu6d
rationes aequaliter circa jus probantes faciant aequalem probabilitatem
refolvitur . at Primd. An unicus tefiis omni exceptione major conft i tuatfe- m
i plena m probationem in criminalibus , unde fine aliis adminiculis poflit Reus
ad torturam aftringi t Secundo. An
in caufa capitali poflit Judex Reum interrogare, il- lum ex
prxceptoobligaodoadrefpondendam veritatem in delitto fem i probato ? Tertib .
An Judex , vel ejus Minifter poflit in carcerem cooiicere delinquentem in
alieno territorio inventum ? Quart6 An pofleflbr bonse fidei teneatur
reftituerc frudhts indu- firiales bona fide confumptos? Quinto- An filii Reorum
Majeftatis divinae, vel humanae geniti ante parentum crimen afficiantur p^nis
in jure flatutis contra Hx- reticorum filios? Sext6 . An filii expofiti reputentur legitimi ?
Septi m6 . An jus patronatus poflit pneferiptioue acquiri? Ooavo . An pater fit
aff ri&us filiam Naturalem dotare r Non6. An pdlis tempore valeat
tcftamentum cum minori Te- ftium numero f , Decimi . An collatio Beneficii
fa&a Infami , vel Irregulari fit ip- fo jore nulla? Undecimi. An Blafphcmo
immunitas Ecclcfi* faveat? Duodecimi. An committenti delicum in Ecclefia faveat
Eccle- fia p ro aliis d el idis extra Ecclefia m patratis? ueeiflsonrtid. An exeunti ab Ecdefizi committendi criniat*
caufa, faveat Ecclefia? Deciraoquarti . An occidenti Clericum faveat Ecciefia ?
Decimoquinti . An delinquenti, quiimanibusfatcllituracripi- tur, & ad
Ecdefiam confugit , faveat Kcclefu ? _ Decimofcxti. An Epifcopus poflit
difpenure in impedimentodi- rimenti, quando illud eft occuhum,& ad Papam
non poteft propter paupertatem, vel aliam caufam recurri , & in feparationc
matrimo- nii magnum fcandalum oriretur. , . Dccimofeptimi . A11 ab aliquo
intanutus, (liqui infamavit vel non vult, vel non poteft rcfarclre damnum
infamanti in ipfa fama ) poflit compenlationem fibi facere negando pecuniam
ipfi infamanti, ? iuam infamatus apud fe habet; quia eft probabile infamiam
compen- ari debere pecunia, quand6 alius modus nonfuppetit? Decimot^avd . An
quando duo femutud aequaliter infamarunt, poflint invicem compenfare, itaut
neuter teneatur reftituere^juam- diti alter refti tuere non vult, quia
probabile eft efle licitam compen- fationem famz unius cum fama alterius; licet
non efle licitam etiam fit probabile. DccimonouA. An iMui ex teftamento minus
folemni legatum de- betur, poflit legatum detinere, vel de manu haricdis t
ollcrc, vel oc- culti fibi compenfare, ciim fit opinio probabilis deteri inforo
con- fciemia* ejufmodi legata ; licit non deberi fit etiam probabile? Rursfls.
An Harres ab intcftato liciti uti poflit fimili occulta com- penfatione contra
eum, qui bona defundi poflidet ex fimili tefta- mento miniis folemni ?
Vigefimi. An is, qui fponfalia contraxit, poflit ea diflolvere,fi caufa
fecundum probabilem opinionem fit fufficiens ad eadem diflolvida? Ec an
fufliciat authnritas viri dodiafterentiscaufameflefufficien- tem ad
dillolvenda/juamvis nunc agatur defpoliada fponfafuo jure- x 6 In his
inquam,&fimilibus,ide6 probabiliter refolvit J«an. San- ch. /.44.« « 42.
quoad fexdccim priores cafus , & de Lugo d 'e jmftj.u d.ii.ftfl.f.n.fy
quoad alios quatuor, pofle quemlibet fequi affirmati- vam, & polle item
negativam, quia adeft probabilis opinio apud Do- dores pro utraque, undd &
prudenter exalterutra cx illis, quilibet operari , ut maluerit, poteft . Dixi
(refolvitjo. Sanch. & de Lugo ) namegovidebin aliquibus ex his exemplis,
obffare pofleflionem, ut in 10. obffare vid etur poflef- fio haeredis, &
poffeflio habentis bona defundi, & io z?. pofle ffio fponfal ium in fponfa,
imro^ dc in primo, & fecundo, aliifque non- nullis pofleflio libertatis .
Fx/m- Caput III. De Conicientia. 15 Exempla de jfcq uali protatih* * te circa
foti nm , quando alterutra farte excipi pote fi prati it ? , »7 Ex dodrina
aflcrente aequales rationes circa fa&utn parere gqualem probabilitatem
proximam, itauc quod maluerimus, excipe* repoflimus , fi nihil obllar ,
rcfolvitur primA, Au qui habet probabi- les rationes fe commififle mortale,
habeat autem xqualcslcnou commiliflc, obligetur illud confiteri ■ Non obluari
docet Suar, de pt&.dift.iS.feffq. n.6. aliiqi apud nuftram methodum
confelfioms /.Z.r.i.§. Secundo. Anqui .cftmcertAfciat fecommififlc mortale,
habet rationes probabiles (e illud confertum cflc, habeat autem item pro-
babiles non fuifle confcHum : An inquam tcncaturillud clavibus fiibiicere? Non
obligari idem docet, aliique iM. Tertid* Si fit probabilis opinio inter
Medicos, An femen corru- ptum fit, negantibus aliis, aliis^que affirmantibus,
An pofiit fumi medicamentum diredld illud expellens? Polle docet Sanchez /.9. de
matr.d.if.nu.Xq.infin. 4 Quarti. Si adfuit quituor tellesfiJe digni afferentes
conjuges ef- feconfanguineos, V.G. in quarto gradu, fine aucemalus non dilfi-
milesquatuor, qui negant, An poli contradam matrimonium pofiit coniux reddere
debitum lcquendo negintes, an pofiit non reddere lequcndo affirmantes? Polle
utrumlibct docet Hartad. dematr.d. io- *"? 7 . Quinti . Quid in eodem cafu
ante contradum Matrimonium, An fcihcet pofiit contrahere ? Polle docet Merolla
r . ». defp. j <•.$. dut.z. coroll.xo.nu.x ^y. SextA. Si probabile tibi fitaliquid vovi fle, vel promififle,
proba- bile item contrarium, An poliis non fervare votum, vel promi flio- nem ?
Polle docet
Thom. Sane h. /. 1 .de matr.eifp.gai l x.fine, fylii.\. i» Deca/.c. ia». $6. fibi contrarius /. 1 fi*
nuitr,difp^x ,i».^ pufle item docet Joan. SanchV'#.4j.*.s. Suar. <6* 1 otol
b.^.c.\.n.f. SeptimA- Si fintquatuor fide digni nflerentes crumenam plenam
argento a me inventam efie Petri, aliis fimihbusquatuor afferenti- bus cflc
Pauli . An cui maluero tradere illam poliim,cum jam neu- ter nunc eam poffideat
? Polle, cui maluero/iocent viri dodi confulti i Joann. Sanch difp.^yn.^ licAt contra
doceat Cafirop. tem.i.tr. 1. p.xo.n.t.(y ^ fine . OdavA .In jejunio naturali
quoad Eucharifliara fufcipiendam, fi habeas rationes probabiles quodfonucrit
media nox, & probabiles quAd nonfonueritpropt r diverfitatem, v.g. duorum
Horologio- rum, de quibus non confiat cflc certA filia, Ac comedas, Ao poliis
die crallinocommunicare ? Pofle docet Thom. S»nch.d>/p 41. dematr.n. 40. Jo
Sanch. ^.54 n.xo.Q.prcpttrea videtur . aS In his, inquam^t limitibus,
refolvitur polle nos compledi par- tem, quam citati Dodorcs tenent, pofle Ac
contrariam, quam tenent alii,quianimiru etiam in aequalibus fadi probationibus
relidet non- nunquam in lingulis partibus fua proxima, pradicaquc probabilitas
. 19 Vidco,nonnulfos contra fentire circa aliquaexcmpla ex his , propterei quod
iis militet melior conditio nollidentis in alterutra ex partibus
:\c%cMcto\\.tom.x.d.x.e.^.eorell.i.fyx. Verum fatis cft nobis probabilem
dodrinam attuliffe; cum nobis non fit ncccfie om- nia fusA profequi . Non tamen
gravari debeo aliqua adhuc fuperadde- re,quae ad majorem praecedentium
declarationem hic folent late k Dodoribus agitari. $. IV. D* proiahhtatr, quam
excipere quidamparticu/ar/r Jtbtant . De Judice . 1 T'\IcoprimAfi fint rationes
aequaliter probabiles circa fidum l^interciviliter litigantes, Judex non potell
fequi quam ma- luerit opinionem, fed tenetur rem, modo moxexplicaudo,dividere,
fic Salas, Villalobos, Coninch. Sanch. aliiq; apud Cafirop. t x.tr.x.d.
x.p.io.«.a-quibusaddcLaym./.t. 16. Ratio cfl, quia juxta nu- per
didahicaliauidobftat,ne probabilem quamlibet opinionem Ju- dex fequatur : ell
autem i ipfum munus Judicis . Prpfi ribit enim lex, immA ratio ipfa didat, ut
ex officio, vel ex padn tacite inito cum Republica , Judices inquirant
diligenter quantum poliunt verita- tem, Ac judicent fecundum al legata, Ac probata,
merita cati far pon- derando : adjudicent ergo rem meliAs probanti,vel fi major
ratio non adfit pro alterutro, dividant utrique. 1 Quid, G res fit individua ?
Aliqua ratione res componatur inter partes, dando uni rem, alteri
aeftimationemfuae partis, Ac ni fic li- tigantes quicleant, cum non fit major
ratio,cur uni res adjudicetur, alteri pretium, forte poterit lis, quoad hoc,
definiri : ita Merolla f.i. d.yconj.^ ».170. $ Ex hac conclufione vides
primA,ct)m privatus pofiit authorita- te propria dare crumenam illam modA didam
Petro»vel Paulo, ut li- buerit,idem aute non pofiit Judex ex officio,qui
tenetur omninA eam dividere.
Vidcfupra^.prscedente^.i^tfrf/eptimofifint.Kzxiocnim cfi, quia Judex debet
fartaceda cuflodire merita cauf{ ex nido inito cum Rcpubllca,cAmprivatus,quiaifimili
pado liber cxiltit, utatur jure fuo,fcquendo opinionem ,quam malit, probabilem
; Ac fic illa circumflantia muneris Judicis facit pro ipfo proxime improbabilem
illam opinionem, quar proximA probabilis ell pro privato . 4 Vides fecundA, cur
aliqui ( Ac quidem meritA) limitant hanc conclufioneitMit Judex in aliquibus
civilibus caulis, puta Dotis,Ma- trimomi,lil)crtatis, pupilli, peregrini,
viduar, locorum pioturn,que funt caulae privilegntae, non pofiit rem dividere ;
fed obligetur ad terendam fententiam pro his privilcguti»;Ratioenmi ell, quia
lex, quam fervare tenentur Judices, decrevit, ut his in pari calu , favere- tur
: id quod, fi ell otium, vide fuifius apud Dodorcs Lege *.fin, defient. £7 re
judicat a t de probat. v.opinio,n. x^. conci, 1 1 4 3. 10. j Dico fecundA, li rationes circa fidum , inter
cofdem civiliter contendentes, probabilius pro uno, probent, qulm pro altero,
tene- tur Judex probabilius probanti rem fuamfcntentiam adjudicare : fic Sanch.
difb .44.*^ §.in fecundo. Ratio ducitur ex eodem princi- pio, quia Judex ex
legibus, Ac pado inito cum bono publico, ferrA lententiam debet pro melius
probante caulain fuam. Excipe, mfi nujorit as probabi litatis fit adeo exigua
ut ( quia modica } pro nihilo reputanda fit, tunc enim recurrendum erit
idprarccdcatcm cou- cluGonem n.i. didam. 6 Major autem probabilitas, omnibus di
ligenter i Judice, Gvc ex parte fadi, five etiam ex parte juris perpenfis ,
prudentis arbitrio ell ponderanda, Ac quidem non raro tanta potell elle major
probabi litas , ut etiam fi alter, cui minor probabilius favet, poflideac ,
debeat per judicem k pofleflionc depelli : id enim Judici ex officio incumbit,
iit didumefi. 7 Dico tcrtiA. Si rationes circa jus probent arqualitcr pro
colli- tigintibus civiliter» nec impe Jiunt rationes circa fidum, ut impe-
dirent, fi de fido alter pollkleac , vel quod dixi ».a- Judex non po- teft , ut
Cgo certum puto , rem, cui maluerit , adjudicare , led modo paulAantA dido
debet rem dividere. Ratioclficaxmhividcturef- le , quia non video, cur hic non
militet eadem ratioduda k Judicis munere modA inculcata Quarfo.Ledor, rem
naviter perpende, nam lummam pravitatem^ie dicam identitatem, invenies Dixi (ut
ego certum pueo; nam propter extrinfeeam bon um Dodurutn autho- ritatem, aflerentium
in hoc calu polle Judicem pro fuo amico, fi ma- luerit, fententiam pronuntiare
r ies id, ut probabilem, fi velis, am- pledi, cum limitationibus didis /».4.
Ixge MerollarnTcm.i.^.}. cap.+.n. 1 8x. Ita Sanch. in der J»i. e 1» y.num 45.
Francilcusdc Lugo p.j.de cur. iuafi.%. num.to.^TctcAiion l. contra Mtr.
Hi.i.contrM. num. i.y. aliique. 8 DaoauartA. MultA magis res k Judicrdividenda,
modo dido, cfi in civilibus, fi (int ruior.es tam arca jus.quimcircafadumpqua-
I i ter probantes. Sic Merolla l.c.n.t 66. Banncs,Sanchez,Layman , aliiq; apud
eundem ; id enim multA fortius probat didum Judicis munus, ita ut aliqui, qui
nobis ad verfantur in praecedente conclu- fione. ultro hanc prarfentem
ampledantur . 9 DicoquincA.Si rationes circa jus probent masisprp uno, quim pro
altero in litigantibus civiliter, non potell Judex nec dividere etiam pro rata
probabilitatis, nec tribuere cui maluerit , fed fene lententiam debet pro
habente majorem probabilitatem in iure:fem- per excipe, nili majorius eflet
exigua : nam tunc juxta regulam com- munem, '61/0 reputandum erit, Ac
judicandum, ac fi ef- 1 'cnc rationes squale* modo jam jam dido. Ita Socus,
Val.Tanner. Suarez,Sanchez,Breflcr.aliique,quoscitat,Acfcquitur Pater Bardi
docen/c.J.+.c.xj.nu.xQ. Ratioautcm noltri didi cfi ipfum munus Judicis toties
repetitum , quod hic , ubi agiturde jure, juxta quod Rei publica vult Judices
dirigi ^pcrinaximA militat . Scio Dodorcs non infima- nota: contrarium
allcrerr, ut Joan. Sanch. Salonius, Sa- las, Texeda .Gafp.Hurtadus, aliiq;
apudBaldi/.r. putant enim in hoc cafu polle Judicem, cui voluerit, rem
adjudirare : quia femper probabiliter, atque adeo prudenter adjudicabit. Sed
profedA non probabiliter proximA, propter noram hic fuperadditam ntionen»
muneris Judicis: volo tamen k probabilitate falcem extrinfeca tan- torum
fententiam Dodofum excludere . Non nemo vid. P.Bardi l.c. a n. 14. admittit
hanc dodrinam in hoc quinto nofiro dido allatam , illamque peracritcr prob e
;fcd deinde h.n.n . non admittit dodrinam k nobis modA m cu irto dido traditam
: VcrAm nec ipletentatdifparitatemafferrc, ncc lolidam afieri polle mihi
videtur . 10 Additum eft autem femper in prardidis ( civiliter ' nam in
criminalibus probabilius puto, Judicem debere fententiam proferre in favorem
Rei juxta rationes probabiles : five hac rationes circa fi- dum fint, fivecirca
jus, ac parvi ficcrc debere rationes probabiles , immA Ac probabiliores
quseefient contra cumdemReum. Sic Me- rolla/.r./4.*i«.i8o. Ratio cft, quia pro
criminalibus fuperadditur illa nova ratio, puta difpofitio legum Kfo.x t .do
rtg.jurii in 6. citmfant partium pura oij r cura i i(eo favendum potitu quim
Alieri. Per quas prg- feribitur, ut quando jura partium non funt clara,
faveatur Reo : ac flantibus rationibus probabilibus pro Reo rationes contra
ipfum omninA clarae non funt , faveaturergo Reo : Reo, inquam, qui pro-
priAficdicitur in criminalibus, nam in civilibus, is, qui urgetur, pro- prie
vocatur conveniens . 1 1 Non nego probabile efie, Judicem non teneri ad fe ita
geren- dum licAtpoflit ; id enim non ignobiles Dodorcs, videlicet Salonius Ac
Sayr.apud Merollam/.c. allerunt, juxta quam opinionem nonnul- la attulimus in
cxcmp\it$.P"“drnre traditis. 1 1 Quandoquidem de Judice fermo cft : Quaero
. ubi funt k Re- publica creati plures Judices pro caufarumdecifioaibus, potrft
nc IicitA i6 licitd unus fc remittere fententi* alterius ? Rctpondco . Abfolutd
non potell, quia idcd Relpublica plurcsexpolcic, ut plurium fuf- fragio, atque
adc6 cum majori cautione res decernantur, atque ad ,<i fe Judices acceptando
officium cum coUegis, fc tacite obligarunt . Lege Vafq.p.*./64.c.i.«.5. i}
Illud licitum puto,poile unum deponere luam opinionem pro- babilem,^ (equi
opinionem alterius,quem dotium, nioribulquein- aegris, & MrUfle fc meliorem
cum fundamento credit ; id enim non Explicationis Decalogi. Lib. I. i X In cal
u autem, quo duo fefe offerant mrd icamenu cum ^quali prorlus probabilitate
prolutura, nec pollet haberi certum , vel magis probabile, concedatur Medico
libera chrdio; quia tunc prudenter lc gcrec,omniq,mcliori modo quo nunc potell,
xgroto famulatur . r 9 Denique quandodl sequale dubium,ncc. vinci potell an
medii cam.ntum proluturum fit, au nociturum ,&al.'ud certum , vel pro-
babile medicamentum non adcll, Valentia i.u/.j.f. iap.i.ver/l No» ivprfit»
concedit adhiberi polle, Caftrop. Le.p.^.n.^. negat nili in ca- dffe remittere
alteri nec relinquere cognitionem caufe/cd ell ipsu fu, quo' uc etiam notat
Siach.Lc.nu.^i.Jlne. vide etiam /9. demote. moveri ad decidendum ex principio
extrinfeco probabili, nempe ea 4 */i. 2 o.«.i 8 .)aliqua tandem fpes luceat
proliciendi. Ratio Caflro- authoritate fui Collegz viri dudi, ac julti. Nc
igitur incidat merro- jem mfrotedeatt didum contra padum initum cum Kepublica,
con- fideret Judex cauiam ;quod ii nihil clarum occurrat contra opinio- nem
alterius Collegf ,t une enim vero potcrit»modo dido* jus lc pro- babili f
ententi? remittere . De Advocato, palai cil,quia tunc Medicus, quantum ell ex
fe.fine necclfitatefe ex- poneret periculo inbimi mortem accelcrand i /juod
nunquafn licet. Ratio Valentiae cll, quia periculum qulmodi dubisr
accelerationis latis fuperqueeompentatur ab illa fpe.licdt dubia fani tatis.
Tunc enim ( addit hic Valentia) habet locum , quod ex Galeno fertur ; tmttfidt
mudaiicr . Utraque lententia ell probabilis, &ex affirmativa fenuitur
debere Medicum adhibere, quia, quandoquidem potell, & debet omni meliori
via decumbenti confulrre. Do Minijlro Sacratreniortim . 14 Is potell fcqui
probabilem opinionem io advocando^tiam pro- babi liore rclida, dummodo de
majore probabilitate contrarii fuum clientem admoneat. SicLc fltMi.e.J 1.^.9. \
iic\.p.i .9.1 9.»" .(> d.6y e.t j. Aror. M M.l.c.ij.f.n/t. Ratio cll,
quia ex una parte Advo- catus prudenter agit fententiam nrobabilcm detendendo, &cx
alia »0 In conficiendis Sacramentis poterit eorum MiniHcr fcqui opi- nulla lex
id prohibet. Neque obltat tacitura padum cum cliente , monem probabilem , etiam
probabiliore rclida, nili tamen obeft ne illum in periculum probabile amittendi
caufamdeiiciat , jam ulus, & coriluetudo Ecclefiae , vel tacitum padum cum
fufccptu- enim huic malo occurrit, dum ci major advrrfarii probabilitas ex- ro
Sacramentum. Iu Valq. 1.1 9. iQ.etet.t.dub.^.cnp.i gy 4 . Balil.de plicatur .
Nec rurfusobllat illud, ladahit f(to ,# pojfejfori eflfatt «- Pone.
L^Jemate.c.xy».^. quibusadde alios apud Mcrollam >om.\.d, dum t Gc iUud modb
diQum , I* p*'i c*f* p r « pojZ'J/<>'t ) non obltat in- yt.\jtoeoU.\.
Explico, qui V.G. conferret Baptifmum per illa verba quam, nam harc live ad
Judicem , fivead privatum, quoad libi rem tth*pti\otn numine Genitori / ,
Geniti , fr procedenti/ ab urrefte: vindicandam diriguntur, non vcr6 ad
Advocatum, qui favere fuo quibus pr<&abile cll confici Sacramentum; vel
qui cumdcm con- dienti omni meliori modo, quo fine calumniis potell , lemper
con- ferret in aqua rol'{cca;Yclconlecnret in pane fido cx frumento lil-
ceflerunt leges ; fi quidem is nulli injuriam facit partem mimis pro- vdtri,
quibus, quia ell probabilis lententia in philqfophia aquam ex babilcra
defendendo ; jam enim denique Judex pro habente melius herbis extradani non
differre ab aqua naturali, & frumentum illud jus fententiam proteret. Nec
denique obllantcxpcnfrcollitigantis non differre i vero tritico, quibus inquam,
eft probabilcconiiciSa- interim faciend^, nam ad id dat Advocato rationabilem
caufannlla c ramentum, nun peccaret ex hoc capite lic conficiendo, quiaqui fua
probabilitas, & fpes illa quamvis modica, quam habet , ut caufa , juxta
probabilem opi monem operantur, peccatum non committunt bene ex utraque parte
coram J udicc difc ulla , prole, ut nonrardac- coram Deo; nec confcqucntcr
injuriam faciunt Sacramento. At didit, fententia proferatur . Dr D oflert. r$
Is,iquo petitur confilium, poteft illud dare juxta probabilem opinionem, etiam
rclida propria, imm6& probabiliore, quia lero- per Confilium dat prudens :
ita Caflrop. T .1 .Te. 1 .d.i p. j. Sayr uicr- que Sanch. Vafq. apud eundem. Nam propter
eandem rationem Sanchez M.\ i* Dttal.t. 9.11.24. meriti concedit interrogantem,
cui grata non eft rcfolutiu unius Doduris > poficquzrcrcalium,quibc-
Dtaniusled umen probabiliter , loquatur . ‘Duas umeo adhibeo limitationes, primi qubdGqun
interroget tuam , dare teneris , non alienam .quamvis probabiliorem . Secundi
communiter qui petit confilium in caUbusad luam coni cicntum focilantibus
femper intendit nofccre , an partem (ibi benigniorem j . 1 if r : . n ....l 4 .
r 1 . r a >* mif.nhisr. ? uia adcll Ecclcfisr gravillimacontuctudo;ut
Baptifmus conferatur ub illa certa forma . In nomine Patri I, fr Fi/ii t fr
Spiritui Sanfli y Oc in aqua naturali : atque Euchariflia in veri ,
indubitatoque tritico coniecrctur, graviter peccaret contra legem, qui fecuv
extra necef- fitatem laceret : peccaret etiam contra julluum ille Baptizans ex
co capite, quia ( live Iit Parochus, qui tenetur cx judicia llipendn da- ti,
live fit ilius> tacite videtur contrahere cum lulcipicntibus, vel cum
Ecclcfia , ut 111 re tam gravi Ulutis lpiriiualis, quandoquidem munus
miniltrandi acccput, omni meliori modo, quo tunc potell , lufcipicnti
famuletur* juxta 1 dida de Medico corporali, qua; hic ap- pUcuda
proportionalitcr funt. Abfolvere autem folim attritum cum attritione
cugnita,idcb ablolutclcmperConfcflariuspfrniteii- tem potell , quia , Ii.
confici Sacramentum paenitentiz, non cft fo- lum probabile, fed poli Concilium
Tndentinum ciHaltcinmurali- ter certum . Ptxpoluusdepan.d.t.nu.^6, ai tonando
autem adclt probabilis opinio dejurifdidlione, ap- probatione, vel limili
dependente ab Ecclefia , potell quifibet ju\ta iert hoc cwfiliumdm <c ctm
prohab.lcm fi»™ opera, i.,„ adm.n.lfra^r Sa.ranrenn, neris ex P fup P
i>ofitionr,t:uod confilium dare fufccpilli : fic Idem " 4- Sic
Lxflius,/.x.c.»9.^8. Suar. ^Jom.tm \p.d i(/ feu 1.6 J ».7. aliique ,
Undc^ndoSosConfcIlirios, qui femper putant fc bene facere obh- Adcll V.G.
probabilis opimo, te, qui es Sacerdos, polle propter ^ndoMKEoltdPMad rcftitutioncni.quia
id lemper cft tutiui, repre- iilfUUid 1« 1*111^*1 I r-1 , i. /i*., — fi id,
quod ell tutius ; ii cognofccrevoluiflcnt, tuum larvatis, vel pofleailutcrc
matrimonio, &c. potes abfolvere , & confihum non expwadent,
fedexfercfluuiircnt. Vcrdmtu, dum alhilcre Ime nccefliutc admonendi proximum de
op. mone contra- faces altcri^tuo h^iiccllenli iniquus cs. qui non vult.occ
tcnclur rc- i™n7uoaoSle publici, fiveprisatd docctjieccat nsor- «sliter, fi
filiam in rcsravidoitnnam pificnun uimoralibos do- coat.quia fic graviter
Auditores decipit, viamque pandit erroribus, atque peccatinlic Cafir.M.rr.i V
a^.J."«D«erc tamen portfi pro- babiles opiniones, etiam praetermiffis
probabujonbus,mod6 non pro- videat aliquod fcandalum exoriturum , quia fic jam
lc prudentcr gc- iit,fi quidem probabilem beni gerendi viam Auditoribus oileiwit.
De Medico. 17 A Medico in medendo femper excipienda probabilior efl opi- * .. i\
. Alt- ./i imidit. aniin !\]nrli Ite i in Sacramentum exeo, quia quoties cll
probabilis opinio de fimilibus dependentibus ab Eccldix putellate, ipfa cx
confenfu tacito, & de przlcnti ratihabitione l upplct , Ceu confert
jurildiflioncm cer- tam , ut fuse apud Doftores Lcil. Suar. Lc. Tnom. Hl.yde
matum d.il.n.6y(j inDeea/.c.y.n.lJ. Bifil.dc PoilC. M.%. de matr.c.tp «.g. 2i
Denique ConfelTarius dum agitur dc peccato peenitentis po- tell fcqui opinimicm
probabilem, negleda etiam probabiliore, uc item puiell* lmmd iuterduro, ficuti
docuimus , »» aierMo nefit a con. feJJM.yc.X . 1 .debet iecundum opinionem
probabilem pernitentis fe gerere. Ratio cll toticsdida, quia fic coram Deo
prudenter agi- tur • Nec intervenit damnum ullum peenitentis , fi quidem cert illi-
«in/itaVil 12 d\ 9 10.6.2. veefuAltro rr.cdc y apud Sanch. Lb.\.in mumcll,
nullum peccatum committi ab eo, qui fecundum opinio- Deccap Nec fine peccato
contra jullitiamigroto proba- nem prad.ee probabilem operatur, unde
lufficientcr ad fufcipico- bile medicamentum applicabit , omiflb ccrt6 , vel
probabiliore . Sic
— m "' ,r “ « r “ *- BrefTcrus lik.\.deconfc.cap «nvm.iz;. Ratioell,
quiaid requirit lex,fcu padum tacitum cum zgrotoinuum Medicus enim, &
cegrotus taciti conveniunt, ut quandoquidem agitur dclalute,eam- que Medicus
fufeipit quamvis fine pretiocuniervandam, omni me- liori modo medicamenta
porrigat . Nam propterea non ell Medico concedendum, ut experientiam faciat de
fuis medicamentis, etum ndcfpcnti! ; fic Ar.or , Corduba , Villjlobos, ilnquc
cum Crdrop. damabfoluiioncmerit is difpofitus, fi opinionem fuam,qux proba-
bilis fit, velit excipere, & non aliam . 23 lime quando cll probabile,
peccatum aliauod non eflerefer- vatum, I icet fit probabiK’, & multb magis
fi fit fotum dubium,refcfr- vatum efle, potent Confellar ius ordinarius licite
, Sc .validd ab illo abfolvere, quia ex probabili opinione operabitur, quae ex
communi jam Dodorum fententia dat jurifdidioncm . SicMerollaT.i ,d.\. e. yd
coroll.ll.fl.no. 24 lmmd puto obligari Confeflarium in hoccafn ad abfolvendum
i/p tum quia non licdt morte proximi , quam certd accts M ImmA puto obligari
Confeflarium m hoccafu ad abfolvendum lerari farpi continget cum ejufmodi
experimentis ,fciCTtiam com- fi qu^em non ablolvcre. cffiet condemnare, ita
oan. t aramuel , S re ; Vum qu.anonobfcrvareturdidumpadumpadumdc me- TM. tner
nam.n^ . Adde^hantatemvelle.utfi potes fine parare : tum quia n. d endo omni
meliori modo tuo incommodo ( ut ccrtd hic potes ; non dimittas inabfolutum
pocni- ‘«7 Caput III. De
Confcientia potnitenten gn*!ter ex mortali peccato laborantem Non obligari
tamen, quando aflio Ce tenet ex pane Miniftri ; puta Coofellarn, no- tat dc
Lu_to/,l ego dixi i .***,. 4. in AAtit. * iterftm dicam cum Joanne Sanchez ,
quando agam de Poenitentu/. 5 *fj.$.*.* JM l(fgt qua ad d/himgtrtndum . »9 Rex,
feu Refpublica ad gerendum bellum vel habet probabi- litatem fundatam
iniure,velinfado. In jure eft quando adeft opimo Dudorum, Regnum in aliquo
certocalu poiieab aliis occupari. Fac* v.g. Regem ahcujus Regni efle fpurium,
cendU adeflet opinr" Ctllati* btntficii in mnf* Ttftrvai* . 37
Beneficiarius in ultima node meafis Papae refenrati moritur» poli quam unum cx
Horologiis lignum medi* nodis dedit. Sed aliud ex uldem mediam eandem nudem per
fuum pullum lignavitante mortem Beneficiarii: Qusrruur,an polfit providere de
hoc Benebcio Epilcopus,qui vult fc con formare cum fcc undo Horologioatqudco
judicare Beneficium vacafle in luomenfe . An potius Ponutcx luna- mus, qui
conformare fe vult cum Primo? . 38 Dico pofle quem libet providere:* ille
prxvalebit, qui prm* 1. r .w conferet . Ratioeft eruenda cx didis,quia ctim
Horologium quodlj- ioDo- bet non aperti folfum, faciat opinionem probabilem,
probabile ent tpelli , jus pro utroque, ideft,£pifcopo,* Pontifice. Praevalebit
autem qui quando d uo , pluttftefcripturis , vel tcflibus contendunt ptobarc .
, i^Slitattortaex jnre «eolibet RegemUdj» §««<1 pnortcmpore- S. m fit
dubiaptom i»faito$. 7. • bellum gerere contra alium polie . Sic
SancnV.44.41v.57. Ratio eft, • /X. J.A nrilhdhl rm . V idc etiam ibidem
yi.Btntfittum. .- xn Dices Provifusab ordinario, ut excludat provilum a
Pontifi- ce, debet evid enter probare i uam intentionem ,* qudd Beneficium ‘lationis :Rdp. id folum verum efle, quando
P-paprlds quia, utW toties didum ,poteft qui sl equi opinionem probabilem ,
omifla probabiliore. Quid fi alter poffideat, ut eft incalu propofito*.
pr*ttdnt,>Rcfy.\.unc cx mea fententia non pofle , 24.dixi,*mox*/V repetam,
pofiefiionem fovere paftidcntieftlex canonica ab omnibus obfervanda. A n tunc
recurri valeat ad Judices, moi tangam*.}}. *i Dixi(ex mea fententia) nara ex
bonorum authorum opinione polfe video^ui^sibil obftante prxdida unius Regis
pofleflione , pu- tant in dido cafu abalio Rege bello impeti Regem poflidentem
poi- fe. Lege iteroCaft."- i.dfp.x.p.j.n.xo.)o^nch.d^.n.^. }» Quid, fi fit
opinio pradicd probabilis fundata probabiliter in jure , qufiddidus Rex poflit
regnum ab alio poflefliim occupare ? Refp- tuuc fand, etiam in mea fententia,
pofle , nec mirum, quia jam fupponiseam opinionem eftepradice probabilem. At
ego adverto , hanc nunquam fore opinionem pradicA probabilem ex principiis
intrinfecis(nameftoexauihoritateextnnleca*.}i.didaJpoileRe« - m* , • A r „•
gnum ab alio Rege poflefliim oaupari , fiejufmodi Rcxcum proba- l
item,e(feimpohtum,ufl e :po«!umneego bil itate juris fit in ejus controverfa
pofleflione, quia nemo , ut toties dor regius vKtigaliumj exigereejulmodi vecni
cantavimus, per hominem privatum ( qualis profedAeft Rex, vel Refpublica
quxeumque refpedu alterius , qui fit fuxabfolutx po- tcftatis ) nemo, inquam ,
fpoliari poteft a fua pofleflione , niG certo xnoralitcr conflet, poflid entem
inique poflidere . 33 In probabilitate ex probationibus fodi negant
abfolutApleri- que polle tunc Regem bellum gerere , fcd debere recurri ad
Judices fit liber* collationis: tempore providit,* quandoaguurde Beneficio, de
quo dubitatur an fit refervatum;non autero,quando agitur de fpiratione mentis,*
res cll probabilis pro Eoifcopo : nam tunc , quia certum eft Epileo» pum pofle
in fuis menlibus providere,* duratio relervatioms non eft evidenter certa :
immAeft probabile, talem durationem non ad- die, pr* valebit pofleflio juris
Epilcoralis ; Quare potius debebit ad- verforius evidenter probarc(fccus ni hi
l faciet) contra pofleluooem , quam fupponirous habere provifura ab Epifcopo *
Y. An Uttat medi unam, modi ait mm, probabilem fintimuun ia eodem materia /equi
} 1 TJ Robabi le eft v g.hoc vedi ga 1 in ju A£ efle impofitum: probabile i -m. : :..nI. MA ii. am r,«* mo hodie, quia
fum exa- liu),fequddooptnioo6 alforemem
illudjufldetle impofitum, atq^dei licere mihi fine inju- ftitia illud exigere,*
cras immA etiam hodie, quia fum mercator ,»1- lud occulti defraudare ,
fe<juendo opinionem aflerentem illud i ju- ftitia deficere^ Abflrahimusab
eo, qudd exador acceptando officium, promifit taciti fequi opinionem
prdjabilera faventem Regi, ^ixtn dida$.).^ *.ao. a Probabi le rurfus eft abi at
k>nero fo mp pecunia compenfa ri ,pro- babilc non«4f|ipenfari:poHum ne ego
hodie infimatus velle ab info-* mantecoropettlationem in pecunia,* cras,imrod
hodie ego ipfcaliia infamans nolle famam proximi H me ablatam compcnUrc
pecunia? 3 Probabile item Reo licere *quivocare in judicio caufofemi- plcna,
probabile non licere: poftiim ne ego hodie Reus *qui vocare,: cras verd c
reatus judex cogere Reum,ut non arqui vocet?H*c^Jc in* numerabilia cjufdem
generis hic in controverfum vocantur . ' 4 Pater Francifcus Bardi in
utraq^Theologia vir noftrpSocieuris eruditiftimus,cuiusforoiliariuteroab hinc
annis triginta , * am- plius, cum in Collegio Romano curfui Theologico
operamnavarc- mus,contraxi^Sc deinceps fimilium ilud iorum communicatione, fo-
j V enim quidquid fit de authoribus,venio ad qupftionl.Afleropof- fc licite
fieri ejufmodi variatioof, prout libet, tum in cafibus relatis
jnodolatdtradatoiCaftr./.r.* 5. Sed fic eft diftinguenduro.Poteft primo
Rcgnumple quo difeepu- tur ,cflein poileflione unius ex Regibus,* tunc ob
probabilitatem ortum ex fodi probatione non poteft contra ipfum intentari
bellum ab alio Rege etiam probabi liores habente rationes fodi: Jo:Sanch.<?.
A4 * s6.Jo:de
Lu^o t.i «^98. quia obftai lex cano- nica pluries repeota^ui omnes Fideles
fublunt, quamque nos/»»^ §. X.n. 14 attulimus,* inclinavimus. Certi in hoc cafu
pofle flioms, quando probatio fodi ex probabilio- ribus rationibus uni fovet
Regi,* in cafu, quem *.}0.huc reroifimus, non eft improbabile pofle recurri ad
Judicesco modo , quo laudatus Caftr.^.pn»fequttur: illum, fi placet, adi j non
enim nobis eft otium munium 14*1,1*. wi hu-k» '»»»»••»' «u. M-i»i*numt4i nwi;,
iw ca , qu* rarb contingunt, un 1 verla pcrcu rre re .
vimusutrique,*auximus.Pater, inquam ^ix&\d confntmiaJ,fp A _ 34 Poteft
fecundb didum Regnum vacare, hoc eft in nullius Re- 1. 1 4. de hac opinione lati dii putat ; * pro negativa
fententia afferc gis efle pofleflione . * tunc etiam nullus ex Regibus poccri t
in ejuf Cardinalem de Lugo ,Pafquaitsum , * Franciieum de Lu^o . modi probabili
fodi probatione bellum gcrerc,u t Regnum occupet: ita
Vafq.&Tanner.quoslequitur citatus Mernll.t.t^.jy.^.^.}.». *04-Ratio eft,
quia obftat jus Regni vacantis: dum enim non eft cer- tum jus pro aliquo ex
Regibus, ipfum Regibus liberum manet, fic Sala sb*jr.t.d.unf*a. 1 j n.i xK^pud
Caftr^.*. i o.prevalet enim Re- gni liberus,fi non conftat de fervi tu te .
Quare tunc Regnum, vel fe gubernet, vel fe alterutri ex Regibus gubernandi!
fponie eradat, vel certi recurratur ad Judicesco modo/juo idem Caftrop ibid£
affert. 1 y PoftremA fi certus fit Rex Regnum ab alio Rege pofldlum ef-
feluam^llum admoneat, ut Regnum confignet Domino : fi renuat , bellum
«ererecontra ipfum poterit : ita Vafq Mol.Salas apudCaftr. c.mv.l j.Quamvisenim
Rex, qui occupat Regnum , non cognofcat ver i tat em .adhuc i njunam materiali
ter focit^uam propulfore licet illisui de fua certus eft . Dt Mi iit Ha j . 36
Milites denique, live fubditi.Gve non fubditi alicujus Regis, 4 .Quid talpa ***
, aj.y. 1 . live adu ferviapt , five ad bellum mercede conducantur, dum iliis
non conftat de juft i tia belli , poflunt liciti militare . Iu Valen.Vafq.
Sanch- aliique apud Caftrunox ci candum. Ratio eft/juia cuilibet licitum eft
alterum juvare in re,qu* przfu- mitur bona, Bona autem pr7(umitur;dnnec non
conftat efle malam. Id certi iu fo habet in bello fufeeptoi Pr incipe
Chriftiano,in fufee- ptoenimab infideli difficilius juftitia pr*fumenda eft .
Suar. Vafq. contra ThSanc/6.»* Dvr.r.j.»i.i.quos fequiturciutus Caftrop.M .
tt.i ,difp,\ f n.i.t & j. tum in Gmilihus^nodd unam, vel alteram iimiutioni
prp. oculis habeas,quam mox iubdam.lu Jo:dc Lugo d* Euei.d.i s frtl.%. aliique.
Ratio efficax hujus aflertionis eliquia in noftra libertate eft i equi
qiumcunqjopinione pradiceprobabilidiquidemeSfeauendo femper prudenter humano
roore,ut fupra fppi didu eft, operabimur. 6 Atex hac fententia fequuntur
lequentia incommoda . PrimA/i hodie fic jejunii dics^ras veri fit dies
Dominica,* audi- ta hora medi? nodis comedat quis carnes, utpoti m tempore
perti- nente ad diem DominicG fcqucntem^x vi probabiliucis,quatn focic
prardidum horolo«ium:ccrfo peccatum non committet,quiafoqui- tur opinionem
probabilem, quam focic quodlibct horologium quo- ties non clard conftat efle
folsQ.Hic idem audiat poftquadrjn* aliud ftmile horologium dans fignuin cjufdem
medix nodis, poifet fe huic conformare lequendo opinionem probabilem, auam
foclt hoc fecun- dum horologium^ic dicere comellionemprxciidam pertinuiflead
diem prpcedcntem.feq. pro die Dominico efle prorfus rejunium,ac proindepolle
recipere Sacram Euchariftiam lta Jo:de Lugo lj.n.46.
7Secund6jfiquis^uditoprimohorologiodantefignummedi?no- dis^a erum facit.
(Suppono hunc gaudere privilegio celebrandi fta- tim i media node) * illo
abfoluto audiat aliud horologium fignans eandem nodem mediam , poflet
prxtendcre juxta hoc horologium non celcbrafle hoc die,fed prxccdente, atque
aded iterilm celebra- re. Ita Jo:dc Lugo l.t. «.48. 8 TeritAjInquadragefima
poflet quis audito primo horologio poft mediam nodem prandere, pro die
lequenti,fequens opinioni! illam, quod anticipatio comcftionis non fit peccatC
mortale, fic idem Md. Poftea ver6 audito fecundo horologio , jx>ftct fo huic
confor- B meta Tnmb. T. I. di DtC.Prat. j 8 Explicationis Decalogi Lib. I. tnem
reddere, & ex tunc computare dictn fequeniem jejuni i»ut pof- 1 8 His pofitis/acilis^xpedita/c
brevis fit prima Regula . Num- fet denuo pleod comedere , praetextu quod in hoc
dic computato quam nos polle opinionem probabilem femcl eledam relinquere,
& juxta fecundum hoc horologium nihil comederit . aliam, quaravi»
probabiiiorempn eadem occatione aroplc&i, quando 9 Quart6 Sacerdos , qui
nondum recitavit Vcfperas hodiernas , probabiliusi nobis immedute A proximi
dependet. Ratio regulae oravi den* parum abcllc, ut detur lignum medi* nodis ab
hoc horo- eft^quia lic in eadem occafionc pollemus dare, & tollere
probabilium logio>potdt fe conformare alteri horologio, * quo praevidet
tardius tem,quud etiet fimul aedificare, fle dcftrucrc, quo nihil abfurdius.
efledandum ejulmodi figoumA fic recitationem uotilper differre: Hinc id cafikus
Vc&i^aliSyFamp.flc equi vocationis in Judicio po- At deinde dato figno
mediz nodis* primo, pollet libi pcrfuadcrefe ficis», ut fle }.licebit(niG
obftet fecunda rcgula^u; tamen in hiitri- efle liberum * recitatione, quia
juxta hoc primum horologium, quod bus eo modtsquo aliati lunt, non obftat, ut
iterum mox » zi . dicam ) nunc vult fcqui, jam dies praecolens praeteriit, cui
onus V cfperarum licebit inquam in eadem occafionc ,flc materia variare
opinionem , erat additum. Idem itim» quia probabilitas in his materiis non
dependet immediate* noflra Io Quintb ; debet quis hodie dare ex juftilia
nummumaureum volunute,fcd * natura VcdigalisJFamz, Judicii .Contri.m eventi-
alicui, quod fit onus dtci , itaut, fi intra diem non lolvac, non debeat bus
variorum horologiorum politis **»9.ufque ad 14. fle io illa voti duplQ
folverefequentidie.Hoc pofiio : imminentefomtu roedif no- commutatione polita
».r j.quia probabilitas immediate * nollra de- dis exigit creditor aureum,
abnuere debitor poflct.quia vellet expe- dionc dependet, nequaquam licebit .
dare aliud fecundum horologium tardius fooaturum^t pofle* dato 19 Secunda
Rcgula.Quandoprobabi litas* nobis immediati non fonitu* primo horologio
ccleriore,poflet debitor diceredequor hoc pendet, in eo tantummodo cafu nequit
variari in eadem occafione S rimum horologium , atque aded contendo
tranfadumcficprzce- lententia, quo propter aliquam circumffantiain apparet
ratio, quz entem diem , & lic meaureum nummum non debere. »/.».49. reddat
bic,« nunc alterutram pradiciimprobabilem^lusenimca- 1 1 Sextd , cx coti tradu
cum Petro debes auferre equum tuum 2b fibus poterit :id ut facilius intclligas,
memi mile cx fupradidis $• ? ipfointra huncannum : fedex aliocontradu
fiabfluleristranlado 1 a. debes aliquid eflefpeculativ^probabilerquod in
particulari hic, anno, debes illi dare centum aureos. Hocpofito ; ultima
dieanni fle nunc, feupradice propter aliquam fupervenientera rationem eft poli
mediam nodem juxta primum horologium aufers equum * Pe- improbabile .
Probabileclt v.g.valide conferri Baptifmum per illam ipfointra huncannum :
fedex aliocontradu fi abftuleris cranfado 1 a. debes aliquid efle
fpeculativeprobabile:quod in particulari hic, anno , debes illi dare centucu
aureos. Hoc pofito ; ultima dieanni fle nunc,feu pradicc propter aliquam fupervenientera
rationem eft poli mediam nodem juxta primum horologium aufers equum * Pe-
improbabile . Probabileclt v.g.valide conferri Baptifmum per illam tro , debes
ergo ceotum, quandoquidem abftstifti equum incepto jam fecundo anno Sonat
deinde lecundum horologium aliquanto 9*1 proximi propter illam rationero,ne cum
certum poliis Sacra- efto, non potuerim ex vi prioris contradus , poenam tamen
folvendi morum redadis, exemplo b^c fecunda Regula probabitur fimul, fle centum
non incurri ,nam poena folum adeft in fecundo contradu . fiet mani‘dta .
Probabile eft votum v.g. mei jejunii polle authoritate UoB^Af}. propria in opus
aequale * me commutari , probabile item non pofle : u Sept im6,5i aui*
fubjaceat voto hodie jejunandi, ampledi pof- atq,h*c ex n*tura,flc
circumffantiis voti,n6 verd ex nollra libertae, fet opinionem probabilem , ause
affirmat licere votum propria au- »0 Dico, in hoc cafu, pofito qudd elegerim
fcqui opinionem affir- iet opinionem probabilem , ouaealhrrmi licere votum
propria au- »0 Dicrs in hoc calu, pouto qubdeiescrimiequi opinionem anu-
thoritate commutare in arquale: commutet ergofibi didum jejooid mantem, polle
jejunium * me commutari,ampiifts non licere mihi in in certam eleemoly nam, fle
fic impuni frangat jejunium; Poflet de- eadem occafionc fequi negativam,
quzallerit non po(Tc,q«m nunc inde ampledens opinionem probabilem affirmantem
non licere vo- adeft clara circumdantia, quar reddit hic , fle nunc
improbabiltm tum propria authoritate commutare in opus arquale, polletinquam
hanc negativam : circumdantia autem dtoblisatio certa, quana ego non elargiri
eleemofynam :flc quia jejunium jam invenitur fradum habeo fervandi vd ipfum
vocum,vcl id, in auoi lt^itimefitcommu- ir«*parabiliter,liber etiam eflet *
jejunio : ex Bardi tatum . qu* obligatio eluderetur , 0 fieri illa variatio
opinionumin ij Odav6. Sit jejunandum in vigilia cujufdamSandt, fitautem eadem
occafinne poflet . Pari modo fi ego centum tibi certo debeo , probabile
hodieclle vigiliam, fit item probabileeile cras, poflet quis non poflum per
mutationem opinionum quantumcunque alias pro- dicere :
hodienolo.iejunabocras^uanaoell probabile ede onus ieju- habilium, ea tibi
desecare, quia haec particularis circumdantia certi iuodi,& cx hac
probabilitate Iicerre ei hodie comedere. Crasdein- debiti id omnino modo dido
prohibet . dicere: hodie nolo, jejunabo cras/juanaoeit probabile ei le onus
leju- lundi.flt cx hac probabiLitate Iicerre ei hodte comedere. Crasdein- de
poflet dicere, Hodie nolo jejunare, quia eft probabile heri fuifle je-
j«nandiouus,qu»re pollet hodie pleni comedere, fle fic vigili* jeju- nium
effugere. ExdeLugo/v.w.jO. 14 N006 Sacerdos,mcridic jam immmentejdic
icfto»dicauS«quor fentent i am docentem poffe celebrari facrura paul 6 poft
meridiem k Sc fic * Sactotantifper fine peccato fuperledeac ; Poflet mox, poft
habilium, ea tibi deseca rc,qui a h*c pariicuuris circumuanxu wm debiti id
omnino moao dido prohibet . ,. ai Ex bis
habes, quia prima regula officii lex prunis incommodis relatis i *.6.<3c
fecunda officit odavo,dcnono»J t & 14.2 liatis, ided negamus in omnibus his
novem , Sc fimili bus ca libus excipi fine pec» cato pofle in eadem occafionc
mutationem opinionum: At veroqutt io cafibus relatis». i.a.^y t-ui
ibivefcruntur^tque inumilibus^ieu- traex ht» reculis obftac,uico tuucpCtiam in
eadem occafione,mate- riaquc licitam efle ejulmodi muuMaea concedimus • reeflefervandum
in foro con(cienti*,tum quoad hprediut m, « im -nt|S fc habet quo ad omnes fui
partes, per modum unius, locooonrifc & ei hjrredjtlti C0 „ 0CI1 lepa.
Velerjo quens 0 pm.u U cm^eot«nill^«elUineMuK j u , u |b t um externam tenuatur
catumTeftarnemum, vel fii te.n fuut operofum valdd fjt , v el medtoertter do«o
te acceptatum, quod(ut probavimus)quoad o tari * te debet, legatariis clle
danda dilponit . ita ut operoium valde ut , veimcuiuwi umvcrlalis fui partes
accepuri * te debet, lesaeariis cfle danda dilponit . fcere in particularibus
eventibui , quindo nam nnllttt u^verlim "'rhomam Sancha.r../; , X 1 4... u
,0c docere. dodrina,quandoMmluniwt*o.expcmn^r i|o • » & i immmnfit/tm*,
tijfmmeittt n*np*ttft rtfmrtt Unditmitm , afpi ranti bus,poflimus, duarum
RcguUrum lucc facilem terere, at ^ ^ % ^ HM4 eptnttf » , tdminvuUm ^^7
^xn^i^olo^nioner^u.m^am pra^jce^ptrj^bderndfroiu- E- IC ^^r^ C |,:^te r ° oi6d
V d G. hoc vedicaHit probabihter Lr Ifm f»i» utifnml ^ lurn, vcip.™-- 1 t;-v -
. denendet * nollra voluntate, » Scio inquam h*c, & in caeceris quidem non
^ difentUa,fed oon approba hoc poOremum : V.l^. dr.2 VGUMwmporis inter pulfum
prim, , & fecundi horologii /».«♦, me eo.rn .d non approbare pofle &c.t
' flu^ pertineat «1 ^££ 2 %$^
horolonorum ^probabilium tamen, poflum non recipere ,flt poflum tolil )quim,
inguamdi attuliflet,ad*C«ifewa lc g“ j[“* SS temTur pro die .UeruV», ut mih,
Irbuerit . Dico, H ? rediib,nteft.to,&cull, ? ,turexrpf.doanM&och ra
.namfleo r^medratd, & proairmf)rum Ii ego c, hoc territorio V.G.ubi adeft
rpfo utermllo teft.memo tenetur implereomnU ^t. ,3.10 modo
Oblieatiojeiunandi.mctranrfcram in locum , ubi ejufmodi obliga, potent ca
negare IcgatarruAdareHnedi. fane fihoc poflet , cora tio non adeft , unde me
probabiliter liberem 1 jejunio , i mr quidem vincemur uoo tenen calcgau implere
. dependet translatio, fcd non pronraai me habetur probabilitas, ha- betur enim
luee immediati 1 loco «empto , ad quenr me liberi contuli . -..dt De Conscientia.
De Conferentia dubia, 1 TJ Ecole quaedifla funt §.t. ut quid fit confcientia
dubia, XV. nofeasj»efcilicctea,qu$ hic dicuntur, cum confcientia pro- NMii>
qusc haflenus explicata eft,con fundantur . Ptecet ne eperant ex confcnntim
dubia f 2 Peccare fecundum qualitatem peccati,de quo dubitat , fi poffic de rei
veritate doceri, &nao curet, certum ell apud omnes: ita Vaf-
quez,Thornas^anchez^liiqueapud IorSachV.^i.v.x.quuqui dubi- tat, an boc in his
circumftantiisjit peccatum, nccne,& operatur, du- bium non deponendoyvidetur
parum curare, an id, quod agit nccca- tumfit, necne, ergoelegit eam asionem
indiferiminatim livebo- naro>five malam, ergo, quantum dlcx fe jam inferam
malitia . % Dixi:inbiscircumftaotiis)utnotarem,nihil tibi nocere dubiC aliquod
fpeculati vm feu in genere; G non adiit hic, & nunc pradict, & proximi
ad adlionem.Sic ViCqpx.di^.66.e.i .uu.x. Thoro. Sanch. lx.de matr.difl.^ 1 . nx
,m. f in DecaU.X .C.XO.*.7-Io. StCOch.d.difp^X . Potes V.G.dubitare,An laborare
die fefto fit liciturcwuque hoc du- bium efl ingenerc,fpecalativum : at non
dubitabis, fed refli exifti- mabis, hodie tibi propter paupertatem licere
lafxsrem: quod efl ju- dicium pra£icum,oer quod redi deponitur dubium illud in
genere, quod alibi fatis explicatum efl. Ut deponas ejufmodi dubium in genere,
debere tibi aliquod afful- gerd per quod tibi liceat illud deponere, ut in cafu
dido efl pauper- tas, iccustemer 6 depouere$,fupramliroilididuineft$.*. * «9-
Sed quid faciet, qui diligentiam apponere non valet ad deponen- dum dubium, vel
ea pofita,nihiI invenit, quo dubium avertae ? Rcfp. tunc illud, quod efl
tutius,eritd>gcndum,pro hoc enim cafu maxi- me efl illa regula i* dubus
tutior pmn tfl t Irgtu do, C. illud Deminui , dt Clerico txeom. Iu Aror, p t .
/. a. c. 1 6. 4 Sed quid, fi quod tutius efl, difeernere nequeas, & ex alia
parte urgeat opus faciendum;Dubius V.G-an 10 hoc die felliuo , propter
paupertatem, labor a re tibi fit cooceflum, nec habes,qui tc dc veri- tate
doceat^um tu interim fame torqueris : fi militer fi inflent duo x>r$cepta,V
G. audiendi Miflam,& allidendi gravi ter atirounuxiu- bites autem quodnam
fit urgentius pracceptum^arealquc magiflro, quis docere te poflic^uid tibi
faciendum . Refp-Facias^uod tibi magis expedicns,in Domino, e* e. duo mala,
Jtf.i ./.Nirea i »#/^*/ar«OT,attcntisoronibus,videtur,quod fi ad- huc anceps
fueris,fac illud quod tibi placuerit;cumenim non fit ma- ;or ratio de uno,qulm
de altero,quodcumque e legeris, ratum coram Deo erit. Quid, u adhuc per
ignorantiam putes, quod libet.quod clt- g*s,efle peccatum ?Refpondeo; Nullum
tunc commicti peccatum, A\t\f*pr.§.x.m. f.iy 8. Eandem Caflrop./. 1 Jt. 1 1 .
mn.-j. citans Thom. Sanch. Harc in univerfum : ceterum ex mox dicendis multa
habebis,per que, quod magis io flatilibus eligere tibi liceat, expoditd cognofces
. Explicat* illa In dubiis melior efl conditio poflideotis. In matfia Jufliti*
, y Communis dodrinarefolvit dubitantem, Ut rutu res fit fu» an aliena, fi tada
morali diligemia/iubium evincere nequeat, rem flare Pto poflidente bona
fide.illamque alienare pofle,coafumcre;&c. jux- ta regulam ab omnibus
receptam: I* Ambiit metior efl eondtno pojfidtn- tii.Vidc Io.Sanch./y?.» $.». 1 a_aliofque citatos
paflim apud Dian^.4. ttr. j.p.j*. Ratio prfcipiu fit, quia polii dens habet
duos titulos, unum dubium^umdemque valde exilem, idefllufpiciooem an rei
proprie- tas ad le pertineat, & in boc convenit cum alio non pollidcnte: ut
fupponimusalterum verum, & Une controverfia , ideft certitudi- nem, quia
poflidet , quo titulo jam alter caret , ergo ipfepolfidens femper prxvalebit .
Vide^uae in hanc rem dicenda funt infra $.6. V. f(efliturio y St V. Furtum, Sc
V. Damnum . 6 Si forte rem A te ficpofldlam alicui vendas, Primo monerede dubio
ementem debes ; Italo: Sanch. ib.Caflrop.r.i. d.\,p.\. num. it. licet enim
vendas rem tuam fecundum prarfentem juftitum , fubeft tamen periculum, ne certo
compar eme Domino, redemptor amittat . Sccundd debes vendere minoris , quia
vendis rem onera- tam timore, ne appareat Dominus, eamque ubi vindicet . Si
tamen luoralitcr escer tus,Domi num non compari turum , ab utroque one- re
liberaberis , quiaea certitudine morali pofiia, nihil damni cedit ementi. 7
Qu6d in dubio fit melior conditio poflidentis, verum efl etiam fi magis
propendeas ad putandum, fcu ut red£ aliqui loquuntur ) ad fufpicandum rem ad
alium non poflidentem pertinere» modh harc propenfio ( quia fcilicet fit ex
levi ratione) fiflat juxta limites dubii . Ita Vafquez, Salas, Th. Sanch. cum
Caflrop. cos citante 1 1 »m. d.^.p.i. num.i 1 . Ratio efl, quia certa pofTcflio
pr*pondcrat rationi cuique, quae fit intra terminos d ubii . Qudd fi ratio
cranfeatad probabile : non poflidenti danda res eft,i Judice, non autem
authoriute propria poteft illius poflidentem fpo- liaxe, quia ad diftum fpolium
i privato intentandum contra poflidd- Tamb.T.I. Dt Vec. Prae, tem, requiritur certitudo moralis, ut ex
di&is de opinione proba- bili conflat . 8 Illa tamen equi vocatio efl hic
fugienda, fi enim v.g. certus fis te debere centum Paulo, duoitas autem. An
illa ei Lui veris; quamvis tu difla centum poffideas : non propterci eximeris
ab iis fol vendis ; Ita Suarex,uterqucSanchaliique yud Ratio efl, quia nunc
contra tuam pofleflionem pecuniae praevalet pofieflio Adlionis debiti , quam
Paulus habet contra te: certum enim efl, quod debeas , dubium quod folveris ;
ergo debitum , feu allio de- biti contra te praevalet . 9 Id quod in materia
juflitiae veru efl, ex Mero lia t. iV.J.rj. ».6f. etiamfi non folii debitor/ed
creditor dubitet, num debito fit fatisfa- Humfquidquid alii cum Tanner
.t.z.dtfp. 1 .p.6 ./4.9.49. fentiant j na femper vincit
certitudodebiti:Laymy.i^M.r.y.5.4.«.4i.quefcqui- tuf Dian./.r.(cert 4 non
improbabiliter)putat tunc Utisoeri,li folva- tur pars juxta quan ti tatem,&
proportionem dubii, quia equitas non patitur, ut debitor exponatur periculo
folvgdi bis. Probabiliter qui- dem, fed adhuc cOtra Laynvdici pojfct,tiec
cquitatem pati, ut credi- tor certo exponatur periculo,nefibi totfi,fed
folumparsfulvatur.De hac roitenlm redibit fermo§.7.V.ifa^<*»iri*:ubi multa
huc pertinen- tia congeremus. Im aliii materiis d Juftitia . 10 Quamvisaliqui
negaverint,ntSotusi9 4./r/»^.y^rMir/r,«# l ver/itifinem t
\Ti^onX.X.f.6x.ari.l.tr.de Deminio. Jam hodieprobabi- liflimum efl etiam
inaliis materiis, v.g Religionis,Obedienti^,Tern- perautiar,&c. meliorem
cile conditionem poflidentis Sic.Tho Sane. r,d.^i,n.li.tjl X.im
dee.eAo."M.fi" aliique. Efl certus V. g. Sacerdos quod
conflringuurprfccptofi.eObedientifrfi^ Religio- nis de recitandis buris, dubius
autem an recitaverit, dico, quia ceru efl obliguio4iubiarecUatio,meliorcm fore
conditionem przcepti , quod veluti habet poffirflionem obligandi
Sacerdotcmutque adeo Sa- cerdotem obligari ad recitandum. Ratio efl eadem,
quaedtdla efl ««M- hic proportionaliter applicanda. 11
liludigiturfolum.&quidcmdiflicilehicexplicandum efl, ex quibus nara
conjefluris/eu qua ratione mihi conflare poterit ex qua parte fit pofieflio .
Quidquid autem alii, ut Socus /. 7 dtjufl. 9.; art.%. Thom Sanch./.r .»* dtcjc.
iav.i 3.aflerant,qui quidem regulam gene- ralem dare^uamvis velint,n6 poflunt:
d ico debere in variis materiis vario modo rem ddiniri^umpropterei, quia
interdum in pluribus materiis Dodoresd 1 ferepant ex qua parte fc teneat
pofieflio, ide6 diferepant in refolutionibus. Id in exemptis tum pro materia ju- fliciae, tum
pro aliis materiis, quae fubdam^pparebit . jf. V I I. Percurruntur ta , im quorum dubio pra - valet
pejfrjj** . O Perofum id ita efl , & prolixum (quippe per omnes fere mate-
rias efl percurrendumjut integrum merit6 volumen expofeat . SaU'4am tamen per
Alphabeti ordinem, quo facilitati legentium confulam,ea*qu* folent paflim
occurrere ad compendium meo mo- rejconfcrre. ProlpcrafpiretDeus . Neque me mibi
contrarium cfle lufpicetur is, qui fortd animadvertat me interdum aliquam
fenten- tiam approbare, quam aliis non fum amplexus : idemmtunc folfim fa c i
o,q nando utraque feucentia probabilis i me judicatuMuod non efl mihi ad
verfarijfed docere potuls lentemus illas pofle ad libitum tut6 excipi. A Abertus Vide V- Ce/itf t
£c Ctmfura rt fervat a, & V. IrreguUritot . Ab/oluttoi peccatis^
cenfuris,ab Irregularitate. Vide ibidem, & V. Conf effio . Aijolutto ab
hserefi dubia . Vide V. Hartfis . Ab haerefi dubia ex- terna. Vide infra /.2.
r.t.jf.8. »««».4. Abf er | VidcV. Lit meoenda. r Advocanti . An is poffic
patrocinari, in caufa dubia, conced unc, aliqui, alii negant, alii denique
diftinguunt inter caufam civi- lem, & crimina lem: ego breviter fic flatuo
. Si advocatus prxvidet rem, liede non poflit evinci , polic umen falcem
fcmiplcndprofuo cliente probari, & univerfim fi advertit caufam dubiam
efle,& con- croverjam, poteil ejufmodi caufis patrocinari , quia hujus
generis caufaein Republica utiliter agitantur, & polita ea probabili I pe,
non imprudenter Advocatus (egerit . luapud L»yman/.r.rr.i.r.r.$.;.-
Vx&cfyjtractJontrmynu.ta ubi moncndiimcfle clientem diximus rumid multo
magn hic ede faciendum adverto. At fi nihil lperet, non potent mi tio;Solflm
poterit inceptam caufam, in uno dumta- xat cafu, defendere, quando nimirum fit
periculum, neAd)or,qui efl ejus cliens, poena talionis puniatur: rationabile
enim videtur, ut non reiteiatur ab Ad vocato cliens, fi defendi in hoc utcumque
poteft a Si Aflor( velit nolit advocatus;accu(are vult, vel jamaccufa-
vit,tametfi nullum jus videatur habere; pofTc illi advocatum pa- trocinari
fenfitCaramuel t \.Tk*ol.mor.Hu. 1470. nimirum quantum per leges licet ; quia
non apparet ( inquit ) quare prudens advocatus fi 2 dc- ao Explicationis
Decalogi. Lib. I. debeat deferer# accufatorem temerarium , Ac cur non poflit
illi fc- vere, quantum licet per leges : io tali umencafu Adoradexpenfas
damnandus, Haflcnus ille . Verim hirc fententia mihi probari non poteft,quia fi
Advocatus videt adoris temeritatem , aua ratione cum illa cooperari five
incipiendo, five profequendo liciti, & fine obligatione reftitutio* nis
poteft? 3 jfctsijtu St dubites an expleveris annos viginti,Ac unum, non teneris
ad jejunia Ecclefiaftica»quia libertas,qua per totum tem- pus antecedens cert6
gaudes, non poteft tolli i precepto dubio, de quofcilicct nondum confiat, quod
obligareincarperit . Contra^ dubitas an expleveris annos requifitos ad ordines,
vel be- neficia, vel matrimonium, non potes liciti ad ea admitti , quia certa
obligatio ftatts requifitf non poteft vinci i dubio,quo laboras prove- dioris
artatis. Sic Io: Sanch.^aj.w^.faw tdnuur. VideThom-San- ch. /. 7 * 4 * mAtr ' *
M- 4 Pari modo difeurrendum in dubiode annis fexaginta requifi tis f no
exemptione jejuoii.M^valetenim obligatio, fi fis dubius an ad il- os parti
ngas-Qu6d fi ad beneficium^rdinefve adpiillus fuiftiydc pofi eorum pofieflionem
incipis dubitare de annis ,fane tunc praevalebit pofleffio beneficii, ordinifve
. J Si quis certus eft de voto,d ubi tet autem an emiferit ante annos, quibus
poliunt vota irritari i Patre,poterit ne irritationem obtineret Hasc
difficultas fupponit, Patrem poflc vota filii irriure etiam pofi multos annos ,
fcd certd perfonaliaemifla ante 1 4. annum , at realia etiam «mifla ante aj.de
qua re Infra fuo loco. Nunc autem, Rcfp.ad difficultatem fatis probabiliter
pofle . Ita Ioanncs Sanchez , Diana , Villalobos,apud Caram. •* Tbtoi. m*r. m.
1 $78. Adde Suarium, quem fe^uitur^c cit.Th.Sanch./.4.»«NsVc.<-.^2.*.a.
Ratio vera efle debet, quia prior eft minor artas, deinde major : ergo, donec
confiet te efle majorem, potei te gerere ut minorem, atque aded irritationem
ejuf- modi legitimd impetrare . 6 Illud in univerfum tene: quando dubium eft,
An pueri rationis ufum habeant, praefumendum efle habere, fi feptennium
compleve- xint:Secus,ante 3 ,Ita Diana^ Jr . 3 .nr/.j 1. quia prsrfumptio eft
defu- menda ex communi ter contingentibus : communiter autemcontin- cic,ut pofi
feptennium affulgeat rationis ufus, non verb antei: Iramo
(addisWcaoflrin$Caram-Ar.*.»i8g )hic non videtur dubium,fed probabilitas,
ubicumque non probetur contrarium ; nam bfc conte- queotiaif^tfwwv/ fepttmnei
ufum baitnt mtienij : rrgo ttiam Pttrut i vadetur probabilis, Ac debere
rationibus fortibus elidi : quare fi nulla ratio contra eam militet, videtur
moraliter certa . - 7 Qu6d fi certus fis, te vovifle, at dubitas, an voveris
ante fe- ptenmum,auando non cras certus ufum perfe&um rationis habuifle,
obligaris aa votum ex Sanchez, /ii.4. imdtt.t. num. 7 tj. quia B r Bapti/mui. Quoties prudenter dubitatur,
quocunque tandem dubio five juris,five fa< 3 i,an quis fit ritd baptizat us,
i terum fub condi* tionc baptizetur. Ita Caftrop.4 rrip.^.w^Vp^J-^^licctenim in
aliquibus cafibus przfumpcio fit pro Baptifmo , ut communi ter eve- nit in
infantibus apud Chriftianos( nam apud infedeleseft praefum- ptio in contrarium
) tamen tantaejus neccilius debet , fic urgente charitate^vincere omnes
prarfumptiones. Dixi ( prudenter dubi- tatur ) nam dubitatio debet
eflcrationabili$,fecus, quia nento fcit metaphyfird certitudinem fui
Baptifmi,cfim femper pofiit dubitare* An miniffer habuerit intentionem
baptizandi , An protulerit verba formar, Ac fimilia j omnes iterftm edemus
baptizandi . Nam propte- rei infantesexpuf] r : in Terris Chrifiianorum (fi
inveniatur feriptu- ra , vel aliquod ccfiimonium eorum Baptifmi ) non funt
baptizan- di: funt autem, fi noo inveniatur : quia nimirum ibi imprudenter. Ac
temere, hic prudenter dubitatur • Iu Suar. r.?. imypj xi.f/8 *. Bo*uc. mox
citandus n. 3 8. Parique modo Infantes Cnriftiani, quos Infideles rapiunt, fi
non fintGgru moraliter ceru fuifltr antd bapti- zatos, baptizandi fub
conditione erunt Ac. Iu Bonaci SncrJ. i^.z. z Si quando nafcautur duo gemelli
ita moftruosd jun&i,ut dubi- tetur utrum unus fit homo.anduo,
eritcxpcdandum,ut ipfa aetate res melius dignofcaturjfi mors brevi futura non
timetur : nam fi li- nietur, baptizentur abfolute tanquam duoexiftentibus
certis fignis indicantibus die d uos, quales eflet unum vigilare, altero
dormiente. Secus,
unus/pii apparet piincipaliter,abfoluid,fub conditione alter baptizandus erit .
Ita Laym. /. y. tr.x . r.6.?.6. Cafirop>r.r^.6.i»^.le- ge etiam Comitolum in
f(*f. /.r. ?. Quoniam veri Infantes Gentilium ante rationis ufum A mor- tis
periculo non urgente, baptizare non licet, fineconfenfu unius laltem ex
parentibus, quaeri poteft, quid, fi dubitetur deufu rationis» Ac puer
Baptifmumdepofcat invito utroque parente? Aliqui negant, ut Henriq.»» Sum.
/.t.r.ay .o.j.quia poflidet rationts carentia , atque aded funt certd in
poteftate parentum . Aliqui contendunt, ut Vafq. Suar, quos citat, fequ iturque
Laym / 1 - tr - 1 •<. S-§-4- m - 4 * • 9 “»* uebet praevalere bonum pucri,&
favor fidei : Aliqui diftinguunt ; ante fe- ptennium, non licere ; quia
poflidet praefumptio ufus rationis . Ita Bonae. Ac Sanch. quosfoquitur Bardi
tt. 6. U.^4* *-4* Ex his certam pronuncio fecundam fentcntiam,quia w>num
pue- ri tam ingens debet propter obligationem charlutis^ualcumque in- feriores
prarfumptionescvincere. . , , . 4 Sed quid, fi parentes confentiant, ille autem
puerae qno dubt- an abierit perfeda deliberatio, dubitatur de conftituente
ellen- tiam promiflioois^tque adeddepromiflione . Qudd fi cercuses, tc vovifle,
dum ufum rationis haberes, quamvis fis incertus, num exple- veris feptennium:
obligaberis ad votum, ad voti enim validitatem fufficituius rationis. 8 Itero
oon obligaberis, fi certus fis te voviffe ante feptennium , in quo ratione non
utebaris, feddubiusan poftei ratum illud votum habueris. Katioeftpnedida, quia
pollidec tua libertas certa con- tra ratihcationem dubiam Vafqaa/MM> j ^.1 s
* 5 8.cujuidilation.s ratio eft,quia puero rei udante, periculum timetur
invaliditatis&acramenu , Ac apoftaliae in ipfo P ucro,quod periculum
*" Wquu ipuer con- leiUum utcumque pr*b e ^* c,non WI J? ^ avltcr
timebatur. Cum ergo nullum incommodum e* mora confcquatur,ut fuppon.mus, pru-
de iufiitia lielli militare in eo liceat? rrJL f„ n r f^nteniic- Prima
concedit. Ita
Navarra,Suar,Saias.Diana« *■ d 1 7 fecunda ncgat.i» _ ,ugo 1.® ’ #./«». i.n.i 7
oecunda negat. ita A /-y - j • ;--yr — ,* r v^Lorcaapud eundem »^V. & ipfe idem de
Lugo. Tertia diftin- v D contradibus? Refp. cum Caram. hb.\.Tbtcl.mer.num^ V
militi fubdito, negat non fubdito . ita Val^Azor. 1 *77'Antecontraduoi initum,
u dubites an minor habeat annos iaf- ’ Sanch- aliiqueapud eundemde Lugo . Certd
non paflim oc- JicientWj/udicanfluseft non habere^uia poflidet minor actas : at
pow , ur #Bt eiufmodi dubium in bello Foclium contra Fidcles,quia bella
contradum bona fidefadum flandum pro contradu ♦ *l ul * indicuntur i Senatori
busyfic i Principe, qui cii m regulariter fnppo- prsrl mendum pro valore
adus,ut in fimiii dicetur v - ' nantur prudentes, fcu certe non imprudentes ,
nec fuorum animo- tttnumj. orefu- rum prodigi , poterunt probabiliter milites
(Ac ne peccent bebent) 10 Agtu.Xn dubio an quis egerit nomine pit^no^n airc™
> pr0 pter audoritatem falcem extrinfcccm luam coofcientiam depo-
timuregiilc nomine proprio/juod prius eft Lege Caram- /.j. tmr. ».1412.
exceptiones^uaslegeapudRiccium^.z.^ rr v- r ? , p a tcrbuj U s Verum admiflo
dubio. Dico flandum efle propoflefioreantedu- 11 Afrrtfi/iB JuHum.Si dubitetur
de ’} biumrCum igitur Princeps fuerit inpofteflione pnrcipiendi&fub-
pucn,quis debet illu alere? Refp plu res a P“ » _ m u n i ter ajunt di- ditus
in poffcffioneobediendi, poterit fubditus obedirc militando. •.\\ fu*. iJ 0.1
p.Caram. »! c5tra hcndum.Quod Idemquecft in non Valfallotum condudo^ntequam
bellum indice- fia h e r Tc t^i e r u nfo bli ^co n t ei^iu n t a d fumptus
integr«,ne retur, tum in condudo poftea i eft enim, Ac hic in pofldTione
valendi ftilicet woli deficiaw »»“““■ ^ u " P° prou - 6 uis nam debeat ,
di prolis alend»cem^^fverimcum dc Lugo^.rri ^urfumptuspro^duo^ ncutrum d ebere
alere ejul , quia neceflitas libenifervirein malitia. "quis nam debeat, dividantur
* Nec obftat argumentum de Lugo, WW./mws.xo. quatenus docet. ■ r ' ’ nemini
licere ex poneie fe periculo injufti alios occidendi , quod ett ,et t. num. 24.
umptus ^rmtia naTtrum debere alere ejufmodi du- intrinfec^ malum , nifi fic ex
legitima authorlme, vel mfi fit mpro- probabile eft ; n poiTcflione antiqua
fuar liberatis, priam defenfionem , quando jam tollitur aboccifione
circuroftan- bium filium , debitorem proli, nifi fc debitorem efle eon- tia.qux
illam intrinfec^ malam reddebat : non obftat inquam , nam »ec oWigatur ^ tltcri
i vi de omninbapud dc Lugo dum miles obcdit.vel fervit principi, fatis
probabiliter judicat fe ex Itet. «r nrobahile ridfuDoonamus. ) unumexduo-
legitima audoritatepugnareAoccidcrcyitq^ded fatis probabiliter judicat nou ad
efle circumflandam reddentem occifionero intrinie- c£ malam. 3 Jam fimiles
militando in bello dubio, inquo,cumpotuiQct deponere confcientiam, tamen non
depofu it , undeexconfcientiz erronea mortaliter pecca vitdaona hoftium
diripiendo, obligatur ne ad reftitutionem, fi perado bello comperiat ipfum
fuifTe injuftum ? Refpondeo non obligandam cx in jufta receptione. Ratio est qui
ad fit probabile id supponamus, unumexduo- obligari putOifluia in hoc cafoj
cITet «iam probabile c8- teariiim jdeft ipfum non die verum Patrem, poterit «50
huic pofle- tiori probabilitati feilleconformate. Cap. III. De Gonlcientia. 21
ad obligationem reftitutionis ponendam non fufficit aflioncm fuiflc iniulUmex
confcicntia erronea , feu , ut loquimur , tuillc lol&m tor- maliter
iniquam, fed etiam requiritur, ataftio verent materialiter fit injuila : Ita
Molina quem (equitur, & citat Bardi deton/ d.y r.j. j.». i a cum ergo a&io
eiufmodi militis ver*, Ac materialiter inju- fta non fit, quia iple.ut modd
diximus, potefl militare in bello dubio, (equitur non dic illi oblhutionem
reilitutionis im ponendam. Si for- t* adhuc extentapud ipfura bona direpta,
xelid,m quo &dius fit di- tior, reftitucre haec tenebitur, fed id ex rc
accepta eft, non ex injuila acceptione . ...... 4 Beneficium . Si certi fcio,
mc pofiidere Beneficium, led ambigo fzculare ne fit,an regulare, Curatum an
limplnt,(Quid bec itnt,vide apudCaftr.M r^. i $ V. r fA. )mexi td pnefumere po.
umdk Icecula- re,Acfimplex;de quo lege Barbolam./ de pe t» fi. Egi/ e.
<//.57.11.167. Diana^ 4.r.4.r«/74. Ratio ell,quia m dubiis pradumere polium
pro eo quod prius eft , quod enim eft prius , pofleflionem contra poftenus
obtinet, at eile Regulare, Ac Curatum ctlm fint qualitates, quae adve- nerunt
beneficio,q jf fuo initio fjcularia, Ac fimplicia inllituu lunt, poAeriora efle
przfumuotur . j Ouid fi certus fim, me titulum utcumque habere Altaris , vel
Eccleftz,fed omnibus expenlisjanceps fum/n Capellama hzc lit, an Beneficium ,
meritd item pradumere mihi concediture cCappcl- laniam,quia id minus meam
libertatem aggravat . Lege Barbofam de 3 6 Huc reducamus incertitudmem eam quae
ducitur ex collatio- ne Benefici i. Certus fu m mihi legi tim* i Summo P
ntifice tuillc col- latum Beneficium, Ac infuper Ium certus idem Beneficium
alteri le- gitimi collatum fuiflc ab Ordinario, uterque enim in lua probabili-
tate fundati Pontifex , AcOrdinanusdiuum Beneficium contule- runt, Ac quidem in
eodem prori us die/ nam fccus,antcrioriias alte- rutri ex nobis fine dubio
faveret ) quid laciam ? dubius enim Ium an Beneficium meum fit, an alterius,
ncc poflum recurrere ad pofleflio- nem, quz fine dubio daret jus
pollidenti,ncuter enim ex uobis adhuc in pofleflionem miliuseft. Lege Rcbuffum
depattfitapeffrjfiene * mum - ao 3 .ubi ponit quafdam Ii mi lationes, Ac
Barbofam * mos t nando ».r>. Refpond.cum Barbofa^/porc/f j 7.*.* a. ia hac
tante rerum paritate, tu przpoocndus es illi alteri , quia ob dignitatem Proviforisprovifus
i Summo Pontifice, eil per jura praeferendus/./ d Sedem Apoft.de prab in ($. 1
f/»r/r»jr«i«/.ProbabiIe jam eft liciti pofle Beneficiarium fe fu- Aentare de
redditibus Bcncficiisdervatisad alios ufus redditibuslni patrimonii, vel
aliunde acquifitis;Ac coniequcuter pofle fe alere red- ditibus patrimonii animo
repetendi , neuter enim ex nobis reddi- tibus beneficii • Contigit ergo ut
quidam familiaris dubitaverit, an hunc animum compenlandi habuerit, potefl ne
adhuc compenfarc? Refp.cum LefKo/s^4.^.6.v>)I.Joae Lugo/.r. de d A.4 5.
pofle, 116 lolAm fi dubitet, verum etiam fi eft certus hoc animo caruilie, immo
etiam fi pofutvecjulrnodi animum compenlandi rc- fpuiflet. Ratio eft, quia ille
animu$,leu propoficum, ( cQm non fit vo- tum; non adimit 1 Beneficiario
poteflatem cxcquendi oppofitum, ad quod jus exf: habet, leve fuse de Lugo, mox
laudatum . 1 Dicemus infra /.a r.§.« u. Beneficiarium, tenue beneficium pofli-
dentem non obligari ex probabili fciuent ia ad Horas Canonicas per- fol vendas
. Quid eigo eri t,fi quando, omnibus expenfis, ambigatur utrdm beneficium fit
tenue ncc nc? Rcfp.puto probabile
cum V*(qj.x.di/p 6 s-‘i f.M.ver/ primum do #*, obligari ,Ac item probabile non
obligari , cum Caramuel /.$ Tdea/. nar.u.1 164 .quare alteram ex his lentent iis,
quam tibi libet, amplexi licet . Ratio obligationis duci potefl ex eo,quia hic
poflidet certitu- do Beneficii, quod obtinet, atque adc6 recitandi obligatio ,
quar non poteftevinci ab inccrtitudine tenuitatis . Ratio dcobligationisfu-
mitur ex co,quia tua certa libertas, quz przcedit omne beneficium i te
comparatum, foluta cfl ab obligatione, ergo non potefl ligari fu- pervenirntc
incerta obligatione, qua Iis invenitur in hoc tuo benefi- cio incerti
luficicnti ai pnedidam obligationem pariendam. 1 Bons dtrtJMa.H* boiu^uz Dorr
mus non curat rccupcrare,de- relida dicuntur, Ac quilibet ea potefl libi
applicare, nam Bullx Cac- nz excommunicatio fidum eft n. .contra arripientes
bona naufra- juntium, quae Dominiis prffumitur velle recuperare. Quid ergo erit, i omnibus expendam mirum
qualitate, feu pretio rei, diflantia Do- mi m , difficultate recuperandi, Acc-
non potefl coniici.an Dominus recuperare nolit/tqucadcian ver* fini derelifla?
Rcfpon.cfle judi- canda Dommi, atque ade6 non dcrclidla. Ita Bonae Jifp.x. do
refi it. in gf" 4 J f Ratio efl.auia prius eft ca bona efle Domini, Ac
dein- de efle derelufta, ergo io dubio praevalet poticflio,qux eft prior, nem-
pdcfse Domini. Caflitati/ Votum. Vide votum, mfnfitim 7.^7 d n. r *. t Csfvitfj
Ctnfmr* rtftrvnt . Certum
cfl me commififfe peccatG , fed dubium live juri s/ive fadli eft, an id fit
refervatum,cenlrndus ne gercfcrvatus,qi Tum*. T. I. Do Du. Prur. deliberate
venenum dederim , vel an In quantitate fufficiemiad mortem infercadam, vclan
factus fuerit animatus, quz funi dubia tatiijcru occjulmodi propina. 10 calus
rclcrvatus^ldcm quzruur de ceuluris, quando dubium iit/n fini retervata.
Refp.cum iVlerolla,r#«.l>y>.j.^l d . «f.t66. dc Lugo dtpun.d. xojotl.x,-
w».i S. a.ulquc permultis Non erit:muito minus, fiquz dixunus efle dubia cflmt
probabili .^uoad carentum rdervauonis. Ratio eifl, quia rclervatio eft odiola,i
3 c rcftrmgrndarciim ergo pofli- deat carentia rcfcrvattonis ; . prius enim ell
cafum non efle relerva- tum , Cc poftea etie , ) non potefl amoveri i fu per
vemente dubia re- lervatione . x Hinc puto cum Thoma dei Bene/r immuniture bto
f*ct \ .Jub tmoU.\<j.n 9 calus 1.) Bulla Coen$ dubios noncf» feeui intra
Italiam tume, poli fecundum C hm n ter otiav, detritum, relcrvatos,quia faltem
rationibus hinc inde dilcuflis, probabile elf Clementem moderatum die prius
decretum, quod calus BullzCoe- nz dubios refervabat . i Si tamen certo
conflaret, Pontificem voluifle aliquem cafum , vel de jure, vel de fadodubiutt
relVrvarc, iscerideflct refervatus , nec mirumtquia tunc certe conflat de rderv
aione.Hoc p<do Pno- tifcx tatravag.prr/r/I«<,apud Midi nam, r. 4. t> j
de J»n.dtfp.^ 7 n.x. Bo nx^.to.^.detexfuru mpante.d 1 q.\ P 6/W.j voluit, ut
pet- cufliordcqjo dubitetur 1 vis nefit, anmeJiocris, mediocris reputa- rctur^C
cuufequenter eflet Pont i ne 1 perinde , ac gravis rdervata ; Sed id,ut dui.jam
certo propter eam Poiuificis voluntatem conflat: nos vcr6 loquimur, quandt» res
dubia efl . 4 Jamverb fi certus fim hunc calumeflc refervatum , fedego
Conleflanusambigam^n meapo'clLsad illud fe extendat, poterone illud ablui
verdRelp «h=i d lu*-.»icrelfcditlin^jendu cumCaram. rbeo/ mcr.n. i ) >0.^
n.t .Si eniiudobi cs,an fpir/verit cua po- telfa^quam certb fcistea.neahahoi !
e pote i iud ablui verc. At vc- r A iidubitevaniibn oncctla iiicnt fpifnodi
poteflas,q.iia v^.prflati verba conccllionisliiix»l_r.ir fuvr nt,nv»n potes.
Ranuefl.quiaiki pollidet potefla^uAifupcrvenicnicdubion,*ndt infn «genda: hic
poilidet carentia potcflatis, quz ab mlurgente dubiode conceilione tolli non potefl
. r Cenjurs . 2>i dubites five per dubium Juris, fivcfi&i,ao lata fit
contra te, vel i te uicurfa excommunicatio, fufpeufio, jrre^ularitas , uoo
vcrbojCenfura przter Irregularitatem ex homicidio imullo^le quo fuo loco Verno
Irregm/ riimt)ve I qnzliber alia pasna^r faaa debi- ta diligentia, non potes
veritatem aiiequi, fcon obligant te gerere, ut cenfura ,vcl alia poena
innodatum tquia poflidet tualibeitas,dc in- curfus elf dubius . ha Sanch Bonae,
quos citat, IcquiturfueMerolIa t.x.d.ix.\.terolJ. ,7. '.aoi.Caram l.\.Tbml.m»r
« ipjg.Laym./.i.rr.i c.j.J.i.». 38 Vidc,qu*dic>m. V.L/gr/.dc Pruerpt*. a Hinc
indubio,de quo Caram.». 1404. An cenfura fit lata vel fe- renda, ferenda
przfumaur : In dubio, an verba continean. cenfu- ram.nuliam continent i lu
dubio, an t us Clericum pcrcuflerit , vel an pcrcuflerit publici, non elf
vtcandu':In dubio an Superior (it lcgi- tiimis,przlcriim,dcqu<i MerolU.
ibid. n 106. Ii nw» lit in poueflione iupenoritatis ,ccn furam legitimi
fulminabit . unde eat prztcofo f ubdito non incurretur.ln dubio,au impleta
fuerit conditio/ubqua fortd cenfura fuit lata, judica non e le impletam, m
Merolla, ihd.n. xo7 RaUo horum cfl , quia libertas, quz in l ua refidee
pofkflione , quanto magis valet jugum excutere, potefl . Adde odia efle rcflrin-
gendadavores ampli mdos, verba legis duplicem lentum ferentis be- nigniori
fcnlui addicenda Ita Caram » 14OJ. 3 Si dum rationabiliter dubitas }
neglig<s veritatem inquircre,pec- cas , & ut cenfura affedum te gerere
^ebe« , quia tunemalzhdei pofleifori aflimilaris. Vide infra u.f(f 0 itueio m
fimi A . In dubio an fuerisab cxrommunicationr,fufpenfione, Interdidlo, &c
Debes te ut non abfolutum gerere, quia certa eft ce nfura, incer- ta
abfolutiotlca Sanch. Bon Luyman,cum Merolla hc. fup.cit.n.x 04. 4 Sicertumfit
latam efle d Judice contra te excommunicatio- nem, feu cenfuram quamlibet , fed
tatla diligent ia dubitas an fuerit jufta,vel an ex caufa luffic tenti, vel an
foldm voce tenu ,vel an ferva- vomodorequifiroad validitatem, vel an
przcrfleri*. ante eiufmodi fententiam appellatio , unde & nulliter fit lata
, Vel denique , An i Superiore, qui, quamvisexiftat in pofle flionc
Supcrioratus, dubitetur efse legitimus, multi ut Merolla**»/. Bardi de (on r
eientiu^Sftrp*eet.^. cupituijj.ff. 1. probabiliter cenfent debere te exifti
mari ut cenfura devin&u.quia in his omnibus pnrvalet ipfa excommunicatio,
quam certo fulminatam efse conflat , dubia autem funt capita militetis . Ego
verftylicdt fatear in foro externo te io his efse judicandum i Ju- dice propter
jura , Cedite , Ctm tu , de To/hbu / , (J Atte/ls #7 , fj ab- di, faventia
przfiimpt i ooe talium cenfura rum , cujus contrarium probare perri neret ad
Reum,6c donec non probatdententiareflfub- iiciendus: tarocn, fi in foro Conici
emiz.ver^ is Reus, fadf 1 diliden- tia, dubitet in przdiOis, ver* dubitat, an
innodatusccnfuracxiftat , ergo cum certus Gt de pofseflionefu* libertatis , oon
poterit i du- bio ccnfurz vinculo colligari . V Ide, quz d icam Ver de Suddirut
. Sc Ve*do Liget . 1 C/erieui Quidam i Judice Saeculari captus fuit ; nunc ver& du-
bitatur, an is Clericus ut tquis rem decernet, Ecclefiailieusne Ju- dex, au
fercula ris ? Ac donec res decernatur , debet ne ffculari» Ju- dex illum
Ecclefiaftico tradere > B | Rcfp. IX Explicationis Decalogi Lib.I. Refp.Si
id confide res prsrfeindendo 1 Sacris Canonibus, ScecuU- « /. MrniiJfJ. dmlio^
quia fi foldm efi probabilium peccati, peccatum ais decernet, nec delinquentem
EcclcGaflico tradet ipfeenimfceco- non ell certum: at nemocx citata lrgc efi
przl umendus malus, nifi daris efi in poffelTwne.tSc ficui fi fuperveniat
dubium, ao hoc przdifi certb mortaliter conflet de e/us malitia, ergo, &c.
V.G.quod Laicus poffidet/it Ecc lefijr nec oe^on fiat im efi traden- Confmottuk
. V ide Ltgn . dum Ecclcfar,fexi ab ipfomct iaico di ligent iarde veritate
indagan- ConorsUou , Eodem die duos celebro contradus, quibus mea booa da
prxftand* lunt,& interim eo difluslaicus non cfl fpoiiandus^u duobus
hypotheco/eu fubiicio : fi booa mea utrique non fufficiunt , incafu noflro.Sed
Sacri Canones, Ced.fi Judex Jefententia extemm n- quia prxvalebit^i neutrius
creditum Gtantcrius/eu privi legiatum , meatio iit Glofla, Covarruvias
mpntl.yt.i Gut- nec alteruter inveniatur bonorum meorum pofleflionem recepi
fle; rierex/i p^-f-S-aliiquecx optima congruen tia, ut pe rlonzSacrz Refp.
Antonius de Marinis i»refol.puetJ.ix.-ixjei.xo 4 y 1 1. docet, plus
faveatur,quam ejus bonis, meritdftatuunt,in hocdubio de de- pr^ valiturum eum
contra&um.qui invenitur efleferiptus priore lo- ricatu Judicem Ecclefiafiicum
judicare debere , & interim delin- coin Notarii prothocol fo; juxta regulam
juris Prior in trmport, potior quentem ad Ecclefiafiicum Judicem debere
remitti. Carcera fimilia jtadecifum fuifle Kcapoli.Sedquzffio nondum plcn?fo-
cum pertineant ad forum externum, hic cxooocre fu perlcdco; videri luta efi,
quid enim fiejulmodi prothocolli oon habeatur copia : Re* apud Do&orcs
citatos facile poterunt , nuibus adde Carolum de lpondet
iipraximtfer.perfenprip. 54. tunc prarvalituram ZeroU,M»^r«M»K. pcrfonammifcrabiliorem.
Sed nec id folvit
plene quxftionem,quicl C l*r,(u>ad$. < enirofiperfooziiatzqaales?
immbnecdoariaaNovariiuiiiverfa- C/mYi itrtu/fio . Vide pcrcuflio Clerici* liter
placet, praeteindendo enim ab extrema, vel falcem gravi neccf- t c empoafotto.
Debebat mihi Cajus centum, titulo anteriori, &
fitate,vcIroanifeilaaliaratio«c,fcii manifolio privilegio, iquo nunc
privilegiato, & item alia centum nullius privilegii ; Cdmeaeii- abflraho,
res unius non cft alteri trahenda. Rei
p. igitur in hoc cafu, gere non potuerim , clam mihi compcnlavi centum . Sed
quia lura in quo nulla affulget lux praelationis , dividenda efle bona utrique
dubius, quz nam intenderi mcompenfare,quidcredim?Rclpondco cu m de ufM^
Jujfitia } tom j .difp. r 6 . feti. 6 . * mm. 1 xg. crede fuifle
compcnfatumcredicum non privilegiatum . Ratiocft , quiaadto compenfativa fit i
creditore independcDter i debitore, at quilibet , atque adeo hic creditor
prarfumitur in fuis aftionibus velle libi fit- vere^quanto magis potefi . Sicut
enim debitor fulvens debitum prz- fumitur velle folvere, quod magis gravat .
quia id efi fibi favorabi- li us : i ia credi tor libi com penfa n s. p rpfu m
i tu r compenfare, quod i pfi magis favet. 1 Goufefio SatrsmoxteUU. Qup de
peccatis dubiis pertinent ad Sa- cramentum peenitentix,i nobis dii putata funt
fatis , i» opmfejo ton~ feffiont/tl.\ tap.x §.y £ r 4-ubi etiam de pueris vel
aliis afferentibus materiam dubiam^ •" opiftuU de eemmu*i*ne,cap. \
i^.quar verd de cafibus relervatisVide V teh tafmtfiy Ce m fur a refer oattAWwA
hic habe. Pofitaca lententia , quae docet in mortis articulo non pdle quemlibet
Sacerdotem abfol vere moribundum \ relervatis , fod de- bere, fi tempus
permittat , cxpedlari Confcffarium habentem jurif- didionem ad illa, cujus
tamen contrarium ego fum Icquutus , tam- quam probabilifiimum , b l. Mothod.
Coif effatiorum cap. 7. 1 . pofi- ta tamen, ut dico, ea fentcntia. Inquires,
quod faciendum, fi fit du- bium, an infirmus fit fuperviflurus , donec
illeConfdUriusJurif- diDionem habens advocetur ? Rei pond. Abfolvatur.
LegeCaffrop. to. » tr.} difp,^ lo.etiam in illa fententiarfuiane fubeat infir-
mus periculum damnationis, itacertA velle Ecc lefiain, judicandum omnino efi. 1
Confirmatio privikpti . Solet Pontifex privilegia confiemarefub forma communi
;folet,fub forma fpeciali, quae appellatur ex certa (cientia ; Hzc autem
exprimi conuievit in confirmationis tenore , vel per ipfas has voces , ex
ctru/tunt U , vel per aequi pol lentes , qua- les funt dtpUmtuJtmpottflttit^
nem 9 +ftanu Itgt tentrmti 4 , & item Tenor prpcedentis privilegii ad
Verbum in confi rmatiouc in fer- tus: Ni fic exprimatur, erit forma communis.
LcgcCaftrop. tim.i, frsiJ, %.d*[p.^.p. a.53.10. GmfirmatioexcerufcicntU habet (
inter cartrra) vi rn,& efficaciam revocandi, feu i te rGm concedendi pri-
vilcgjum^tiam fi id fuerit ufu,vel alia via rcvocatumifluam vim nou habet ibrma
communis , non propterci multum proaeritea torau fpecialis. a Dubium ergo hic
enafcitur;Quid praefumend um, quando ver- ba,quibus confirmatur aliquod privilegium
, non funt clara, led am- bigua, an contioeant didam formam (pecialem, necne? _
Dico cum Sanctu A 7 in Det a/. e. 1 g.num. 1 -M-Mcrolla,'. ?
^«i.i.<f.7.dcberepra*iumiefrc in forma communi. Ratio efi c «n / r. : %
imUlnm nui .vclalia creditori, quia uterque jus srquale,hoe efi jus dubiumjubet
. Vide qua: dicam lofra V. . Centrmihn mimani . Vide V. /Cxa/. Creditor. Vide V. Se /u lia dei.u n.
5. & V. Rf/fitutie . D 1 T)a'K*uD}fttutum.S\ certusGs, te aliquam adionem
exbuibuiffe, unde damnum fecutum fit proximo, fed dubiius, num id fuerit , ex
culpa Thcolorica levi, an ex gravi , te non obligari ad refiitutionem damni
illati dicaro mox V.Dtpefimm. A 1 fi certus fis,te asionem ma- lam per culpam
gravem, egifie, fed ambigis, an illa aaio habuerit in- fluxum in damnum
proximiyid in praefeotia quaerimus . Animo v.g. pendes, utrum, per tuum
confilium,vel aflbeiationem moralitcr pra- v J .conc urreris ad furtum, vel
homicidium, teneris ne ad refaxcien* dum damnum fecutum ? »
Rcfp.NonnulUutSafr.»*r/a®»/.iac.8.*.i.Rebell/.r./-s^.i4. feft.x.i.yfj 7.docent
tc nequaquam obligari, quia certa efi tua liber- tasmeertum^n fueris caula
damni .Alii utSanch. /.xJemxtr. di/p. 41 .«.17 Caramuel,/.^.T^/f/.wfr.ii»«.i
464 afferunt te obligari, quia certa efi adi 10 lojufiajleudcliflum^rgo
prxfumendumeft tecoope- rafie ad illud ,quod ad dclidtum confcqui folet- nempe
ad damnum- Utrumque probabile, & ad hinc fententism affirmantem faciunt ,
quz dicam V .Suffragium : Illud prius nihilomintls videtur probabi- lius, quia
nemo efi obligandus ad aliquod, n Tj confiet ab ipfoidcertd debet 1 . Solum
excipitur Homicidium dubium quoad poenam Irre- gulari talis, de qua mox V*
Irregy/aritm , Sed enim verd pro praxi no- tandum efi, te in ditu exemplis de
confi lio, & affbciatiooe^x natura ipfa talium adionum obligari regulariter
ad rdarciendum dam- num. Nam eoipfo^udd coofuleris,vel a(Toci*vcria,debcs efle
mora- li ter certus , te concurrifle : atque id fbrtafle efi , quod modd
affere- bat pofierior lententia. Ratio efi, quia communiter qui confulunt, vel
aflociani ,fine dubio funt delifli cooperatores $ Non inficior umen,fi adeilent
rationcs<rfhcaces/iuz certb pro- barent te nihil ad ju valfe , vel rem
ponerent in dubio, ut fi coofilium tunc dederis , quando Homicida jam erat
inimicus capitalis occifi « omnia przpara verat ad homicidium, & fimilia,
non inficior inquam tunc te fore probabiliterexculandum, quia es m verd dubio,
an verd interfuerit cooperatio tua. _ . 4 Subid verto cxcufationem hanc
faciliorem lore incoofilio , qulm in afibeiatione , quia allociatio femperper
fe animum addic vel alia vu, fuifle aflociatio; nifi fortd foci us fit
puer,fenex,infirmus,merus,lcrvus,&c. ^e^rdUumfftdubfum^adfo^ certa fcientia
illud Diflumdelimjj^ quem»- 17* "' fufeipiendi «n*<afli utile S.- Ct
dub„ “c™ comro»«f U , An balfi- mToY»r«.dm>fccnduuoCh, l |m.tcconbrmali»,l,
; f, non luit admiuus, fidubiterur an commi .tu» luent , reiteretur fub con-
ditione tuaconfirmatiojpropter rationem diflauvlta Suar..» fe 8 .x.**f Dito
ergepuarte. Suar. iSid.in pofle reiterari Coe conditione, fed immeritd, per
condiiionemenimobfifiitur pe- riculose reiteretur idem Sacramentum, quod fortd
coram Deo vc- rd collatum fuerit. . *
1 CerreQie fraterna . Si dubitas peccafic tuum fratrcm,atqucadeo dubitas^n i te
debeat illecorrigi^orrigere n 5 teneris.Ita Caram./ J Tire/, mer. n. * 4
o».quia indubio innocens proximus efi przfumendus; immdctiamli( addit hic
Caramuel) probabiles rationes^tque adeb gravcs,non tamen convincentes habeas,
non teneris , quia fic te exponeres periculo dandi medicinam fano. Hpc
iile>melius dicere > tum, nifi is fit hde dignus, vel nifi alia adfint adminicula,
certitudi- nem excufation is nonaffert,ut meritb putat Sanchez, Uh.\jn Dee a/.
r.io.«.44. . De damno fecute ex mora deluteris. Vide Deiiter , mare fm .
Delitor mere fus . Debet Cajus ex comraflu centum Titio,qu ia Ca- jus prarfixo
termioca non reddidit, unde Titio damnum fecutum eft, oportuit enim , ut
proluoviflu pecuniam ad cambia acciperet cum interdie decem
V.G.aureorum.Quoniam autem efi probabilis op\n\o&e\jMiO)de Jufiitiajom
i.dife ts.frS 2. Cajum nifide eo damno przmonitus fuerit 1 Titio idem
delucroceflantejad il- lud damnum relarciendum non obligiri \ quia fi admonitus
fuiflet» vel folviflet forufle,vel aliqua tandem ratione fibi coofuiuiflettquo-
niam, inquam hzc probabilis efi, iramb mihi certa fentcntia, quaeflio fubnafc
tur,fiCajusdubitet, an quando fuiflet admonitus verifol- viflet illa centum ,
nec ne,&confeouentcr dubitat, anoccurriflet damno fec u to i p fi Titio,
quid tenend um,obl igabi t u r ne ad d iwa de- cem rc(iitucnda?Refp.nonoblisan.
Ratio efi ducenda ex prpdifl»; ficut enim non debeo praefumeredeliffum de
proximo , fic nec de me, unde non debeo przfumcrc- me fuifle foluturum . Adde
me el- feinpoflcllionc mez innocentis- , cur ergo przvalcre debeat du- bium dc
iniquitatcflege de LugoAv^ir.ex cujus doarin» idem coa- fanub». , De
Confcientia. Sed quid , fi certus fim me (quia paupertatis mcx&ti» eram
qiiendosignemaccendifle.acitcraabeoignefegetemfuillccombu- cwfciu»)
noiifuilfepforfajfoluturum: Reipand. tc in hoccifu ftum: feddubliu fum in ia
his omnibus graviter pcccavtnm , ad ex alio capite non obligo, nempi quia ex
mora Theologici lucui- quidteneor? . pabili, ideft ex mora admifla fine peccato
mortali, qualis eft hzc _ Rerpoodco^O 1 hiUtt Sanflu* Sanchcz, inftUtl.dtfp A
yuum.y.\. cx parte, aliique ab eodem cita- ti, quibus adde de Lugo texi*.
d<fput*t. i %.fell .\ • "um. i 4 . Raiio eft , quia tuuc in prxdidis
omnibus deberet obligari ad refti tutionem, S do aftuiilct tua culpa refpeflivi
gravis, ut di&um cti , at in o nemo przfumcnduscft graviter peccafle, quia
delicum nun- ‘ «itantia tempore , •» prmleeium cooceflum fuit , an ctiim 'c. ,
quam pr*l'uimiur^rgo pr«*alet libertas tu* innocenti?, C fis cer- - % - -<*
• r - r — J i tus te graviter peccatie/ed incertus an per tuatn attionem
pcccami- " * Danu propter paupertatem, probabile efVnoa teneri quempiam ad
refti tutionem damni emergentis , vel lucri ccllantis . Ita de Logo, te .at.
inum.i 4. 1 Deam*. Si certus fis te privilegio gaudere Decima non fol- vendi,
anceps autem, an privilegium eximat i Decimis tua prfdia privilegium cc ”
quzpoftcdacquifivifti , quid judicandum? Relpondeo, fiejufmodi tus te graviter
pecatiejed incertus an iper tuam aOionanpei privilegium lolimprar judicet ipft
Pontifici qui privilegium concef- nofam influxum habucrisad przdifla damna ,
dui modo. V, Ct, cui nimirum feli deberent folvi decimz, nifi privilegium tibi
uumfecutum. _ conccffifTct , extenditur ad praedia acquirenda , quia tunc eft
ample privilegium interpretandum, ut mox dicam V. Privilegium. At fi 1
Detratlio. Placuit femper mihi rerum, £cqu$Qionura exa£U diilin&io . Audi*amice ledor :
Detrahit quis graviter de proximo , foeja£cat tertio.*' mt.
EpifciwP»r<>cbo > &c. quibus dTflc dccimy dubiuns in ciufdem fana
fit jsm proflituu , hoc eft , «u qus deli- dcbebsutur^soncitenditurfluu suncex
ibidem dicendis, finfliert flum fit |im publicum . peccat ne detraOor cumoocre
rcfinutioms interpretandum. Nota tamen exure privilegium aliquibus i Sum-
famae? Rurlusquu,aui audit detradorcm,led illutn non excitat,
moPootificecoocdrum,utitlud extendatur ad praedia acquirenda, nec illi
cooperatur, licitnon obligetur ad rcftitutioncm, peccat etiamfi fit cum tertii
praejudicio Lege decifioncs Rotcapud Paulum nihilominus, fi poteft detradori
fine magno incommodo obfiflere , Rubeum at/. »o*.i.Venlm id cx Summi Pontificis
& non obfiftit, juxta ea, quae lninuiiiotedeDfrrailienedicixn-
induIgentUfpccialieft,qui circa decimas, utpotcbonaEccIefiaftica, tur,dequo
Azor. Molina, Leflius ,aliique ipud Bot\zcin.drrefluut. jus plenum (olus habet,
nos autem loquimur abftrahendo i fpcciali iugeuer.d.i.q^.p.u. peccabit
nehic,quiaudit/ipan modo dubitet, privilegio. -
anfaroacius,dequoverfaturoblocutio,fitproftituta, «inuniver- * Si certus fis,te
eximii Decimis fol vendis, ambigas vcr^anpri- fum, fi uubitet an detrador ex
aliquo undem capite poflit liciti vilegium loquatur de prediis propriis, an
etiam de condudis, idem detrahere? r cum
eadem diftmdione propter pariutem rationis videtur elle fen- *
Refpoo.haccduoeflcprorfusdiflincueftda. In priore enim calu tiendum. peccatur
cum onere rcilitucionis.lt a Malderus apud Dia*-. » wpur.z. I Denuntiatio .
Adeft lex , V nunciando, dubius autem fum . illud commifcrit : Secundd ccrtd
fcio fum an prorfus fit emendatus, obligor . T - r , , L . fi cft emendatus. Sc crimen eft
occultum, damnumque fi quod fuit, ea lardi propter pecca
.indubttiiu,fivepro;>tcr publiciute dubiam, reparatum eft, nec aliud
ingruit, non obligare cjufmodi legemdo- At in calu pollcriore,» mia tona liat
pro 1 pio det ratiore ; cum emm cet alios ciunsCaflropal.a.i./r^. d. ^.punil.
4. nam. 7.cum Sane hez, nemo lit judicandus maius, nili ejus malitia clari
cognofcatur , ego Tolet. 5 ot. Navarr. cfimque fic fatis probabile,
difputatione non debeo ejulmodidetradorem non judicare malum, lcuir» le agere,
indiget . fed debeo judicare eum pofle peccatum iJllud proximi patefacere ,
Relpondeo, ex principiis didis te non obligari in priori cafu , iplc ergo
viderit an fimun proximi Izdac, ut certi in dubio lz- quiapoflidet bona fama
perfonardenunciandae, & de nemine prae* dit , ego l*dcrc ipfum detradorem
non debeo * certo autem lumitur delidum.nifi de eo confiet . I. mutito Jf.
d*Dub$t . Inpofte- laederem, uin dubio illi obftarcm, illum enim
cornperemdcadio- riore cafu prima facie videris obligari, quia
poifidetdelidumcert6 nedetrahendi peccaminola,quampcccaminofam eflemihi nondum
commiflum.quod i dubia emendatione non evincitur: vcriltn di- conilat •
flindiooe modo infinuata opus eft: Si enim agitur de crimine» cu- jus infamia
przceflcrit, ingruitque alicujus damnum, obligabe- ris: iu bono proximi
requirente: atfi peccatum fit occultum, & fub nullius damni timore, non
videris obligandus , quia peccato exiftente occulto pofiidct bona
famadenuociandi : quare videtur harc praeferenda . Quando nam fit peccatum
occultura ,dc quando praefumatur quis emendatus, vide apud Caflrop.».£r tr.t.d*
(k*rir*- te % d.yp, 14. * Facir item ad quarfiiosem hanc de dubio id,t^uod his
verbis do- cet idem Caftrop. d.pmmil. 14. mrn.l I . f mmmdo PrmUtiJm
Im^mifitottt tnondant ./tnundaticrttm fibi furi d* i>i,& m/iit doKfiii ,
mifjut to quod tum mlii/vo fommumieti , koc imuifigidtttldo dt/iflit , f
umtiiie/rt) . Di/btm/atio . Profequenti potiffimum prima difficultate prar-
mittendum eft , difpenfandi poteftatem cficeamautboritatcnS , feu jurifdidioncm
|, quserdidet indifpcnfante. Difpcnfatio autem efl ipfeaflus jurifdidionis,
quoaliauid difpenfatur. Conveniunt er- go feri recentiores, poteftatem
difpenfandi efle per fe favorabilem, adedque ampli interpretandam , ipfam vcr6
iifpenfationem efle per leodiofam legibus, adedque, utpotiquz 4 jure exorbitet
, efle reftriiuendam . Dixi perfe, nam limitationes,quzhicadducuntur, &
proli xz funt,& uoftrz brevitati adverfancur ,nec nobis nunc nc- ceilariz.
a Jam.fi certus fis,tc poteftatem habere difpifandi, dubius autem, an aa
aliquem cafumejuimodi poteflas extendatur , przl umendum ttnjlam in editi n
tomtineri , gumyue liti mandantur denuntiat» : Nam per fe eft pro CXtenfione .
Ita Sanch.^ mattimj,l.d.\.u.}. aliique • 4 «- fdukiui
ei^npeaattmutefeiitfiMeentenia in editlii ,• ve/nem/ pateri/ deme iuti .
Contri, Ii dubites , an ipfadifpenfatio,quz tibi concefla " /•-/— c.*-i —
—t j.n — l — fuit^d aliquid fe extendat nec ne t nequaquamfc extendere cenfeo. I u Sanch .te .e , /.Merol I a,«.z .difp.^.c.b
dui. 1 j.al i ique . Ratio eft, J t uia ibi amplior, hic ftridlior
interpretatio eft eligenda Hinc fi Pooti- exdifpenfet alicui Votum
Caftitatis,dubiumque emergat, an Ponti- fex difpeofaverit totaliter, an foldm
ad efiodum contrahendi matri- monium, iudicand um erit folum ad effedum
matrimonii , quia dif- pcubtioftrt^c cft interpreunc’ a. Sed peragamus ad alias
ditficulta- tesde eadem materia difpcniationis. \ Si dubites, an indigeas
aliqua difpenfatione in Bigamia, ad Sacerdotium aflumcndum; in impedimento
dirimenti ad contra- hendum matrimonium cum aliqua , & in fimilibus, potes
tibi per- shfque dutia tenfuket Conftffatium , vel virum dati um , neque bane
temmunu alienem intendunt l nqui/fi oret probitere t ut advertit Ioannet
Santbex in fcl- difput.i i . num.j7- *""* ArateIe,frBannt/ . Hxc Ca.
flropalaus . 1 Depostum , (j commodatum % jjr. probabilis jam eft fenten- t ia
, cum de Lugo rrafli citando , neminem obligari in foro confcien- tiz ad
reftituendumfive ex officio, fiveexcontrattu mediati, im- nsediatdcx culpa,five
fine fua culpa gravi Theologica ,ideft fine pec- cato moruli . Quare fi
depolitum, vel commodatum alicujus, quod apud ce habes, pereat fine tua
negligentia morali, ad illud reftituen- dum non teneris. Pari modo fi fine
gravi negligentia Medici, vel Advocati pereat zgrocus, rclclicns caufacadat,Si
ftneguvi cui- fuaderceahon indigere, &confequ-*nter pofle te Sacerdotium, i
S a Viatoris fequatur mors equi locati i fifiue gravi tuamcgligentia,
matrimonium inire. quia poffidet tua libertas, dum interim, du« um ignem ad
tuum commodum incendis, forti fequacur incen- .
bueftindigentiadifpcaiaiioajs,feudubiumeft impedimentum. Iu dium legetis
proximi, & ftmilia, ad nullam refti tutionem in foro Merolla, tem.i.di.rap.}xlut.i,
earall.io. n.^.Siach.l-demarrim.d. confrient iz teneris . Illud tamen
perdiligenter hic notandum eft , 6. num iZ. culpam illam, quae in una
occafionc, feu contra&u , fcu officio levis 4 Unum nocat ex Sanchcz
Merolla, /^r.riMri». Nam J icit non eft oc venialis, pofle efle era vem in
aliis ; v. grat* illaquz levis cui- rari indigentia difpenfationis, fcu
impedimentum, primo at ne- pa forti judicatur in officio Advocati, ubi agitur
de bonis exter- flu, dubia appareant , nihiloniinus propter przfumptioncni du-
nis, non judicabitur levis, fed oppidb gravior in officio Medi- fiam ex
communiter accidentibir , rc ipfa non funtdubia,fed cer- ei, ubi agitur deviu.
Et illaquz exigua eft io confervaodo depo- u, quare tuuc diligpntia , feu
impedimentum, non verd libertas fito, quod eft folum inutilitatem deponentis,
non verA depolita- poflidebit ; Dubius «V.G- an emiferis femen intra vas
lororis ejus, rii , erit notabilis in Commodacarii , non vero commodantis , qux
quam ducere inten 4 is,(quod eft necciiarium ad contrahendam af- omnia fuse^c
optime explicat Card.de Lugo 4. hnitatem dirimentem matrimonium )cfim tamen
illam cognoveris ujquead 9. valdd proximi ad diilum vas ( non illud valdi )
tunc enim verhex 1 Hispofitis. Certus fum. me habuifle depolitum, commoda- communiter
contingentibus, certi przlumitur fiiifle intra, atque cum , locatum rei
alterius, < 3 c item hzc periiftc apud me. Certus adei certi aderit
indigentia difpenfationis, feu impedimentum di- . fum przterei me habere
officium Medici , Advocati , Fabri , Scc. rlmens . & item «grotum c vira
fub mea cura migrafle, caufamamiftam f Si veri certus es te indigere
difpenfatione, fed dubius an illam efle ,zdificium corruifle. Certus infuper
fum mc ad meos cibos co- obtinueris,pracvalet indigentia certa citra dubiam
difpcnlationero . Tamb.T. t. Do Dee. Prae, B 4 Ac 14 Explicationis Decalogi
Lib. I. At fi es certus de indigentia, fei» impedimento, & icem certus,qu6d
obtinueris difpenfatiooem/cdambigisandifpcnfatiofit valida, quia dubitas num
cauia in petitione difpenfationis tacita, velfals-6 ex- preiu, fit finalis, hoc
eft utfine illa adhuc fUifletcopceila: vel quia dubites, anfupenor, qui eft
incerttpdkfiiooefuperiqritatis in aliquem, fit fuperior Jesiximns necne, valida
ne erit judicanda dilpenfimo? Refpondeo, aliqui ut Molina , Balduin. Soncinus,
quoscitat , & felitur McrolL/'*. , aucumant^nvalidam rflecenfendam , atque
adeb te inexemplismo- UicdL\ilu.HdejuJlii^raci.i^di/l,t.mum.t 1 1, quia nemo,
ut dixi/u mu tua unus nondum illa decem folvit, fle nunc ambigatur, an ad- iit
ejuimodi /ullus titulus damni, vel lucri , puto tibi abQinendum abaccepuune
illorum dcccm; Ratio eft . qau certum eft mutuata- rium illa ooo debere,
incertum an tibi debeantur , przvalet ergo ius tuutuataru . f Pari modo fi
famulus fervi tia,ad qua non obi igabatur «Domino exhibuit, iplojubctc
Dominojdubiumaue nunc enai'catur,an grati* id fecerit Famul us*m fpc
rocrcedis^cleadumcrit fpc mercedis. autumant»invaIidamnrecenfeiidam,atqueadeo
te inexemplismo- uvet\.mU.Hde jupu .ttad .num.i x quia nemo, ut dixi duas d6
allatis non polle licitead Sacerdotium alcendere, vel matrimo- operas
pcrdcrc,leuprodi£erepr$iumeduseftDixi(Dominojubente) nium contrahere; quia
confiat de impedimento : at djlpcnfacioom- nam ii Dominus videat, led n6
jubeat, aliqui docent, ut Bardi dtton- nibus peofatis dl inccru. Aliqui ut
SantareHus, aliis citatis ,quem '•£.$. jx.refolutiopcra prpdi&am non
proccdcrevquia potefl r •;>.• k i
mentd tunc Dominus pmare^ratufiUi 1 ’ervitu fieri: At Vafqj>ar/. }.<*/.». n.io. docet fuffiecre fi videat ;
quia Dominus videtur conientire io merccdcm dandam ad fervitium
compeofandum,dum non prohibet fibi lcrvmum exhibcri^cdum ex alia parte fcire
debet neminem lolere lervire alteri gratis . Si in hiscafibus certo famulus
voluit lervire gratis, non potell mutare deinde voluntatem, & velle
mercedes», quia jatn gratis dedit ea £er vitia : at ficcrt6 voluit lervire
propter rocrcedem,pocdl illam pctcrc/Sc accipere, fi Dominus vidit
lcrvjtia:nam,li non vidit^um poiuilU t nolle fibi aliud 1 er vitium ex- hiberi
i famulo , famulus non videtur habere juscontra Dominum : Tamen adhuc probabile
efi deberi fi inula merccdcm : iuDicaftil- lus/<v. tu. ex Val juez, Lcilio,
< 5 c Navarro; quia jam Domino utile fuit illud lcrviqum, ( dc hoc enim
agimu$;& illud ab aiiogratis non habuiflet , ut luppono, ergo non deneganda
merces famulo - Solum igitur tunc deneganda criuquando -Dominus ab alio gratis
il- lud icrviuum habuit, ut a mediaum cfi luse,»* epuft.rh fatufJAt/f. /.J.v.i*.:
rv . t , i Duhunftrprttuttt . Vldc judttimm ttn.tr artum , . k .u:u.'t ; r £
Utmcfyma . si dubius fis^n elcemofy nam fi»b voto promiferis, ad illam
tenccis,quia pollcfiio eff pro terat li ccrtd pramiufti , dubius autem an
crogavcriSjCrogare debes, quia praevalet promifiio- Utrum autem potiit colligi
ex mira dicedis Verbo reflttutio ».i . non eile im- probabile , deberi lotfim
pro rata dubii, nieiapientiores decernant . Aliqua luce pertinentia vide V.
Yeiumd m.-j. \ a Illud procenotraditSich./.4.<«Dar^.f.».i7 : fi indubio^n
vo- tum eleemoty nae cmifeais , illam pauper i nihilominus erogas , non
erogaturus n Icivjflbjtc obliga tum non fuiue,non polle tc a manibus pauperis
illam amplius auferre; quu tunc legitima pofleflio eft pro paupere: legitima
inquam, quia cfi etiam probabilisupinioex tali voto te fuifle obligatum: quare
pauper liquens hanc probabilem opi* c . ,, munem legitime poUidcc,* qua
deturbari non potell. Sicut ( iMuif :fie benignitate judicatur
POtifex.nefcruputis omnia Icateanc, Sanchez; Ii quisrefiituat Petro V
.G.pecuniamcrcdcnscontraCtam fc recinert^nequit pecuuuradaum auferre . l»orrd
quippe is legiti- me poflideey dum innititur fu? probabili opinioni : ita in
cafu no- ^Epubeja . Praemittendum eft primd,epichcjam, Quam,& emen-
dationem legis,& interpretationi latd didam tiKunduma-qunm,* boofi
appellamus.Ita Laym./.r .rr.q.r.i p. ». *. eft benigna interpreta- tio, qua
cafum aliquem particularem, ob aliquam circumflantiam, feu necefliutem^iic
& nunc occurrentem, in l^e uni verfa liter lata „ non
ellecomprehenfam,judicamus:lex ergo quia univerfalisefle fup- ponitur, etiam
hunc cafum per fe involvit, at propter circumfiaotif t occurrentem prudenter
judicatur illum cafum noluide, vel non po- fcquitur Diana/^^.a. rtfo/Bi.4.
ItemSalas,Bonacina apud Mcroi- lam r 7 7. & Caramur!/}- T exifiimane dtie
prxfu mendam validam, quia lemper in re dubia eft judicandum in favorem dtrtbui
duom t ut fcilicet adus potifis valear, quam pereat , & confequcuter non
erit incerta drlpenfati o,fed cerrd valida, valida, mauam , pnefumptiooe Juris.
Adde, dum ille Superior pollidee Jurifdidioucm^MHi efleabea xepcllendumex
fuperveniente dubio,q uo am bigi tur nonefle legiti- mum. Utraque opinio faltcm
propter autboritatcm extrinfecam probabiJrseft. 6 Qud^Superiorcertusfit dccaufa
difpenfandi, at incertus an illa fitTuFficicns, poterit ne difpcolare r Quid
lecundd, fi fit incertus an aliqua caufa adiit/ Reip. in priore cafu polle d
ilpenlarc , in pofte- riorelicitd non pofte. ltaSanch.4i.i«Drr.r^4. nu.6.
ibiqucplures . Ratioprioriseli,quu nimis onerofum eflct,li Superior
fufficientiam expendere tam rigidd deberet . Ratio pofterioris eft , quia
potcftas difpenfandi, ut alibi dicemus, caulain neceflariam cxpoftulat, fi ergo
dubitetur an illa adfit, dubitabitur an adfit ipfa potcftas dif- penfandi,
atncmouti potell dubia potcftace difpenfandi ad cer t6 difpenfandum. Dixi
(liciti) caufa enim inommbusfupcrioribus requiritur ad licite difpenfandum, ac
ad difpenfandum valide, non in omnibus, ut infra cum dr jutam, difputabitur . 7
Sed quid fiet, fi proccftu temporis deprehendatur Superiorem non fuifle
legitimum, quia fcilicet, nec habuit verum titulum, nec titulum coloratum cum
errore populi , nec ialtem communem ipium populi enrorem? Relpondco,li habuit
aliquem ex ius, jam legitima fuirdifpenfatiofic Ecclefiafuppleoce t at fi
nullum habuif- fe d. prehendatur, corruat difpeofacio necede eft Ita Sauchcz,
/4. in Dns/, r.4 4. m. 1 0. lejxuem Pontium, fic iterum fi eauu velit, a
legitimo Superiore poftulanda . Ratio eft clara, quia ilia prior nulhommndluit
| Quid fi procedo temporii appareat caufam fuiirclinfufficien- tem.vei
poteftatem delecti nonle potuillc extendere ad hanedif-
penfitionemexpcdiendim.vel materiam , v. g. votum fuifle refer?*» t u
m.perlillit diipenlatto i Delegato ta< 3 a,ita SifKh.ibid.it. 1 1 .quia ex
EccIum 1 dare m p ^ bona nde,fi’difpeniat juxta doCirioam datam 6- 9 Uerfim fi
detegatur talium fuifie exprefium,vcl verum fuifle ta- citum in caufa
finaii,vel caulam finalem, qua motus eft Superior aa difpeuUndum nullo modo adfuiflt,
corruet difpcnfatio, Cc iterum erit petendw^uia tunc patebit non ad tuifle in
Superiore volunt arem difpenfandivuque ad ed apparet, ipfum dift*cnfatioiKnn
noo dedi fle ■. Ita docet Sane h.iM . Sed quarfo te,c ur hic ex benignitate
Ecdefic nA judicetur Superior volutflc dare pari modo diipcnlatiooCTiel , quj
bona fide licpet iit, ficu tdrdlumcll mu. prae. Leuor medowipr id ex- pendat.
Dixi ( botu fide ,1 nam fi mala fide petiit, id przlumi 000 pofle, c um dolus
nemini pa troci nar i debeat, certum eft . — t :k; innaverim, occurrenicm
pruaciucr juaicaiur uium uium ..u.uiuc, tc, non po- itm . a dubium lu, an ego
librum V , . utne fj’ c tuiile
includere: nara fi ejufmodi catum legislator per aliqua verba illum i meis
manibus auferre: quia pr pofieflioflac excepillet,is non diceretur exceptus ex
vi epichej?,fed ex villis ip- non potes uium a meis mamous aurerre - f» . a a r
certd meum, & deinde dubitatur, an fit tuus, ergo pol 1 Si autem ctrtum
f,t,tc mihi do ^ n . C ’ forsutrfn per donnionc untuiuro icicus. »" P«
t™rrSu°c mo^ mra^ui» nemo prarlumitor re! fu» m „„ i.,_ acceptat, fit pai
lonsineleei tuncenimreifd. 1 gratis data . Ita nrarfumitur res non magni va- j
Navarr.'^^ 1 ' rmftr a t> $*/»*. P’<* * .fcui, dubite.urquc^ea
pr/it«Ttloto”2<>n.nili.>n .nirao repctmdl^udic.ndum n.inK. : ‘i!*!??:
-T^r- dui>«“ r ,ucr,t fcter,Maier,Pra«r, ve^quamodocuuque ^S.icn S :n.m tunc
pnlumitut RM» «twt c.!mins«tibu^pru-ft.ti fu.ni.nimo don.nd'. Nonnulii bnc ft-
cient« vldcV. S*l»'** ,"- 4 . t Propter eandemrationem, fi ego tibi
cctunihnutuemA ut red- das mihi poft annum fimi lia centum, atque infupjr
deccm^lubiumq; fit,aohec«« cn1 dederisex libera donationeun rationemutui.judi-
candumeftA^ eci I itte ratione mutui;quiafcflictt nemo,utdiftfieft, nifi
coaiftus res fuas dare prt^fumendus efl:q ua re obliga ris illa decem
teftituerr. utpote accepu per ufuram fine /ullo titulo . 4 Quid;fi certum
fit^iop fuifle ex libera donatione,fed dubitetur, an ratione mu tui,an verh
rationeinterefle damni emeigentis,vel lu- cri celTancis?R elp.fi es bona fide
in pofleftionc i)loru,ne angaris, prae- valet enim pofleflio contra omnes
rationes non convincentes’: at fi fiiixdeu ei vi interpretationis proprii didae
verboium legis. V-G. fit lex hujulmodi : i" a na taretrii nntu/ d* rwiit
estatmb Utb* . Si OCClirrat adefle ncccftiutemfuccurrendi v.gr. tuo patri
graviter extra urbem aegrotant 1, ex yi Bpftchc^ diceris pofle exire . Aeli ea
lex in huncaliG modum fui^et hltar Nemt en Ut tu exeat , exceptu Me diti t, a
hi/ fue ad falutem istewu> t>rm infirma m um Mteffmu$fi\\\ proprif
interpreta- tionis verborum tegis exire poteris. Ponimus autem exemplum in
legibus humanis,nam in legibua na- turalibus, veldivimsaliqui negant dari
poflcepicheiam, quod difpur tarenoftrum non eft. L^e Bardi detemf. d.6.
r.J.5.6.^7. hasum- tentiascxpende,.tcm. ^ .ri*p**fv ‘ 2 Praemittendum
feeond&, quando pr*di£h necclfitasdrec mo- raliter cer ta, certum efle ut i
nos pofleepicheia, quia prudenter judi- camus illum cafum ea neceffitate
urgente,» lc§e non indudi/k con- fequcnterpofteffioncmeftc pro libertate . Idem
die (quidquid alii apud Rardi d, 6 .de e»mf.t.^.%.^. fentiant ) fi probabile
fit, veram adefle neccfluatem,quia pari modo tunc prudenter judicarnusAc.ItaMe-
rolla,f.xo d.+.c. Z.dub.^.num. 54. At (i dubium fit, an tanta fit necefli- ta vi u id fac
iend um ? Dico cum Caftrop t.x.tr.t.d.} A#qM*v. s . efle ad Superiorem recu
rrendu m , ut expl icet mentem fium,fi ad il- lum recurrendi locus datur: quia
quoties dubi um a d lesem ob- fervandamenafeitur, obligamur veritatem
inquirere, fi poilumus, nt cxfupradiftis patet ; fed quid,G urget tempus
exeeutionis ,adefl . Q 'ne- Caput III. De Confcientia. nece(Titas,& ad
fuperiorem non eft nifi difficilis rccurfus: enim verA hic confiftit hujas
cardo difficultatis. 3 Dicoex vi
poileilionis debere legem fervar i S.Tho. Sot. Medin. Vafq. uterque
SancSuarapud Caflrop. /.r.w.^.ln ea V .G.lcgc abfolu- ude noti exeundo ab urbe
, fi dubitas, an pater infirmus extra urbem degens indigeat tuo auxilio,non
potes ab urbccxirc. Ratio eft, quia icx eft in puileiiione, certa enim ell lex,
quare non potelt ocgligi pro- pter dubiam excufationem . 4 Dixi (ex
vipoileffionis) nam ex alio capite poterit aliquando praevalere dubia illa
nrccfiitas , atque adeo in dubio locum elleepi- che ja* : ita Syl vefter ,
Corduba , Hcnriquez, Salas, Md. eit.nmm.i. lic enim eft dillinguendutn . Vel
adimpletio legis cil moleila, Ac incom- moda, vel non ita: fi prius, in
pr«cdidlo dubio poteft lexnonobter- vari ,quia prariumendum ex benignitate
legislatoris eil, ut rebus in- commodis, Acmoleilis, nolit iupditum obligare .
quando panicu- la ris cafus propter aliquam Prudentem circumlhntiara , k lege
uni- veriali eximi judicatur, ut icilicet lubditi non aggraventur k legibus
nifi fint omnino, Ac ulquequaque certi: fi pollcnus, lex fervari debet : quia
tunc ex una parte militat poflellio legis ,Ac ex alia nonadcllex- cufatio, quae
duc aturlcx prxfum puben i gmute legislator is. Cujus autem ponderis debeat ede
ejufmodi molctlia, non nifi i viro pru- denti decerni poteft, f pedata
necelfitatc a&ionis , gravitate legis , Acfimilibus. 5 QuzrcsprimA. An
quando poffum tranfgredi legem ex vi epi- chcjar, (eu ex praedidU legislatoris
benignitate, debeam fub obliga- tione tranfgredi , fi tranfgreffio contra
aliquod aliud pnrccptum (it. Extrema Unthe , Vide Verb. OUumfantlum . V G in
exemplo nuper allato, pofliimne liciti me conformem red- dere legi prohibenti
exitum ab urbe oon exeundo adauxilianduin patri ;quamvis id praecepto chanutis
adverfetur ? Refpondcounivcrfalitcr nequaquam poflc^uarez lib. 6 . de hgibm t*p
. McrolJa d.e^.f.t{dub.\.u % \\ % quia regula generalis eft, in concurfu duorum
praeceptorum , debere fervari id , quod ur- gentiuseft. Quoniam ergo
incafupropofito magis urget praeceptum charitatis erga patrem , auim ea lex ,
illud erit , non autem hsrc ob- fervanda . Quzdam a lia de concurfu praeceptorum
vide infra Verte Lfgts .QuAdli necellius nullum praeceptum relpiccret , V. G.fi
exi- re mihi ab urbe per epichejxraconcederetur > ut mille aureos V . G.
lucrarer, certe enne licAt non obligarer, portem cum laudelegem obfervare,&
ficab urbe non egredi, quia nullum in mc urget prae- ceptum dc lucro illo
acquirendo , ut fuppono . 6 Pari modo poteft contingere tam laudabile cfte legi
me confor- mem reddere, ut etiam concurrente alio pr«rcepto,po(Iim hoc negli-
gere, Ac illam obfervare , atque adeA polii m licite fervore legem , Ac
epichejse renunciare . Sic (olent Do&ore* , Vafq .p.x.d.igtper totam. Sane •" tcnful.
/.r.Carthufiano concedere abllinentiam k carnibus in ultima vita: ncceflitate
propter laudabile exemplum fuum inftitudX obfervandi, licet in ea nccellicace,
vel per epichejam,vel per pruden- tem fui voti,feu prccepci interpretationi,
carnem vefei licitApoflir, 1 Eutbanfiia fufteptic. Diximus *»*/*A. detonem,
e.t. § 7. five fis certus de come(lione,Ac dubius an comcllio fuerit ance, vel
poft me- diam ooilem, five dubius an illa fuerit vcracomeftio.quamviscer- Cns
eam fuiife.p©ll nodem mediam, diximus, inquam , probabile die tibi liccrc mane
fac ra Euchariftia refici , nam propterei iterum haec in prarfentu non lnot
repetenda . x Illud, quod ibi exciderat,hic addo. Sic Petrus, qui expergefaflus
iiomno de node bibat , nel ciens , ncc omnibus penfatis fcire potens, q Ua hora
biberit, poteri t ne mani liciti ad communionem accedere? pofte videtur
collicie* didis num. pr ut edent i. in hoc enim cafu dubi- tatur , An potus
fuerit ante , vel poft mediam nodem . Dico tamen nonpoffe. 2 Ratioert,qnia in
numprutedente . loquitur deeo, qui comedit ex iftcns.Ar perlirtens in vigilia,
hic autem cafus eft dc dormiente, qui expergefadus bibit , quae duo lunt
longAdiverlaj illeenitn perfiJlens in vigilia, poteft luas diligentias ponere
ad mquirendum,num ante, num poteft mediam nodem comederit, & rc i pfa,nc
temere legerat, omnia cxpcndie,quibusexpcnfo,nihil certum contra fe
invcnicns,ju . dicat, & quafi fententiam fert pro libertate fuaait
iilecxpergefadus omnia expendere non poteft, diligent ias debitasexhibendo, cAm
de horis tianfadis in fnmnorfli judicare nequeat ; remanet igitur fine fa- dis
diligentiis, ergo remanet ini potens ad judicandum pro fua liber- tate ;quAd fi
fententiam proferret , temerA proferret . Prudenti au- tem judicio nequaquam
pafito ad licium communionem percipien- dam a i. cedere une culpa non poteri
t,quu eft certus fe comedi lle,co- meftioncmqueefle impedimentum communioniMt
judicare non po- teft, an fua libertas praevaleat . Video hant rationem alicui non om- nino forrA
fatisfacere, VerAm in re morali fatis fuperque fit . Fxrcmmunitalte . V ide
Verb. Ceu fur a. VcrboXrjr/. Verb. Ptrtufifo Chrifi. 1 Extcutcrftnttntid.Sk
Principis Minifter incertus fit,an lentent ia fit iniqua , poteft illam , immA
debet regulariter excqui . Ita Oram. fib.$. TktcJ. mcr. Ratio eft, quia femper
prsrfumendum(nili luce meridiana clarior fit iniquitas , quse in Principe
Chnftiano vix unquam praefumetur)Prineipem moveri gravibus rationibus ad fen-
tentiam proferendam. Adde Miniftriefie obedi re, non verAdifputa- re • Tunc ergo
folAm Minifter ab exequendoabftincat , quaodo ma- ni fcftA, Ac fine dubio
conflat iniquius - Exutu lui . Vide Struut . 1 Fr/lum. Si dubites^n hic fit
dies feflivus, operibus fer vilibus va- care potes^uia prz valet laborandi
liberus.lta Suar, de tenfjl^ftli, j.w.i^. contra BreflerumA^ 4. dtttuft.t.i.
««wt.6i.Contri, fi hodie IitJcertAdies tellus, dubitcturautem,an propter
aliquam neccllica» tem laborare tibi concedatur, abftincndum ubi i fervi 1 ibus
eft , quia E oilidet obligatio , quar certa cil contra cxculationem inccrum lu
oc autem cafu polle k Superiore difpenfari, dicetur . 1 Fi/H tbitgniio tr^a
pnrtntn . Si ccrtAfcis tuum V.G patremcfle in extrema, v, 1 etiam in gravi
neceftirate,non potes Rehgioncin in- eredt,quuceru eft obligatio Patrem adjuvandi.
Iu Oram. tib. Tbeet mcr. num. 1 474. At fidubtededida Patris necelfitatc timeas
, ncc.tUlis diligentiis, veritatem compcnrepofti', praevalet tua libcr- us
,auar certa eft, cum incerta interim fit obligatio. Dixi dubie , nam u
probabiliter opinaris tuoauxilio Patrem non indicere ,lequi opinionem
probabilem potes , illum fi vdis. deterendo . QuAd fi Re- ligionem vovifti,
debes in praedido dubio Religionem ingredi, quia voti obligatio certa eft
,excufatio dubia , iu Ortropal.f«w.$.ff. i.p. 7 .$.S.n. 6 . Filiui Itgilimut .
\J ide Lt^itimtu . \ 1 Filiui . Natus fumi Matre, qu.Tftatim,mort uo ma- rito
Petro, nupfitOjo, em aurtmlutusfum nono monfei fecundi* nuptiis cui u ' * um
cenfendus tiliUs & hsrrcs ? Rc*f?ondco Caii, quia in dubio major cil
prarfum^tiopropollidentc matrimonium, nunc autem poflutet Ojus . rr x Qind, fi
fum fimilis vultu ipfi defunao : Secundo , fi lum eidem fimilisin
moril)usTertiA,quid/i certum fit pofteriorem virum uxo- rem alioqui callum non
cognoville,mfi poft aliquot menlcsi nuptiii? Relpondeo,iR hoc tertio cafu clara
eft pratfumptio te efle filium dc- fundli. In fccundo,fi maxima lic morum
fimilitudo cftet magna item prefumptio pro paternitate defundi: fed rarA
contingit tanta, ut tol- lat omnino dubium . In primo res manet item dubia, quu fimilitudo pocuit
evenire ex recenti memoria detundi , quare in utroque cal u rcgulantcren»Caii
filius reputandus . E i /it QtUttlli ; V idr GtmtUt . Filictum pt tuitum * Vi
de Peculium fil- erunt . 1 Furtum ; Pxiuceps quidam cAmadvcrtiflet climfibi
pretiofum argenti vas fuiffc furreptum , conftaretque manitelldaimen non ab
aliis quim i famulis, qui tamen ad ar’, enti cuftodiam non teneban- tur,
juxucdnluetum alicubi morem , ubi uni untAm harccuradc- mandari folet ,
Princeps inquam , quoniam qui eflet determinatus furdeprehenderenon poterat,
intendebat i linguis famulis partem pro rara libi ellefol vendam: olfacerent,
eam partem fibi dcconftv tuto cifdcmfalariofefubdudurum minabatur;
fcifcitatuseft nihi- lominus i me, an id julleexcQu* valeret . Rei pondi
afferendo verba Jo. dc Lugo de Jufl. tem. I j/. 1 yfe&.i .n .x Si t/uii (
inquit ) inventa . tur etttfutjj dubitet ur^ un cetifui/ft k Frtrc , ve/ k
Pau/c t ne< pe/Jit thu btum tUmd/uptecri , inujUutn erit utrumaut puntre
.ttim tertum fit alte, rum ex Mi tffe inuoetntem , atque adtk fi ut tr que
puniatur , tertum eris tumete nttm puniri : aude barbarum cmninc tnubtefmt ,
quedprin. tepi quidam feciffe narratur % .qui tkm nefttr,t quit ex tribui
famuli t terta fuet frutiut ptetit fifiinut temedifirt , jufiit finitio fetari
, ut appareret iutufui flematbiretertrentur y prout in Jetundc apparuerunt ,
primui aurem innet em feli ut eft . Nenrnimfunt puniendi m notent ei . ut in
tot delinquent puniatur 1 ftdpot k t demit tettdut efi deltnqeeent , ««
inuoteut et puniantur jtixe ille nil divcrlum ego in cafu Principis allato,
Acc- 1 GabeUa. Subditus,qui omnibus expenfis dubitat, an Gabclla fit iuftA
impofita*tencturnc illam folvere? Tener» docent alii,utljef« lius,Ac Maldcnts
apud Caramuelem mox citandum, quia pofteffio ju- ftitise pruri umenda cil pro
Principe. N'ou teneri putant, V i llalobo^ Gdlropalaus, Aragonus , Molina,
Fillucius , Sil vefter , aliique apud Caramuelem mox citandum, quia
poffeffioftarpm libertate fubdito- rum , qui non funt obligandi fol vere , nifi
certi fint de jufticia . Cara- mucl,/«^ i.TbeeJjmcr.rt. 14A6. aflerit tributa
five nova, five prifea non poni leviter fed magna confideratione , ergodubia
nequaquam erit Tributi juftitiaded vel certa,vel probabilis Si certa, omninA
debebi- tur : Si probabilis non debebitur , quia probabilia neminem involun-
tarium cogunt ,nifi mea Republita » eftet lex acceptata, ut fubdirt teneantur
ad obediendum etiam in materia proba bili. Omnes hc tres fcntentizfunt
probabilcv, quia bonis fundamentis inuitunturTr Ta- nuariusquidcm/»^.^. ji.
citans Leffium, aliofque contra Suar, do- cct,non «Aperi quempiam ad
Gabellas^ion folumquando dubiA , feif nec quando opinabiliter fol Am lunt
juflz, cujus dodrinz fides fic apud ejus Auflorcs. t. Cfww/^.Nafcunturfimul duo
filii, tx quibus quinam fit cenfen- dus primogenitus,digno(cinequi(,cuiftam
praedium, fcu majoratus in dubioattribucodus ? Rc- jOO 2 6 Explicationis
Decalogi Lib. L Refpoodeo . Si alteri data Ct forti pofleflio, i* manutenendus,
do- no eft, cuinam perfententiam favere oporteat; ctti igitur favebit ? imx alter
probet/e natum fuiffc prii» , Quia polleffio praevalet contra Refpoodeo/a veat
Reo , hoc eft i mmuniuti Eeclefiac , Sk DD. mo* omne* ratioaes non
convincentes. Alft neuter poiiideat,Tiraq. d* citandi.
RatweftjquuprrushiitEcclefiamfiiifle refugium Delin- iur* p*i**oi f .i a.
duodecim featentia* hac de quaeftrone, rccenftt . Veriira tu Cc judicato, fi
prardium dividi potdi,utnque dividatur, finoapoffit, quale eft R renum,
Caflrum. Majora tus *c. detur al- tcri medium jeftiroationis pretii, alteri
Majoratus ; cui autem Majo- ratum, cui arfiimaticnem dari onortea t , expan
fratrum concordia , vel (i didentiane, forte demum decernatur. Ratio horum
eftahbi r«a- fiaiin&a V & V. M**** % *.u fy 8. far p* eft repetenda,
quia nimirum nemo eft privandus jure,quod habet J rftm ergo hi fratre» firaul
fumpti jus certum habeant ad Regnum , fed fe- paratim fumpti ,fub dubio , ne
alterutri injuria fiat , di vifione anfi- puata eos uti debere, i pfa ratio
diflat. a ScioMeroIlam r.j. dfi.il- d.ip.n.% 8i.ex eodem Tiraquello vi- dere
velle admittendum quidem i effe utrumque fratrem, led iu rc* componenda ,
quando eftindmfibilii, V G. quando eft Regnum , ut vel ambo infolidum regnent,
vel uno anno regnet urms,alter, altero . Verilm id oonarridei.debet enim
compofitio fieri meliori modo,quo Reipubliear minus nocearur, at grave
periculum multorum incon- venienti nm Regnum fubiretex duobus fi mul renantibus
, vel e* •noua regnantium mutatione: fati us ergo erit id facere, quod nos
innuimus, & innuit ipfemetTiraquellus , dum concedit pofle h<x patres
rem forti commi t te re,fed non invitos jtiffmh tn tran- ffftun peffit) & *
l^uedptritulum . Haec ille . H Hrff^f/.Dubiu* fuman in hsrefim
confctiferim,poflbm ne abfolvi per Ordinarium fimplicemque Coaletlirium ?
Rdpondeo poflum , ttt patet ex i)S quse diti V. Ca/ir/, & Ctnfur *
rtfirvst* . j} f , dubk externa , V ide mira / r. i . $.8. *.g. Hmuticui . Si
favifti haeretico, illum domi recipiens ,fcd dubium efl^utrum receperis ut
amicum/eu conlan&ui neum^n ut hereticum» ceufenduses recepifle ut amkumlu
Bonae difp. i. dtttmfmtii tnpar- ip.i.mfi. Ratio eft duplex , tum quia ex
communiter contin- gentibus prsrfumitur pro affeuione , vel inclinatione
naturali , tum quia quilibet prarfumitur bonus, feu quantd mimis
|M>teft,malus . r RorsC*m*tt*. Si Sacerdos, qui jam ccrtd tenetur ad horas,
du- bius fit^n eas recitaveri t»adhuc recitare tenetur, quia poflidet obii •
e»tio recitandi . Atfidubitetan teneatur ad illas, ut accidit in ha- bente
beneficium tenue, de quo dubitatur an ad illa* teneatur» dixi Cupra. V.
BMtfiimims , m.%. De eo, qui recitavit Officium , fed dubitat>‘an omiferit
aliquem Pfalmum, Vide infra i. *-9. a Quid, fi dabium non recitandi emergat ex
dubia infirmitate Sa- cerdotis? , Refpoodeo , Suar. di i ait tunc Sacerdotem
obligari ad recitandum i quia obligatio recitandi eft certa , dubia au- eem efl
excufatio, dubitatur enim ,anea recitatio damnumlaiuti*. grave fit allatura,
folilm igitur tunc erit eaufa difpenfationis^soo ve- fbabfoJuta exculatio.At
Caftropalaus t» %J t-p.6fi.\<y I^.Caram. * fll D nui, iret nec pofle , quia
non p citanoi . acatio cw , quu prius mu c^cicimhj iuiuc rriugium uenn-
quentium,* poftei exceptio i Gregorio fa&a, poflidet ergo jus refu- gii pro
Reo, quod fuperari non debet ii fu perveniente incert it udi ne exceptionis,
immfi ut Judex Ecclefttfticus ejufmodi Reum faecula ri potcftau tradat, requiri
puto probationem concludentem, iu Bonae. Farinae- ali ique,quos ciutXequiturque
Diana/J. j. tr i . rtfal . a 8. quia ex una parce Reus poflidet jus refugii ,
ut di&um eft , Sc ex alia adeft lex , femper favendum cfle Reo : que duo
non potiunt didi , otfi per vehementem probationem . 1 ImptditMHtum mairunenii
. Vide V- Mairimemimm^ Sc V. Dtf- pem/siip. hutflmt. Quando eft dobium,num
uterque feminaverit» an fit cafttirefervacu*. Vide infra Od.-j.esp.^. fa.mtm.f*
ubi loquor de inceftu. * i Irrtgm/ariiMt . In fa&o Homi c i d i i i njufti
, q tundo fcilicet ambi- gis, an de illud injuftd commiferis, debes te eerere
in utro- que foro pro Irregulari, quia ob reverentiam rerum (aerarum, de-
crevit PontUtCXf.adsiti/uiiismft.jSgmijStari^fppttitieidiRimif. in dubio fadi (
non jam) de homicidio , dcbpre eligi tutiorem par- tem: at nomine homicidii,
non intelligiqijfoccifiojufta, Unde nec occifio dubia in bello jufto, vel in
condemnatione jufta, nec dubia imitilatto etiam injufta,( quia mutilatio
homicidium non efU irre- gularitatem parient , tunc enim valetregula allata
Verbo, Cutfur^ pasnas non incurri , nift ex deli&o certo : lege Suar. d$
ttnf. d.^.ftti. x Quoniam autem homidiium debet cfle certo fccutura, ut irre-
gularitas incurratur , puto, dubitantem an factus fuerit animatus, in cujus
abortum fuo quis confilio , vel opera cooperatus fuit , non de- bere fecenfcre
Irregularem, iu Prsrpolitus, aliiqueaoud Bardi** tmf.d 6. ra^. 7 .§. 4 .quia
cilm non conflet de corpore deliCli,hoc eft, de fictu tnlmatooccilo^omicidiutn
de quo loquitur Canon ,oon pr*- fumitur adefle Contra verbfieonftet factum
animatum tuifle, ut u mafculmus poft quadraginta dies,foemininus poft
f«agiiita,veloao- * ginta,fuifletoppreflus,(& indubio quideithfoemioinus
erit judican- dus , ut minus aggravetur delinquens ) fi conflet inquam fuifle
ani- matum ,fed dubitetur, An ex tuo confilio,vel opem ejus monlecu- ta fuerit,
Irregularis erii : idemque eritX confletdsomicidium i Petro , V. G. fuifle
commiflum , fed dubites an ex tua cooperatione feu confilio . Ratio eft mihi
manifefla , quia hi cafus clare compre- henduntur in fupradiQis canonibus .
Dixi in proxima parenthefi (feemincu* eft judicandus J Veram
NaWosFW.atAtfrr«/Filliucius** aliique non pauci puttnr, in dubio factum
ceofendum efle mafculinum, & ita fervan m lacre
Paenitentiaria.Nihilomiuiisefle^uoad forum internum cenicndu* faemioeum, adhuc
mihi improbabile non eft,dum loquimu rdeme - gularitace; oam ceeterdm
Pcenitemiaria tur ion, «certe probabili fentemise coMmriaafe conformat . Id
autem hac rationesmtercce- teras probare podent «Primi, quu,«t inouimm,mmus
gravari aeoet delinquens, & in dubio ferope r eft Avendom Reo. Sand
Caftropalau* t*m. I y.t- d, /*> a.Sr. m.z. $£?*»> (ait) *»• pMw j0 mm m
Qu His dtfat ypto au* tfi , & r*tt«d**J*pr*~ Jtlaimmrisumtttn, Die,tu,
& excludenda prziumptiom»* < <T *.A -i .. nuta
priu<rllf<ctumrflcjqani- clirioftendas, illud habe- prse valet pofleflio
prioris ruioicimu» cccieuam nw _ .-i-V—ofononciaboraehoeilla :quia prtevaiet
poociuopriont . poteft pwccipere contrapracccptum Dreal S A atus
XertMV,fipercutiasquempiam,deqi»odubkatur^nfitCIeri- quartum, de non ex ponendo
fe per iculooccafumiS' Quonamo^ ' Clericus eft reputand db , quis priu^eft
hominem eflenoo PO&mo.qmm bibet homo Motc.ponr.di ! -« ornenofle S.W dubium
autem t»» C®uttl,i)Bn potes «auch /.*.t perceptum p.o «'toMli pro recipienda
Cicr. Eucbarift.a .Vi- i <, *3 abftioeutia carnis tuse faluti noritura Si
aufoteM_ j, cre - comedere, docet Caramucl Ul.\.Tinot.trot. tt ^ ^ vcA ° h ‘"
■ f^rar.i Virum v Vitam i jaii ■■esser" V. Vittm. ... vi r L£arvm
Grcgorius XI V- per Rullam communem I «tego certnm habeo , Ice Tancredum di
HfBg. to.x , l+d.t. contra alkiuos,} tuti orbi, aliquot calus excipit, pro
quibus Ecclcfwr re* jugium non patet. Accidit autem faprflink, ut Judices
fseula- xes, &Ecclefiaft ici contendant, num Reus in Ecclcfiam receptus
immunitate gaudeat, nec ne? Judex ergo EcclrtiaAicus , ad quem id decetucre
pertinet , cura claris argumentis careat , anceps omni- Ciericom, quim Clericum
, defimilia multa haflenus habuflli & pautapoft h?bebi#. Cur igitur non idem incafu
noftro? Olim fic item argumentabar . Ex freouentiori eventu eft in re du- bia
judicandum : at frequentius eft, 'iu6d freminanafcantur,quJoi mares; ereo
Acc.Sic,inquam,olim:fed numeratis deinde innati bus» qui nati per aliquot annos
funt in hac Parochia fita in Cathedrali Ec- clefia hic Panormi , in qua
habitant frri duodecim millia Capitum,- hoc argumento amplifisnon fum ufos;
NamcftmcxlibrisBiaptjxa* tonimaroediligentervifi* colleviflem numerum marium ,
& fa- mi narum , qui in toto decurfu trium annorum facro Fonte lavati funt,
inveni , qumdreimamp)iflsffiifteM*r«,qahm fremui as, qui parvus exceflus certum
parere prarfumptionetn n on po tcft, quapo- tifis judicemus, mafculinum effc
fictum, quim teemiouium, vel Et uf obiter mireris Divinam Provideotiamfluarei
una parte fa- cit, ut vincat vis natur* ad perfeflum femper intendens, plores
ma- res procreando,* ex aliafrrt aequales producat mares , fremmafque
adfoboletn propagandam.lcgitimonon cum multis,iedcumfingul;s uxoribus
contradJomatrimonio^it id,ioquam^)biter mireris,eosdi- ftinQim,*annuatim i me
numeratos hir lege. Anno Domini 1
649. ii primo Sept. ufque ad pnmum Septembri* confequentis nati funt. Mares —
-*ff. fremlnsr— iyv _ „ Anno rdji.a primo Septemb ufiue ad primum
Sept-lequentis. Mare- » 86 . fremin* 7*9*- r Anno t * * a.i primo Septemu u
fque ad prim 1 m Sept.lcquen tis . Mares . famio* De Conscientia. Illud opere
pretium erit hic adne&ere . Cura Epifcopus pofiic «x
CoDcilioTridentiro/#*4. itttfotmst, tap.6. abfolvercab irre- guUritateiiKurfa
propter homicidium occultura cafuale, non au- tem propter volununum,fi omnibus
penfatis, non appareat , an tuum homicidium luerit voluntarium, an cafuale,
poterit ne tecura ille difpenfare ? Refpoadcocum Fagundez *n Dte. in ^.prartpt.
Ub. j. tsp. 9. num.fs. polle; quia, ut modo innui , feroper praefumi debet id,
quod minus peccatum dl, quare in cafudi&o prartumatur homi- cidium cafuale.
4 Harc de irregularitate ex homicidio injuflo,aam in aliis quibuf- cumquc
irregularitatibus in dubio , non es cenfcndus irregularis , ut citato Verbo
Ct»fura % pro omnibus cenfuris, probabiliter dixi . 1 Judtx. Si omnibus
expenfis lis civilis fit dubia ( neutroex liti- gant ibus poffidente, nam
alterutro poilidente, lis non erit dubia, fed probabilis
proipfopofl'eflore,utfupra$ bn.t. vidimus, quem lo- cum omnind recole) filis
inquam civilis fit dubia, Judex non po- teft , nifi rem dividere : idque
propter officium Judicis , ut ibidem latd dift um eft : In lite, fcu caufa
criminali Reus erit liberandus, ut ex ibid.num. io. diflis colligi potefl. 1
Judi(iumtrmrrd'ium . Id tunc eft, quando fine fufficicnt i fun- damento aliquid
parvum de proximo judicatur .Judicatur autein , vel per lufpicionenu vel per
opinionem, vel per aflenfum firmum, vel denique per fufpenfionem ab his,quf
proprii dicitur Dubium.quan- dofcihcet, vel dubitat quis negative de bonitate
proximi fufpen- dendo judicium, nihil in utramque partem judicando, vel quando
dubitat pofitivi, ideA quafiper reflexionem , fic dicit intra fe , j/igo dul ,t
art dt bomixit i/iivj . Sufpicio, < 3 c Dubium ex levibus co- niedur is
oriri folent : Opinio ex probabilibus rationibus, quae non excludunt formidinem
live implicitam, fiveexplicitam oppofitiral- lenfus firmus ex rationibus
rooraliter faltem certis. Quoniam ergo conveniunt ferm£ Dodoresapuri de Lugo
dejuflii.ttm.i V.14 .ft£\.i. mmn.11. aflcnlum 1 firmum, dc deliberatum de malo
proximi gravi , efle mortale, fi eliciatur fine fufficicnt i fundamento, quia
fic gravi- ter lardi tur proximi fama : Sufpicioncm autem, Opinionem, dc Du-
bium negativum modo explicato faltem eft probabile efle venialia , iu Faber,
Layman, Cajetan. Navarr- aliiquc, quos citat ,fequiturquc
Diana,^r.}./r.jjw,/c///.r//#4jf. etiam fi fmt fine lufficienti funda- mentode
peccato grav illimo, & contra graviffimam perfonam , cu- jus rei rationem
num. ftqutnti proferemus, idcd remanet hic pro- prio io loco queftiode dubio poGtivo,
An fcilicet peccet moraliter, qui pofitivdcligicdubitarede bonitate adionis
proximi fine funda - rnentofuracicnti, nam fi fit cx indiciis lufficienti bus,
temerarius non eflet, fed prudens alienius . » Dico non efle nifi veniale,
neque cx hoc capi te illud di£um apud S. Thom.l.Z.f .So.art.x. Dubi* Junt in
m*l ortm fatttm inttrprt- tsnd* > lub alia culpa perfeobligare, qulmfub
veniali .Ita Faber Layman, aliique apud Dianam citatum. Ratio efl uni verfalis
pro omnibus judiciis prardiftis, quae concipiuntur fine firmitate . Nam
Sufpicio, Opinio, Dubitatio etiam pofitlva funtin genere judicii aflus
imperfefti , atque adcA non fune plene temerarii, neque nccef- 1'arioconjundi
cum contemptu faltem gravi proximi , utrelte ha- bet S Thom. §j*bd/ib.i%dfi
.45. Et ratio ulterior efl ; quia ubi non eft perfcdla certitudo, non efi
pcrfedla temeritas , dc qui aflualiter , vel virtualiter habet formidinem
oppofiti, paratus aflenfum illum contra proximum facile deponere, proximum
graviter non l*dic , ergo fic ut c cetera peccata contra juftitiam non
(unt,oili venialia ex parvitate materiae* ita & h^c. Non nego efle interdum
mortalia, fi ex odio mortali vellet quis ita dubitare, fufpicari, opinari, vel
fi quis grave quid ad extra operatur contra proximum motus exiliis infir- mis
judiciis, fed hoc non efl nifi aliunde ,dc per accidens. 3 Aliqui peccari
mortaliter putant abeojquideliberat£fufpica- tur, vel dubitat pofitiv^,
velopinaturdeperfona honcftadc proba , aliquid enorme fine proportionato
fundamento, ut fi quis de gravi Prselato haereiim vel incertum cum matre
fufpicetur , occ. quia tan- tar perfonae ( ajunt )fit hoc modo gravis injuria .
Iu De Lugo btjrit. 0.1 9. Sed non approborum enim hi a dius fmt etiam hic in
genere fuo levis, leviseritdt culpa. ItaNavarr. & Cajet, quos citat
lequitur- que Laym. bb.\ftfl.ytt. \.p.\.<*p.x.num.(,. 4 Dices, potifis
eligeret quis amittere decem aureos, V.G.aulm fuum bonum nomen , etiam per
leviftimam fufpicionem , vel du- bitat ionem apud unum : ergo fi amittere decem
aureos res efl gravis, erit id, de quo loquimur • Confirmatur prim^qoia vere
efl maius bo- num altiofifque ordinis fama , quim pecunia :crgoetiam Icviffi-
ma ejus ja&ura eft gravior quim ja&ura pecuniae. Confirmatur fe- cundi,
quia fi amicus nofceret meam fufpiciniiem contra ipfum, averteretur k mea
amicitia : lignum ergo efi i fufpicionc graviter amicum lardi. j Relpondco-
Quandoquidem fufliicio, dcquarlibct dubitatio efl ex leve malum, nullumquc
efferum graviter malum pofl fe trahit, ut fupponimus , nec ex odio procedit ,
nemo prudenter eli- geret amittere potifis decem aureos , qulm illa pati : quia
cftm pro- cedat ex hnmana fragilitate , qua carere non valemus, juxta il- lud
Sanfli Auguftim: f u/puiant/ vitat* n»n p*ff, t mut , non debet judicari
prudenter afferre lxfionem notabilem. Ad confirmatio- nem primam Refpoodeo,
famam efle altioris ordinis, fed in fuo or- dine pofle interdun 1 efle levem ,
atque adeoejus ablationem efle ve- nialem : non enim valet illatio, faltem
femper, ab unoordine ai alium ifccuslxderc tantillum in honore prr levem
injuriam cITet morule, quia ex fe honor efl nobilioris ordinis, quim fini bona
tem- poralia : luetiam leviftim£ Deum offendere, eflet morule, quia ex
lecjufmodioffcnfiourdmiscflaltioris. Ad confirmationem fecun- dam dico
irrationabil iter illum amicum fore avertendum ab amici- tia, cum omnes parati
efle in hac valle noftrsc fragilitatis debeamus ad hujus generis fufpicioncs
tolerandas ,qusr non coniurgant cx ma- loodio.nec graveextremum damnum
inferant, qu*iue frequenter cx amore nafcuntur, cfimdc maxime amicis male
lubindd fufpice- mur ,quia mala m illis eile nollemus . 6 Ex his obiter vides
quim rarrt judicia , quae vulg6 temera- ria appellantur , fmt peccata gravia ,
fune cmm fere leves af- fenfus, vel Izpiflime judicia prudenter ex proportionis
indictis eliciu, nec procedunt, ut dittum efl , ex odio , nec damnum externum
pari unt. __ 1 Junfdiiito . Si fis in poiT-fTione jurudiitionis alicujus , cc
fuperveniat dubium, an illa fu legitima, perge potrb in ea exer- cenda, quia
pollelliotib» favet, donec per diligentias (quas facere omnind debes, fi dubium
oriatur ex gravi fundamento, juxu dicenda in fimili infra Vitbo Ht/htuti* J
donec inquam clara ut ratio contra te . A t fi nondum cs in pofleflionc, eam
exercere non vales, quu tunc per dubiam poteflatetn certos adus juxifdiflionis
facere tentares ■ quod non licet. a Si tibi lex, vel Princeps concedat
jurifdithonem, nec cx verbis, vel fubjc&a materia poffit cognofci, det ne
ordinariam an extraordi- nariam,feu delegatam, det ne privativi , an cumulat 1
vd , & alia ejul- modi quam plura, ciiin pertineant fere ad
forumexternumdegeapud Doflorcspiflim,Mcnoch.*^/i,fi^r./!La- Meroll. r.?V.7.r.a.
bn. 30. aliiquc apud ipfos citati, apud quos apud Bardi d»tt*f,d&. e.i.%. 1
j. etiam habebis, num Jubens junfdift ionem ordinariam , deitem delegatam,
judicetur agere cx hac, an ex illa . 1 ' Jurifdiilidntttx mp-tc . Si oriatur
dubium. An Summi Pontifi- cis privilegia eximant in aliquo cafu Religiofum 1
Jurifdidlione Epicopi, ad quem pertinet dubium folvere? Refpondeo certii non
adEpifcopum, tum quia ita explicuerunt Summi Pontifices, tum quia congruum fuit
non conftitucre Epifcopum in caula propria Judicem ita Sanch. inc*nfJib.6.r,\ ,
j»t-i *» m \A- lege item Lczxa- nam, v.Privilfgwm , Tamburinum dt jnrt Abbatum
d. itf. q .6. /#«. 1 . Pertinet igitur ad ipfum Summum Pontificem, 6c eul i pfe
delega- verit, ut aliquibus Rclraioforum Generalibus dclcgafle contepdit
Lezzaiu ibid. nam, utr&m evincat, ignoro. L 1 Ltgatum . Teftator hic
Panormi legavit Titio pauperi menfu- nm frumenti ; quoniam ver6 hac Civitate
ului efl menfura magna, & parva, dubitatur, fub qua fit Titio frumentum
con- fignandum . Hyc difficultas petit altiorem illam qusflionem , An legata
Ari- de fint inierprcianda, ut fcilicet quanto minus fieri potefl , fervata
proprietate verborum , noceant harredi , an verblai^ii, ut quanti neripoflit,
faveant legatario. Si prifis: parva erit Titio menfura danda, fi pollerttL ,
magna. Tres funi lententisr, omnes, fateor, probabiles ; Pruna docet., omnia
legata ftridam habere interpreta- tionem, quia funt odiofa, cum in damnum
hirredis cedant, iu Molina dtjufi .tem. t ,d. 1 98. v»n». 1 q. Trullench. in
dte./ib.j. eap.xi. d.n. ****.+. Alciat etnf.A^.ntitn.x^ aliiqueab hiscitati,dc
apud Me- rollam loco mox citando. Secunda, omni, habere largam, quia funt
favorabilia, cum in favorem legatarii cedant . Ita Merolla ttm. 3 d.6.fap 6.dmb
i.tortil.i.num xdi. Tertia, legata pia large, non ftri- d i, efle interpretanda
: quia funt in favorem animae Tcflatoris, cui voluiflefavcrcquautomigispoteftpra-fumitur
fidelis teftator ; id 3 uod nonadell in legati^ noa piis. Iu Bardi
d^.dteomf.tap, 10. §.n. »um. 6. aliiquc ibid.cit. a Mihi videtur probabilior
prima fententia, juxta quam aliquid innui per alum occaftonem«»q»»/r dtSa ram.
Mijf /ib+rap. r.f.|. num. 81. Ratioefl, quia in dubio melior efl conditio
ejus^jui prior eft in aliquo jure, & veluti illud jus poflidet : cilm
igitur cer- tus fit harres de jure, quod ipfe habet ad hereditatem , quod
eftpriils, quim fit jus legatarii, ( quia Jus legati fupponit confti- tutionem
heredis, noncontri ) fit autem incertus de jure, quod habet legatarius , contra
hereditatem , przvalebit jus certum heredis , ut quantum potefl de poHeflione
noo deturbetur . Nec in legatis piis agnofeo differentiam, cAm certum enim fit,
Teftatorem heredi , & non legatario quantumvis pio , maxi- mi gratificari
voluifle . femper heredis certitudo contra du- bium legatarium prevalebit .
Illud hic prrmaximd efl advertendum, Heredem non pofic quod minus efl legatario
tribuere, fi ex ufu loquendi, vel ex conjeAu* g \\( de quibus plura habes apud
Manticam ^dtctnjtil. mhim. tclunt. & Menoch dtpr*f. ) colligatur Teftator
velle, quod majus eft, relin- quere ; V.G fi in tua Civitate ufualis communis
menfura tritica efl masna , quis dubitet hanc magnam Iq^ttario deberi f fi
Cali- cem Teftator Ecclefiae relinquat , quis ambigat , non deberi ameum 2*8
Explicationis Decalogi Lib. I. ( fedverb neeaureum)deberiiutemirgenteum,faltem
quoad cup- de<]U0Siur> ^7^» ^ .1 j.t f .*• I J. Dum^.i f */Wjo.(i 7 p 4 m
Cacto cultui aptum? Hoc ipfum erit repetendum infra V. V*t*m
p*r.4.tr*it.ijtf*J, j 8 non teneris ad illam . Ratio eft.quia tunc pof-
num.n.(y 18. J ; Hispofitis, Refpoodeo ad difficultatem propoGtam *. 1. Har- em
debere Titiomenfuram frumenti parvam, ex duplici capite, Primd, quia hic
Panormi,ubi fida efl difpofitio, parva menfura in ttfu communi eft , cilm
agitur de menfurando frumento , non ver6 major. Setundd,quiainmea fententia de
legato Arida eft facienda fidet libertas, quse dm fit ceita, noo potefi ligari
lege incertaflualis ell quaelibet ex przdidii, fi attenti coniideretur . x
Contra fi certus fis de lege impnfiu, dubites autem as fuerit ab-
rogau,velanrationealicups necdlitatis , vel circunrtantiz fis ad illam
obligatuside quo Thom.Saneb. •• D#c. JiJ.t.r.to.mr.xq. Joann. Sanch.
^i.ww^.fVMiw.reoem illi parere . Ratioeft,quia tunc lex pofiidet . Hic tamen recole, quz dlda
funt de Epicheja fupra V. Epi- fkfjd. Hinc, fi dubites, num Uta fit, vel promulgata lex, quod ho- J 1 - i 1*.
J:— • Km.tr. a: die Gtdfesfeflus.velquodfitdie* jejunii , non teneris Miflam
audi* re, vel jejunare : at fi dubites , an lex certo lata , ve! promirlpa de
interpretatio. ^ _ 4 Si Harres certus fit adeffe legatum pro Titio
V.G.inTeftametv- to,in quo ipfe hzres dl conftitucus.inccrtus,an illud folutmn
Titio fuerit, debet folvere, quia pofiidet certitudo legati. Contri , fi eft
re,vei jejunae :. r incertusun legatum adiit, quamvis iit certus non
folvifle^nihil debet, hodierno fello, vel jejunio, ablata fuerit, vel abrogata,
tenens, quia quia pofiidet libertas hzredis , neque enim folvere certum quis
hoc pofiidet lex, ibi libertas. obligatur, propter obligationem incertam. 3 R
ursiis, fi dubites num fubmortali^n veniali, vel num fubpec- j Incidit hic a'ia
difficultas. Tefiator legat Titio centum^d effis- cato, an fub confilio lex
feratur, de qua re lege Tho. Sanch. ** Dtrs/. flum aliquem determinatura, V.G
ad domum pauperum conitruen- potes judicare ferri fub confilio. vel foh veniali
: Ra- dam,vei ad Miflas celebrandas . Harres ergo fol vi t przdida centum tio
efl, non abfimili$,quia libertas quanto minus potefi efl,grmnda, Titio,fed
nuncdubitat,immdcertbfcit , domum non fuifleconftru- nifi confiet de contrario.
Sic uterque Sanch. iM. dain^ro Midas foii'e celebratas, obligabitur' ne Haeres
iterum fol- 4 Similiter in concurfu duorum praeceptorum, quorum alterum vere ?
Refpoodeo : Ut proponitur cafus, non obligabitur, quia haeres efl dubium,
alterum certum^ertum efi cum Caftrop.«*V^. J* voluntatem Teftatoris^jam efi
exe^uutus dando centum Titio :cae- obfervandum, quia certum pofiidet ex meliore
conditione. Sicfer- us,fi fida diligentia fit dubius, an hodie dies fefiivus
celebretur t rft cxeqi tenlro fi Titiuj iniqui fcgefijt, ipfius culpa efi, non
hzredis 6 Dixi (ut proponitur cafus) nam fi exeeutitmem zdificii , vel
altcriusoperis hzredi Tefiator impofuiflct,aliaeflet ratio, ut ex fc patet i
nec tamen condemnarem Haeredem non Sacerdotem, fi pecu- niam folviflet
Sacerdoti non manifefte malo ad celebrandas Miflas, fi coroperiretuf deinde
hunc Sacerdotem Miflas non celebrafle, non condemnarem inquam ad iterum
folvcndum, auia quoad Miflas non potuit hzredem non Sacerdotem Tefiator
obligare ad aliud, nifi ad dandam fideliter pecuniam, quod jam harres fecit .
Si quid fimi- le eveniat, idem decernito. Qupad«difidum,velfimile, quando-
oaidemexeeutionero haeredi tefiator commifit, ipfe hzres exeaui uebet, fecus
efi obligandus, vel non obligandus juxta gravem, vel le- vem culpam, qua aliis
illud commifit, quz efi dodrina communis in fimilibus commifiionibusfufceptis .
7 Denique Dodores citati i Bardi fmpittat. jttfiim multa quzrunt delegatis. Primb, Anlegatum, leti
difpo- tio his, vel illis verbis explicata, fit cenfendaconditionalis , an
modalis ? Secundd.An legatum
relisum viro in dignitate confii- tuto, cenfendum fit in dubio relidam illi, ut
aliscfhan ut ali dignitate praeditus efi ? Tertid, An fi Tefiator relinquat
joanni pau- peri legatum, fi is nempd Joannes obeat , legatum debeatur : an potita
cedat hzredi , & rursus :pofito quod debeatur, an erogan- dum fit alteri
pauperi, an potius nzredibus Joann is? Quarti, An fi Tefiator relinquat
pecuniam pro Miliis , de ni I addat przterei,fint ez celebrandz pro anima
defundi, an verd pro cultu Dei ablolute? Quinti, An legatum fadum Ecclefiz
talis nominis, fi inveniantur duz Ecelefi* ejufdem nominis, debeatur uni, au
alteri ? Hzc in- quam, de innumerabilia ejufdem generis, dum quzrunt Dodores ,
inverti gant diligenter conjeduras, de prxfumptiones, quibus, quod in his
dubiis fla tuendum fit,cognofcatur • Verum licet id prudenter laborare pro Domi
no debebit, quia obligatio laborandi efi cera , obligatio feriandi dubia . Quid
fi fitconcurfus duorum prxeepto- rum, nec decernere, vel ab alio difeere poliis,
quod magis urgeat , ferva illud, quod tibi pro libito videbitur , quia tunc non
efi major ratio de uno, qui m de altero. Ita Granadus apud Dianam pJ^M.\,
ftffl. 70 . y Praeterei quando lex habet duos fenfus dubios , confulendui
auidem efi, qui legem tulit , at fi eum confulere non poflit , judican-
dumfemper erit pro libertate, modi prz oculis femper habeas fa- vores efle
ampliandos, Odia reftrigenda, Reo fovendum , poflfidentes fovendos : ita
Oramuel l.c.* »um 1 305. his enim fervatis, probabili- ter potes legem
interpreta r i, & fic interpretatam fequi, ut ex Vafq. opvjc.dt
Cem,csp.<\,§. om. notavi;Hinc fi dubites num ver- ba przccpti fine 1
Superiore , uteft Pater per poteflatem dominati- vam. An at efl Przlatus per
potefi item Jurifdiflionis, An potius ut efi Superior, cui przfiitum In votum ,
vel juramentum obediendi , dic efle ut i Patre, oui ad id ep favorabili
us,& confrquenter quiini^ bediens erit, peccabit quidem mortaliter, led non
facritae. Htnc
u dubites, num praeceptum fit mer^ poenale nec ne , dic efle poenale . Hinc, fi
dubites num tenearis obed ire fiat im , an poft aliquod tenv- pus.dic teneri
poft aliquod tempus ,& fimilia,quia libertas , quanto minta potefi efi
gravanda. . .. * 6 S «1 quid, fi certus es, legitimum Superiorem *l'quid przeipe-
re , & certus item eum velle przcipcre fub mortali, led dubitas an materia
kgU^leu przccpti fit gravis, an potius erit judicandum prae- ceptum obligare
fub culpa gravi, aa fub levi? 7 Refpoodeo, Sanch. 6^^. ««.46. ftMeroll.tMU,
dijp^.trp. ^ ,dui.x(y. num.it , 4 dicunt efle judicandam fubgravi,quia nunc
pofTdfio efl pro Superioris legitima poteftatr, 8c pro praecepto, - •
qurcertdadcfi. Addit Merolla eremplum; Sicut enim m fecimus intp*je.\.
dt/sm/.Mij/. /•<».$ fi forti contingat materiam eflegravem .15. tamen id,
hic quzrendi locus oon e»s g ^ mihi videtur probabile effe tunc judicandum foro
$.$• prarfertim d — cumfolum hic quzramus, quid faciendum» quando omnibus P rt
*_ •us coniefluris, ac prziumptiooibus expenfis^idhac anceps remanet intellcdus
. ,a * Nos igitur breviter rem ex
di^is decernamus . pro qua parte fiet pofleflio, & pro illa decidendum
^quod 1 fi i pro neu «n, dividcndumerit,rcu t Gfimdum . ( „ 0 „ a |,o fub levi
. Ratio efi, quia donec confiat, materiam efle capacem obli- gationis gravis
,t»on confiat de conftitutivoprzceptigravjs , ergo pnevalet liberas, quz non
potefi ligari i przcepto omnibus penfa- tis dubio ; Falfum igitur efi, nos in
calii de quo loquimur, efle certos de przcepto mortaliter obligante, quod htc
efi confiderandamifo- Itan enim fumus certi de przcepto abfirahente ab
obligatione mor- uiTiacnaumcnijicu „on alio lUtncnimiuniuaccrai uc przccpw
auii»«i mus fmprs9.gtmrUi,nmm.t.) quando efl f.divifioni , uli,& veniali j
Vide, quz infimili /*M-i $ - diximusde
pec modo, nifiperdivifionem utrique partis um 1, , q . | ec#t j suon cato pari
modo abfirahente i mortali, & veniali. feu tranfoaioni locus non eft>
pertinebit ad Pr c P* ima “ 9 Confirmatur .Si adeft certo praeceptum, &
dubitatur,an fit fub piis, io piis ad Epifcopum, rem decernere f . nl _ 1 l: aa
(r e rehtelo- mortali, vel veniali, portumut credere efle fub veniali, utmodd
ex quzfiionibusdifpofitiocenfendaefi, exno fiemaeis fovet eod. Sanch. vidimus
nam.j. Uhi.ctkm certi fimus de przcepto ,ma- Sata efle ft tl Qt interpretii
<0^,. . ' mt p r inceps^eu Epi- litia mortalis non praevalet ; ergo pari
modo licit in calu nofirocer- Hzredi fuum jus^mdeo 11 • m iccu^^ r q U0 «cadit
au- tifimusde przcepto, poterit mortalis malitia non praevalere , exi- Icopus .
In tertia dividatur lega . quarta decernat Epifeo- ftente nimirum dubia
capacitate matenz . Ad cicmplum Mtroll» iicilis tltdifp.iit>s:nim ibi, IdeA
pec- pu^nif, v a lant»dc^«tM“. ;nti(i]vi(liIU t ia c ac h.c quidem quin-
citurmcruliterflunciim poffii .eriutem,id lneriigb,u». 3 *—/l , c r - &*'*?
de iodifcrimiiHtim videris .mptedli illam matmam, fitidhoni fic.
6er«*intcr«£ktit f^ide V . q /amwraw » . Siadhibita diligentia dubites, An fit
all- cicommunicationem, V.G. vel przceptum imponens; De * mdtrim.d. y i .um .
«. S» V DuHum, Vel Ao dida kx ad aliquem cafum fe extendat ; De quo Tho. San-
Jh UiJ.num.ii. Vel An fit ufu recepta , vel an fuerit promulgata , vei an
aliqua lex fit confuetudine introduda^le quo Azor.^.r^i^. ts p. ,9 q I». Sala
ip.%.tran.Zjifputst.uHiem y finA . «1 An fit introdudaex obligatione, de
Caftropal. «m.r.rr.». J.^.p. Caramuel. Ai.%,Tka*Ug. w*t. «»w-l 344- an potius ex devotione ,
fiikmala^it nos (upra §.6.« 1 explicuimus. At,incafunofiro,fup-
ponimusnonpoiiefubduum certum reddi de gravia te,vel levitate materiz. Urces,
faciat quod tutius efi utiMnm.fffUinti diximus; Refpondco - Tunc ided quod
tutius efi facere obligaris; quia ex nnl» lo capite dubium evincere potes, at
jam hk illud evincimus cx eo capite, quod certa efl pofleflio libertatis, &
gravius przcepti dubia ; Unde etiam fequiiur4e non exponi periculo peccandi
graviter , in ea enim tuz libertatis pofleflione nullum cft periculum graviter
er- randi, fi eam libertatem tibi pro tuo jure cufiodias. Quando dubita tur. An
o u is fit legitimus Superior , Vide V SutJi- HiJ. V ide, quando aubiutur an
res prxeepta fit licia, nec ne ? Quan- 29 Caput III. De Quando incertus ambi gi
s, an res levis przcepta conducat gravi- ter ad finem gravem, vel an fini*
gravis fit , vide Cupra Hb.i.cap.i. $.}.num. 14. Quando dubium eft, an
prarcepti pofitivi oblervatio Ct fanitati no- citura, quid faciendum, lege
Verbo Hora Canonica , *.x. Si dubium fit , an lex fit jufta , non obligor illi
parere , quia lex debet cile cert6 jufta. Ut fusd probat Januar. t ./>•*'.
44- nec luflicit efle julUm opinabiliter, vel dubie; neque enim mea libertas
certa cedere de- bet legi d ubi* . Januar.'</*/-4 6 - Illud addit Januarius,
dubitantem de materia jufta legis, fi cognolcit Superiorem mdodum, non polle
obed i re catco modo, lcd teneri ad examinandum legem , fecus, fi co* gnofeit
dodum. Adde, & non malum. 1. Legitimui . Quando anceps es utrum fis
legitimus,an Naturalis, cum certus fis te ellc filium verbi gratia Bcrtx ,
qualis eris reputan- dus? Dico efle reputandum lcguimum,ica Dc Lugo dejuft.to.
x.d. U.frfl.i.H.zt,. M#rol la, Barbula, Baldelli, Francilcusde Lugo>alii-
que,quoscitat,fequiturque Bardi /a. deconf, e.j.%.1 r. quia culpa pa- tris cft
dubia, prena illegit imitatis infligenda tibi filio eflet certa ; Ergo fi eftes
reputandus illegitimus , pro culpa incerta patris fare- tur p<B na certa
tibi fi lio. A Jde, quemlibet cfle damnandum quan- to minus poteft : nam
propter eamdem rationem, fi dubitetur , an aliquis fit (purius, id cft cx coitu
damnato, an Naturalis , naturalis eft reputandus .Ita Menoch Hb.x.peaf.iq. *.z
8 . Hinc expofiti in Hofpitali poliunt fine difpenlatione ordinari, Be- neficia
acceptare, ad praelaturas afccndcrc,occ. Iu iidemapud eun- dem Bardi, quia
cuunncfciatur, an fint illegitimi, legitimi repu- tantur. Illud adverto, Quo ad
effeflum acquirendi harreditatem abalio podeflam non pofsd hunc dubid
illegitimum recurrere ad prxdidam dodrinam : itaCaftropal. t.i.tr.i.
dij.p.t.da.j. Ratioelt , quia ille aliud eft certus poflcllor, at dubius dc
fido praecedere certo poflet- fori non debet . r. Lii movenda . In dubio( ait Caramucl in 41 . 1 . Tkeoleg.
mora/, nu. . ) Hett item infiituere contra tum, qui etiam dubitat , tamen non
vult concordiam admittere . Er quidem tunc duo dubitant , quando neuttr
pc/Jidet , nam contra pojfidentem debent efle ratione t mor aliter con-
nincente/ . Haec ille . Sed profedb , fi res hoc modo fe haberet , quis unquam
poflet litem movere? pallira autem videmus i probabilibus rationibus moveri
homines ad litigandum, noofempcri convin- centibus; fortiftc quia proediu licis
quilibet fperat luam rationem fore coenofcendam ut convincentem. Aliud
igitureft rem libi adju- dicare i poftidente , aliud litem movere ad
adjudicandum ; ad illud prius requiritur ratio convincens, ad hoc poftcrius
fufficit ratio pro- babilis : Vide Veeb. Advocat m . Benignius item loquitur
Lzym./ib.x . tem.t sap.j i7.ficcnim habet . §u*tiefcumque caufa dubia, feu
controntefa eft , permittitur par- ti litem eum ad ver/ario , conte flari,
atque propofiiu juribus , ac ratiombui fuit , Judicii dirimenti / fenttntiam
poft u lar e . r. Lud.a . Ludis cum Titio, quem fida fraude vincis,lucrarifquc
ab eo decem ; obligaris fine qusAionc haec decem reftituere: at quia fi ufus
fraude non fuiiies, erat fpes pro Titm, ut i pie te vinceret , ha- beretque A
te fimilia decem , quzritur , an tu propter illam dubiam Titii ipem, non folfim
reddere debeas ca decem fraudulenter acqui- fita , fcd etiam aliquid aliud,
quanti fcilicet fpes hsec, conliderata pe- ritia ludentis, cceterifquc
circumllantiis , valebit . Refpondeo cum Lefl. Hb.x. >. »6. difp.x. num. 1
Bonae .dtfp z.de re - ^ir.^.3.p.a.».7.nonoblieari,nifiad illa decem. Ratio eft,
quia in hoc caiu fpes vincendi in Titio eft dubia , poteras enim & tu
vincere etiam fine fraude : at nemo eft cogendus folvere aliquid certum pro
debito. Dico( poteras )nam fi certd perdidifles, tc obligari, tum ad decem
acquiiitos, tum ad alia decem , manifeftum eft . *. Dices, fi impedis Petrum
V.G. vi, vel fraude i confecutione beneficii , debes illi reftituere quanti
valet fpes beneficium confe- quendi , ergo pari modo in ludo. Ita Lell. Hi 2.
cap.tz. num.x Re- ipondeoincafu ludi prxdido fpes Titii eft dubia , nam in
iplo, li- cet fit fpes vincendi decem, cft etiam ineodem, ut fupponimus ,
aequalis timor perdendi alia decem, compenfantur ergo inter fe fpes, &
timor, & remanet in te libera , decerta poflcfliotuz pe- cunix . At in cafu
beneficii non eft in Petro timor perdendi aliud fi- mile beneficium : Petrus
enim habet 1 'pem obtinendi beneficium, fi- netimorc, quod fi non obtineat
illud, debeat aliud fimilc perdere : quare remanet ipfum habere fpem acquirendi
fine timore perdendi alterum tantum deluo, cum ergo ea fpes fit judicio pr
udent is pre- tioxftimabilis , reftituenda erit ejus xftimatio abeo > qui
per frau- dem contra illam agit. 5. Sequitur alia difficultas, I udis cum eodem
Titio, ac vincis fa- Qz fraude ejus rationis, ut non poliis cfle certus, an ex
ca fraude vi- ceris an ex arte, feu fortuna, ad quid obligaberis? Refpondeo cum
Filliuc. tom.z. »'.$7. f- 7 - te obligo ad indagandam veritatem , qua* fi fciri
non polfit . tc obligo ad reftitutionem , quia, perfeve- rante dubio, melior
eft condito alterius poflidentis luam pecuniam : nam c&m tu inexperis
acquifiti per hunc ludum pofliderc cum du- bio, xquipararis mala fide
poflidenti. ; Confcientia. M 1 . Maleficium. In dubio an Magus maleficium maleficio
diflblveift- dum fufcipiat ,quid nos lieitd pofliraus , dicam fusd inin Juo
loco . Ia dubio an Maleficae transferantur re i pia ad locum Sagarum, prxfu-
mendum efle transferri affirmat Caftrop. quem fi eft otium lege , tom, 4. tr.l
7. difp.l.d, fuperflittone ,par. g. n. 7. 1 . Mutuum Do tibi mutuo centum
aureos cum obligatione red- dendi mihi lucrum. V. G decem pollannum; fi Dubium
fit , an contradus hic fic ulurarius .poflum neca decem accipere ? Refpon- deo.
Non potes, quia pofleluo flat pro mutuar 10, qui eft certus Do- minus fu«e
pecuniae , ciim inccrim tu mutuans dubium titulum ha- beas ea retinendi . Si bona fide acceperis ,
an poliis retinere , Vide V. f(rftitutio Matrimonium Difpenfatio Spoaf. 'alitia Mori cen- pugu Si fida diligentia
dubites dc impedimento dirimenti addu- cendam aliquam, potes illam fine
difpenfatione ducere. Ita Merol- UlMi.i.Cl difp.X.corol.XO. n . I J4. cx Sanch.
hbA.dematrtm. di/p. 6 . w.i 8. quia poftidet tua libcrtas,dum interim dubium
cft impedimen- tum :Q«i6d fi procciiu temporis impedimentum difcooperutur,ne-
cclfanum tunc fore Pontihcis Summi difpcnfatiunem, certus dio , quia tunc
cellatpraclumptiopro libertate, fubqiucontraxifti . Im- pedimentum aliquando
apparere dubium, fcd re vera cile certum ( monui lupra V.Difpenfatio ,n.^.. z.
Quando impedimentum oritur ex dubio de morte conjugis,vi- dcKMen conjugii .
Quando ontur ex fupervcnlente impotentia ,de qua dubium fit , an fuerit
antecedens matrimonium , an iupervene- rit , & alia fimi lia rard
contingentia , vide apud Dodores citatos . $. Si poft contradum bona fide
matrimonium fuperveniat dubium etiam in utioqueconjugedeejusinvaliditatc, nec
poft diligentiam verius haberi poteft , poterit uterque conjux reddcre,&
petere de- bitum : ita Suarez , Sii , aliique ,quos refert ,& fcquitur
Thom^an- ch. Hb.x. dr matrim. difp.^t . n v.46. quia poflidet mat ri
monium,quod non eft proptcr dubium fuperveniens i fiaa poflcflione Ipoliandum .
Adde femper prarfumi debere in favorem validiutis contradus. An- tequam
incipiant adhibere diligentiam, fi utrique conjuges rationa- biliter dubitent,
non poliunt uti matrimonio, ita lidem, & Vafquez par. 1 . dij'put. 66 .
initio . quia tenentur diligentiam moralemad dubium dilucidandum apponere,
& donec apponant, aequiparan- tur malae fidei polfcllbribus At fi alter
dubitet, poterit is , qui dubitat, ante didam diligentiam reddere (non verd
petere) debi- tum non dubitanti . Italidem; Ratioelt, quia conjux alter , qui
bona fide contraxit , polfidet conjugem unquam fuum , ergo non eft
illofpoliandus, fiqu idem ipfi fieret injuria, fi debitum negaretur :
lntellige, poft primum bimeftre matrimonii : inprimoenim bime- 11 r i, cum
nulla injuftitia fit , debitum negare , nec alter jus petendi habeat, is, qui
prudenter dubitat, nc reddere quidem poterit , juxta Sanch. /c. n.48. cum intra
bimeftre non adfitcxrulatio dudaex in- juftitia , qux fieret conjugi petenti .
Qu6d vero hzc redditio debiti non ncccflari6 fieri debeat , in quibuldain
cafibus , affedu maritali • ledfolumnei con/uge tollatur 1'ua policllio ; Videipud
Sanch. do matrim. lib.X difp.^\ n.X. 4. Caratnuel. Hi. \.Tbeol. mor. b n.j+x j.
concedit, dum adhibetor diligentia, polle prardidos dubitantes conjuges petere,
& reddere : dum enim inquirunt ( quod prudenter faciant ) i fua pofieftionc
ma- trimonii bona fide concepti non funt deficiendi . Sicut fi Paulus bo- na
fide prxdjum profuo habet, nonllatim fuperveniente dubio , quod prardium
pertineat ad Petrum, deb t illius poftelfioneprivarL immdtTudus colligere
poteft, donec dubium elucidetur, eo quia con- tra poilclTorem debent ratioues
efle convincente ,nec luificiunt pro- babiles, mult6 minus incernr, &
dubix: ita io cafu noftro . Hxc Il- le contra Hurtadum id negan tem ab eodem
citatum . j. Hic poft contradum bona fide matrimonium. At fi mala fi- de
uterque contraxit, nihil illi fuftragabitur pofleftio, quia mala fi- des nullum
jus tribuit; tunc ergo poffidet fextum Decalogi prxee- pt um , quod eft certum
; matrimonium ver6 , quod eft vcluti dii pen- latiofexti prxeepti ,eft dubium ,
atque ade^ tunc coniugcs nec red- dere, nec petere , donec impetrent
dilpenfationem, poterunt . 6. Quid, fi dubitetur ,an alluerit
unuscnnfenfusinconjugibus,vel an fuerit pnrfcns Parochus, intercedent metus,
vel quid fimile, un- de ambigatur, an fit validum matrimonium? Refpondeo.
Judicem debere in foroexterno judicare pro validi- tate matrimonii ,&
compellere conjuges adfimul cohabitandum t certum eft apud Dodores. Sanch. 4
i.i. matnm. difip. 18. n. c. Excipe , quandodubium provenit ex impedimento
impotentix .dequofuac Rcgulx videndx apud Sanch. Idem Hb.x. matr.bdyy. Sed
difficultas eft, an idem fit afterendum in fbroconlcientix. on idem docet
Henriq. /ii. n.de matrim. e.i g. num.+.fre.n.n.g. quia nemo indubio obligatur
in confcientia lubire certum onus , quale profedAlummum eft in Matrimonio, quia
in dubio melior eft conditio poftidrntis ; cilm crgoconiuees certAfuam
poftideantll- bertatem, matrimonium autem non fit certum, fed dubium, prx-
valebit libertas, ficu t i eadem prxvalet in dubio voto. Idquodoos «tiam
dicemus infertus. V. Votum. Verfim Sanchcz, Hbro |. de matrimo». di/put.iZ.
numer. 6 . cum Co- 5° Explicationis Decalogi Lib.L Ad illud de voto refpondet ,
adede difparitatem ; quia quod vo anterius providillct , provilus i Paj tum
(utique fimplex ) quando eft dubium non obligat voventem , inde eft, quia io
hoc voto noo adefl traditio, flcficnen ell poflcflio cx parte a) tcrius ; quafi
dicatjquia in matrimonio , & in voto iolem- Covarr. & Meooch. apad
eundem, nuibus adde Pontium Hb.xjnatr. 5. Didum autem eft m. (fi nemo eft in
pofleflione, nee ulla pof- cum communi fententia idem allerendum efle , docet
in feiijo,&e.)fienimalcenitcrpolfiderctBcneficiumproptcrprivilc* utroque
foro, atque aded in dido dubio validum fore etiam in con- gium poflellioms, is
,quipoflidcc praeferretur, ex Gonzales aoud (cientia matrimonium , quia
utrumque ferum , externum & inter- eundem Bardi /. t. quod fi nullus
poftideret , & Pontifex provifioocm nura idem rudicant, ubi externum non
innititur falf$ prarfumpuooL pro uno Iccutet , Epifcopus pro alteroex bis, nec
apparem quis nam AAi\lnAAmr n r~f n „ n A*, ^ v/w anterius providillct ,
provilus i Papa propter dignitatem pfovi fori* dlct praeterendus , Extap.fi isU
Apeftol. Sputui,*. i„s. |i c *t
utrumque neget Carzia apud curodcm Bardi le. & Caflronal tam z MijJ* • Vide
V. Lq«r«n ».6. tn mulio . i . Mori Cohju^u . a occps e ii uxor t ( t Qi s
omnibus exqu ifitis diti- gentns , an iuusvird vivis detierit i nec pote»
confugere ad lapfum temporis , cum letat , ad praefumptionem mortis humi nis
requiri la- plum annorum: poterit dc haec uxor licite ad fecundas nuptiae evo-
lare/ Relpondeo non polle, quia hic non poflsdct libertas uxoris. fed __ [! 0
n? < ? s ■ '»* C10 matri monii,qux non poteft dciici,nili certd conftet
---..g. diu ; tamen in coanrmationem lententia* Henriqu.hxccoo-
diUoluuopermortamaJccnusexconjugibus. Immbnec probabilita- lideranda propono .
Pnrnd in calu matrimonii dubii , cur , quo ad fo- tem iufticcre, colligi poteft
cx fupradidis, pofleflio coimadualis non rum confcientiar (nam m toro ex terno
I emper debebi t j udex judica- poteft vinci nili i rat lonibns clare
contrarium con vincentibus rummiiivin Irnrcnrum mJn num k ’ sii dubiis adefl
traditio, per quam alter , ideil « vel matrimonium, vel uous ex con jugibus,
vel Religio funt inpolJeflione, ided ejuf~ modi matrimonium , & vocum
valida funt , vel certe ut valida funt cenfenda . 9. Equidem idem
bicaflero,quod mox repetam V.Prafoffia Rjhpe- /*» niminimmenolleitamcommuni
tantorum Doflorum opinio- ne difcedcrc , ut etiam me non difcedere oftendunt ea
, qu* modo N re juxta communem fentenciammodo num ft.didlam propter ratio- nem,
quam fuperius attuli hoc eodem ».4.) cur, inquam , prsevJere contra dubium non
debeat id, quod lirmum, & tertum e/1, puta, libertas conjugum? Secundd^ur non
dicamus, nihil obftare KLatS traditionem quam innuit Sanchez ? nam de ipia tra-
». Nobilitat. In dubio quilibet prrfumitur ignobilis. Ratio inter vl>V^m Ub
' "fcif ’ ' ,U r 1 C poffeflio matrimonii , lllll I ctt ,quh magu
communiter contingit efle lenobilnTvcrgo hoc P r °f c fl ! oms lolemnis non ell
cerli, cum de ipfis dubitetur, pnelumi in dubio debet leje Ricaum x, wiatrM.xli
.n hatant fuariTentialia, 'deil, an adiit confeof», folcmnicu eaBaido aliifouc.
'j * I 2*. .
tu /* r ? c T l * *'•. « N.m.nDviom. Vide v . */*«»• Teft.tor inftituit infui
«luam alter Gt in pacifica poflcflione; Nonenim cil inpolieffione
«pnrvalerepoffitcorteiibeiutiis, quifolum qu*. dubia . 10. Jam verd illud
certum judicat Sanch. ibid. aliique fi flante eo mxtrimoniodubio,conjux certo
contrahat aliud matrimonium cum in tutorem erit inflituendus,ii non fint
conje&urx pro altero deter- nunato/jualescllcnt^lterumefleamicumTeflatoris,
propinquum, cft in poflclliooe in negotiis ejufdcm vcrlatum,&c. Relpondeo,
cum Sanch M.i.ds matnm.dift.il. a.tf - neutrum , donec Princeps declaret ,quem
ipfe cx oflicio eligat : Ratioeft clara decifio Textus/. Dnafmm Titii, do inhoc
cafuvincitnr matrimonium prius dubium, curi libertate «deligendum tutorem- Nec
item poilumus recurrere ad praduro- canjugum certa illud idem matrimonium vinci
in praecedente ca- ptam voluntatem Teftator is , quia lupponimus non habere
conjedu- iu non poterit? _ ... ras aptasad eam pracfu mendam. Ruruis» fi in
priore matrimonio adefl in tua dofiri na certa tra- a. QuiddelegatoPlcgatquisdandaTicio
VrG.centum.duo autetn ditiojOC certa pofleir»o, cur tam certa pofleflio fit 1
coofequenti funt Titii, nec apparent figna pro alterutro, quilia.eflrnt alterum
pofleriori matrimonio ^ quod cert^ valdi dubium cifle debebit , cum majori
paupertate vexari , efle propinquum % die familiarem ,efie £i- fuper veniat
priori ferte valido ; immd , per te, ratione traditionis , mulum , &c.
Teftatoris . Idem evenue poteft in Icguis piis, ut fi le- prorfus. ut valido
putando )cur, inquam, fit tam facile vincen- gentur centum EcclefizSan&i
Joannis, flcduarejufmodi Ecolefiad da ; Sed hadenus fic dubi taile fu/Bciat .
inveniantur, fine ullis (ignis diflmflioms, qux perfuadeant pro alte* 11.
Denique ( ut id etiam hac occafione proferam) fi prius matri- rutra : hacc
autem Client alteram efle Paroc hiam Teftatoris,vel fitam moniumin fuis
eflentialibus lit probabiliter certum , &pofterius e/le in ejus Parochia,
vel efle ejus habitationi proximam , vel fuifle fortecontraflum,exiftente
priore, fit item probabiliter, imm6 pro- ejus peculiaris devotionis, vel efle
cius iepu Itu r* locum, vel firailia. babiiius certum, pr«va Iere debebit prius
matrimonium . J- Rcfpoodeo . Multi Jurifl* piopjer fiimh^ioem cum pr^co- n ^
Atquec tndi» dcariunnlu fimili. colligi po(r,m.Si prornie- „ u ' ■ Q|iid
Nd:c>ndtun > Prov.rK, Beocficil I» hoc dubio , tJSiVG pt!mo jfccodcnti
Murum hoiiium , primo per- pertinet ne ad Ordinarium , an ad Pontificem?^ *-t
Gonzales, venientiad metam curfus, primo nuncio de accepta vidlorta, flcc. . j
— r sfi— ..n arlatione barc exhibeant, cui nam pr*- i dividendum, qu ia arqualc
jus habeant. TTn^inanre^ta, praclu: flcc.quod fi praemium fit indi vifib.ic,
tranfad, oneres agatur, ut ia wc ulla extat prwifio i Pontifice, vel
abOr^nanoeman c ^ manc fimin diauin ^f uprm nrboGtmoir, . gcodumpro Or.i.iuno^
Boocfic, fu* Poftdebiuriod^uonM deceroere non v.lco . „ P< r ^2i|r-
fitiSummo Pontifice reflrida Novitius fit aptus ad profeflionem emittendam ,
pofliimne illifuf- Diotcefis : cta ergo ^ «rta Epifcopo, qu* prior %ium dare ad
profitendum . feil tr M U,S C j n k^ ,Un ^’i«ndum . ^.cfpondeo. Ciim nemofit
judicandus maluMtque adeA indignus « ,«nn dubiis juo oB ao^rioam
,exa)ioprincipio,quia nimi- profeflionc,mfi probetur, hic malus, & indignas
judicari non poteft; ctoe “ * ' ca “ an tdvenerltdiesfequens, qui addicitur
Papar; quod ad i-T^^ufu^^fco^uodiofundatum ’ h™S «eop.*v.«WEpifcopi i» iuodm
fundatum. v V. formetur cafusm contrarium, cujus non meminit 1 ' fl*n cr 8° c *
alia parte is habeat jus ne i reli^iouc dimittatur, pofito .nod ad Novitiatum
fuerit admifliis (dequolege Sun. rem. i. de rt~ C4/J.IO. «M/w.14 fAiiuntqum Ut.
i.allrop. tota.\.tt.\^.d,fp.^.p. o.«««-4.)pncvalechoc jus, quod efle jus
juflitiae merito placet , . . , 'e/i.i 1. na. Joanni de Lugo dojuft. tom.i .
d.a.foR. 5 . in Appond Quare fcrundOna nc<me* nim uoiverfa poflunt finguli
Authores compleri,) fac illudpotes, imm6 debes pro ipfe, fccus illi injurius
efles,lu(Fragari. enKn beneficium vacare ultimo die Menfis Pontificii, nec
(ciri pofiit, Contra ver6, fi is faecularisefiet Jd^que eo ageretur , an ad
Novicia. Bum#n te{,num poft mediam nouem vacaverit; proquoprarfumen- tum elfet
admittendus, fuflragari non potes, quia licet uon debeat dum? Certi Douorcs
mod6 laudati adhuc aflererent przfumendum judicari indignus , nifi probetur,
tamen przvalet jus Religionis,quae pro Epifcopo , quia rat io ab iis moddallata
hic etiam urget . At ex 000 <febct admittere nifi pofitive dignos , &cx
alia parte , is nullum illo alio noflro,< 5 c communi principio fequitur,praefumendum
pro jus habet ad ejufmod i receptionem. Illud adverte, ad indagandam
Pontifice;quiacertaeflejuspoi]cfl>oproillodie, at incertum , au
comroodiusNovitiisaptitudinem,poflceidemdiffcrri tempuspro- feqtscns , qui
pertinet ad Epifcopum , inceptus fuerit . fellioois ; nam quando
Trideutiuum/^aj. tap. 1 6 ■ d t HfgaUrib. ju- bet Cap. III. De bet Novitium,
finito anno, fi inveniatur habilis , debere ad profeflio- nem admitti,
nequaquam interdicit dilationem, quae fit ob rationabi- lem c aulam , id tmm de
jure natur? eil , Ac S. Congregatio apud Ro- driqu.'.j?-"I-i
7.^/.ro-i>p<i declaravit . O birdieutia Vctum. Vide Verbo Suiditui ,
Officium Divitium . Vide Hora Canonici. i. 0 //«mi‘j^ 7 «m.Parochus dubitat
PrimA,An $grotusefHaverit animam necne, debebit ne SacroOleo illum inungere*
Secundo,cilm hoc Sacramentum non fit dandum. nifi morti proximis,diibitai idem,
An aegrotus morbo laboret periculol omec vel ex Medicis, vel expe- dando per
aliquod tempus, id valet,(altem probabili ter,dignofcere, quid aget? fi enim
poliet has diligentias przftare , fine controverfia ad i Has teneretur.
Refpond^>ad primum. Conferat Sacramentfifub conditione fal- tem mente
concepta, etiam li zgrutusalia Sacramenta fufceperit:ita SuitJo.i.tn\.p J.4i
fcft i.*.t.Sa u.Eutr.unc.m.iy Pr*pofitus*.vM- uu.de Exir.uncJ.j. ».j6. quia ex
una parte n6ell privandus tanto au- xilio argrotus, fi torte fit vivus, Ac
conditio tollit pcriculu fruflrandi Sacramentum, & alia parte pofiidet vita
pgroci-quf fuit prior,quim fuperveniat dubium mortis. Ad fecundum;conferat item
fub condi- tione, fi capax eft, ita Chapeavitla dt Mim/h.umiex . j fi i-natn
licAt in hoc fecundo cafu poftideat morbus non penculofus , qui prior eft, quim
pcriculofus , tamen magnum bonum argroti przvalere debet, quo privari, quando
nullum ineflmodum fequitur,is non debet : nul- lum autem, polita dida
conditione, fcqui certum eft . Si coram Deo rjufmodi fgrotus non eft morti
proximusan adhuc valide, nec folum liciti Sacramentum conferatur, Scholaftici
Theologi eftquzrere. x. Ord ‘0. Qui dubitat de ecatercquifita ad Ordinc$,an
initiari pof- fit V. Veri. ALtat. Qui verA rationabiliter dubitat, an ritA
quoad fubftantialia fit or- diMtUMuld aget?Dubitat V.G.nec dubium poteft
vincere,An vera fbrma,vel materia adhibita fit, An illam ipfeordinatus rite
tetigerit An Epifc opus (quia V.Gr.erat Hcreticusjintentione habuit initian- di
, Ace. quid inquam aget ? Dico
nunc vel fe gerere debere, ac fi non cflet ordinatus; Ita Sane. Ai.7
.eanfi/.e.i V.i a. Ac multi apud Dianam P- J. tr.ll. rcf. 47 tj 48. ( quare
puto non obligandum ad boras Cano- nicas, fi dubium fit de ordinibus
facris.cilm poftideat hominis liber- tas, quar non eft opprimenda ab
obligatione dubia fuperveniente) vel ede iterum initiandum fubconditiooe,eo
modo,eoquc tempore, quo trad it idem Sanch*Aii .Ratio eft, tum quia prius eft
hominem carere ordine, quim eogaudere, ergo praevalet carentia ; tum quia jus
iplius facrificii, Ac jus hdclium ad accipiendum certa , Ac non dubia Sacra-
menta, requirunt hominem, certA, Ac non dubie ordinatum . Solum invenio apud
Dianam iM. ordinatu Ordinibus Sacerdotio inferio- ribus oriente dubio, quAd
ordinatus moralicer,non verA phylicA,n»a- terfam tetigerit liberari poflei
reiteratione talium ordinum , quia , modA poftei receperit ccrtA Ordinem
Sacerdotii , nullum damnum (altem notabile oritur ex illa dubia interiorum Ord
mfi IuLept ione . P Paupertatis Vctum, Vid tV.Rfli&afarmmvat* . x .
pteuiium Filiarum Praemittenda hic funt duo. PrimA rjufmodi peculium quad
rufftex efle Caftrenfe,Quafi Caflrenfc , Adventiufi, Profeditium: quz his ferA
verbis Aror^» ^.sii.x.e.xx.fy 23. explicat cx Jure communi, nam
jurapropriaquifqueconfulat . ». Callrenfe I. CaflrtnftJj.de Caflrtnfl peculia .
(jl.X. Cod tad.rit.Hi. tx.fj 4/<4<,eft,quod i Parentibus vel quibufeumque
aliis Filio fami- lias in Militia agenti donatum eft , vel quod ipfe Filius in
Militia acquifivit , quodque nifi Milcseflet,acquifiturus non erat Milites
autem etiam hic dicuntur Nautz, Rcmigefquetudeftinattsad pu- gnam navibus
navigantes, & quicumque Caftns, arcibus, oppidis, aliifque locis prarfunt ,
ut cuftodiant . Praterei Caftrcnfe putatur, quod filius acquirit in Famulatu
Regis^uodque ludendo, vel nego- tiando ex peculio Caftrenfi fortA lucratur. 3.
Quali Caftrcnfe eft /fari C dt Adieratis diverfjud. (y sii. paffim Dodorcs,
eft, quod acquirit Filius ex artium liberaliflprofeflione, vel cx publico
munerc,puta Advocati,Medici,Judiciv,PrztorisAcc. vel cx Sacerdotii, fcu
Clericatus proventibus EjulmodictiS eft quod Fi- lius, vel ex propria
parfimonia,vel ex Regis liberali tate confcquitur. ImmA Clerico omnia bona qu^
aliis Laico effent Adventitia, ipfi funt quali Caftrenfu.Talia ergo putanturqu?
ex Officio fuo.vcl « fui Be- neficii redditibus, vel aliundA qua ex bonis
Ecdcfi? habet :bona enim quae ex Ecclefic rebus acquirit fua non facit/ed funt
iplius Ecclefi^. 4. Adventicium eft, quod filius aliundc,quam ex re Patris vel
pro- pter Patrem confcquitur, /. tum eperttat , C. dt ienis qua licti uiiff
Quare quod Filius i Matre, vel ab Avis maternis, vel abaiiisextra- neis
accepit, adventitium eft . j. Profeditium eft, quod ex bonis Patris^rjufve
caufa fcu proximA propter ipfum ad Filium proficifcicur, modA Caflrcofc non fit
vel quafiCaftrenfe. Confcientia. 31 A. De aequi fit is i Filio fuo labore, vel
induftria diftinguendumeft. Si enim is cum fuis Parentibus habiiet/rorumquc
boni» 1 'uftentetur, vel lucretur cx re Patris, V.G.coIendo Patris ajrum damno,
& peri- culo ejuldem Patris, totum lucrum erit Prufcdit ium.QuAd (i Filius
vivat luis fumptibus, vel fuo periculo rcm,feu pecuniam Patris nc-
gotieiurftucrum reputabitur Advcniitifi.ltaSilvcft «•*,*. il.Glofla,Spcculat.
Aroo Apud Aror. l.r.t.xX.q 1 .(Jrr.ij.y.6. 7. Promittendum cum DD.^c.rir.Sct
undA,in Peculio Caftrenfi, vel quali, Patrem nihil juri» habere, fcd proprietatem,
Ac ufumfru- dum ejus efc penes Filium; itautlplc Filius ccnleatur Pater fami-
lias,Ac de illo pollit dilp onere fine Patris confcolu,& quando eft Pu- bes
, teftari ■ 5 . In Adventicio jus proprietatis habet Filius, at u fu sfrudus
per- tinet ad Patrem. Quod ii Filius, Patre fuperftite. moriatur.totum peculium
Adventitium ad Patrem pertinebit, mfi Filius filios relin- quat, nam tunc hi
loco fui Patris luccedunt . At fi Pater ante filium obeat, bona Adventiu 1 filio cedunt umverfa.ncc
erunt inter Fratres dividenda. QuAd
fi Pater Filium emancipaverit , dimidia pars ufuf- frudusad Filium
pertmebit,diniidia remanebit in Patre . In prufcdiuo denique tum proprietatis ,
tum utusfrudus omne jus habet Pater , mhilqueejus fpe&at ad Filium . Quare
Patre mor- tuo , dividendum erit uter Fratres perinde ac reliqua P. iris bona.
Jam verA his prxmillis, difficultas eft hujufmodi . Quando Filius aliquid
acquirit, & dubitatur, an ex re, vel gratia Patris illud habeat, an
potiusrx gratiafui iplius, puundum ne erit bonum Adventitium an profc&itium
? expedit enim idfcire, ut videatur an filiusejus rei proprieutem habeat, an
Pater. Rcfpondeo cum Barcol. sn Trafl. dt dud. Fratribus my.iy g. legeitem
Kzot.l-t-t.XX.q.l. ptap.li.q.J. fi filius fit induftrius judicabitur Adventitium,
utpotA tanquam ex meritis, vel induftria fola Filii acquifitum/ccus propter
coutrariam rationem, reputabitur Profc&itium . QuAd fi omnibps ex pen fis
ad- huc res dubia maneat, tunc locum habebit favor pofteAionis, hoc eft, fi
inveniatur Pater rem illam poflidere, reputabitur profefli tia : fi fi- lius.
Adventitia* Propter eandem rationem fi omnibus cxpenfisdubitetur^n bo- num,
quod acquifivit Filius, fitCaftrenfe an Adventitium? erit Ca- ftrcnfe unnlm fi
polfidct filius, adventitium, fi Pater . Sed quid, fi neuter forcA poftidcat?Dc
hoc certAcafu nec Bartolus, nec Azor.mcminere. Equidem judicarem pro rata dubii
tale,vel tale efle reputandum , atque adeA partem ejus rei pertinere ad Pat rem
, % partem ad filium.Ratiocft,quia,ut diximnsf»»^ v. tamtn duiiumjt. yifriufra
v.f(rflituiia^.t .p 8. Regula eft generalis, rem efle traden- • dam juxta jus ,
quod quifque participiat : CAm ergo nunc Pater , Ac Filius fub dubio jns
participent , ratio didat, ut proqualitate dubii participent Ac rem. FtttuJJio
Citri ei . Vide V, Ctnfurt % nux. 1. P i i/'giumy Przadvertefcquentia;
Privilegium perfonafeeft, quod alicui conceditur ratione ipfiuv
ocrlunar.moriiurque cum ip- la Lege Caftropal.m.rr. ju/4/) 2 1. Realecft/juod
alicui con- ceditur ratione rei diftindarlperfona, puta ratione dignitatis,
offi- cii, loci, Acc. Ac perfeverat toto tempore, quo durat rcs.cui ad nebi-
tur, unde eft, quod ad Hzredes tranfire loleat . a.
RurfuSfprivilegiumConveatioaalecft.quodcx conventione. Ac pa&o conceditur ,
quare appellatur oncrofum ; purum, eft illud, quodejufmodi padum non involvit:
nam proptcrel appellari folet gratiolum, vel rcmuncratorium . Denique aliud
privilegium dero- gat , fcd Iulum forte ipfi concedenti , qui tale privilegium
liberft conceifit. 3. His politis : fi certus fis,tc nrivilegium
ohtinuifte,dubius verA, anconceiium ratione perfonar fit , an ratione rei,
judicandum ne eft efle Reale, an Perfonale?Refpondeocflcdiflinguendum eum
Bafil. Pont hi.t.dtmairim.c. (A ^.1.4 7. Si non derogat juri communi, nec
prarjudicat alicui tertio, fcd foli ipfi concedenti, cfl judicandum reale : fi
derogat , vel prz/udicat , eft perfonaie judicandum . Racioeft , quia ex
communi dodrina privilegium non derogans, necprzjudicans eft amplA
interpretandum: Derogans eft rcllrin- gendum : amplius autem eft Reale , utpotA
ad hzredes tranfiens , quam perionale. 4. Rurfus fi privilegium fit
conventionale , in dubio an concef- fum fuerit perfonae , an rei , cenfeod um
eft fuifle concefliim rei ; ita idem ^^.Ratio eft quia conventionale cAm fit oncrofum,
Sc et pa- do, ampliari in favorem recipientis meritA debet : QuAd fi privile-
gium fit purum, Ac pari modo dubitetur, rei ne ,an perfonz conce- datur, erit
diftm :ucnduin modo dido uu.pracedrnte, idque propter eandem ibidem didam
rationem . j. Prztcrel conciflum tibi fit privilegium, feu officium aliquod Ad
inflat , hoc eft in hunc ferA mod um : Canrtdo tiii ice officium . ficut i
tllud kaiutt Ptadtttffior , Inquiro, fi Przdeceflbr przter illud officium ,
habuit etiamaliqua alia privilegia perfonalia , participa- bis netu etiam Ac
b*c , quia debcsadinftsr eius przdeceflbris pri- vilegia acquirere? Rcfpondeo
cum Smtzz M.Z.de/t* eap.tr. nu.tt. tAeroWxtem.yd.e.cap 2. ^/4. efle diligenter
diftinguendum . Si enim id evenit per meram fucceffionem ( poteft enim
occurrere V.Gr. tu hzres fucccdas Teftatori babenti aliquod officium, ) fa- ne
tunc non participabit nifi officium reale , non verA privilegia perfonalia, quz
fortA illebabebatrRatio eft, quia uc modA dixi,in fo- • lis ■a Explicationis
Decalogi lis rcaiibus datur
fucceffk>,tion autem in perfonal ibus A confequen- t er jJ J ud Adinflat,
cadit foliim fuper officium perfonale . Ac fi id evenit per concefiiooem
Principii , quia irilicet Princeps fic dicat : Confero tibi efficiunt feu
Beneficium adinflor , jit ut habuit tmui peadettffior, eft i teriira dift
mguendum . Si conceffio fiat 1 Princi- pe fub forma ordinaria, qu* folet fieri
in provifione ejus officii , non extraordinaria, qux femper ufurpata fuerit ,
cum annexione ici licet aliorum privilegiorum perfonalium, extendetur ad
perfonalia; Ra- tio efi, quia ejuimodi extraordinaria forma , cilm fit major
Principis gratia, id emolumentum videtur afferre, quod non videtur fi fit for-
ma ordinaria. 6 Denique fi dubites^n privilegium obtinueris, illo uti nequis .
quia carentia privilegii certa eft,conceflio autem dubia. Contra, fi certus fis
de privilegio , at dubius an illud foerit revocatum , przfu- ■ne revocatum non
die, Ita Pone, locsit.tap. xy.Q.iJnu.x 7 .Mcrolla, Jte.tit.tsp T.dmi.i.num.nx.
Dian opart^tratt yrefolut. I J. quia tUDC poflidet certitudo privilegii, quas
non valet dciici ab incertitudlne revocationis . Sicalibiafkruimus,Mendicantes
polle Benedicere pa- tramen ta Miti* etiam externa. Vide #» nsfito opufe.de
Sacrmmtnt. Mif- fi Itb . * 7-fic docebimus infra lib.t.cap. x .£.8 .»«. g. Epi-
scopum pofle abiolvcrc ab occultis Cosnas Domini . Sic infroibt/tm etiam
dicemus eundem Epilcopum pofie fui» fubditis concedere licentiam legendi libros
vetitos praeter libros haeret i eo- rum haerefim continentes, vel de religione
trxflantcs, quia de his privilegiis, feti potedate certd conflat , iteerta
interi m exiftente eo- rundem revocatione. Non nulla huc pertinentia , Vide V.
Confirmatio privi/ttn, & V. Jmifdiflio . i Preftfii’ Refigi fa. Si ambigat
Rcliglofus^nfiuprofellio fit va- lida, communiter Dodorcs.Merolla/vw.iy"/^.x8*.
Pel- liz. i* msn.Urg.tcm.l .tra/i. i cap.i.num.yj. Bordonu» intonf I(egul.
otfolut j7 i gi. docent prarfumendam efie validam, quia conflat de prufeflioae,
fed dubitatur ,de ejus valore. Adde 1 em per judicandum elte,ut fupra diximus
,in favorem valorisa&us, multo magis in favorem Religionis i qua jus contra
fubditum acquifitura efl . Lege Caftropal. >era. i .dtfput .\.part . 1 1
.num.^, fleu . Verdm , quz- fo te, cur hic non dicamus valere regulam illam
generalem dandam idfri V. Votum , quando non conflat de voto , cjufque edentia,
prae- valere libertatem? ctlm icnim indubio an fit valida pro fdTio, dubi-
tetur deeffiriitiaipfiui,feu de coaftituentibttsiplarn, pras valebit li-
bertas, < 5 cjo valida erit profcilk». Id aliis difeutiendum relinquo, ne
contra tot Authorcs fen ti re videar ; certi Caramucl l*b. Tbestag. morat.
aumtr. \ 47», huic fententi* lic favet : A patuit annit /'inquit ) tmfultm do
pooftffioM in Jutticir fent entis Jubis , rtfolvi libtrtstem fuifle proftjfiont
priorem, sdebqut pto flefigiofi libertate flandum . Erat timorata t autpotiui
timida ttmf citatis Judt x i/it , fy quia timtbst , nt imjurism t immunitati f
Sinti , illum JtJrnum dicjaosnds , fu/ jun- xi , talium Hfbghjorum difttflum
*Jft Mousftorns utMjfimnm , nativam fi sbi fit stem, tft. a Sed quid de
Novitio?fi dum dubitatam V Grit ia habeat annos fexdecim neceflarios ad
profeflionem, profiteatur, liciti ne &: validi ptofi t e tu r ?
RefpondecsccrtOm efl hunc, ni fi i bona fidecxcufetur , peccare mortaliter,
quia efl poflideat artas infufficiens, qu* efl prior Sufficienti, ut dixi
V.-AE/*/, debuerat Novitiusfe ineptum ad pro- Jbffionem Radicare : An verd fit
valida perfeyerantc dubio, jam uni- «etfalitcr vidifti n.ptattdtnt*. Quod fi
fada diligentia, comprehen- datur $tatem diAi Novitii infumciente fu i fle,
tunc fine cont roverfia «Trtdyb^x^./.r j ^rr#g*/.rcquir6tein profeffione
fexdecim annos, invalida erit. At fi inveniatur
pofleihabuifleaeutemfufficicnt6,dico validam foilfr profeflionem . De hac
ultima refolutioneCaramuel. ibid.n.x $ 58 dubitat, aliifaue decernendum
relinquit . Cum tnim hic jqiitiui f i\tjfie profitendo ptresveeit, Pralsturfeu
((elegio non pe afu- tmtur ctnftnfifit ad talem profeflientm ( etiam quo ad
fuhflaatiam ) tam illieit) f* 3 sm.atqut sdtb pr-ft/fio nit iavakJa »x Jefeflu
coaftnfut il- lam excipientium . Hsrc ex illo . Sed profedd hic
didaprarfuraptio non ad eft, ad efl enim in Religione nniverfalis quzdam
voluntas ad- mittendi omnes^ui legitime re ipfa preditentur ; at hic re vera
jam Ztatem legitimam habet, quare legitime profitetur , ergo Acc. quod enim ab
ipfoea fufficientia non cognofcatur, nocere non potefl prz-
diftouniverfaliconfenfui excipientium . Videquod infimiliinobis diOunicfl in
epuft dt Satramtnt.Mijfa /ii.X.f.\.§.\.d*n.\ t. 1 Si dubitetur. An metus fuerit
incuflus ad profrffionem emit- tendam, pnefiimendumeftnonefle incuflum;
Sanch.Suar. aliiqoe apud Dianam,p.4-trafl.^.r#/i/ I jy. quia pofleffio flat pro
libertate, & negatione metus, cum quilibet prxlumendus fit
fuiflebonus,& me- tum nooincuffifle. 4 Rursds fi certum fit adfiiifle
metum, fed ambigatur, an parvus , an magnus, refolve fuifle parvum, quia prar
valet pofleflio incu- tientis metum in fua bonitate ; atque aded
praefumendusefl incuf- Clle parvum, donec magnum fuifle demonftrctur.
Colligitur ex iif- dem iMtm . $ Si denique Religiofus, frve propter metum, five
propter aliud invalida certi laborat profeffione : fed dubitat ,utrflro ante,
vel poft quinquennium illam mffieaverit,diftinguendumeriteum Merolla, ton m.
difp.%. csp.\.num.xly nam fi dubitat , an ratificaverit ante quinquennium doo
erit cenlendus ratificafle. Ratio efl, quia ante quinquennii finem non ptaefumk
Ecclefia ratificationem , ergo No- vitius remanet in pofleflione fux libertatis
. Ac veri fi dubitat, an confirmaverit poft quinquennium , judicandus efl
confirmade; nam elapfo quinquennio fi Religiofus non reclamat, jam tollit
omuedu- biura , ipfura enim non reda mare, efl .ratam habere profeflionem
priorem , & Ecdefia ratihabitionem hanc acceptat , (olemnemaoe redd it. Intel!
ige.nifi ad huc duret aliquod 1 mpedi ment um Client iale, puta nifi ipfe
politi vd velit non profiteri, vel nifi aliqua* (olemni tates cllcn tial iter
ncceflarix U(kr non eflent , Atc. tuncenim nulla enal- cetur
inforoconfcientizprofellionis confirmatio, tum cceterum certum eft reclamare in
foro exteriori Religiofo non permitti/iuin* quenniorlapfo, nifi prius probet
habuiflccaufas noo reclamandi. VtomiJfio.Y. Votum, R Htfiponii Votum, Vide V.
Votum, prsfertim a j.fy I S. . I Hf ligho (orum Vota, quoad obed icntiam , V
idc verbo, Suhditut, Ac V. Votum . Quoad Caflttatem , Vide v. Votum . Quoad Paupertatem
hic breviter locus eft dicendi . Prasmittendum eft, probabilem elle fententiam,
polle Rei igiofum ex tacita , feu prarfumpta licentia Su- perioris, quam
Ratihabitionem appellamus, aliquia expendere, re- tinere, accipere Ace. Ita
SuareZiRebell.Fagund. Diana, Pellis, alii- queapud Bardi d.loJt tomfc . c*p.\.
iT.q »*.»^H*c autem , eft quoties adeft Judicium, quo prudenter credatur
Superior licentiam concef- furus, fi petatur ; ratio efl , quia non fit contra
paupertatem , quando dependenter i Superiore hac in re fubditus operatur,
dependenter autem operatur fatis, dum tacitam judicat habere licentiam . Et
quamvis non pauci ut Jo:de \jx^atom.\.dtjufi.difp.\.('tSl.jjt.\%^ ad licium
ratihabitionem conlhtuendam, requirant ulterius , ut Supe-. rior credatur non
folum licentiam concefturu» , quoad fublbntiam , fed etiam quoad modum,
fcilicet, qudd ille modus, quo hic, Ac nunc fubditus expendit pecuniam cum praefumpu
licentia , placet Supe- riori, vel (altem, ( ut habet Saoch. /ii. 7. *»
Dotmlo^.e. I9.1a.15.) non graviter eidem difpliceat . Nihilominus, Leflius,
Fagund. Suar. Tan- ner. aliique apud Bardi locjcit. probabiliter docent hoc
nequaquam requiri (femperintelligo quando difplicentia Superioris non eft ad-
e6 notabilis , nt trahat, feu inferat negationem licentiae quoad fub- ftantiam
) non requiri inquam nifi ad vitandum veniale contra obe- dientiam , Ac ratio
efl , quia ex una parte ca non eft fubooedaen tias mortali prarcepto prohibita,
ut fuppooimus, juxta Dofl.cit. Acer alia non efl contra votum paupertatis ,
quia jam adeft licentia 4aou» pofico,qu£d non adiit difplicentia Superioris
quoad fubftantiam ex- penfionis,nec tanta difplicentia modi, ut redundet in
fubftantiam . a Petes primi: qua ratione prudenter judicabit fubditus tacitam
adefle praediftam veniam quoad fubftantiam j Rei pondeo fi adver- tat nuuram
non rigidam fed benignam fuperions merita, At digni- tatem ipfiusfubditi,
fomiiiaritatemque cum eodem fuperiore. Item ipfa res parva ne, an magna eft
expendenda , ut etiam finis , Ac omnes circumflanti* operationis ; licentia
enim V G., admunulculum etiam devotionis elargiendum foeminae, faciliusndibltur
Seniori , quim Juveni, Ac facilius pro matrona benemerita, quimpro levi quapiam
puella, Ac facilifls dabitur licentia expendendi ad emenda neceflaria, quim
fuperflua, Acc. j Petes fecundd, ad majorem hujus doflrinae declarationem : Ii
fuperior fe declaret nolle has prarfumptai licentias, fed velle, ut fub- ditus
tunefolum prafdida tacere poffit licitd,quaodo prudenter ju- dicat , fuperiorem
fore contentum , ut expendat line licentia ; vel fi in aliquo peculiari cafu
fic dicat fuperior . Semo expen- dat aliquid sd emendum id genu t Vnl. Grnt.
piflura , nifi txpttjfam obtineat a mt litent tam : poterit ne adhuc locus die
di&* li- centi* tacit* fine peccato mortali, fi judicetur fuperior efle
folum invitus, qud ad modum ? Rcfpondco polkr in utroque cafu , donec id fub
virtute obedienti* legi timd fuperior prohibeat Ratiocft,quia ad huc poteri t
efle cafus , in quo , etiam illis declarationibus ex tan ci- bus, judicetur
fuperior hic. Ac nunc non fore, quoad fubflantiam in- vitus. Fateor
interimfolito fortiores debere conjetfuras adefle , uc fuperior pofitis illis
declarationibus invitus non cenfeatur , etiam quoad fubftantiam ; id enim illae
declarationes um rigid^ fignificare videntur . His declaratis . 4 Duo addo,PrimA, non foliim fatis
efle,fi certi mora! i ter conflet addic ejufmodi licentiam ucium , fed etiam fi
probabiliter . Ita Sancb. in Decalog. csp.i j. fin . Pelixz. Caftropal. Fagund.
Caramuel, quosciUt,fequiturque Bardi /^.$.ia( quidquid aliqui dicant, nui
femper certam moraliterexpofcunt. jRatioeft quia, utfarpe diflum, probabilitas
femper fufticit ad prudenter operan- dum. Secund6, ne putare poft faftum non
obligari Rcligtofum ad patefaciendum fuperior i id , quod ex przfutnpu licem ia
fecit, nifi ineo cafu, quo continuanda eflet aliqua a Aio contra pauper-
tatera, ad quam requireretur nova licentia, Ac ex alia parte de- linerent
conjeAur* , quibus diAa nova licentia praefumxttit , legcSuarez
towo,^.doI(i6gMb.Z.csp.ii.num,\. Sanchcz»* Det a/. Ut. cit.num.S. Pclhz.inman.
Ifeg.tom. l.trali.^.eap.l.nuin.n aliofque. His declaratis. 5 Difficultas
propria hujus loci eft. Quando ejufmodi tacita li- ceo- De Conscientia – H. P.
Grice, “Personal identity” -- . centia
eft dubia, hoc eft ,Dubita?,an fu perior licentiam conceffurus contra te, fic
multo magis nec tu id versis te ipfum. Ratio ponerio- fit , an liciti eas
adiones poflis contra paupertatis votura efficere ? r»s eft, quia tunc
prudenter timere debes , ne tua poftdlio vincatur i Rclp. negative . Ratio eft
, quia in hoc calu certum cii paupertatis certitudine contrarii, qu*
probabiliter Iit apparitura, quando rem Votum,lcuccrta,& firma eft
obligatio ratdubiacxcmpcioduda a apud te retinere non poteris. uciu licentia :
ergo votum ejufquc obligatio praevaleat necerte eft . 6 Jam fi adhibita morali
diligentia verus Dominus m veniatur, ei i Htj inpium concidit, ut cum Summus
Pontifex cauj.5 quamdam res attribuetur?At fi non inveniat
ur,poterit'ajuntCaltrop.r«n.i .tr Vicario Generali commiliffct , invenirentur
in co Epilcopatuduo « *A-L£-* w “ OT *9-Coninch-Vafquez uterque
Sanch-Mol.aliiqjapud V icarii Generales, nec apparebat unus altero
principalior, nec ade- Dianam p.xM . $ "/. as.lane probabiliter ) pollehor
ubi rem retinere , rat caput, unde colligeretur uni potius,quira alteri
referiptum effc quiacthn ili* rationes , propter quas dubitat ,
rupponanturlolum pr*fentandum,qui$in tanta incertitudme przferendus? efle
adiummura probabiles, femper pr a: valebit doQcIuo, quam iple Reipondeo , vel
referiptum dl concernens ad forum contentio- habet rei , qua: poffeffio iulum
cedit , ut millies diximus , rationibus fum,& tunc neuter ex Vicariis eligi
in judicem poteft, partibus non convincentibus, Alii, ut dc Lu2of*n®.r .de juft
.di/p \ 8.ftil ."“. a. (J contendentibus, fed recurrendum i terum ad
Pontificem. Ita Sanch. *^.^p«r#.!»./r^.i».._quosIitemius(^uor,doceiit,remeflcdi-
J.8.d$matrim.d i7.*r.}7.PirT.Corrad. d» difpj.j.e.^. #»«.49, Ratiocff ,
videndam prorita dubii inter iplumpofldiorcm , oc alio», fi ii no- quia cilm
partes hk non convenire fupponantur,poflidet cqud liber- fcanturjquia h*c
poliellio non eft nili dubii bona, ergo non poteft to- tasutriufque ad cum
dubium judicem repellendum , &cx alia par- taliter favere DoffideiithQudd
fi ii nequaquam inveniri poliunt, tunc te, cdm neuter ex i is judicibus fit i
Pontifice determinati defigna- rem totam ditius poffefior retineat , quia tunc
nullus potdl contra tus,ncutii lurifdidio delegatur . At fi partes ennfenciant
inalteru- ipfumetiam fubdubio aliquid petere, ergo illapolJejho,quamvisdu-
trum, is eligi meriti poteli, quia tunc voluntas Ponrificis.quz inten- bii bona
illi foli favebit , illi inquam, qui ab initio poucilor bon$ fidei dic partibus
providere, prxfumitur ilii ab utraque parte cletloju- fuit, dc quo loquimur . .
rifaidioncm communicare . Facit huc quod dixi V. iiomtn duPtum , 7 Inquires primi
:dcquiscenfendus fit Verus Dominus? Rctp. is, n.i.deititert. Vclejufmodi
referiptum efl gratiofum , quale eft in- qui per probabilem aliquam rationem
negari non potcfhfi enim pro- dilpenfationibusmatrimonii4ngamiae,legitimitatis,
&c. tunc puto babiliter negari pollet,non erit certi Dominus verus, oc
coufcqucn- pofle eligi quemlibet ex duobus , quem velit is , in cujus favorem
ter contra poftdlbrcm non pr* valebit. emanavit referiptum, leu difpenfatio,ita
Sanch. *M. Ratioeft.quia # Inquires fecundi : quid, fi inveniantur duo,qvn veri
Domini ap- prxfumitur Pontifex defignare eum, quem difpenfandum voluerit,
pareant, nec pollic dignolci.quis nam ex his cerri Dominus fit 5 Rcfp. ut poti
in cujus favorem Summus Pontifex rcfcripferit . Si fimile cfle rem dividendam
pro rata dubii;itaMol.^>w.$.<w^®yv.tf*//\7x.*»w. quid eveniret
indele^atol Principe fasculari, eadem refolutioeric j.Lefs./tf.i.r.i
j.</.i.».x. B onae.* rt/lit d.i .? if.i.m.i t . eft enim re- cafui
proportionali ter applicanda. gulageneralis^eftitutioncm die mcnlurandam juxta
jus, quod quif- 1 i(tflnutio W id.*. Furtum, Sc ®- Dumnum fe tutum, Sc 9 St /ut io de- que participat, ut
modo in fimili "-i.Sc Verbo Sonum dubium n. \ . Sc Uti . Debes certi
centum , dubitas an fol veris, adhuc folverccen- aliis nimis fzpddi&um eft
. tum teneris : ita de Lugo * ju/lit.r. i.d.18 ftfl.i. 1 num.8. Debes fub 9 Sed
quid, Ii omifi t quis prxdidam inquirendi diligentiam,cc in- dubio centunvquas
certus cs non fol viffc, ab onere folvendi liber es . tcrim fupervenit ci
rcumftantia , per nuam Dominus verus non pof- Ratio eft , quia ibi poflidec
vioculum debiti, hic tua libertas . In fit amplius innotcfccre, ut fi mortui
fuerint ii , qui apti tcftes efle priore cafu, non lolilm debitor , led etiam
creditor dubitat de folu- potuilVcnt, valeret ne fibi rem illam
retincre?Rcfpond.huncmorta- iioue,Lajrm./f^.i.rM.r. (.$.4.^.4 1 ./f«# , Diana
p.\J*- a.vv/j 1. docent liter peccafle,fed eam retinere fibi licite polle, ita
Bonae.* conttsfl. probabile etiam rem cfle dividendam , Sc folam partem , pro
rata probabile putat Caftropal.MM.l.*'*0.i .difput. dubii, dandam huic
creditori : Ratio, Sc quidem in materia jufti-
3^4rr.z.«i.9.quibusaddeDianamA4"l^ • r ' quia pofita mor- ti*
probabiliseft, quia cura is non habeat, nili dubium jus , non eft te teftium,
nemo nunc (quidquid fit antei) habet meliorem condi- $quum,uc ei fol vatur
tantum, quantum lolverctur fi haberet jus cer- tioocm, feu jus, quam ipfequi bon*
fidei pollcfforab initio fuit , qui tum : fol vatur ergo , pro rata dubii . Id
iterum me notallc nemini cert6 rem poflidet. Si enim initio mal* fidei
pofleflor , vel huiefi- fupra 5 6-vv.p. Dico autemCin materia j U ftiti*)ium in
aliis materiis milisfuit,dequibus*««* 3.£M rct»i»erc non poteft, fed pauperi-
miilta abfurda fcqucrentur, ut expendit de Luso dt jufi.ttm. 1 V. 1 8 . bus
erogare tenecurfut fuk explicat de Lugo *>»/.)vel per Bullam ftil. ijnum.i
S.contraLaym. ego vero ajo id folfaneflc probabile in
compofitionisfibiconfulere juxta ea , qu* docentur in tnpfitiw materia juftiti*
,difparitatemque pro aliis materiis alteri nondiffi- BulUCrucUt * . culter
inveniendam relinquo : cum mihi fit fatis pro modo authori- 10 Denique, fi
adhibita diligentia, & Dominonon apparente, is, fas Layman,6c Diana:, qui
non de aliis materiis, fed folum de mate- qui eft !>on* fide poileiIor,rem
coni umat, vel vendat, fi poft eam con- ria juftiti* loquuntur . lumotionem
appareat verus Dominus , ad quid ejufmodi poflefTor Verum ad illa, qu* hic
dicenda fe offerunt , accedamus. tenebitur ? Rcfp. teneri loltim ad
reftituendum Domino id, in quo Pofteftionem cuiufdam rei ccrtd obtineo , fed
ambigo, anca res fadluscftditiorj quia is poft exhibitam
rfiligcntiam,fuitctiampo(- mea fit? ad reftitutioncm ne teneor? leflbr bon*
fidei : at poflellor bon* fidei ,ut eft communis doflrina, Rcfp. vel inccpifti
obtinere bona fide, ve) mala, vel dubiardeomni- non obligatur infimilibus
calibus, nifi ad reftituendum id, in quo lo- bus lcparatim . cupletior fidus
eft . Quid,li is
dubitet an in aliquo fadus fit ditior ? Siprimum , & deinde quidem incepit
confurgerc contra te du- Refp.Tunc fibi perfuadere liciti valet, fe non
effefadum ditiorem , bium, inquiro: Incepit ncc/ufmodi dubium, ex levibus, vel
proba- Sc fic poteft nihil reftituere , quia cx communiter conti ngentibuf
bilibus rationibus, an ex moraliter convincentibus, hoc eft ex ratio-
przlumitur latifts vixiftciitaSanch.& Bonacapud Bard.* 'coo/.d.G. nibus
rjus generis , qu* omnem probabilitatem contrariam depcl- f. 9.^.6. lunt >Si
ex levibus, vclprobabil ibus, non teneris ad reftitutioncm, 1 1 Petendum
diligenti* exhibentur ad inveniendum Dominum, poecfiio enim tibi fuffragatur
contra omnes rationes non convin- licet ncejufmndi poftefluri rem retinere, vel
alienare ?Refp. poteft centes \ teneris tamen veritatem Inquirere , modo mox
«»*». s . di- retinere, fed cum intentione rem lervandi tanquam in depolito ,
li cendo. Si ex convincent ibus, rem reftituere teneris,quia;am mala 6- enim
hodie non dat, poterit lecuriusdarecras; fi quidem fi impru- des certa contra
pofteftionem incipit non pugnare folum, fed etiam denter nunc daret , proh quam
difficulter pollet poftea recuperare? expugnare. fi resfit frudlifera,an pollit
colligere frudus,innuifupra j Si verbincenini mala hdc polfidere, locus
quzftioni non datur, Alienare autem non poteft nifi cum duabus conditionibus,
omnino enim reftituere ceneris,cfim polieffor mal* fidei femper re- quas
mlimili dixi lupra quem locum recole, ilitutioni fubjaceat,cui autem reftitutio
fit 6denda,quando igoora- 1 Rtnjy Ttfiu, Dubitant hi^n legitimi interrogentur i
Judice; tur Dominus, mox intelligcsr*».^»/. obligabuntur ne ad ejus mentem
refpondcre? Supponimus hic obli- 4 Denique, fi dubia fade pollidere incepifti,Ac
ad indagandam vcrl- gari nos legitimo Judici parere;nam c*tcrum ••ftJ.x.c.A.m.
j.de tota tatem minus attendilli.nec eft locusquxftioni^ftimilaris enim mala
hac re benignius difputabitur . fide poflidcnci,uc omnes docemus ; dequa rc
lege de Lugo tjt . dtjufl. Rcfp non obligari, etiam fi Judex przcipiat fub
poena excommu- 4 fp>\ iy 8/v^.t .quare obligaris ad novam di ligent iam,
nicationisica Fag.in r>rej>r*crp.x i.x.e.i i.o.i8.de Lu;o * iuflitimt.
qua verus Dominus poftit inveniri, faciendam : Qu6d fi hic inveniri
u*.$*Sanch.»* i» confJs r.\dut.\ r. non poffic, cui res fic irftitucnda mox
dicam. Pafqual *<-.iX9.Ratioeft,quia ReusATeftisfuntinpoffefiionelue y Nunc
dodfrinf ratio monet, ut de hac diligcntiafubdamus.Pri- libertatis valendi *qui
vocare ex caufa, ergoabhacnon poftunede- mum omnium cum diligentiam adhibendam
die dico, intelligo blc, turbari propter dubium legitira* interrogationis;
Caufa aurem hic tum in fimilibus moralem, Sc ordinariam : ad
extraordinariasenim femper intervenit, quia femper ii poffimt veHecuftodirefuum
jus , nemo, ex vi Irgis ordinari* tenetur . Deinde fi bon* fidei pofteftor quo
poliunt non aperire veriutemei, cui cxcerta.Ac mani lefta obli- incipiat dubita
re , an res fit fua , videndum an femper teneatur exa- gatione non debeat .
minare A inquirere veritatem ? Ut item an femper pofleflor dnbi* a Scio.quofdam
noftram refponfione m admittere , fi timeatur 1 fidei ad idem obligetur?
Refpondeo Si ille incipiat dubitare, dc hic Rco,vel Tefte magnum malum,non ver6
exiguum, quale eflet modi- fuerit , vel fic dubius propter leves rationes, non
tenetur, fi propter cam pecuniam amittere ,Scc. Sed hos fequi non poilum,quia
pr*di- graves,idcft probabilcs,tenctur.Iu Villalob.MiA«*.i^.i .d»ff. x o.a. di
poffeffio libertatis in Reo,& Tefte *qud pr*valet,five grave, Cv# 4-al
iique. leve damnum timeatur. lUtiopriorisdiCfi eft, quia nemo tenetur
inquifitionem contra fe 3 Lege Dianam/>.$. rr.4. rtfol. red- qui
fincdiftiniftiooc univerfa- inftitucrecx levibus rationibus;licut enim
Ipfcfuperior n5tcnetur, liternoftram fentrntiam ampleditur. Unde collicit,
quando fupe- & forte non poteft cx icvibns couwdnrij moveri ad inqaireodum
nor inquirit generaliter lupcr aliquo notorio dei ido, cujus Author Tsmb. T. /.
dt Det . Prtt. C HC- 34 nefcitur,pofle te vocatum ad teftificSdum (qui
vocarr;fi dubites num infamia, vel indicia fint contradelinquciuero , licet
jure delioqucn- Explicationis Decalogi Lib. L imis^i fuerit probabi liter non
commifia, eas non incurrifli.quiafe- cutusfuifti,vel nunc fcqui potes opinionem
probabilem • At quid in dubio?Sci$ v.g.certdteceocum aureos dedifle, fcd dubius
au dede- ris io pretium rei fpiritualisjeu rei annexae lpi rituali, an potius
ob aliquid temporaie»feu ob aliquid quod folum ic remote habuerit ad rem illa
obt i nendam . Rcfp.te non
incurrifle pcen as .quare polle te repuure liberum ab obligatione dimittendi
benefici uni, dc ab excommunicatione* Ratio editum quia in utroque foro, dc quo
lege Fa* inacsouf.js**. * non eft jrquum,ut fubeatur pa:na certa pro delibo
incerto^'**' 1 1.7.2.#. re, ergo lam non lumus in caiu dubio Quare It vere
perleverat omni- jpautfraw/,j 0 .f -g.e.liabuifft^l .dororum divtjia^,^. Illud
quot. bus pcnlacisejulmodi dubiQ, nunquam ni Dolores videntur noflram fitumjy
lufiAe Afl.%.Curan tum quia pollefiiotuz iunocentie pnr- Rcfponfionem in levi
damno limitaflefoliim aliquando cx peritia, & valet, donec certum delidum
probetur * Qu6d fi mala fide, te in pof- pictate Judicis, legitimam cer id efle
interrogationem collegerunt . fefliooc Beneficii immififti, quia fcilicet
dubitabas dc fimonia patra- 4 Illud nihilominus advertendum c(], quando
periclitaretur bo- ta.pcccafti quidem ex coufcieotia erronea, qua puubaj habere
ma- rem fcias-Nec cootrariu docent Sanc.& de Lugo» ut quidam putant. Audi
de Lugo l.e.u. 6 . Regulam hanc(inquit)n6 procedere admonet $anch.«*3 .&
4-rebus levionbusubi leve fequitur pericu!G,dc in qui- bus,!! certi conflat
Judicem efle virQ probum,dc peritum,um Reus, qoim Teftis debent io dubio
refpondcre, dc manifeftare veritatem. Tantum de Lugo ex Sanch. Vides? tunc
foldm obllringunt hiDD. Reum,dc Tcftem cilm Judex piuseft.de peritus ; fani
quia propter has circumflant/as prpfumendus eft Judex, cerni legi timd
interroga- ri non fumus in cafu dubio Quare fi vere perleverat omni II1WI U MI II1UIII», 1 VI lUIJUVVIIhl? W«UIIIUI1*,,W
IIIUIIUJ 41 UIII 4 ju- dice debere ad ejus mentem in fimilibus dubiis
refpondcrc, fi folum «ibifubfit levepericuluimquia pugnarent hic tualibcrtas^Sc
bonum grave innocentis at bono communi femper tuum bonum peculiare eft
poftponendumj < 5 c bonum grave innocentis tuo levi damno, juxta vulgares
cbaritatU leges, debet anteponi . 1 St and* lum . Dubitat quis*n fua a£io fit
futura caufa peccati in proxi md , liciti ne illam exercere poteft ? fupponimus
autem i pfum non intendere peccatum alterius ; fi enim intendat , erit
fcaodalum dire&um,dc finedubiopeccaminofum.ut ditium eft in ooftro opufe.
dttxpef.tonfi ff.t.x.t. I 1 y.w. I ©O. Rdp.recolendo prius quod /d.n.tot. cx
Sane. notavi, pluresexcu- Lari i praedido peccato fcandali^uod itod. j
ndire&um vocavimus , quia vel ipfi tam pravi font ut corummalum exemplum
parum no- ceat, vel qui inducuntur, tam faciles funt, proclivefque ad peccan-
dum,ut qui fuo exemplo occafioocm illis obtulit, non ccnfcatureos morali ter inducere.
Hoc pofito,aflcro liciti prardiflam adi io nem exerceri pofle.Ratio ra ob
rationes didas nequaquam poenas incurrifti, qua? fulminantur contra non dubiam
limoniam : Quare nunc depooc illam moneam conficient jam dc Beneficium retine.
x Sigillum Conft/Jionh . Cadere in figillum Confeflioois pecca- tum dubii ex
confeftione notum, dicetur"» appondtta /#* Hb.^epu. fc.dt Conftjf.e $ ,
num. 20. nec me ab hac certi fliraa lententia movent aliqua in contrarium
allata noviflimi i P.Birdi da ttmftJ*ftop4.t.i 1 1 Soluti » dobtu. Debeo tibi
centum ex uno, dc alia centum cx alio titulo, fi tibi folvara centum dumtaxat ,
pro tuo debito fatisfaciam, fi nihil exprimam? Refp. Hic locum non habet
quaeflio de conficientia dubiaxonftaC enim id debitum extingui, etiam in foro
externo , quod magis gra- vat debitorem, dc Ratio cll, quia quilibet cenletur
operari quod fibt utilius ell,i ta de Lugo aliquos citans to. r .dtjufl.difp.i
6 .fr 8 . 6 . n-iiS. Hinc debitum folvens , cenletur in dubio velle folvere
potius pro debito maturato, quim prq maturando ; pro debito nomine proprio
contrado, qulm alieno cx fidei ju(T>ooe;pro liquido, quim non liqui- doipro
antfriorc,quim pollcriorc; prode bito.de quo currit i nteref- Ic/juim pro mero
mutuo. Favent huicdodtrinseea,quaedixi V. Do. n*i io num. z. eft , quia tunc
pecco peccato fcandali , quando adio mea’ mortaliter » Si umeo debes Decurta,
dc Gap i tale.de aliquam partem eodem cenletur inducere proximum ad peccatum,
ut jam didumeft , fed di&o folvas,pro decuriis i j(l; - quando dubito^an
mea adio futura fit caufa peccati in proximo, non ceofeoripfum inducere ad
peccatura, ergo, dcc. Minor probatur ex Dodrina toties allata ; neminem in
dubio cenfendum committere delidum.dc omnes,nifi contrarium conftet, debere
reputari bonos: ... ts6cics,non pro C^picalifluia ad indem- nitatem creditoris
»d meri t6 decernit /.i.ufir fa/. (y l.ufur.tod do uf »r. Quod fi debita fuu
partis oneris, tunc judicaberis folvifle omnibus pro rata,quu non eft major
ratio, dc uno, qudm de altero . ^ $ Didum eft autem n.z. (fi mbil exprimam) nam
fi debitor verbis f.Mniio^jfpc/eci»J\cgc Menoch 1 u m dopof/umpt./. r
^o(fump.%^.u. 1 g dixit, vel mente voluit pro uno potius,qu»m pro alio fiat
isfacere^ali docentem prafuraptionem.que dei idum excludit efle omnium for- dido,
vel intentioni Itandum erit etiam in loro conlcienti* , quia tiflimam:nam inde
fit, ut quoties dubito, an proximus fitadmiflbrus obligatio tollitur
dependenter i voluntate ipfius. quare cum per il- peccatum^lebeam deponere,
immd repellere hoc dubium, & cenfe- la«n mcenuonem jam ablata fit, non
poterit illa obligatio per quam- xe illum non peccaturum , atque aded putare
meam adionem ne- vwrcir^ti<meinrcviviUcrc. . • r..,. quaq u r m Td uTere
prox imum ad peccatVm. ♦ Sed quld.fi t.b. debeo centum ex quocunque mulo
juflit.z/.ye «I ^U4inmaiuti i,- r.o - ex
cootradu^ivcex re acccpujive ca tojufta acceptione, <Sc intenm do tibi
gratis centum^Jve per remuncratiooem no debitam ex jufti- tia, five gratiofiam
donationem, nihil exprimendo, imm& nihil co^i- tando dedebito illo
Juftitue,intelligiturneextindum illud julticis debitum ,quod mihi multum fine
dubio grave eft ? Rdpondeolicdt non extingui fit probabile , quia debitum non
extinguitar , nifl per fialuuonem : hzc autem donatio eft : IiaSancbez aliique
apud Dianam mox citandum-Tamen etiam eft probabile exiingui.ita Ni-
col.Baldell.Magifter in Theologicis meus tom.t. l.^.d.z j.n.i S.l.tum quaquam
mducerc proximum aa p^ttaiuiu . 1 Stpalin inhco Sacro. Puer, dc quo dubitatur,
an fit Baptizatus, m Joco Sacro fepelieod us neutiquam ellet ,quia certd
pofiidet in puo- xo Paganifimusqui fiiitantcBaptifroumdubiusatfpwata Eccletiz
e» , quia ipfa non przfumiti nifi certi non Baptizatos. r a Qui fe ipfum voluntarii interfecit , p
oo^,E cck «* wJ <* K P * v turadecorandg^r.^c^^f^av^olflfiS^c®®* 1 * 1
'®" , ^spfcrituhjf.dt/olut.quuideii voluntas femper in homine implici-
dederit antequam fpiraret.ita cx . Sylveft.La^/^/ * J* ' U| £ generalis
fatisfacieodi, prout poteft, per unumquemque adum u.tSi quis igitur invenutur
domi fea^baliol fu« obiigatiooibusfluas iplc habet, tum in materiis aliis,tum
in ma in putefl P | ^*^^ c ncc , a l(‘” t ^S^frMltura ? Refp^eaudcbic : teria
juftuiae^x qua lententia fequitur/i quis ex devotione mvilere vel cafu occifus
fiier 1 t,Ra udebi t - Eccidiam.rec.taretcoronamylareteleemofynam.M.il*
intereftet, 'SSSS&ZQS^^ aci-,de^cord,r«u,.rc 1 CoorHUr.o fiM
IniiclumnCMjcaunMC Juacxpoflit I hiuc nefire bumitiooem fac nMn,.tbtmsmci
cfledobe.cnt , hoc cfl evroccntcs«m un.re*- lcm
pncfumptUmein^qaaDCniocftciltftinModusidniiGnc dcliaum . Si certum (it iliquem
fibi roonem cciicinllc, dubitetur veroinei amentia vel furore deliberati, an
veri voluntarii fana mente id fe- cerit . Laym. l- c docet non cftc fepeliendum
in loco facro,quia pofli- det certi delicum , & quia praxis Ecclefue
ejufmodi occiforem ar- fuiilc.vel adefte przceptum ea faciendi^Jc quo vide
Dianamp. \.tr. 6 refo/.yi.lSc 77.fequitur inquam non teneri iterim ades, quia
jam per illam generalem voluntatem illi fatislecitinam propterei is,ait San-
cbez •" Dvf /. i-r. 1 3- f . qui nihil cogitans eleemofynam v.e ccn- tum
aureorum per totum annum fpariim pauperibus dedit,ft deinde advertat fe centum
debui ile reddere ob aliquam obligationem , ad i teri m largiendum non obii
gabi tur, dc item Beneficiarius, qut cen- fcpultura^iifi exfignisconiiciat ex
aliqua gravi cau- tum Eccleh* foc deberet ex
orniflioncOfficiidivini.fiddemEccle- ifie , fed tu expende illud Canonis citati
( volunta- fiae,nihildehMotlieationecogiuiis .facram V.G. veftemejufdem r
J^^deanTuk fhwe^poffit *~ t UUU "" pretii donaviifet , ad nihil
propter eandem rationem amplius fatis i Stfvui .Certum eft, te meo patri
famulatum exhibuifle ,feu ipfi probabiliter tenetur. Iu Laym./.},/**?. fjr
%x.n. ».9. dc apud Do- icram tuam locaiTeilncertumjnmercedcm habueris, teneor
abfo- , - r , . y Di«um eft de debitore, quandoexfefolvit debitum : quid de
operam tuam locaflejlncertum^n mercedcm habueris, teneor abfo- luti loauendo
ego hzres^d exhibendam tibi congruam mrrcedem * quia deDitum e(fcertum,lolutio
inceru,pr(valet ergo debitu m.Di- xi(ahfolute )nam fi obftet legitima praefer i
ptio, vel quid fimile, nor» verfaretur in dubiojed ceru lex eflet
obiervanda,lege Molini .1 M ju/.d. 67.Fag l.x.dojuft.t.x y .».30. De fervitiis
exhibitis ultro i fervis, Vid. V. Donatio *.y. 1 j<ai<jwij.ContraSimonucos
five Communes, five Confident iales funt multz poeti^prpfertim excfimunicatio,
dc obligatio dimitten- di Beneficium fimoniac^ obtentum. Et quidem fi firaonia
fuerit cer- ti indubitanter commifla, te poenas incurr iife, non eft quod
arabiga- . . quiddt creditore, quando fibi compenfat de bonis, quae poteft
clara nabert fui debitoris, pari ne mod • c eniebitur fibi compcnfare illud
credi- tum,quod fibi utilius eft?Rcfo. ita>quod,quia longi eft i ooftro
infti- tuto, vide fusi apud de Lugo do /»ll. t .d.(, frQ .6.»». 1 aj.Dixi
nihilomi- nus dc hoc breviter V. Cam tufatio . 1 sp*nfatia.S\ dubium fit.poft
habita fponfalia,num aliquis defe- flus notabilis fuperveniat, v-l cognitus de
novo fuerit, quzftiofo- letfien.anpolfKSponfus^ contra hendo matri monio refilire,
dc re- gula quidem univerfalis hacc dari confucvic, quando fpoofus, quam- vis •
Caput III. Dc Confcientla. 35 tisignoraffet defedum illum, ita erat affeflus,
uc G il Ium agnovi flet, adhuc contraxitfet, noo poflercfilirc, quia implicite
habet univcrfa- lemquandam voluntatem contrahcndi,etiain liibeodetcdu; pofle fi
in eoaffcdu non fuiflet,quiaprzdi&am voluntatem non habuit . Iu Molina/^ i
.dtjuflit.di/pu/at.ijoSxnch.d* mammj.i dub.ji -"um. s. Audio.
SednoRraquzllioeft ;quid,fi de eo animo dubitet Spon- fu»? ( nam G probabiliter
judicet non habuille.certd refilire, forman- do (ibi opinionem pradice
probabilcm,poftct.)Rcfp.tunc expenden- dunvum Sanch J.c.nu.uh.dt Matrimi.
t.p.t.n.io ad id, quod fuper- venerit, vel de novo cognufcititr, afferat Spoofb
damnum notabile necne;Si affe rat notabile, pro liberutc 1 pocli decernito;
Secus, G Co- lum alterat damnum lcve.Ratioeft,quia ex communiter contingen-
tibus, in priore cafu , przfumi tur,Sponfus non habuille illam volun- tatem ,
nemo enim vult promittere matrimonium cum tanto fuo damno; at propter
contrariam rationem przfumi tur cum levi. Ne- que dicas , tam in gravi , quim
in levi debet vincere certa libertas fponfi; atque aded poterit femper refilire
: ne id dicas inquam,quia in damnogravi cum przfumatur non alfuifle voluntas
contrahendi, li- bertas iponli poflidet, at in damno levi, cfimcontraprzfumatur
at- fuifle dida contrahendi voluntas, non Ubertas Sponu,l'ed contradus
Iponfalitius, ejufque certa obligatio poflidet . 1 Subditui. si ambigas
prim6,ut rum res tibi * fu per iore precepta, licita fit,aa illicita;Secnndd an
legitimus Gc fuperior;Tertib,cilm Gc certus (uperior.an nunc excedat in
praecipiendo limites fu£ juri fdi- dionis, ner ne, te non obligari obedi re,
docent Vafq.i.2.f.t9.«".6.<6- /jMSd^. 9 V*«.jI.Rodriq in
Sum.v.Obtdtrntia^fart. e.g . dtoneiuf.x. quia nemo eft injKKelhtc prfcipiendi
ea/le quibus dubitaturam fine nonefta , vel an unt extra luam jurifdidionem,
praevalet ergo tunc fubditi libertas. Aliqui docent.S.Th. 5 anc. 46
.<*l>'c.r.).«.).Jo^anc- Dianap.4./'. J.r#/. 8.£y 9. teobligari in hoc
tertio (efto non obligeris in duobus prioribus caGbus , ) quiaeoipio, quod ille
Superior tu fubditus, teneris tu obedire, cum ejus certa pote- Has non poflit
vinci i dubio exemptionis. Utraque fenteatia videtur probabilis . 1 Suffragium
. Decretum fuit fuffragiisfecretisGabeltarnV.G. iqjuftam populis cftc
imponendam, Beneficium, Cathedram , Offi- cium, efle huic i niufle concedendum,
defimiiia , ad qua; decernen- da , licet , luffeciffent fuffragia , Verbi
jgratia undecim cx viginti Se- natoribus ,feu Eled oribus , tamen adf
ucrequindccim, quid dicen- dum? nam omnes hi dubitant, an fuffragium luum
fuerit exprimis undecimae qua re Lete Leffium l.x.t.\\.difp.\.num.xx.ij a j.
ade6- que an rem illam injulnm ipG concluferint ; unde ad reilitutioneni
teneantur ;efto peccaverint , quia conlenfcrunt decreto in juilouc notat
LettJ.c. * R efp.t res ciTefententiar, Prima abfoluti Merolla tom.x.difp.^. 1.
affirmat, omnes ad rellitutionem infolidum teneri , quia omnes effflane unam
caufam adequatam; Gcuti enim fi centum traherent navim, lic£t nonaginta
fufnccrent, omnes tamen trahunt, itaincafunoffro . Secunda abfolutd Rebeii.
Sayr. Henriq. Diana Granad.aliiqueapud de LMgo,rom.i.dtjufl.difp.Xg /r/ 7
.i.*.io.negat, quia Gnguli I unt in pofleflione ccrtx luar pccunix,quam non
tenen- tur alteri tradere, niG obligatio fit luce meridiana clarior . Tertia
denique Molina Lugo tot.rkjt.xx. obligatqui- dem omnes , at non ad totum
infolidum , fed folum ad partem pro rau dubii . Ratio eft, quia foliiro ad
partem clara videtur obligatio: fiquidem omnes in coeperunt dare fuffragium cum
dubio , an ipG el- fent, cui injufti damnum decernerent , dedatis fuffragiis ,
remanet idem dubium: ut fupra diximus V.Hjfiitutio num:. incipientem pof-
fidere cum dubia fide, rademque dubia fide perfeverante, reftituere debere. Cum
ergo ex alia parte omnes Gc dubitent, omnes participa- re debebunt de obligat
ione reftitutionis . Alias rationes vide apud Molin. dc de Lugo/. t. nam
proptcrel hsrc tertia lententia eft exci- citati ,dc dodrina lata fupra
v.Ufflisatio n.x.ht.E. g Dixi numero primo ( fuffragiis fecretis )nam quando
fuffragia funt aperta, non adeft fimiledubium , quare peccabis quidem morta-
liter, u fuffrageris rei injuftz jam ab aliis conclufz,quia confcntis,uc didum
eft.injufto decreto : ita Lavm.Tann. aliique apud Dian. p. 1. tr. j ftf. i6.(y
rtfol.i o.ubi docet eidem rei conclulz te non polle fub- feribi, fed te non
obligari ad rc(licutionem,quaado tuo fuffragio im- pedire injuftitiam nequis/locent
probabiliter iidem apud eundem • Quod fi res injuffa excludenda i
pofterioribusfuffragantibusfufB- cienter erit fine tuo fuffragio, tu umeo
fuffrageris inter priores , dc E cccabis, dc reftituere obligaberis , quia Gc
certam caufam tunc in- ifti damni das,ut docent communiter DD. Turrian. Leflius !ot.tit.
illiuc.Villalob.cum Dian./tfr^»>.r//*.i7. Vide de iis fuffragiis mul- ta
apud de Lxigoto.*Jtjuft.difp.xoJtii.iJn.iT.(y/tSi.%. 0f.f-M.t7' t Trflamontum .
Anceps fu m an teffamonto ( idem proportiona- liter dc legato ) affuerit fraus,
poflunmc liciti cx vi hujus tcftamco- Tamt. T. 1 . Dt Dtt. Prae. t» harred
itatem confequi?Refpondeo.fi ejus es in poflc(rionc,te in ea firmum lerva,quia
in dubio melior dt femper pollidentis conditio . Ita Sanch./-4.r**/>-*.t.^/P
»4. « prafatimi. at G hscrcditatem non- dum adivifti, major eft difficultas,
affero nihilominus tc polle adire, quia fraus, & dolus, ut pote dclid
um,non funt praefumcuda, nili cer- ti conftcnc . » Immi etiam G fraudem
alfuifle fcias non quidem certi, fed pro- babiliter , idque nunc poli habitam
bona fide pofteffionem non tene- ris dimittere barreditatem ante judicis
fententiam , .quia inter pri- vatos ut ex didis conftat, contra pofleflionem
legitimam fola certi- tudo non veri probabilius praevalet . Atque hic eft cafus
allatus fu- pra Jj.j.».» 9. I Sed quid/i probabiliter adfuit fraus, 8 c nemocft
in poflefliooe hzreditatis? Refp.tuncdividendamcflchsereditatem inter proba-
biliter prxtendcntes juxta raum prohahilitatis . lmmi idem dicen- dum erit ex
noftris prine 1 piis, etiam G dubium Gtde fraude , quando nemo poffidet . Vide V . Nomon dubium ■.
V. Rffldutu t n.ijj g. Teflit . V idc v. Ttflit . Tutar. Vide».N#vu«4**rtM»i. \
1 Vr natio . Dubito an fera bqueo
tuo irretita poflit effugere, nec nc ,Sc illam ego capioun primi ubi debeam
feram? An fecundi cibi faltff debeam, quanti Ipcs illa valet,quod fortd tua
Culice . An tertii tenear laltcm lui vere valorem laboris tui , quo laqueum
tetendifti ? 1 Refpnon debeo ex de Lugo'.i.*fr/i*A^/ 0 . Primi Ieram, quia in
dubio,an fera amifeflt libertatem, ne fera quidem przfumi- tur eam amifille; Si
igitur ipfa adhuc libera cenfetur , ergo utor jure meo illam capiendi. * Non
debeo . Secundi valorem fpei ex de Lugo ht.t. efto LelfuiS /ib.X.tap.j.d.1
iwwm.jo Molina ^.41 Laymail lit.f. trall.t.(ap.^.nm. 1 1. dicant pro rata dubii
cfle ieram dividendam. Ratio aotein nufti? relponGooiseft , quia licet mihi uti
jure meo, efto per accidois fe- J uatur fr uftratio (uz fpei io alio : ut
patet, G ego utar arte non inju- a ad habendum beneficium , vel Cat hedram,
efto alter fpt fua tru- ftetur,&c. 4 Debeo tamen tertii valorem laboris
:quia hujus certus eft Do- minus ille, qui laqueum paravit^cidei labor mihi
viam flruic zAcx- picndarafera m-lnflituiiaurdar» .dittf.ff .txdntrfa. I. adto
tx divtrfa ff.dt rtrjt tu/ *.fua nffdt agfmjm. Dam. 1 Vendmo . Configno tibi
veftenviuam prorae vendas decemau- reis,tu alteri vendidilii undecim ,
dubitafq;an potius tu ipfe emeris, pro decem,& deinde alteri nomine tuo
vendideris undecim, an ver6 tibi non emeris/cd ablolutd nomine Domini vend
idens «quid judi- candum?^ priore enim cafu tuuserit undecimus illcaurcus
utpotd pretium cuzrei;inpofterioreeric Domini,quippdfuse rei pretium. Rei p-dc
Lugo d, } uft.t,m.x.d.\ S/eli.g. num x, x . aliique laborant ia alugnandis
conjollurisan hzc venditio nomine alieno lucrit^n pio-* redi. Verum fi in hoc
riftamus,qu;njonem nan diminuimus, noftra enim quzftio eft, an adhuc remanente
dubio poft expenfas conjeduras. ftatuendum fit pro domi no,an pro vendi tore .
Dico igi- tur ftatuendum pro Domino vellis. Ratio eft toties dida,quia prius
fuit veftem fuille Domini , & hoc certum eft, at poftcldubiutur an fuerit
empuabhoc venditore, przvalct ergo Dominus. 1 Pi>f<».i>efloravit quis
virginem multa promittens,inter que om- nibus expcnhs arabigiMo interccflcrit
promiflio illam ducendi, vel dotandi, ad quid obli:;atur?Rei p.ad nihil, quia
libertas ipfiu s eft cer- ta, promiflio incerta Vide Ver b.Vata. Idem dico, G
quis dubitet^in virginem per fraudem, vias, metum feduxerit/n quibus cafibus
le^esdefloratorem urgent ad dotandum, vel ad damnum alia via refarciendum : ita
inclinat Pater Bardi , da tonft.d. 6.1.9.4.11. contra Molinam, & de Lueoab
eodem ciutos . Ratioefl,tum quia poflidet cert6 deflora toris libertas, tum
quia ne- mo przfumitur dclidlum fraudis commififle /. Mtritb ff. dt dubia .
Atcei^dquispromifit didam virginem ducere, v^l dotare, fed dubitat, an ab ipfo
fuerit virgo inventa . Refpondco judicandum elb fuifre inventam virginemyatque
ade6 d uccndam,vel dotandam 1 de- flontore.Ua Menochius^d $.Molina/*«.4 V*/»/.
rr.qV.i04.a1.i4 Lafpdejuflj.i,d.ixJtfl.i*u.i. Ratioeftfluia prior eft virginitas,
quz eft qualitas naturalis, quam non rirgin itas, illa er- go poflidet : nec
vinci ejuspofleflio poteft niG ex aliis potent ioribnt conjeduris colligatur
prxfumpt io contra illam , quales eftent eam habita fle inproftibulo , habitu
meretricio inccdiflc , dcfimilcsi Menoch-allatz, i.e. Vati irritatio. Vid-V.
jEtot . Voti dif proflat io . Vld. V. Thfpenfatio . 1 Votum . Si dubites an
voveris, vel juraveris, non obligaris ad vo- tum >Ita Sanch./. r .<*
dee.t.x o. *.i6 & /. t .dt matr.d.9.0. r 1 . Rebel 1 V. *. 9.J.*.a paflim,
etiamfi magis propendeas, quod voveris, vel jun- veris;modo hzc propenGolineam
dubii non tranfiliret. Ita Caftrop. r.t^r.i Vjp.iq.<*.i 7 citansSuanum,&
utrumque SaDchez. Ratio
eft , quia femper poflidet libertas, dc iniquum eftet pro debito incer- to
certam folutioncm expofetre . C a a Idem Iby Goaffk 36 ExpKcationis Decalogi
Lib. I. s Idem die, fi dubitet , an votum , fea promiflio fc exteodat ad il-
minus eft.Et certi vocum eft ftrifli juris^tq^deA odiofum,fiquidem ljm,vel
illam materiam ; V.G. an voveris in jejunio te abiti nere k la- ett lex^uam
libi imponit euntia luam libertatem vovens, ergo coar- dkiniiai&c
jamenimtuncdubitas deejusrei promiJliooej At vcrA danda elt ad interpretationem
ArilUm, non vero cxtoidcudo , ad fi certo promi feris, feu voveris, fed anceps
es, anfolvcns , foivere tenens/juia tunc poilidet promiiOo/eu votum .
lubaoch.RebeJ./.r. aliique. _ » Si dubitet. An ret fint ita notabiliter
mutatx,ut exculer is k pro- jnuEone.SanAexcufari non
poteris,itaCaftrop.».j.fr.i^.i.^>ra*»». #.r j.*.4.ex5anch.V.G.jurafti,feu
vovifti ingreflum in Religionem^ v quo esc ui aris ob gravem habitualem morbum,
deinde incipis bene 14 Eodem modo. Gambi;ii«,an voveriscaftitatemabfoluie,a!»
habere, fed cum dubio , an reftitutus integri, teneris ingredi , quia
conditionatam,fi Religiofus V.G. fieres, potes judicare te conditio- obligatio
eft certa, excufatiodubh : fed certi licet dodrma haec ve- natam volumc,quia id
minus eft.lta Sancb.** dtc.M4.tsp. 16. «-1*4 • laum includendo in cafu dido etutn
copulam licium . 1 3 Adhucdi certi fcus te vovifle, v.g Cafliutem, dubites
autem in fiocculo ne , an potius m Religione folemniier emittendam , non
teneris ingredi Rcligionem,quia potes elicere quod minus eft, curo in hoc caiu
pari modo poffideae libertas manendi m focculo , ferva igitur in ftcculo
calliucem. Ua Caram. Af ».ijti. n efet propter ratiooero didam , circa quam
tamen lege, quae lupra diximus expende affedum voventis : at aliquid pecu-
liare hic haberi poflit, per quod excufareturquu abingrcllu, fienim ingrediendo
fubiret etiam fub folo dubio , grave periculum reinci- dendi io morbum
excufarctur^omodo,quoA^a *>. H**
C*n<mic4 t •adixirousexcufari quempiam k precepti* in fimili dubio periculo.
4 Si certus fis tc vovifle jejunium V.G.Sabbati, fed dubitas, an di- Ous dies
fignatus i tc fueri t ,ob de vo t ionem ejus parti c ularem^n vc- xA unquam
terminus , ne fcilicet differretur jejunium ultra illum diem, tunc tranfaflo
fine jejun io Sabbato,debes ad huc jejuni um,quia poflidet votum, certus enim
es de illo,incer tus dc terrai no . Iu Suar. Sanch.Azor.cum Bonae d.4.dr i.m .
. 1. 5 Si dubites^n tua verba continuerint prumifiionem potius, quim
pvopo(itum,non teneris,quia dubius es de ipfa fubftamia protnidionis certus de
tua liberute. 6 Sed quid , G certi vovifti , vel jurafti , ac ambigis. An
animum ce obligandi habueris per illa verba, feu per i llud juramentum; dc
quid, fi dubi tes ,an tua verba invocationem Dei , que eft de eftentia jura-
menti, faltem taciti continuerint ? Refpondeo, Suar, dt 4^. 6 ." }.r
i^.i.Caftrop./3^.i9.*.4.Meroll.r.l.^3.e.3yi»i.x.rar#//.}.»». 84. AI iique cenfe
nt in utroque cafu te obligari, quia poflidee promif- fio , gux certd voce
tenus emifta eft, & coofequcn ter, cum nemo fit An autem debtos poacre
didam condit ionem, G i te dependeat, dice- tur inft* tum dt vote (onJitiottaio
. QuAd G certA fcias vovifte pone- re aliquam conditionem, teneris illam
poncrciat G dubitas, non teno- ris propter regulam generalem toties repetitam,
quia prf valet tunc Ubertas. if lnfuper,G dubites,utrumvoverisabfolutdcaftitatem,
V.G.ad honorem Dei an fub aliqua cooditione,vel perna , fi fanltatem rece-
peris, vel fi luleris,potes ubi perfuadeie fob conditione, vei fub poe- na
volui fle, atque adeAex fcntcntia probabili infra dicenda ,yotuiQ tuum non
eifterefervatum, id enim certe minus eft . Si dubites an conditio,fubqua
vovifti, fuerit impleta nec ne, c emeto non die im- pletam, quia tunc dubium
eft de ipfa eftentia obligationis . Et quia quando(licAt certA quid
voverisJdubitasXeu non recordaris, an gra- tiam. V.G.fanicatcnvd quam
impetrandam , votum d i rexift i, obti- nueris necne, dubium cadit fuper
conditionem , an fcilicet illafue- rit adimpleta), ideA propter eandem rationem
prxvalebit tua libcr- tas,ncc voti reus eris. Colligitur id ex Sanch.fi ^ t.
61. *• Iu idem t*>d t.x\.».7,<*. 16 Deniquc»fi dubites utrum voveris
perfevcrantiam,vel proxef- Gonem , an lolGm ingreflum, teneris folGm ad
ingreflum , quia hoc minus utique eft;lu Suaria,* 'ffifr6.fi4- # /*-" a
’-7* lege item Sauch. apud Dianam p.4 'r.j.u/ 36 Caram.fi}. Tf«/. mwr.mtm.
1465. A E m , * mtndstim \ tj imjmrimm hpftf*8o ftr •<•»&* i jjg. quia
poflidet libertas, Sc dum folum voce tenus eft promiflio Ultm tuiptttf , **t
tlitviflum txbiltrtt , fidt ammo tnjtruttum tuum veri dubitatur de fubftantia
ipfius , dum dubitatur , an animus fe *Jf* fmbtdtrarttur . Verum id
aliquantulum Ulimreinus. 1 udus enim obligandi , vei Deum invocandi affuerit ,
ergo ejufmodi dubitatio modis contingere cjulmod i cafus poteft . Primo ti
limui voveaa ptt non poteft prxvalere contra cerum liberutem . Nec obftat
allata modum unius ingrcUum fimul,& egreilum paulo poti laciendum, « r r t 1: • . j: j.l w 1 — n - . n /r. mm
>AHim fomniMiiia nwuuui imius Hiviuium uiuuiiw. . hoc padcscertum eft votum
cfte invalidum^juia totum compli eft malum, dum continet unam partem
mihiBilcilicct nrtiiunMi faltem ex fuppoGtiooe ingreflu*,6c nulla rationabili
exlftcntecaula , malus eft^St inconftantiS fapit Secundi G ingreflum folum voveaa
# ingredi 'ReU^onemaliquam indeterminati, an determinati hanc . deeerellu vel
nihil decernas, vel folflmdeillo J!" pr^fumptio, juxta quam fateor Judicem
judicare deber* contra pro- mittentem : at in confcientia, G veri dubitetur ,
praevalebit , ut di- flum, eft libertas. .... " , r • 1 Si ,cftm cert6
promiferis, vel voveris, dubitas, nu m promiieri» num Religionem hanc ftrifitam
, an illam laxiorem , Vel num vo- ver is dare centum, an ducentum ; num majores
menfuras , an mino- res; Vinum ne optimuman mediocreitocum ne Rofarium
recitare» • - r ji, 1; ; J 1 Tcrtid. Si voveas ingreffumific fimul praoonas,fed
non voveas egre- di . Dico hunc cfte cafum Caram uel is, «fatis probabiliter
vorun» boc validum nequaquam dfc. Dices cum aliquibus,ut Bardi^firca^ 1 339-$uar.".i.4
Hfljr&J.y e j. *.$. idem elle in legatis dixi Verb. Lectum, ubi notavi , dc
mox num, 17. advertam oeccuariam cau- tionem . 8 Propterei refli docet Sanch.
in Dtr. KS4. e.i j. - fti orationem , vel elcemofynam fatis efte recitare unum
a ve * unum largiri obolum , G vovifti djire plurcs res , latis e duas, quid
fcilicet minus eft, minufque gravat voventem • *^o*Proptere4 item , f. vovifli
•nfubii.copuUtivi , quia id minus tetmerat utram derisa*» ' “ tem 3 potes
putare uwamquen ...» <oovalefceret,domuroqueiedirct,ncc^t« jgo fanita- que
conditionem f ,rou L!^^P^.® r J!^^!^c^iu^nTh V fir.* .» -t^v^o jeju nand i
omni^svjgi vat. I» ^KAAete ccrtuoT cfte dc conceftion e illud pingue tunc i
JlineleSoofynim unumaureum ; vel certus es tc vovifte jejunium In vigilia v g.B
AloyGi : at incertus .nomfoldm pro prima vice quo Judiitvel pro prima vigilia
anni :non obliqabcris,niG pro prima vice, vel pro primo anno.ltaSJ.V
P'#ro«^*^6. Ratio eft jam diCta/iuia po- tes elicere, quod minuseft. _ K . . *»
fex eodem principio refolve id^uod alli,ut Bardi /.c.5.? r late ex aliis
principiis refld item ftatuunt, utrilm fcilicet , qui vovit non habiturum copulam
cum foemma, & Gnedolo incertus ut, an intel- lexerit etiam de copula
licita, utrftm inquam poflit licite uxorem 4uccre*illamqicognofcerc?Dico enim
pofle,quia poteft cligcrc/jiwd " qu^peirm refcrt^r td rgrelTum , qu!^. Gto
iagreflu bonus cfte non poteft, cum pari modo Iu contra coiillan- riamT* contra
Religionem nolentem acceptare curo , qui hoc 17 Redeo ad libertatem , qua potes
id , quod minus eft in dubio eligere. Noure enim oportet id quod Verb. etiam
nota- vi -non rarA id quod mmilscft eligi k te non polle , G c* c ^muni- ter
contingentibus, ex ufu loquendi , vei cx aliquibus adjuofilis col- ligitur, te
verAproroiGfle , quod majus eft : mm tunc , ut ^;< fe coo- ftat.non edemus
in cafu dubii, v. gr. ‘ii in tua regione mmlura ufua- lisfrt ma^na, parva
vcr6efletextraordioaria^mgnaradcbci,Gmen- furam vovifti . il Rurfus,fi vovifti
Calircm,& dubitas, an voveris aureum, ar- genteum , an ftanneum; argenteum
, faltem quoad cuppam , debes : quia nomine Calicis inteiligitur is, qui Gt
aptus ad ufum facrihcii • Simili modo, fi vovifti non permanere in frcculo ,
debes religionem ingredi : quia illud ( non permanere in focculo; hoc
lonat,i;icfl Re- ligioni fe tradere,non autem eremiticam V . G vitam aflumere ,
vel quidfimile. 19 Si dubitestnom voveris ,feu promiferis deliberatd, ex eoquia
dubite< , an promiflio fuerit fafia tempore fomni , ebrietatis, vel
phraenefis^bligaris ex Sanch.fiq.»* o«r.r.i. ».15. &16 , quia ooaftac dc
promilTione^ambigitur deexcufaliooe. At Caftrop.r.i jrait.t, d. g. p. 1 1. *.
4. ij 7‘ meri t A probabile etiam elle ait, te non obligari , non enim eft
omnino verum tunc conftarc dc promiftione , fi quidem dum duhi tatur , an
affuerit plena deliberatio , dubi utur dc ecsquod neceftariA requiritur ad
promiilionem , atque aded dubitatur de ip- fa promiftione. xo Si certus de
promiftione, vel «oto , anceps fis anpromifem tempore amentix, idem propter
eandem rationem diccndu eft cum % w- Caput III. De Confciential 37
CaftropaUo/'.».8.foBtn perdiligenter efl advertcndum,difficulter oriri polle ejufroodi
dubium : Pnm6, quia ,ex communi ter contin- gentibus’, is , qui certus cft dc
fuo voto , certus efle debet de luo ufu rationis, nunquam enim infanus vovere
folecergo (i vovet, fanus cft ; fi vovit , fanus fuit . Secundi, quia qualitas,
qua; naturaliter ineft , femper addlefupponitur,nifi clare conllct dc oppolito
: at ufus ra- tionis naturaliter nomini ineft , ergo flcc. Si tamen omnibus his
per- penfis adhuc res efl dubia, jam di/fu meli 1 9. probabiliter ex San- ch.
ubi jgari, fle probabiliter ex Callr. non obligari . ai Ouid fi dubites an
promi Ilio lidta fuerit fine deliberatione ex eo,quid fuerit emifla tempore
irae • vel fubit* pallionis, eodem qyo di&um eft raodo,non obligaris. Ita
Suar./.4-<* 9010 c.tf.a.r aquia du- bitatur de eo , quod necc&rio
requiritur adeonftitutionem liber* , atque obligatonz promiflionu. Moneo tamen
hic iterAm, iterim- que regulariter non adelleejuimodi duluum, quia fubiu i
ra,vcl pal- lio nonlolei fufficientcr ufurn rationis tollere ; fecus occidens
ali • J |ucm foleret excufari i peccato, quem tamen regulariter nonexcu- amus.
Ita Thomas Sanci»./. 1 .tU muur.d.%.n. 10. xx Si voveris, vel jura veris
aliquid, quod tunc dubitas an Ht lici- tum , nec ne , nec potes fieri certus
dequalitate rei promiliz , ad ni- hil obligaris, quia certa eft tua libertas ,
fed dubia obligatio , ciim rem non e(le licitam, de edentia fit obligationis
voti • Quid fi dubi- tetur, an vocum fit de mcl ion bono, infra A», devcnt.%.
fuo loco explicando? Refpondeo tunc te obligari , ad cxcciucndum illud , bonum
, quia ejutmodi votum honcilum eft , nec habet, unde macu- letur, fle totum
fervari cum laude poteft ■ Iu Sanchez , in JeeJ.a.e.6. ».6. At quid dicendum,
fi certum ut, votum, vel juramentum efle de re indifferenti , dubium verdanfit
de re bona. Refpondeo ejulmodi votum, vel juramentum foli Deo fa^um non efl
validum , quia in- validius eft certa; voca enim, & juramenta foli
Deocxhibiune- ceflarid debent efle dc bon<y" infra 7. dicetur , at
juramentum homini prarflitum, validum erit, quia juramenta , ut item fuo loco
dicetur , infra H.n. 1 1 .homini przftita, valida funt de re indifferenti. 1 j
Si certus fis,tc vovifle Vifitationem V.G.Virglnis Laureun^, fed vete dubitas,
an in eo voto incluferis laborem peregrinationis ad illam, uthfacics ne huic
voto fi recreat ionis caufa , vel negotio inveniaris Laureti,flc ibi
Sanfliflimam Virginem Vifitcs? Rcfp.fattsficri, non folum fi illuc eas animovAc
vifitandi,fle negotiandi, ut certum eft ex Caflrop./. i.tr. 1 {V.i.f.r i.n.p.fr
10 Sed etiam fi cafu illic invenia- ris, fle noh animo vifitandi illuc accederis
. Ratio eft toties repetita, quia certus es dc tua libertate; incertus an
incluferis diflum labo- rem peregriiutionis, atque adednumadfit votum dc labore
, etgo ©rf valet libertas;quando efl dubium qiulis Iit finis voti malus ne, an
bonusan iivdiflcrcns.utrAm valeat votum, dicetur commodius/.}. r. 1 $ $-2.^
•10. Superfcdco i fexcentis fimilibus : nam ex allatis facil£ non allata
diluentur . ufnra Vide Verfe. Mutnnm . Atque haec de conficientia dubia nimis
fortafle contra iioflruin in- flitutum prolixa ,fed profe/ld nequaquam,
inutilia lufficianc. Dr Cenftie ntiaftrupulof*-, unde oriatur fy quomodo
tefnofcatur ftrypmlus . i ‘C X diflis fupra $.t .n. 6 . cognofcis fcrupulu efle
leve fundamen* JOj tum/cu argumentum, quo quis movetur ad credendum ali- quid
crimen efle , quod rft vera non efl : fcrupulolum autem cllc il- lum, qui motus
ex nis levibus fundamentis extftimat cum crrore,vel dubitat aliquid efle
peccatum, quod nfi efl. Oritur cjufmodi lcrupu- lusex Vakiis caulis;fcilicet ex
Dipmone lufgerente,cx confortio cum hominibus fcrupulofis, ex ignorantia ,
addita aliquando ingenii per- fpicacia , qua quis cognofcit ohjedioncs contra
luam adlioncm , fed nefeit eas folvere,ex capitis imbecillitate,feu larfione
imaginationis ex mala corporis confticutione,przfert i m melancholia, ex animi
in- firtnitatCjPrflertim pufillanimitate,ex nimio amore fui ipfius^x le- ftione
librorum cafuum Gonfc/enti* in indodo . ex Deo fic difpo- nente five ob p? nam
alicujus peccati, przfertim lupcrbi*,vel obw* nam multorum
peccatorum.quscquiscommifitin adolcfcentia,uvc ob majus hominis bonum, ejulque
exercitium, fle purgationem . Ita Axot.p. 1 ./•* <• * o-t-f- f -Say rus/. 1
.r.14.*. 1 9. Rod r *» Sum. x.p.t. 54.«. 1 x Sed difficultas hic in eo
vertatur, ecqua nam ratione, quis depre- hendat fua argumenta fcrupulos efle , feque
ctle lerupulolum ? ipfc enim femper putat illud,quod hic fle nunc movetur ad
credendum: hoc efle peccatum,cAm non fic, non efle leve argumentum, fed grave,
&folidum;fi enim efle leve adverteret Jam non fineret ab illo move- ri,
atque aded fcrupulofus nequaquam eflec . 3 Dico(hic fle nuncjmm non rard
contingit, ut quis ex diflo con- fiefibris > li ve ex experientia, qudd fua
argumenta , qua: aliis libi folida videbanturdnvrnerit leviflima, fe
cognofcateflc veluti habitualiter fcrupulolum ; Verum deinde in lingularibus
adionihus , levia illa fundamenta ipfr offerantur ita gravia, ut fecunddm illa
cogatur ope- rari, fle confojuenter errare . CoofeflariusccrteUi ve alius, vel
mediocriter doflus facilius feru- pulosaliorum , quim fuos deprehendet , quia in
re aliena facilids asionum 1 momenta qualia funt, eugnofeuntur . Quoniam igitur
icrupuiofum ex fe fua adJualia damna cogaafccrc difficile efl , uu- TnrnP. T.
I. Vt Der. Prae. tur fequentibW- remediis mox afferendis. Et quidem, qui 1
'crupulisangitur ; caligat aliquando in urva mate- ru,aliquandoinomni ;
Aliilcrupulisopprimuiuur in peccatis pro- teritis perperam, ( ut ipfipuunt)feu
Ime dolore confeflis . Alii in atlionibu» przfentibus exhibendis, Alii in
cogitationibus, quibus fe femper confcnfum prxbuifle furmidanc : Alii in aliis,
.dc6 remedia fequentia parcim in uno, alio ve genere , ut nimirum iis
utiquifque poflit, quibus indiget. InflUuti* fcrupnUf prt f t ipfg . 4 Primum,
fle penfl dixerim unicum remedium efl pro omni claf- * feicrupuloforum, ut
cjufmodi morbo laboraus eligat proConfefla- rio,vcl aiumae diredore virum
do/him, fle pium, cujus confilio para- tus fit omnino acquidcere. Valentia , m
dx f. 14 P.4V. j.adden> hoc remedium conti nere mnia remedia,D. Ancon. Syl.
Navarr. abeo- dem citati . Nifi fic animo fit paratus , fle in operanda deinde
vcr£ Conleilarioobediat, vel ccrtcconctur, pro incurabili illuifl habe .
Acceffitad mcolim foemina nobilis innumeri, agitata fcrupulis , totaqueUrbeut
talis cognita, Ipopondi me illam,' pro virili, parte, directurum, modd mihi
promitteret fe paratam efle obfrqui meis confiliis , nec ad Contclfiunem iterum
peccata deferre, quando ego non deferenda judicarem , ad Sacram Gxnmunionem
accedere , J nando prarcipercm,flc alia cjufmodi . Noluit bona mulier h«rc mi-
i promittere , quare illam ut immedicabilem dimifi , veluti di- m illam deinde
cognovi i plurimis prudent illimis Patribus fu ille . Ejufmodi generis homines
pro cerebro Iztis habe, non pro (crupu- lolis. 5 Primum igitur, ut dico,
remedium efl , ut fcrupulofus animz fuz Dirc/lori lcfubdat orrmino.il liqui
credat, atque ea faciat ,quz isimpou.t , fle quamvis jpfc apprehendat gravnlima
argumenta peccandi , deponat libens > onfcientum fu.vm ex folaauthontate
Contcflaru fic docentis . Nec erit ncccfll .. jcarefuum judicium , feu habere
rationes intrinLcas , quibu» evacuet liu illa argumen- ta , ledfatistfl , ut
putet fcetiam flante fuo illo judicio , non peccare : fle certe- de fa&u
coram Deo non peccat , quia icqucns fui Direftoris diti men , id , quod
probabile efl, lequ i tur , at- que adefl pra/tice prudenter operatur . Ita
Vafq. Lenius , Tho- mas Sanchez , Coninch , Salas , Layman, apud Jo: Sanch
.d.+r. nuru. 7. 6 Sccundd:qu^diximusficiat fcrupulofus,nonfoMmexafluali, ut ha
dicam, Dircdoris confilio, fed rti am habituali, hoc efl ipfemet ex fe operetur
juxta Dodlrinam Direaoris,vc| juxta regulas lequcn- tes,abfqueneccflttate eadem
apud Dircilorem deferendi; imm6 nec deferat, fle data opera ficiat contra fuos
fcrupulos ; prudenter enim gerit, ita operando; qu6d Ii forte inveniat a!
iquando le veri ma- te egine.mate quidem materialiter fe geinfle.no.v ver6
forma! i ter^t- que aded non peccavlfle, pro certo, fle explorato habeat.lta
Vafquez; Sayrus, Valentia citati i Joannc Sanchez. Ita Mcrolla,M./tf>»r. x.
7 Tcrt 16, Nihil puteceife mortale, nifi quod rmnifefte , Acabfquc formidine
nior tale videatur . V -G.noo putet fc confenfiffc turpi co- gitationi,
infidelitati ,blalphemiZj flcc. nifi certo, fle pcend dixerim evidemer
vidcaLcoafenfifle ; conlenfiiie autem diflicillimum fanc efl in timoratis horum
conlcientiis,qui potius mori cluerent, quim mortaliter peccare. Ex pedit etiam
litnilcs cogitationes fperncrc,nec caS ut peccau aperire Confcllario, peccata
enini vere noh funt . Ita Granado/.a.rM i.d 5. «.U.lmm6 aliquando potefl
quisadedefle feru- puiofus , ut nifi jurare poflit illud e>ie mortaifzredcre
non debeat efle morule. Ita Vafq jr» x.d $ 7 r 71. » 3 . Ad*t Joinrtes Sadchez,
n. X ). fin. ee meritd, aliquos ita fcrupulorum tenebris effundi, ut quod
printein mentem venit , Aatim ad mififle putent, 'cognovi ego qifofdam hujus
ingenii ) li igitur etiam Ii putent fe polle jurare in cogitationibus ejulmodi
mentem voluntarte fixi fle, libi perfuadeant non iuefle , fle tunc foluto
crcdanc peccafie , quando «1 atlum exte- riorem pruruperum 1 1 * 3 • Qtnrtd,Qui
confellus efl diligenter.ut fibl tunc videbatur , 1 »aa fide,& deindti
incipit dubitare, an fit confellus aliquod peccatum,' vel circumftantiam , vel
numerum , an cum dolore flcc. cert^ <redaf ritife geflilie, nec indi-erenova
confeffione, lic^t aliqua peccata re- linquenda fint per
accidens.nonconfefla.IuCa/ctanus, Vcrb Seupn- /*»/,qui vehementer commendat
hoccoofilium Csftrop,x.t p.X.n.^.Cc quidem SI Vcrb J.fic fer ibit yStmpuhfnt
non tf notur fateri, nififuapatefi jurar e, fy frtijfe pete at a merra/ia, jjf*
nunu rrP* ex modd didlis habes nec cum juramento aliquibus efle fidem :
unddabfolutdiis,quifcrupulofi funt, nou te- peccata, li ve aliis contetfa, five
ante conlellionem boas nde raaam commifla,tum quia ipfosea conlcflbsefle
prarfumendum efl ; tum quia ne ipforum fcrupuli foveantur, 1 uli
confeflionefunc excufandi Certe fcrupulofo concedi aliquando facere confcflio-
nem non integram materialiter, diximusO^/rV/ eonfef. txpedj.xs. 10 .5. !.•*«•
22. 9 Quiat6:ScrupuIofo fufficit mediocrem diligentiam apponem ad examinandum
confcientiam pro conielTionc . Imm6 in timoratis, fle frequenter confiteri
folitis modicilfima lufficif : ii enim fipccca- rcat mortaliter , ob oculos
certe peccatum femper haberent, i u C j Joao- Explicationis Decalogi. Lib. II.
38 Joannc Sinchez,^-# 41 .».1 7 Facit adhoc id,quod amat dc Lugo/le 1 4 .
nutri, j 9 1 . Quidam juveni 1 nokiht , jy quo ad reh , ua pTuOtru J~ed nimii
fcrupulefui , cum confe/fionem generalem iciiui Vita fat ttt vellet | ptr qumdec
rn diri fe ad illam peapar avtt , fr plurima fo. Jt* de fuit peccatis fetipfit ,
quiius legendis mulli dies non fu/fecoruat . Sed neque his contentus ne tum
adrue examen injfiiuil , quo fat lo , cum Jam pe- Oiet aliquot confiteri
cotpijfet Valhfot ti t uii ipfe cum regia cura morabatur , ineat tandem angu/hatConfijfion
1 oc capone redae i ut e fi , ut ipfe met pugione jt Jethahter percujferit .
Deo tamen peovideate } ut ante mortem pejfet i/erhm confiteri Harc de Lugo.Hic
ergo nOQOC i tam eaa&o examine, ac rigorofa Confeiltone erat excufandus ?
10 Scxtd, multum confidat ingratia Dei, humilis animo fit>fe alio- rum
judicio fubmit tere afiucfcat , Deum , SanDofaue afliduc derpre- cctur.Fertur
Cardinalis Bcllarminus probitate, dc lapientia tuo or- be daius affirmafle.tum
demum i fe fcrupulos recefii flerim affulfic lumen, quo cognofccrct fc non luis
meritiMC diligentia, fed Dei mi- fcratione,dc ChriAi meritis fure falvandum . 1
1 Septimo, ii eil melancholicae complexionis, abundentque hu- mores, fumat pharmacum,
uuturque honeAis recreationibus cum bonis amicis.i ta Silvefter V-
Scrupulefui^n.i. Azor-A 1 .l.i.e.xo.q.6.led non familiariter agat cum
fcrupulofis , ne magis inficiatur, abAincat- que ab immoderatis vigil iis,
& jcjuniisiiu Jo:Sanch.»fy?.4i.».z}. 1 1 Odavd/ciat fc aliquibus regulis
generalibus, & quidem beni- goioribus uti pofle, V G- licitum cfle fequi
quamcumque opinionem probabile, etiam minus tutam; Probabile e fle id, quod
aliqui Capien- tes docent:itaMerolla,ra.i tHjp.y <. \.d.\.n. j8j. NonoporcereabAi-
ncrcabii 5 ,qu*dofli,dr timorati faciunt.vel etiam, quz finefapien- tifi
reprchcnfione alii ufurpan t ibi. Vota dubia an Ant emi Aa, dc prx- cepta^n
fini impolita, non oblIfeare/V.$. 7 .V. K#/a, dc V. Leges, Con- frfliones
abfque dolore fuffi. ienti nd ex induAria fallas, vel dimidia-
tas,ndefferepetendas,itaMoroILa>i»</ lege noArum opos de confeff.
i.i.c.i.fi. ..*.X9.po.:equcmpiam uti epichc/a it» legibus pofitivis:hoc cft
nonpcccare cum,qui violat legero fecundam ocod legislatoris; licet offendat verba
legis ; nec pcc care eum , qui earo ohfervat juxta communem fcnlum bonorum,
licet isfcofus laxior videatur: itaSS- flus lTionu5,ij-M:o lege» civiles de
fallo,vel raro,exCajetano, n fnmma^VefoGkritntqSc \ct\s.J'junium^ Imo Ia,
Felino apud Navar- rum ,mfcmma r.t)A^ .vel ret id , ex Bonae de legibus ^
iift> 1 4. 1 .5.1 . num. t Jfneqaoa frequenter obligare fub mortali :
EcclefiaAicas item nec multu frequenter, ut lat6 dicemus Opufculo de Sacrificio
Mtjfa , l.\d.l.fi.t.n.-jjy 9.jun£lo «. 1 7.1n audiendo MiAam de pr£cepto,vel
recitandis horis ex obligatione fatis ede attentionem externam , un- de Dofle
quemlibet voluntarii di Arahi:fic Coninch Laym Hurt.Syl- veAeraliique citati,»*
difl.opu/i l.x. e. j. «. j peccata dubia proferu- pulc.fi* nooeflefub obligatione
Confeflori aperienda, fic Suarez,Gra- nadoBccanuMliiquerelati i Toanne Sancbez
Vi/^.41 fl.i6.CaAr."- i/j).4fiunJh 2 . 0 . 4 .** nefiro opufc.M-.thod
Conf. e (J 'artorum ,/. ia . i.J.}.». 16 mull6 minus numerum dubium , vel
dubias circumflan- tia*, immAomnia peccata dubia probis eenfendanonefie peccata
: fic itidem ,dc LugO, depin.tmptrfccl ad Lactorem . Infirullio Conf ejfarii
pro Jcrufulcfo . ij Is fervand» omni n£> curet ea , qui mod6 pro remediis
ferupu- loforum dida funt, led mfuper ex przdidis luas dc ipfe regulai fe-
quentes colligat. Prim6 non permittat, fcrupulofum fuos fcrupulos tanquam pec-
cata confiteri : audiat nunquam coafeflioncsejusgenerales,ni(i4er-
tiflimcconllrt dc ncccllitate, il lique peri uadeat, ut i peccatorum nteritorum
memoria perinde ac Dcemoniun fuggeA ion ibus ab- orreat, cogitationes turpes,
infidelitatis, blalphemise, fi femel,auc iterum audire velit i
fcrupulofoConfcflarjus judicans id ad cura« tionem , dc confolaiionem
pcemtentis conferre : id faciat , cum Ja* Sanchezj^/p^ 1 •'*. «4 ThomaSanch.»* DecJ.i ,e.to »-Si fine , verum
perfuadeat penni tenti, fc non ad confcflionem, fed ad coofilium adi- re, fi
non fint certo peccau. Iu J<>:Sanch 14 Secund6,dubiut iones,< 3 c bf
litationes fcrupulofi in nytiorem g xtem femper interpretetur , fic CaArop. /
e. memor prardiOar do- rim , quod dubia , qua; funt ab aliis confitenda , non
funt i feru- pu lofo, OC dubia, qui pro aJiis forufle peccata ccnfcntur, non
prz- lumuntur pro fcrupulofo.Interrogaciooes minutiores, Sc forufle ne- cellarias
pro aliis, ad cognofcendas fpecies peccatorum , non incul- cet ScitC de LugO,
loc. dt. Inquiritur prudentia Conf tff ori \ m mmiuip pernitentem torqueat
altis , fy alm interrogationibus minun/fimis , f ciens quod nunquam ita exacli
ilium examinabit , ut ai alio dottiore non fefi. fet ulterius interrogari : fic
ut etiam tx parte posnittntis prudentia requi- ritur t ne fe examine conf eunt
ia nimium vexet J"od humano examine con- tentutfit .Haec ille: Si ergo id
di&um eftdecctteri$,quid dicere de fcrupulofo debeamus ? 1 5 Tcrtid ,cum
facp^ Deo commendet , erigat animo : interdum item juvabit afpcre cum
reprehendere , ac dimittere , fi quando acquicfcere judicio dirc&ori»
refugiat . 1 6 Quarti, aAuefaciat fcrupuloium, ut fuo Diredlori pareat obe-
dientia cocca; ne Diredor fui confilii rationes, & dodrmas fcrupu- lofo
regulariter aftcrat;expcrientia enim conipcrijinajores fcrupulos ab illa eu m
deducere, oc fic magis offulcari. 1 7 Quiuto.Docet non immeriti V
afqA.».^|/£.<7.r.a.*.o.difficile remedium pofle adhiberi iis, qui
laxaconfeientia, cum faciles fint ad mulu peccau commi ttendadcrupulofi in
ipfis funt adi iombus,vel ,10 confitendo; pro buergoalnd remedium
nonfupponit,nifi quod a Confeflarioad Dei timorem, dc ad frequentes
Confelfiones^c Com- muniones adducantur.lnterim umen,fi veri funi Icrupulolimon
dt eum illis tam feveri,ut cum aliisAgoadum^ed rcgul? praedia? cum iifdem
benevole, dc prudenter funt obfervandzuecus facile propter moleAiam,quam feni
iunt,dc propter l>** m confcientiam, qua labo- rant, omnem Confcllarii
curationem diffugient , peribuotque » Laus Deo , Beatiflima Fucini , ac Beato
Alojfio. DE PRIMO DECALOGI PRÆCEPTO c- Unum sole Deum. , %T i fi in T> um
per fidem credas , ipfum colere nequaquam potes, cultum ejufmodi educat Spes,
firmat- N aueChariws; nampropterea , ut ordine procedamus , caluscirca Fidem ,
Spem, Charitatem, antequam ad praeceptum Religionis de Cultu Dei , quod prunum
cft m Decalogo , veniamus , funt bre- viter promittendi . Deprimo , (y fecundo
praeopto yidefi erodendi t (jf cienS De Fide. t TlIPES, qu* ex Sanflo Thoma,
x.x. f.4. not 1. aliifque • L| Theologis , eA Virtus Theologica, i Deoinfufa,
perquam firmitrr propter ipfius Dei authoritatem aflentimuriis , qu* iDcorevtlatalunt
, dc abEcclefiapropofita , quioqucprz- cepta continet , tria priora affirmativa
, atque aded non obli- gantia ad lemper f d in quibufdam cafibus , duo
pofleriora ne- gativa , ac propterei obligaotia femper , dc ad lemper . Jam dc
fiogulis- 1 T.T Acdereegi dilucidi peroccafionem tuopufe. de txpedienda JlI
CoufidfJ.i c. y.$. 1 .Id quod, ne ledorem meum ad illum lo- cum exqui rendum,
cum molefiia dimittam , hk repetere, aliqua ta- men addendo, non otiofum
iudico. • 1 Aliud efl quaerere, quid nam credendum fitdeneceuitatefalu- tis,
feu medii, fine quofcilicet adultus juAificationcm, atque aded falutem confequi
non poteA , aliud quid de occelfitate prarcepti tantum . Dc credendis ex
neceflitate medii fic habet pcrfpicuc Sanchez , l*b. *. in DecaUg. cap. $. memor.
1 j./f*. In ngort non trnotur Confejfarimt petnitrntem infiitiurt troenrando ,
ut l <me addifeat , qua crtdtmda funt , fed fatit faciet proponende il i ,
& explicanda dmoMyfitri* , Trinitatis, dc Incarnationis , •/ e* txpbcitl
credat 0 Caput I. De Fide . 39 tj i adurende ad nr^Ugenti* dolorem, fy emendet
prcpefitum, fi fu*i» myflena fidei, feflaqueChrifli Domin i coluerunt,
conciones, aliaque *ee fuit . Harcille. limiiia audicrs^xt^nili prorfuv
animalium more vixennUi my 'criis % Tria hic infupcr adverto. Primd in ben£
moratis, vel confiteri prsebuille Ultcm femel aiicnfuin, atque aded
fjtisfe.ill- hm C prz- folitisfupponi pofle femel h?c myfleriacredidilfe, femel
inquam, ceptojudicandicrunt. namexneccffiutemcdiifemelluffitit.
Vidc&nch.^.<* 18. & >4. 9 Kv/y-rw^fermodeata fidei ex
ncccflitateprvcrptiiquofcili- lege item Aragonum apud eundem Sanch. r.i. «•«.:.
Benignius lo- cct obligamur credere ca,qu9 diximus* j Sane nondum obv.im ha- 3
uiturCaftr.f.i.*r4.<*#.i.^.ti. »*».*• gy 7. damde raifteriis ere- bui
Duttorrs qui id explicando mihi Lusfecermt . Unde onm> Sus endis ncccflUatc
medii ait fufficcrc ea implicite credere .credendo perpcnGs,fubdendo tamen, ut
hoc,iu & alia omnia mea S R. h /udi- fcilicet Deum potentem remittere
peccata /t gratiam, gloriamque cio.putopcr lc, 3 c dirctld nunquam obligari
Fidclesad crtdfda prf- dare, atque aded raros, vel nullos ea ignorare . dita
myltcnanecimplicn6,nec explicitcex vi iicceffitatispr^ccpti Secundd. Reta pauld
ante diduinetlc(fi qua negligentia fuit) fidei (nam medii fimul Ac prarccpti
jam mododi&um ett,qu.i rat.one nam communiter puto vix , prrfertim
mortaliter gravem alfuitlc . femel. Ac ad quar myiieria credenda fit
obligatio.fippiflimd vero obli- Velenimfunt pooiitentcsex urbanis, Ac cultis,
Ac fupponunturfei- gari per accidens cxvi aliorum pr^ccptorum. Ratio
priorisdita efl, re : vel ex rudibus, fcu pueris, & fupponuntur
inculpabiliter non quiaucdiximus»»^*A<fr r */^y*' r VM /
>*-‘’-*.§.iS-».j.nunqu.»mprje- adverteread tale onus. Ita Azorius,Ac
Vafqueaapud eundem Sanclu cepium aliquod obiigat,nifi fit detcrminatum,cfimcnim
non potlit r.j. ut indeterminatum exire 111 eiecutionem,non cenlet ur pr*tacd
cfle 4 Tertid. Ab aliquibus hanc necefiiutem Talutia multo benignius complexum;
taleque iuinepreeeptumcontcflioms, ut iumcommu- explicari . IuTurrianus, de
fide difput .xf .dubse q. citans Vafqucz, uionis extra murtsarticulum, inteqmm
Ecclefia detrrmihaflet tA- S 1 mox citandus. Coninch. defidtdifpntat. 14. dub .
9 *um. i6j. vide pu> Pafchalc^W.innuimusex de Lugo;/fc E-tbdi/p.\6fts
x.nj.t.?7 etiam Dianam J>art.^.tr.j.ref.^6.(y 48. InAaroramum fit Emmanucl
deposn.d \ 5. (aQ.\. ««.9. At nunquam invenimus, determinatum ede
Si,Verb.Fodr',qui fic habet :SeeeJeexp/uiti tremet Ftdet Myflma t tempus, quo
obligemur ad pnrdi&umaQum fidei eliciendum, ut ex qua putfif) in Eteltfi»
ttMrantur , futuunt mulu tum Div e The- n.feq. patebit,ergo Ace. Ratio
pofleriom d ita ell.quia multoticsoc- ma, alii tat u fari multet ignorantia ,
praftnim , tbm deefi , fari da - currit debere nos ad fervSda aliqua prorepta
elicere quufd i m aflus, tiat , fuffittrrjut in illutum Bnptifme crrdrrt , fuad
trtdtt Ecelepa . nui necefland lupponuntpnedidlum ataim fidei, ergotunc
peracci- %uam epinientm , (jfi adhuc feltbatn improbare, nunc nenaufim . Quid
dens, ratione fcilicet atas adjunta obligabitur fidclisa J eliciendum enim ?
Dicemus nt perire infinitum Cbrifltaaervm , alioqut tenerum pncdidtum fidei
a&um, line quo adlus per (c prycepius conlhrene- multitudinrm , f ui de
Myflerie etiam Trinitatis , (y Imcar mas ternis, vix auit,UtCX mox dicendis i
nu ? I. cUntis intelbsjitur H>nr vid spru- qttidtfUam rslir nerunt , imtnb
pertersi fsntiunt , /t interreges t Fetius dcnt<T,Chrirturn Dominum pra
ecpram per le de pr^dldlo * Ju fidei crediderim condemnari 0 fi erum pe fl orsi
tb ntghgtnstem dostndt bit non impoluifle*quia laaaj iuperque cfle judicavit
adlum fidei ex oc- eadem.HxcSi. ccfiiutefaluii'.< 5 c mluper alios nccelHn^
pr^requilitos 111 fervandis, 5 Que ad alterum caput, communior lententia efl,
quemlibet ut diQumefi, aluspraccptis* Chrimanorum teneri Ici re, & credere
faltem quoad lubflantiam 10 p r imdnoflrafententia,cx Azorio, p.i.l.p.eap omnes
Articulos Symboli Apoftolici ( excipe Communionem San- fuafi 'e.x.fin. qui
docet cbaritatis praeceptum tunc lolfim obligare, dorum,quacintelle£lu
difficilis cfi etiam prododlis). Additurctiam quando tenemur jullificari, &
non habemus aliam viam, qua lufii- eodem modo Sacramentum Baptifmi ,
Poinitentia*, Eucharillix, ncaripoffiimus, quia hocprareptum non videtur obligirc,
nifiut itemque Decalogum. Ratio eft.ouia quilibet tenetur ea fcire, quar medium
jurtificationis, vel utdilpofitio ad illam . H»cexillo. Ex pertinent ad fu um
datuum, & officium. Sanch. . quibuscolllgofimiliterdici polle
defi.-eiadhijJc ciim decharitate & tj. agam mgra e 1. §.1. u*m. a. huic mc
remitten», rurfus innuam infut 6 Dixi prime ( quoad fubdantiam) ut
fignificarem,necefle non cfle r. 3.$.».«*.». non teneri fcilicet nosad adlum
fidci,& fpei^ufiquando memori ter ea callere. Ita Sanch.»^. nili lorc£fua
culpa veniali ob tenemur fuflificari per contritionem , & jgoaddo, vel
pcrattritio- textus id prgcipientes.Lcec Bonac.rv.a .eirca 1 .D ttal.p
(tept.J.i. q.x. nem cum Sacramento &c atque ad rationcakcriitsadtus
virtutis , p.i. ».i4-alios citantem) fi quidem fatis cfl ea, quo ad res
ipfaslcire, non autem per fc. praefertim rufticis, & rudibus, qui fine
dubio propter impotentiam it Canfirmatet fecundd , Mifcurrcndo per aliqua
tempora , excufandifunt. ItaSanch lbid.num.i6. eu. Immd etiam hi rudes quae
Dollores nobis contrarii aflignarc folent hu/us obli^atio- facil^prcftimi
poflefeirequantum fufficit,I(aptilmum,L>ccalogum, nis. adde & praecepta
Ecclefiar , eoipfuqudd fe Chriftianos baptixatos Primum tempus , quo Fidclesper
h« Do&ores obligantur ad eli- fatentur, & quod ad Confcffiones
accedant, facram Euchanfliam ciendum aflum fidei , affignatqrab Azorio, p.x.hb
K.eap.iH guafl. 9. • adorent; atq; inter Chriflianos verfentur cum aliquo
timorepee- quandooblrgaturquu gratiam per peccatum amiflam recuperare: candi .
Lege Caftr. te.x.tr.+f.t 1.11.7. Ratiocft, quia haec funt ligna, tunc enim non
potentatum V Gr comritionis.vcl attritionis cum quod illa, quoad fubftaniiam ab
ipfis icuntur . perceptione Sacramenti elicere, nili crcdatra , finequibus
conflare 7 Dixi Secundi ( quemlibet Chriftianum)nam Pa flores, Confcfl*a- hi
atus nequeunt: nifieuira credat in Deum fpem venie ab ipfofpe> rii ,
Afimiles tenentur feire haec cumaliqua majori explicatione, rando, mfi credat
pcenars inferni, cujus timore V. Gr. attencur, namquilibet ex praecepto tenetur
fcire ea, quae iuimunerisfunt , nili credit Sacramentum Confeffionis,
cujuspcrceptione liberari A praeditorum autem munus cum fit alios docere,
eaplicatius illa peccatis iniendttjcontritioncm^itritionemvcditam exercere non
ici rc* oportebit Sicuti etiam qui alia Sacramenta prarditafufceptu- poterit .
/ ri funi, eadem, propter parem rationem-fdre tenentur . Verum quis non videt,
ut ipfemet Azorius vidit, & fartus e(hfidci Exeufantur umen communiter
multi ex mad vertentia , vel igno- atum tunc non prgcipi nifi ratione
contrltionisvel attritiomsjnon rantia: quis enim ruflicum non excufet
matrimonium ineuntem, vel verdpcrfe? nam propterei bs*nd infert Sanch
Ub.x.inDttal.eap.x. puerum Confirmationem 1 ulcipicmcm,quindo ad talia
Sacrameota nrnm j. in fine omittentem fe tunc convertere, non peccare contra
quamvis fine notitia iplorum.bona tamen fide accedunt ? Qui eorum prarceptum
fidei.fed folan contra pra-ceptum recuperande grane: curam gerunt minus
excufabiles funt,fi non doceant . jd quod verum efl etiam in aliis cafibus,
quoties fcilicet calc pnece- ptum fidei ,ratione alterius aflus, hoc cfl per
accidens obligare mox docebimus. Quando, fj rjuctUs cbfigantat Fideles efirere
aflum Fidei. ix te mpu sal 7 igiuturex Valentia, *. a.^.r.f.a^.c. c#ar/.4.
quando tenetur quis aliquid exterius factre, quod nequit 8 Ve/prime (crmo cfl
de aflu fidei neceflanoneceffitatcfalutis,& commodi prxflare fine interno
a$u fidei, ut ii teneatur ipfam fi- liunc quidem femel in vita elicere fatisefle
modo vidimus ««.5. Eli- dem exterius confiteri . ciendum autem eft,ui primum
propofiti fufficienterfunt arriculi fi- A t ibid. Valentia jam
fateturtunenonobligare praeceptura fidei dei. Id quod pro Infideli adulto, ex
Sanch. Ix.inDec.e.x.n.t. vel etiam per fe/ed ratione prxeepti ad junfli,nempd
confeliionis exterioris: baptizatodeu nutrito non inter Catholicos, H. nu.(.
erit quando per Im6 addo fi quis mer^ exterius tunc fidem confiteretur,
pr^icindAfo annunciationcm Evangelii inflruflus incipit jam prudenter cosmo- ab
omni aflu fidei interno jam fati>fjflurum preccpto , id quod ftr- fcere
mvflcria audita cflccrcdenda , & contrarias fetas effe fellas,
taflealiquibus Santa* MartyribiK accidit, quando totoanimo inten- Pro fideli
autem, qui nutritur inter fideles, tempus hoc erit, cflm ti ad externam
confdlionem , & ad tormenta patienda, minusad
primumratiqnisufumaflequitur,»^.c.j.w.j.quiatuncctiamadalia aflum internum
fidei eliciendum, & cum externa confertione prxeepta incipit obligari. Cum ijituraflus
fidei neceffitatcfalutis conjungendum attendebant . eliciendus fit etiam ut
notant Theologi , de neceflitateprrcqiti : * 5 Tertium tempus
fimilehuiceflepoteft^uando quis ex fidelibu» quia omnia obligamur facere, quar
nceeflario ad noflram falutem obligatur.jamfatascapax rationis C ire
prpditamyfleria;non enim requiruntur, confequcnter ad talem a&um ,
quamprimum fcili- commode fcir^ca poterit, nifi illisaflemiatur,(cd/am vides id
etiam cct pofTumus ( id enim videtur requirere tanta neceffitas ) clicien- efle
per accidens ratione pra-cepti fciendi . imUf ’ ... Qua tum tempus ex
Leddma/.aA"». f.i.c.8. roivc/a.xffigna- Reilc tamen propraxi advertit
Sanch.»i^.x.*r.^.non effecum pue- tur femel fin«ulisanni^ , quando tempus
pra-cepti confeffionis , Ac rufcrupulosc agendum, hi enim quamvis flatim ac
perveniunt ad communionis inflat, fcd jam tunc non en t nifi ratione
prateeptiad- ulumrationis,c»IigcntureliccreuIemfideiaflum,tamenauiaipfi junta .
Quod fi aliud prarceptum tunc agnofeat Lcdelma , grati; nunquam advertunt ad talem
obligationem , vix poteft evenire, ut agnofeit . peccent non eliciendo. Adulti
etiam inter fideles nutriti nec fune 15 ft«‘«'*maffi^naturi Valentia %3.difp.
\j1u0fl x part.qyenehf paffim cogendi ad talem aflum faciendum; nam quando
didicerunt 4. articulus mortis, quia tunc fc debet Fidelis fidei atabus contra
Tamb. T. l.dt Dtc.Prac. C 4 Dx- # •4 4 o Explicationis Decalogi Lib. II. D?mon«
in fantaneeeAitate munire. Sed redc Sanch. in Dee. refponderc effugiat, magnum
aliquod populo fcandalum oriri ratio* r.i .n.i id tepus rcprobat,cilmnuJla
rationc,vel textu comprobetur* nabi liter timeat , tacere non polle, quia in
illis circumflantia nu* 16 Sextum allignaturabeodcmSaoch. ihid. quandoquis
gravem gnus Dei honor externam fidei omfdbooera exigit ut lupponis. aliquam
contra fidem tentationem patitur, tunc enim tempus eil *• tM liwfcer ' 1 ,r '
rcGllcndi contrariis fidei adibus.Sed certi hoc etiam gratis dicitur. Primi:
quia potell is alii, V .G. mentem divertendo, tentatiotii non
fuccumbcrcNcrsonon habet neceflc per contrarium fidei adum ei
tematiooiobfirtere . Secundi, quia nimis durum patienti tenta- tionem fidei cll
, illum omnioifub mortali obligare ad adumcon-
trariuraamoriscliciendum,latisenimcrit nonconfentirc tentatio- ni, cur igitur
obligabis in tentationedefide? Secundus cafus . De insrrrc^ale , An fit
Saeerdoi, vel quid fimtle} 4 Si quis interrogetur ab harretico>v. g. Primi,
es ne Sacerdos, vel Monachus?Secund6,Audiviiti ne Miffam? Tertii, abAincs ne i
car- nibusdie Veneris ?Q.urt6,e*nc Papilla? advertatque interrogatus has
interrogationes apud interrogantem sequi valere huic, Es ne Ca- tholicus ?
obligatur ne fateri feefle talem ? Refp. cum Doloribus Dices, pone aiiquem non
pone . mccrc tentat mnem contra Udem , citttis,u interrogans «t priv.ua perlona,non
obli?ari jam patet ex di- nifi eliciendo adum contrarium, tunc is jam
obligabitur ad adum fi- dis. An,li Iit pertona publica,d ico adhuc non
obligari, fea Clere , vel dei Rcip.tunc etiam enet per accidens ratione fubjedi
fic affedi.vel refponlum eludere pofle in tribus prioribus
interrogationibus^bli- certe ratione praecepti negativi, de hdc non abneganda;
non verb ra- gari fateri fc efle talem in quarta . Rat ioeA ,quia in quarta
illud (es tionc praecepti pofitivi de adu credendi, dequohic lignantercum *
"M •-!•!!/ ^ “ ,l omnibus Dodoribus agimus . Adde Primd, hunc cafum fore
tam ra- rum, ut vixpoffit in moralem c6lid crati unem cadere. Adde fccundb, quo
modolciet tentacus talem tentationem contra fidem non pofle aliis
remediisaliifquc virtutum adibus vinci, Tcd folum adu contra- rio fidei ? quis
ei id revelavit? ereo jam apparet per tuam dodrinam fcrupulos ingeri fidelibus,
& nil prfterci. Meam verb in limiti ap- probat Caflr.***» * d.\. de
oratione p\.n.+. qui loquens de nereflitate Orationis fic habet.N**»** ah ha e
neeefiitate infupradUiit e afihm con~ ttngrrr txtuf trifinia obtegat tanti in
vincibili ter ebhvifcerii , eum ntt en. gnefeaigrav.totemtenranonii y nee per
itu lum % nte orationis nec. fiita. tem . Sit Valt lia , Le/pui^ Sumrei. Hrc
Caflr. 17 J,^r#m»wtempusaflignaruri Banes,a Va.a.qiun- do adefl gravis tentatio
etiam in aliis materiis, tunc enim recurren- dum ell ad Deum, quod non poteft
fieri line motu fidei circa ipfum Dcum»ad quem confugi non potell, mfi illi
credatur.Sed jam vides.uc in Superioribus didum cll, id efle ratione adus ad
jundi . ig Oiiavum denique tempu% alh^natur ab eodem Sanchrx, ibidem cAm primum
fides alicui fufficienier proponi tur, quia cum -dus fidei fic dc ncceflitate
medii. non ell ratus cur quam pnm&m non ample - datur • Sed hoc certi non
negatur, ut *«*». g. vidimus , cum id ut cx ncceflitate medii; At verb hic
loquimur de necelliute pr-cccpti dumtaxat. _ . t 19 Ex his duo illa »*». 9.
dida facili colligis, oc l?piffm£ per acci- dens urgere prcceptum dc adu fidei,
& rauuuabiliter proinde px*- ceptum per le>oc d ire^ic exigens illum
adum impolitum non futUe . $. I(. De Tertia Praceptc FideifilUm exierint
confitendi . i TJ Egula prima.Tuncfolbm fidem exterius cbfiterifub mortali Jtx.
debes,quandocxterior*tuacoolcli»oneceflaru ctl,vclad Det magnum honorem, vel ad
an«m$ proximi falutero,vel ad tuam. ItaS. Th\x.i.1.l*n.X.S\XU.dffid* ton/J 6
'.9 *.t-ainque allati a Bouac.<*r- ea primum DerJtractptU d.t.q.i.p.
\.n.x.& Laym./.a .r.t.c.i 1 .» 1 Ra- tio reguljtefl , quia etiam <3c
aliarum virtutum aduiiunc mitin precepro, quando funt ncceflaru ad hnem
eharitatisi - g . ga proximum, erga felplum . Nota cum ( magnum quia fecus,
lemper teneris, cfinu lemper q pliciter i Deo fubtrahatur tc non conheente . •
.. • • 1 RteuU fecunda . Quando non cll "«^atiaAC non nl potm- tua
exterior fide, prolellio penurbat,onem gie^rct, P«ca exhibendoeenialiter.rel
nwruliterjuita ‘ p iT. furam.Ita L,ym.,^.«liifiue.R.aUodl,1uiaoifi torld,(ut,
«.rtc^a^ua fimi accidit;! bona fide, & imdxertema exorienda: perturbat ne
Papifla?)equi valet illi(es ne Catholicus?; 111 tribus prioribus non item,
multi enim funt Catholici /jui nec fune Saccrdutcsncc abfli- nent i carnibus
feria lcxta, nec Miflam audiunt, tcc. An poflint poli- ti vb rcfponderc fc non
audi vtfle Miffam, non efle Sacerdotem , dicam mox $.3. «.}• fine. Ter tini
cafus y D t non ohediinte porfteurorUnt fidei . 5 Eiicit Tyrannus ChriAianos i
fuis Regnis, vel quafuam pfnas pecuniarias contra illos taxat, vel pnrcipir,ut
certas vefles ferant in lignum fu* Religionis, tenentur ne n abire in exilium,
vel pcenam fui vere, vel illud tignum ferre?Sicenimobcdiendo tenerentur pro-
dere fe^tqueadeb fiiteri fe efle Chriflianos?Refp.non teneri. Ratio efl^uta cx
una parte Tyrannus tunc in;uAbagit , & ex alu ad fele
propalandum,nullointerrogante,ncmo tenetur Sic Sanch. ih.d.fi.e. 4. <». 29.
Excipe, mli forte magnus Dei lionor;velfpirituali$ proximo- rum falus aliud
requireret, id quod colligi ex didis potell *I ta Caflr. 1. 1. / .4. defuit ,
d.i.p.ij. n. 4. Propter eandem rationem tenereris d contra ce occultare, Ii Uc
crederes te io meliora tempora refcrvaiG , pofle melius fidem promovcrc,ut redb
monet Caflr. mox cit. *.}. 6 Quid autem? potell ncChriflianus fugere b Regno,
in quod li- meturTuperventura perfecutio contra fidcmPRefp cum cademcx-
ccptionejficjus fis c 0 ditionis,ut de fugiente, pcriclitctur Dei honor, vel
falus animarum , tuique muneris oblervantia, fugere non potes, fecus potcs,ut
modo didum cfl. Sic Sanch. Becan. Re-^in. Fili, alii- que apud Bon. /.e. n. 9.
Quod fi foljum efli-s utilis,non tamen nccdU- nus potes remanere, fcd non obi
izaris, quod fi denique remaneres, turbares potius, quim rem Chriftianam
promoveres, pcccarcs non fugiendo propter malum, quod infers,nifi cx bona fide
& ignorantia efles, ut iupra dixi^ntc iMu m exculandus . Ita Caflr.**. n.
j. fin. gnarius cafus , De vidente foeta contemni . 7 Si advertas Tuream vel
infidelem militem, v.g Sacras Imagine» conculcare, Virginea ucraa^ScTcmpla
profanarc,tcncris/i potes,il- los cohibcrc,ccurafi fit cum vitir i»criculo, te
Chriflianum maifefla- rc oporteat • Sic apud eundem Bonac^*.* * Ratio cfl, quia
ita ex- pofnt Dei bonor,& vetb fidei iodcmnitasfi potes, inquam, nam fi tua
prohibitio, fcu conatus non judicentur profutura, non cfl caput, unde obligeris
. 5. Ili. De quarto Praceplo Fidei illam exterius non negandi. Connexum esl hoc
cum præcedentc pr?cepto:G enim exterius fides cfl conficcnda,ccrtb A fortiori
non erit exterius negada, num- cxcufareristcmerbar.eresA ,m P ru ^ c, ’t“' . u
i arcsca f U sdecidcn- illud addit, quod, cum fit praeceptum
negativum.expofcit^it Lx his duabus re^ul s funt omnes tcie par ^ ^ folvam.
quam liceat externis adibus negare, etiam G ceterum nantem fidem diiquoium
aliquot producam memgrat a 1 quis teneat; praeceptum enim fidem exteritis non
negandi eAdiAin- f Ve interrogato de fua Fide. dum A pr*cepto nunquam negandi
interius, dequo §. feq. 1 Regula univerfaliseA hpc. Omnia illa verba, vel
adiones vitare ex hoc prscccpto debemus, quae funt ex fe,& fpedatis circum
(lamiis li .nificati va uuernf denc^atioms fidei, ut cAet V.G. dicere non fum
Catholicus. Qua- vero non funt ablulutb fumficativa interna: de- cidere omnmbfc
'cllcKdab*r prou Q c i arunc> i u Tabie- negationis fidei , non tenemur
vitare, ut V.Gr- dicere uon fum Ita- fus rA,& rede ab iptiS y ,.„.5.Bona
Me. en aliique,quia , Ius . Qu? denique funt fignificativa interna:
deoeptionis,vcl cx in- oa yjhdet.'! *i /». Sancit.* mi jriclitabatur ,&
fcurra illc,cum Aituto particulari alicujus,vel per accidens, licet ablolutd
teneamur “ullus inde fuit illudendus.quim au- vitarc,ne demus anfam credendi
aliis nos fidem negare, cxcaufa ta- S UU r m ^rrVVJrX7ubb« potcftaxe
intcr.o_xSttChrilha- M ’ iE r - dicodui. ECOTI'*U“ Q ' „. r . : ™. rlr „|„
«Hra. ( j. i'.i . ... netur isctum cum munts pcriculoiiidcm lalcrt i
Sl^uunu.DeaA Chr.Su Domino honur lublrahcrctur . Ita idd, ai uodetStu
Tubtrahctur honor^Relp. Id lupponunt Do- dorcs,& colligunt cx fenlu
Ecelefi* primitivae,qu* fc lu hujuf modi cafu obligatam efle fidem fateri
femper exiflimavit ;& merito, quia verb m gnus cll Dei honoMUbd
Chnflianusxoram Principibus hu- iusfjrc.il. contri oblatrantibus.fidcm luam
fateatur. Pr?tcrei dum mortis br periculorum mini- m publico Judicio Fides
nequaquam cedit, mirum in modum ejus veritas confirmatur^tque in Regnis ra-
dicem agt(,<iuare fi quandocxtcrior cjusconfcflio urget , tunc certe urgere,
multum cfl rationabile. . , Atq;hmr redd colligi t SandusThomas, fi vir
adraodumg ravis interrogetur ctiamipnvatis,v.g.ab hxKUtiVP lc * ut cfi taceat,
vel men licebit non vitare, quia tunc neccflitas caufe exculabi t,ut V.G. uti
communibus veflibus infidelium . Ratio regulae,quar ex cafihus particularibus
mox fiet clarior , cll , quia prcceptum , dc quo loqui- mur,probibet,ne
exterius negemus fidem, at latis id fervatur per di- dam regulam . Primut e afui t De negante
fit tffe Cat helicum , te! quid fimilt . % Certum efl id licere nunquam , etiam
fi quii fidd, hoc cfl ani- mo retinendi fidem neget; quidem id efletabfolute
exterius nega- re. Quo d verd a liquando coo tingere pollet, ut nomen hoc (
Chri- Aianus v.gr. ; apud aliquas sentes non fit fignificati vum Religionis ,
fcd 41 Caput I. De Fide . fed Na^°nU,ut In India Occidentali contigifle teflis
cA Bannes,/».!. f.l.an.i.d.i. ubi nomine Chriflian i,
inteliigebantHiipa»um,ide& cunc poffit qui? fine mortali negare ieefle
ChriUianum , Quia non ne- garet nili fc dic Hifpanujn ,quod eflirt leve
mendacium,® li accede- rent lege? juA**quivocationis,ne mendacium quidem eilct
. Idem dic denegante feefle Sacerdotem, Clericum , Monachum ,
feaudivifleMiffam, fe abAinere i carnibus dic Veneris Achisfirai- lia; hoc enim
eilct negare Ituum, vclcanfucrudinem,artiQnelque luas ; non veri fidem.
Secundus Cafur. Dr ut ente ut fi ibus , feu fanis infidelium . 4 Uc feparemus
certa ab incertis;certum eA primo, fi velles vel fi- fnum fini
difiinrtivaloliusNaiionis,v.g.ludi,vclMauri,p©flcqucm- libct iis uti , ut ellet
vertis Turearum oblonga , Uc galerum faiciaalba turbinatum Ita Sanch.Mi .**
detj . r . u. r 6. Ratio ell,quia id non clt negare fidem, fcd ad luminum
profiteri feefle talis Nationis . 5 Certum fit fccundi,fi fine dirtindiiva
quidem Religionis , fed fo- lum ad finem policitum dignofeendi , qu ilnam fit
talis Religionis , non veri ut fumum inAitutum ad confitendam illam fallam
Rcliuio- nem, certum inquam fit, polle quem libet iis utt, ut cflet V.G. pileus
flavi coloris, quo Romar utuntur Hebrzi.lta Mnch. •biJ.n.xp. Ratio dl,
quiaomnibuscircumflantiisattcniisillarum vcfliumulus non efl tignum fallx
Religionis, fed policitar illius dirtindlionis dumta- xat : id quod quamvis fit
quaedam (imulatio, potdl cx gravi caula ex- cufarU culpa. Imm6.fi quis non
intendat fc fingerel udae um,v.g. vel Tuream , fed folim diflimulare fe
ChriAianum die in eo loco , ac temporc.quo fidem fuam non tenetur propalare,
videtur cxcufandus etiam fine magna caula, utitur enim jure luonllas velles, cx
lc indif- ferentes induendo . Ita Laym. Ub.tr. \.t. 6 Certum fit tcrcii,In
Comedi is ad repr(fcntandum,in vexillis ad decipiendos hoftes , in
fncculatoribusad cxplorandosTurcarum ap- paratus, Ac in limitibus, licere uti
commuuibus vdjibus, Ac lignis ip* lorum-Ita i Sanch.^Vxx. & ij.auiaid non
di profiteri iRorum Ic- rtam,led foldm mores,Ac politica fymbola exhibere. Nam pari
ratio- ne Saccrdos,ClcTicu<,Monachus,ut incolumis evadat ite/ agens per loca
infidclium^potcfl luas deponere, Ac infidelium uluales velles in- duere, ut i
fortiori , ex dirtis *. $ . patet, Hzc fint certa . 7 Illud remanet incertum.
An liceat uti vdle inAituta ad profi- tendam fallam ledam , v.s. velle
Sacerdotali Turearum, vexillo, ubi iit depidus Maumetus.vel lallum Idolum.Nc.at
Azor.p.i J.8-t Mit.q. SanchM '4 ii.ai.fr i*. etiam graviflima cxiAcnte caufa
,quia in his apparet fcd* falf* profcllio ; cum ulta ligna fint ddlmata ad ex-
hibendum cultum, vel obfcquiumauthons illius fed*;fed alii mcri- ci gravi
exifleote caufa , puta ad mortem vitandam , Ac ad vidoriam dc Infidelibus
reportandam ACc.benUnius loquuntur: Hunc profeffio- mtm,ii t Laym d. Ub.z. /M.r.ir.
n.4. £c probabi Ic fatetur CaArop.». 1 . trj\. d.ip.ij. n. 7. citatque Azor. Ac
Coninch .faifi cukus&meratim li- quende non tegimur agnejcert,tsimiiiam
apudChriJluenas ejufmodsfigna^ puta Mercurii , Vtneru , fr<\ tamquam fabula/
adruat ut gratia iit adbi. beantur , igitur non da ennarem militet no/i r a Jf
tamquam iadiffrrentibut infidiorum taufa in btllo uterentur . Hzc Laym. Tertiu/
e afui. Quartus tafus . Dr ingrtditntt templum fufftt ftUd , thus efferente ,
£7 fi mi/ibus . 1 1 Thus adolcrc,adorarc,genuflertere Idolo, nfiqua, q uocumque
metu mortis licere certum lit-Iw Lavm.Mi.fM d.\ 1 .«.j.fr «.Quid enim cA
profiteri exterius cultum Idolorum, fi hoc non cll? Difficul- tas ergo lolum
lupcrcll dc ingrediente Templum, feu Mufc haras fal- 1 * Religionis, deque
conciones inibi audiente; pollet enim id fieri ob finem indifferentem,
v.g-cunofitatis, vel oblervandi quid ibi fiat , uc confutetur, vel cauiia
ailociandi Dominii infideli, vel obquid fimile. Putodiflmgucndum cfle.Si nullu
fit tuum periculum dcicren ii fide, nec fcandalum aliorum, qui forti tuo
exemplo ad cultum Idolo pro- fittendu commoverentur, utique non eilct laltfi
culpa mortalis illuc accede re,« 3 c cum caufa proportionata,oon venialis
quidem.Ita Sane. hb.z.tn eiee.t .yi H.x<,.hunxcd .l.cirta l
.I>te.prut.el.i^ x^.i. ti.tj.jfn. licet contrarium doceat CaArop. mox c
itandus *.i 2. Ratio cft, quia hisedditionibus pufitis,non apparct.unde
graviter delinqui poffit.Ec hoc fortaile concrtliffct Elileus Namanno, ut
fcilicetadfamulandu domino fuojingredereturin templum Idoli,
immd&genuflertcret « domino genu fleflcntc,non quidem in gratiam IdolMcd in
commodi- tatem domini feinnitentisiupcripfum.ItaSanc.Ma.*«^rr.r.4.«.i4. At verd
fi excircumAantiis appareat illum templi ingreffumcffeak profitendam fallam
fertam, nunquam licebit. Idem ib.n.i y.quia(quid quid videatur in contranfi
innuere Azor^. t.itb 8 .ta 7.9. S-) ficcAet intrinfccd malfi,idque videtur
declaralle Paulus V. apud SanchM». 27. Laym. ib.n.6. nani cum in dubiu
verteretur, An in Anglta liceret Catholicis ingredi hzrcticorum templa, (ic
jubente Rege hirctico, liceret inquam cum protcAatione, quod id facerent mere
ad obedie- dum civiliter Principi in rc indiffcreti,qualiscA materialis
ingreffus tepii, Paulus V.dq^hlfimiquc infuper viri cenfueru»it,nequaquam li-
ccre Ratio potiflima 1 in t, quia in ns circumAantiis non poterat prar- fumi
juberi materiale prcdirtum ingrclsu.fcd ingrcfsQ, ut fignti pro- fitentium
hercticorum ferta, quam Rex ab omnibus excipi concede- bat, & per illum
ingreAum taraqua per implicitu fignfi extorquebat • 12 Ex dirtisfolvitur ille
olus, an Rex animo Catholicus, poAit prcdirtas.fimi IcTquc artiones exercere,
ut nimirum fic,vd non irritet infideles l’ubditos,cxpertetaue aptius tempus id
eorum converfionfc vel facilius in cognitionem hzrcticorum deveniat, quo deinde
illos punire, & de Regno ciicere polfit,&c-folviturinquam:narn utexdi-
rtisconfiat.potcAcasexerccrc^ucnon funt prolclliones falfif lcrtc, nec io al
iorfi fcSdalu fint, ut comedere carnes diebus vetitis,ind uere vcAe
nationisingredi materialiter templa, &c. at nonpoteAadolerc thus Idolo,
illi genulkrtcrc, adorare, & iimilia ex fe.AccircQAltiis fi- gnificativa
faln culcus:non enim funt facieda mala, ut eveniant bona. 1; Solvitur fecundd illud : An
liceat matrimonium contrahere coram Parocho haereticorum. Non enim
licet,quMcflettcAificatio, feu approbatio hserctic* fcrtar.Ica Coninch. dtfiete
y tl.\ \.tiub.^.n,S\. liceret tamen coram Magi Aratu civili, mod6 antea Catholicoritu
matrimonium fuerit contrartum,vcl poAei contraheret Ratio utri- ufqucdirtieA ,
quia ibi falcem impliciti approbatur ferta MiniAri hxretici , hic fola
recognitio poliua praecepti, perquam civiliter conAct, initum i Catholico fuiAe
matrimonium . §. IV. Vt quinto preetepto non neganeii ieUtrius fidem. Dr t eme
dente ( artus die vetito ,»/ deprehendatur Catholicus . 8 Catholici, ne ut
tales cognofcantur in hofpitiis hzrcticorum, non poffunt comedere carnes die
v.g.Veneris,ncc Sacerdotes poffunt negligere recitationem oAicii, fi folum
timeant parvam quandam i r- riuonem hzreticorumi iuBecanus apud Laym.rir. «.5.
Quia hzc:. cum fit modica caufa, luperare non poteA grave Ecclcfif preceprum,
fed poffunt , fi rationabiliter aliquod malum proportionatum ex gra-
vioribus,timeant.Ita Sanch- ».a f.Laynwi.J linque. Ratio hujus cA , quia ex una
parte illa non funt per lc ligna falfz fertx, cum cx variis caufis &
Chrillianilolcant comedere carnes, &{acerdotes officium oegligere; Sc ex
alia , illud przceptum Ecclefiz , ut ccctcrapufitiva przcepta,non obligat gravi
imminente periculo. 9 Hinc colligo, aliquos noAros Miflionantes inter Tureas ob
ma- gnum bonum, quod fperabatur, ne deprehenderentur, liciti potuiAe, (adderem
Ubcns &debuific)Miffam non celdbrare,ncc a udirediefe- flo-qujmvis
occult£,utcumq;valutffcni,id enim periculum, quod [re- gulariter dura agitur
inter hoAes, imminet, expofccbat,eventufque rem docuit, nam propter Millam , Ac
alia fimiiia facerdotum propria ab infido famulo delati Jcapti vique larti
Midionisfrurtu privati funt. 10 Illud nota cum communi Laym. /.(. n. 4. fea non
eAeCatholi- cis , qui occulti vivunt inter hzrcticos , ob metum quarumcumque
poenarum exnam Hzrcticorum lumcre, quia ex circumAantiis per-
ronarum,loci,temporis^d;unrtorum verborum^cc.determinatur ea czna ad
profitendum cultum hzrcticz Religionis.Mcritb' quidem; fed id intelligo^liquo
vidente, vel cum przdirtis czremoniis adjun- flis:nam carterum, nulload
vertente , & nihil referendo ad falfum cultum; eas carn^ materialiter
comedere ell indifferens, necexfe peccatum.ItaCaArop./.r.a.io
S^nc\U*h.zJndec.t.^i.n.j.\Aem docc- rc folemus de Idolot hy t is,hoc cA dc
carnibus facrificatis Idolo. 1 "PX Uplicimodocontraid przceptumdeiinqui
poteA : primi negando, vel dubitando per deliberatam voluntatem dear- cicuJis
fidei. Secundo amplertendo al iam fertam. Paganifmum, V. G. vel Judaifmuni:qui
eniin has amplcrtitur, veram fidem )am negat. Ac communi vocabulo Infidelis vocatur, nam ille prior
dicitur hzreti- cit. w. 5. Quia hzc; cus. vel apoAata i fide, vel
fchifraaticus; De lingulis ea,quzluucnc- ccdaria, breviter dei ibabi mus . De
Haretico, feu Hnrtfi . Quid fit Httrtfii . a EA error hominis baptizati in
intellertu voluntarius contra ali- quem fidei articulum cum pcrtinacia.lta
Sanch.M* »» itt.t.j.nu.\. aliique, nam fi contra orones^rit ApoAata,dcquopaul6
poA . Non ergo Cathccumcnus erit proprii hzrrticos falcem ad hoc, ut incurrat
poenasab Ecclcfia Aacutas,quia is nondum lufcepit Baptil- mum, per quem tamquam
per januam ingreditur quis io Ecclefiam, ejuique fit fubditus;Przterei non erit
h*refis,f*rtum,vei didum ex- ternum contra fidem , fi non fit gun\errore
intdlollus, nec ejufmodi error fit fine pertinacia, qua nequaquam
pofita,rocm6aitS.Aug.r/>^. errare quidem petere , fed hireticus nen ero . i
Dubii item in fidc,huceA, qui deliberate putanc^cm fidei du- biam effc, ut
etiam qui opinative folum aflent i untur rebus fidei, pu- tantes articulum
aliquem fidei eAc loliim proh-bi lemdizretici luno» fi quidem ad fidem
requiritur, ut certi articuli credantur ex Dei re- velatione.Ita Sanch.»-"
1 x.aliique.Dico (folum ) nam ex vi alicujus rationis affirmare probabilem cUe
aliquam articulum, non cA hzrc- t icu m, i mini laudabi lc , modo teneas ex vi
revelationis effe certum . Ita Caflr te. 1 jr.+ d. j ,/>.», u.i 2. Sed
Digiti^ed by;C.OQple Caput I. De Fide. 43 fidne contrahunt» de quibus Ctc habet
Textu* . Adbat quofcumque vim Etelefiafiuot^uiadoretet bujufmodipefiiUntium
terfenarum K het *FJ Harrruorum , vtl indentium , rtcipiaterum , def inferum ,
fautorum urum ) digmtatn jrfonatut , fr quacumque alia Ece/rfia/lica btntfi-
tiafunt ad.-pt^ ex nunc,pricomui tot aluit acquifitii ; xehntt quod ta- tn fr
babitii e areant perpetui , fr fi r /ceperunt Uls fidenter , ad ait a , re/
fimttUy nequaquam inpefierbm admittantur . Ubi adverte quinque . Pri md.non
includi nili viros Ecdefiaflicos, non er.o Saeculares . Sccundd,non includi
ea,quz non funt dignita- tes, vel pcrlonatus, vel Beneficia. Tertid.preces
debere efle cfficaccs, boceftita, ut ex vi illarum obtentum fuerit beneficium .
Quut6 duas hic efle poenas .alteram privationem acquilitoru, alteram m ha-
bilitatem ad futura : ad priorem incurrendam non requiri tur, te fci- vifle
haereticorum intcrceffioncm>ad pofleriorem requiri tur, ut cla- ri patet cx
textu; quae duo nefcio,cur non diftinxerit CaftrJ.r.««.p. Quint6cum textus non
dicat hunc lore inhabilem , fed non efle ad- mittendum ad futura beneficia,
inclinat rede idem Dodor, inde colligi admitfionem non fore invalidam,fcd folum
illicite fiidam. Quinta fa*d. Nen pe/fie ejfie patri num in Baptifimte C at
belui . »5 Julia poena: cum enim Ratriniofficifl fit rudimentis vere fidei
filium inflituere,non potefl id ei c6petere,qui in illis errat. Ita Sane-
lii.x. in dee. q *.i a. Intel ligo autem dum efl haeret icus, nam fi fit per-
ferri reconciliatus, non video textu, unde illum excludere oporteat. Poflc
Catholicum efle patrinum filii hzret ici , fiBaptifmus ritu Catholico
conferatur, neque fcandalum adfit, concedimus ultro cum Sanch.f'4. quia nullo
jure id intcrdidum invenimus. Sexta pana. Non pejfie barrticum (extrahere
matrimonium (um C albo luo . *4 Lirie matrimonium fidelis cum haeretico fit
validum, ex Sane. ete matr.hhy .dyi.n.x.xptxd cumd. »>.«•!.( quidquid aliqui
adverfan- tur ) quia nullibi in jure ut irritum rtatuitur; efl tamen
illicitum,& quidem cum mortali culpa contradu c.cum opertet a8.?_a Ratio
efl, quia efl ab Ecclctia meriri prohibitum propter perverlionis pencu-
lum,quod Catholico conjugi immineret ; id quod verum efl, etiam fi fit foes
certa cdverfionis conjugis hzretici/iuia adhuc prfccptum efl in tuo robore,
lolumouc id eflet in caufa.undc Pontifex Summus mo- veri facili pollet ad
difpcnfandum . Ita Sxncfitmatr./ib.j^. 7 x,n^. Si riri contrado matrimonio
contingat alterum ex conjugibus bereti- cum fieri, qua ratio ne fe fidei is
gerere debeat ,quidve juris fit di ver- tendi,agitur in tr.de matr.interim
vid.Sanc.^.i o.de matr.d.xj .pro- ferri contra uxorem fcienter cum hzretico
contrahente impofita efl pcenaamillioois dotis, ex pedata tamen lententia
judicis , ut no- tant i idem Sanch. it Hb.x.dec.x 7 .n. 18. Caflr. t.t jr.+.d.
*,p.\ y.n. io. Excipit Sanch. /ih.j.de matr.d.-j a.v^.Ioca, in quibus hzrctici
non- dum denunciati cum Catholicis permixti vivunt, ut in Gallia. Ger- mania,
Polonia,quia ibiejufmodi matrimonia ex recepta confuetu- dine ob bonum pacis
Rcip. adde, & propter difficultatem invenien- di pares conjuges, tolerantur
. i s Quoniam veri Jus Ecclcfiaflicum, e. Judaij .xl.q,x . e fin.de cen-
9>trf.i*pd. przcipit lobolem deberi 1'cqui conditionem parentis fide- lis,
id quod fundatur in jure divino, per quod incumbit parentibus cura educandi
liberos in vera fide, idri inire padum, ut aliqui filii nutriantur apud fidelem
parentem, aliqui apud hfreticum, illici- tum cft, imnri Ac impium . Ita Sanch.
My .dematr.dyx.n 4. Quare filius etiam triennio minor, qui aliis apud matrem
eflet educandus , apud patrem fidelem nutriri debet , & major apud ma- trem
fidelem, quia xcatis, patrizquc poteftacis ratio cedit in favo- rem fidei .ldem<*.7-S
Septima pana . Confifeatia bonarum. 16 Innumeras hzc poena habet difficultates,
quas tribus regulis pro noflra praxi fufficientibushreviter concludam :Dodrinas
enim, limiutioncfquc varias, przfcrtim ad forum externum facientes , apud
Dodores ciuudos vide furi tradatas. 17 Regula prima; Omnia bona, quz funt
hzretici , quando is in hzrefim ( utique externam ) labitur , funt
confilcationi obnoxia ita Caflrop. t.ijr.xJ.yn.x. Mota fingula . Dicitur prinri
( omnia bona )ergo tum mobilia,tum immobilia, tum jura. 1 8 Dicitur fecundd (
Quz funt hzrctici.) Non ergoconfifcantur, quz donaverat .(fed non m fraudem
fifcijnec jus patronus, nec ( quo ad proprietatem ) bona fubjeda majoratui ,
vel fideicommitto, nec emphyteufi, nec bona quzeumque illius , qui crimen hzrcGs
com- mittit, cum non efl Dominus przdidorum, vel ipfodcficicnte funt trafmi 1 1
enda ad alios, confifcantur verd , quo ad ufumfrudum ib. in d.difp.yfyjiThm per
toum.Ratioefl,quia tunc proprietas non cft de- linquentis, efl
veriufusfrudus,przterei DD.Sanch.Suar.Farin.alii- queapud ipfum Hb.xfraxitj.
xyn.fi.fr i 4 j. fequitur Caflr. t-p+n. 2. docent jura,tdeft ea, quz debentur
hzretico , fi debeantur ex tefta- mento, qualis efl hzrcditas,Fideicommiflum ,
legatum non confifca- ri,quia ea folfim tranfire poliunt, fifcusenim loco hzrcd
is extranei fuccedit;fi veri debeantur ex contradu,puu venditione , ftipulatio-
ne. &cconfifcari;quia hate tranfraitti poflunt ad hzredes extraneos. Hzc
autem idri Dodoresdoccnt^uiaeoru, quz debentur hzretico ex ultima Teftatorisvolunate,iple
tcllatoreft vclutiDoramus, & difponensnC veri ipfc hzreticus,undc
tranfmitti ad Fifcum contra Teflatorisdifponentis vo luntate, rationabiliter
noh debent : at eoru, quz cx contradu ipfi hzretico debentur, iple efl
abfolutus Dominus, &diQwnens atque adri perinde ac alia (ua bona funt
conlilcationi fubjeda . Inlupcr delinquente per Hzrefim Patre confilcaiur legi-
tima, quz ca mortuo debebatur filio,quiadum Pater vivit, illa le.iti- ma bonum
Patrisdelinqiientiseftjnonfilii/.-J"*/^//»^^,^ fihu. mity & eodem modo
delinquente per fimilcm hzrefim filio, vivente Patre, confifcatur przdida
legitima contra Patrem innocentem , imm6 nec bona filii profeditia, nec
adventitia/^uo ad ufumfrudum, quia firailiter omnia hzc bona Patris lunt,non
tilia delinquentis Ca- flrop.^ .difp. j. fparfim per totam . Bona
veroCaftrenfia , vel quali ,& bona adventicia, quo ad proprietatem,
coofifcantur delinquente fi- lio,quia hzc ipfiusfunt.Deniq;utalia taceam, dos,
bona paiapherna- lia, arrhz, & quzeumque funt uxoris non publicantur, viro
tado he- retico.quia hzc funt bona uxoris innocentis, non viri delinquentis .
Sic. Farin. Sanch. Valq. Azor. Bonae, quos citat fequiturque Caflr- d.diff.yp.
1 j.n.y Ex his ccetcra fimilia non difficulter intelliges . 19 Dicitur tcrti6.
Quando is peccatum hzrcfts committit, ut notentur omnia bona delinquentis*
pundocommiH? hzrefisexter- nz efle fubjeda filco; Idem 1 7. »f. ita ut, etiam
fi ea hzrcticu» vendat , V. G. venditio , vel nulla fit , vel cerri annullanda
; ib.p.t 9. «.4. fic quamvis talis delidi notitia ad Judiccstarde
pervcniat,fcn- tentiaque contra hcreticumpoft multos annos feratur, tamen hzc
fententia retrotrahitur ,ac fi pronunciata eflet co pundo ,quo deli- dum ante
didos annos commjllum fuit . 10 Secunda Regula, cx Dodonbus mox
citandis.Sivedicamus,ta- lem bzreticum amittere dominium tuorum bonorum a pundo
com- miffi criminis, five non amittcre,ccnum fit non obligari in conlcien- tia
ante icntentiamlcfpoliarefuis bonis, feu ea fifco tradere . Ratio hujus regulz
efl, quia extra poteflatem legislatoris hununi efl, polle per legem obligare
delinquentem ad exequendam contra fe ipfum penam gravem, & acerbam, cdm
bono communi repugnet talis obli- gatioie^ enim humanz infirmitati
cnntraria^nultifque tranfcrcflio- nibus obnoxia. At graviflima p^m efl fuz
fubftantizamittendz » quempiam exeeutorem conflituere. Ex hac regula vides,
quantuin juventur delinquentes, non folfim io hzrefi, fed etiam in aliis crimi-
nibus , quibus ipfo fadoannexa cft p^na confifatioois ; poflunt enim fine fcrupulo
reti ocre.&frui fuisbonis ,douccdctur fententia de- claratorlafaltcm
criminis . Poflunt item ante eam occultare fua ea- dem bona , & fifco non
tradere , nec filcus ante didam fententiam , potefl fibi ea accipere, quia
delinquentes adhuc jure poflident^dura poflet Fi fcus ea (equeftrarc,&
alicui cuflodienda tradere, nedrflra- hantur. Poflunt deniq;cadem alienare
dando, vel vendendo, mod6ea reci piem i damn um evenire non poflit , quia 1
irit ea alienatio annui - lauda veniat , tamen donec annulletur , valida cft ;
fi icitur cx lutura annui latione damnum proventurum non fit recipienti, non
efl unde illicita cenferi pollit lta Sane. hb.z.tnDrc.r. xx. ».69. Farin. de baref. f.i 90.S.
y.».8* . Bonae, d.yde iet.q.i.yult.% 1 .n^. aliiq; ad his citati . 1 1 Tertia
Regula ex DD. citatis , adde & Caflr. /. difl.yp.x 8.«.8. Polt fententiam,
iicdc poffic delinquens ca bona retinere, paratus tra- dere, fi exigantur, ncc
obligetur ea offerre, feu manifeflare Fifco, ta- men non potefl
pofitiv^refifleree/usexecuuoni . Ratio poflerioris partis regulz eliquia poft
fententiam Fifcusacquilivit perfedi do- minium illorum bonorum . Ratio prioris
efl, quia nimis durum eflet obligare delinquentem ad exequendam tantam ptenam
contra fe ip- lum, quare przfumitur tum lex concedere ea bona fruenda delin-
quenti , donec Fifcus exigat . Quam legem fequitur Covar Simanc. Azor. Molin.
Sanch. Bonae. Suar. Far abeod. tb.de. ScioCaflro ic.nJb. contrarium nobis efle
in hac priore parte regulz, quia fi delinquens , (ait )amilitomnin6 dominium,
depofleffionem perfententiamuioo poterit tuta confcicntia ea retinere. Scio
inquam hoc, fed ei fuffi- cienter refpondetur, iu quidem futurum fore, nifi
lex, ut didum efl coucederct, concedit autem, ne quid nimisacerbum, & extra
huma- nas vires przcipcre convinceretur . aa Atq; ex nae regula fit Primd,pofle
delinquentem ita iisbonis frui, non exigente filco , ut poflc* filco cx i gente
non obligetur adre- farcicndum confumpta : quia, ut diQum efl, donec is non
exigit, conceditur delinquenti fuorum bonorum liber ufut , Ita iidera . Fit Se-
cund6,non poiie ipfum delinquenri,imm6 & ejus herede, vel quem-
cunq;poiieflorem eorum bonoru, ex propofito.tunc, Tcilicet poft fen- tentiam,
occultare, ne fifcus ca occupet, nec iidem poflimt negare fe ea habere, fi *
interrogentur , nec tradere alteri clam conlervanda, quia fic politi ve
refiflerent , nec fifcus jam exigens confequcretur ea bona, quz per fententiam
fua jam omninA funt . Sic iidem . Ofiauapana . Intapacitat tt flandi , fmt (
tdtndi^ frc. 1 j Hzrcticuseft incapax Teflandi, e.extommunifamut,x perede». /m,
4 H*rrri7f/,quiacfim ejus omnia bona fintaddi&a fifco intefla- bilis
redditur. Infupcr durante Hzrefi ex multorum fententia in- capax efl
hzreditatis, fucceffionis, legati, donationis : ita Caflrop. d.
tr.^.difp.bp.it.an.y unde eam repudiare debct:ni rcpudiat.fucre- dunt 11, qui
fucccdcrc debent ab inteftato . Efl tamen etiam jiroba- D i 44 Explicationis
Decalogi Lib. II. bileeffe quidem capacem, atque aded non obligari ad ea
repudianda. contra Viffyp.x-d>fp.i69.f.i.**princ. quia haec in capacitas non
fe- quitur ad excommunicationem , fcd fequitur pnecisdad haerefim , hac ergo
ceflante , ceftat & ilu . Notu pecua . Istmpnc Ti/<erum, amiffio
fimetum, (yjurium caierequt patt* corporales . * *♦ Filius eximi turi patria
poteflateA fervusi fervitote Domi- ni, Patre, vel Domino fado harretico : &
umvcrlaliicr Hxreticus amittit quodlibet jusA obligationem fi bi aliis debitam,
etiam ex vi . juramenti, cum boediferimioe, quod filius eximitur ftatim i
putido h*relispaternae,itaSanc.^ a < , .a4 *.6.rervus ) & coetcri
obligati non ebez, & modo»ttm.pr*e. opinionem CaArop. (altem propter eorum
audior itat em cfle probabiles . 8 Tert id Favor debet die de vera harrefi,non
verd de hxrefi quo- modocumq ue prsefumpta . Ita Sua r. difp. a 4 defidejiR. 1
1 \ . V .G fi • -? u * s e * commun 'cato ob caufam fidei non curanti per annum
le ab illa ab(olyi,aui certd prffumitur in foro externo h^rcticus , fa- vet,
inquam,quis huic excommunicato, non erit in confcientia favens hfrccico,quu
vcreisexcommunicatusnoneflhcreticuSi Idem dic de liventibus Maleficis,
vcneficisA firaihbu v]ui herctici non funt . IttSinclu.«.if P{hm faventium
beroticis . 9 Potentiffima poena Faventium harreticis (utique etiam non de- i,
a r,<lr dA.it, . * i, a X. . « s y . ««...umm* p«na raventium
narrcricis^uciqiie etum non de- atSS » L c- p :'&* 6 e ” 16 & * 9 Hare
patent nuncucism Bulla Ccenf,».v jcft cxcummunicatiolata Pontifici re-
‘cimf^aoLd o , ?^i^ CSU Jl, l ( quciCa “
f«vaU.QuM fi iic cxcfimunicati denunciencur ab Ecclclia nomina- llrop. d
." .4 > 6. paflim cilatihapud quo Bira invrniM alias corpo- tiro, ipfi
vero pet annum in ea inforduerim , cius atroliitioncrn non Eir
fi-n^-oo^aaala^arccein.Haores.s&e.quabus lo- curantes, lunc incurrent
aliuppus in iute latas, c. «»mi«»»ir*b. $. Jent ac haei«tici
condemnar^qu^dcfimilia cum pertineant ad (b- t*edentet de
b*rtt.ncmpeinf*n\\&At\\\Ki\''“- mm rvtrrnti . nnn f nnt hi<- a n/iliic
>riA n.. .1 . » a j . .. j. j j .
rumexternfi, non funt hic i nobis neccllarid prolixius expendenda, a « Illud
nota,Relapfum haereticum, qui punitur pena mortisr. ad fo nendum, 9 j .c.iUat
quoque, de betet it is, non efle eum, qui in foro pce- nitcmiaeUepiusinhaercfim
labitur,ex Azor.t.i./ib.Se. i 4 .?. i ledqui cum fuerit pubi icd cor reptusA
emendat us>iteru labi tur, vel in ean- dem harrefim.quara abjuravit, ut
tenent Suarez^tiiquc-//> a ^.defi. dtjt&.x.n.l, vel putant Caftr.
aliique djr jit .difp.bf. x.n.i 5 etiam in aliam quamcumquc . Id juvat notafle,
inter ccetera, ut fcias,quos nam excludit Pontifex , quando concedit
inComptniioprit. Soc. lefu verb.Abfo/utie,n.$ (j 9. quardam privilegia circa
abfolutionem hf rc- tici,oon yerbh^reticirebpd Notat verd Pfnna apud Suar. U.
prio- rem opinionem m praxi nullum habere locum , quia, qui cfl pubi ted
correptum , feroper ex praxi tribunalium facit abjurat tonem genera- lem omnium
errorum , quare fi relabitur in quamcumque herefim, in abjuratam relabitur ,
atque aded relapfus fine dubio erit . VI. DtCooper antibus tum H entis it .
Crtdrnt , repter, Defenfor , Fantor Hernicorum . t /“'Redcns efl ille, qui
afientitur erroribus haeretici, utfiqui V-/ etiam nefeiens errorem
particularemuiicat 1 e credere, quod haereticus credit . Ita 3 uircz,d*cfn/.d.ii./off.x.
num.}.(y d* 4. dt fidtftii.t «.x.Sanch. M.%jn Drtamp.xo. Pe n.xf.Dirt£lpr
Farin. A.bartfi, f . 1 8i,«im i oa-. Hic autem , quamvis vere fit haereti- cus,
jam enim aflentitur implicitd errori contra fidem , uade 6 c in- currit eafdem
pradidlas pernas , tamen hic ad majorem expreflioaem ponitur fub nomine
credentis. * Receptor efl is, qui Haereticum caufa harefis fugientem, quo-
cumque in loco, vel modo recipiat, feu ablcondat , modd faat illum ob ha?refim
fugere . _ 3 Defenfor efl, qui vel hf retici etiam mortui errorem, vel haere»
perfonam ob caufam harefis defendit, ut fi rationes afterat in «vorem erroris,
vel errorem, fcu errantem haereticum laudet, vel u , ilitatis ad officia Aequas
vT- de apud citatos . Vide etiam aliqua huc lacientia fupran.ij. & 16. $•
VII. D# Libri/ Hernicorum, prrouafientm it s/iii fi6rii prohibitu . 1 XJ XUttt
quatuor prohibitiones circa ledionem librorum. Prima JLa cfl in Bulla Cftif de
libris H^rcticorum harrefim continen- tibus, vel dc Religione tradlantibus,de quibus
infri late. 1 Secunda eft Sixti V. C Trrrrf,qui fub excommunicatione
lat$rentcnt>£,Sumrm>que Pontifici refervata, prohibet libros Afiro-
logiar Jud icianz, feu divinatiouisde futuris contingentibus liberis ; addltque
in hunc modum . Man -nmuiqut contra frirnttr Irgrntu , aut retituntn , hhot,
fer .pia hujufmodi Infuif torti procedant . i Tertia Clementis. /» Indic.
fib.probit. & apud Azor.M./^.8. r.i6.f.i4.lcge item Meroll.r.i .d i.t
x.tero/fj.diffju/ ^.n.r f^.qui fub eadetn excbmunicattonc lata,fcd non
reiervata prohibet libror Hx- refiarcharum, etiam fi non tradent de Religione,
nec herefim conti- neant, donec corrigantur : Hi-, adde libros eorum, qui funt
de ha-refi lui pedi, item Catholicorum, in quibus funt alique herefes immixt^,
donec expurgentur.item TalmudA alios libros Hebrxornm,in qui- bus fit aliquid
contra fidem, denique Alcoranum Bafilear invrefliim. 4 (Quarta pauli V. Cum peut accrpimut initio expurgat.
Hifpenia imprtjjt anno 161X. & Urbani VIII. Cumjfctt’ efferimus y initio
tjufme. di expmrf/etorii impre/f \6\x. qui pro Regms Hifpanix prohibet om- nes
Itbros damnatos, vel reprobatos ab iplo Summo Pontifice.vel Gc-
neraiilnqujfiiione Hifpanica,idque fub cenfura Pontifici , vel dido Inquifitori
referv.ta, Mcrolla f.c Azo r /r.f.v. Bon. de cenft. im par.d.i ^.x.p.4. te.x
ocSaneh. I*b.x.im uoej.to nw.i6. dicant haneex- communicationem non efle rcfervatam,quiafcripferunt
ante datas didas Confli tutioncs. Qui autem fint hi libri damnati, cum fine
propd innumerabiles, cognofci poterunt ex ipfo *xpu gaterip Hifp*»i. cp,
omnibus obvio. 9 Notat cx his redd Bonacina Uco citato , diftingui debere tres
daf- fes librorum . Primd libros hzreticorum hxrefim continentes, vel dolo,
potentia, muneribus, aliave arte impediat, nc haereticus ca- de Religione
tradAntes.de quibus moxfusd.Secundd libros, Vf j piatur , vel curet, ut captus
fugiat • Ita Sanch. ih.n.x 7. feripuob hxrefirn , vel ralfi dogmaus
fufpicionem,qui prohibentur 4 Fautor efhqui fimiliter in caufa hfrefis
hfrcticofavet,veI com- fub excommunicatione diQummm.i, & pro Regnis
Hilpanix nu. 4. -niffione, vel omiffione . Primd modoeilet^i illum domi qausablcoo-
Tertid libros alios praeter didos,m ter quos numerantur libri expro- ' ■ ^um
falfificct, vel celet jquiA feflo tradantw de rebus obfccen is. quorum ledio
non prohibetur .tores,veldcfenfores, tamen lubcenfura, fed foldm fub mortali
,& quos Epifcopi legentes pu- niant Vide nx. 7, expurgator ii Hifp.
hnprejf.anno I6l2.fr regu/,6. tjuf. dem^ imprtff^ anno 1 6 j Z. fr 7 . expurgat
oni Trid. per Joenntm Mariam xmnione, veiomiiuooc. - dat, auxilium prebeatut
lugiat } procefTum falfificct, velcelct ,quiA fimilesiquamvis reducantur ad
Receptores, vel dcfenlores, tamen majoris expUcationis gratia etiam lub nomine
Fautoris defignantur. Secundo modoefiet, fi cdm teneatur quis ex officio ilium
capere • indicare, punire, non capit, non indicat, non punit. 5 Di»i(cxofficio)namlic^t*li|
omnes non mdicancet.oc non ci- «lentes,cum polTini/.Ilcinqiianaoab
Inouifitpnbus id illis prfcipi- tur.fub nomine &1HOTU01 cotnprcbcndantur.cj
Pen.ii/.f.si. Sanch. eit.nu.it. probabile tamen «A «* conlacntia
nondlee;uidemgenc- riscos, quiwjuflitiaad illas adiones nonobligantur . Sic
Farinae. Brtficbellenfem . Jam verd quamvis noflrumhlc fit primam cx Bulla Cenx
prohibi- tionem exphcarcjtamen per occafionem non negligemus & alias .
Clamfttle Bulle Cane . De Libris H eroticorum . M ii 1 . r. r.i . tr^.defidttd.
j r. 5. £ TJJtcommuni camus Haereticorum libros herefim continentes, ■II.
EfloV.G.qood homo privatus delinquat, fi non denunciet hx- XJ* vel dc Religione
tradantesfineauthoritatcnoflra, & Sedis micum,non ?« tamen fautor ex injuftitia:
at officialis, feu, ut vo-
ApoIlolica*fciemerlcgentes,autrctioentcs,imprimentes,feuquo- cant,familiar»» ,
lnquifitor fi non puniat, crucefignatusfi non modolibct defendentes cx quavis
caufa, pubi icd vel occukduiuovi» jJglBIiftftutor, quia ex officio, &
juftitia ipfis incumbit magis ingenio, vel colore. harretico* corrigi, quam
incumbat privatis . Hos omnes praedidos" 1 mam.i. uno verbo, vocabimus deinceps Faventes
haereticis . € Nota tamen tria . Primd fi ejufmodi adiones cedant quidem iu
favorem herefis, fed non i te fiant ob favendam hirefim, fed ut ami- co , vel
confanguineo faveas , non es ccnfendus favens haeretico, ita Saach. r.io.«*.j
.contra Caftrop t n.y. Ratioeft,quia verdhienon favet hzreticojut hzretico/ed
ut fub^cdo alterius obligat ionishu- njana^oc per accidens efl, quod redundet
in favorem hzrefis . Si res fit dubia, an faveris ut*mico,an non ut haeretico,
vide fupra Ub.x. '•5.5.7 .V.Hermcui. r Libros Hereticorum herefim continentes ,
vel de Hfiigiont tra flantes . 7 A Lterutrum ex hisfufficit ad totius libri
prohibitionem, ita . Cafiropa I aus, /#n». 1 jr.^A.xpart. , o.§. i.nu.7. five
tcilicet fit liber Hzretici,Harrefim etiam unam eamque nonexprofeilo conti- n ^
n * i Bonacin. de renf. in particulari A.x.f. $.p*rt ^.num.y. Conin- ch. difput
x%.defide, dub.i 1 .num. 177. Sanchez , /'^.2. Drc. rap.iO.nu, }5. five fit
liber Haeretici dc Religione cx profefio tradam , etiam fi non jr Cap. I. De
Fide 45 fi non appareat ibi Hserefis ; id enim clari notat illud , ( vel )
fempcr .4 VerfimpcctmMramT.rornmputohknoo.oten.gi R»t.o tamen debet
cnblibreauthwisbxrctici, licit nondum damnatot pofibraa etl.quiavete
mannlct.ptum , ct.amtranfcr pturn i Ubto , fncrit ex Siuv.ajp. joVmMt,/.#.» ».1
t . idque certd, lum in dubio , non cft proprii fecundum ulum communem loquendi
liber. Nec prxfuomur bonus, & Catbolicut-Ttaflabit autem de Reli- dl ,
vcmmfic eludi hoc prxccpium , natn faus contra manufcripu logica, fivc
lchoiartica, five moram quxft io.puts dc myllerio Fidei, pii excufc* merui per
Kanc Bulbe Coenx legem .quidt dctS Sandorumque cultu, de reda morum
inltiiutiooc. Ita Sanc.& su f rdua, quim alta .prohiberi , quia tjrpu
excufi libri amplius pro- Callrop.idid.Qiiid,(iprim6liber auatdeDctqutobjedo
Mctaphyli- mulgantur.diutmsdurant, aclicihuilecunturfluim ijanulcnpu, cx ? quo
padoctiam Philofoph, inSdcle. de Deoajunt QuidSecun- quam m.oncm modi, .«»
>W rob.n . ii^m&nch.CaftrMi.de bfe- dd, fi agat de politica
inftitutiooc, prxic.ndendo ab inftituiione mo- vibusepillolit,* fimi liburnam
proptetei debuiltent ,& hic appro- ruiniPuro in priore calo librum hic
prohiberi , quia certeell de Re- bare, lege did.».». huc einm pnmaaimd, qta 1
^^ l.gionc , in poiler.orc propter conlrat.am rationem uoo prohiberi . max.nic
illud , quod bxcclUer odiofa .‘tqucaded refirmjenda. 8 uter ergo non Bapliaati,
quamritCalhecumeni, vel Pagani , ■! Confirmo pr.rod , tuiu quando Pontifex
fcnpturas ruit fub xelHebraixuamhxrefimcontiuciu, rei de RcUgjooe tradaus, fub
prohibitione librorum includere, facicipectitim nominando fera- Adde libro* ty-
h ac prohibitione non continetur - Ita Suarez, d.up.drfidtj tt .x. num. n./
Continetur verA liber Graecorum, vel Armcnorum, qui lunt fchifmatici, atque
adeA communiter Haeretici , dc fuiiritibus tra- tlans Icaidcm»<W. contra
Sanch. /ib.xJnDn.c.to.n.xj. Ratio eft , quia ille non eft liber haeretid ; Hic
cft i & licAt non contineat Hae- * “Leligii " ' ‘ ‘ refim, dc rebus
tamen ad Religionem (pedantibus tradat. Pari modo libri Necromantiae,
Aftrologix Judiciarix , Acc. hic un^fifdtmfmnit jmbjat tant non
prohibcntur*quia libri Hxreticorum non funt : fi quidem Magi, * rtn rrnn ' ,n M
Ac fimilcs,ut fic non funt Hzretici . Iu Bonacin. drctnfibut , mp.J.i.
f.t.punfl.^num xx. cfto tales reputentur in foro externo \ibid.num4. liber item
Catholici, qui vel propter Autboris ignorantiam, vel pro- pter malitiam alicu
jus , qui errorem ibi inferuic , vel quomodocum- que haerefim, five unam, five
multas, exSinchez, ibidem Bonae i- na* ibid.num.6. five haereticorum Scbolia,
feu adnotationescopio- fiifimas habeat , ex Sanch. ibid.num.xy non eft hic
prohibi tus * At pof- piuras : ergo dum hic lolum libros nominat* illas non
includit . An- tecedens patet ex Leone Decimo , qui in Concilio Latcranenfi fub
Leone X.ftjf. i o- dc apud Bonae. j* partii j*tt.i 6 .**.t. Hullu 1 fxil)
fibrum ahqu. rr.Jiu alnfuam guAmcum<fut fcnpturam ,nu pr inuro praj umat ,
nifiprunptr Yitartum&c. approbatur , & CX Tnden- II no, !lf-si*bjin. Nulla!
hcoat (inquit ) impoimtm quefvii libros dt ttbu 1 Satru/jt. autom /cupto tat
communicant^ mi/S approbati fut. 16 Confirmo Secundi ex Bonae. i^.».ii.&
Azor.M.A^8^.i7,f.^ qui quaerunt an manuferipta evulgari poftint fine timore
excommu- nicationis lat* i Trident. in dido loco* §u> nutem /criptoeoi
/ibiot 9 &c. reipondentque cum diftindionc , negando pofle ea feripta ,
quie fintopera compleu, &pcrfeda, qux typis mandari loient i con- cedendo
verApoile ea, quar 1'olent fieri ad privatum ufum, Accom- modum : quis eft enim*qui
luas conciones* fuas dilputatiooes Theo^ logicas dia digellas in ma^na volumina
in Scholis , & extra illas dif- fac « hoc capite legi , etiam ipfi
errorneopiou . Ratioed : quia epulis, alufque, nulla pntmilTa approba ti wfi ^
ic...pulo non adhuc abfoluti liberCatholic. e/f , ficut S-fm. S. Thomx.eilcms
communicat '& ratiudatx ref ponf.on ,s eft , mqui Bu f>'- libet, licit
copiolai annotationes infcrueril Ojetanus. Libetde- ouiacumT r Jcntmum
loquaturiklibm,qui(unl rrunufeript niqueiCathoUco, ikabHxreticofimul
compofitm.exMerolU , diilii vetbis.fc.. hbti ta-.i^yS.i ,.p.i.,W/. 7 V 2
f„„,.,o...o..4 0 8.To.itraSuir« ab eo- fit.ae accipiendum efi.ooo latgi, cum
.etfemur iu matexiaptrnal., dem elutum, & tomus hxtetici non cnotineiu
Hxrefimncc de &ndioU,.nqu*ttt.aa verborum interpreutic nU^enda Religione
traflans, per fe omumbdiltindluwbaliotomo, de his » Sl ‘B ,,ur ,n « t radiantes
ex SanchexV Suarez , /« viiat.««».i 6. tini , nblfit mentio libri ,&
fetipturx, nomine libri , feu feriptur* Ll. f II :ll_ IlL.^ _jl .Lr.li.nA t
ikn. I,spri“tin. hic non prohibentur »<|uia ille liber non cft abfolut^
liber haeretici* hictomus, qui diversus liber cenfetur, haercGm non
coniinct-Di- duraeftautem femper, fub hac prohibitione* vel hic* uam cae- terum
tum in pnedidis, tum in moxdicendisrefolvendum eft ad- ede alias prohibitiones
* quas modo innuimus <1 num.x. & declarabi- mus amplius infra A num.^-j
. io Tres luperiunt difficultates. Prima eft , an brevis feriptura *
oratiojconcio, difputatio.cpiftola typis impreda haeretici de Reli- gione
tradans, vel Hxrefim continens fub hac prohibitione conclu- datur ? Refpondeo*
licit probabile fit cum Suario loc. cit.num.xo. concludi : probabile tamen
etiam eft cum Sanch. l-c. mum.i 9. aliique apud Merollam l»c. cit. ».} a 5. non
concludi . Ratio potifluoa Suarii eft * quia haec librorum prohibitio, cum fit
in favorem fidei * favorabilisdicendacft ;nonodtofa : ergo non debet limitari
ad pro- non intelligitur merum^c quodeumque manulcriptum * multo nu- gis in
cafu noftro, ubi nulla nt mentio kripturae * led lolum libri . Sint Autboritatt
nofira , St dii Apoflofrcd . 17 Occafione hujus daufulx po(Tumu<,Prim6
quaerere :quifnam habeat poteftatcm concedendi licentiam liVo^ vetito* legendi
?Se- c und6 \ quilham adu habeat eofdem libros legendi licentiam i Quo ad
primum. Dicoprimb,nullum pude concedere licentiam libros Haereticorum haerclim
continentes, vel de Religione tradantes,nifi Summum Pontificem, vel cui
iplcpoteflatcm conceperit. Hinc dc ut nec Cpifcopi* nec Inquilitorcscx Merolla
tom.\J>fp.\ .c.x.eorollj. di/fic. 11.1141 o- nec Cardinales poilint, ex
Sanch- loc.cn .«11*1/1.44 Suar. dj~p.dtjidt num.iH. A^or. to.z./ib.&. immd
nec pri£didum librum . Mult6 macisquia eadem ratio militat in hil ce iidem
Cardinales etiam Sede vacante, nifi in cafu fumnue nec edita- opu (culis, ac in
proprie didis libris. Ratio
potidimaSanchcz cft , tis,( quam certe rariftimi occurrere pofle video
)obfcrvataque fos- quia in communi modo loquendi hxc libri proprie non funt.
Con- nu,qu^precipitur inClcmentini Nt komani % dotittlu . firmat hanc Sanchez
fententiam Caftrop./.r.«.j. excoquiaparvx 1« Verum Pootilcxalicuine hanc
poteftatem conceftit? Nemini pred idx fer ipturar, fi fub nomine libri
comprehenderentur, non li- docet Caftrop."»». 1 4-Ai/pytsr.xpart.to.s.*num.r.
ne ipfisqui- ccret eas publicare, feu imprimere line nomine autboris , quando
dem l^ilcopis, vcllnqtiifitoribus. Imm6 Inqu 1(1 toreslictH habeant funt dc
rebus lieris, etiamiCatholicocatholicifcriptx,fiquidcm poteftatem concedendi
licentiam legendi alios libros vetitos, non id prohibetur in Tridcntino de
libris, cum igitur ufus obtinuerit, ut tamen tegendi libros hxreticorum hxrcfi
m conti nentes, vel de Rc- hzc fine nomine autboris prodeant, ugnum cft*non
venire lub nomi- (igione tradantes . Extant tamen auardam privilegia concefla
Reli- ne libri .Ita Azorius,ri.Ai.S.r»p.i7-^4-/** giofis,dc quibus
fuaquifqueconfulat. Ad rationem Suarii refpondent idem Sanchez, AcCaftrcyalaus
j 19 Petes. Epilcopi poftiint ne concedere licentiam Iqjndi li- negando hanc non
cfle legero odiofam, lic^t enim favorem fidei rei- bros vetitos ( prxter
Hxretic os) ficuti,iifdcm exceptis pofte, modo piciat, tamen immediate gravamen
continet, dum privat Fidelem diximus Inquifitores? libertate, qua ali
isfruitur, legendi ; fccus omnis lex pcena lis: V.G. Tacet, leufiigit id
dcctrnere Caftropalaus ibid. Sanchez, aliique Jex,qux homicidam morte puuit,
eflet favorabilis,quiaeft infavo- communiter foldm loquuntur dc libris
b^reticis, ad quos legendos rem Rcipiiblicae . Imm6 etiam fi bxc, de qua nos
agimus, edet fevo- non pofle eos dare licentiam docent; Puto tamen in Regnis,
ubi vi- rabilis, fand non edet extendenda ultra proprietatem verborum , c ‘ *
:r “~ n ~ “ L: :l ' nam przdida, ut
diximus, proprii libri nequaquam funt . H Kotafcripturam , atque
ade6concionem,cpiftolam ,£cc. de- cemfoliorum librum reputari i Caftrnp.^. ».5.
vtrj. fin. ut contra , unius folii ( adderem, vel alterius folii)non reputari
librum i Sanch. /y. «.55. in fimi li. Ac quidem mento, quidquid dicat in
contrarium Bonae, di ctnf. in pari. d. 1 .t/.x.p.+.u. r 6. 1 1 Secunda
difficultas cft . An fi auis habens ejufmodi librum hae- retici, in quo legatur
una, vel altera hxrefis, illas deleat, debeat de> „ , .. . inceps librum ut
prohibitum aeftimare? Debere , ait Sanch. Zov.Jj. fit*mmnmmi*sti,&
approbati permittuntur , Sane fi Epifcopis datur AcCaftr- l.t.n.-j. quia
particularis expundio non tollit communem -jus examinandi , Ac approbandi, non videtur
lifdcmdcneizandum libri prohibitionem, (cd vide infra*.*/. jusconccdendi
licentiam legendi . Immb, cum haec Regula fit in ij Tertia difficultas eft, an
lub nomine libri hic intelligatur tna- expurgarent H/f panno , vide, an ftiam
faveat Epifcopis , etiam pro rulcriptum?intelligi ex communi fententia
teflantur Suarez* dtfp. Regnis Hifpaniae . . xo.ArfiJeJifl.i.n.io. Ac Sanch
fe.n.iS. Ratio potiftima eft, tum ao Quoad fecundum : Dico fecundo, neminem
habere licentuai quia fecus facile eluderetur praeceptum de libris
h^reticorumim- legendi libros Haereticorum harrefim continentes, vel dc Religione
* *•' * • ifcripu, tura quia tradantes. Solilm invenitur ejufmodi licentia
conceila loquiuton- acDrivativ^ quoad aliosquofcumque, apud Pennam in Bulla.
Ratio offer ioris eft, quia Epilcopuseft primus Inquifitorinfua Dioecefi, get
Hilpanica Inquifitio nonpotfe . polle ubi illa non adeft. Ratio prioris didi
eft ducendaex privi legiisconceflis Inquifit ioni Hifpani- mt . i' ergo dum non
conftat abipfishanc poteftatem fuifle adepum, noo funt de fua poteflatc
dciicicnd i . Favet Regula fecunda expurgatorii : Harrticrrum/ibri, inquit, f
»< de Hf/i^ione ex preftffo trabi ani , omninb damnant nr . §"i vtrbdt
S(t- Irgitnt noni rabiant , i TittUgii Catboinii juifu Epif raporum , fy
Irvjui- pediendis,fiquidcmjam legerentur impuni manufcripu, ■utmfcripu adhuc
lub nomine libri ccnfeuda funt . busziulquc.commiflariisi Paulo V. Ac PioIV.
apud Pcnn. lot.c. & inRc- I by GoOgle 4 Caput I. «'» D«.t.io.»3 ujuidquid
«iiqui ncgint cum Tolct. /. ly. wr/:«. Quid fi quit intenderet multum legere ,
de poftei parum de faflo legerit ? peccaret quidei n mortaliter in ea letlione
ex pravo animo ulterius procedendi, at rion incurreret in cenfuram ,“quia
hatenon punit intentionem, fed exeeutionem . Caftrop Jet.rit.n y. Materi*
parvitatem aliqui detero linant cfse legere unum, aut alterum verfi- culum,feu
paucula verto ,Azor".i legere non multas lineas, fic SaarAc- Alii pauculas
lineas, fic Regin>W.6. ».aJ4 Alii decem lineas,licSayr.<drrr»/V<4
j.r.j.n.ia.Alii unam paginam, ficSanc lc " \\ Laymaia. lii.i. ir.t. « j.
s. Alii uium pagi- nam libri in folio i mprefli;Gc Caftrop. Ut. iit. Omnes
probabiliter , quidquid contra duas ultimas fententias nimis afpcre immeriti
ob- lidat Merolla *.x dtfp.i 1 6. a oll.-j.di^c. j Ratio au- tem probabilitatis
eft, quia in um brevi legione non apparet regu- lariter grave periculum . is
Nota denique • Sive locum , ubi nulluseft error, legas,ex San- C bea iiid.num .
; j.Houacina difp . r de t en f. in partit 4 .1 .par t 4. num. 22. (i ve
Epiftolam Dedieatoriam.vcl Pro<rmium,vel Indicem, ex Sanch. • i. num . 30-
contra prohibitionem facis, quia ob unum errorem qui ibi reperitur, totus
liber, atque adc6 omnes ejus partes fuot prohi- bita: . Qu6d fi illae panes
lineae contineant eam doftrinam , propter quam liber ille fuit proferiptus,
certe non pofscm liberare i peccato eum qui fciedter/eu coniultd eas, quamvis
paucas, legat: Cum enim illae fint tota caufa prohibitionis, inobedientia
^raviserit, non levis . Dixi (confultd,; nam fi cafu, dc non ex intentione ,
tunc propter parvitatem materis poterit excufari . 16 Supercfi decernere,
Anquilegtt(idem fi retinet) cjufmodi li- bros fine ullo periculo
fubverfionis/candali^l teriufquc mali, qui le- git V .G. , ad confutandos
errores, an incurrat in peccatum , dc con- lequenter in cenfuram >
Graviscftdifficulu$,dcpcndetabeacelebriquxftionc,Anccf- fante fine adequato
legis pofitivx in aliquo particulari cafu, efset pro eo cafu dc lex. Exemplum
eft.Siprzcipiatur,nequis noflu arma portet ob periculum ri xandi, fi quis
fenex, Verbi gratia certus mora- f C non *“^ ere hujufmodi periculum^a portet,
liciti ne ea por- tabit? Adverte autem nos loqui in legibus pofitivis,nam in
naturali- ous^uia femper funtob boneftatem intrinlecam,quz ed inaDubo-
no,velincarentiaa£lus mali , nunquam adaequatus finisejuslegis cetlate poted.Si
przeipiatur Verbi gratia Je;unium,licet ceilet finis mortificationis camis in
fatis aliis mortificato, non tamen cedat ho» ncflasipfa temperanti* imbibita in
virtute abftincntiz , propter quam regulariter /ejumum prxeipitur . Dico (
regulariter) nam fi prxciperctur idem jejunium ab Epilcopo , ad impetrandam
Verbi Gratia,fanitatcm Regis, ceflante Regis infirmitate, cedaret ex mox
dicendis dc lex jejunii, quia licdt jejunium habeat ex fc honedacem t em pera n
t i sr , ta men i n hoc cafu no n przci pi t u r propter refped u m ad
Temperantiam, fed adxquate propter Regis fani tatem, qua ha- bita cedat pro
omnibus totus di£ti prxeepti finis. 37 Porrd communis opiniodocet erdante fine
adxquatoinuno particulari non cellare pro eo legem, nec confequenter obi
igatio, ita Suarez,Vafquez^>anchcz,Coninch.Sotus,Covarru. Bonacinapliiaue
ulque ad 31 .apud Dianam/). iJraH.io.nf.1 8.Ratioed,quia ciim lex numquam
feratur ob finem particularem, fed generalem , nili ceflct iere in
omnibus,eftoeilct in aliquo, femper diflus finis generalis du- rabit,
atqueadedperfeverabitoc lex . Delatio V.G. armorum non prohibetur ob peculiare
periculum t u? rix^fed ob periculum quod cllcpotefl in Rcpublica; quamvis ergo
ejufmodi periculum cedet in tc,cumnon cdlct quoad alios^d quod refpexit
Legislator , nec lex celfabit, ergo & te obligabit . 38 Alia minus communis
opinio aderit ce&are.Ita Henriq.Comi- tol.Si, Granado, Fofc, Mcxia, Navar
Abbas, Angelus, Sofa, Megala , apud eundem Dianam Hid. Adde eundem Dian. Md.fr
par t.jjeafl. 14. *tf. 96. ubi ait,hanc opinionem cum magno plaufu i viris
Doliis fuifsc receptam. Adde dc Hurtadum dc Mendoza in %.\.tom,\ V-47. z6.fus£,dc do&d .
Ratio cd, quia ficuti cefsantc adxquato fi- ne in univerfum ex omnium fenteutu
cefsat lex in omnibus,ita ccf- fcnteadxquato fine in uno,cefsarc debebit lex in
illo. Et hujus ulte- rior ratio cfse debet , quia ided cefsantc fine in
univerfum cefsat lex in omnibus, quia tunc lex redditurex communi fcntentia
iouci- lisjfiquidem lex.cum femper feratur ob bonum publicum, non lolium non
debet efsedamnofa, fed nec inutilis negativi, hoc cd nullam utilitatem
afferens; at cefsantc fine in uno, jam redditur inutilis iu hoc, ergo , dcc.
Qudd enim fit utilisalii$,non facit ad utilitatem hujus^iifi multu remotd,
unquam bonum proximi , ad quod remotum , ex hac fententia non refpexit
lex.Certd nihil mihi non febricitanti proded lapis Bclzuar, quamvis aliis febri
laborantibus fit proficuus . Adde dc argumentum d ullum a paritate prxeepti de
corregione fraterna. Hxc enim lex non obligat particularem , quando cefsat in
eo parti- culari finis legis, nempe fpes emendationis , ergo idem erit in cafu
nodro. Ad hanc paritatem rc(pondetCovarruviaMliiq;apud Sua- ve* mox citandum :
legem corregionis datam ede propter priva- tum bonum fingulorum ,idcd non ede
mirum , quod hoc ceflante , cedet dclex.ScdSoarM.6V' Ag. rap onum. 1 j. ait,
fenon intelligere De Fide. 47 banc refponfionem, quia omnis Icxfait , &
merito ) habet hoc, qudd fit data communitati propter bonum fingulorum, &
fic etiam lex correft ionis^au cd loti communitati propter bonum fratrum , lcu
fingulorum . 39 Rcfpoodet ergo ipfe Suar, prxeeptura corregionis ede affir- mat
ivum , quod non obligat ad femper ■ Quando ergo non edlpes emenda, non ccflat
obligat io corregionis, fed fufpenditur, quia non cd tempus utile: ficut
prxeeptum dandi cleemolynx indigenti non ccdaret, fed fufpenderetur , fi
adverteretur pauper ca clccmofyna foreabufurus : eodem igitur modo(ait Suar./
non cedabit incafu no- dro obligatio legis . Sed.pace tanti viri, hxc refponfio non fatisfacit ,
& contra ipfum facit . Sicut enim lex corregionis, & cleemofynz , (
quia corrctf 10 , & clccmofyna in prxdi^liscafibus funt inutiles, ) lui
penditur, ita in aliis legibus , quia ccilantc caufa in uno particula-
ri^edditur pro eo inutilis lex, fufpendetur pro illo,dc confequenter non
obligabit . Quod ad intentum hujus fccundx opinionis latis, fu- perque ed .
Atque ex hoc fol vitur etiam ratio prioris fententix . Conccdimu5,enim legem,
dante periculo in aliis , ciim fit proillis utilis,uon cellare, five
abfolute/ivc pro illis, fed aderimus (atis ede, fi fulpendatur, atque adeb non
obliget illum particularem, pro quo Lex inutilis evafit. 40 His pofitisad
id^quo recedcram, revertor. Cum h$c fecunda opmiopropter Authores,ratiooefque
quibus innititur , nonpodic. non ede probabilis . Probabile etiam
videbituralicui inforoCon- fcientix.non incurri in peccatum, nec in cenfuram i
legentibus, vel retinentibus ejufmodi libros, fi cedet caufa prohibitionis, ita
Fclin. Albert Mafc.Dccian.apud Gmx.*r.i.dif*,p.lO.$.i.n.i. ipfoCadrop.
contradicente*^- «.p.favet tamen Laym./.z./v/n.i .t.t^.n.j. hoced fi vere
nullum legenti periculum elle appareat , quod periculum ede finem
huiusprnmbitionis,fiitctur Sancn »« **<■.<•.! 0.0. jr.de infinuac
CallropV.§.x.«.9. 41 Verum, quia revera nunquam deed adxquatus finis ,
difficile enim videtur deefle periculum in re tam lubrica , ncc apparet per i-
culumfolumelletantx prohibitionis finem: ed enim etiam hzreti- corum contemptus
ex eorum exterminatione librorum cnalcens:ed evitatio, quantum fieri poted,
communicationis cum ipfis , etiam in eorum fcriptis;ed, ut ipfi , cum videant
fuas lucubrationesde rebus Sacris i fidelibus non efle leqendasdi
fcriptionedefillant: ed,ut debi- ta Sacrorum InquiGtorum, Conciliorum
pontificum taro fever is de- cretis reverentia,& obedientia in re fummi
momenti fervetur^qula inquam adxquatus finis numquam deed, nullo modo aperienda
eft janua, qua ejufmodi libros evolvere impune podis,tamctri putes te in
periculum errandi non prolapfurum > Putes inquam ? Sed quando nam,vcl quis
ferreus fe umquam adc6condantem,fortemv^ putare poterit , ut in occafiooem
labendi ultri feconiiccre audeat ? Equi- dem dum hareferibo , quad
ragintaquatuor annos agoi Sanifla nac mea Societatis Jefu Religionclufcepta,
nihilominus in rebus fan- etis, ac facris tamdiu verutus luteum me figmentum
portare in did» experior? tu, fixneum portas , periculis te ingerito , ut lubet
. Hft intuti j. 4» Sive in tua, five iu aliena domo, five tuo nomine,five
alieno fci$- terdiaos libros, fcu eorum partem notabilem retineas, facis contre
S rohibicione,kaSanc.2.*B^.r.io.w.j}. j 4 Iu ut ctiSaromatario», : librarios,
Sanc^.nS exculct,quia licet illiadaromau,hiadeofde ligandos, & non ex
intentione legendi rctincant,adhuc legff violant. Eofdcm fi retineas in aliena
lingua feriptos, etiam fi i te intelligi non pofiint , condemnaris i Sanch. ii.
quiaadhuc retines libras vetitos. 43 Excufat autem parvitas materix, ut fi
retineres unum,duo vel tria fojia,quia licdt plufquam unam paginS legere
excedar parvitate ut dixim.n.i 4 n6 tamen excederet in retincndo;cQm minor
culpa fic retinere, quS lcgere.*d.«. 54. Excufat ite parvitas teporis, quo
retines. 44 Imm6 fi tempus etiam notabile requiratur , ut commode In- Quifitori
tradatur liber, non es fcrupulisagitanduspotes enimetiam diu expe&arc,mod6
fine fraude, & fallacia id facias «*-*.j{ t Dau au- tem commoditate per
unum, vel alterum diem differre , noneric culpa faltem gravis, quia retentio
levis eft . 45 Si quandoex legitima facultate librum vetitum retineas, ad-
verte ne tua occafione ferpat ad alios facultate carentes libri vene- num.
Equidem cum dfetn Romx incidi in quemdam librum pro- hibitum, quem palim quidam
amicus apud fe in aperto plu teo reti- nebat , cuius multa folia(uteram meo
more avidus evolvendi quof- cumquc libros, quos antei non vidiftem/cdm fecurus
perlegerim, ad- verti in fine libri fic adnotatum ex feriptofuiile : Hic iiitr tflprohi-
iitmjid n» ts itgitimm liantia apud m* retineo . Impriment et. Hoc eft
componentes litteras,prxpaxantes papyrum, & atra- mentum, torcular
prementes, dc corteroscooperantes: itemOffi- cinx Imprdlbrix Dominos, ipfofque
librorum Authores , qui eos imprimendos urcent : hi enim omnes imprimere librum
dicuntur: Ioamb qui corrigit folia imprefla , ut emendatoria expriroanrur,hic
comprehenditur, nam praeterquam quod jam legit librum hxreti- cum, 4 o
Explicationis Decalogi. Lib. II. cura >ctuittt cenfetur imprimeret dum ad
imprimendum corrigit : ita Sane. Ut.tn.n.yj. Suar. dijp.xo.de fide Qflrop. Ut.
tit. Bonae, difp. I . d 'e tenf. inp.q.ip.+ .*.l$. Qui verA foliim expenlas dat
ad imprimendum , qui exemplar re- ferit» it, ut imprimatur, quique
sncoscharaderes, vel atramentum, vel fimilia Imprefloribu» didis vendit , licdt
fautores fint Haeretico- rum , dc in pcenas fautorum incurrant , non funt
impreflbres , cum remote fatis ad Impreflioncm concurrant . 47 Haec quoad libros
HereticorG haereGm continentes, vel de Re- ligiooe tranantes, de quibus Bulla
Cmnaf loquitur. Quid dealiis ? Tres haede re conftitutione' funt apud Bonae,
difp.x.q.x p.i 6 .d m.i. Prima eft Concilii LateunenGs, fub Leone X. frfl.xc.
ubi Im- primentes, vel imprimi facientes libros, vel quamcumquefcripturam in
Urbe fmc Vicarii, & Magillri Sacri Palatii, in aliis Civitatibus fi- ne
Epifcopi approbatione, excommunicantur ipfofido: < 3 c pccna pecuniaria, ac
lufpenfiooe ab exercitio imprimendi per annum affi- ciuntur, librique
comburuntur . 48 Secunda eft
Indici' librorum prohibitorum ubi innova- tur dida Cone. Lateranenfis conii i t
ut io . 49 Tertia eft inConcilioTridentino,quod folum loquitur de Li- fcris
Sacris ( ii autem funt iidem, quos diximus «»w.7.)ubi eadem «onfluutio
confirmatur, additurque : Libri Sacri, cum nomine Au- tboris imprimantur,* fi
Gnt libri Regularium, ut praeter Epifcopi, ■vel Magiftri Sacri Palatii
approbationem, approbentur & luis Supe- rioribus , fecus nec vendi , nec
retineri queant . fub poenis cjufdcm Conftitutionis : ipfa ver6 approbatio
detur inferiptis; & appareat in fronte libri . Ex quo vides hos ni Ii al
iunde fint prohibiti, poffc legi, fi apud Ic non retineantur, quia Cone.
prohibet vendi, vel retineri, nihil deledione. jo Porro aliquae hic infurgunt
difficultates. Prima an ubi rece- ptus mos eft, ut loldm Domini temporales examinent
fibrum impri- mendum, delinquat contra didas Conftitutiones , qui fine
Epilcopo- rum approbatione imprimit ? Refpondeo non delinquere . Ratio eft,
<)uia jam fupponit Conftitutiones has non elle legitimd receptas, er- £0
contra ipfas non peccabitur . Adde cum Bonacina /.r.n.6. mhoccafu Ecclefiam r
ufuficappro- ibante, fubropafle Dominos temporales in approbatione librorum .
rSimilc quid dicam c.y. $-».». 4. jf Secunda : in libris Sacris, in quibus
juxta Tridentinum appa- rere debet Approbatio in fronte libri, fi morali ter
conftat adcile,nnn tamen fit in libroappofita^m peccetur? Refpondeo. Credo non
pec- cari faltem graviter, quia jam fervatur tota fubftantia praecepti : BKilt6
magis fi proponatur illud ( cum fuperioris licentia^quoa ufu Spfototum comprobari
video. Ita Bonae. »>.».7, ji Tertia. An qui habuit prardidim licentiam, fed
deinde dum imprimit» addit, vel demit aliqua fine nova licentia, peccet in le-
gem hanc f , *• - • Refpondeo negativi cum Bonae *'*.*.8.Nifi tale,* tantum
addat, demat ve, ut novus moraliter liber cenfeatur . Ratio eft, quia per
♦pauca adjeda , non cenfetur quis librum fine licentia imprimere ; ■per multa,
fatfe cenfetur. Id explicatifts decidamus . Si quod addis,quamvis non multas
con- gtlnens lineas, tu cognofcas cfle prohibitum, fani: cum mala fide agas,
condemnaberis: Id quod ego modo infinuavi per illud ( tale ) fi verd cert A
cognofcas prohibitum non cfle, procedit dodrina allata cx Bo- tnacina. Si denique dubius fis,
certe praevalet lex, atque addere jaullatenus potes. Si Quarta. An qui io
libris Sacris, dequibus folis loquitur Tri- 'dentin um, non apponit nomen veri
Authoris , fed alterius , peccet ? JOuid fi nomen fit fidum, dc ememitium?Quid,
fi adhibeatur nomen ^Collegit, vel Academi^, tacito nomine determinat* perfonae?Refp.
□^onpoffum excnfare eum, qui fidum nomen preponit,qui verA no- amen al teri us
fufficientis, vel Coi legii,merito c xc u fare debeo.Sic Bo- cuac '^.».io Ratio
cfl quia in hoc pofteriore jam adeft, qui dc libro trationem reddere poceft.qui
fuit finis in ea lege Tridentini;in priore autem non adeft, nam propterei idem
dicendum puto , fi apponatur nomen authoris, fed anagnmmatirA mutatum, qma fic
perinde eft, ■c fi oullius, qui poffit librum defendere, nomen inferiberetur •
DtftnJtrttti $( tvh i 3 tt/pub/ue, quethbet ca uf * , veltelort . «4 Sive fadis
defendas, ut fi libros in Cf na Domi ni proh ibit os oc- cultes, vel
impcdias,ne comburantur , vel deferantur ; five verbis, ut Ceos ut tales
laudes, vel perfuadcas,necxtcrminentur ; five feriptis, ut fi pro iis rationes
etiam in tuocubiculo occulti fcnbas , peccas conrra legem. Patent h«ec cx
tenore Bullae. ItaCaftr. »«.14. Sano «0.48 Suxr-ffbi.i.mi.xf. j r Dixi, ut
tales, nam fi dicas, librum ede optimum,quoadc<x tera, laudefquc ftylum.
ingenium dcc.nec ciufmodi verba faciant ad libri confervatiooem.non
condemnabcris;quia fic non faves harrcfi.Quid fi dicas, te velle librum
defendere , nec tamen defendas ? Aliqui cum Sane. ib. Caftrop.if putant id non
efle contra Bullam, quar defende n- tesnon verd volentes defendere damnat :
Aliqui afferunt hoc ipfum efle defendere, adefle nimirum aliquem, qui illius
defenfionem velit fufeipere. Puto ex fe hoc non efle defendere : fed fi fit in
circumftan- t iis , ia quibus fign ificetur adefte patronum libri, unde retrahi
pof- fint ,qui librum cxtermintfe dabent * erit certA defen/io ,dt confe-
quenter violabitur lex Sicuti eflet defcnjfio arcis , tc paratum dic ad
propugnandum pro ipfa . A lique nefande de fibrh vetitii . 56 Denique nota
primo, cos,qui funt fub Hifpaniea Inquifitione, teneri illos tantum libros pro
vetitis habere, quos ipfa vetat :etiam fi Romae, vel alibi non fint, vel fint
vetiti conflat id privilegiis datis Hifpanicar Inqui (itioni ufu ipfo
comprobatis. 57 Secundo. Quando per cdida praecipitur , ut quifqueoftendac fuos
libros, feu eorum Catalogum ad Inquifitore , folum obligaris ad deferendo' eos,
quos aliis non oftend ifli,lemci enim oftendiftc fuffi- cit : lofuper fi certus
fic librum non cfle cx vetitis , probabiliter non obligaris oftendere in foroconfcientiar
>Ratioeft,auia videtur efle res levis oegligere libri delationem , fi certus
fis, nullum in libro er- rorem irrepfifle . Quid, fi, ut ufu venire folet,
aliquem librum, quem tu Inquifitori- bus protulifli, prohiberi poftei
contingat? Refpondeo: urget tunc obligatio proferendi . Quare nificcrtAfcias
librum, quem ofteodifti, nec fuifle prohibitum, nec periculum ullum adcflc,
quod poftei veti- tum fuerit, femper ( praefertim ab indudloribus , qui
ejufmodi peri- culum difeemere non valent ) ille erit oftendendus . 58
TertlAcAm per edi&aprsrlcribitur terminus infra o&o dies oftendendi
ejufmodi librosjincidit ne in excommunicationem, qui vel poft terminum, vel
etiam nunquam oftend ie?Refp. fal yo meliori Judicio^aequaquamquoad
libros"^ar#iniMdifto5 . Ratiocft^quia inedito, ut hic in Sicilia
publicatur,dicitur( V.O.fi tomamda., ideft preeipimui ofiendttt Hfoot pauli
pAft ( feetedereme td ahrtpe»« % boc eft dli*ip*n»i infitgemui , ) unde uulla
apparet lau excommuni- catio . Dices^n fine ed 1Q1 fulminatur excommunicatio .
Rcfp. fi at- tenti edifli tenorem legas,videcur harc excAmunicatio, cum fit tam
rigorofa, cadere folftm in harrefim, c^tcraque gravia delida (uperius
allata;non vero in eos qui dumtaxat i tali librorum oftcnfionc fc fub- trahunt,
fi libri, vel aliis oftenfi fuerint, vel ccrtd nihil erroris conti- neant . yq
Quid de peccato mortali ? Rcfpondeo.Quia illud praecipimus) eft nota in legibus
peccati mortalis^juando materia eft gravis:pecca- ti levis, quandomateria eft
levis : cxCaftfop.a.i.^.t ^ ^M-f 1 » aliiqii^.d^t», llyr. in noftra autem
materia, quando libri nihil ernH ris continent . videtur resefle levis, ut modd
««.57- didum eft, quan- do verA continent harrefim , res eft certi gravis ,
ideA hic cfle morta- le, ibi non cfle , dicendum erit . 60 QuartA denique, redi
notat ex Bccano4jym./.a.rM.e.i4.w.4. ubi recepta non eft Bulla Ccenje,vcl Index
librorum prohibitorii, uc alicubi in Germania, non excommunicari Catholicus
legentes, &c- VIII. De Abfelutiem *b Hetttfi . Cmfme feeifarit Abfo/utionii
. 1 QTatim atque tibi offertur abfotvendus aliquis ob Harrefim, per- O
pendendum eft, an poflis, vel abHsrrefi refervata illum excu- fare*vel te
cfleinilliscircumftantiis,inquibusabillaabfolvere } licic privile^iacus
nequaauam fis, valide poflis ? » PrimA
iritur fi nsrreGs fuit meri interna non eft refervata , Ita Axor
4.&cL\xzpd*p*nit dtfp.^ 0 fe&^.n,\ J.quia Ec- clcfia non judicat de
interiori , eft autem talis in iis cafihus, quos fu- pra$.V*.j diximms. %
SecundAfi item fuit folftm externa, & non interna, puta fi me- tu, vi,
fubita ira, aliquid fadum, vel didum fit contra fidem, fed manente intellcdu
fine volitoerrorc contra ipfam ,licit fuerit gra- viflima culpa contra externam
confeflinnem : at, cilm non fit vera hp- refis non inducit probabiliter excommunicationem
Bullas, Ita Fa- gundez/w.Er^^ H** 5 8-Taletus Sanchez^uar. Fi I Ii uc- aliique
apud Dianam tem. j . tradat, tefet. 14 y. ppart % ^.trail.^.ref. x^ofint. quare
nili in aliquo Epii copatu fit ipccialiter refervata, po- terit non folum ex vi
Bulla;Cruciatar,exHenriq.Portell.Duen San- ch. Suarex,aliiq;apud Dian.
ar.i.tr.j. ref. .j. vel privilegiorum men- dicantium, exPortcll.aliifque apud
Dun.Uc.eit.ref.S. fed etiam i quocumque Ordinario Confeflarioabfol vi . Ratio
ell, quia, quamvis* in foro extnno hic prsrfimutur haereticus , unde dc
dcnuncundus , & puniendus ; tamen coram Deo, cum talis non fit, non
incurrit co- ram eodem excommunicationem refervatam in forolntemo, circa quod
eft forum pernitenti*. Hinc qui propofitionem haereticam enunciat, qui comedit
carnes tempore prohibito, qui Idolo cultum externum exhibet, qui hxreticalcm
Btafphemiam ex ira profert, dc fi milia, fi i nterim corde nullo errori contra
fidem confcnfum prae- bet, abfolvi, ut didum eft. poterit - 4 Si quis certo
fciatfe lingua hxrefimpronunciafle, fed dubitet an mente coufenfcrit, efle
reputandum commififte Harrefim exter- nam, atque adeA abfolvi nonpoflcab
Ordinario Confeflario, c^terlf^ que pynis fubdi, docet Sanchez
ttm.i.iaDeea/./ib.i.c.io.n.y^. Ratio eft,inquit,quiacAm verbafint naturaliter
fignaintcntionis,dc nul- lus prarfumatur dicere, quod in corde non habet,
prarlumptio eft de poflofio in hoc dubio, quAd harrefis illa praecelleri t
exten&scx verd confenfu interiori in illam. • Sed quamvis non ncsenj,fbnim
externum contra hunepofle pro- cede- Caput I. De Fide. 49 cedere,puto cum
Caram.** Tbeet mor. t .\. m. i i > j . pofle i Con fcflario non privilegiato
abfolvi io confcientia , nec lubdiin confcientia di- ctis p^mv Ratio eft, quia
ctim odia fint refringenda .refer vatio, Ac pe- nar debent refringi ad certa
Hjrefim externa m,fic Mero IU r.j. difp. X! 'L, } . At hzc eft omnibus penfatis
dubia : ervo occ-Non eflet autem hprelis dubia, (i forte ex aliis
circumllantiis (ut li isc^ool ceretur lol itus UlPlles haereies pronunciare;
colligeretur adtuifle conlcnlum.tunc enim non eflet dubium eum confenUfl'e,fcd
»«»!•«* certum, atque adeA item certum in Hzrelim refervatam incidiflc . • j c
* lcrna >fi® u l & interna, vide an p^nitensfeiverie CI de '^°“ , *‘‘
cannCMm cxcommunicationemificnim nefcivit,cAm non adfuerit contumacia,
excommunicationem non incurrit . Qua - recutnHzrcfi$,omne{quecafus Ponti ficu
in en fint refervati ,quia annexam habent excommunicationem, tunc ea herefis
refervata non erit>atque aded i quocunque ritd approbato ablolui poterit
:lta Sane. /.».»<! Dec .e .&.n.’,fine fy c.it.a.1 . Callrop.
*.l.tr.^.dijp.^.p.^. initia . d Quartb fi p<rnitcns jamcertA laplus in
excommunicationem ^Hatrclim internam externamque cll in articulo mortis,
poterit ctiamabfulvi i quocumque Sacerdote fi mpl ici, etiam fi lu-refis fuerit
extcrna,immb& publicatu dc Vji^od,panAijD.ig.fea.z.^.i.Qxi\r. d.p.
j.J.j.w.g.quia id concedit Tridentinum/*//? 1 4. eap-j.de pan. Ac in de
Lu^o§.&. »«»>.2$. Caflrop. «Actiam **? roc kp • ^ r QC a “ tcm debet
imponi, & iuramen- Occultum haereticum Inquilitores etiam feparatim unus ab
alio i&on^utfiCTOvajttent^leSupc- (exco^uia invicem fibi caulas committere
in hoc fupponuntur) ab- Farin.Suar.GarziasapudCaftrop.*.$.2. «.3. An
verdpoflinc fine liac lolemnitatc,lcd omnino Iccrete, Ac in toro conicllionis,
concedunt nonnulli ut Navarr.aliique,quos refert Smch./.ii* Drc.t.i z.n.z di-
cens id efle probabile, licet contrarium probabilitas nonnulli negen t ,
addentes praximipforum Inquifitorumelie pro urgentibus; Ita Ca- flrop.alios
citis 4*.}. Utrumque probabile./'™/»*/* (habet Elcobar) inj umnta trj .exam.^.%.
poteft m Conffjfariutf Inquifitoni Hi pania pojfunt , uti exSantbeididiei^b
barrfi abfolvert non Jrium in fora ex- torno , fed etiam in confcientia foro f
it aut qytftbet Injuifitor tandem eui/hef Confejfxrio peffit facultatem
impertiri. i» Dico IccundA, licAt probabile fit Epifcopos non pofle poft
publicationem Bull^ Canx abfoivere ab illa hzrefi . quia Bulla re- vocat omnem
poteftatem ablolvendi ab hzrefi occulta , quam Epi- lcopi habebant cxCondl.
Trid. ftff.x\. cap.^. de reformat. m Suarcz, Sanch Bonac.aliique innumeri
relati i Barbofa fecunda parte de pote, fiate Epifcopi , allegatione 40. num.i
4 & m Coocil. Trid. v. & in b(re- fit ce amne , quibus adde Caflrop.
Ue.eit.Q.i. nunt.za.umcn etiam P r ?^ a ^'* e » « tutum eft, pofle in foro
confciencic fuos fubditos cit. num. 7. adducens Sanch. Ac Henriq* ScxtA,fi quod
remedium ex didis nqu fuppetit,vide an hzrcfis ex- terna fuerit publica,an
occulta,nam facilius invenies qui occultam, quim qui publicam abfoivere
poflit.de qua re jam didum eft «.11. Denique hic recole quid faciendum fit ci ,
qui incidit in here li m . nec habet, qui eum polfit abfoivere, urgeat autem
infamia, vel quid limilcnifi communicet, pollet nimirum, vel cum contritione
com- municare vel dimidiare confdlionem, ut late univerfim dicetur** nofiro
0[ufc. de exped. communione c . 1 . . d nu.10. ■ Inqutfilcrum , (y Epifceporum
poteftat circa abfolntionem Harefit . ii Dico primdjicdt haereticus externus
publicus, feu dedudus ad forum externum non nifi i Summo Pontifice de jure
ablolvatur , ta- men ex ejufdera Pontificis cficellionc in Hifpania.hoc eft,
ubi rclidec Hilpanz InquiGtionis 1'ribunal ; ablnquilitoribus fimul cum pro-
prio hominis abfol vendi Epikopo laliem rcquifito, juxta Callr. /*■.$• Z.n t.Sc
Vcn.m Bullii in fine direliorn ab ipferelaln. Extra Hllpaniam ver6,abEpifcopo ablol
vi potcft,& rec5ciliari Ecclcfic/. utt'fiicium % %.fi verofie b^rtticit in
6. legeCailr./.c.i.t.w.n. qiumvis neget Bardi p.z.in BuU. Couc.tr. i. c x
Jefl.ynu.Xf. patent hpcexfacristeftibus,& ex privilegiis conccflis
Inquifitoribus Hilpamae . j . Yd LZT Occultum hzreticum Inquititorcs etiam
leparat lilUli n Supe- (ex ro,quia invicem fibi caulas committere in hoc
fupponuntur) ab- nori prficntetjjuxtai nobu dida methodo
exp.Couf./.^.c.6.0ai\nts ** • ■ adde duo . Prim6 ab impuberibus hzc juramenta
non efle expoiccn- da, fic Sanch. •. J dn Dec .c.t $.nu.a6. Bonae, difp. j. de
cen furit m com- munt f.ip.i-n.i 1 .quia non prziumuntur pollere eo rationis
ufu, ut juramentum pro dignitate przftcnt : & quu ex probabili lententia in
nofi’0 cpufc.de exp.comm.c .4 §.a . J num. 1 1 . non funt fubjedi pceu is Ecclefiafticis ,
atoue aded excommunicationi . Secundo quando judicatur,ejufmodi juramenta,vel
onera impleri non polle, ut quia V.G. Paroitens lUtim eft certd mor iturus, vel
impedi mentum fore ^rpctuum^llanoneflcimpcmcnda quia fruftra imponerentur: ita
Caflrop. ibid. dtjp.y n.i%. * u tem articulum mortis, & grave periculum ex
proha- biliitima lententia pro eodem hic accipi jitaTolct. M.z.c.i j. Avila de
ceuf P- j. difp. a. fed. j Jub. 5 .Say r. U.Tbefc.XO. nurr.tr. zi. eft t autem
quotiw judicio boni viri morale periculum, feu, ut alii loquuntur, protxabiie
periculum mortis imminet . Quare,przter febres graves, umiieique morbos, qui
reperitur 111 probabili periculo naufragii propter exortam cempeftatcm, qui in
bello efteonflidurus, qua* primd eft paritura,imm6 quz eft paritura , quia
partus lemper pe- riculo lubjaceat, dicuntur cUe in articulo mortis^tque adc6,
modo dido, poliunt ablolvi . Qui Ioniam navigationem, vel qui iter V. G. inter
Infideles eft aggrclfurus Jhuc reducitur, fi non fperetur co- f iiaContelloris
potentis abfoivere, quando aderit deinde mortis di- cnmen . 8 Quinti, fi
Pfnitens habet perpetuum impedimentum V.G.fgri- tudinem, paupertatem,
fervitutcm,pfnam carccris vel Triremis^uia fie impeditus eft mortaliter certus
le non polle ante mortem habere copiam potentis abfol veredi i ceturelle m
articulo mortis,pote^itque pari modo abfolvi ab hzrefi etiam publica in foro
interno, Ita Caltr. c.ijrjL.difp.^.p.%.% j.n ^.Quamvisenim Sanch. I.i.in
Dec.c.iijnu.^. Suar .difp. t x.dtfidejott. 4 .fiue t Qc aliqui id c6cedunt dc
aliis crimini- bus.non veri dc Hzrefi propter ejus gra vita tero, tamen Caftr .
c. fa- tis probabiliter, etiam de hac meriti concedit : eft enim par ratio de
eae teris, ac dc hzrefi . 9 Q to efle gum, V.G. per quinque, vel dcccm annos,
erit judicandum per- petuum, cum in illo valdi longo impedimento morale
fubfitpe- abfoivereab externa occulta, fivepcrfe, five per alium, qui oc- c
urrente cafu committat luas vico Epilcopus , non veri per Vica- rium, feu ailum
ad hancablolutiouem indifferenter deputatum. Ita Barvcs, Navar. Henriqu. Arag.
quos refert Barbofa Uc. at. numer.x 1. quibus adde Fagund. feeundo Ecc/e/f r pr
f cepro !.% c.g. d num. zo. qui aiMundamcnta negantium e(Tc parum firma. Adde &
Granadum apud Diznpart^.crad.a. refo/.z i9 . Iram i ip| c Suarcz, QtihooJoc.ca.
Utentur hanc eilc probabilem . Ratio eft , quia hac potcftate tpilcopi
potiuntur cx dido Tridentino, probat ilillimumque eft eam non revocari i Bulla
Cffinz . Durum enim Patribus Concilii vilumtuit, ul Pro occulto deliilocxrra
Dioecelim eflet remedium exquirendum. A Bulla autem Carne folflm revocatur
facultas abfol- vendi przcextu pr. vilegii,ut ex verbis Bullz patet :at
Epifcopi eflo risjc dc hzrefi . ^ l 5 • . *«oisduiiz patet :at lipiicopi elto
Quid,fi impedimentum fit longum , non verA perpetuum? Pu- te abfol
vence^uihoritatei' Chrinf^im? Sqisfe re tunc dift induendum , fi enim putatur
fore admodum lon- fint^ ' r qUo< * . V. G. Der Ouinnuc.vrl drrrm annnt. prtr
m- 1 ■ 1 onti ce impedita. Rurlus illud ( prctcxtu> riculum mortis,
inquofupponimusnon qui potens fit abfoivere? fi vcrA putatur perpetuum
judicandum, quia diflom moralem periculum non pre- fumitur affuturum : Brcviter
eruntpcrpendcuda futura pericula , pomi tentis, Ac fimilia, ut fi judicetur
morale periculum iubefle , cum przdidto juramento Ac onere xbfol vatur; fccus
nequa- quam. io Duo denique adverte: PrimA.fi dubitcs^in poliis vi vere, donec
habeas copiam potentis abfoivere, adhuc judicaris dic in articulo, quia hzc conceflioaim
fit contenta io corpore juris At in favorem animarum,latd interpretandacft
Adverte fecundA,fi conftitutusin Airrrt viaIIi. ■ . A .. . J .. c.. : 1 ■ r-
-m. ..mpedit. : Rurfus illud ( prerettu) d. r[ o m or.lcfuUcP=- venutem. At
Epifcopi .bfolvunt nonc ilorc <ni^i[o,vcl fub.liquo *«M>horit.wj«n di*i
ChnllocottccIMvc ctum i verti pnttjicgii.cooccffii f Pomificc, * prariertitn ,
i TndmtiTO" Denique poteftas Epifcopi eft certa, revocatio dubia : pr*
valet ergo poteftas. Quod poteft Epilcopus, poteft Ac Capitulum.Sedc
vacanteilta San- ch.Henriq. Arag. Rodriq.Suar.citati i Merolla to.z.difp.a.c.6.
u.t u S5 DIr ?i^° ,,ac '^- j *A C ^ a ^ ro * > ’ cun ^ em Suar.** a/iolee.eitar^b
eodem Merolla».! 32. iddhcjuandocafusoccurrerit.potcrit Capitulum ali- cui
Sacerdoti committercabfolutiooem ab hzrefi occulca ; Verum delercnda erit
hzrefis Capitulo fine expreflione perfonz abfolven- dz,ne taUcet hzrefiscoram
tot deCapiculoexprcila fiat puobca,& dido articulo poflis vocare ad te
Superiorem, vel medioconfcflirio, vel mifus litteris, poflis expedarc ab illo
Drzfenteabfolurionrm vp! IGCilT TIT • i«iucwp.iu.wc*prcii..Mi a “ eun-, * , P C
? , ® ren ? .» ba .^ t tcrtu * b »nc obliga- Quid conferant orivil«i a R u
II*rr«riare.vH Tuhil*!^! R tionem iniuccntcs,non verii fiicicndi alias
diligentias; quare fi adire pot«iexcuiaris . Ex hac dotlrina potui confilium
dare Sacerdo- ti Confeflarto.ut Mooialem,quz in hzrefim externam inciderat^b-
folveret unquam conftituum in articulo mortis. Ratio eft, quia hec babebat
perpetuum impedimentum adeundiad potetem ablolvcrc , nec obligabatur vel
Epilcopum vocarc.vel per litteras feu internun- tium ablolutioncm petere, uc
rcdJd pluribus expendit Caflrop. Av. Tamb.T. I. De Vcc. Prae. 9 u ‘ d conferant
privilegia BulIzCruciaCf.vcl Jubilzi.rcl Regu- larium circa abfolutionem ab
hzrefi, in propriis Trahacibus agi cati folet . De Apostasia – Strawson: “I
trust H. P. Grice will forebear my apostasy!” -- , & Scbifmatt . I T)Ura
Apoftafia,qu* ut J»p** $.i. »**»». i diximus,cft totalis vsc- JL gationdei^b
hzrefi, quz negat aliquot articulos dumtaxat , ^oo^lr 5 ° Explicationis
Decalogi Db. II. differt fecundam magis, fle minui • Quare iifdem pf nfs,fi fit
externa, unde poterit illos cogere tum ad illam aGionem, quf nfl eft compel-
fubjacet, quibus fuhjacet hordis ItaSmchV.x.*»I>«\/.7.d».i6.Nam lercad
Fidcm,fcd Iulum eam audire, tum ad abllincndum ab nsdeli- propterei omnia huc
pertinentia, ex fiipradidisde harrefi , petenda iunt . Dixi ( pura ) nam fi
ultra fidei nationem , ampledatur quis aliam iVdam. V.G.
Paganifmumjudaiimum,£cc. certum cft tunc fuperadd i fle novam fpeciem . a Illud
hujus eft loci, An purus Apoflata, qui fine dubio graviils delinquit, quam
Hxrcticus, ratione Cjus gravitatis debeat explicitd Confclkin fuam Apoftaliam
,flc hic luam Merefim patefacere . Dico certum cfte.hos non pofte fateri
fcaliquos articulos ncgafie,cftm nc- dis,quz communitatis bono^c tranquillitati
noceat . At vcr6»cuin io minimi
lubiedosjurifdidione careat,ad pr^dida illos urgere no potem. Qudd fi ii etiam
non fubjcGi przclucunt Praedicatoribus aditum praedicandi, fi maledtda, fle
probra in Chnltum jactant, fi E ricquaiuur cos,qui Evangclium ampleduntur;
liminis.de fraudi- s Chrillianus ad infidelitatem pertrahant, li diis luis
homine* immolent, vel eoldcm comedant , fi haec inquam umverfali frrd confcnfu
faciant , pullent etiam bello impeti , nili fcelerc deGftant : gaverint omnes,
vel omnes negafte,cura folum aliquos negaverint , tunc enim ntwieflct jus
dicere in non fubiedo«,fcd defendere inno- quiafic cum mendacio confiterentur
peccatum, quod non commifc- ccntcs,& punireeos^ui injuriam Chrmo,ejuique
Religioni infe- runt,ut in fimili didum i nobis cft ** *»/»» ep*fc. de txptd.
Co*f.l. i .c. 1. Polle autem ingcneredicere lcnegafie fidem, fcu articu- los
bdei.probabilecll, quia, ut item dicetur »^.$.i8.circumlUniiae licdt
aggravantes.fi fpeciem non mu tent, non funi neceliario Confcf- fori aperiendae
. Aliqua alia ad confcllioncm ApoftaGe pertinentia, vide 3 Purus Schilbuticus
is cft,qui,cum credat omn?s articulos Fidei, retrahit feabobedientia Summi
Pontificis, ut cll Chrifii Vicarius; feu , iiafeeerit»
acfiipfifubjedusnoncftct: confummatur enim fchifma iplo opereexterno, licet
nullus error adiit in intcllcdu; ita SanchV.iM Dte.e .\ 6 aliique.Si ergo
fchifmaticus ultra divifionem i capice/cilicet iSummoPontifice.addit aliquam
hzrefim.qu alis cft, fi idc6 i Pontifice dcficit.ouia aiient, credi tque
Pontificem caput E c- clefi* non efle,jam non eft purus lchifmaticus,nam etiam
cll narreti- cus.poenafq; harretici omnes incurrens. Sed fi fit purus
fchifmati- cus, certe preter grav ifliinum peccatum ,quod committit , cft etiam
ex vi BulJar Comae iplo fadoexcommunicatus : fit item inhabilis ad beneficia
Ecclcfiaftica obtmcndaAc omnem infuper Jurifdidionem, fi quam habuerat, amittit
. Iu Sinch i£id.& Azor.p.t J.8. f.io. Ex vi tamep puri fchifmatis nec
contrahitur irregularitas, nec privatio beneficiorum jure obtentorum, quia id in
jure nequaquam habetur . ItaSanch. ibid.n . iol contra Azor.Hid.dt. nifi forte
dicas, fchifmati- cumnctoriumcflcirrcgularitategcneraJi infami* , qu* oritur ex
quovis crimine nntorio,guod dignum cll pena depolitionis, quale ell finedubio
fchifma, q u* tamen irregularitas cefta t, ablata infamia per contrariam
pernitent iam. Ita idem «io. contra eundem ?.8. 4 Porro hic ad verte, cos/pil i
fchifnuticis fcienter.flc fpontd or- dines, vel beneficia fu fcip i unr,cfte
ipfo jure fufpenfus ab ufu i fle fun- Gione ordintsAc l beneficiis fic
impetratis, dc qua rc lege Sanch. 20. i * medie , aliofque ci catos . §. X. Dt
Infidth&uj . i T Nfidelem hic intclligimus,vel Paginum,vel Harbreum, rei
Sa- X r*cenum;hi enim omnes dc Chrilto Fidem veram non habent . EtPaganusquidcm,feu
Gentilis cft, qui Idolacolit,diGuspropcc- rei item Idololatra.
Saracenuseft,quiMahumcti imbutus veneno, ejos feGam colit» idedque appellatur
etum Mahumetanus, quales funi Turc*,Mauri> Arabes. flcc. H*breus,fcu
Jud*useft, qui credit veteri Tcftamcnto,novum ve- ro fle confcquenterChriftum
Tclhmento non promulgatum repro- bat. Abde Atheum, qui nullam Religionem, &
oc Deum quidem i pium die cognofeit , fed idfcelus particularis hominis, fle
non nationis.aut populi ; cumnuJla, quamvis fera natio, vel populus compertus
fit, qui numen aliquod non coleret, fle cxalia parte nihil de Atheo hic afferre
fpectatim occurrit. Jam dc fingulis aliqua d icamus,dummodo advertas multa
dicen- discfieomnibus communia, quamvis propter occurrentem docenai
opportunitatem dc aliquo in particulari declarentur . Pa&atri . ■ i Certum
ed Pwaoos, Chriftiwo Principi nMw. jm : m fub|ea«,m,„ polle copae! Fidem, polle
STho t.l *.io ar,.». & c°mmui.itcr;pt^«Hrqueex -jftu d.JvA.u+yS, r.le^ Azor
p.I./I I Ifl.Af J-JcClUf ' • l/6.Rztme«,Qiurchr.lli Fides
voluotznefufcipiendieft, fccuj Inasnum periculum cller fidioo., & lacnlegi.
l» lufc.p.entc illam S T..n,rii libertati munerum prupoliuonm. noce. ■ Hbli non
poteO Bellum fol c.pi contra mbdcleseofol um titulo , cuSSemsvfpuantrOcc id
pofl-t iplc Summus Pontifex demanda- «eCooc»^^* Mulier Chriftiana poteft
contrahere cum Pagano, conditione, ut is ante celebratas nuptiasjiat
Chrillianus ; poteft Rex m^nrcpopulum a tributo, fi is Fidem recipiat; poteft
Judex capite pleGendum liberare a morte, fi is vitale Baptifmi lavacrum fufei-
piat,&c- h*cenimnon cogunt, fed alliciunt . . j
Ccrtumfitfecund&,vclfan£probabilejuxtaAzor.£f.?.q.Ban« ues^uarcz, bonae.
cit^ ICziixopJom.x .trafl.^.difp .1 p. j. «td^.eoldem fubjcGos Principi Chriflan»
pofle coci , tum ad audiendum Evance- lium, ut dc more coguntur Harbrci Rome^x
vi Bull*Gregor.XlII. Santa mater Tcdtfin , tum ababftinendum l peccatis contra
Deum & Chriftum.& contra jus natur*, niiiumc vcrA non fubjeGos. Ratio
cft^uia in fibi luhjcGos habet Princeps Chrillianus jurifdjGionem, runt . Dixi
( univerlali fere conlcnfu )nam ad bellum interendum; cum id lit magnu,< 5 c
publicu malum, non fatisci) quodeumque dcli- Gum hotnmi, particularisiled
requiritur culpa cravis^c univerlali*. 4 Certum lac tertio, Principes
Chriftianos tolerare pofte in Paga- nis fibi (ubjcGisipforum ritus, dummodo non
fint contra jus natu- rale, nec iit pneuium fubvcrlionis aliorum;ita
S.Thom.a.a.^. io «r. 1 1 .imino puto tolerare debere, quoties vel
diftiJia,rixzquc oriren- tur, vd ad fidem converterentur difficilius, fi ea
permifiio illis non concederetur : ita dem »Ptd. Ratio eft>quia ita bonum
publicum tunc expofcit,&c. 5 Certum lit quarttV, Paganos expelli pofte ex
regione , ubi pacifi- ce lubj.Gi Chnltmaiio Principi vivebant, abfque ullo novo
(celere commi lio ,lolum quia Infideles 1 ’unt, mod 64 ftur ipfi clcGio , ut
ma- neant, fi vclmt ad Chrillum converti , fi ver6 nolint , vendant omnia
bona,& libcrcahb lcccdant , ita Azor. Ue.cit.q4. Ratio eft, quia quamvis
pollent tolerari, ut mod6 diximus, tamen propter mala, qu* lolcnt cx commercio
cum Infidelibua oriri, poliunt etiam expel- li, 5 c quidem modo diGo, quo non
fit illis tanta iniuria , quxnon compcnletur, immd vincatur i publico bono^uoa
ex mal* peflis feparatiunc Chnllianisaccrefcic . An infantes infidelium polfint
parentibus invitis Baptifmo ablui inlinuavunus fupra/.i.c.j.$ •j.V.bapufmui ,
wu».\. Judat f fttt Htbrai . 6 Jure Ecclefiaftico interdicitur communicatio
Chriftianorum cum Judzis;& fpeciatim quidem prohibentur undecim AGiones,
nimirum cum Judzis habitare, eorum azymis vefei, Judaeis Medicis uti,ab cildcm
medicamenta accipere , cum ipfisfimul le in balneo lavare, cos invitare, vel ad
eorum convivia accedere, cfleoblletri- ccs,aut nutrices ipforum.in eorundem domibus
iifdem famulari, i i Idem legata in teiUmcntis relinquere, eoi undi-ra ellc
mancipium, iifdem publica officia committe re; ita Uto titulo dt Judm y (ye.
nuliut , t.omntt it y.l . alnque TextusadduGi iCaftrop. /^»».1 Jr^. dt/p i.p
^.num. 6 . (SciSinch. Bonae. Conmc. ‘dd . cit. 7 H* autem fpeculcs
prohibitiones folftm lintde Jud*is,non ve- rd generaliter deomnibus infidelibus
: quia textus dejudzis dum- taxat loqui tur;ita Ca(lr»«/«.i8.concraSanch.&
Suar ibid.tit.Oax nihilominusaGioucsadalioscxtenduntiir. Prima eft famulari Ju-
dpiS^ia additur, & Sarattmit^.Judfi a .da Juat ./.Secunda crt, propo- nere
Judftipubllcisofficiis;nam additur '-e/ Padanum,, f.cum fit t.\.$x fptoahdt J
uda u quibus adde illa generaliter prohibita, portare ni- mirum lignamina,vcl
viGualia,vel arma, &c.ad Cbriftiani nominis
inimicos,matrimoniacumfidclibusinirc^cc •» Balta . namini. 8 Sed, contra didas
prohibitiones ire, eftoe morule? Dicocontra has duas poftrema\elTc morule, quia
delatio lignaminum fubexrom- mumcatiooe laif fententip PStifici refervau
cavetur •» d.Bu//.Cctn. & matrimonium contrahcrecum infideli, non cft folum
illicitQ , fed invalidum ex difpariute cultus, quod cft impedimentum dirimens:
lege fuse SanchV.7 de mate. ./-i.Ac cumin coeteris non fit univer- fim
fulminata, excommunicatio, 5 c in aliquibus fit folum fcrcndauifi ficilc
pofTumu',ut dicetur ** **/}'<> epufc.d* t ‘Ptd.futrifl.^.t . r §.g.cx
ipfapce na gravitatem culpf colligere. Caflropalaus A»c.r»r.». 17. do- cet
JolOmciic mortale delinquere in fexpollremiscafibusadduaisrr. 6. quia m illis, tum cx
parte materiar, adiones prohibitz, fune graves. Si , Genuinus V. Judaut nu.i.
& Ara, ornus a. 1. qutfl 1 8. art.y. puunt nunquam efte mortale, nili ca
fit famil aritas, ut fulv- or i acu r periculum fubverfionis : adde vel nifi
communicatio per il- las adiones exhibita fiat ad favendum falfis ritibus . R
itio autem ede poteft, quia,pr*cifo hoc periculo, vel cft res non masn i momen-
ti , qualisccnictur^iviliscommunicatioin humanis eriam cum ex- communicato
vitando , vel certd,cefian te eo periculo, cumceflet fin is faltem pr.rc ipuus
prohibitionis , videtur cellare & prohibitio • juxta lupra dida§-7- num^t.
Utraq;fenteatia lua probabilitate noa caret . Saraceni , feu Mabumrtani . 9
Preter famula tum, officia public a Ac delationem armorum, qu^ mod6 '‘ 7
.iofinuavimu»Acalia,quf univcncm fupcrioribus dePa- ganisdidafunt.uiium
dumtaxat.de quoollm interrogatus fui, hic explicandum occurrit • 10 Erat Turea
Meftan* ita fu^fuperftitionis non bibendi vinum tenax, ut illud, propinante
Domino,ommn6 refpucrct,tdhns vinum k ebi- ebibere efle adversus fuam legem ,
atque adei grave peccatum con- tra Deum. QuarG vi t Dominus, aa vinum ipfe nihilominus propinare licite
poflet,& ad illud ebibendum invitare? Refpondi cxob/cfto certe peccatum non
cfle,vinum bibere, at nunc efle peccatum e* co- fcientta erronea illius
mancipii: NamGcuti, fiChriftianuspuuns efle mortale vinum extra comcftiooera
bibere in die jejunii, (i bibat , peccat ex confcientia erronea , quia
confcientia eft proxima regula operationis in amnibus , ita in Turea ; &c.
Poterit icitur Dominus docere mancipium deluo errore , quo i Turea depolito ,
jam licebit ei vinum ptopuure. At difficultas rrxt.quAd Turea docenti Domino
nulla ratione acquicfcebatAintcrim vini fiiavitate pelleQus, bibere cum pnrdlUa
coaicientia erronea lubinde non reculahat . Hoc igi- tur cll.quod qiurritui
ranfcilicct potuerit tunc Dominas ad biben- dum cxciure? Diii non potuifle,
quia vere coopcralTct cum alterius peccato perinde ac fi illi Chrifiiano, eo errore
non depolito , potum vini contiadiemjejuniiperfuafiflet Scioquemdam putalle
hanedo- fltmam nimis Icrupulofam.fed ceatc immeriti, eim non appareat , unde
Dominus id fine uUa caufa praftans pollui peccato coooera- tionisexcufari . i-
XL Dt Prtttpff tllrJIj/KctmilA/puUlnAtlt i FiJri . * /''VUimxii naturale
prxeepeum fit, ut indoQus de fidei dogma- Vf tibusnon difputet jcflct enim
periculum fe fallendi , d«f- piendique fimpliccs, fi rorti audirent, node dc
peccatum mortaie e* Caput I. De Fide. 51 Huc reducitur fle aliud decretum
eiufdem Cone i 1 ii Tr id /tf.x<. eap.i.de rtf.ui promovendi iu Patriarchas,
Archiepifcopos, vel Epil- - <s qu»<j ut, nt tmiquam /ait a ptr/enu lutat
pubtul , vrJ / rivatim dtfidt Catboftta difpmtan ; ?•* Veri t$Mraftttrit^xeammmnka$ianis
laqut innodetur . a Circa prarceptunri naturale nota, ad illud teneri five
Clericum, Jivc Laicum,five mdo&us Gt.five do&ustinfuper tunc fieri
contra il- lud praeceptum , ouando adeft diDum periculum , & juxta gravita-
tem periculi erit « culpa. % Circa pnrceptum Ecclefiaflicum; Nota primi
illtulflaic* per- fon* : ) Non ergo Clericus , etiam primae tonfi ur«r tantum ,
tenetur noc praecepto, qui, fi iododus fuerit , Polum tenebitur przcepto na-
turali . SCIO Gloflam »* d/. fic habere : Fini inttlUxteunt di Laieo ad Laieo
votant fittrratoiC/e- WttoU dtf 4. iumila . fuidtnim eft dure : fubd ruralis
ChritUt difpu- tando defode non mtidat in bone panam.ft Ttofior Dot e torum
/aiens in- fidat Scio, inquam, fed non acquiefco, quia verba funt explicanda
juxta communem fenfum,non ver6 Provinciar particularis,lo;d'quc feruntur de
iis, quae communiter accidunt : accidit autem commu- niter quid Clerici
fintdodi . Ego igitur ex alio capite exclufo lai- cum do&um dilputantem, ex
eo nimirum, quod probabilis cft illa fententia, quar docet ceflante fine legis
in uno particulari , ceflare & legem pro illo^t difputantedotfo^eflat
periculum crrandi.Ita San- ch. /.a.»" Drr«/.r.6.«.4.1ic£tappofitum dicat
probabilius.immo quan- do Haereticus Pollicitar Catholicum , teneri do&um
Laicum illum confutarediPputando, injuriamque ab Ecclefu repellere , Patetur
cum Aragonioidetn Sanch ibtd.n.j, 4 Nota fecundi illud ( difputare. ) Nam quia
difputarc fiqnificat illam altercat ion€,quje proponendo, & Pol vendo
argumenta^d ali- quid perPuadendum, PuPcipitur,quarq;vocaturdiPputatio
formalis, ideA non vetatur ea diPputatio de rebus fidei^uf Polum fit exercendi
ingenii caufa,vocaturq:difpuutio materialis, ut pafTim fit inScbolis. y Nou
Tertii illud ; inoodeturjnam, quia eft Puturi temporis, fi- gnificat
excommunicationem fercndam;non latam. Haec communi- ter. Cacterim . 6 Dico
Primi, hunc Canoncm vix efle inuPu in locis^ibi heretici graftantur : hanc enim
prohibitionem efle ibi confuetudineabroga- tam, innuit Valent, t
x.difp.x^.to.p.^fooR z.tone/uf. u bi veri hereti- ci non adfunt , cAm rari
occurrat caPus perPuadendi argumentis fi- dem, rat6 contra illam pofle peccari
. 7 Dico fecundi, etiam fi canoo hic ubique urgeret, probabile efle non
nbligarelitb mortali . R at iodi, quia probabile diximus ittapufe.
dottpodSotr.HifJ.\.t .\ - jf.S.ex Caflr. tt. r sr^de leg.dijp.i .p.x fjm.
g.alioscitan.& Valent. pj 6 .V.%uartum fanum^pemm excommunicationis
ferendx, (ut hzccfl) iropofittm in lege non efle Tignum obligationis iul)
moruli . §• XH Dtprattpto Ee. lrfiafliee /mittendi prcf.f. jSontm Fidti . QufaJ
bouficiatos . « ' I 'Rix cireahoc quoad Beneficiato, ,d«reta ioveoiantur , pri-
Sl mumdlTriicnt./v^ia.v.ilA.vfwm.irt provili <lc Bcncfi- Ciis curatis
emittant fidei proPeflioncm in manibus EpiPcopi , vel eo impedito probabiliter
Pufficitjflc is adhuc non impeditus, aliis vices hUM dema udet Jin manibus
Vicariijdque intra bimeftr c adeptz poP- ieflioms Beneficii: Utquepfovifi
deGanonicatibut,dc Dignitatibus, in Cathedrali,idcm Paciant,non Poliim coram
EpiPcopo, Pcd etiam io Capitulo: Pecus non faciant PrudusPuos « ncc illis
pofleflic Puffra- getur . Tamt. T. I, Vi Vte. Vrac. coposidem faciant in prima
Synodo Provinciali, cui interfuerint : Huc etiam facit decretum Grcg.XI V.Oam
Ap*flohc< fmuusi, jpu d U gol .di pott fl. Ep»f e . 1 1 .per quod abfolute
obligantur omnes Epif- copi hanc protclhonem facere . 1 Ubi nota Primd, non
comprehendi in hoc decreto Parochos , non bcncfictatos,ncc Canonicos in
Collegiatis, ita Sane h./ 1.*« dee. e. J ^.I .Quia decretum llV t Proni/f di
binefieiu provifi diCanonieali- wi in Catbtdra/i . De eo provilo, qui per aliam
occaGouem fidei pro- Peflioncm cmifit, vide mox n. 6 . $ Nou Pecund6,licdt
aliqui doceant, eum, qui intra bimcftre modo dido fidem non profitetur ,
perdere in confcientia frudus beneficii • nulla expedau lententia Judicis , iu
Axor. p.x. /.7. e.i </.i .cft urocn probabile poireexpcdarc Pententiamjquarc
non clic obligandum an- te illam reddere Prudm.Ita Sanch » *d.m. 10. Ratio
ell,quia iu paenis efl benignior interpretatio facienda, & fic.cum lex
dicit , /ruilmno ««//•«/, intelligenda cll.nc laciat pofl Pcntentiam . Addc^um
lex vult ftatim commiflaculpa, Prudusede rdiituendos, Polere explica- re,ut
fecit Conc/Trid-/#. » l.f.i .dtnfot. quando obligavit non Refi- dentes&
Pius V.quando obligavit non recitantes Ofhcium ad didos frudus Beneficii
reflituendos . 4 Nota Tcrtid.Cum hoc Decretum contineat par nam refl i tuendi
Prudus^itq; adcA fit lex psenalis, nonefl improbabile obligare Poliim ad
illaro^ non( ut putat Sanch. Bonae d\.difidtq.xp-%. & iy-y«l peccatum
mortale. Ratio efl, quia ut dicetur mnoflra opuft.di txpid.Sat X j.r. 1 . jr.n
legem parnalcm ad nil amplius , nili ad pznam obftringere tranLrdforcm . An Tatis fit profiteri per
procu- ratorem, vide Caflr. mox ciund.v. 10. §£?ad PutUtt s ^tgu/arts. f
Secundum Decretum eft Pii V Xnjnn/Jnmnobii^qui prxdi&am Concilii
Conftitutionem extendit ad omnes Prarlatos Regulares etum Militarium; ut
nimirum intra bimeftrei pofleflione Puac Pro- laturae fidei profclTioncm
emittant . 6 Ubi nota primi in multis locis, hoc ufu receptum noo efle .qua- re
»j» non obligare redd monet Sanch.id d n. j .Sorbus apud Caft t.t.i. J;*i*
nullibi efle receptum . Addo pro locis , ubi fortalle lcrvatur , latis dic, li
temcl per aliainoccafionem emife- rit quis didam profedionem,quia fic menti
legislatoris faflum eft Pa- tis. Procter eandem rationem probabile eft, fi fada
profeflionc. Cano- nicus ad alum Ecclcfiam transi erat ur, non teneri ex
neccflitatc ite- rum pronteri: ita Sanch. •biA.*. 6 -\ic&t Azor.ibid.th.
neget, negetque Caft r.«. 7. trahens ad Pc Sanch-Pcd immerno.Quid Pi adeft dcc
laratio Cardinalium m contrarium, de ea non condat authentici . Idem pu- tout
affirmat Qan dt Btm/.e A .e. s .n 1 •j.fj ? 8.cum Sanch /.c.de Ma- gmro artis
libcralis^Jc quo mox dicam, idemque de iis,qui primo Be- nehcium curatum
admittunt, fi per aliam occafioncm profcfliPunti Iidcrn enim, quoad Pubftantiam
przcepto PatisPccerunc . 7 Nota fecundi hoc Decretum probabiliter non oblieare
fub mortali. Ratio elhquia k Pio V.extenditur ad Regulares illud idera Tr,dcnl
i? um d ^ crat d ? B^ncficutis Curatisieno °bhgat ad mortale uc ». 4. vidimus ,
durum @gead ProfiJJbrtt artium /. btra/ium . nrf^i Um P tCre ? um ' ft Pii
VMtMTffimaj , ai ad eamdera fidei proredioncmdecrcvit (cnen omnci DoQom,
Magiftros, Rcgcntca. ocalioiprofefloreiartiiirn, iitiq; libcralium^tquc ideo
ju.ta Sanch. 1 iVc fivcil Magmn laici fintdive Clerici^: five publicc.d.e
privatim doceant. Addicquc excommunicationem latam , privauoncmquc Beneficio, xuni
, ac Dignitatum, dciobabiiitatisadaliaobtinenda conti, quojsu^iicpcomoventceo,,
qui fidei C)u(inodi profeflionem noo * ' V 6 * primdaiicubi boc Decretum in ufu
non efle , ac pro • F^m elT U fmSr;?d?x‘ mu;“ b ‘ ^ ^ ^ to Nota fecundi
excommunicationem latae Pen tenti z^liafq;pe- nay tqne adei peccat um morule,
quod cx diQo Pii V. Decreto col- ligitur fulminari lolim in promoventes , non
in promotos, ut patet ex iplotcnoreDecretiPromotiergo tantam obligabuncurex vi
pre- reptf intiinati per illud (teneantur /quod certi verbum in materia gravi
obligare Pub mortali cum communi Pcntencia dicitur »» noflra opujt. dt
txp.Satrif / {.r.r .jT. S. A t ex alio ca pi te promotos excuPa ren» i moruli,
quia nimirum , quid vir CathoIicusluPcipiat munus fine UbOtem profr(fione,mihi
non apparet res gravis ; dum enim ipfe nullum peric u 1 u m habet recedendi i
fi bc , non videtur grave , relin- quere illam extcraama&ionem . Non fic putandum de promo venti- busqui cum
fint Miniilri publici,dcbcnt attendere ad cxccutionem Decreti um utilis ad
fidei puriutem conici vandam . D x C A- 5* Explicationis Decalogi Lib.II. De Spe DELLA
SPERANZA DELLA SPEME. IL 5 |. Sf
> j <2 aptcrttuimr» 'Pf‘m . * c PeSjV irtm Theologica^ ex pedario certa
beat i cudin *ex Dei O gratia ; & nofiris meritis ipfi grati* cooperantibus
. Magi/ ter in i.aifi 16 . Duo funt peccata commifliootscontra jpUm ; AJterura
C t exc cffum, voca t u r que pnefumptto, alterum per defedura, appcl- turque
Defperaiio : uuumque ctt cx peccaw contraSpimuia Sandum,itaS.Th.x.a.?i4-* ,/ *
i J » . - % Dixi ( commi/lioDjsJnan» adeft etiam contra tpfam peccatum
OmiffioniM&queOmiffio tperandi didam beati tu diacm cotempo; «.quo
urKtncotffius iliam (Wnildi . Id quod qiundo fit. pocefl ex didis fupra
cap.x.^.i •« *••»•«-«« netefiitate adus bdci^um fami in iifdem cifibus, in
quibus urget adus credendi, urgeat regu- lariter & fperandi , nimirum per
accidens ,& mdirede , «unquam verddiredc& per fe; iu U ytnMra prima
iraiiat.i. tapHuhx. nu.t . jptt />. 4 . t Praefumptio igitur committitur .
cton quis confidit ex fe ipjo, vel ex naturae viribus confecu turum, fi ve
Gratum, uve Virtutes lu- K naturales, fi ve Gloriam i vel confidit quidem
conlecuuirumcx i auxilio, led fine fua cooperatione : ita tidem . 4 Defperaiio
ert.cilm qu i 1 d efperans fe grariam,vd gloriam con- fecuturuni.luam
cooperationem adhibere non curat. Nota in noum regionibus rufticos confiteri
foliiosic in dcfperatioocm iucidille; at sion intelligitur de peccaro fpei
Thenlogkae contrario, (ed deauo- damirx, ieu impatienti* impetu cum blafpbemiis
non lcmelad- mixto, vel quid umile, quod ipfi, patrio kr mone » Desperationem
appellant. . S Duo nota . Primd,io prxdidis peccatis contra foem non adelle
materi* parvi tacem,ut ex fupradidis /.1 .r.i .$.3 .cunilae : . SecundA, fi
folum prarfumas, vcldefpercs , peccas contra fpem :qt fi addas erro- rem in
intelledi^affirraando» v.gr.te adulturo pofle line tuis meritis lalvari, peccas
in/uper peccato contra fidem , ipeciatim > ut ex fe pa- let, confitendum . f
$. II. DeTentatiaaeDei. 1 TJ Se tentatio Dei quardam prxfumptio»Qui enim Deum
teme- JZi r£ tentae, de eo non fpcm,ficut oportet- CooGftit ejus mali- tia, quse
pofiet vocari voluntas de experientia Dei A indebita, & te- meraria
inveftigatioae divini beneplaciti , vel di .vxndruin attributo- rum per media
incongroa»& aliena ab riusprovid«riaVfttG»ftrOp- tam^.difp, a, de TmUt
Dop.i . num. yft** ■ Si ejufmodi invelugaiH» fiat cx dubia fide , quam quis
habeat divinarum perlcctionurn * addetur fpccics peccati hacrefis ; fi ex mera
curiofiute , vel teme- ritate, erit fimplex Dei tentatio : quse duplex elt
;i£*plata,« Implicita, feu i 8 terpreuriva;itaS. Tbom. capjk. 97- * r(i - oc
paflim. , % Explicitd Deum quis tentat , quando vel 1 Deo petit mi- racula, feu
extraordinarium quemlibet providenti* modum, vei exponit fe gravi periculo ,
Verbi GratU, mortis , ut exploret po- tentiam, vel amorem, vel fimile
attributum Dei , qui iplump miraculum liberet. Impliciti, feu
Iiitcrpreativctcotat, quan hxc , vel fi milia expeflat fine afhiati animo
explenda , r F tamen petit , ve! facit aliquid , quod ex ie ro,r * c “^ t ^£n/
lltrurnqueeft peccatum, five contra Religionem , /rie c nifi obfittat
indcliberatio , vel nifi peculiaris Spmtus rvcn i rc flus urgeat , .d rmcrn
cw.afccndum ■">«« " ejufdem Spiritus ii redio , ne AngclusJ Sata q
i) part.nrt. AntdimW.fclltouciM qui. in ipti femper rfrtl u»»»»»»» P, 1 /
"SraTotci- /■*- 4 . ^ niraiz.ut iCLidcrc (oi- 1 1 " homine
cili^^evreiiUetpM ^ mca ,i, t; 0 .ir,vd mhrm.nxpio > ll , fperaodo vand
f.lutem 1 I>o . W nl AmiSSo. M temee n ur(yrjo,vrl pcrlw,- 8
»ntempoifcab”roni cibo nbllinerc lub pndidifpe guwquid In Deo principaliter ,
& minus principaliter in fua, vel crealiMWuro opera, nonefl pr*fumptio nec
Dei tentatio, cum IpCemetOeus eam operam in nobis velit, & jubeat, iu
Aeot.f. i* 7. De Charitate erga Deum. ‘ I* $gf4 fi* CiariUf , qu* fint pte tata
tontra tpfsm. i Harita$Dei( nara de chariute erga proxi mum,fuo loco )eft VJ
virtus fu oetnatur alis , qua Deuro lupe r omnia appretiativ£ diluimus.
Dico(apprctiativc; quod aliis dica potefi, totu corde ,& tota anima, hoc
c(I »iu ut Deus vero animo magis xiiimciu^quatn aclUmeniur t cetera, dio coeteraaiuiuando
mteulius, feu tenerius di- ligantur . Sic homo intenlius noanunquam amat
pecuniam, quam fi- lium, at ccrtc nequaq uam magis appret iativc,quia in
concuriu iadlu- r* filii, vel pecuniae, pecunia negligctur, non filius .
Debemus igitur Deo amorem appreuauvum , quia omnis reda ratio didat , ut fum-
mum bonum , a quo omnia bona nobis .luunt, fum mo, ac perfedifii- mo amore,
unquam ultimum oollrum finem amemus «perfcdior era autem die
amwrvmappceiiauvum,quiioiquemculnquc alium, per fe nucum dt . 1 Contra
cbariutem Dei dupliciter peccatur.Priosi^kr omiflio- nun contra
praecepuunalfinnativum de amando l>cum,uc fi jpfum non ames eo tciqpore,dC
eu modo appre tutivo^uo amandus dft . Se- cundd, per Commiiiionem contra
prxeeptum negativum de non odio halxmdo Deum, ut, ii cui, apprehendendo Deum uc
fibi infeftu , diipliceac Deus, feque odio aboroii«tionisabipfo avertat ,
tllique optet fimplici afiedu(aaro non potell efiicaci, hoc cl! , itaut
efiedutn habeat ca prava voluntas; aliquod malum, quod dl fcclusomnium gravi
ilimum, Dcemombus^iamnat ifquc tami liare . } Petes .peccat ne contra Da
Cbariutem , qui ultimum finem in hac viuconliituat, volendo hic perpetud
manere? 1 Huic petitioni fic refpondet Caitrop.r«". utr.j,
Jtfp.iJtfksritst* />.a.<*.6.Sanch-Al.*4 V ( i Jj nt , < mm Btnaeina
ana primum Dttpr *(,pt dtjput , } i Jint , - lufout ptifsrttMtflUtr , quia
prafttt Dit^u^ftit ftmttitn* dibtiai hujus fatuit-,at 4i- fiditan Ungam t,r tam
affirmat varatt Culpa . ifd ht( ditium neu umter. jahttr apprave ,fi cnimts te
y quod vtlit *• bat vita pirptlui durarg>in- frrturlt dtittrai humanat aula*
fruititnipi*ftrrt , tuam tum lorttfm vitam dtfidtrat d>r*frr t ptt ilia t.
mpa. adtltliat humanat di via* fruteta. ni . Erga hac ttiam/uffitu, ut ptettt i
qm*fumma ptrvtrftai afl pra una, (y minima injianu dmnam frmtmnrm human*
voluptati pc fi pe tma , fyuaprepifreum vnumfiacttmttn* defiJttat viderit
dtpdtrgra bac xua non privari . Hac autem par f» malum nant fi ,/edpotiiit
bonum y tr- i* y tJ c - Addcfe nt/ctre an pafi bane vitam falvandut fit, an
rondemtun. aut y rga t i)iw dtfidtrat in bac v itafitrpetuo manere , patet
illud deftdir*. re s m periiuimed eomitmnatwnit fupat i fad hae ptrieulum
fugere aeuefl p*i casum meffii/t taiedrfidtr tum abi elutum : trge felitm effit
pete fi eum dt fuilepeapianii tuam i itum buptu fueeffii baait , qua tibi Deu/
in ater-» num pr*p*r avi/ , qttOdtarhy Kal nutnquam , nifi fteU*at*{fimo
accidit . H*c merito Caftrop. $4 II. $H*ndvHam rb liget pen reptum affirmativum
Charitaeit Dei . T Aborant I>odores in affignando tempore, quo debeat
Fidelis 1 I , « obllgitionc adum pqiinvum amoris elicere circa Deum, variaque
iem P ora,uc varia funt ingenia hominum^tlignant.Primum tempus, quod aliqui
aflignaiu,eft initium ufu» rationis, Ser undum,fi- nts vitae ■ Tertium, tota
vita indeterminati fumpta,ut falcemfemcl in ea ametur Deus Quartum, omnes dies
feftivi,Sn quibus debemus Deofpccialtter vacare . Quintum,tempas, quo adultus
fufeipit Ba- ptilmnm. Sextum, tempus, quoquis fufeipit Eudiariftiam . Septi-
mum^uando foctd fumitur Martyrium. Odavum, quando midturti i Deo accipis
beneficium . Nooum,quandoaudis ahqnemcoiwri Deum blalphcmamem . Decimym, quando
mvl-urger is ten ratio- ne, praefertim odii Dei cufti periculo coafenlus , nifi
ad Deum per amorem te convertas. - ' ' ; ’ a Mihi placet doQrina AzotJam.t Mgf
.eieeafia^\ii docet, hoc prarceptum Charitatisimpofitum raifleob
juftificationem im- pii : foliim igitur tunc obligare, quando impius, quia
Sacramentum Poenitentiae non eft in promptu^ion habet aliam viam, qua
fejufiifi- cet, nifi eliciat aflom contntsonis,qu*fetnpCT aliquo ^ndem modo
adum amoris Dei fuper omnia dilci2i involvit : Confequentcr igi- tur , «5c
indirede ratione fu* juftificatinnis ad adum CharitatisFi- dcles obligantur .
Vide fupra c.i Ai.a.io. ubi idem loquendi modus mihi placuit de praecepto adus
fidei, &fpei; nam per ibidem didx & confirmabitur h*c Azorii dodrina ,a
impugnari poterunt tem- pora mod6afiignata»».wc#^. * % Confirmatur,
quialic^tcommunUfententiadoceatdariprp- ceptum fpeciale de amando Deo in HI is
verbis i DiBgft Dominum Deum tuum , & alibi : tamen non isnobiles Dodores
deben t, hoc prteceptumnOneffe fpeciale , & fpeciall tempore implendum ,
led generale itnbibitum inomnibus prarceptisCeuti fecundum pr?- ceptumdediledionc
proximi noneufpeciale/cd in Decalogi pr*- • • CCptIS Caput IV. De Horis
Canonicis. ceptis conten tum; nam proptcrci dicitur , »» ti, duotui praeeptit t
jd rft dilcdione Dei,& proximi Univerfa Ux pendet (y propheta ,• & f
(«i mra^y fervat ea illo ofljmi di, ig,t meidc t \P Unit udo legis •fi AUtflio
. si enim qui fervat praecepta diligit , quique diligit fervat, jam unum ex his
continetur in alio ; dc confequcnter praece- ptum charitatis indirede
fo!um,& ratione alterius obligabit . 4 Probabilis erg o,dc tutiflima
lententia ed illorum, qui neganf Fi- deles initio ufus raitonis^ic
Caflr.»<".i.^.6>(r tbaritj.xp^. num.i. cum
Azor.Val-Sanch.Suar.Coninc.abr^.rir.dc Gne vitp, lic idem it. "•9-cum
Azor.dc Sanch.ab eodem ctt. obligari ad fe convertendos ad Deu m ,i 1 lum a man
d o;ponere enim e jufmod i ob! i -;a t ionem,q up certe fundamentofolidonon
inmtur,nihil aliud ed, nifi fcrupulos ingerere non quidem indodis,quia hi ad
eam obligationem minus advertunt, led dodioribus^cc. lege Cartr. Azor. Sanch.
mod6 citatos . CAPUT IV. De cultu Dei ; hoc efl dc primo Decalogi prsccpto ,
Unum cole Deum. 1 T}R*m i Alsiis, quz luerunt praemittenda, jam tandem ad pri-
J. mi Pr^cepti explicationem, Deo favente, pervenimus . l'orr6 virtus
Religionis, qua Deo debitum cultum exhibemus fignificando ejus excellentiam ,
noftramque fubjcdioncm , alios, adus habet exteriores , interiores alios: per
hos fola mente , per illos etiam externa locutione, vel operatione Deum
veneramur. Veneramur autem fpecialito- perOrationcm, Adorationem, Vo- tum , Juramentum
; fed quia devoto, & juramento aptior videtur locus in fecundo praecepto,
hic lolii m breviterpri6s agemus de Ado- ratione , dc Oratione, virtutis
Religionis adibus , 'deinde dc pec- catis eidem Religioni contrariis . §. I. Dt
A der aliene, tj inotuplex aderat ,! , fy ia quet radat . r A ^^fumptaeftadiucreaturar
rationalis,quofignifi- . cat (ubrniflioneni,&: reverentiam obalicujus
excellentiam, mxu illud. Gen ro- ubi Lotii dicitur adorade Angelos ,& Rcg.r r.
ubi refertur, Berfabee ador alie Salamone. Stride sfiptaeffadus,quo a uis
profitetur cognofcercdeu colere excell etiam Dei. Sic Deuter.6. ICItur,D«»w«**»» Deum tuam ador
aSi,. f, c Mmh.4. Magi prandeat», adoraverunt pueram ; Gc loan.l p. Catta,
illam, nata, pro,, dea, adoravit Cbrifium . a Triplex autem i Theologis folet
adoratio dirtingui, Latria, Hy- perdulia,Dulia; ita S.Thom-5 P* r - 1 - dc Commentatores, aliique padim. Prima
cacft, quae fertur in Deum increatum : Secunda in Beatam Viigincm , que habet
peculiarem Sanditatis excellentiam fupra c ceteros fandos: Tertia in Saodos,dc
Angelos, qui funt Beat it'- Gma Virgine inferiores.
Stridecnimfumptaadorationelandosado- ramus, quoties eorum fanditatem Iic6t
creatam, in qua tamen re- fplendec modo quodam peculiari dc fupcrnaturali Dei
excellentia , veneramur . ? Rurfus dupliciter potcd quid adorari Iitria:prim6
per fe,dc ra- tione fui, dc GcipfefolusDcusedper latriam adorandus . Secundi
ratione ipfius Dei, dc per conjundionem ad ipfum , cum quo facit unurajdc hoc
modo adoratur per latriam Humanitas Chridi,quxeft perfonaliter unita cum Deo.
Unde vides Chrirtum Hominum ado randum ede latria per fe A ratione fui, quia
Chridus abfolutus cd fic dicitur periona divina, at ipfaHumanitas Chridi
adoranda per la- triam ratione conjundionis cum per lonal itate divina .
Eucharirtia item per latriam ratione fui ed adoranda, adoratur enim ibi prefen-
cialiter idem Chridus Dominus. k£eSuar./«.i.r«i.p./{ t./e£L%. 4 Reliqui*
ejufdem Chrifti Domini > ut Spina*, Sudarium, Crux , feu ejus fragmentum ,
in quibus idem padus cd ,& mortuus; adorantur etiam latria per conjundionem
, Gcuti ipfa Humanitas ; quia adorantur, ut quid unum cum Chrido: nam ex fc
nullam ha- bent excellentiam . vera dc drida adoratione dignam . Reliqui* Beati
Aim* Virginis , dc Sandorumeodem proportionali modo ado- rantur per Hyperduham,
vel Duliam ratione conjundionis cum Virgine, velSandis. S Sed * Imagines Crucis, Spinarum, Sudarii^c
fimiliuminflrumento- rum,G cdormentur ad rcprzlcntandam Chrilli partionem, feu
Chri- dum padum,adorabuntur adoratione latriy per fi.:nificationcm:quia tunc
lunt Imagines Chridi pro nobis padi: at fi fumantur prfcis 6 ,uc GgniGcant illa
indrumenu partionis inanimata, tali adoratione non luntdigna.Notat tamc
SandusTh.jqp.?»***' 7 - 4- differentiam inter Cruceniidc
c«teradidainHrumenta,qu 6 di_ru* femper ailumicur non foldra ad rcprxfentandam
Crucem, m qua pependit Chrillus, fcd etiam ad repr*fcntandum iplum pendentem
Chrirtum:aliaau- tem indrumenta rard adiamuntur ad reprxfentandum Chrillura
padum ; quare cuicumquc Cruci adhibetur latria per fignificatio- nem, non ver 6
certeris inffrumcntis. 7
Pctcs.Bcatidiina Virgo,quandoquidem ed conjunda cum Chri- do Domino per
relationem MatcrnitatiSj potdl nc adorari per la- triam ratione con;uadionis!
> Rclp- pofle,led non folerc,nec fidelibus id iuadendum, propter periculum
ipfam propter fe ip(am adorandi, quod non lubcll c asteris vilioribus rebus.
licdt Chrido conjundis,uc fus 6 Theologi ,S. Thom.d.q.xj.ar.j.
cliriusC»(ir.rom.zjr.^.d,/p.x ./>. m. 6 . aliique itid. citati. An fit
przccptum de adorandodicam$.;.ff ;. fiat iit $anfl, t quot adorare per Duliam
/ireat . 8 Recole primA, cultum,feu adorationem aliam edic publicam, quz fci
licet ab Ecclefia indituta ed,& illius notnme ficaham priva- tam.quf fit
nomme,& devotione privatorum fidelium : Rccoicfc- cund 64
andosalioseflecanonizationc,beatificationc, vel generali approbatione Ecclcfi?
tales^lioseiic tales obeertitudinem quam tu de illorum fanditateprivatim habes,
ob certitudinem, inquam, mo- ralem, fine qua certitudine femper edet temerarium
adorare . 9 His in memoriam redadis. Dico Pnm 6 cumSuar.ro. i .n \ p.d.
^Z.ftil.l.vtrf.t^tfpoadet.y^Wixm.deSallii f. lO.Sanch.»» DtfJ.j. 0.4}. ru, 77.
j, Ad adorandum. lcu colendum privato cultu aliquem, fuificit fi prudenter
nobis perfuademus illum eileiaiidum,fcu Dei amicum in gloria . Ratio clt^uia
fic non erit mortale periculum errandi, fc- cus autem erit. 10 Dico lecund 6
cum iifdem. Ad colendum cultu publico, debet
fanditasejus/]uicolitur^deabEcclefu publice propolita.Ratioed, tum quia textus
in t. fia.de H» liquii, jy Venerat. S*niterum % alizquc Pontificum
prohibitiones, tum quia ordo redus exigit, ut publice folumqui publice
propofitus cd , colatur. 1 1 Ex his infertur defundi viri, quem Sandum putas,
licere tibi (przcilo femper fcandalo;pedes^c reliquias ofculari , eafdem cum
decore fmare, e» orationem funder e, ejufdem immaginc depingere, & domi
habere, diem mortis ejus privatim utfedivum colere, in ejufdem vigilia
jejunare, in privatis colloquiis, aut precibus Sidum, £c Beatum nominare &
invocare % Pat* t & Aue, m illiushonorepri- vatim recitare, votum privatum
ei nuncupare, quia hxc omnia pu- blicum cultum nequaquam fapiuot. Contri non
licet ejus nomen in Litaniis, etiam privatim eas recitando.apponcre.ejus
imma^inem in Altari etiam privato,vel in Ecclefia collocare ( nifi condet
collocari adlolum ornatum) in orationibusdcu collcdis Mid*,vel Officii no-
minare, vou publica (ut folent Civitates facere in publicis necef- IlMrihllt In
nrnm.itM /l.r-n. Ll ' - ■ propo(ito,,*cncrIndos Lcjc Birboiam m Sk
t.t.Sti^Ur.vtrf.ulUmf.lilamitp.Hrt.Sc Lczanam VJnOt rumen/. tum num. 6 . 1*
Dixi autem (defundi viri) nam adorare virum^uem fandum • reputas, dum vivit,
non licet, nifi ex peculiari Spiritus Sandi indin- du, juxta illud; Neminem in
viam fala faverit i, ; ejusoratiooesco- ram.vel per littera, implorare, fm
petere, quod liceat, oonelt du- bium, quia haec non eu adoratio, fed
commendatio: foldmquarri poflet.an licet mc commodate homini, quem reputo
Sanflum, dum vi»it&abfensefl?Sand leguntur aliqui etiam multum d .dante, fe
S-Antonio cum dirina approbatione commendallc . Id quod ihnulfle latis ed . 5.
n. &«.v, tr quaufin fit o.ui.c, j.ju, pttafto. noue elevationem mentis ad
Deum oer Deum, invocatio. rP-VY-, c»i, tjuo adorantur ipl* res , qup per
imaginem reprcfenunturffed propter fienificationcm : referunt enim, lcu
figoincant prototypa; iuS. Thom.t^.y.i^.^/^.ocCommcnt. itid.
HincimaginesDci,Chri- fli,Euchartffic^dorandp veniunt per latriam, Imagines
BeatcVir- S mis per Hyperduham, Sandorum per Duliam. Omnes, non qui- cm per ie,
(ed per relationem ad ca , quz reprzfcntantur , per fe enim fpedatz, &vcluiimatcrialitcr,&fineordineadresreprz-
lcn tatas licet mereantur quandam venerationem, quia funt res ma- Tpedantcsad
pietatem, & Religionem, uc funt materialia li- gna V.G. OC lapides
templorum,non tamen merentur propriam ado- rationem, de qua nos agimus; ita
Cone. TuAcni.ftjr.it. inDttr.do Viarr. Saritorum . v Tomi. T. /. dt Dte. Prae.
quamcunque elevationem mentis ad Deum pe. nem, conferti oqem peccatorum,
gratiarumadionem.&c. * Ex parteejus,qui orat^ilia oratio ed publica,»lia
prirata.Ex par- te ipfiusadus orationis alia cd vocalis, alias mentalis. i
Duplex ed przccptum de orando, idemque cd de Adorando Deum. Alterum naturale,
ouiaprzcifoquocunqueEccIefi^ pre- cepto, tenemur bona , quz noois funt
convenientia procurare, oc mala removere; removere autem tentationes , multaque
alia ma- la i 8 c procurare bona maximi fupernaturalia, dt prxfertim perTcve-
rantia in bono, non podiimus, nifi eaexpedando, dcimp^tvan- doiDco. Hoc
naturale przccptum confirmatum fuit i praeeepeo Dei pofiti VO Deut.6. ibi
Dentinum Deum tuum adoratu & ibi Operrr 09 D 5 54 Explicationis Decalogi
Lib. II. ftmp** tr*rt,Sc «litu. Alterum praeceptum eft Ecclefiafticfi,quoobli-
tus,ut docet N»f .t.yJt arat.a.i.ted eft coofuetudo vim habens legis»
gamuraffidere Sacro diebus ferti vis, tunc enim omnes circumflantes ut docent
communiter Dolores. unicum facerdute offerunt Deo facrificium, iliumque adorant
y Sc 4 Ordimtiin facris, qui ea concefliooc Pontificis poftfuosordU r r • ....
nes uxorem duxerunt- Rurfus Latini, qui du&a prius uxore fufeipe- tempora
auignare c re(certA,cum pcccato^eofdem Sacros Ordines, & poftei coguntur,
ut - --<•• cogi debent, ad uxorA red irc;TcrtiA,qui funt damnati ad Triremes
; tur.Egohic fentioquod/V.r. i.fi.r .*».8.dixi de prfcepto fidei, Spei,
QuartAsqui ab infidclibuscapti,iifquecaptivi inferviunr.Ht inquam Sc
Cbaritati^nondari fcilicet certum tempus; & determinatum in
omnes,licAcprobabiliter,eiAzor./>.iV.to./.s.?.j.#6.aliifqueobli*-
quodireddobligat, fcddTeiilud, in quo obligat indire&A 1 ” 1 — j— r. .1:
r... j_--c— v gencurad Horas recitandas fi aliam cxcufationcm (de qua re infra)
non habeant ; tamen fatis itera probabile eft eximi ab hoc onere . Quoad
capiivos,&dam natos, SotusSanch.l.efl‘apud Dian.£.z.rMX. r#/T40.quoad
uxoratos Sitiet. dt aunr,dt/.^. mna. 11 . Ratio eli.quia funt in ftatu ab hac
obligatione alieno : nec immeritA videtur ufus ipfe fic explicuifle . Et quoad
dimnitos, Sc capti vos fani alienum ef- fet ab Ecclefiae benignitate, Sc
decore, C eos in tanta affli&iooe pofi- tos, Sc inter illam horainfi
colluviem ad Officii onus aflringeret . Sa- cerdotem uxoratum ex difpenfatione
Summi Pontificis Sanch. *<*«/ meriti liberat ab Officio, non quidem i
diedifpenfatiooisconceflsr , fcdi dieulus conceflar
difpcnfationis^uillante^Mg.r/frir.p.i.*. ** Priw/.C/rr^.y.n.jj.^putatjhuncdifpenUtum
non dc- Jbligi ‘ quodireiti obligat , led eflc illud , in quo obligat
indire&i } quando feiliceturget ncccflitas alicujus boni acquirendi, vel
mali,leu tenta- tkwisavertcnd*, quae acquirere ,velavertcrc fine Dei auxilio , nos
oonpofle.tunc animadvertimus. Vide >^V.didb,quz huc maximd fa- ciunt : unde
fequitur,onMienteTn eo tempore orare : v grat. tempore tcotationis gravis
contra caftitatem, culpabilis eft talis orationis «miffio Ita Leffius lib.
.eapitt 3 -j.difput. 3 yfo/,apud Caftr. ltc.cit.nu.fi.
VerftmtametfifentireinusdireflA hoc praeceptum obligare , non eft nobis io eo
explicando diu immorandum , cAm illud facild ab omnibus impicatur ; quis enim
eam perditus eft , ut aliquando Fsier ySc Aornon recitet , vel alio modo auxilium
i Deo non im- ploret ? 5 Dixi paulo ant£(prarceptum naturale)nara ab Ecclefia
pro om- nibus Fidelibus efle determinatum tempus orandi medio Sacerdote in Mida
audienda die teftivo diximus •.}. Sc pro rainillris in recita- tionedivini
Officii dicemus $./rg. 6 Quae i Deo petere in Oratione debemus explicantur^: di
vind comprehenduntur in Oratione Dominicali , fator ne/lrr, Ac. utrum autem :
Pri mA , noftra Oratio fit Meritoria , Sa t isfadoria , Sc magis proprii
Impetratoria. SecundA,utrum folum Sanfti, Sc Angeli nunc pro nobis orent In
Coelo, an etiam poffit in rigore dici Chriftus Do- minus,ut homo eft, pro nobis
orare.Tertib, an etiam anima: Purgato- rii? quia non funt quzftiones
moralcs.lcge Dolores citatos: & bre- viter dic,ad Pri mum,& Secundum
affirmativi, ad Tertium, negati- VequidemcumSanfloThom.a.x.f ,g^.«rr.i y.Caflr.
t.ijrmbhj.dtOr. p. j.n.r Sc aliis, quia i llz animae non funt in eo ftatu ut
poftint cogno- fcere preces, & defideria noftra, cum nondum videant Deum,
in quo fanouam in fpcculo ea,q uae longi didant, cognofcuiuur i Beatis; ita
S.Tnom.a.».f. il-art. 1 1. 44/4. aliique ibid. Affirmative autem dic
cumBclIarmino/.a.4frpu'x«'.r.M.Suario /.<. *• 11 • «#*». ifi.aliifque, a
poliunt in genere orare pro iis , qui vel fibi benefaciu ut , vel ip* ro
Orationes implorant; tmmA AngelorCuftodes iisooftras par- ticulares Orationes
deferre, vel aliomodocas Deum illis oftendere, cur improbabile fit? Dt I attat
ient , fy Aittatioru ia orando . 7 Nifi intendas orare , lieit orationem ore
fundas , vel mente ob- volvava rationem Deo non porr igis.Satis tamen eft
voluntas implici- ta, feu Virtual is:Ouare fi breviarium l^as,V.G.ut
ftudeasuion oras : at fi Breviariam legas cum intentione orandi etiam fi ab
illa inten- tione afluali ccftcs, adhuc oras, quia remanet voluntas orandi non-
dum remflao in i pfo.8itfu,<|uo Breviarium !***• . Xt^n7ST t r^m'^Sai='rrrt
difficnlt^Drarfiar', quam J «em Altent, 0 f,ve ,nterm.f,vt externa,que triplei
M „ 0 f corfil ,n eofdem, in iildem pmu,- ^^Cam^uUa^Aaen^itxic volu^^f/ora^ an
f^Tninriak.dixi ia* ..«.a maeai molenti eapedin: non rari aideunu, . obligari
ab officio recitando,nifi poft contradu matrimonium > &nc. ver 6/. c.
ait , deobligari ance contraflum matrimonium, fed diraillo jam habitUiquia tunc
utitur dilpenfatiooe , quod mihi videtur pro- oabiiius,quia tunc aHumit alium
ftatum. Excommuaicatum,fufpen- fum, ioterdifhun eflc obligatum , fateraor fcrd
omnes , quia nec de- bet commodum reportare cx luo delifto ; nec eft in ftatu
alieno i tc- citationr Ita NavarV-c.'.*. 1 7.S1I vettV.Heratf.y. Sc communiter
. Dc inclutis in carcerc diftinguere oportet.Pri vatoseoim carceres non
cxcufare i negligendis Horis certum fit ; quia ibi nulla militat excufationis
ratio. Publicos cxcufare alicui videbitur,propter illum miferum ftatum valddfimilem
Triremibus . VerAm excuure non audeo propter otium magnum,quo ibi abundant
inclufi» Sc ubi le ia- cild recolligere , ad orandum Deum, poftunt . 5 Degrada
tus propter eandem rationem cum excommumeato,vi- detur obligandus, ita
communiter apud .J.i p. 6 . ».5. fed certi eft probabile non obligari , quia ab
Ecclefja fpoliatus eft omni privilegio Clericali ,atqucade6 in ftatum
facuurcmcjeflus, dequo fic SI Vcrb Hor* 1 . l*ai. Sot us, Navar. Sc id durum.
Hzc si Genuinus. Emendatus vero tic habet: T>t^ “datum quidam txcuf*fft y
mln (ommumiitr *A/ig*Kr y mrrt- tiyTelttut . Tut u t tfl raitarif emitttnd *
tataiafoirmnitatHy(j aui vebtfcum : Hzc expurgatus . c Tancredi/ t d, i +d.i S
. *.t. PrimA liberat facerdoteni damnatu ad mortem ab Officio, pro tribus
dicbuqdum eft in lacello mortem expedhn$.5ecundA*:aptum ob aliquod enorme
crimen, v^. Rcbellioncro.TertiAjiflcdum aliquo repentino eoque maximo mz-
rore,ut morte filii, iadura magni Patrimonii, Sc iimilis . Liberat in- quam
propter animum valdipcrturbatum,quoii laborant Equidcm primo ex iis
di£tiaafli»nciar,quia illa mortis propinquiuspant ma- gnam debi 1 i tati.i nfir
mi utemqa»e,qua omnes fatemur excufari alii» obligato*. Secundum diflum A tertium
tuncapprobo,quando tanta tis Opuft. dt Sactrd. hir. 1. capital, jf. (y i*fr •
espitr/rfu*"'. jf. rCpC- tam. Saltem au temefte veniale, omnes (upponimus
, quia irreve- rentia undem aliqua eft cum Deo loqui j alidrocntcm voluntarie
divertendo. U T V. C A P Dc peculiari cultu , qui Deo per horas Ca- nonicas
exhibetur. IK,K«,Prin,» quitri, quinam «1 irfim teneantur . &■ , jA nuid
eft illudfluud eft recitandum. Tcrtid, quomodo. Quar- M oS tempore- Quintd.qo»
lo e»>* fitu.Sc<t6,fubqua confcrentix IlKiooe P
Septimd,fubquil,u,externitpoenit.oaay4,qua:cauf!: eacufeot . Separarim, fi Deo placet
.definjulis. §• I* t *"••** wadHar at Caataicas . a »“T“ , Rcs hi funt .
Clerici conflituti in facris . Regulares depu- JL cati ad Chorum . Beneficiarii
, nam Clericos in minori- bus , finon habeant beneficium , non teneri, ceru eft
, Sc com- munis do&rina . Conflituti ia Sacrii . g Sacerdotes obligari ad
has recitandas docet t. Presbyter dccthbt. Mi/farnm , Diaconos docet c.nit. d De
Subd iacono nullus eft tex- Uationibus, negotia inagui momenti expedir
Jfcgularai proftffi dtputati ad C horum . fi ConfultA
dixi(profeflideputatiadcborum)utexcludcrcm No- vitios , Novi tiafque,qui in
odiofis habentur ut (oculares , utque ex- cluderem Religiofos non deputatos ad
chorum, quales funt v.g.Re- ligiofi Societatis Jclu ; qui obftringuotur folum
ex obligatione com- mun i , fi fiut in facri^ conflituti : Hujus etiam generis
funt Rcligiofi Militantes, v.g. Equites Metitenfesvquosnifi gaudeant Beneficio,
vei aliunde obi igentur,ncc teneri ex obligatione mortali ad recitandum
Officium B. Virginis, nec ad aliasOrationes illitas loco reflcdocet
Caftro-AtV.t. <A-or^/^.t.».i.aliiquefluia hi addidi funt Militif,non choro ;
Idcmquc puto dcLaicis,feu Converfis omnium Rcligiofo- ruin,quia hi funt addiUi
ad fervitia temporalia,nifiex peculiari prf- cepto ad illas teneantur. . Duplex
autem incjufmodi profeffis obligatio conudcranda eft^I- tera, quoad
recitationem publicam in choro^ltcra/iuoad privatam, fifortAi choro abfint. • 7
Quoad priorem certum eft. PrimA, curam providendi , ut in Choro Horar
recitentur , efie apud Pra latum : ni provideat, peccare cx genere fuo
mortaliter, quod fi isipuneri iuo defit, curare obliga- buntur fubditi ;
Superiore enim deficiente , obligatio officiorum Communitatis recidit in
particulares. Duo monet Suar. tam. i. dt f(etif,/ib.^.d*orat. c. to. num. io. Primo quamdiu Superior non imponitgravc
przceptu(quod imponere le- gitime in hac repoteft fubditi non renentur
frequentare Chorii cx obliaatione faltem mortali . ImmA puto cum Filliuc-
Bonae. Suares apud Dianam p- 5. tracf.i.rtf.\%. rtismii frequentiffimA quis i
Choro aoellet, mortaliter non peccaturum ; quiafeclufofcandalo, con- temptu
,cura providenji, 3 c ejufmodi prccepto fortAi Superioribu» lato, non eflet mG
Regulam frangere. Et t. difl. 91. prarcipien» eflc damnandum Clericum Choro non afliftentem ,
loquitur dc Cie» Caput V. De Horis Canonicis. 55 Clerico Beneficia rio,non de
Rcligiofo.Secundti monet, fiadfint, qui voluntarii cum decore fatisfaciant
Choro, non debere Superiorem facile imponere priceptum fpcciale fingulis , quia
jam communi obligationi per illos voluntarios fatisfitfufficienter, adhortari
autc, immd&conluetisin Religione poenitentiis urgere omnino docet. • C? rtu
me(Hecundd , non Licere alicui line mortali emittere profeUiooem lolcmnem in
Religione deputata ad Chorum , nifi is lberet quamprimum fore, ut fciat ,
legere Horas , quia deciperetur Religio in re gravi, ad quod neque Praelatus
potcil difpenfarc.cum 'itdilpenfati 0 extraordinaria,* Religioni
onerofa,lllud(quampri* - r . y , y .-, 1«.«. r „, w mu^ixit quidam efle duos,
vel tres dies,fed de hoc dicam mox *>.t4. P*»RfS-P*. f.S.n.ti. Concedit
Sanch./.6.»« Dec.c.l.num.l o. cum quo r ' rl r m •^c* t - e 7 c *X c . , n*
>cr ro 'k‘ vifomcfljperfolos Novitios pof- fentio.Ratioeft,quiaproteflurn
efle Choro addiflum.non cll fubftan- le Choro lacuneri.ItaPellix.r.i.Ma<*
'.J(r*.sr.yt.%n 49 Ratio eft, quia tialiter annexum profcflinni,frd oritur ex
co,qu6d Religiofusexfua in favorabilibus 11 reputantur ut profeflj , quare
ficutiiifdcm datur voluntate,confentiente Pr^lato.deputetur ad Chorum.Ctim
igitur participatio privi Iniorum Religionis, ita erit rationabile, ut polii nt
tota fubdantia profeflionis adiit in flatu laicali ejufdcm Religionis ,
ciuldemonenprohruwannexa fublcvarc : fani fi Religiofi alicujus fi
Rcligiofus,& Superior confentiauc, non cll ratio, cur ea flatus mu-
conventusMiflaspcrfe , & non per forculares celebrandas pro ali- tatlo
fieri nequeat ;Fada autem mutatione flatus , non eft mirum, quocxlegato
debeant, quisunquam illis ferupuium injecit , fifuis qubd confcquatur exemptio
ab officio : ficuti, tollenteperlcnten- Novitns celebrandas commiferint?&
tamen onus illud Communitati conventus annexum die fupponimus . * 0 Hic fint
certa. Illud demum efle controverfumj& efl duplex dimcultas;Prima,quot nam
Religiofi fatis funt ad fatisficiendum in Y Secunda, qu? paucitas Religioforum
requiritur ad excufan- dum Monafterium a Chori obligatione . Haec pofteriur
difficultas pertinet ad 'Jit unum caput dc caulis excufantibus ad Officio, fed
hic propter connexionem cum priore rcfol venda eft commoditis . c Dici igitur
Prim6,quatuor, vel quinque, multo magis plurcs latis effe^inum non efle fatis.
Ita Dian.p. 1 jroll. 1 fiat . Ratio clt, quia illi faciunt re&e chorum,
unus nequaquam, ff quidem eflen- tia Chori cSfiftit in alternatione
cantantlura.Quare fi Prarlatus Mo- rutterii permittat in Choro Officium
recitari ab uno fulo,fue obliga- tioni non latis facit . Quid fi i duobus, ve!
tribus tantum ? Refjp licit non nt^era lore (candalum aliquod , fi id in
Monallerio frequenti permitut Praelatus , tamen ex natura fua videri portet
alicui proba- bile latisfieniquia in rigore jam fervatur effent ia
Chori/cilicet can- tus alternus. Communitatem Rclieioforumi Cho- lsioi iwwi
iucv nmiu; nam praeter nunc catum ucm.ii, noti ro, U conllet lolumex auatuor,
vel quinque, ita Bordon- apud Pellir. tert Religiolus fine fuoconfenfu depelli
ad laicalcm flatum , poi ^ a * ,0C M“J*»tametfi quatuor,vcl quinque, imm6,&
enim quod ad Clericalem cfl admiflus, fieret illi gravis injuria, fi 11
duofufficunt ad rigorem Chori ; tamen , ctim fit probabilis opinio p! ures
requiri ad confli tuendum Chorum ex obligatione , ut fcilicet cum aliquo decore
alternatim cantetur , ne un tum onus quotidia- mim tam pauciseioblisatioro
imponatur , potefl Communica, Re- ligiolorum hanc opinionem fequend<*4 dido
onere fe tunc liberare (Dixi Rcligioforum)nam flridiuscft ius, quo urgentur
Beneficiarii, « Collegiati, quos certd oblieoitiamfi eflene duo dumtaxat'noo
au- tem obligo, fi (it foltim unus. ) Ratio efl, quia padum inter Fundato- res,
Cc Beneficiarios faltem impl icite initum requirit ex Jurtitia , ut fervetur
Chorus, quoties altemitas canentium fervari aliqua tan- dem ratione
potcfl.ScioCarolumMacignumr.r6.ff.a4.dc 18 docere Canonicos non teneri ad
reflitutionemfruduum , fi non fint (altem quatuor,fed ei propter didam a nobis
rationem non aflentior . fium non eft judicanda contra Religionem gravis , ut
in fimili dixi- rau sjnepufcu/od* Sacrificio M*JdJib.\.tap.\.§.$. num 4.01 alia
non E eccaret non recitaudo Officium privatum, quia fiefupponimusex ac fecunda
opinione , nec peccaret non Ircquentando Chorum, ab aliis , ut fupponimus , decenter
frequentatum , quia fic docuimus fupra, "■ 7. 1 5 Inlurgit hic dubitatio,
An profcfliis ad Chorum, qui uon fit in faens , poflit tranliread flatum Laici
, & confequcntcr ex didis n. 6 . non obligari ad Officium. Refp.Negat
Navarcuv*/M*^»f.*t.»»«<«.io.& Portella»* Uff. . . - teperlcnten- tum
Epilcopo beneficium 1 Clerico, non efl mirum, quod confcqua- tur, Clericum ad
Officium non obligari . F.jufmodi autem Superior debet efle vel Generalis, vel
juxta cujufcumque Religionis conlac- tudines, (altem Provincialis , quia resefl
multum extraordinaria : accedere item debet conlenfus Conventus , in quo hic
mutatio fa- cienda efl, ut notat ibidem Sanch aliiquc Afcan. Tatnb. de Jure Ab.
bai.t.id. 10./. ? $.«.4. r6 Sedquicaufarequiriiur?Aliquantulamgravis,qual:scfletex
Sanch- iHd. *** 8» fumma confolatio Religiofi in collatu humili fervire
volentis, vel ineptitudoad iufficienteslitterasaddilcendas: cfl etiam caufa
delidum Religiofi non leve , propter quod pollet fcd per legitimam fentent iam,
tollere Praelatus (u perior ab coctiam m- vitoflatum illum nobiliorem.Sicuti
modti potuit Epiicopus tollere Beneficium. Dixi ( fuperior ) ctim enim hic Gt
porna gravis , non vi- detur commifla Pnlato inferiori , fcd Generati , vel
(altem Provinciali fecundum confuetudincs Rcligioforum varias, quas confule.
Dixi jtem^ abeo invito) nam pnter hunc cafumdelidi,nonpo- iclli ad laicalcm flatum , polito is, fieret
illi gravis injuria, fi iplo repugnante eo flatu lpoliarctur . 17 Qui nefeiens
legere fufeipit facros Ordines 'ut id etiam hac oc- ca fionedicam^k lege
Suar.Caflrop.Garziara citatos \ Tancrcdi mox citando ) aut Beneficium , erav
iter peccat , & Beneficium dimit- tere obligatur : fcd poftei fi fit jam
confli tutus infacris^iulloquc Be- neficio gaudeat , non peccabit Officium non
recitando : quia ad im- poflibile nemo tenetur.Qu6d fi bona fide Ordinibus
initiatus fuit is, qui parum legere fcit.fperans auxilium i Socio, vel iperans
brevi i Magiftrodoccri, non peccabit, propter bonam fidem , honamque Ipcm: at
tenetur recitare eo modo, quo potcfl;quia magna difficnltas cfl impoflibilitas
Moralis . Epifcopits tamen hunc ordinans vix un- quam peccatura vitabit, quia
examen dc do&rina ordinandi ex officio ipfi incumbit. , < propoli, , 8
Quemdam, qui totum fetediem infumeba, in teciutioneOf- ,e< ^ U r ,0,i '” pro
^ ,no !lf ace , otcs ,n R e l r S ,one ficii, illud mutilando, deturpando,
multa propter lummam infei <•-" • ‘ mm0 & mcapaciratem omit^dolE^
tarepnvatim Officium, quandoi Choro abfunt. Communis opinio tando Pater
Tancrcdi,^. \,dt ktln.tt.\J.a.d.\\ • 7 &merith auia imp«ntU r
r,,liuf,t..ba,,nJpt5’fctip kXpSShSSS P ?_ir i^ - -jJ’ Ratio eft, quia obii-
cii, quia nullum Jus adeit ineo cafucompenfationcm cum aiiitnrr k* Sf SlfSf
^^ndatoribu, cibuseflcticiendam: ad dimiltendum tamen beneHcium.li quo/ha-‘
nisibomnibuarcctpt* integravi , & iPrilatiiipfoululesitimd confirmati .
tpaam opinionem neptivam lic^t Reginal- quartWb vd>7ferVei'^~liiu’mrd^^ 1
monnam^vocet,5a nc h. kZ,. „ is
Bcde(i*&tScui in , editu, ione trofluum benefieii cafu^uo concurrerent hic
tria. Prim6,qu6d ipfe non fuerit in cul- pa in fua ordinatione . Sccund6,qu6d
non habeat undcvivat.Tcrtid, quod flatum illum non aflumpferit, nifi fpc illius
beneficii : Adde non probabilem, D,ana^, 6 ,.p ror f us improbandam , Rordonui
tamen ;0 . &Caramuel .. m,d tl,,*. I ; , 9 alim , .1 rames probabi lem
ludiont.Mi h i vetb i Ilo, Ce- qui placet magis, oedofl os, o C plures, &
antiquiores, quim hos pau- cos,& recenti ores - Multo magis in noftra
Diacefi.ubi extat Decla- ratio edita ab lllurtriffiino Domino Martino dc Leon
folertiffimo nunc Arcbicpiicopo Panormitano , qua declarat hic adefle lcxiti-
matti riMtliiPfiiiiiia.vn, , a ’ I , , . — Excludo etiam fatis probabiliter cum
Bonac.Tancr mox citandis ( licdt nfl excludi fit probabiliuscum Suar
FiIliuc.aliifq;apud Dian p.\jr.dt Hor.Can.rtfcl.il (yrtft/.^^c apud Bonae, de
Horn Canoni. eii y difi.t .q.z p.y.Sc Tancred to.\,4t Rt/%tr.^./.^.Ain.^ n.t t
.) a bobii- gatione recitandi Officium eos Religiofos Profeflos, qui permanen-
ter ad longum tempus vivunt in faciliori non funr in Sacris. Quare
ndndnriPi^iRnltinrnrridiKiliratnml . li r officii recitationem,qiiam Declara,
ionem ad verbum affert B-Pardi tnJtUUttJ.%. f .1.5.». vel Triremibus exiftentes
, ic multo magis cum, qui vivit in fccculo ob Pontificis difpenfat ionem .
Ratio hujus probabilitatis efl , quia -•-!.« ’ ducitur argumentum al- tv 1,;,
vnfoo.j j l-* • /- « . oorontincisanpcniationem . Katiohuit t ***~ l **^ ,oni
PfopofiMB *.®«ad quantflm fcili- quamvis hi non mutaverint ftatumfex quo .... o
P V m “ ocfclc " tc lc K pre volente terius fe»tentii)tamen recitatio privata
Offici i Religiofis non con- tii.roi» K ^r'^ ,on J tnd F p . uut * ra . a ‘ ,c
* ,oru ® picoenim fi improba- flitutis in Sacris, folum cfl indudaex
confuetudmc, ut modo vidi- .mi., j / A CUnda ° pi , ni ,°» mmiumconceflifle
aliquos extendendo mus : At non potefl oftendiefle introducam confuetudinem pro
Alt MM.M Jn uiu». . • .. f , .li.inMlvm * l“ll VT, r , i- I I > > 1 . m
.. i CZ t illud ( quamprimum) ad duos vel tresdies :quia isdeberet per illos
dies non recitare Officium, quod in profcfliooe Dei promittere non Jicet , dum
nolcitur certum impedimentum, ficut non licet alicui promittere Principi fe
cras iturum ad bcllum/i videat fe certo tunc ire non pofle;eflet enim illum
decipere. At ver6 fi eflet probabilis, puto illos parum conceflifle , cdm potuiflent
concedere etiam duo* vel tresmcnles, quia ex una parte dilatioduorum , vel
trium men- Tatnb, t. /. De Vtc. Frac. pndidis, quando vivunt extra Religionem;
ctim rari fint, qui fic vi- vant, dc ex alia parce confuetudinem indudlam in
Religionibus pro- babile cfl non obligare extra Religionem . D 4 Btnr- $6
Explicationis Decalogi Lib.II. B/u fjttiarii. Tj Omnes, qui Beneficio gaudent,
Epifcopi, Abbates, Canoni ei , Beneficiarii fimplicesad recitandum OfficiumDi
vinum obftringun- tur,idquc ex Jure Cinonico, habito rei pedu a d frudus juxta
illud e. mlt dt nj ,in 6 Btntpi tum datur ptopttr OffitiO. HuiC,qui hihent
Capcl- laniam non Sacram.hoc efbqux eft fine authoriute Epicopi, & Lai-
cisfolet conferri, non lenentur^uuhzc.efto Irudus atterat, non ta- men vererft
Beneficium; Beneficium enim eft illud, quod cGfertur i Praelato perfonx
Ecclcnalhca: ad officium Ecclefiallicum exercen- dum Quid! Vicarius Benefico
uniti alicui Ecclefit, quamvis habeat ftipendium fui laboris,* quamvis Gt
perpetuus, non obligatur, quia n6cft Bcneficiatiusfed Beneficiarii
fubftitutus:ltaCaftr.r.*.r'- 7 ^/: a dt 0'st.p, i .*».*• J- Pari modoCoadiutorc
cum futura fuccettionc huc reduco, neq; enim Coad iutor Benefici i,ey a m fi
gaudeat, pro fua fubftenutiooe,aliqua Beneficii portione, Beneficiarius efl ,
fed erit . ao Contri, qui habent Capellaniam Sacram, quam vocant Colla-
tivansquia Epilcopi authoriute cOfcrtur, tenentur ad Officium; Ita
Axta.p.t./,*of^4 S' Hzc enim veredi Beneficium frudum affe- rens . Rurfusqui
habent Beneficia manualia, fci licet ad nutum Su- periorisamovibiJia,CK eodem,
‘^.r.4 y.a. &qui habent Prsertimonia, (cilicetbeneficiaquzdamfimplicia ,
qux non impediunt aliorum beneficiorum pofleffionem^xt» eundem m-Mxx Bulla Pii
V. 1 ? Jj. tx proxime : nec requirunt refidentiam ex Gaflr. 4 r.«.t. quicunque
ha- bent beneficium in commendam , hoc cft habent adminiftranonera live
temporalem, five perpetuam Beneficii, frudufque percipiunt, Ji- c* titulum non
habeant, teoenturad Officium pro eo tempore, quo hzc po(Tident,quii ver£ harc beneficia
fu oc . 21 Eximo autem ab obligatione rcciundiint rufum , id cft reci- pientem
beneficium injufti,vel nullitcr,ut fi per violentiam, vel per umonlam,vel
exiffcnsexcommunicatusdeu irregularis quis benefi- cium reciperet, ita Sanch.**
teuf,». t J.i.f. 1 .dtft. 7 t,m. t, .Caftr/.r jo, contra Bonae * Suar Md. citat
. Rati odi ,quia hic nec habet li tu- ium beneficii, nec frudus faci t fuos
:fcd obligatur illud relinquere, & hos reddere. Addit redi Sanchhunc.G
petat i Pontifice rcvalidi- tatem Beneficii, teneri exponere, Ce officium non
rrcitaffe,ut Ici licet fruduum perceptorum Compenlationem , quxefl quid
diverfum i revalid itate Bencfic i i\obt ineat. Immd etiam fi reciuflet, debet
hanc fruduum compenfacionem petere, quia adhucea illegitima , ut ita loquar,
recitatione pofita, nulluer redpit frudus . a» Venlm,quid de habentibus
pcnfionem?Refp.qui poffidet pen- fionem Uicim>ideft.que confertur alicui, in
quo nun requiratur ton- fura Clericalisqualislolet dari ob inopiam, lenedutem,
menta fcc- clefre exhibita, vel quid GmiUsad nihil tenet ur:ni fi for te ex
grati tu- dinc congruum fit orare pro Fundatore beneficii, unde extrahitur fua
penfto,qui ver6 clericalem obtinet, hoc eft iJIam, quae Clerico ut fic confertu
r, tenetur per Sixtum V t** tfkrsm. ferre habitum clericalensac ton furam,*
tenetur ex Jure novo Pii v.i &apud Navarr.»'* /r.tix.recitarc officium
Bratcfiim® Virginis -Pofie autem huic obligationi fatisfrccre per recitationem
Officii DivinitcQmfatSsfrciatabuodanuiMcrrtunifit . Suar.Bonac. GarziaapudGifir.n^i/.i.^O-ar/^,
1,$ a.».6.Du)(ut ficjqtua pen- fio Laicalrspotcft etiam dari Rcligiofo»led non
qua Clericus, *dc hoc cafu eft intclligcndos Navarr. «*/ dt «hhatbat quando
docet, Rciigioium penfion ari u non teneri recitare Omcium Beatiflima: Virginis
Si enim detur huic penfio ah lencdutcro, ino- piam, merita ,*c. cum videatur
illi dari non ut Clerico, non datur iiib dida obligatione . Puto fimiliter
pcnfionarios I aeros jfiei*»*» obligationibus recitent Officium Divmutn,n&n
obligari .t. umcium Virginis, uGsrzus jliincuns,^.' 1 r ' tln.Cm n >,u , i.
is. J «. t. & hoceium foiw voluit infininieidem NuvsrruMu imcns Pii V fuit,
ut Clerici P » '»•>»•* Sbunturwl didum parvum Officium . quu non przfumitur
Poan- frx alio fuperaddito onere «w a??.wvarc voluifle . Colligitur cx Azor 4
Garxi»/w.c*r. Adderem libens pro hoc Laico, mod6 prrd idx Orationes non fmt
mulco minores, quimfit Officium Beatiffimz Virginis. .] . _ His explicati*
adhuc dubiubis . PnmAdeeo , quihabetfo- Um titulum» & poffeflionem
beneficii , fed frudus omnes alteri re- ^Rcfpffiunenon teneri ad recitandum cx
probabiliffimafentea- tiadwCajetanus^otuv^ylvefter cum Navarro»^*w.c.7. *.a8.
Ra- tio eff, quia licet Beneficium habeat,iamen non habet ut relatum ad Frudus,
unde cum de Altari non vivat, noneftzquum tanto onere praegravari .
Idemfentiocum Azor. , de eo;qui etiam efl fpoliatu* beneficio, par enim eft
ratio . Dixi frudus omnes, nam fi accipit diftributioncs in Chorofuffi-
cientes,)am habet frudus,* tenebitur Sic idem •&.?. j.etiam fi illud
fervitium affiflcnd i in Choro alteri committat ,fuafq;diffributiones concedat;
tunc enim, ut pote proprietarius diftributiooum, tenebi- tur ad officium.
ItaCaftr. 4 r.«.io.ex Suario . Nampropterd merito Azor. nequaquam liberat ab
Officio Canonicum abfentem etiam cum licentia Epifcopi,* caufa 11 udii* etiam
fi lubllituerit alium: quia ipfe femper retinet beneficii proprietatem . 24
Dubitabis SccundA dc obtinente beneficium tenue. Rei p licet communior fen
tentu u i,hunc teneri ad Officium ; ita Suar. Valent ia, Rcgin.aliiquc apud Dian.^^./M.
*rf. 9. quibus adde Caftr/r. mum. 9. probabile tamen tft, etiam & tutum non
teneri . Ita Sotus, Leffius,Malderus, Molfdius, aliiq; apud Dian. U&. apud
Ca- ftrop./.r-*. t . Ratio cft ,quia beneficium tenue reputatur pio nullo :
parum enim pro nihilo reputatur in jure : * non eff credibile, beni-
gnamEcdefiam tantum ornis apponere voluiiic tam parvo proven- tui: Uudc fi isde
Altari ficnpliciteriion vivit. Altari non ferviet;effo er grati tudme
conveniat, ipfum orare pro benefadore . a* Sed quodnam eff beneficium teaue?
Rcfp.Alii dicunt efle il- lu j,ex quoodocircitcr aurei i Beneficio proveniunt.
Ita Sotus,/. io* y.j.#r/.j.Alii^xquoaureifexdccim;GcLeflius,/.a r.j4. dut.yf.i,
t*.? Alii,exquuviginti,fic Lcdeliiu^-i^rad.p.,. 4. eam l. j, Abi me- lius, ut
Arag. a.a.9.8{.urr.ii.cxquominor tcrua parte mediocris fubftencationisClenci
exigitur, habita prudentis arbitrio ratione perfonz tpfius Beneficiarii, &
vidus honeffi , quoucuntur commu- niter alii Clerici limilis conditionis in
tali loco . Qui ergo tertiam partem, vel majorem tertia fuz fubffentationis
habet , non dicetur habere beneficium tenue . Si de tenuitate beneficii
dubitatur, vide fupr. BoerJStianm, *.%. z6 Quod fi beneficium fuit pingue, fed
proceffu temporis , fi ve culpa Beneficiarii, ut ex bello, pette, fferilitate
frudusexigui prove- niunt, vel per vini, fraudemve impediatur is i dirorum
fruduum confecutione,dico tunc.compenfandum e fle unum annum fertilem cum abo,*
obligandum Beneficiarium ad recitationem, ficuti dui- mus fstrif .Mi/f* ,t, t.§.\.
»*»». 96. quoad onus Mittarwm : li- cet Cailropalausmox citandus num.ti.in hoc
cafu etiam deobbeet , quia, inquit, percepti frudus , vel percipiendi correi
pondem luo tempori,* proOfficio fuo tempore perfolvendo dantur* non pro alio.
At G multum tenue fit fadutn beneficium, fine fpe incrementi, itaut judicio
prudentisad ^quam didlamcompcnfat loncm peitingi amplius non pollit , vel certd
nun nifi poft longum tempus fibi inuti- le,noo audeo manentibus
his,obligareprotempore^uo frudus non exigat afccndcntes ad tertiam partem
uiftentationis^uia tunc ver^ ncc fruiiu.s nrc jus utile ad illosipli remanet .
Nam proptcrca id ip- fum docent non ignobiles Doilorcs, fi in totum fine (ua
culpa Bene- ficium parcat ,quia non eff juffum quempiam fuoflipendio alienis 11»
caffris militare. It Calfr .t.iJr.\.drer*t.p . ^1 ^ x 7.Dixi:finerul-
pa)n^m,fiex tua negbccntia,vel delidobjecdiminutio,vel extioaio cornigeri t,non
eximeris ab obligitione : non enim aequum ctt,ut Ec- defia ex tua malitia
fuoicrvitio privetur . Dixi item ( fine jpejnam Cftcrumfpcs firma, ficuti dat
tibi tunc jus percipiendi pro luo com- petente tempore frudus hujus anni , fic
obligationem inducit nunc a7 Denique G plura quis exigua beneficia obtinet
pertinentia (al- tem ad tertiam fucrubAeD<atioitiipartem*)bgabitur ad
horas^juia jam notabilem fuffenucioncm ab Ecclefia recipit . Ita idem ».to ex
Suarez , Bonae- Garzia . Contra , ut id hac occa fwme dicam , fi plura etiam
pinguia beneficia habeat , non obligabitur nifi ad unum Offi- cium, * non » ut
aliqui aflerunt , ad dicenda tot Officia, quot ejtis gene ris beneficia
poffidet- Ita Suarez,/.4. d* mmm.l %ati*cJ**n.t.d*L.X.dt Her,, Canoma, ^difp.l
f.tpi.HJ. Ra- tio noftraefl,quiahzc videtur benignz Ecclefia* intentio, ut
folum multiplicentur tituli , ob quos debetur recitatio , ficuti ordinatus
omnibus Sacris Ordinibus unum debet recitare Officium, * in die
Feflivo»occunencibus pluribus Feffis , uoi Miflz debent Fidelcsaf- fiftcre . 28
Dubiubis tertii de habente Beneficium in Ecclefia , in qua fiteonfuetudo , ut
per annum , vel per fex menfes primos Benefi- ciarius ncc habeat frudus
beneficii , nec dillributiones, fed ut divi- dantur inter antiquos
beneficiarios , vel in opera alia pia, &c. Rc- lpondeo, lic£t confuetudo
fit per Canones abolitt, Extravag. Joan- nis XXII fefttpit , dt tlt&. Cone.
Trid . 4. dt ttformi. capit n/. 14. Pius V. Durum y Conffitur.io^.volent», ut
faltem mediam par- tem habeant Beneficiarii : umen, fi alicubi adhuc * legitimi
viget» eff probabile non teneri Beneficiarium ad rcciutionem Officii . Iu
Caitropal. /. e. ««*». 1 9. Ratio eff , quia confuetudo eft irrationabi- lis ,
ad quam non confentit Beneficiarius , nifi admodum violen- ter,
neiBeneficioexdudatur . Cum ergo frudibus , &diftribu- tionibus fine fua
culpa careat , ferviret>cr Officium non tenebitur eo tempore corrcfpondcntc
frudibus ablatis . Beneficiarios didos antiquos excufo i reffitutione , &
peccato, quia favet illis confue- tudo, licdt irrationabilis, at legitimi jam
nunc introduda,ut fup- ponimus. i9 Sed quid.fi folum titulum Beneficii habeam,
nuadum tamen ejus poflellionein falcem pacificam? ' Refp. tribus didis . Dico
prim6,fi per tc ff at,qu in pofTcffionem ha- beas, frudufque percipias : te
obligari, quia ob tuam culpam non de- bet Ecclefia privari fuofervi1io.IuSuar.A4
.deQr*t.t,\<)-".7.& 8. 30 Dico fecundb, fi poffeffionem habeas
liciti itigiofam , fed ta- men frudus percipis, vel lpem morali ter certam
habes percipiendi» te itera obligari .ficBonacina, rem. i.dtQ.part.dt Heru
C*n«»uii , f m/a Caput V. De Horis Canonicis. 57 bros approbando* i perfona
F.cclefiaftica ,ve! nondeeflejufmodi ap- probatio, quia cx ipla introducta
conluet udine cenfetur Ordinarius deputare cos ipfa\, quos Regium Conlllium
deputat :quainpiaxim Roma ipfa comprobat, cum pallim ejulmodi libri Roma: palam
ven- dantur. Vidc/ju* dixi r.i-$.7.*->o. T ettim Difficultas . An Rrlgiefut
elligttur recitare Officium Dia et f merum} S Si quando in
Diceccfiriricelebrenturfcflapropru.V.GPatro- norum,vehimilium,rcu*necnt
RcIkioIus exemptus, fi Oflitiaejul- modi tdlorum non recitet, recite t veri
juxta luam confuctudinem , V.G.dc tcria^Relpondeii tore reum, fi Fefla
Patronorum, aliaquein Dicceefi VnivcHilianunperfolvat, non ver6 fi coetcra
particularia negligatjquf tamen, fi \elit,rexiiarc bcitcpotciicduoquc oneri
latif- lacict. Ratio eliquia ita colligitur cx quadam Bulla Pii V.ApudCa-
ftrop. t.i. tr.7. drfl. 7 .de Orat p.z 0.8. quae licAt ad Ecclcfus Hilpania-
rumdireda fuerit, tamc-n propter paritatem rationis, fle convenien- tiam, quam
continet , fi ab omnibusobiervetur , laudabile clt . Hic obiter adverte non
polle Epiliopum fhtuerc, ut Clerici fu* Diocefis recitent Oificium alicuius
Sandi Conlluutione perpetud oblervandaflnjaid illis legitime prohibetur a Greg.
Xlll. apud eun- dem Uc.eit.Excipc nifi fintinflitucndaexvi Rubricarum, V. G.
pro Patrono , pro infami Reliquia, flcc. quia tunc jam addi licentia data per
leges Rubricaru. Una vel altera vice propter aliquam occurren- tem caufam pude
putofitaSanc. Navarr- Armilla apud Pclliz.raJU.*- **al.l(egu/.te . 1 jt.
j.r.S.w. 1 1 .£7 1 \jnfimih : quia id, cum rari contin- gat, nec multum
Breviarii Ordinem perturbet, Epifcopi poteftatcm, cujus efl , in cafibus
contingentibus providere , nequaquam tranlcen- dit.EjutroodiEpilcopi poteQas
innuitur in Decreto S. Rituii Con- gregationis appolito in fronte Breviarii
Urbani VIII. de hac re ibi , Nertprjf' Uterum Ordiner ros addrn Calendariis ,
fle ibi , Ntc murare ri- tum : fle ibi ,Nsbil propria aur Iteritate confirmant
. H*C enim Vctbl/on- /i 11 utre, mutare, non quidem notant temporarias
initi(utioncs,fcd per- petuas Jdanc pocdlatem pro una, vel altera vice extendit
Pcllig. lec. U ki e\tc ■ . cit./ell.t.n^x.zd Prclatos regulares utique proluis
lubditis;inflitue- Noveroo.Oinciumcx Breviario Romano.Excipiunturnihi- r cautem
Fella Sindorum quomodo poifit Epifcopus.undcflc confe- lominus.qui alio
Breviario ututur cx confuetudincantcdu- quenter ad Oificium talis Sandi
obligare dicetur intra M+.c. i.j.t. 6 I m md probabi le jud ico, c um Anton 10
Quintanad . tr. 7 . fingul. Epilcopos vel Ordinarios, etiamCapitulumfe- e
vacantCjRegularefque Praelatos poBc fine novo recurlu ad Ponti- ficem vel
Sacram Congregationem in fua Dioeccfi rtatuere ut Mifla, & Officium
celebrentur luo dic de iis Sandis, in quorum Canoniza- tionis Bulla exuat haec
verba, £j frugali t annis die tmliejux officium tr ex torn Homani ce
lekroripeffit ( extant autem in Bulla Canon izatio- nisS. Ignat ii, Xaveri i,
Philippi NerciA aliorum quorumdam? Ra- tio d|, quia per harc verba accedit Aut
horitas Pontificia, ( fob nomi- ni btsproSjheMHr imprimere, vd‘
qriran?Dmcu& mmJSXSS&SL nenda ; Adverte ejulmodi Romanum Breviarium
fmfleprimilm i Pio V. Qaod luetis, editum, dcindei Clcmente VIII. Cunim
Ere/tfia fitat. recognitum, fle denique cum hytnnis novis ab Vrbano VIII.
Divinam Pfalnudiam, revifum , in jundumque omnibus ; ut ita novo hoc uterentur,
ut qui haberent illud Pii,, vel Clcmentis^o pol- lent uti, illudque vendere :
ac inpofierum imprimerentur lempcr nova cum prfdida Inquifi toris , vel
Ordinarii iaculute . Prima Difficultas . D/ non recitante ex neto Breviaria . 5
Huc plurima: confluunt difficultates i nobis breviter enodan- dae : Prima: an
qui poliunt emere novum, teneantur ? Non teneri certum fit : quin etiam , fi
domi novum quis habeat , potril is folvere penfum Officii ex illo Pii V. vel
Clementis VtVQiiiadum h*c ex- tant, permittuntur ;lmmd, nec fcrupnlum ego
injeci cuidam, qui Matutinum cum Breviario Pii, vel Clementis; Horas cum
Breviario Urbani, vel contra recitabat : Mulri minus ei, qui pamitentiam de recitando
aliquoties Officio injundira i Confirflario,femel ex uno, lemcl cx alio
prefolvebat, jam enim feroper legitimis Breviariis utebatur. 3* Dico TcrtiA/i
licet titulum habeas , i poiieflione tamen fine tua culpa fiveoblitcm,fivcob
aliam caufam, excluderis, tc nonobli- gari. Sic Bonae- H.p Ratio cll, quia dum
nonpollides, non diceris habere proprii beneficium, cui annexa efl obligatio
recitan- di : qua:, cum fit onus grave non efl extendenda, led limitanda ad ha-
bentem proprie, fle perfede beneficium. Quare fi poliefiiooemeras fis cerri
habituruSfCraserisobligatus, non nodie . Qiud,fiduo liti- garent de
Beneficio.flc neuter eflet 111 polleflionc ? neutrum obligari cx didis,deduci
debet, quia neuter in rigore beucficium habet. Iu Caflrop. l.l.lrj.d.z.deOrai.p.i
.§ z.nnm 1 J. iz Pctesprim6; Anquisomittit Officium uno, vclaltero die in anno,
mortaliter delinquat ? Angelus Vcrb. Hera,<f. 10. refert, nec reprobat fententiam Ric- cal .
< " ce ? t * JOIBIMe,e Officium tunc die mortale , quando , vel ex
faflidio Divini cultus, vel ex contemptu , vel ex confuetudine omit- teretur :
fecundum Jurifias autem binum alium inducere confuetu- dinem, fed harc
lententia caret probabilitate,fic enim cx mera ncgli- gentia femel,aut iterum
non jejunare in Quadragefima , vel non in- terdic Sacro aliquodie lellivo intra
annum, pari modo, noneflet mortale, quia non ciict cx confuetudine, led profc^6
grave quid cf- iet uno dic Horas non perfolvere , ut itein Icmel in Quadragefmu
non jejuna re, vel Sacro non adefledic prarcepto, ut certum, fle explo- ratum
omnes fupponimus . ? J Petes Secund4i,Beneficiarius/jui fit Sacerdos, vel
Religiofus de- pueatus ad Chorum, fi Officium omittat duplicine an unico
peccato PJ cca J' efpondco licet probabilius fit cum Sane. Suar. Bonae apud MWMrw^.j/6/ .1 a. peccare
dupli citer, contra julhtiSA con- tra Religionem , tamen cll etiam probabile ,
cum Henr. Garzia alios referente^pud eundem March. it. unirtddinqucrc lcilicet
contra Religionem. Beneficiarii enim fle cujufcumquc deputati ad Offi- cium obligatio
ad Religionem, fcu ad colcudum Deum rclolvitur . . efl illud Officium ad quodrecitoadum
feruntur pradiili . cento» annos,qualesfuntV.G. Monachi Sanfli
Bcnediai,Dominica m, Ecclcfia Mediolanenfis, Samburg. LeodiccnlisA fi quse
aliae funt nujuimoduquibus tamen conceditur pofle, fi vclint,confcntictc Ca-
pitulo umverto,hoc cll t altem majorecni*pme,flcfuoEpifcopo(tn Monafleriis
exemptis conlen tiente fuo Pradato)conccditur inquam amplexi poflcpra-didlum
Breviarium Romanum: Ita CaftrM ».7. difl.z.dt Omt.p.z «.i - quod fi fiat non
licere deinde iifdem ad anti- quum Breviarum rrgredi.redld notat
Lcflius^.a.r.}?. dat. Jamqublccusac
didumell,recitat, obligationi nequaquam fa- tisfacit.Imprcflorcs ycr6, ac
Bibliopolae luh poma excommunicatio- DiaTclum ; liqiiidcm id illi^ mtlulsct per
peculiarem BulUmGre- gonus XIII. atque ade6 Epifcopi, dum eiulmodi fefla
llatuunt, nihil llatuunt fine Pontificia authontate. Ita idem tHd./ingu/g. Hoc
privilesio conceflo Hifpamz pofle uti etiam omnes Infulas , oc loca Regi
Hilpani*lubjedla , quibus communicari folet Bulla Cruciatx ( qualem Icimus cilc
Siciliam ) videtur judicareQuinta- vtii 1 r ? a5 * ,r .‘ 7 1 *• Pipier cx
tcnfioiicm , quam G regonu» XIII. tecit in Bulla fuperifislaudatadic^o.
Decembris anno 1 tyz. quae prxhgitur Officiis San^torumHitpanix propriis.
Profcdb, quia fumus in materia favorabili , ac nemini nocente, flt ad cultum
Saniorum 1 pedante ;atqucpr.rtcrdidum Authorem id probabile propter alias
rationes indicant aliquot viri dodi ex noftra Societate i raeconfuIti:idcJrcA
non pofliim ego huic fentcnti.r re- fragari, fle non putare probabilem , aequo
argumento dodamdifpu- tationem typis edidit amicifiimus P.Franclfcus Bardi .
Quarta Difficultas . Df Additione , (y Dimrnutione Officii . 7 Qui notabiliter
de DivinoOfficio diminuit, graviter peccare v quia nonfatisfacit fu*
obligationi, certum efl • Qiii addit aliquid Divino Officio, nifi animo mutandi
ritum addat, fatisfacit ; qui* ad- ditio fine ejulmodi animo non mutat
fubflantiam Officii , quod jam totum recitari 1 upponitur . 8 Quamvis autem
aliquid fic addere, interdum culpa non fit, hoc enim p^do adduntur ad folemnitatem
Mottcta A Cantus inter un& A alterum Pfalmum, A in privato officio femel,
aut iterum id prxllare fineanimo ritum mutandi , non item fit gravis Tabem cul-
pa, tamen, fi, ut in perpetuum duret additio, id facias, mortali» culp* retim
te conflituic Caflrop. wi rraU ; f.di/p. z .deOratp.2..u.i s . quia id
mutationem ritus lapit : fed te liberat Bonae ra.lt .eti/t.t. — de
Her.Canen.t.jf . x.nm.zi- quia in privato Officio non faciW d bo- laoneum lolct
virum deputare ad libros approhan- noviro novi ritus fufeeptio eligi
prarfumitur. In Mifla auteme clam vel non lunc recepta: leges, quibus jubetur
cflcli- privatddida ( quia cx fe publicum eft Sacrificium ) nunquam I icc • re
ali- „ Secunda Difficultas . De Licentia imprimendi nova Breviaria . 4 An
poflis uti novis Breviariis impreffis, V.G. Paridis , cum fola approbatione
fupremi Confilii Regii, non veri Inquifitoris, vel Or- dinarii ? puto pofle, iu
Navarr. infumm. c, 17. n. 1 4». m Heg.Cafl. (j Franc. Booac. ^ A.z.de
eenfjnpanic. 6.n.6. quia jam uiu rece- ptum ell alicubi, facultatem imprimendi
haberi i dido Supremo Conii 1 10, quodidi <** dos . Quare tunc. 5 &
Explicationis Decalogi. Lib. IL KaliquidKUi, difputJ.imm i«d»W^ StmfiHt t.ff.X.
a Sed difficultas hic io eo non vulgaris venatur, Ecquf nam iit officii pars
ftoubtltf, quam diminiieie, feu omittere peccatum mortale fit ? Praemitto duas efle fen
teot ias, A 1 te ra m com m u morem V a fquez , Suarez. Bonaciha: , Garziz apud
Merollammox citandum ; dicen- tem totum unuls diei Officium praecipi unico
individuo prxeepto. tinumque efle peccatum totum illud omittere, lic* gravius
quim (1 omitteretur uni horafohlm, V.G. Matutinum. Alteram Cajet. M fumma.V.H**
CantH. item Lcff. Tolct. aliorumque apud Mcrol* Jam, /. i Jtfi. x.e.^.dut.j.u .
i ja aflerentemtot cfle praecepta^ uot ho- rae , nempe feptem , totidem efle
peccata ea omittere . Prior putat praeceptum horarum unius diei die unum,
Gcutieft unum jejunandi unodte : pofterior putat efle plura , ficu ti fant
plura prcreepta jeju- nandi di verfis diebus . . Unde ex
priorercquitur,omittenti omnes horas unius dici fatis ef- fe, fi in conteffione
fic fe accufrc,0«i>' quod uon fequi- tur ex poftcriore,ut <* tpufe.
Mttkedi CtnfrffM. mu ati nohis expli- catum eft . Ratio autem prioris
fententiae duci cur ex eo principio , quia una Hora unius diei ordinatur ad
aliam e/ufdem diei, ita ut om- nes Horx unum integrum
,iiKlividuumqueOfficiumcociftituant : Quoniam ver A pofterior fentenm id nept ,
puta tque unam horam ejufdem diei independcnccr ab alia prxeepti > idcd
docet quamlibet horam per fe fuam obligationem abaiia independente parere . Utra-
que lententia eft probabilis , fed quia prior animo noftro infedit » %n
MtthtJ.Ctnftjf bk.x.t.y $ eandem * nunc ampledimur . 10 Venio nunc ad
propofitam difficultatem. Nonnulli docent de- cimam partem aJicujus Horx parvar
v.g. Complerorii efle notabi- lem par tempta Moneta apud Bonacinam mox
citandum; AJii tertiS, ita Azorius,M»idem,NavarrusapudBomcinam mox citandam:
Alii medietatem ejufdem paruar horas. Eqo fequor Leffium Rh.u *.\1
du6.9jH.fi.ft Bonacinam, tem.x.di/i.j. dtHer. CM.9.5./M .«.1. tendentes integram horam parvam
efle notabilem partem Officii . Qui igitur tantum negligit Officii, quantum
notabiliter non $quac integram parvam horam, non omittit partem notabilem,
atque aded non peccabit mortaliter. Hoc diflum probat illa duo principia , qubd
nimirum prasceptum officii unius dici fit unlcum ? ut modd ex- plicuimus, ft
quod notabilitas, feu gravitas materi* in praeceptis principaliter defaroitur
ex fine prxeepti , (peftata tamen etiam quantitate rei in fe, * in ordine ad
totum, quod praecipitur, ut de- claravimus Ai. 1 . cum de parvitate miterix,
*c. 1 1 Sic autem formari ratio potefl . Omittere minus, emam fit una parva hora, non videtur nocere notabiliter
fini intento a Legislato- re per praeceptum de rec i undo Officio, qui eft
cultus Dei . Rursds talis orni lio, nec ex le,& abfolute, ncc ut relata ad
tottim Officium uniusdid videtur niagru, ergo non eft notabilis» Confirmatur,
quia verifimile non efl, piam Matrem Ecclefiatn velle (ternis ignibus ad-
dicere eum, qui leviorem partem Officii ea, quim dixirou^oiniuit . Si modicam
tantum partem recites unius parvx borsc , cen feris toumneeJigere, atque ad cA
mortaliter peccabis, quia ea pars, qux fCcitatacfl, cum fit quid parvum pro
nihilo reputatur . Scioaliquem docere omittentem integram Ter tum, vel Sextam ,
vel Nonam non peccare mortaliter, quafi fit illa brevis hora , parva jnateria
in comparatione totius Officii Divini. Sed profedb id , cOm fit contra innumeros Dtiftores,
approbare animus refugit. Et ulterior ratio fugae efl , quia quam vj> alicui
appareat efle materiali- xerquid modicum .Tt^tia v.g. refpcdu totius Officii
dici, ficut la- Jbor per duas hora refpcflu vigintiquatuor horarum totiusdiei
fcfti : tamen revera non ita eft iormaliter , confideratis omnibus circum-
flanti is, & fine Ecclefix »quxIvoluit,ut lingulis horis aliquid Deo i
Sacerdotibus impenderetur, i quonotabiliccrdeficit,qui totam in- tegram horam,
quam vis ex fe parvam, omittit . Certi Sacerdos non recitans in MUla, Gb ia t
vel Cttdo , quid modicum negliget : at Ii omitut in Canone tot verfus, quot
numerantur in Crtd*> gra- tie quid omittet , utomn« docemus, nempe ob
circunftantlamil- lam,qu6d fint verba potiffimar panis Sacrificii. Rursus
oculus, vel manus, vel pes, parvx partes fingulxfunt, refpeflu totius Corpori*,
tamen, qutunumex illisamputat, Irregularis fiet per omnes Do- iflores . Non
ergo refpicienda fola efl ipfa parvitas materni is , led coetera omnia, ut
prudenter di judice* ,utrflm grave fit , vcllcue quod omittitur. . Si omittat quis Vcfpem Sabbati Sanfli e*
peculiari ratione, non audeh affirmare cum peccare mortaliter, quamvis integram
horam omittat . Nam ex Vefpcrx,* extraordinariam habent parvitatem, Bc ex alio
capite pro illo die tantx laeti tiar, atque Indulgentias» in a uoprxcefleruntin
Ecclefia fatis prolixar orationw, aon efl putan- um notabiliter Ixdi finem,
< 5 c prxeeptum orandi. 1» Quod diflum eft de Officio privato,dic( ut id
obiter hic no- te m ) de Officio in Choro ( quamvis adverfiri nobis Suarium
bdjit. fcciam ) Ita Bonacina, itodtm . Ratioefl, quia non efldiverfum prx-
eeptum quoad fubflantiam, il lud,quo tenemur recitare in Choro ab eo, quo
tenemur pri vatim ; ergo ncc eft diverfa gratius , vel levitas, quo ad eius
materiam . Quinta digUuIta. Dt O fit io DtfunElorum y frd*L laniii , f) Non
obligari Sacerdotes urentes Breviario Romanohzc pri- vatim, ( immd ncc in Choro
} recitare, obligari autem alio Breviario utentes dilucide prominciat Pius V.
kt, «r.lege Pclltz. ttm.i.man. Kfi- num.^6. At fubdubitatur» an ultem in dic Comme- morationis
Defunftorum, & quoad Litanias in Rpgatiouibus.fefto- queS.Marci urgeat
obligatio? 14 Probabilius eft, obligationem urgere, quia tunc illa funt j»m
Officit ejus d ici, lege eundem ikid ((.afferentem Dun. aliofque. Non urgere tamen plure iiid, autumant, negantes
illa ad Officii il- lius diei partem pertinere; confirmant, quia PiuiV.
abfolute libe- rat Sacerdotem i privata recitatione Officii Defunctorum . Qiyre
fi rubrica i Horum dierum nihilominus illud Officium^Ic Litanias im- ponat,
quid vetataflerere eam dic meredireflivaro ,oon yer6 prx- eeptum ? Non poiiurn
i probabilitatis meta hanc femen tiam exclu- dere : Superiedeo tamen i longiore
difputationc ; fiqutdcro illam apud citatos fuse leges . SrxtH T>iffitkUat .
Dr Offidt aliena lingua rtcitalt . 1 5 QuxGvit olim IracP. OflaviusTedefchi
noftrx Societatis Vir eruditus, &dodius, an fibi liceret Pfalmos
Officii,Idiomate Grxco recitare, ut fic Grxcas litteras, quas apprimi
profitebatur , familiarius fibi ex ejus ufurpatiooeconciliaret?Nexativd rrlpond
ni- dum videbatur non paucis.Caftrop.enim t.e.m. 14. licet id fetnel,aut iterum
faccrc non efle grave deliflum affirmet, tamen gtavecfic ex Bellar. S«ur.Sa, B01uc.fi
aliquoties ficres,cqncludit;Prim6,quia fic ccnfeturquis Ecclcfix Latinx
generalem ritG parvipendere. Secun- d 6, quia, (1 qublic^id fieret, prxberetur
occafiofcandali , & «roris . 10 ProfdUA, fi publicd id fiacin Choro,
pedibus ioCaflropalai fententiam eo . Quale enim fcandalura oriretur in Tempto
Iptino , fiGrxci,velHebrxi Pfalroi decantari deprehenderentur? Idem di- co, fi
pri vatim fiat intentione mutandi ritum ; id enitn & per fe gra- ve efl,
& graviter prohibetur i Pio V.Idem denique de Vulga n lin- gua etiam pri
vatim, quia ab hac femper abllmendum dixit Romana Ecclefia, de qua loquitur
Bellarm & Sanch ciuu iCaftr i me dill- Canenitii , f.ifiar.t .num. 1 5. a
fler ens id confueviflc P Mapfaxum So- cietatis lefu; lege Eicobir,^. 3 6
f°-& & > v erb - •*.ic- quos pro fe imroeritd affert Caftrop. puto
peccatum non efle, & fatisfieri prxcepto,ad quod ex quocumque mulo obli-
garis . Rati o eft, qui* etiam fic retinetur (ormul a Romana prxean- di quo ad
fubftantUm ; hxc enim non tamex Idiomate Latmo, vel Grxco, quim exfeafu
verborum,* illius difpofitione conflat . 17 Dixi ( «J aliquem bonum finem) nam hoc non
intercedente meritd docet Bonae. «r. non vitari veniale , quia , utcumque, fit
contra cool ueiudinem Ecclefsx Latmx : quamvis , quia eft m re ac- cidentxria
StMva wm valdd laborare Ecclefia credatur (quando pri viUm^t )levftec f°]dm
erretur . * i6*dttm . approbat obligatum ex voto, vel pm- n i teotia ob bodum
fi nem majoris V G. devotinn is, ( q lum (orte quis fentiat in
Gr*ea,Hcbrxa,immb vulgari lingua ) rccitarefic pri- vatim pofle Pfalmos, aut
alias preces. Admitto hanc doOrinam de Pfalmis Grxcis, Ac Hebraicis, fed de
vulgari diftinguendum omnind eft • Sieoimvotum, vel poenitentia fit de
recitandis P«- ttr,&Aur y V-G- eaque tu Vulgari lingua orando pronuncies ,
non tereprehendo, imrob laudo?quia Patrr, ffc Aut vulgari ferenone translata
paflim in compendiis Doflrinx Chriftian^ ab Ecclefu pro- ponuntur, ac quia
Ecclefia lic^tHebrxos, Ac Grxco* Pfalmos ad- mittat, ( undd propterei ati
iispoftumus) nunquam tamen admit- tit, immd damnat,* prohibet Vulgares, ded
u\fi n« vulgaribus uta- ris, meriti reprehenao, quia Orationibus ab Ecclefia
nullomodo permiflis votum, * pcemtentiam fatisfieri pofle, nullus putare ra-
tionabiliter pot eft. ^ 19 Urges^qui Rubricas etiam mer^direflivas in Mina
femper nc- gligcretjcenictur illascontemnere,fic Baldell i*TM.Mor.to.^.ti6.i.
unde Ac graviter peccare, ut i* ofiufe.de Satrif. MiffM6 \.c. 3.S.X .u.9. i
nobis etiam didtom eft, ergo idem de eo dicendum , qui Plalmos Latinos femper
negl geret : Re fpondeo,Miflacxfe publi- cum opu* eft, non ita recitatio, de
qua difputamus ; Prxterei Pfal- morum Grxcorum recitatio, in nulla negligentix
culpa eft, fed coo- fultb motus illo fine bono formu tam , feu modum loquendi,
qui in Oratione non efl de fubftantia, orni ttft, PfalroafqueGrxcosab Ec-
clefia non rejc£tosfufcipit,at Rubricarum ille tam ordinarius , de-
fertorne?ligentix culpam committit, fiufqueut ita dicaro, Coe- remomaS}fibi
confingit, io quo bonus adefie finis non potefl ■ Seftima Caput V. De Horis
Canonicis. 59 Septima djftultat . Dt mutatione Offitii unims in OtfUium ait
trini diti . Vtmutatiane , flanda ftmptr in todtmritu . io Lic£c nealicui fine
peccato recitare Officium pro Officio? Va- ria Dodiorum placita tribus didis
reftrmgo . * i Dico primo, G id rard fine caufa ob lulam commoditatem, v. g.
fiat, errari veniali ter : fi vcr6 fiat cx aliqua caufa , ut ratione lludii ,
itineris, infirmae valetudinis:vel etiam ratione non vulgaris devotio- nis (
idem fi cx fcmiduplici, lacias duplex) ne venialiter quidem pec- cari (citra
cuntemptums vel animum introducendi ritum novum, uc lempcr fupponimus J fi
etiam Officium, quod aiiumitur , fit brev tus , longius quod omittitur* Iu
Cajctanus, Filliuc. S*, Zerola, Valentia, LcIlius,Vafquez,CaftropaIaus,/tfr.ri/.
»»«M7.aliiqucapud Dianam, p. i.tr.n.de Heru Canonica , refalnt. 5 . dc
Pelliz.tatn.l .man. Hftjrafl. $.f .8. ». 7 $. Ratioeft ,quia przccptum de
percurrendis Horis jam lervaturquoad iubftantiam:&exalio capite^tiam fi
modus, hoc dt recitatio fecundum formam pr^feriptam pro
hocdie,ucgligatur,ui>- de & peccetur , fi fiat fine caufa.umen cum tam
rar6 fic , non videtur offenlio gravis, & ex caufa videtur nulla. Huc
reduco inadverten- tiam : nonenimeum, quiinadvertenter Officium pro Officio
recita- vit , obligo ad refumendum proprium illius dici , quamvis commodd
pollit, quia illa inculpabilis inadvertentia una eft cx prardidtis cau- fis,
cilm non prarlumatur Ecclefia velle ad duo Officia obilringer* cum , qui fine
culpa eft . 12 DicoSecundd, non proptere* licere etiam femel,aut itcriim,
omiflo proprio,recitare Officium odlavar Rcfurredtionis : Diana /».5. tr.t i.rt
. 7.Pdlizar./.r.w.7}. Ratio eft, quia hoc adeb breve efl,ut omif- fio proprii
Oificit fane notabiliter longioris , non cenfeatur res levis, qu* ex aliquibus
ex diflis caufis cohoncftari queat . . z jd perfarpd fiat, peccari
mnrtalitcr.IcaSuar.Re- gtn. Filliuc. Bonac.aliiquc apud eundem Caflrop./- ,
r.r»r.«.i8.& apud Marchin,i//«'^./r$.p.6 r.iiV/^.Sypcautcm fieri dicetur,
quando fine deledtu,oc communiter (ut in fimilibus,morali modo * prudenti
decerni lolet ) Sacerdos djdta mutatione ute retur . Ratio didti dt , quia Pius
V.non lolilm principaliter przcipic efle percurrendum of- haura Romanum yeluti
in gcncre,fed etiam efle percurrendu illud, quod talidie przcipitur,ut attente
legenti Bullam planum fiet,prar- lertimibi: 2 « • t tuent ur .tdOfficiu/n fui
pani 1 , ut quotidie /altant tx bujuj 'madi Breviarii praferipto, (j ratione :
Cum ergo qui perfzp 4 mu- tat Officium,lzdat graviter Bullz
prxfcriptum,mortaliccr peccabit. 24 Dices^x his Bulfo verbis fequeretur peccari
mortali ter .etiam fi uno dic fieret mutatio , ficuti fi uno die omitteretur
omnino Ofli- cium,quia jam nou fcrvarctur Pii V.przfcripturout fupradi&um
eft iolilm peccari venialiter, fiCne caula id, uno vel altero fiat die .
Refpondco,ex his verbis Bullae foldra fequi peccari, & fieri contra
przceptum Pifiquod fand concedimus etiam prouno,vclalterodic: At utrum
mortalitcr^in vcnialitcr,dependet * gravitate, vel levitate materip;quoniam
igitur relinquere proprium diei,& aliud Officium ejufdem Breviarii r a
rdaflu mere, leve quid eft , ideb peccatur folum veniali ter,at,quia tum fzp£
mutare Officium proOfficio,tum relin- quere Officium nullum aliud firaileex
eodem Breviario lupponcn- d o, grave eft, ideo mortaliter fic peccabitur . ij
Sed adhuc fupcrfuntaliauotcuriofse ,acprafticzqu.Tflioncs. Prima fic proponitur
: Sacerdos Panormitanus hodie fubVefperas Panormi exiftens, ubi dies currit
feriz, crascfi perretturusMontcin Rcalcm, ubi celebrabitur memoria S. Cafiri
Patroni : poterit nc hic Sacerdos hoc fero Panormi recitare Matutinum S Caltri
, dc primas Vefperas?Refpondco pofle/ed non obligari. Ratio efhquia cum cras
fit futurus peregrinus incaCivitate,poteric,fcd non fub obligatione fe ibi
reddere illi Ecclefiz conformem , dc cras Officio S. Cafiri ope- ram dare , cum
ergo Officium hoc vcfpcrtinum fit pars Officii crafti- ni^ion eft improbabile
pofic illud anticipate unquam pertinens ad diem crafiinum licitdab hujufmodi Sacerdote
pcrfol vi . Quid, fi is Panormi percurrerit Matutinum feriar ? Quando adve-
niet cras Montem Regalem , melius ne profequetur horas feri® , an aflumet illas
S.Caftrt?Refpondcoarqu£ utrumque. Nam fi recitabit de fcria,fe conformabit cum
Officio* fe legitimi incepto : Si de San- ate conformem reddet loco Vtrum ex
Bis melius, in privato Offi- cio , non difecrno , ided quod mavis, gere ; nam
Miflam , <Sc Horas in Choro, quia funt publica, dc Sandlo funt celebranda .
26 Secunda qtizflio : Sacerdos Panormi V.G. noo recitavit Offi- cium dc
S-Ignatio, quia dies ejufdem fuit impeditus Patrono Civita- ti* * > . an 5 ,
rm ‘ ' * al JV s Panormo , venitque Montem Regalem Verbi 1 Gratia ubi jam S.
Ignatii Officium perfolutum eft- ad quid obligabis Sacerdotem hunc Panormitanum?
Refpondco illum nou obligo ad recitandum Officium S. Ignatii, Iic£tenim poffit,
quia poteft fequi ritum luz Ecclcfiar, donec alterius EccleGx domi- cilium
fixum non acquirit; at minimi obfiringitur illud S. Ignatii recitabit . 17
Tertia qu^fiiocfi:An liceat cuilibet ritum focii, cum quo offi- cium
recitat;rationemquc lcqui . v.g. Regularis recitat hodie defuo Patrono officium
duplex, vet ex privilegiode Conceptione Virginis : mihi, qui deberem de feria,
licit nc iccicare dcillo Patrono, Ii ut So- cius abeo Religiofo, etiam nulla
accedente caufa, ad fecum recitan- dum, adhibear i Relpondeo licere, nifi fit
aliunde vetitum.Idemque e(Te, fi ille ha- bet facultatem anticipandi horam
.licebit enim, & mihi propter di- dlam Societatem anticipati recitare.Ita
Henriq.aliiqucapud Quin- tanad.".8,A £-8 * 9.Ra(io utriufquecll,quia id
vidcturcoufcquicx natura focietatis, inquocontrallu pares funt focii in lucro .
R ortus quod lcx,fcu privilrgiumdifpomt in unoex corrclitivis , extendi fo- let
ad aliud , tum cor relativorum eadem fic rati ojfin ff dtatctptUat. dc alibi
Nav. ( ax.n.fj.aluquc apud eundem Q-iintanad. n. j j. 28 Dices.cx hoc lcqui
mihi Romano licere, li advocer ad recitan- das horas ab Ambrofiano Sacerdote,
Aml»rofianoOfficio«»bliiationi meae fatisfacere, quod durum videtur .
Rcfp.hocnon lcqui, id enim eft peculiariter prohibitum, ut ex mox dicendis n .
q t.cnnftabic ; quod ego notavi in rdponfionc,dum dixi ( nili aliunde fit
vetitum - ) ao Quarta quxflio. Ille qui cx errore de fclloduplici, velfemi-
duplici die proprio non recitavit , potcil nc rteitarede eo, prima die non
impedita Officium novem Lectionum : An potius debebit omit- tere eo anno
eiufmodi Felium duplex ,velfcmiduplex> Relpondeo, probabilius eft cum
Quintanad. ^»^.9. debere omittere
: probabile tamen eft, & tutum poflcdidlo die non impedito recitare. Ratio
prioriscft, quiaonus Officii eft alligatum illi diei; evolante ergo dic ,
evolat & onus . Multd magis, quia ficperturbareturnimisffpcordoBreviarii-Ra-
tiopoflerioris eft, quia Sa»dti,& recitantes habent jus , ut recitetur
ejuimodi Officium in eoanno:ergo non funt co privandi fine ulla fua culpa, /.
trimen , fl.de panis ttsrg jur.in iilili. Addc.cllc quidem onus addi&um
illi diei , fed non ita , ut non potlit transferri , quando dies eft
impcditus,utprzfcribiturin Rubrici . Cum ergoca oblivio impedimentum fuerit,
non videtur turbari Ordo Breviarii , fed jus Rubrica? potius obfervari,fi
omifla rcaffiimantur . V 1 Q*ii nta quarftio. Quid fiet, fi contri quis hodie
recitavit de fe- fto, quod debebat aliquo ex diebus ftqq. rec rure? Relpondeo
vel die illclequenti iterum recitet de fefto; quod puto probabiliter cum
Quintanad ilidfmgul.t. vc | di^odiefcqucnti rccitct/fcd privatim) illud
Officium , quod deberet recitari fi fcftum noneftet , quod certe non eft
improbabile cum eodem ibid. Ratio prioris efl , quia felium poffidet proprium
Officium eo die^reo noo debet omitti propter er- rorem ante fadum dc
praecedenti . Adde abfonum efTe , dum omnes eo tempore recitant de Sando,te de
Feria, vel fimplici recitare. Ra- tio poflcrioris eft, quia mufitatumeft,bis de
eodem Sando idem Offi- cium rccitare.mulco magis, quia jam Sandis fadum eft
fatis per illam vcluti anticipatam lolutioncm . Unde licet Sandus poffideat
contra alios , non tamen contra mc.gu. jam folvi : & licet fit abfonum, fi
hoc fut in Choro, vel Mifla, ubi fic heri cert* negandum eft, non dtablo-
num.fi hatpnvatim. 31 Sexta quxftio: Hodie per oblivionem Sacerdos recitavit
Vef- peras vel Matutinum cum Laudibus diverfum ab e.a, quod legitime cras
recitandum eft, V.G.ent recitandum dc duplici, recitavit defe- na,vel dcalio
duplici, quid melius faciet, profcqm cur ne Officium in. CCp -S n 2 P er
erforem >.? n «citabit rdiquum Officii dici fequentis °mi Io Matutino, quod
legi time recita re debuerat^ Refp. Lic^t op- tabile fit , ut repetat, quod erravit , tamen
non obligatur, ut cx didis lupra conflare poteft. Satis autem erit, fi folum
recitet reliquum de Officio proprio, quod currit; Ratiocrt,quia, ubi
comprehenditur error ,ibi corrigendus efl : non obligatur autem repetere illud
Ma- tutinum, quod erat recitandum, guia bona fides cum excuiac : co, yclmaxim^,
quod per zqul valentiam penfum jam folvit. Aliqui* ita tortafc judicabit ,
Sacerdotem hunc polle profequi quod reli- quum ell Officii, recitando horas
congruentes Matutino, dc Laudi- bus, quamvis per errorem recitatis, quia major
pars debet trahere ad le minorem Ita idem ibid. nn^. fed non aflentior, quia id
efVct velle errorem approbare. Adde fempcT meliorerti debere efle conditionem
poflident is: at tunc poffidet jus Officii hujus diei . non alterius* tc per
errorem recitati . 3» Septima quxftio.Dixi i* opuft.de Sarr.
Mif.r,i.x.e.€.%.i.nuj. CongruentiusCapellanoMonialiumcfTc, fi M illam in
EcclefiaMol nafterii celebret dc Sand}o, quem Monialcs forte propter fuum ri-
tum proprium celebrant (led ex Millali proprio, quoipfe legitimb utitur
)quiafeconcordem reddere debet cum foiemnirate earum B quibus infervit • Jam
quid dcOfficio?poteft ne dc domi Officium pri- vatum de ejufmodi Sandlo recitare
f Refp. judico fatis probabile cum Quintanad. trafl. X. fing. 7. po (fc cum luo
Breviario proprio;ratio eft, quia connexorumdeu correlati- vorura idem eft
judicium, fi ergo poteft Miflam, poterit dc officium , dc jure quidem , quia
hic arqu i paratur beneficiario, qui poteft ex Len- tentia aliquorum, cum co 6
cm t ibid. flng 8. immAcx aliorum-lenten- tiacum Azor.Regin aliifqucapud
cumdemri»^. obligatur recitare --r- . tan- Cer- .. . v . , in quibus expreisd
non prohibetur, ubicumque ipfc refideat ; CT&m igitur 6o Explicationis
Decalogi Lib. II. igitur non prohibeatur i Pio V. in Bul Ia initio Miflalis
primd fit a, quo ad varietatem Breviarii, illud poterit>non autem hoc . Vo
mutat iono O 0 UH proprii ritui ia alituum, X X Certum mihi cft in gravem
culpam eum prolabi, qui obftri Aus recitare more Romano,reciret etiam prouno
tantum die, more pe- culiaris Ecclefi*, v.g.Mediolanenfis.lttCa{lrM.».a.tr7
B.Ratioeftouia Pius V.Quodauobiifxprd dicit ,euro>QUJ lup £c- clcfiar orandi
formam non cuftodit, praecepto non lattsfaAurum :at praecepto non fatisfacere
vel per unum dicm.materu eravisea.Con- «riveri , obftriAum orare more iuae
peculiaris Lcclefi* non puto peccaturum, fi nulla praemii licentia uno, vel
altero die,Romano- rum ritu pri vatim oret, icaSaCa^rt. Suar Bon.I.ellius apud
eumd em Cafirop "X quia tunccoafbrmemfereddit Romanae Ecclefiar om- nium
Matriiid quod placere Pontifici merito praelumiimis; confcnsG autem Epifcopi,
atque Capituli ad ejulmodi mutationem lolilm pro Cboroi Pio V./.e.tc quiri, vel
faltem pro uluroatione perpetua , non improhabiiitera/lerimus. Excipe, nifi
fortdobftctprarceptGSuperio- *is.Ccrt<f ficobftitit Mediolanenfibus Clericis
S.CaroI i lex, qui prae- ceptum fuis impofuit, ne alioqulm A mbroilano Officio
uterentur; potuit enim SinAilfimusvir id prccipcrc,quia ficobfccutuseft volG-
UCiPii V. relinquentis mores Eccldlarfi annis ducentis antiquiores. 34 DiAumcft
autem (uno , vel altero die) ut tutiflimam opinio- nem proponerem, nam
casteriam adhuc benignius loquitur Si Hor, Con.in 6 . 1 » utraqu: tdiliont
tumg*auina y tumrxpur^dta.jbioluU fciii- cdt concedens extra Chorum pofle
quempiam dicere Officium Ro- manum. Probabiliter quideimnam Pius V.dum dicit:
Quibut ittvtto- totum tlludjui pfalUaJt juum Ojfitium non adimtmui , videtur
conce- dere privilegium : privilegio autem utimur, quando volumusimerito autem
deinde idem Pius V -jubet pro Choro adhibendam ede predi- Aam licentiam, quia
ad publicam mutationem publicum accedere conienfum omniuo decet . X j
Quatres.Licetnc Epifcopofuisfubditis.vel Prxlato fuis Reli- giofis conccderc
licentiam recitandi privatim Officium in alio ex praedi Ais ritibus?Refpondet
Tancred-<6 tr.^./ib.^.d . 1 1 jv^.pro- jbabilc efle licere,iu umen,ut quando
fit dilpenfatio,pcr quam coro- routeur Officium proprii ritus Religionis , vel
Diorcefis in Roma- num, minor caufa exigatur, auia tunc fit conformatio , ut
diAum eft , cum Jure communi, id quod etiam fine licentia pote privatum fieri ,
fnod6 nos probabiliter infinuavimus ; ad hoc autem > ut Romanum Breviarium
mutetur inalienum, major caufa requiritur, aliis eflee citat, dicam mu x».i 9-
fuerit? Refpondcojpofle eum Romano more precari, fed non aftrin- gi. Ratio cil,
quia, ut toties afleruimtis,Adve»apoteft,lic£t non tenea- tur loci leges adm
utere. Dices, at obdat (latu tum S.CaroI i ». $ fini allatum.Obft*tSecund6
paritas nam Domini canus V G.five perma- nenter,fivc per tranfennam alicubi
moram faciat/ctnper Dominica* num ritum cullodit ex neccflitate.ergopamerfuum
cuftodiat Am- brofianus. Rcfp. ad primum Statuta Dioecefatu , quale fuit illud
S. Caroli extra Territorium nihil obtinent virium. Aci fecundum nego adefle
paritatem Nam Dominicanui^imilcfquc Religioliex vi voti , Ac proicllionis fuar
obligantur ad proprium ri tumyqua obligatio ubi- que eos comitatur ,cuin
Religioli Dicscefim fixam non habeant; An Mediolancnfis Clericus loltim
obligatur ex vi Statuti Dioecefant , quod,ut di&um e(l,extra Territorium
vim non habet . 59 Denique, quando Sacerdos Benefici a tus non e(l, fi alib
domici- lium transferat , ejus EccleG* Officium aflTumerc debet. Si autem in
loco obiter fitmotcft , fed non debet ; quia peregrinus potell , fed non
obligatur conformare fe legibus loci . Putavit quidam recentior hunc Sacerdotem
obligari^tqueadeb,fi Sacerdos alieni ntusi Romano, v g.Mediolanen fis, etiam
per parui moram Romae, v g. fit^cbct Romanum Breviarium fcqui. Quia, in- quit, privilegium proprii ritus hac
in reefl affixum loco, Ac Territo- rio Mediolancnfi, non ergo alibi . Hxc ille.
Sed cert£ cur non dicam dic privilegium Ecclefi* formaliter,atqueaded tum loco,
tum mul- td magis Clericis Mediolanenfibus Ec defiam illam conilituentibus ?
Relege Pii V.Bullam»illud privilegium five concedentis,five per- mittentis, eam
enim folius loci affixionem Bulla continere nequa- quam videtur . De modo
rtdtandi Ojfitium. i T7T Officium ftudiose, Ac devoti recitetur juxta Capit.
Dolon. ttJ dtCrltbrationo Mtffarum , fex conditiones fune obfervan- darrut
nimirum recitetur cum attentione debita . cum debita inten- tione , (irte
omiflionc verborum, fine eorundem mutilatioue , fine w- terrupt itme^ine
Ordinis iuverfione . Dtatttnliout , intrat iono dolito , ttmijfivi . Dc his egi
ner aliam occafiooem , op»fc. do Satr.Mi/f * i - dentiam infra /.4.r.}.§ i
.•.X9 llluc,ne eadem cogar repetere, LcAo- rem meum remitto. De
attenuon$,quacarct,qui femidormiensre- \ Illud hic de intentione eft addendum,
te fatisfacere pr*cepto,G animo non latisfaciendi,ita Caftrop^.x rr.jV.iV*
log.f. Breviarium Romanum in i ritus ante ducentos annos cos ritus
ufurpaverunt: At Prar latus inferiori contra Leges Pontificis prxfcrtim in rc
extraordinaria, qualis hxc fine dubio eil . Ita Cafirop. alios citans , Ai.tr.
j . V6./>.4 ». &. nulia.SicTancred. ex mente, ut ait, Suar. Equidem
approba illius 1 Illud hic • prius diAumihoc pofterius^n quo fupponit polle
Praelatum Papa in- Horasrecitess — . - roriorem licentiam concedere mutandi
Breviarium Romanum in | 7- <, -** Ratioeft J quia probabiliflimum judicamus
latis oblcrvarr alienum, mihi difficili redditur, qua Pius V prohibuit ejul modi
ritus prxeeptura, etiam finecoanimo^ummodoresprfcepta exhibeatur, alienos i
Breviario Romano , folum conceffit iis , qui ante ducentos fiquidem jam ponitur
totum, quod praecipitur: prxcipitur enim Je- *nnos cos ritus ufurpaverunt:
AtPrarlatus inferior non potefi irc junium,v.g.inQuadragefima,non veri» mus
fatiHaciendi. Tenens tamen tempore praecepti ab hoc animo ccfiare , Ac velle te
obedire prjrccpto.lecuscnim praeccptumipfum voluntate violares, unde Ac
peccares. Infervit nihilominus allata dodtrina ad non repetendum opus,cdrn
folum necelle fit, ut mutetur intentio, fiquisadhucefi in termino
fatisfacicndi, ut docetur Sicut etiam, nc incidat inpcenas,v.g
inexcommunicatipncm for- ti fulminatam contra non facientes illud opus, i «m
enim fecit , licic fine iotentionc.Cafirop do orat. J.t .p. $.Sauc h. Kl •
Drc.t. i j . ».g. Sino Omijjiont turborum t & Mutilat iont Syllaborum. 4
Omnia Officii Verba debere pronunciari, atque efle mortale ca
negligere,fiveextraChorum,fiveintra^iifiexcufet materi* parvitas. omnes
docemus, aequi autem exculari puto propter parvitatem ma- teriae , intra
Choruni^itque extra i quia eadem eft ratio utrobique . Scandalum autem intra
Chorum,» relinquantur foldm aliqua verba, vix adeiie unquam video : Fideles
enim ad bxc, Ac fimilia minutiora non attendunt . . Quavoceea privatim
pronuntianda fint^lixi Opu/e.d* SoerJ.*s.g. $.a. in Choro aurem mox *ij- dicam.
j Hic ergo tanquam in proprio loco fic proponitur fcquensdim- cultas. Sacerdos
quidam ita Plalmum percurrebatut proterret ini- tium verfus , Ac finem , fed
prarcipite quodam eunu verba interme- dia vix/eu ne vix quidem proferebat .
Inquiro; Ac quo nam u peccato reus erat? , , n . 6 Dico,fi in Vcrfuum notabili
quantitate id voluntarie prwti te- rit, dei iquifle mortaliter, quia notabilem Officii
partem omilit :u in modica, propter materia* levitatem , venialitcr . Dico (
voluntarie; nam propter inadvertcntiam,vcl linguam balbutientem. Ac non raro
etiam propter inveteratam confuetudinem,quam non valeat Oflovo DiffitultOJ . Do
Ojfide ojfumtndt ab ad\ tuo . X 6 Cui ex beneficio preces Romanas recitandi
onus cft, fifbrtets domicilium transferat, v g.Mediolanum^atqac Ambrofunus, Am-
brofunuro ei officium indico, quii jam illius Ecclefue Clericus efle-
^hjsefi:Ita idcmt.i^r.^V.j.p.^.^.Non tamen pro improbabile, pof- fe Romanas
Preces retinere, quia ratione Beneficii, quod ab eodem J etineri
fuppono,Romanus Clericus efle non dcfinit-Quod u Medio- ani per parvam moram
adfit^ion polle Ambrolianorum more pfalle^ ^e, docet Caftropal.ii.quia licet
Ptrfgrino,ui aliis diximus, liceit,u velitjeges IcAari loci, fallit id tamen,
quando aliquid obitat,ut quan- do privilegium quodpiam reftringitur
proiisfipatc,qui i permanen- ter alicubi habitant : tale autem die hoc
privilegium derecitando Officio peculiari, di verfoque a Romano,habctur in
relata Pii V Con- Aicutione. Nihilominus puto pul&,quia non invenio
ejulmodi rcftri- Gionem.Ecce Pii V.Verba,hoc privilegium indulgentis. IWt tan.m
axetptn % quo di ipfaprimm Inflitutiont i Srdt Apoftoftta approbat a , Vtl Corfurtudint^um
otiipfa iofiitutio duemtes anno/ antterdat ,afiii tertir Jtrrttarii t ufofoiffo
tonflntrit tfuibmt invrtrratum illud f ut di trudi , pfali nAi Juttm p/feitim
non adimimus Advertifii ? ue ullum quidem adefl verbum*quodcam indicet
reftriAionem , concedit enim illis , fed ooaiod ityf " 1 firmant nttr
babittmt , vel quid fimile . 37 rVi^rca u Mediolancnfis ex Beneficio obligatus
more Am- bro« ano P w ^. ar, ^ 1u tans domicilium, Romanus fiat ,Ronuno Officio
P e ' ,ta ^em ibid.qulM jam eft ex Clericis Romanis, waut - L. amf,c »
firetineat beneficium, poffiefuum Am- ne maz na difficulw te comgere^xculan
aliquem poflc/locctLcMius “ re > sui* ratione beneficii, ut roodAdiOum cft,
»-5«- .. . . , morialc,notat Bonae, f.i -d.\.d* Hor Can q.x,p t. $.t.» 4. 8 Hic
facit error eorum, qui, quandn cum Socio adjuvante I Ul- mos percurrunt,ita
feflinatd praeoccupant, ut nondum abiol utoso- cii VerGculojipGfuuni
aggrediantur. _ . 9 ura- ' Jca «oianenus, unacocpoiieraDcpncoparvir- ^ , j
Ordinr* '**itiari . Confirmo, quiaOfficium confequi- Mcdiolanoifi videt 0 * * A
ergo huic conceditur ordinari ab Epifcopo blfrnfi or*?e pofc COnccdi &
acceflorium^uod eft, more Medio- 38 Quidjfi is Beneficiaxim
MediolancnfisobiterfolilmRomacaf- Caput V. De Horis Canonicis. 61 Graviter hi
peccant, fi notabili Quantitate verfuu idprxfienc,iu Azor ToictJPmiuc. apud
Bonae. /. r. $.1 . »».4. quia, tunc cx praxi Ec- clcfiz cenictur quo reo ure
totum Officium , licuit ejus partem re* citet Suctus . quando* illo partem non
recitante., eadem recitat So- ousupte veroe «indem audiat, fic cmmfit utr i
uique Oratio utrique communo : cum igitur idin cafu dido non obierretur , non
reputa* Tutur totum uffictum pcrlulvi . Nili iic doceremur, liceret dimidiam
partem Officii canere, illam dimidiam eodem tempore canente Co- cio , quod
eflet przceptum Ecclefix noubiliter eludere . Illud noto, m bene moratis
Siccrdotibus difficulter hanc przoc- cupationem ebe mortalem, quia femprr levis
cfi , Ac Colum in aliqui- bus initus VerCtculontm fieri contingit . De dubitant
t an omi/trH aliquem Vf almum . 9. Io
SupcTioribiLiSii.i.f.i.Q.j.Vtri.HaruCananic* innui>ad quid obftringendus lit
is, qui dubitat,an Officium perfolvcrit;ln pr^fentia eft alu,Ac quidem
conCequens difficultas : An qui reciutts horis non recordatur, Ceu incipit dubitare
nurn partem carum notabilem omi- Ceri t , obligetur ad eam eodem dic
lupplcndam, lcu repetendam . Rdpo.ideo.Si non recorderis, feu dubites negative,
huc eff multas ratione; probabiles habeas, vel certe latis cxiuuas,quf colcnlum
non fufficiant i prudenti extorquere , utrum recitaveris nec nc , dico, te non
teneri repet rre,feu fupplere.Ratiocfi,quia polleflio videtur efic pro te i
certum enim es tc Officium recitaviflc, incertus autem, an ejus partem
omilcris. Neque dicas dc hac parte n6 addic certitudi- nem fuiJle perColuum;ne
id dicas^inquamjoam cx communiter con- tingentibus Cupponcrc debemus recitantem
Officium totum cert6 rccitafle,ncc partem omififlc, nifi contrarium evidenter
confiet . Si verdpofitivi propter aliquas rationes Colum probabiles tibi id
per- fuadeas,putotc pariter nocencrhquia przdiua ratio dudaex com- muniter
contingentibus, quod ciim rccitaveris,przvalet cuicumque rationi contrariz,quz
fit probabilis dumtaxat. Solum igitur repete- re cogeris, quando clari
moralitcr tibi aliquid omifitle confiat • De uan l(t citante , (tdfoium
Audiente LtFUonet . 10. Quando recitas cum focio,obligaris proferre aiternacim
ver- ius Pfalmorum , c ceterum Refponforia, Antiphocas, Capitulum , Orationes,
ac Ledioncs , l'ufficit,Ci proferat Cocius ; tu veri attendas (qua attentione
dicam mox $.4.11.9 )Ratio ducitur ex praxi recitan- tium in Choro, cur
fimilisefi recitatio cum Cocio, &c. Sint interruptione . 1 1. Quacumque
interruptio five extra Chorum, fivefpr^fcinden- dolfcandalo ) in choro,
dummodocontinuatio fiat intra cumdcm diem, peccatum mortale nequaquam attingit.
Ita Bonae./ r.«a8.c6- tra Suarium . Itaque qui unum Noflurnum . vel etiam unum
dumta- xat Pfal mu m hoc mane , V. G recitat, vefoui Matutini partem , etiam
unum PCalmum ejuldem recitavit pridie VeCpett^Id docuiflc Jo:de Lugo
ccftaturTancred.M.^r l(cl.r'.fjib.+.d.ti.n. 8 . quamvis lmraeritd contrarius;fi
pofici antequam Cpiret tempus przfcriptum recitandi, nempe media nox fequens,
recitet quod recita ndu fu per- cifnoncritculp* mortalis reus. Ita
Arag.Lcflius, Suar.Lay-aliique apud Bonae, it. Ac apud Pelliz. e.t.MaujQg /r.
y.r. .x.»v 8 . 1 ege itcmQuintanad trXfimg.x. Ratiocfi , quia jam intra I Ait
udinem temporisinquourgee praeceptum , totum Officium perfolvicur: Ac exalu
parte non apparet Irreverentia gravis id in Oratlorte facere , quae tamen
gravis eflet m Celebratione Miflx«quia ture non cfi Cola Oratioded
SacrificiutiHcui pluradeberi inhciabitur nemo. Dixi(gravts}nam fi id fieret
fine caufa, peccatum veniale non effu- geretur , quia noncufiodiretur Statutus
Orandi modus accendente autem caufadtincris V.G.negotiifupervenientis,
Charitatis.immo & F.utrapeliz.hoc efi affabilitatis, etiam letis culpa
facili vitabitur, Deo Optimo humanis moribus,pcr Cuam benignitatem,fic
iridulgen- te,quod certe non indulgcretfunerbus quilibet humanus Princeps. Si
quando Matutinum i Laudibus dividas (id quod laudabile efi , ne dum licitum cx
Filliuciofr.^Xa; c ) opus nonefle Matutinum abColvcre cum Oratione, nifi in
node Natalis Domini, docet Sancb. JH.-j.eoufiU.xjlui.iQ. m*. nec oportere
Laudes incipere cum Pater Nofier/locet meritd Gava n 1 u s in ru f r . Breu ftHj^ej..m.q . q uia
de his nulla apparet nec obligans, nec conCulens Rubrica . Sine ordinis
Imerfiouo . i* Y^Uoddiflum eft de interruptione, aflero dc Inverfionc; non edi*
fcilicetfrbffrahendo i Rubricarum contemptu , veli fcandalo,) gravis culpa
obnoxium cum/jui Velperas, V. G. prius re- citat, quam Matutinum : Primam, quim
Laudes; Unum PCalmum, quim alium, Ace- fine cauCa autem Reum venialis ,-cum
canla ne ve^ nialis quidem . Ita Bonaci n.dt/p. 1 .de Her. Canonici num. 6 .
aliiqueapud Pellizz.t.t.ir.jj.ifrl} x.uum.jS.cootn Suarium . Ra- «ioelffluia
ordo non efi dccffen tu Officii - Umrfi quis mane non habeat pre manibus nifi
Diurnum , poterit fineCcrupuloctiam ve- nialis culpae recitare hora$,domi
recitaturus Matutinum, e/ufdem diei, quia illa Breviarii carentia videtur caufa
fuffieieos. Huc perti- net illa difficultas. An matutino nondum recitato Miilam
celebrare fit culpa , de qua tamen diximus M'Jj'd , t.pr»no,eop. J.$a. IV. Quadam de recitatione Officii in
Clero , vel cum Secto. i . On pauca hadenus expofiu lucem afferunt jam jam
dicen- dis.atquehxc invicem illis:Quare ad complementum tra- dauonis, nihil
erit ledon cx utnlque ncgligcndum . De non ajfifltntt in C hero , nec
difirilutianem recipiente . Quinam oblidentur recitare Officium inChoro, quales
funt Ca- nonici, Ac fimilcsprzbcndati , Aequales liint Rcligioli ad Chorum
dcputati,fupponimus hic, non inquirunus^iuilibct lui mu nens obli- gationem,
five procurandi, ut chorus uon defit, live canendi, Uve fo* lum alliflendi ,
autc oculos habeat . а. bolum, quo ad hoc, illud efi pro conlcicntiz foro
afferendum, An praedidi praebendati , hoc cfi 11 ,qui redditu > , feu
difiributiones habent ad canendum in cohoro,pccccnt murtaliter, quando fine
cau- la cxculantc ( dc caufii mox "A 1 * Jf • abfunt i choto ultra tempus
ipfisijure couceiium: conceduntur cmm ircsmenles manno, live coutmui ,five
intcrpolati,in quibus abefie finclcrupulo poliunt . Ita ' Fri A/ejf.tuyc. 1 a.
de ref. }. Et quidem fi recipiant difiributiones, certum efi peccare, quia
contra juiiitiam recipi u t»,cum hc atlillauibus luium concedantur,
uldemqueaccrdcautdifiributioncs ablcntium 4. Difficultas ergoefi, fi
difiributiones non recipiant, led aliis dc more affifientibus cas dividendas
fponte relinquam. Canoni-. usV.G. divcvjui, ultra illos tres mcnfcsiufidct quid
. m m loco lu^ hcclcfif recitatqueprivatimOfficium,lcdper dcfidiam, Ac
quiadifinbutio- nibus nou indiget, choro , qui cmtcrdui per alios latis
decenter fre- quentatur, non a 111 lia per notabiles dies puta vigmti, triginta
plores, immo per totum annuui, pcccat ne mortaliter, fi fuis collegis difiri-
butiones ultro remittit ? 5. Duae, ut folet,funt Do&orum di viff fententiz
: nonnulli affir- mant efie culparo ex le gravem : nifi forte i gravi parvitas
cxcufet irutcriz puta fi duobus, vel tribus dumtaxat diebus abfentia perfe-
veret. Ita Suar. Vafq.Garf- Bonae apud Cafirop. t.xM. tj.d.yp.x.u.j.
eofdemlequens. Ratio przcipua ducitur i tribus, vel quatuor tex- tibus, apud
cumdcm ibtd. qui videntur graviter obflriiigcrc pra ben- datum ad talem a
lliilentiain, additis excommunicationis fcrcndz,Ac depolitionis pccniet
Prztcrei przbendati obligantur graviter ad refidentiam , praeter illos
trcsVaiutiohikmenfcs, ergo «ra viter ad affifiendum choro : ut quid conti relidentia
cflinecefliria^iifi ad Chorum frequentandum? Denique pro hac featencia quinque
declarationes Sacrae Con;rcga- tionis affert Garzi a» de benlp.f.c.i.n.^xi. б .
Nonnulli umen ncgancJCajet.Valcnt.Recin.Navar.Bub.apud cumderaCafir/c.n.a.Rnio
praecipua efi, quia du^obligitioneslunt inPrzbendato, lcu Canonico
dillioguendar raherarecitaiidiOffi- cium^ Itera recitandi illud m Chord .
Propter priorem obligatio- nem recipit Canonicus fr udius Beneficii , propter
pofieriorem reci- pit difiributiones : fi igitur quando i Choro abefi aliis has
cedit , no» cfi undccontra i pfum intermineris culpam. Afterereenim,qu6d cx vi
beneficii , fen ex vi cuiufcumque fr udius beneficii nafcatur obligatio non
foltkm ad privatum Officium, verum etiam ad publicum in Choro,e(tgntis divinare
; Quamobrcmcum hzcfaltcm appare^ dubia obligatio, nihil urgebit, cum non fine
im- ponenda onera certa fise certo. Ac indubitato fundamento, ut alibi
explicatum efi . 7. Utraque ex his fententiis
probabiliscft,pofterioremutpotebe- nignioremd przcifofemperfcaodalo, vel aliquo
exp licito paQo in contrarium libentiusadmitto;xdrationespriorisfententiz Ref-
poodeo ,cx illis Tefiibus nihil contra pofieriorem concludi , pofiu probabili
opinione/de qua di&utn efi fatis Qpufc.d* Sacr.MifiJ.i.cjt $.8.)qu6d didlz
porn,r non funt necefiaria figna mortalisculpf.Pre. ccrei dico, aliud clfe
refidereinfua Ecclefia,aliud choroaffifierejad- mittatur eno adefle in Canonico
przceptum relidendi, ut nimirum E omptiusoc facilius chori neceffitatibus ab
ipfo,fi quzfinr,confu- ;ur : at ex hoc non feqtiitur efle etiam przceptum
remittendi di- fiributiones, Ac choro per alios collegas decenter perfoluto, ut
per fe chorum frequentet-SanA Epifropus obnoxius efi prreepeo reliden- di in
fua Diceccfi^tt nimirum illam facilids regat , inrtituatque, noix umen
propterri per fc,quando per Vicarium ntilite regit . regere*) falcem
inomnibusfubculpa(ut omnes fiitemur obftringitur . Dcnii que ad declarationes
Cardinalium.przter carcera, dic de ris authenv tic^ non confiarc . Illud certum
mihi efi hunc Przbendatum poffe 9 immo Ac debere cogi a Superiore, vel
addiitiittendumCanonicatunia, fi ad dimittendum caufasfufficicnteshabet, vel ad
affifiendum , fid- tem non infirequenier, I icit enim Ipfc, donec copatur.non
pec c ditium efi, Ecdefia tamen habet jus volendi luum numerum can- tantium io
choro,qood jus poflunc, immo ut dictum cfi,debcnt riores omniod curare, ut
lartum tefiuin cufiodiatur. . H
P"I*ty*i , f « *# C*»w, •'/m» {•(* Ojfitimm ptrfih*. 8 , Propofitis
aliquot quxftiorobus breviter id explicabimus MtnttdiJhtSut i*Chr*.
Expilationis Dealogi. Lib. IL redecus magnum onus eflet,illo* Pr^bendatosjeti
Religiofos vel de- bere eam domi repetere, vel debere eam Ifigum tfpus , quo
per voce* mufteas ea hora canonica canitur, internam attentionem adhibere.
Confirmature* Bauci,««/#A£*',f.;7* qui citans Sanch. i* C*nfilJ. 1 .e*. 4 ui.
16. ait, non obligari fervientem choro recitare illam partem, Quam pulfat
organum^ uia (inquit) Ecclefiafumit il-, lam putem pullationis Chori pro
Oratiooe . PrimA enim quaeritur , an qui, vel in Choro cum Socio partem Ibam
legitimi pronunciat, ad partem autem, quam alter choru*,vel Socius recitat
mente diftradus non attendit , an inquam , lu* obli- gationi faciat faris. c •
A *./. o Dico e* probabili fencetia non fatisfecere,ira Axor fi.tJ.t o.r .1 i .
Bomc d., M H.rC^- i .Inquc.rtum politi illi opinione «lili idmidi, ffinfCtASt.
qu* docet neminem obligari interni attendere, dum Officium per- currit.
Ratioeft, quiu m ea fententia, ideA quamvis quis non at- tendat, fatisfacit,
quia non attendendo interne, iam adhibet ali- quid, oemp^ externam attentionem
, fi quidem profert devota verba externa Officii :at in cafu nofiro, de quo
loquimur , ex una parte oon attendit interni ad verba alteri us chori, feu
Socii, ut fup- ponimus, & ex alia nec eadem externi pronunciat, ergo nullo
modo ii Jam chori partem perfolvit,ergofolura luam partem , atque adei
«fimidiumOfficii recitat. 10 Dices, is fecit fibi communem chori, vel Socij
partem per afli- fleo tiatn, quam in choro, vel cum focio recitet : ergo fatis
illam per- folvere cenfend us eft Refpondeo,fi probabi le eflet per folam
afliften- <iam fibi fieri communem Orationem chori , vel focii , probabile
ei- fe,quod urgetur . Sicut enim Fideles folum afliftendo deuoti Sa- cro, etiam
fi interni non attendant, faciunt illud fibi commune in probabili
fentcntia(auam «i./.a.c.t.attulimus,& afferemus 'V^- 4 - c. j.jT.i .».» 9 ) unde & prarcepto
de audienda Mifla fetisfeciunt : Ita apud Pelli*, i* Mnn.Rq.r.t.tr.j.t.t.
nnm.^j. Se res haberet ln cafu nofiro. Atnon ita quidem videtur- Officium enim
eatenus cumfo- ck>,& in choro alterna tim recitari conceditur , quatenus
tuam par- tem te recitante, adaliamquam tu recitare debebas aliquo modo •Oiui
coocurrasjcum igitur non concurras, eam di&m partem reci- tando,feltem debe
attendendo. Atque ex his vides
facili&sefle reci- tare fine focio , quim cum illo ;ciim hoc attendere ad
c/uspartcm obfiringeris^d quod fine illo, in ea probabili fententia, non
obligaris. 11 Non inficior tamen, aliquos abfoluti concedere, utprobabile
hominem voluntarii diftra&um fatis Coivere penfum Offici i in cho- ro,!
atque adeA cum Socio ) unde non uideri cos neceflarid requirere dioam internam
attentionem ad partem, quamSocius, recitat, id quod certi ( ne pej oris
conditionis fit, qui folut recitat, quim qui cum aliis \ 8 c quia non dari
confiet ncccrtitas illomodd didb adi ue concurrendi ad parrem Socii) non eft
improbabile ■ EtCaramuel quidem in Ifa.s.Brntd. J.10& citans Fi lliucium
docet reci- tantem cum Socio non teneri partem i jiius audire, fed tantum ex-
peflareejusin fine , id quod «majus eft, & placuit etiam Tancre- di, 1 . 1
RfjM.xJ. 4 .d. 1 j.ow». 1 j . merito ne, judicsnt alii. Illud fine haefitatione
pronunc io cfi Sl,F. H«v*pte fatisfeceifc «u* obligationi , fi attendas quantum
moraliter vales, licet propter focii, Chori vi culpam nihil ex iis percipias.
Ratioeft,quia hoc modo tu pr^ftas id, quod potes,nec per te fiat, quin a
udias,quarc per recita- tionem tu* partis addita afiifientiaad fociura,
additaque tua hacat- tent tone pro alia parte, fatis tibi communem in rc
morali» fecis ea» iocri Orationem . Scio Cafiropalanm t. a. d.xfuL.*.?. hukcot
y^ re quidem difiributiones cantantibus in choro debitas,fed eunde» obligare/ut
latisfiat pr*cepto)ad privatim rccitandarocgP^J^ Jj «P ialimui pnrceptoiad
privatim recitat» noo percepit . Sed certA ratio a nobis — fiter furdafiri
indii politionem, chorus Socius alu voce petion^ re) fatis fibi focii orationem
communem MfU+ * Omt.it. ».m. Non lic de ommnb lurdo, qui nullo modo focii panem
audire poteft, vel d* omnm6«o,qui nullam partem recitet; hi enim n«w
fetlsfecmotfcr P«*d»fiain attentionem , quia omninA furdusC «orelmmaeo
loquendo) non cenfetor recitare il- lud necad-illud moral.terafiifiere^uod
audire nullatenus poceft,& ^iliectrcm mwdicdteriecirarc officium , dum nec
luam partem re- *!^J£** q nando locoantiphon* , vel .fimi lis perfonet —
nn»v<l JBltnuncuta mufica, adhuc tc obligari illam antipho- y0c ?
^citarefluia Organi fola pulfatio non eft oratio. nifi fortd illam aliquis alu
S Or 1 ” io mo< ^ cratis Ecclefiis) vel ipfi mufici j r to ./ gl L no »
<un c cn * m cam audiendo )am fatis oras in eho- u mufica , adhuc tc obligari
illam antipho- --.'o^Bnc cmm eam auoirnao jam latu ora» m eho- SeSiioribo.
fcJi- lm Canonitam ‘P 6 M“lici cantent , ut fori io crtrma devotio^.'
V^bendatts.vel Religiolisiu*obligationi,fi fola eei*io,dcr. etii *° l a ®®* Dt
non notabiliter confabulando, vel le»- non attendant. Ratio poteft effi^quia in
iit °tmi aliud requirit ab iis Ecclefia,niii mode ne affifie- Suimifi} esntsnt
. rj Qujcritur fecundi, An fi quis partem fuam fubmifia voce, ita ut audiri i
Choro non pofii^profert; ad partemautemeiufdemcho- ri rit^attendit, an inquam,
fatisfeciat. Dixi(partem fuam ) nam partem alterius chori, ut etiam Legiones,
Antiphonst&c- que ab aliiscanuri folent, meliusefTe non rccitare,ctiam
fubmifia voce , fed ad illam devoti attendere, ne fubmurmurando aliis detur
canfia perturbationis, meritd notant Dofl. Suar. Sanch. Navar. apud Peli. Dico
hunc prarcepto quidem dicendi horas latisfecere, nonverA Ecdefi*fervitioude^
non obligari ad itenlm recitandum privatim (ed non pofle difiributiones acci
pcre-!ta Bonae. difp.\ M H«p.Ca«.f.3 p.i.$.t.».*6.£7 17. Poeceptum adimplet,
quia poni t/juod debet » quoad przceptum orandi -Servitio non fatisucit, quia
munus horum ad chorum deputatorum non eft foltlm recitandi quomodocumque
Officium/ed publica^tque adeb elata voce£anch.Ga 17. Diana apud Marchin mox
citandum, videntur contrarium fequi.fed exMarch. tr.i.dt 4 C’J.?.(>. e 7 * 8
. loquimur deCanonicis^von obligatis nifi ad meram afiifientiam/ie quibus mox
*.t8- Atque hic nota cum Beneficiatus foleat exiere tum fruOusifuo beneficio ;
tum etiam has difiributiones ob aniftentum Chori , hunr,de quo loquimur ♦di-
fiributiones folas amittere,non fruflus : nam hi dantur propter Offi- cium
etiam privatius di£toro,ill* propter Chori affirtentiam . Qubd fi quis non
habeat alios fru&us,nift difiributiones, ce rtd eas amittet v 3 uia non
ponit id , propter quod cjufmodi emolumenta ipficonce- untur. Amittit, inquam,
etiam ante fententiam, quia eas Choro non inferviens nunquam fecit fuas, ut cx
vulgatis Auribus confiat: ita Boni’ VIII e j d* Ckrtco mtn rtfi&ntt i* g.
c.i*. dtref. 16 Petesjhuic licAt ne feitem medietatem difiributionum^ reci-
pere, fci licet pro ea parte,quam Chorus cantat, ad quam ipfe jam ri- td
attendit ? Relpondeo licere puunt nonnulli , quia iam ponit par- tem fui
muneris, Ita Suar. aliique,quoscitat,fequiturque Bonae. i£. ».17. negant alii
meliAt, quia Pius V prohibet dari difiributiones intereflenti, denon recitanti
Officium: at hic ita fubmifsAorans , licit ad aliam partem attendens, non
dicitur abfolutd recitare in Choro. Iu C*ftrop.t.x^ , .i 7 >A^- 4 -« M
" J* Kihil At*" Cb” . »7 <^o*riturTertiA. Anquioihil in Choro
dicit, attendat verb ^ BSSteSSSS mio ' is f*«*fe cere »‘ ta ik - quia is nullo
rno- d6 dicitur recitare in choro,vd orare vocaliter , qua re etJS fi prira-
tim damiivriiarcWt^kkccrei quidem ficpr^cepto.fed n« Ecdefie beneficii luos
Uccret,non verddiftributiones. iS Excipe illud, quomodo diximus m. 14 fim .
excipe itero eosCano- ni cos/cu beoeficlatoa^uibus vel ex conluctudine ,vel ex
privilegio conceditur foWm interelfe choro, aliis CiericisChori omnes partes pcrfolveatibus^ta
Nau-Leflius,Filliuc.aliiqueapud Boo.y. j p.x ff.i. Zmm i7. Cafir. kt.eit^.%.
hzot.tem \J.\o,eap.i 1. 10. is enim modefiA attendentibus, neque
contabulantibus non puto fivePium V-fiveTrideti tinum luum acquifitum jus, vel
privilegium ademifie. An ver6 :x didi 1 o 1 • • colligatur his fetis efle folam atten- tionem
externam, tu perpende. Dormitatu in chvre . 19 Huc fecit cafus fequens:
Beneficiarius dum choro rh£ affifiit, maxime ii fonino impetitur, ipfe tamen
ei, quantum poteft refifiens , evincere noo valet, it aut eo opprcfius,nec ad
verba^iec ad officii mi- nifierium attendat, ad quid obligabitur ? . . a© Puto
primb, cum obligari ad prinum , iteratamque recitatio- nem : Ratio eft, quia
ipfe fic dormiens officium peractionem huma- nam, Ac liberam ntm perfolvit. .
at Puto fecundA»nunc lucrari difiributiones illius officii fic iro- perfeGA
reci tati . Ratio eft^juia ad i
lias acquirendas fufficit afTifteo- t ia, qua ntam fine culpa potefl quis
aliene . CertA omnes docemus di- ftributioncsacquiri ab legitimA impedito, V.G.
ab infirmo, qui cho- ro non afliftat : at quod magis legitimum impedimentum,
quim fom- nus ille per tinax^ui evinci moraliter noo poffit, quique fi afluali
in- firmitati comparetur, non erit error : Recitare autem poftcl ad fi- nem
acquirendi diftributiones,*eundeni fruftra obligarem , fi qui- dem h* per horas
in choro recitatas acquiruntur, non per recita- tas extra Chorum . ConftinUnt
in Ckort . *a Quarritur qua»A , An Canonicus amittat d ifiribu tiones quo-
tidianas,finonattendatadea, ou* recitantur inChoro, fed eam aliis
confebuletur^i tamen kgitirod recitatu* funi 1 fc recitansUv , Rcfpon- Caput V.
De Horis Canonicis. 63 Refpondeo , non eft improbabile non amittere , quia veri
hic fuo muneri non deficit affiftendi in Choro , efto pcccec contra Religio*
nem, obligeturque, quod omifit, recitare privatim . % tmiatim . * »3 Sacerdotes
tres ut laborem officii temperarent fineuli Verfi- culumex Plalmis recitabant,
ita fiebat , ut non alternarim, fed tcr- liatim penfum majore facilitate perfol
verent; legitime nc id prar- (laffe fentieudurn erit? Relpondeo nequaquam , qui
obligantur Sacerdotes recitare offi- cium more Ecclefiaftico , ideft , vel
totum \ (in.ulis, vel ex Choro al- ternarim, nunquam ver6 quoad Pfalmos
rertiattm; < 5 c cert£ fi id li- ceret, liceret etiam quatuor/juinque,
plures Sacerdotes fuum Ungu- los verficulum recitare; Sc fic praecepto
latisfaccrc.quod nemo dixit. Huc facit, quod afferam tmfra /.j.r.x j §. *.j.cx
GilliopaUo ,qui ne- gat votum recitandi Rofarium jpofle impleri recitando
alternatim, nam licAt nos ibidem fccuturi lumusoppofuum,ubi mosef) recitan- di
fic Rofaria, id tamen probat hanc dudrinam dc non recitando of- ficio
tertiatim, quia id in Ecclcfia receptum more non eft . 5. V. Dr ttmpert
recitandi Officii . i O Uis ab Ecclefia flaturis horis recitandas efle preces
Canonicas O clarius eft, aulm ut quarri oporteat : hoc eft, jam nunc ex in-
trodufta conluctudinc ti moratorum, fine culpa etiam veniali, Matu- tinum^
Laudes ab inclinato procedenti die uique ad unam circiter fioram poft ortum
Soltsdiei (equentis; Primam, Tertiam^extam,No- nam»ab aurora ufquc ad meridiem;
Vefpr ra*,& Completorium i me ndic ufque ad femi horam circiter poft Solis
occafum.Nihilominus fi intra eunde diem recitentur, licdt non in luis horis non
peccari cer- tum fit.nifi veniali ter,& al iqua cxillcnte caufa (certe non
neccfiariA magna ) ne venialiter quidem in privata recitatione; nam ctrterim
PraMati fub mortali tenentur diligentes cfle, ut regulariter fuis ho- ris cantetur
Officium in Cathedralibus , ac Regularibus Ecclcfiis * praecipitur enim fub
indignatione Dci,& Sedis ApoftolicjrClem.i. 4U ttitkKMiff. Alii autem
mtenore.vd quos non pertinet Chori cura, folum obligantur, quando ejTet grave
fcand alum, vel grave detrimen- tum divini cultus, cui ipfi fuccurrere poliunt
vide quae dixi j.t. ».7. x Solum ergo hic quaerimus prunA,Cum Matutinum ,&
Laudes P°lf |n *> nt > c ipar c , hoc eft tub Vefperas an tfrcedcntis
diei jam ex in- troducta conluctudinc perlolvi, quanani hora praecise liceat
fine mortali . Nonnulli Ove hyeme, fivd arftarc putant tribus horis anteoccafum
f olis, nempe 11. hora Italica. Ita Jofeph- Aug.i » irevi nentia^e Her.
C««.*.6.nunnulli tribus horis poft meridiem, ut hodie v.g.die 1 . Ju- lii.quo
haec feribo, quia meridies Panormi ad latitudinem gradus 38. eft
horadecimafexu.min. jj.potcrit in horum (ementia recitari ma- tutinum hora
Iq.minut63.ita Ran.dijp. 1 jf* Her. C*n j. Barbofa, Cavant. Sl,Henrapud
DiaJiany>.i.".r*.*^«/.H Nonnulli circa tertum , & quartam horam i
meridie, hoc eft tribus circiter horis cum dimidia pr>ft mrridiemrquccfTet
in diflo die a4. Julii, hora ao.m1n.a3.lta Sua./.rV/ A(//./^.f.i6.*.i4.nonnulli
diem uve longum aeftatisfivc hyemis brevem partiunturin duodecim aequales
partes, quas horas Planctarias appellant , dc novem ex his elapfis, hoc eft
tri- bus ex bis horis ante occalum, docent recitari polle fine fcrupulo Ma-
tutinum . Nonnulli denique dicunt d uabus horis poft meridiem v e. in didtodic
'-4. Juliilicere recitationem Matutini hora Italica r 8. min. j i .Ita Sanch.i«
canf.t.x.lib 7.e.x.du6.-tf.n.^.e\ D.Thom. V iguer. Turrecr.de no v illime
Fontarud. tr.%./f*x.x. ». r. 3 Dico hasomncslcntcnciaseile probabiles:
fequcre,quf tibi me- lius ceciderit:& ratio eft, quia cx recepta confuetudine
licet recita- re Matutinum, & Laudes, quando dies inclinat ad occalum :at
quili- bet ex didis authoribus probabiliter putat , eo tempore ab ipfis affi-
gnatodiem ad finem vergere, ergomcritA tunc licere illarum pre- cum folutionem
arbitratur . lmmASanc. itidm affert quemdam, qui aftervic, ftatira i meridie,
praefert i m in Quadragefima.quando Vefpercante prandium cantan- tur, pofle
recitari Matutinum , dc Laudes diei fequentis;credo,quia is putavit tunc jam
incipere diei declinationem: fednimis eft latd didum. 4 Illud licAt benignum
excipi tutius poteft protalis Horologiis rotalibus, Harccnim per pullum
campansedant fienum communiter media hora,poft quam det pcrftyli umbraro
horologium fojare;lege Pclliz.» x.Man.^tgjr , 5 c^.«.ioj In eopundo v.g.quod Sol
infra no- ftrum hemilpharrium fefcabf condit, horologium rotaiedat fknum
horarum vi zinci trium cum dimidia, cum folare oftendat horam vi- celimam
quarum.Cujusdiflcreoti* ratioeft.quia horologium rota- le indicat horas civiles
;civesautcm ufquead mediam horam appe- tentis nodis negotia fua propter Solis
crcpufcula in luce finetcnc- bris agunt , atque adeA intra diem femihoram illam
computant . At horologium folare , ciim ad amuffim lolis curfum notet , rcdA
notat vi gefimam quartam horam in i pfopundooccalus, quando veri cor- pus i p
fu m folare fefe i nobis fu bducit ; nodemque parere incipit . Dixi
(communiter) hoceftquafi pingui Minerva. Nam exterum apud bene gubernantes
horologia Italica, folare prarccdic rotalia in £ftate per mediam horam, in
Hyeme per quadrantem, in Autura- no,dc in Vere per quadrantem cum dimidio,ut
h-bet Peihzariusr.i. Manual.tr, 3 j|.f4/>.i».ioj.Jam vcrd, quia Matutinum
recitari poteft inclinante Solcad Occalum, poterit recitari juxta notationem
ho- rologii lolaris talem tnclinatipnem oftendent is; cum erco folare pr?»
cedat communiter medlahoraante notationem horolo n rotalis Italici, potent
Matutinum recitari femihoraante pullum didi ro- talis horologii. In
/Equinodio,f4:.quando meridies eft horadecima- odava, poteft perlolvi Matutinum
lcquentis diei duabus horis poft didum meridiem, ex opinione Sane» 3. allata,
poterit ergo vigeimu hora horolo ii folariisjfcd vigeuma hora lolaris dt
decim,nonacum dunidu horologii rotalis, erco prccrit horadecimancinacumdimidia
horologii rotalis recitari Matutinum . Id quod certe quantum commodi afferat,
fccx officii p?nfo expedire volentibus, luce clarius vides . r . Diximusde
peccatomortali:quid de veniali ? Sanchez, i» eenf.
tmn.x.M.^.e.i.tM,yr.".6- ait , ne veniale quidem dic, Matutinum , Laudelqucfequcntisdiei
pcrfolvcre unahuraanteoccalum Solis di- ci prscccdentis/juia morat iter
ctnfentur recitari Matutinum deno- de,quar tota nox(non autem ipla fota nox
intempcfta, lcu media , uc aliqui falsA putant ) deputatur ad Matutini
recitationem. Addit ta- men die veniale, illud recitare fine caula duabus, vel
tribus , vel aliis horis przdidis ante occafum,quia, inquit, fine caufa tunc ,
tempore indebito, recitaretur . 6 Pace tanti viri in hunc modum
ratiocinor;perfolvcrc Matutinas preces anteoccafum praecedentis dici , dl
conluctudinc uurodu- dum, ut ipfemet Saoch. iM fateturfted ex eodem Sanchez
confue- tudojam introduxitjUt duabus, vel tubus illis horis vergente nimi- rum
ad finem die, perfolvatur, ergo fecundum legitimam conluetu- dmem licebit tunc
recitare : fublumo,conl'uctudo legitima adimit non minus veniale, qulm morulty
rgo . &c. Confirmo primA , nam paffim video etiam t imoratseconfcienti^
Sacerdotes hac iu rciolum de hora inclinante ad occalum dic folli citos,
cccteruin aliam cau- fam nec requirunt, nec confiderant : credes , quia totas
illas horas ad nodem lequentcm pertinere cx ipfa praxi lue pnefumunt,five m-
terpretantur.Confirmo lecundA,quia idemSaacn.^o/».a. affert, & non reprobat
quemdam dodum Maeiflrum dicenieni quamlibet caufam fufficcre, & non
ncceffitatcm folum.lcd etiam commodita- tem. lam ergo nunquam erit peccatum
veniale : auia quando alia caufa oeeft, certe non dceft commoditas,femper enim
humo m fimi- 1 ibus, nili amens <ir,li ab alia vehementiore caufa non
urgetur, l atis i propria movetur commoditate . 7 PetesfticAt ne Mat urinum
Defundorum diei eorum Comme- morationis primo Novembris eodem modo pridie fcrA
recitare poft Vefperas Sandorum? Rcfpondeo licere : circumfertur autem qua- dam
declaratio S»cnr Congregationis Rituum in contrarium apud Gavantuin, » tornant
Bnviarut/rii.^eap.x nu. 16. in qua folfim cxci* piuntur Epifcopi in
Cathedralibus : led quia in ea declarationcdici- tur f prohibuit pridie cantari
) clara fit conjciflura prohiberi publi* cam recitationem in Ecclcfiis, non
vcrApn vatam.de qua loquimuC. Adde primA de hac prohibitionem non
conftareaiirheuticA . Adde IccundA Rubricam dici Commemorationis defundorum in
Brevia- rio Romano praeferibere , ut l\An,H»m'duamui po ft laudes Sandorum ,
incipiat ablolutA Officium Defundorum : f nota obiter illo die omitti poft
Laudes Antiphunam Sa/it^fgiaa ) unitim ergo eo die recitanda per Rubricam fnnt
Ii2c Officia : ergo, fi unione luc luppofiu relinquitur poteftas recitandi
privatim dic antecedenti Matutinum cum Laudibusdici in/raodavam Sandorum , id
quod nullus unquam negavit, confequitur relinqui poteftatem recitandi eodem
tempore Matutinum Defundorum veniendum cum praedi- do Sandorum. Atque hinc
contracolligo Litanias die SandiMairi.* Rogatio- num reettari coni ueus ,
fuppofiu eonim obligatione, de qua tamen dixi c.5.$.2.«.4t .non polle pridie
Vefpcri recitari:tumquia Liunie 1II2 funt loco alliftcntix Proceffioms ,qu5e
certe pridie non celebra- tur ;tumquia Rubrica Miffalis Romani mduS. M-va ^ , n
t ,„{ u9 K°t at - dc iis perfolvendis non fignat unionem Laudum cum ipfis Li-
taniis: non enim dicit Percurrantur Litaniae dido BmtMramuj na. mina , fed ,
Hodie poft Matutinum , fcu poft Laudes , puta fuo dcbitA temporc:tiim denique
quia pro Litaniis adeft illud Hodie.quod non eft pro Matutino Defundorum . 8
Quaerimus fecundA, An qui profitetur Religionem deputatam ad Chorum, vel
lacris.vel incipit poflidere Beneficium, hodie v.g. c i r _ ca meridiem
^>bli^etur recitare horas rcfpondentes tempori anteme- ridiano,hoc eft
Matutmum,Laudes,Pnmam,Tertiam,Sextam , No. nam > Dico nequaquam obligari ,
obftringiturenim rs iilrs dumtaxat fokcrc,quar correfpondcnt tempore
promeridiano. Ratio eft , qui* vis Profcffiuois , Ordinis ,
BenenciiadconlequentiaOfficiaobligat, non verA retrahit oblieatiunem ad antecedentia
. o Difficilius eft decernere. An fi praedtdus recitavit mane Horas
rcfpoudcntes tempori ipfi pomeridiano, v.g. Vefperas, obligetur poft
Profeffionem , feu Ordines in meridie fufeeptos , iterum eafdcm recitare?
Obligari docet IkmaclM»q uem TcquiturCaftropal.r#**». traii.i7.di/p.x parr A
«mw.j.cirans Bonacin. non fatisfit praecepto 00 tempore , quod nullum
praeceptum urget , deuti non fatisfit pnr «re- pto ae audiendo Sacro
dieDminico, per Miflam audi tam dic Sat>— 6 4 Explicationis Decalogi Lib. II.
repetei li quidem die Sabbati nullum urget praeceptu :rej fupponic ut certum de
Lugo, dt £»’<’*• < *'fp- 1 6./WI. a. multa Impetentia . Impotens eri* ad
recitandum , ac proinde fine ulla culpa Offi- ... cium omittes; Primh, fi
inculpatdoblivifcaris : Secundh, (i ignores dcmdieimn^ in locum.ubi celebratur
feflura de przccpto, obliga- te obligari, vel fi legere nefeias , qua utraque
ignorantia pueros in bit iterum afliftereMifiz. Hanc ego lcotentiam lum iecucus
, in Beneficium affumptos laborare non rarb contingit, non tamen excu-*
apujt.de ccmm. t.j.§ z.Hanc itcnlm amplexor , cujus rauonem ibi , fo, ut
fupraQ.l. ««0M7.dixi,Dcfcicntem legere, fi is Beneficium, ve! u juvat, relege.
Ordincmfuidput»quiainipfafuiceptioncpcccat,dumgraviteria- Quoniam de tempore
officii agimus, Quzretquis: AnOfficium dilpofitus Officii recitandi onus ad
vertenter acceptat. Recolelo- «dbligation • M.1T. nr*. - C. C. » *
cepto?<Scex . - .... Ui^.tap.i. $.1 Mum. . quia utraque efl Attenuo ad divina ,
neutra •1 teram impediens. l obligatione recitare liceat tempore Miilz , quz
auditur ea prz- cum citatum. Tertib, fi fine culpa Breviario carcas. Quarth ,
:pto? & ex communi fui calculo licere, Refpondebimus inferius gravi quopiam
irulo, v.g. infirmi tate,czcitate, &c. premaris, vel ne i ... —
!.-•«<«••# i»MuUJJnHn. n mm illo vexensjjure times, puta fcbri»dolorc
vehementi, Scc QuintAde- nique fi jaduram non mediocrem timeas fortunaram,vitx,
honoris, quod licd raro inter Catholicos evenire foleat.lolct in locis Haereti-
corum, vel infidelium eti-m przfcindcndo i contemptu Religio- nis,^. Huc
reducitur/i graves rixar, & difeordiz timeantur, fi.Offi- £ VI. Velata t jy
fit uret itandi Ofitium . i T) Ro publica recitatione locus efl Chorus^c tota
Ecclefia^juf- C ium recites, id quod certe rariflimd evenire vjdeo . X que
Capcliar :immb alicubi, ex introdudaconiuetudine,Sa- Filliuc.»r.*7.p.a. t.j. .
«.iij.non exculateum, qui ex pravo crifiia^uz patet ad Ecclcfiam, private verd
nullus eft a (lignatus Io- habitu magnam habet difficultatem Officium recitandi
, quia illum ens : lolumadvertic Caflropal. let. iit.num.7, ex Bonae .dtjput.
1. de habitum ile tollere obligatur. Merildrfed limita, nili tanta fit dif- Siar.
Csntmyi u*fl\psTt.+. num. s fy 6. lege item Bellarra.^***. opa. ni, Ai. 1 .tap.
1 g. & Navarrum:«*V Or.t-p. j. «.9- ne in locis immundis, vel diflradiom
expofitis recitetur fine DCcefTitate,qua non exiilente,
venialiteryinquitjaeccareturiibi propter irreverentiam, hic propter
r,inquit,peci periculum diflradioms. a Ego hoc dc loco diflradionibusexpofitq
libens ampledor:IUud de locis fordidis, prsecifo contemptu ( qui fand
gravillimum efl fce- lu5)vixpofiTum admittere; nam pari modo, fi quampiam
orationem vocalem Deo , vel Sandis eo in loco effunderes , i mmo fi orationem
mentalem tunc exerceres, afpiratiunemque haberes ad dominum Deum,veniali ter
peccares; & fani nimis durum videtur velle Fide- lem obligare ad
abilinendum ah Oratione eo tempore , quo humanis asccefiitatibus infervit .
Atin conceptu hominum Oratio ejufmodi fordido fada loco,reputatur irreverenter
fieri Rclpondcoiurepu- ^ tari i vulgo, non i fapientibus^jui res fuo momento
eapendunt Deus obligatur.Contn.Qui non potell minorcm,potefl autem majorem,ad
mnn4i <m.i* ,rn.,f> immundi I Xr ^nnCttr. 1 f :iKl! I., C,..,U /IL. _
habitum ile tollere obligatur, ficui tas,ui impoflibilius moralis reputetur,
quales effecti timeretur futura febris, vd gravis dolor capitis, ipfe
continuus, dcc.Sicut enim fua culpa incidens in impotentiam jejunandi, ea
contraria ad jeju- nium non tenetur, iu in cafu nollro . Verum circa caufam infirmitatis quatuor mihi fiunt
obviim non vulgares difficultates . Prima Vi ffitultat . §ui noa potefl latum
rteiiarr , an t aneatur ad partem ? 3 Vilis multis, variis confufifque dice ndi
modis, hanc judico om- nium eipeditilfimam,& fane tutam regulam : Qui non
potell majo- rem divini Officii partem recitare, poli autem minorem, ad neutram
optimus operis mundi zque, atque immundi Creator efl,&confer- vator, i
nullis unquam fordibus , radii folaris indar, inquinandus, & & refld
affert P. Tancred. tam. i . de rei. troii. j. Hi. a. d j .num, 3.S. An-
felmumapud eumdem, idea illis verbis comprobari cem. Deui utique iflyAc S-
Cniyfodomum fam.adpop.Ant.ipud eundem, fic hortantem: Templum tsju lotum fm*rai
> lege Suiruim^Jii.l.dt Qrat.difp. j .fr /ii. *Jifp.+.n.\. & item illud
David.tyi^w.iO». in amni late damnat ienu 4 ju> ientdtt anima mea Domina .
Diflincucndum igitur dl , fi Jocus ejufmodi for dibus fine dcleflu eligitur ad
horas recitaodasyilufque preces eflimdendas, cum polfit mundius eligMliquam
venialem irreverentiam committi probabile aliquis non poterit . <(l: at fi
vel cafu ex aliqua occafiime in loco immundo reperiar is, ora- to libenter ,
quia etiam in loco ford ido melius efl orare , qui m otio- fumefle. Molfef.
apud Bonacinam, lat.eit. f.\, p.^.num.S. narrat quemdam , qui io locis immundis
recitabat Officium, in iifdem , poft jnortem, luiflc poenas, Meritd, is enim
non ex amore non cdlandi i Dei Laudibus in quocumque loco, fed fortaffe teme ,
& fine de- ledu,cum alibi facili potuiflet, in locis fordidis Sacrum penfum
per- folvebat . majorem (omiflaucitd minore) plani tenebitur. Ita Sane h.Mr. 7
. tan/fHarum^t.i.diJl^j. *.j. Azorius, iam.1 .lii.xo.t. t V?-4- Callrop./f.
f.dift.i^. 6 . •>.%.& 9. Ratio rcgulz efl, tum quia fic confuctudine re-
ceptum dl i prudentibus, tum quia major pars trahit ad fe minorem, non veri
contrl, tum denique quia fic fuavius redditur onus Officii » & fcrupulls
minus obnoxium . 4 Qui poteftzqualem.hoc efl dimidium Officii dicere ,
obligatur ad illam, omifla dimidia parte,quam non potell . Ratio dl,quia t unc
non poffumus recurrere ad regulam, per quam major pars trahat ad fe m inorem :
cum ergo dimidia Gr plani pars notabilis, ab illa cxcuUri S te unia VifitnltMt
, Quartam fit major , que minar poer} k Sed ex his ecce fecunda difficultas in
praxi emergens , ecquae ~ .rmv m.ni.r i llli-n oirs^ Ex quatuor didi* . nam
cenfenda fit major ,quar minor Officii _pirs? Ex quatuor didit , Ivcbat. * . ..
quz apud non ignobiles Dodores invcnio,id Ucile tortalte ad lucem 3 Qu rd affer
u i mus de loco, diflu mello de fi tu corporis; fienim evocabimus. tionefine
deledu recitares ,ciim id fit aliquis defidiz effedus, irre- paUum^r.«/.v.8.Qui
p«efl recitare Laudes,Pnmam,Tertiain^cx- «ti venialis :immbvenialisquidJmculpz
terminum attingere pu- tareumnautem illas bo^adoilulobljpb.iurexdidlisv.J. quia
ni- tat Caflrop.Ar.».7. qu uez Rubricz folum videntur confilmmdare, mirum
foluro Matutinum efl mmor Officii pars . non praecipere, cfim videantur ad
Chorum ordinaue i. DfMt.iim, tyfiir” 'mUtmimm OgUUm. X C Albeidiflis
liclaet.otvmxum Hora, Cjmxiiris recitandi ef- 7 Secundum didumRodriq. Garf.
Molfrl apud Bonae, difp.t.ds Harh Caneniti/fi. 6 j>. a. ". 6 . & apud Joannem Sanci»,
infth^it , difp. tj.n i. Contri lentil Thomas Sanch.Af».»« Dttal. c.i o.«.8.Qui
noo potefl recitare Matutinum , & Laudes, potefl autem Primam , Tcr-
tiam^ex tam. Nonam, Vefperas,& Completorium, ad nihil tenetur • ,n,«*>r~7-v
r — . Ratio efl , quia Matutinum ,flr Laudes fuot major, & certe potior r.x.if.f.
fatis probabiliter unicum unodie^pcenamqueiofupercon- Officii pars. Atque ex
hoc dido fequitur^uodexadverlo , qui potefl fraprzoendatus, feu
BcneficiatosefleReflitutionem; contra alios recitare Matutinum cum Laudibus,
non potefl autem illas catcras enim przterroortjfli%«ilpam, nullam invenio
p^uam in jure flatu- horas, tenetur his ne^ledis ad iilud»quia ili* c«Merac
hora: lunt mi- tam . DeqwMlmMBflitutione Q plandeam cognofcere cupias , nor
pars Officii divini . adi Callr<ift*U®f^uv«Wd. citat. 8 Tertium didum
Caflrop./.r.p.fi.^.J.Qui potefl recitare cf teras omnes horas przter
Vefperas,ad illascoeteras fol vendas obligatur . §• nnufit enamfantiin/ ai
OfivU rteitatiane . • Ratio efl eadem,imm6 ut ex fe patet, major.Ex quo contri
fequitur, yflRv r valentem folas Vefperas, adde & Completorium, non autem
ceteras * i iP dan e iii l | fmo * recitationeabfolut^, vel de recita-
aliasrecitart, ad nihil teneri/juia Vefperz,& Completorium, cu m
^roprzbendatis. Quoad pofleriorem fune illae fintparsminor,trahunturabexcufationealiarum,quzfunt
major. Bus BonifaciusOdavus. Infirmitas, corporalis 9 Excipe tamen hic,
&mfimilibus,nifi fbrtd fupervemat _ prz- : de qua utoorA* ® cc .^^ ar >^
€ Quibus fusd Dodores Quoad prio- ceptum .'Explico. Sit , qui ftatim i meridie
Sacro Ordine initietur : c fj p '"«gis nobis neceflaria aliquid diflindius
hic ope- hic , lic^t non obligetur recitare majorem partem Officii illius diei
» k ti ." etrc »funt itera tres. Impotentia, gravis occupa- oempi
Matutinum, Laudes ^cceterafque horas,utfupri$.j.*.» vidi- * mus , obligatur
tamen Vefperas,& Completorium. RatlocA»quia tunefupervenit przccptura
cadens io Vcfper*s,& Completorium, n»a- tem zae pretium __ io , Dif
penfatio . 6S Caput V. De Horis Canonicis. materiam fane capacem gravis obligationis,
nullo rcfpeitu habito ad horas antecedentes . 1 0 Quartum di&um
Io:Sanch.& Garapud Pelliz. nm.i jr.jt. 8 . w-iio Noncs obligatus recitare
illam horam, cujus notabilem parte neceflTe habes omittere. V.G.fi fit
cfcus.qui memoria teneat Pfalmos Matutini, non autc Legiones, non tenetur
Matutinum recitare,quia Pfalmi fine Leflionibus non funt fubflantialiter
Matutinu Ecclefia- IKcum.atqueadei Lc&ionesfunt notabiles Matutini partes .
Qujd/i fciat
Pfalmos horarum, nefcutque Capitula, & Orationes? Certe ft- militer non
videtur ad horas recitandas obligandus>itaTol.Diana,& cx parte Sotus
apud Pelliz./** . e. «». 1 1 a.
quia pariter illi Pfalmi non funt fubflantialiter Horf Canonicae juxta formam i
Pio V. praeferi- ptam . Si ccecus nefeiat , vel tu non habeas hodierni Officii
majorem partem , fciat veri ille,vel habeas tu maiorem partem Officii alte-
rius diei, non obligamini ad recitandum hoc altetius diei Officium, immi neque
ad alias preces. Ratio efl , quia non tenemur cx ullo prarcepto aliud fupponere
loco Officii diurni . r i Occafione hujus exempli diftoa ca:co,Petes^i poffic
ejufmodi caecus vel quicunque alius afeifeere focium, cum quo valeat Officiu
cotum rite recitare, obligabitur ne t Refp. oblig iri ad alciicendum focium
docent nonnulli; ita Bonae, alios referens difp.i.do Hor.Can. f.6.p.i.n.8. fed
certi probabile etiam efl facris initiatum, vel Reli- u io Ium non obligari,
quia facultas admittendi focium ctiarafponti fele offerenternefl privilegium:
Privilegiis autem utimur quando volumus. Majori jure idem fentiendum de furdaflro, qui quam
vis,ut AixifupSs .4.«. 1 j .(it obligat us recitare Officium, tamen fi c|us
condi- cionis effet, ut non poflet illud fioefocio,cumfocio pollet, non tamen
obligaretur ad illum afcifccndum , arque adei poliet recitationem negfigere .
Ratio efl, tum ouia,ut didlum efl, recitare admiilolocio eftVrivilegium;tumquia
valdi onerolumciretfocio^umobligari ad vociferandunvjuodcertidcberet
prcflarc,ut furdafter audire pollet. 11 Dixi(facris initiatum vel
Religiofuro)nam Suarez, Valquez, Azor.Recin.Laym.al lique apud Bonac./.*'Ud
meriti negant Bcne- ficiato; Hic enim cum ex juflitia debeat recitare
Officium,obliga- Cur aliquanto plus qttim alii Unde fi facili, & non cum
gravi (uo in- commodo focium habere pote A,ad vocare tenetur , fiquidcmqui fe
obligavit ad Officium acceptando Beneficium, fe videtur obligaife ad media
faltem non multum difficilia apponenda . Ex his difficultatem fecundam modi
propolium latis conccpifle luminis iam vides . Tati a Difficultas . Quinam
infirmum txcufat ai officia* x { Dico, nec levem, nec certi neceflarii
graviffimam ; quia levis non affert moraJiter impedimentum : dcPia Mater
Eccleua nequa- quam cum tanta feveritatenoblfcum agit. Statuatur ergo haec .Re-
gula ; fi abfit Medicus vel vir expertus, qui poffit de notabili tate
infirmitatis dijudicare, nec adfit Superior, qui certi io dubio va- let
difpenfare, tunc decerne infirmitatem elle notabilem, ad effe- rum negligendi
Officium , cim 1 recitatione times aliquod non parv* confideratioo is malum .
Video 'id huc regulam non die ex pe- di tam j verum planior fiet ex
corollariis. Hinc enim cx Sanch./.7.**»/>.z.445. timor, quod fit occaGone
re- citationis futura flomachi eruditas,vel capitis gravedo, vel virium
laffitudo,vel tardior febris remiffio^xculabit hominem ab Officio . Hi nc^rx
eodem ib.n. 6 . imbecillius ejus, quem febris deferuit eun- dem, per aliquot
dies excufabic,quia illa imbecillius iofirmitaefl,& Mater Ecclefia
convalefcenti per aliquod tempus requiem ab Officio concedere putanda efl.Quid,fi
Millam hic celebrare velit?celebret, inquit Sanch.»/»^. eflo vacet per eos dies
ab Officio; hoc enim fuavi- tati Ecclefiz tribuere omninbdebomus . Hi autem
dies numerari debent judicio prudentis proportione habita ad graviutem praete-
rit* infirmitatis, & praefentis difficultatis . Hmc ex Pellizzario mox
citando ».1 j8.quartana laborans, quando expetat vefpercinam febris
accellionera , quamvis , fi mane benife habeat,debeat horas Matutino tempori
rclpondentesperfol vere, nec obligetur mani,ex probabili fententia, Vel peras,
& Completorium STcitare,praeveniendotempus;aihiiommus,fi mani imbecillis
exi- flat, timeatquefibi recitationem, a toto Officio abfoluti, ut ex didis
patet, excu labitur. Hinc lufcus,& quicunque ex oculis laborat, timet
videndi vim ex legenSo paulitim deperdere, Horas Canonicas ne legit . 4 Quid/i
hic lufcus,vel ille valetudinarius legat voluntarii fa-
bulaSjVcThiflorias^mittit autem Offici um,peccabit ne ? R$fp. non peccaturum
contra obligationem recitandi Officium, ita uterque Sanch.apud Peilizz.M.rr.j.*.8.*.i66.quiaab
illo jam excufatur, fi- cu t i non peccat contra praeceptum jejunii, qui ex
infirmitate come- dit carnes, fed cx regular concupiiccntia comedit pilees.
Verum quemadmodum hic peccat contra charitatem in feipfum,fi multum ei noceant
pifces^ta peccaturum non ambigo illumjqui fabulas cum fanitatis detrimento
legit :quod tamen detrimentum faltem nota- bile rari eveniet, quia hifce
Ledionibus,quaotum eflex hoc capite, recreatur animus, non multum opprimitur.
Quarta difficultas . De nocumento Dubio, fymiffivi . i) Quid faciendunviuaodo
omnibus penfatis tu, vel etiam Me- dicus «Stipites remanetis^nfit allatura
notabile nocumentum ho- rarum peiiolutio? Refpon. de hac redidum efiefetis
fup./. M.3.9.7. Va. Ha. Can. n.i. Oravit Occupatio. Ut occupatio fuperveniens
ab recitaudo excufet, gravis effe, ac neceflaria debet?gravis inquam; fi ve in
re pertinente ad animp falu- tem,fiveetilad honorem, vitam, fortunas, iu Suar.
Vafq. Laym. alii- que apud Bonae, mox citandum . Ex hoc ergo capite excufantur
communiter recitaturi publicam Ledionf in concurfu ad cathedram, vel ad Dodnris
lauream acqui- rendam. Item concionatores,atq;Confeirari!^uaiido nec concionem,
nec confcllioncm fine nota, vel lcandalo queunt omittere, occ fimul cum
illisOfficiura perfolvcre.S^d quid erit in magna frequentia con- feffiooem
expofcentium?Rariffimi hanc folamexcufationem admit- to, quia cx una parte
facili poteftdjfferri in alium diem aliquorum confeffio (niti forte non pollet
in magno jubilaeo, ubi pauci effient Confeflarii)& ex alia parte congrua
cft unius, vel alterius Horae va- catio i confeffionibus. ut quod orationi
debetur, exfol vatur . 1 7 Illud admitto libens, fi quis bona fide Officium
remififlet ad fi- nem diei,ad unam vel alteram fcilicet horam ante mediam nodem,
& ad confeflionem,vel communionem, vel etiam extremam Undio- nem moribundo
conferendam, advocaretur, admitto inquam , fi ad utrumq;ideft ad Officium^c
talia Sacramenta miniflranda tempus non fuppetat.pofle Officium negligere, dc
ad morientem evolare, etiam unon fu Parochus: tunc enim elucet clara nece
flitas , quae certinoneft in vulgaribus Confeffionibus, vel Communionibus. it
Sacerdoti pauperi tum demum hanc excufationemindulgerf, quando extrema, vel
etiamgravis nrccfiitas vldum quaerendi, ita il- lum opprimeret, ut nequiret
vitae neceflaria invenire, & Officiu per- folvere.Sed quando Sacerdotibus
patrimonio cGmunitex fruentibus tam acerbi fors neceffiutis! 19 Audi hicyamice
Ledor, facetum cafum,n6 tamen facilis folu- tioois. Rem i C t bona fide quidam
Pa rochus gravibus d i Aftus per die negotiis, recitationem horarunl parvarum
fimul cum VcfperisflC Completorio in ultimam horam ante mediam nodem; ( fortd
autem erat dies lovis, Jquandoreverfus domum mc cenatus , voluit hac in-
tentione cibo fe reficere, ut ablbluu per mediam horam caena. Offi- cium
recitaret alia media hora,quae ante initium diei fequentis iam fuperfutura erat
. Vix feditad menfam,cum vocatur ad audiendam confeffionS cujufdam fortd
graviter de node in fubita rixa vulnera- ti. Aduolat,audit ritd confelfion^,
domumque redit fub eam tempo- ris angiam, ut femihorula, qu? fu pereat ante
nodem in tempcftam nonfufficcretad utrumque, quod ipfi erat przflandum, nempe
ad ce- nandum, & certi cG carmbus(impendentc enim die Veneris expi ra- bat
dies Iovis)£c ad Officium perlolvendum . Quid ergo faciet Paro- chus,prefertim
volens die fequenti facrificiG ri tc jejunus celebrare? Si ae Confil io hic
ageretur facili illi hoc cfifilium dare^ut jejunus & incenatus horas alias
folito, Deo gratiores pcrfol veret :lcd de obli- gatione agimus, non
deconfilio.Obllringam ne hunc jeiunarenolen- tem?Jus c cenandi, quo homo famc^
negotiis oppreflus gaudet, dixe- rim ne neceffitatem
levemanpotiusgravC?Deindc,Quid melius,re- citatio hrc officii;an Sacrihciu diei
fequentis^uod omittereabfque dubio deberet Parochusii Propter recitationem
comedere ante me- diam nodem non poflet;faci Ii enim comedet, fi non ca rnes,
certi pi- fces poft mediam nodem^c propterca indifpoGtus evadet ad Sacrifi-
cium peragendi!. Haec & fimilia expende, & prudens rem decernito? ego
enim ad utiliora progredior. 10 Si gravem occupationcmCidem dic de quolibet
alio i mpedime- to)mani v.gr.prfvideas^bligaberis ne Officium provenire, &
totum manireciure. Refpondeo ita, cum Suar.i.xV' fttfitJ.+J/ Hor.Cau.c.i8.mmm.*8.
ty ?6. Azor^
.i./.i 0.1 j.f-i f. Bonae, dtfp.x. do Hor. Canon f. 6 . part.x.n, z. aliifque
ab eodem relatis , quia praeceptum de officio percurren- do non urget folumfuis
correi pondentibus horis, fed totodie : efl enim unicum praeceptum totius
ditfi. Quoniam ergo toto die,atoue adc6 in qualibet ejus parte urget
praeceptum, obligaberis maneJrie- ri non potes; vel fero, fi non potes mani ;
ficu t qui praevidet dic fc- flode non pofle adefle Sacro circa meridiem, pofle
autem mani^defle obligabitur^ i contra,uti nobisdidumefl^»^/^-^ j. 4.11NW.19.
Scio Primi Eramanuelem SiV.Ha.Can. n.X ..ngtnu.naimprt/fiom, (nam in
v*?*rg«'<«expundura efl ;fic habere :Nre tonetur ad Hor an % fui urgtntt
nogstio efl impeditu / , buic enim f afficit recitare betar tam— poeit non
impediti . Scio item Secundi, nonnullo* , ut Hennq.Sanchez, Dianam apud yylj
l,M f tom. t.traa.^gp. f.ma. 1 1 »Uti diflinQioneac velle teoW»- • gari quidem
ad proveniendum, fi impedimentum efl i te volunca rie apponendum>noa veri fi
tibi fit involuntarium: unde laboratur t»s a Tami. T. J. Do Dtc. Ptte. 66 Explicationis Decalogi Lib. II.
meridie febri quartana non obiigaturCinqulont Inane, etiam fibeni multb nugis
cum emeris. Pro iongotemporCjTeii fempernon poteft IwfitaK Vefreri» A
Completorium, quia hoc imped imeotum Regula certa conditui, confulat qu.fque
Super.om fu. Conventua- involuntarium cA:ac iter aflurusobligatur^uu iter
impedimentum lisauthoritatcm,praiertim v ® r A 8 MX,m ^uae Religionis, &
inult 6 SSra- haec, fed certe hoc poAerius diflum, magis privilegia . Qua
ratione Epifcopus , vel didi Ptthu fidifpau eiufoue diltinflioncm video die
prub»bilcm,id,quod egofupra admifi fent lior r aula, non dhatefolum.vcrurneuam
ravalidsdifpenieol 4 mu r^exPehrzarioT Atilludpriusproptcr talionem modoinobis
nobir^/.j.c.,}. Depafp.rante.traaabitur . . ««.i; ejrairo^. <• r r m
Elidente denique dubio, an utcicuferts 1 recitatione, non indigeas * “ 1
N«SdaeSiciuArediau m perdiverf. ! horu,ideuimfa- dilpenfat.ooepumquean
proreobligeme* fuptta Mu £1. i-7- flum eA propter fi-nificationemmon verd
propter obligationem, qua- V. Her. cauta. & V. Dtfptnf. colligi poteA .
Ctumeil propter fi partis Officii recitatio fit addidla uni horae Si enim ita
effiet, trania- fla illa hora non obligaretur quis partem Officii illi hor*
rcfponJen- tem recitare, ficuti tranfadla die Dominica, non oblidamur amplius
Wifl* intereffic,quod nullus dixit . Qua ratione non poflit quis tunc fufeipere
voluntlriumin)pedimentum,quopracvjdctfe impedien- dum* craAiiu recitatione
Officii, & habesapud Bonae. lae.iit.6c nos -univerfim de hoc cg.mus *•
opnfe.de iterum Dc Peccatis Religioni oppofitis. J J funt Pcrjurium^imonia,
Adjuratio, Superfljtio,( quooo- /X^CIUUI ’ r> mine multa includimus , ut mox
patebit ) Sacrilegium , Blaf- phemia. 'iiift «i n. j . cura de Auditione Sacri
. r . • 1 ’ a* Pdt^^^ooimp^itfdimOffieii
Pnrtew» Dejeratione, Sc adjuratione agam cilm de juramento^ Simo- «tu r a t
torte om i ga bt m ur ^ ai taro pa rtcmier ita nd » m. Rcip. v»ra- niacimde
contrS.bus : hiedetribus pofterioribus breviterdifle- 3^,1i3S?.!2£ reraui.
Adcddc Tenu.io De, . veru,,, hanc ad vitu Spe, advertam» «jUd MIIWiiv,»»?—
" tione,q ua d i xi mus pa u lo an te 4 rrtit / 4LS.it>* n.* l-cam
Dodlrmam IOIUIJI iiiUdumumuiumcaiu* 7' , ■ fandum, tamen Caftr. «.».".7 .
d i /.«. d eam euend.t ad quam- «educimus/»/,, r .1. libet aliam occupationem,
& me,it6,par enim videtur rattojut c« ». didis conlhtvdumraodo firma
remancat/iu* o.ao. dicta funt . 'Difpoufatio . Difpenfatio dc Horis Canonicis
non percurrendis poteA con- fiderari, vel ut concedenda 4 Summo Pontifice, vel
ab Epifcopo,vel 4 Praelatis Regularium : de lingulis feparatim . Dtfptrfaiit i
Summa Peaiifa . Difpenfatio etiam fine caufa i Summo Pontifice concefli, valida
eA aclumcicntCT cxcufat hominem ab horarum lolutione , SilvcA. To- Jet.Navar.A:
paffun,apud Bonac.^.i.^ Hor.Cau Ratio efi,quia validd Pontifex difpenfarc poteA
in i>squar funt de jurepofi- tivo Ecclcfiaftico,quale eA hoc,de quo
agimus,ut fatentur omnesffiic videturdifpcnfare/iuandofcicntcr dat beneficium
infanti, Ivcl pue- ro ignoranti, id quod intcllige pro tempore impedimenti .
Difptmfttia di Epifccpo . I. De fupirfliliOM . mandato Epi(xopt,*el Capituli
rcfpcdliv£,ut habet Meroll»f**^.r.i. d-.t .».$ ? Cr 34 > difpenfarc inquam
validi poteritffied cum rationa- bili caula in cafibus occurrent ibus, noti
verd in perpetuumffie Pelliz. /<w»M.re.j.r.$.*.ii4’ Ratio en,quiaMun»parre,(
titcA communior fenteutia cum Caltr.alioscitan.i^.t .tr ^.dt dtfptnf dtfp.b.p.^
nam. 8 . ) Epifcopus non poteft difpcnfare in lege fuperioris, nili quando
Supe- rioreidem pofle pofititdconceffit,& ex alia parte valet idem difpcn-
fare in eadem lege fuperioris,!quando neceflitas adeA , nec commodd ■ ' • il r»
In rtfiKiK frr-nn^ntpr nTenrr^rf r T\ Upiei « eit, Alteri, qus cultus Deo
debitus tribuitur Crea- 1 J tura-iAltetiflui eidem Deo, tribuitur cultus
indebituv.lt» Ciftr.< ).r'.i6y,/fi.i^>A/>^A> .»liiquei*i^ &ioid
pnorcmfluz- cumque veneratio Cmtura- impeufl, «niowillim ut Deum vene- randi;
moruli» eiUolctquedillingui m quinque Ipecies tldolol»- tri«m,M«5»m,Diviimioncm,Vin»msibferviiitum
, tstMalen- cium,dequibusmniliqiliatim. i Ouiud poileriorcm ( Qur nomine
generis voratur ibiolute Su- pcrliitio) fi tribusv Deo indebitum culrfi.hoc cft
iillum.pccc as mor- taliter .ut Ii cum oQc colas per cereronotas Judjiras, vel
Mahumeta- nas, profitereris enim lic teras cife Sca»s illas falfas . At fi
tribuas in- debitum cultum, hoc cil verum quide fed fuperfluu.com muniter cft
veniale, ut ii m Midi unam,vcl alteram orationem, teu veriiun adde- resoiuc non
addit Ecdefia Dixi(commuoiter)nam ad mortale pouec afccndcre.fi intermifeeatur
aliquod Demonis paaum.vcl aliqua gra- vis irreverentia , vel aliquis live
eaprellus , five tacitus contemptui Rubricam (ut ■'« #/»/■ •«<
Suuf.HilfJ.xt. j.$.i. dicitur) vel fimilia . I ExhiicollisiiSmc./ , .r.i«drr.f.}
7 .o.7. ^turpem Ionum, vel turph cantica,proianaque admifeere inter divina
Oficia ad turpem finem eile mortale , quia videtur coli Deus per cultum falfum,
qui lulicdt Deodlfplicetiquod mtelligcprpter peccatum contra caftitaiemob finem
inboneilunl—defle peccatum fuperflitioni-s propter itrevcrCTl-
tiam,quaun»dod:fio tunc afficitur Deus. Qutd.linonfiaiadcoleo- dum Deum.lcd
tolum ad Iplum finem tun»SEriteiiamlopertliti« tnortaiisutuia prart er
fcandalum^deft Deiioguiaulum io Officio di- vino ubi coiitu» Deus
iotermifcetutriiatetialicer id.pcrquod olicn- fare in eadem lege
fuperiuristquando neceflitas adeit , nec commodi « Jtrmur e ■ ^ - ( a l(i s
Sandloru m reliquias intrudere adiri poteii Pontitex.Bc multi magis In
cafibus,frequenter occurrere J veff^toum falii miraculi, vel Beneficii
accepti.tabella. folent; In iis enim cenfetur fuperior poteilatem Epifcopis
concei- adorandasvelintigniim wuimncu , o , . fiffe, ne in rebus frequenter
occurrentibus ad Pontificem mime- Rel,»,om?c Afle, nc in rebus frequenter occurrentibus
ad Pontihcem recnrre- ie cogantur Fideles, led iu cA in cafu noflro ; ergo .
Ita idem iM.p Dixi ( quoad culpam ) qnla quoad reAitumdos fruflusnon po- teA
Epitcopusdifpenfarc. Ratio eA, quia quoad hos^uiex juAitia re- ditui i
negligente Officium debent, non apparet pofleadeffe rationa- bi lem caufam
difpenfand i, & appl icand i fr uflus al ienos alteri . alie i pr*fatii
Regularium . '%6 Deniq-,de difpenfationepro Refigiofis exemptis eft diflinguen-
dum, polle nimirum nos loqui vel de fubditisaliouo ordinefacro ini- tiatis, fen
forti Beneficium poffidentibus, vel defubditisfolilm obli- gatis ad Officium ex
univerfali ratione profeflioni' ad Chorum . Si de prioribus agamus, poterit
Praelatus in fuos,eodem modo, quo poteA in lu«Ep'fcopus,nifi i Superiore fuerit
prohibitus; quia Prar- Jatusetiam Cooventualis^exSuar.V.ajy/v/.rr 8./.x.<- 1 3-».* y (nifi is i Superiore
limitetur )fe habet in hifce cafibus frequentibus , ficut Epifcopus. . X \
SlaS^^fidiaapoterit idem difpenfare.lta Bonae. *• Aa. n.o. difpenfareturenim
tunc in jure Reli- p l us »quim m lurecommuni Przlati Religionisau- / U *f,
Rrohibrarir.' r Ut ' en ' m '' Poffi'°t in aliis praeceptis Religionis, ^5 2 H
Poterunt in hor.H.nc colligit Bon. .f Prxla- raora , ubOffielc, »- n«»fb
re^RefooudX' n artl Rrtelsri Regulares poflunt in prediflisdif- a Superiore non
linutatar: quia fi poteA, ut modddixi,aim initiatis , adorandas vei in ugnum
i«iu , «77 i in templo , vel figuras exponere , falfa item miracula pra*d icare
, m typis imprimcreiellc mortalia. Meri icd, quia gravis verar Reiigtonific
infertu r injuriat nec exculatio duci pote A i bona mtentionepropa- eandae
devotionis, cum potius hzc eo modo diminuatur »dum aperi- tur via ad vera
neganda ; prarterquamquod Deus verut honorari mendaciis valdd refugit. .. ..
»<• c Colligit denique Sanch.v.i *.& ia. ^unaredieDomimcoimii id fiat ad
confirmandam Manicheorum harefim contra Chnih Do- mini Refurrc<3ionem,ne
veniale quidem eAe , quia ablato illo con- temptu refurreflionis , adde &
ablato aliquo Audio ( quod ex fe effiet veniaMuodque magis apparet , fi
comedendoaius diebus, die Dominica frequenter quis jejunaret) non apparet, unae
ex fe efie colligatur vel levis culpa . De Ide le Utria. is Bulla Crena: nam fi
fit exterior.i icet morwc «« , non vulsare peccat um.cit tamen i prgd iflis
Butlf Ceo? c munisfed hee de Idololatria fufficiint;n«m cretera latis i 3. Breviter innuiffie. De Magia. 7 Macia Damon
iacaeA, qua i Damone minbiliaquUexp^cit* vel expediat . Dixi ( Damon iaca ) nam
Magia JJ3- um fcientia , qua per abditas herbarum.vel fimihum rerum Mturalium
virtutes aliquid mirum a?itur, cAm eaimprobn^oooAt, quaquam locum habet. Ad
hanc Magiam naturalem aliqui reducunt. De Peccatis Religioni oppofitis. 67
Alchimiam.per quam utilia metalla in aurum commutantur;quam- vis nonnulli
ejulmodi virtutem naturalem addic prorfus inficien- tur. Lege DtUmmi.i xjfr
j.aliolqucpallim . $ Solet autem ut plurimum inter Magum A Dccmoucm inter*
cedere padumrMagusenim abnegat Sacramenta, & Fidemdpondct- que Daemoni
obedicntiam; hic repromittit, fefaltunim quod Ma- tuisillc voluerit :Hocautem
padlum erit expreflum, ii exprdla con- tentio celebretur inter Magum , fc
Daemonem : at erit tacituro , fi Magus utatur adionibus malus Magicis
nonabipfoicd ab alio con- ventis cum Daemone; tunc enim utendo conventis,
ernfetur volun- tati Dremoms aftentiri , fadoque ipfo Drcmonem invocare :
utrum- que peccatum mortale graviflimum, licet hoc minus grave, & magis
cxcufationis capax, ut ex dicendis conflabit, ubi etiam ».a f A 16. re- guli-
afferentur ad padlum tacitum conotcendum : Cetera, qua: de Magia cognoici k
nobisdebent, cx dicendis fient paUin . De Divinatione . 9 Eli inordinata earum
rerum , quae naturaliter fciri nequeunt, prardidioper media i Divina
providentia non conllituta :uaS.Th. *.a^*9»^ t lege Aurei. tuse /.9 e.i 1.
Sanch Jjlm Orf-c.18.H9c me- dia poffunt eile varia. Adrologi enim motibus
Stellarum utuntur ad occulta prznofcenda, Arufpices avium volatibus, Sortilegi
fortium jadibusAc. Iplz item resoccultz funt vari* «nimirum bvcprxte*-
rit*,fivcprzlentes,fed nobis remotz, live futur^ Denique alii funt modi eas res
occultas dignofcendi , nam aliquando cucnofcuntur cum exprcila Dxmomim invocatione,
aliquando per fidam mortuo- rum icfufcitationem, qux proprie d icitur
Nccromantia 1 non rar6 per Ggna v jfa i n aqua^ppel latu rq ;Hyd mman 1 1 j ,
fxpc per eadrm ap- parentia incerra, aere, igne, diciturq;Geomantia, Acromautia
, Pyro- mantia; Huc etiam reduci tur,quaixio per lomnia vana Ac. Cum cr- eo tam
varia fint ejufmod i inedia, variy rtiarn,diverfxquc Ipccics fo- lent dderibi
Divinationis . Nobis ad praxim dumtaxat ('pedantibus lias innuilie fat efl ,
modb notentur tria, & modo dc Alhologia,qu* frequenti ored A
dclnfomniisfeparatim diucramus . 10
Notaprim6,quandointcrmileeturexpreifiaD*monisinvoca- tio;committi alterius
fpcciei peccatum^tqucadcifpccialiierCon- idfori aperiendum, imm^ majus, quam
quandodl tantummodo taci- tura; quiaexplicitum addic commercium cum DxmuncA
lubinde promi llionem adualcm eidem iadam,iJ,quod non invenitur iniaci- CO, ut
k nobis didum eft in opuj.de (omfeJjbj.\.§.x, 11 SccuododidivinatiqCidemcftin
exteris (uperftitionisfpccio- bus ) habeat admixtum aliud genus peccati ,
utique duplici peccato, utroque Confefiori aperiendo, peccabitur, v.g. fi au.
urium bonu, vel felices inrtc$Ac. exquiras ad puellam fubornandaro, pr* ter
divina- tionem .aderit & peccatum incontincniixtRatiocdex tc manifrfta. ix
Tertib :ad cogi>olccndum,qu*ndoium (it morulis divinatio, hanc regulam habe;
iivc per cxprclfnn D^moim invocationem fciri qu*ranturocculu,five per ucitam,f
mperdle mortalem, polle ta- men per tacitam, nun infrequenier
excularidedecccnodusA quan- donam hzc excufatio tandem erii?Evol vo.In tribus
cafibus Primo, accedente ignorantia cxcufabili; S. eundo, fi non fiant cjufmod
divi- na tiones animo in vocandi,ne tacite quuiem, Damonem, ied jocandi; ita
Cajet .imfumma v.Divinatio.Modo tamen nullo modoexpedetur occultorum cognitio
unquam vera . Sic fulent cxcufari , qui fortes mittunt ad co^nofceudum qui fit
(elicior, qui infelicior , jocandi enim gratia id Sciunt, non prorfus credendi
: Tcrtib, aderit excufa- tio,fiejufmodi cognitio quxratur non k Dxmonc, ledi
naturalibus mcdiisA quidem qualis per illa natur liter baberi potdl ; prxicin-
dendoabalio in convenienti non eft malum rerum occultarum ca- ptare icicntiam
per media tali /cienti* proportionata ; fic apud D. Tho.*.a.?.9y. *" 7
.exquibuldamaviunvliorumquc animantium cantibus, vel motibus pronuntiamur al.
qua eveotura^ic pluvia, tem- pc(Us,lerenitas|iminbcx liidcm pedunt aliqua,
qu^pertinentad ho- minem probabiliter colligi,eadc cmm caufa.feu coilelLtio,
qur mo- vet aves v^jui garritus & motus, moverr poteft homines ad rixas
& beJla;ita Sane.»» dec.la.e.H «.$9. Hinc quidam Artrologus, & nfi in-
fimus Tbeologus,cujus meminit Sane./ 2. m deeu^.num. 1 7 cum im- prcdioncs
ehok*rc,aut alterius iuordinati motusexcxlidifpoficione metucbatde occationibus
vitatis,aut oratione conmmre folituserat. D/ A 'jlre/agia. 15 Si ex Adrologia
quxratur quod pertinet ad fanitatem, vel ad temporum mutationem, vel ad
ubcrtatcm,fterilitatcm, vclad natu- rales hominum inclinationes, vel ad
feiendum incommuni, quid na- tus (ub tali eondellationc faceret , non tamen ad
certi feiendum iu particulari de hac, vel illa adionc pendentei libero arbitrio
, non erit,ut docet AQUINO (vedasi) -^.i.p. 11 y.frc.q »d culpa, quia
naturaliter hzc ab adris cognolci «aliquo tandem modopoflunt . Immn cx Tolet./. 1 4.c . 1 y. Va lentia Xi.
etif.xjf. 1 z,p. ^.vtrf.jam. veroexetndutane. Cajet, imfnmma V Amfpidum. Mart.
dclRioapud Sanch./.rj».j2.Cadrop./.j.rr.i7.^.i.aV/«p/r^.p. 4 .i,j|.6.fiquispcr
Aflroloyjam vellet cognofccrcaliquod contingens liberu, judican- do tamen illam
cognitionem ede incerta, Sc folum conjeci male, non dl morule, nili in
calu^quoquis in fuisadionibus,prcfcrtim majori* Tmni. T. I. De Dee. Pr*e.
momenti , uti vellet hac Allrorum regula ad aliquid faciendum veg vitandum
modomagismox declarando ».iO. Idem propter eandem rationem dic de
Pbyiiognomia,^hiromannaA bmilibus, illud ta- men, quod hic evenire non rard
folct, adverte . Si quiscoopcraretur in hac u merii cum peccato alterius morta-
li tpluin mortaliter peccaturum , Tunc autem cooperaretur, quando licet
ipfenonmii incdfc^m illam cognitionem reputaret , Ailrologus tamen i quo ipfe
petit putaret, proticcrcturau^ clT cer- tamA infallibilem ; non facile tamen id
lufpuabor ab Altrologo Catholico A alias probo . iy Dices primd.Saltcm fore
contra Metum poprium SutiV./f*/- veejuj Aflralegetjd contingens liberum etiam
per didam levem eon- jeduram, divinate, ut videtur docere Sauch. atque adeb ede
fimpcr inoruic . 16 Rclpondeonc.audo id e.ie contra prxdidum motum, faltcra
inforo interno ; ita Cadrup./r.w.g. afferens Suar. Valent, dei R10 :
QujadSanc./.x.«»Drr./.jS. ».}4 Veteorpicisduo afferat fibi non conllant u,
quodque n. 1 < .neg-t, affirmet «• {4. fic enim habet nu. l6 .£| uamvit
montut Eee/efia tnpr^JUtn tnpitiiujfimtr qu* pfetdi um Suit V.tnctum tenira A
ji trino, [Ojutratj Fi elit itt-fiintte ab AlheU >- ft.e fomntctutr.jj
linearum manu:, m ebj e i altent , ab peri culum tn ufum tiitetum dtein.andii
al re t era nu.Iump' aitptum navum indicere inttrt- dtl Jtd eam jaiiitnee tuito
ut et In.juifitto.ieni da-.nat , qu* jure nat uret inifuaerat . g uodtcnjiat ■
A eo quod tn iii /ont dt atter eamw rerum ob. fervat tonem per t mere ad
Paganorum ritu < y fj Damam, fac ut m em ^quod dejola ab fer vantia jure
natur* mterdttia verum tjl: ita Cajer anui ? Va- I entia , 5 ay ’0 . H*c Sani.
h. Ex hoc loco iic ratiocmor.In motu hoc proprio Sixti V Ex Sanch. /».i6.nonc(l
pnrccptum prohibens, nili de eo quod iniquum ed ju- re natur*, Al non rdjurc
natur* imquat-acu jvtioionjed ralis j Ergo hzc periplum Sanch non prohibetur;
non i.iturvtd turfibi conllare(pacc tanti viti; dum contrarium docuit >0. n
$.|. 17 Quodautcmco nicioillaconjcduralisabadrtsduda non fic jure natur* iniqua
;( prxter quam quod inde certum ell ,quia Ii cx naturaliter haberi potdl, ut habere
pude fatemur pallim, & colligit exS.Thom.x.x '».6j. art.} tnji«e eorp
.ilulque Sanch ». ?,•/.»" A docet idcmS.Tho.^.i.
^.ii^.»»/.4.an/y.nonappjret^ure\ fe iniqua cen- lcnda fitjetiam ipfemet Sane
d.m.^.initia fatetur nullo ture antiquo ede damnatam, atque approbat, quo ad
hoc,Dodnuam S Thomzdi- centisconjeduralcincognitioncmrcrumpcndcauuin ab
arbitrio , polle haberi ab Adris . 18 Dices lccundd,faltcm futurum mortale, fi
hzc ut probabilia, nec iolum ut conjcduralia pra dicentur «iK^iKbafAj j quia
lictranfccnditur vis adrornm* quz lolum conjedfuras leves pariuuc,non
probabilitatem: Addit ta- men id 1 ta ede «quando ut probabilia cx meris adris
pronuntiantur, fi enim cum adris confidcretur temperamentum perforor, qualita-
tes, circumdantizAc. tunc non cd Ia Item mortale aliquid liberum contingens
probabiliter afferre, vuia bete non inquit )dninaiicj'ed provident ia. Hxc ex Sanc-coofen t i
tque Callrop.r. 1 ./r. 1 7 .difp. 1 ^ r u - prr/l.f.n. 6 . 1 tr £° P° terit ^
P«««co recedere Adrologus^umque conlu- Icns lidum hzc ut probabilia enunciat,
non adra loliim confideret, led przuiuascircumdantias^ogniiisenim v.g. pcrlon*
nobilitate, ingenio, bonis moribus, lxma,grataque indole & limi 1 ibus,
liat i m ac videt portendi per adra hunc fore v.g.Przlatfi, poterit ut
probabile prg nunc iare eum fi Clericatu a(Tumat,Rorofq,m Curia verfeturdit-
teruquc ac bonis artibus operam navet, fore, ut in przlatfi eligatur. I9
Confirmaiuur,quzdi^lalunt v quia video viros pietate A do- efruu non mediocres
ab Adrologis fui Natalis figura mffuolquc par- ticulares futuros eventus non
cum lcrupulo expofeeutes, dum nac ipfi, nec Adrologi prxdidara co.nitionem modo
di£lo rranliliant . ao Qu6d, fns, cui talia prxdicuuiur.rcgiifeinfuisadlionibus
ve- lit fecundum illa? Refp.fi cum infallibili credulitate id faciat, peccabit
mortaliter, ut patet ex didlis. Idem cenletur.fi velit auis in fuis aflionibus
fem- per vel frequenter i pnrdiaiscognitionibus regi , quiacft lignum certx
credulitatis adhibit*,vcl periculum in illam incidendi, com- merci ique cum
Dormonc ; ita Sanch. I.i.i* Dte.e.tf. ».x r . At femcj vel iterum A
quidcfubincertitudinc eventus, nfitranfeendit cul- pam venialem , quia non
videtur magna deordinatioaliquid aliqua- do opera n oh fpem, vel timorem etiam
levem alicujus rei; ita ib.n.x% Ccrt^eum,cui przdicitur, modo diflo, Pm latura
, non condem- narem (altem de mortali , fi adire Romim velit , ad illam fub
aliqmt lpc.non verd certi tudine,cxpo3andam:ncc homioeuHCtti pr?di£fum cx
altris fuit, ip(um hoc anno periclitaturum m aqua , fi co tempore i navigando
abllineat :neceum,cui morbum annov.g. vigefimo pri- mo iuzetatis, ratione
nuptiarum, comminantur adradi cas tunc refa puat celebrare, ncc illum, cui ex
iifdem nunc promittitur fort una- tus negotii eventus, fi nunc illud aggrediatur?
Hzc enim non ut cer- ta, fcdfolilm ut coniedfuralu modo explicato Icrcdcrc^tquc
expe- 6 hrc non videtur ullo jure prohibitum.id quod confirmabis cx Sua- rio
dcinfomniis, dc quibus jam fubjungo. E * ttkieiittr , T>t T htfaurit in femne
tfltnfii. Explicationis Decalogi Lib. II. »1 DcinfomniisfatisGtidafferre,quod
lego apud Suirium,»#w.t de \.mtm*iyPatafiki*p ttstmm i inquit, attdend' iafemuiu k gravitate
mortali tx/ufari , quandt tome neu em. bus, v.g. de nolentibus fufeipere opui d
ie Martis , & de recitantibus Orationes errore carentes, deque mutant ibus
locum io J udo , fle Ca- flrop./.c^. j .^.7x1 Suario i nobis fuprs «.ii
.allato, de 1 'perante pros- perum, vel timen te infauflum (omnium , umeo
quando par ell ratio io aliis, eadem erit applicanda Dogrina . ag Przterei efl
fupeiltuiofum oblervare quzdam tempora, vel # fefta Sangorum ad aliquid
obtinendum, ldquc mediis vanis,flc inuti- t credit rem ia/emat efttnfam
ejfivtram , f tu futuram , fymkikmi- libus,ut jumenta die S. Antonii novies per
ejus templum circumdu- aliquid operatur ratient talit jemnn y q*ed s/ij j malum
nem tft , met ccre, venam aperire die Sabbati, herbas colligere die S-
Joanms,< 5 c fi. ttntrapTutrpta Dei t veJ BtcUfia ( (yitanampattflaiejfe ,
pettft auttm milia fere innumerabilia/juz tamen tunc erunt mortalia quando ep
~-‘ J " -J inutiles circumftantiaecflc putcntur infallibiles, fle
efficaces ad cfte- gum; fecus G i Sango, in cujus honorem illa fianr,auxiliuro
1 peretur, fle incolumius; ita Sancb>« DttaU.x .cjx o.».io. »9 Sola
proccflatio, qua quis nolit ettegum ex peflare 1 Dzmone noo e(l fatis ad
excufandum i mortaii,(iquidcm per illam folxtn.pa- flum cum Dar mone, verbis
renuntiamur, fed approbaretur fagu . Efle autem fatis parvitatem materiz, mox
dicam «.44. 30 Denique colligit idem Sanc.^c- eit. non etlc fuperflitiofos
cos.auos H.fpani vocant Empfalmifiai , qui per cmpfalmos.W dl,per qualdam
Scripturas fuiscx Plalmi* . live ex aliis Orationibus confc- ptedefft J ut
evitet aliquod malum , qued f amnium minatur , W quid fimi It . lunt tnim ,
lichfil aliqua levitoc , velfimphcitai , aut nimia ti- mi ditat , ntn apparet
pavit malitia y quia i Ut mentam 1 Ttdit illude fi feaDro , ve! effit verum ,
qukmpafft ttft : in qne mu/tk minui errari t tfi , /icit multum fit vanitati/ :
At ver i fi quit ita fit ai fervat* {amniorum, ut ordinarie per i liat indit at
iantt , vel divinat it net in acendi/ negat iit luleenttVT , ntn pettft
txtufari k grati culpa ,(j fuptr finio *t : nam hat ai fer vatio auguriis
eamparatur , (Jyr. Hzc ille . Noto autem illud ( (j fimi/ia ) nam ficut ad
malum avertendum , ita ergoerit ad lucrum acquirendum. xx Narravit mihiauidam
amicus, bis, vel teradmonitumfeolim fui fle in fomnisi puella fibi incognita ,
ut ad certum locum accede- ret, ibiquealiquantulum terram foderer : nam ccrtA
io ollam auro plenam incideret . Plexus ergo fccuuda,feu tertia monitione
adole* Icens ad locumfecontulit>flcollamquidcminvenit,fed nigriscar- , ,,
bonibus plenam; Inquiro peccavit ne hic mortaliter? certA nequa- ftitioG,
dummodo aliquid, quod fuperftitiooera faput, juxta lupra- quam propter
Do&rinam ex Suario modA allatam . diga non admifceant,cfl, quia tortafle hz
funt gratiz gratis datz,de Qu id.ii tibiis perfuafillet puellam illam non
fuifle quidem 1 Deo quibus vide fu«A eundem Sanch.Ax.^Ovc.r^o. k «v 4;.
Caflrop.r.)* feda Dtemoneimmiflam ? Neque peccaflet mortaliterfluia ipfeco-
difp.xdafuparflnianep. xc.kn.x j. Valle de Mbura “ uas curant intinno<;ne
item eos, quos vocant Salvatores, aui fuo u gu , vel Orationibus , etiam
incurabiles morbos pari modo fanant g l Addo, nec eos,quos Siculi vocamus
Cnaulet , qui, quia nafcun- tur noge Coii verfioms Divi Paul i,fputo, vel tagu
venenofis, felici fuci eflu^norfibus^it a jun t, medentur, Ratio, quod hi non
fint fuper- tnitioncmilliusollziDa:monenon inquiGvit, fed folumfeientia jam
habita ufus eft ,quod non efle peccatum pauld poli $. j. de maltf. 1 1 .per
occaGonc m d icam . Ut vana eifirvantia . a; De hac fpecie prius breviter al
iqua in unum redigam, qup apud Atithores invenio , mox addam , fi Deoplacuerit,
non pauca, quibus tetiu' Quxftionis cognitio explicatius habeatur . EA vana
obfervantiaea fuperAitio, qua mediis inutilibus^r i Di- vina Providentia
nequaquam inllitutis procurantur commoditates, fanitates benevolentia, Jivitiz
,& Gmilia ItaValentua i difp. t.qnaft.X t-Tol et. /^.4 .<■*»/>.!
j.Ca/etan.^ Superfluitate v.lntantatie , Sanch W.* inDecal <•«/•. 40. a
liique. Vides diferimen? Divinatio re- fertur ad aliquid cognolccndum ,
vanaoblervantiaad aliquid obti- nendum. Hzc igitur, ut patet ex fupr 4
digis,erit cum exprefla Dccmo- nis invocatione, atque ade6 mortalis culpa, G
ille ex prefsd invoce- tur ; erit cum tacita, atque adeA ex fe etiam culpa
morta lis, G de fa- go ufurpentur media illa inutilia, ut aliquid obtineatur .
Srd quo- niam al iquando non clari apparet , an iivhac materia ejufmodi invo-
catiotacita intermifccatur, adcAad hocdignofceodum h^duz Re- gulae afferuntur. 2; Prima Recula Demonis tacita invocatio efle
pnrfumlcur • PrimA, quando adfunt veiba non fignifteativa. Sccund6,G :urz
inuti- les. Tertid,FalGtas,ut quod Chriflus Dominus habuerit (ebriin . QuartA
conditiones vanz .QuintA.promiflioclf gus infallibilis fu- pra vires mediorum ;
Qu* omnia in fimili fupri funt explicata 26 Secunda Regula. Cum vana obfervantia
idcA fic di< p a/mii fefi.i.c.l g. j» V idebi ur fortafle al icui res hzc
efle fatis hagemu explicata: certi molefliorefl,quam
pnmointuituadhucapparuit.nampropte- rei aliquid enucleatius afferre nequaquam
gravabor :& ut expedi- tioryitqucdiflingior fit dogrina, proponam prius
aliquas peculiares fuperflitiones , quas in nollris regionibus ufurpari mihi
exploran- d um cft, deinde qu id de illi fco tiend um fit , decernam . Vana
aRquat fufierflitienn nefit a atatt ufurpari f e Ut a . 5 S Igeritiam, quam
Siculi \afaram vocamus, aliqui fanant quo- dam GloconqulGto i telarum
tcxtricibus,quem lidem Siculi appellant , quoquidem filoxgri flaturam ,
ejufdemque extenfa bra- chia ter metiuntur, mox filum complicant, vulgarique
forfice (uper caput, humerus, pegus infirmi complicatum idem filum lccant, ad-
dentes interei quzdam verba deprecxtoru;nam fecare licA profli- gare morbum
profitentur , fanitatemque inducere, fi id femel , bis , tertiA.continuis
tribus diebus, faciant, certA putant; nonnulli czrc- momam illam dimenfionis
omittunt, czteraqux diga funt expe- dientes. ImmA non nemo folum fupra caput.
non verAfupra humeros pegufque filum fecaut.Sunt Ac al u, qui eandem curant
jubentes, vel Igeritiam patiens mingat in herbam Marrochium^up in ipfo (undo
vafis urinari i, in quo mingunt , Iit impoGta . $4 Morbo caduco quidam arreptus
in via publica penA mortuus humi proflratus cum jat uiflet, acceflit quidam cx
plebe; mepr^fen- te,quiobmurmuravitquidpiam in zgri auriculam : quo murmure
ar^er. quafi expergefagus poft paululum lcnfus recuperavi t;Curio-
fusegoifenefortAaflanteiamiliari meo interrogavi , num fclrec quidnam ille in
zgriaureminfufflaverit:Refpondit,(efcire,fuifle- que hzc fola verb a \0
erratura Dei^tuementaCrtatartt tui ; PrzfeQC o | ican^Quit «mulctum , iuquiens
, Contri mali caduci affc&ionem : Simile quid nonmilli . cum c n u, dulorc
mteflmorum vetantur i ,ux- cumd/ Divirutior^.^ V.^im^^cM^ii acirnutci non ccrtd
dam cn.m .crlxa mfufflan. ,n eorum gruunt, um aut« , qu.bua •~ e e- «i —
.a.iumitt»,. eos ad lamtatcm revocare le jactant . Jj Quidiefeflo Sangi
StephaniProtomartyris pane, fle aqua je- junat , fle riticoniclfus communicat,
non moriturum ab alioocci- fum, etiam G multis igibusfit impetitus, nonnulli
przdicant . j 6 Si forte ad convivium invitati Gnt tredecim, pro infelici omi-
ne habetur; nam Gcuti in Czna ultima Chrifli Domini ex tredecim unus L hriflus
defungus cfl; ita enim cx difcumbentibus moriturum timent : fanc cur non fle
duo , Gcut duo , id efl Chriflus Dvminus fle Judas ex illa ultima C$na
defecerunt • 1 7 Non nemo gladium , quo quis ab Intmico vulnus accepit , qui-
buldam medicamentis fovct,flcinterimfanitatem recipit ille 1 qui vulnere
aflegus domi fuz diflans jacet . j 8 Filum Cannabis quidam aflumebat,quod
puella virgo neverat, eoque fubmurmurati* quibufdam precibus utebatur ad
fanandos infirmus. Filum cujufcumque materiz , i quo pendeat aliquid grx-
viufculum five lapillus , Gveannulus , Gvealiud, inter pollicem fle indicem
apprehendunt nonnulli, fufpenduntque in mediolnte- /t. . L : i ..I/I.rii ( I
,n>> a t credendi . QuartA, Cautela ;qua ufurpatio illorum, ad vitam iis
va- nis obfervantiis dirigendam , nec femper ,nec frequenter adhibea-
cur,*»»Ap.item aa diximus. Denique parvitas materiz, de qua Jtlut infra num o .
27 Ex hi* Regulis colligere poflumus cum Sanch. tae. tu. e }o-CT r. .p*? tot.
fuperftitiosfi efle obfervarc d ies,quafi quidam fint (aulti , auidam
infaufiiiut nolleopus incipere die Martis, nolledie Veneris ungues prefeodere,
puellam nolle die Sabbati nere,majore vim tri- buere Aqi»C Benedigf unodic,quim
alio^ertis diebus (copis tange- xe olen, ne a vermibus l.rdantnr,
fervarcovaexclufadie P.mfccves a d ext ingnendum mrrndiG , mulierculas noge
Sangi loannts Bapti- aliquid precari ,Judittunqueapplicare,quo nomen
hominisalicu- ju> audiant, quem luum fbre maritum putent, Orationes
facrasreci- ,crl ?i as l ’ c " a r e » c l u ibusi manuum v !olentia, vel
ab aliis ma- j|» liberari, benrque fi, rtunalos f ore f ecre d ant , jufores
lorura/eu - i!i7 U,arc ' v clt.ntifpcr furare ad malalud. fortunam •Jf?
gallorum morcfortA cantantem, uti infortu- r” « c,d «« , 4 alia
fimilia.quainvis mert vana ,4 inuti i; ■ nu l| jmnu . _ “ v ‘C,OC aiu limma,
quamvis mere vana, CC muti- « maicymappreucnauni nunnuui, luipciioamijiKiu / r
ij r w^l cr rav,0r cm fuperflitionem continentia :quz fi certo riori
cujulcumque vafis, cyathi ,amphorz, etiam caldarii ( UnA *d- rulum fuhfit ne
pT| >Cra< lbibeantu r ad vitam dirigendam, cum peri- mirans vidi
ctimeflrm junior, nihil fuperflitionisineflclulpicans ) De Peccatis Religioni
oppofitis . impingit , quot horxltalicarfunt eo tempore, quo id moliris. Qux-
livi podciixpiils, Anapud Hifpanos , V. G. qui utuntur horologio Aftronomico dc
meridie ad mediam notiem, Horx Adronomi.x , au Italici notent uri przditio Alo,
fed quxllioni nemo mihi un- quam ex pertus potuit refpondere . Verilm poft hxc
fcripta,dum has meas lucubationes Pater Philippus Septimus, vir omnibus
virtutibus , ©mniquePhilofophix , ac Theologia litteratura exculti llimus ,
tulVu N. R. P. Generalis, an- tequam ex publicx lucidarentur, de more relegeret
,ubnn haec , quxlcripleranide filo hoc horario incidit, me peramice convenit,
retulitque,fe,cum Romxdcgcrct,aiuiiviiteab Emincntiffi mojo.de Lugo tunc ipfius
Patris Philippi in Theologicis prsrceptore , plani illud, quod egodiutius
exquihvcram. Dum enim publicam letiio- nem Auditoribus excipientibus ditiaret
idem dc Lugo,enarravi t, fe in Hifpania IfipilUme hoc AU artificio in vafculum
impendentis, ad horas dignol tendas , ufum feliciter eiie, ratus vera ede ,
quae ab ipfa pueritia didicerat ; motu fcilicct pulfus, & Qxlefl is ali
cujus con- fici lationis occulta vi cos horarios itius in lateribus vafis edi .
Porrd cumjam artate, ac fapieqiia major Romam ad docendam ibi Theologiam
accitus ad primos fines Italif pcrveitiilet,ubi horolo- gium Italicum ficut
communiter folereeiic probi I ciebat , cum vo- luiilet coenofcere, quota tunc
horaelietjilumde more vafrulofuf- pendifle. Verdm, eccctibi, edi itiusnonad
numerum Horologii Aftronomici feu Hifpamci , icd Italici . ( »ta ut dederit V.
G. in die i£quin<>tiii ,ipfo initio ortus Solis itius duodedim , cum
debuifct, per Horologium Hifpanicum, dare tantummodo fex ) admiratum fe id die
tefHbatur,atqueconclufidc illud artificium fuperditiofum cl- ic:ln tanta enim
vicinitate locorutu,qux inter fines lulix , & ultra montes intercedit,
neque pullus arteriae digitorum , nec ftella ulla cantam Phy Aeam mutationem
parere ratioo abi liter potert . Si enim itius ad placitum hominum pro horis
lignandis indituri tam exatic,prodivcrfitatc placitorum , ab illa filo
producitur ,non naturaeopus, quod femper ed idem , icd alterius virtutis ede
ma- nifelld convincitur, qux nunc nonnifiex Drrmoms patioprovenire comprobatur
ex ditiis pau!6 fuperius . Haec ille . Quare hu/us even- tus ennarratio
Decifionem meam, quam inferius» .ponam,ncmpe hoc artificium redolere fu per
ditionem, ita confirmat, ut jam, ne ibi fic legas. Amice Lc&or, filum
adhibere ad horas dignofccndasfuper- flitiofum mihi videtur:’ fed hoc modo,
filum adbitere ad horas di- gnofeendas fuperditiofum cd . Sed ad ccetera
pergamus . 40 Canes latrantes nonnulli compcicunt^ac pene mutos reddunt, 9 c
raanfuetos^liud Pfalmi proferentes : lm tbamo^j frtmo moxtUa* ta- rum
comftrimgt . 4 r Sanguinem c naribus vel in magna copia profluentem cohi- bent
aliqui, fimili verfuex Pia Imi, Ltktra mr dt fanfuiaibm/ . qa Denique, ut alia
taceam, quidam quibuidam precibus & Pialmis, additis Verben* ,al iaruroque
herbarum fuffumigiis,morbos quofdam propellere profitentur • Adhibent nonnulli
prarter herbas oleraque communia . Aquam benedicam , vel Incenium , vel Sal
beneditium .& fimilia . 4; Ut hxc mihi explorata , & fex centena
fimilia noncocnita comprehendam , & explicem ; T res modos , quibus
ejufmodi fu per- ditiones ufurpari poliunt didinguo . Primus modus apponit fola
Sa cra: Secundus fola non Sacra ; Tertius utitur utrifque. jam de fin-
gulisdiftinti^ difeummus : Solum pro cognitione terminorum ad- verte , quando
resfaerx opponuntur per modum orationis impetra- corix, acveluti ex opere
operantis, appellari i nonnullis , Be- jicdidioncs, feu Cccrcmooias Invocativas
: quando vero appo- nuntur indar operis operati, quafi ex vi & indicucione
fuaapta Antefatius f peratos operari , dici ab iifdcm Conditutivas ; ita
Emmanuel Valle dc Moura «» 9pufc.ddmc.tj Em/fa/m. ima * (j per /. Sola Sacra . 44 Verba ex
Pfalmodevot^profers,rit^jejuna«dieSStephani , firec,cs,ii non ab Lee Ielia
approbatas , certe piecompofius privatim Deo vel Santio fundis , vel in papyro
rit* feriptas tecum geris , uno verbo,rdigioscquid agis, vel recitas ad fani
tatem, vel grave quid tibi mile ( nam fi ad vanos, inutilcfqueeflctius dicam «.
jo. ) fupra natu- ram obtinendum, fupcrllitionem ne committis? •H pwfcindendoab
aliis inconvenientiis, qux in fi. tmlibus facile contingere folent , ut cx mox
dicendis conllabit , nam prnpterei ocuUtiflim&funt cavenda ) fi
fiic,inquam,ciim pietate ac fpe aliquid obtinendi agas, in fuperditionem non
laberis, nec peccas; fi cum credulitate inUnibilesevcntus,fupcrditiofuses,
& delinquis mortaliter, mfi parvitas materix excufet, (de qua mox »<0*49
) vd ignorantia. Ratio prioris didi ed, quia infacris illis verbis ,Teu rebus
dum fperas, in Deo fperas, ad quem confugere cum fiducia lacrx nos Scripturi
femper docent . Ratio poderioris cd, quia, cum prxter Sacramenta &
Sacramentajia nihil Iit cxfacris verbis, vel re- bus, quod infallibilem habeat
effetium , fi tu illum ab aliis five per bcoediuiones Invocativas, five per
Conditutivas expeties, non nili a Dee mone expetiareper tacitam invocationem
clari convince- fis: aJiundecnimexpctiare non potes. Adverto tamen facili hic
luperit itionem evitari pode, fi nimirum ita quis illis verbis utatur» Tamb. T.
I. Dt Der. Prae. 69 ut cam credulitatem corrigat ; folumque i Deo cum fiducia,
non autem cum infallibilitate, efletium pnllolnur. ItaSuarcz'* 1 .dt rmg. hb.x,
ca r . I j. numtr.x-j. Sanch. hb.l. m decui, tap^o. num. 3 1 . (j mns.44.yf1*.
46 Jejunium illuddiefcdoS Stephani cum Communione pera- Quin,dequo mrminiwH
4j.frequent.lUmc hic Panurmi prxfertim apud viro> nobiles ulurpatur, txpiuiqueamy
fcil citat 1 tum , au fu- pcTltitioncm redoleat . Refpondi, maximam fi
mfallibilitatem even- tus expedent . Addidi id ede plurium
lcelcrumcaulam,(iquidrm ea credulitate dudli non pauci, temere peccati» habenas
laxant l‘ro- fedto aliquo ex his , qui p ridiclum jejunium, ctxteraquc
quotannis nimis religiose cullodiebant, vulneribus recidiile , fatis conflans
cfl fama ; Quare vx illis, quia calpe freti peccatis commaculatam ani- mam
habere nihil laborant, adhortor hos, ut Promomarium mala /pe» a Patre Paulo
Zcbentner erudite compofitum meditati legant ; Si verd er rorem corrigant,
fpcrentquc cum fiducia auxilium, quod Deo
piacucnt,fbreimpartiendum,lupcr(litione^ulpaque carebunt;nuia nihil mali tunc
Jejunium , Conicfiio , Cunmunio, fed plurium lau- dis continebunt.. 47 Eadem
do^rina utimur, fi loquamur de facris precibus, vel verlibus Pfalmi, five canum
latratus, live fanguinem five morbum ?uemcumquccohibcntibu$;hincCadiodorus P/
a/ 1 1 y n.erit6dixic uille variis morbisedicax remedium trinam recitationem hujus
verfus: Damime dirupi/h vim cula mea t ub*farnficabt he/ham /audi 1 :quod
rc&d intellexit Sanch /^.». D/f. r. elli- ul fuperditiofum quando nequaquam ab
ipfa terna rcpeiinonc.fed idc-votinne ter re- petentis in honorem Santiidimx
Trinitatis effetius & quidem nun infa Uibiliter ) intendetur impetrari . 4S
Quando ergo hifce facris aliquid inutile, feu vanum mifceri contincct, regulam
haneferva: l>fccurumcfreifuperditionc,(i quemadmodum corrigis prxditiam
infillibiutis credulitatem , fic corrigas, vel tollas illas circumdantia*
vanas, & inutiles, ArconTc- quenter periculo fuperditionis ex poGtas : ita
Sanch. ihd.mum^ i.v.g. ad fanitatem vel gratiam impetrandam requirit quis , ut
Mida dica- tur cum vedibus incoigrui colori ,vcl ut preces no vies effundantur,
vel aderatur in elecmolynam ad Sacram itdem pondus cera* infir- mo xqualc ; vel
candela cerca longitudinis eidem infirmo xquahj t &c.St Miflam cclebrcs,fi
Prcoes cfiundas , &c.fine illo colore incon- gruo , deline illo fienao
numero precum, ac fine ilio pricilo.immA cum majore pondere,£cc.rit£eas vanas
circumdantia* tolli* ; fi vcr6 »dc6 novies Orationem effundas, ut novem
An;elorum Chori tibi auxilictitur , ideo ter , quia Santiillimz T riadi fidem ,
reverent iam- que profiteris , mi corneis, & utroque modo atiionem illam a
fu- perlhtionibus libera* , eaqueuti ( fcdfemperfinc infalJibiluatis lpc ) tuto
poteris . Pari modo, fi morbum caducum patienti infuffleturad aurem il- lud
quod dixi ».j4.ob finem vanum, vel ut clam ea verba dicantur fnlpicio magna cd
lupcrflitionisiat fi iiifufHettir,ut morbum patiens audire podit , Deoque le
commendare, ablata ceni eventus creduli- tate,corretia videtur Superlinio. Quo
patio potdl corrigi in- iu tHatio , modo mum. ditia , in aures Equi , quare
tollatur hxc omnin6,oc fic emendabitur ejufmodi fuperditio : ita Sane t‘» ac 41
*».}j .imfint. x . 49 pi/lumautemed».4j. ( nifi parvius materix excufet ) nam
licet Valentia a.i-4/>.*.?.! ).cui adde ia Turn.x.i./r.i , da a. concedat,
Sanch /^.cn.c^.40 ».15. neget in fuperftitione polfc in- veniri parvitatem
materix , tamen utrique conveniunt, quando mo- dicxlunt ejufmodi vanx obfervationes,
femper ede veniale pecca- tum; Valentia, ex ipfa natura parvitatis, quam hic
invenire pofledo- cet.cum ex eo folo parvo commercio tacito cum Dee mone, non
im- mineat notabile falutis damnum fic operanti: Sanch ver6 ex eo,quM Pofiu
parvitate materix, ctim atius non fiat fcri6,fcd fiat joc- cu- riofitate f vel
ad experiendam, vel denique ex animi quadam levitate erit imperfetius , atque
adc6 non eri t,ncc vocabitur fuperditio, fed animi levitas
&confcquenterfoldm culpa venialis. Pomtuterque exemplum Cajetani infummaVtrb.lmcamtatio,
de volente moveri an- nulum ditiis quibufdam Pfalmi verbis,id mimf *mel facere,
modo explicato ».29- Veniale eflcamboconfcntiunt. MultA ergo magis ex- culantur
i peccato, qui ( ut hoc hac occafione etiam dicam ) natura- lia fola, feu fola
non Sacra cum eiuimodi vanitate.feu animi levitate fcmel , vel iterum fine fpc
infallibilitatis ai eff-tium quempiam etiam levem, & vanum confcquendum
ufurpant. Ratio cd eadem, quia exiguum periculum deceptionis adeft .
VideumcnquandanJ cautelam mox apponendam » 7*. jo Dices, hoc ipfum,qu6d Verba
Sacra, precefque afferantur ad vanos, inutilefquecfietius obtinendos ( V.G.ad
motum annuit ) gravis ed fuperditio, quia Deus oonfeintermifcet his rebus
vanis, unde convincitur tunc expetiari efletium i Dcrmone . Refpondco iuede .
Ide6enim notanter diximus ».44- ( *d faniutem, vel grave quid tibi utile
obtinendum) quando ergo Sacra adhibentur ad effe- tium levem, & inutilem
etiam fincinfallibilitjte,eritex fe,dc genere fuo morule, quia ed irreverentia
rerum facrarunt, non tamen pcq. pterca 000 ed excipienda parui wi materix modo
di#a n.ptaeead. E 3 70 Explicationis Decalogi Lib. II. Sola ten S*ero . «i
Quando ad aliquem iffcflum confequendum, nil niC quid pro- fanum lcu non Sacrum
adhibes, quod vires nonhabctadillumcffi- ciendum>fupcrrt itione
uteris,quw,ucke,modo fupradido^ Daemo- ne illtirn expetas . . , n . . <a
Certum autem hac «n re eft, ut» his temere ex pado cxplicno, vel tacitocum
Drnmooe, efle per l'c mortale . Ratio patet cx didis . f » Certum fecunddeft, i
ifde ulicum difcrcuoocySc prudenter^ad habendos effedus vere naturaics,ad quos
medium ite adhibitum vi- res habet licit occultas,efle licitum, quia id nullam
prori us fapu lu- PC Certum denique tertid eft, hic addic multo magis
parvitatem materi*, ut per occafioncm modb dixi « • t y Illud hic, ubi Sacra
non apponuotur ? ted naiuralia,advcrte,ne- ccflariam non efle cam cautelam,
quaetfedus nonliiintallibilitcr expeiiandus : cfim enim i caula naturali, qu*
ncccflarid , agit illum expedcs,tanu certitudine expedare liccbit;quanum altcrrct
vis ip- fa cauf* naturalis . Contri,QCceilarmm etiam hic erit , ut tollan- tur,
vei corrigantur verba, vel circumflanti* va»x,inutilelvc (Ii qu* farti
irrepfcrint ) modo lupradidoi num.+s- f 6 Mota infuper huc reduci polle ,
quando aliqua hunt , vel fien omittuntur fpcboni,vel timore mali eventus
siquidem communiter haec Sacra noo funt,ut nolle iter incipere die Manis,nolle
tredecira invitatos^imuldifcumbcrc, dcc.de quibus tamen nihil fupcrcik di-
cendum praeter ca,qu*-dida luat, & dicam ii »«».85. Soero fimuf & *o*
Socra , t7 Non eft nobis hic fermo, quando cum irreverentia profanis Sa- cra
mifccntur,ut fi Oleum benedidum, Sacram Eucbariftiam U- milia adjungerentur :
id enim Sacrilegum ciic per le conflat . Ser- monem igitur foium
haberaus,quando, prxcilo alio uiconventienti., aliquis res Sacras cum vanis
adjungit , V. G. Orationem Sacram, vel Aquam, Inccnfura, Sal, benedida unit cum
circulo , ad movendum filum, vel morbum curandum, vel unit cum HerbisA Medicamentis
naturalibus ad fanandum infirmum, 6cc. «8 Dicoprim6,G res naturales adhibeatur
ad obtinendum elFcdu ab illis fol is cffbdum expe&ando*Sicra autem i lia
ifolflm apponantur ad precandum Deum, cum debita reverentia, 6c fiducia, idem
dicen- dum erit, quod diximus d i.quindoadlubentur lolf res naturales. Ratio
cft,quia tunc i re foi&iu naturali effedum naturalem expedas, refque Sacra
rit£,& line culpa,mododid(vaAertur,ut fuppaiumiu. Dico fecundd/i Sacra
adhibeantur, ut ab i Ais iolisenedus lpc- retur, res autem naturalis
adjungatur, ut aliquidjuxuejul.de rei na- turales vires ea conferat ad ctfcdum:
idem d icendum clhquod dixi- mus M.44>quando adhibemur fol? res Sicrp.Ratio
cll.quu cflm i lola re Sacra efiedum pr*Aoleris,res autem naturalis Ane
peccatoadjun- gatur/ola res Sacra eA confideranda^quS Catis ibidem
conlidcrarous. 6 0 Dicotertid, h*c Sacra iu mi Icere cum rebu* naturaliter ope-
rantibus, ut ea credantur bis indigere, feu ab his habere vim emea- cem,efie
meram fuperAitionem,ne dicam hzrelim ; fic enim Spiri- tuaJia&Sacra
aquaremur nat ural ibus, imm6 i (lis poA ponerem ur - Quando Sacra adhiberentur
cum non Sacris ad habendum cSe- duro inutilem A vanum id£eAdiccndum,quod».5o-jain
diximus. $uid artndum , quando hac in rt adefl dubitatio . 61 Difficultatis
hfiijus cardo in eo verfatur, utrilm , qiundo quis re quapiam naturali lola
utitur ad aliquem effedum, quem in»llio*- lemexpedat,nec videt,an ejufmodi res
tanta m vim habeat »lea nec videuuda diligentia quacumque,an non habeat, utrum,
inquam, ut judicandusfupcrAitionemconiinictcrc? Videt V.G. quisannulum pendent
em i hio date lignum horarum, gladium medicatum aner- re fanitttero aegro di
flanti A A non conflet hxc naturaliter operari, fed nec conflet contrarium,
erunt ne fuperflitiola judicanda, ocab illis abfliueudum ? 6 i Tradunt nonnulli
regulam tmiverfalcm:Quoticrcumq; cffe - dJusquilib* |tt *ft : i t u r
abaliquacaiifa. qu* non cugnolcatur habere vires ad illum, toties eft meta
luperflitio illum tali caufa expeda- r e . R*tio reple cft,aiunt,quia tunc
expediretur ibltimipf mone. Sed certe dodioribus hpc regula nequau u5 placet :
Plurima enim fiint in rebus natura! ibuj, quorumvis prorfus nos latet;nofcis ne
vir- tutem MagnettSjSuccini, Mercurii, feu Argenti vivi, circa ferrum,
pal«un,preti°iJ us metallum & fexcenu GmiIii?Noo igitur valet >ego ^ lc
h ic e ffc dus^rgo eft i Deo, vel i Demone : po- c * cau ,,a naturali – H. P. Grice: “Perhaps ‘of
nature’ best applies to ‘cause’!” --, cujus vis mihi incognita l Aufnftinu»/.i
4 ^C»y,» 44 juimira- «H? >r cc “ 4isnirus ,u. fudere folltu, c»i Ut "'
im '*V e ? n non «o hominem cx , ,^ 00 , 1 « voleb,l,& muUm qui flere-
Equidem Olli Quoties ei Societate cognofco perfamiliarem meum , ^ q ei * c
ompofitisad maftitiS oculis, lacryraas emittit. 6} Formemus ergo probabilius
hanc regulam^uam ponit Sanch. i i ut. aw/M.4 4. In his rebus naturalibus,
quoties non apparet immixta aliqua fu- perlliuo, uc lunt verba incqgmu,
determinatus numerus rerum impertinciuium,velauid limiic,pr*(umendum clle pro
viribus tu- tur^tque adeo non el»e cui pam( prclcindendo ab alio inconvenien-
tijc* rc uti. Ratio R£$ul(cit,quia tunc rescii dubia^ Df mone nc^n i vi occulta
naturali loquatur efledus ;at io dubiis,roelior ell condi- tio nollrae
voluntatis voleutis uti illis adiombus. Rurfus,eil melior conditio natur* que
cx lippius contingentibus praei umenda eft po- tcnsA multum mirabilis infuit
operationibus. Quamvis enimejua vis vcUDodnlimisnun videatur in fc, poterit cognofci
in fuoefle- du,& huncdiicuifumi poiteriore formari; Sicuti.quia video i Ma-
gnctc,& iuccmo lert um,flc paleam ira hi, cognofco in illis e Je virtu- tem
trabendi,ita^uia video laniutem heri i gladio folii naturalibus medicamen iis
per undo, colligo virtutem illis occultam indic zgru abfcntctn lanandi,vide
tamen quoad boc exemplum qug dicam moi 77 - lepide Caracnuel (•*.%.Tkiolj*ar
.».138 ijiqutd tatmm ( mquic ) tuiti , g' at ut ag* naturm (tnditay %
poieatijjimui ptttntijjimum eemdi, dit i btej uppono : jubiattrt aliquod
patiam, aut Damoni j inttruontum t queujqut videam evidenter , non tredam . 64
Evidenter autem conflare effedum non efle i viribus natur* quadruplici Ultem
via pollet ■ Pri rnd, fi efledus adeo eflei fuper na- turam,ut i nulla naturali
vi cUc poflet , qualis dlct manifcftatio fe- cretorum cordis, mortui
reiulcitatioAc nuraerat inter hos Sancber llatim ab infirmitate convalclcer:.
Sed licdtidm radicatis infirmi- tatibus verum regulariter fit , potdl tamen in
aliquibus pradertim repentinis morbis' contingere, ut remedium naturale illos
ftatim ex- pcllati pravum llcilicei humorem , ficuc ignis aquam, vel extiaguen-
do, vel temperando. Novi Caktamletce in patriamca hominem iccoris languore
adcdum,atq; iu incenium, ut in ipfa exteriore car- ne tccon proxima turpis
appareret nigred o, quidum aquam ex nive (rigidam, iic conlulcntibus medicis ,
ebiberet, dolorem in ipfo adu bibendi minui, ni:redmemver6(ipl**ser id mihi
retulit)in eodem adu ita Icnlim diiparcrtyit aqu* epot* locum cedere , quaf» vidav
deretur . 6j Conflaret fccund6.fi Dodi viri, & prudenter firmarent cau- tam
illam impotentem elle ad talem effedum producendnmdecus , nihil certum
inPhilolophia pronunciari twflet ; ut Valentia doccc
apudCaftropalaumM«.}VV/»»'"-» .defuift.p.io. «. Placet hocdidum, fed eft
temperandum ex dodrina modd data , quadr- dum clt mirabilem aliquando etiam
Dodioribus efle natur* po- tentiam. , . v _ Colligere herbas alidiead aliquem
effedum, fateor perfepdefle fuperllitioium: Verbi gratia node Sindi Ioannis,
die Sabbati San- di.dcc. fi non efl in illius myrtcrii reverentiam : &
tamen aliquando elle quid naturalc,ut potentior fit virtus berbf colledp in
/£quino- dio,quAm in Solftitio! Vere, qui m Hycmc,&c. quando Ici licet
heri» efl in mcremento^ion verd in decremento virtutis, vel quid 11 mile,
negari non potefi. 66 Conflaret Terti6,fi adhiberentur qu*dxm,qup aliis in
iifdem omnindcircumflantii» appo'itaclar6 apparuit cjufmodi vi nequa- quam
pollete, V.G. expertus fum lapidem vulgarem nequaquam ferrum atrabere,ficrgoatcrahit,clar<i
pronuntio nonelfe id i virtute 67 Conflaret Quart6 . Si vana, &
fuperftitionem fapientia natu- ralibus admifcerentur i prohibui nudiuftertius
cuidam boneflf ma- tron* ne uteretur filo ilio i virgine dudo, dequodixi quia
author ejus medicamenti volebat ad fe prifls afferri filum, fi quidem ad ufum
pauld poft remifriTet . Profedbex hoc^iliilque circumftan- ti is certam
conjeduram fcci de tacita aliqua obraurmurationKnani coeterflm fi filo dumtaxat
uti voluiffct, non utique fortaflepro- hibuidem,
Rupertusf!^r*^r*»»rwi»».J.dlrT««i/.wp.i.apud Valle de Maura, tap.i. uu.i 5. ad
illa verb. Gencf. P inter te, (fy mulierem .* i» nuda , inquit, mulierii planta
dentem Serpentn pm venerit , (y vivae 1 fimum caput ejus vel leviter prtjft ver
tt y fiatim tetum eum e api te corput recenti interit , ita ut cmnind motu e
nullut , nuJ/m fenfut in aliqua parte nfiduui /it ; id quod non moL leii , aut
xteiftbut, aut g/adiit eoneidentibuj citi at /eviter ejfiei paa ttft , fi
quidem exci fum caput t um tribui , aut duebut dteuulu vivere , (y abire
prohibetur Hoc quod proditium e fi , ita ejft , ipferum > qui per indufiriam
exploraverunt fide , fy te latione ctmtperimui Hadenus Rupertus . Si ergo
mulier,non autem vir id efficaci* habet*iir non ponit Virgo innocens, non ver6
mulier corrupta ajicujus emcaciae nobis incoenit* particeps elle, ut fuis
manibus, »mmd etumluo . r 1 > c ■ ...n r,m virhi. fputo, quo fceminxfolent
nendo filum injungere, occultam virtu- tem ad aliquem morbum propellendum
communicare r A* qu/a, uc didumeft , Author medicamenti certam mihi
fupicionemingellit van*,& fu perflitiol* obmurmurationis , vel fimilis,
fuit merito 6 S Supcrefl alia non minor difficultas. Quando efflat effeflum
quempiam admirandum non pofle efle i caufa naturalI,V.G.Unita- tem moribundi i
lcripta quapiam chartula; an ftatim judicandum erit i Doemone efle, non autem i
Deo,tunc enim , quia dubium ver- titur fit nei Deo per gratiam gratis datam an
i Damone taciti invo- cato, quid prarfuraendura? Coa* De Peccatis Religioni
oppofitis. Communit frH Dodrina prarfumendum adede padum tacitum cu m Doemonc ;
Ratio eft, quia cdm res illa , quae adhibetur , non fit caufa naturalis
effedus, erit regulariter foltim fignum,ad cujus pofi- tiooem vel Deus , vel
dremon cffcdum ponat : cdm autem nonfic Deus, quia dc Sacramentis
foldm,velSacramentalibustaIequid per revelationem habetur, non verd de aliis ,
reflat non jam efle dubium led mora I i ter certum illumeffedum fieri a Dcemone
. Multd magis , quando adhibentur figna vana ad effedum obtinen- dum; iis enim
Deus non fciromifcet , immifeet verd fefaepiflim* Daemon ; Vide Vallede Moura
dt ineo. (y
ompfalm.ftfi . ». c.. qui folvit aliquas rationes in contrarium. Dixi
regularitef,nam mihi non femper placet illa Sanch. argu- mentatio /.t.M Det. e .
Haec coeremonia vana certo non agit ex vi naturali ipfius , nec ex vi Di vina ,
erp ex pado cum Dormone ; Non , inquam, placet, quia potuit haberi effedus cafu
& fortuitd . Confirmo, dic explico. Experientia compertum eft, nonnullos
impo- flores,ut pecunias extorqueant, proprio Marte compooere eas vanas
Caremoniasiquod fi quando habeatur cafu effedus , it fe deiua vir- tute jadant
: lecus, aderunt riti non efle exhibitam c?remoniam.Fe- brim quartanam v. g.
quidam amovit , propinata ad manducandum papyro qui bufdam circulis l cripta
;non redd argumeotans; Sanitas harc non tuiti Deo per miraculum, neci caufa
naturali ergoi Daemone; potuit enim , efle ut evenericexdefcdu humoris
peccantis qui tunc defecit, quando amuletum illud infeript* chartular man-
ducatum eft. Expendendae igitur funt omnes circumflanti? perdili- genter . Et
quidem in his fimilibus examinandis, Theologorum Do- dorumque peritiam efle non
opportunam mod6,verumetiam omni- no neceflariam, certum eflo. 70 Ad huc duo
notare libet. Primum G in ejufmodi dubio infalli- bili tatem , ftneero
animo^xcl udis , nec certd expedet effeti um, jam liberaris i fuperflitione mortali
, fi fctncl, aut iterum eam opereris . Ratiocfhquia fi id cum
przdidiscircumftantiisabfoluU diximus fupra*.4s A»',multo magis in pnrdido
dubio; dc merito, quia tunc veleftadusimperfedus , vel non eft grave periculum
commercii cum EHrmooedeu alterius notabilis inconvenienti?, ut ex ib.Sc ».49.
dialis colligi potr-fl . 7 1 An verd , fi tu femel »aut iterum didas
Superftitiones ufurpes , ufurpet tamen frequenter is, qui ad te fanandum
accedit , an in- quam propter tuam neceflitatem exculerisi mortali cooperatione
cum ipfo,cfl quseflio fimiltsei quseflioni ,quaquarrimusan poflts pe- tere
folutionem maleficii ab eo , qui cum peccato foluturus eft 9 dc qwm«ix. 7*
Secundum . An ufus didarum fuperftitionam pqflit aliquando juftificari ex eo
capi tc^uod propter meas neceflitates illis utar?dico fi certum eft efle
(uperftitionem, nunquam licere. Ratioeft clara, quia fnperflitioefl cxtrinfecd
mala , involvit enim contemptum Dei, Dxmonifque reverentiam : fi autcra dubium
eft,an fit fuperfti- tky five quia poteft effedus attribui cauf? naturali, five
quia cum non poflit natune attribui, dubium omnibus penfatfccft 1 ani Deo per
gratiam gratis datam, ani Daemone per padum; dico probabile efle ( nifi aliud
aliunde obftet ) poffe tccum proteftatione mox infime bu- }ui numeri dicenda ,
ex tua notabili necellitate , fine peccato ea uti . Ratio mihi non eft
intrinfeca, quia etiam hic militat argumentum fadum ». 68. Uhi
vidimus^£remoniam,de qua dubitatur efle i Dae- mone vel Deo,ftatim efle certum
moraliter,i Dzmone procedere , atque aded efle intrinfecii malamrfed eft
extrinfcc» bonorum Dolio- rum, fic enim colligit i Salas.licdt nobis
contrarius, Valle de Moura dfefl.l.r I .SnUt(x.x.tr.%.difp. j/mI.i 7. itum,
imputat regulam i Jiam quod in dubii/ tutior pars dt peattptt fit eligenda ,
quem ah At teutt, limi - turi, quando rx to incurretur netabilejiu magnum net
ument um ,• probat , quia /tx dubia ia to tafu non ttnfetmr fuffitienh r
promulgata , eitatqut prtft Suariumjy alio/ iundt falsem adnudtndum Vulneribus
jafirmit a. itbus , aliifqatfimtitbm malit fat irit in dubio illi/ uti ,•
hmitattontm vorbfiequo Solas Judicat Saneb.fhb. 1 .1* Dtt.t, IO. ».)].& in eandem videtur incidere, n.\q
.fintjpeobabiltm, litet tontr oriam probabilior tm . Haec Vallede Moura,quae
tamen, *.a8.refellit . Verdm LdU.xr.44. a1.46.Gc docet apertius . Nam tfl Ut
itum uti rtmtdio , de quo dubium ofi , an coutintot tacitam jyumenit
invotatienrm , hoc rnim tfl fttxpontrt maniftfie periculo fupor - fi itioni/ ,
nifi forti id fiat tum txprtff* volunt at it contraria prctrfiasiont. Haec
Leflius. Vides Leffiumfentire, te vallatum hac cautela , qua facile muniri
vales,pofle uti eo remedio, ob necelliucem fcilicit re- cuperandae fanitatis.
Det eruitur quid frntitndum dt fuperfi itionibus allati/ i nam. 3 j. De
lHeriti?fanitatcexfilo^xplicata».}i.ficpronuntio.!nea fananda, omnia apparent
vana, quare per feab illa eritabrtincndnm : utrumautem exdiUisw.49.ac
7».colligatur pofle femel, aut iterum, videant me fapientioro . Eandem Idcri
tiam, mingendo in herbam,expellere, de qua re me- mini eodem
**.5$.forcdfupcrftitioiGnoneft,u nihil aliud addatur; poflet enim efle vis
naturalis herb? Marrobii IHeriti? contrari?^ju? herba per eofd em meatu* , qui
propter urinz exitum aperientur , emittit exhalationes fuas ab calida urina
exci wus,in interiores par- Tamb.T. I, DtDte. Prae. tes corporis, malam
IHeritiz tabem repellentes . Confirmo, nam ali- qui hoc morbo infclli eandem
herham ponunt intra calceos alii fub nuda planta pedum, alii frulluofius
alligant ad nuda crura, reficiquc fe hoc remedio teftantur- Forte quia ejufmodi
herba occulta vi l&c- riciam bilem avcrtitydiflipat;vcl certd mitigat . Nam
non omnirto ab ejufmodi miHu , vclalligationefe fuiflevaletudiniredditumqui-
dam adolefcens mihi narravit, fed folum aliqua ratione refedum ; qui tamen
addidit tandem omnino fe fanitati reftitutum intra pau. cos dies 4 prsediHa
fili fecatione fuifte • 74 De verbis infufflatis in aurem patientis malum
caducum , vel equi aegrotantis, quorum mentio eft n. 34 quid fentiendum diximus
latis w 4 i. fine . 7j Jejunium Sanfli Stephani de quo *. 5 j.qua ratione
probandum Gt, «. 46, explicuimus . 76 Dc decimotertio nolente ad convivium
federe,de quo diximus w.}6 allero, fi id quis laciat, non certa creduli tace,
fed quodam levi ti- moreduHus;de mortali nonefledimnandum.Videinfimili num.x o.
a7.& 14. Rifiolim quo ad hanc rem , 6climul amicum Ium olia- crymatus . Cum
agerem Montis Regalis tredecim ex Canonicis invitati Gmul difeubuere , ejufmodi
fupcrft itionem parvi £»- cientes. Porro die fequenti Quidam ex
Collegk>Canonicorum,qui invita, tus ad convivium non luerat , obvius cafu
procedens uni ex convivis dixit fore.ut ex ipfis tredecim unus co anno
moreretur, cui alter fub- ridens rcfpoadit; potius fore ut ipfe non invitatus 6
vivis defmcret , quam unus ex invitatis^aded vanam eam obfervantiam fe
exiftimare . EUnc non iofullam relponiionem mihi idem, qui refpoodit,cum rifu
narravit, 6t ego, fateor, cum plaufu illam ex cepi, feacum lacrymis , non poft
multos dies amicum illum , qui convivio non interfuerat ,d vita ab incxpclhta
lubUtum febre , fum profecutus . 77 Gladii medicatio didaw. xq. videtur
manifcftafuperftitio, fi quidem nihil naturale, vel divinum in eoclfcdu apparet
. Apud Ve- cherum de [teretis natura defer 1 bebatur hic medendi modus, &
ego eum curiosd legi : volui eundem relegere poft aliquot annos innova (in quam
forte Incidi )ejufdem libri editione^iec inveni, expundum- que propter noltram
rationem me ritd credidi- A n femehaut iterOm propter neceflitatem infirmi
poflit id tenur i^uafi dubia fic fuperfti- tio, propter dida». yi. vel quali
fit parvitas materiae propter allata «.49 decernant dodi,£c timorati. 78
DcCannabaceofilol Virginededudo,de quo diximus *«. 3S, quid fentiendum fatis
innuimus «.67. 79 Filum adhibereadborasdiftingucndas.eomodotquo vidimus «.
jo.fuperftuiofum mihi videturde vanum^n tamen folum veniale fitdemel aut iterum
ex vanitate, vel c uriolitate id experiri velle , ut etiam annuti motum, de quo
» 49. femel eadem curiofitate velle co- gnofcere^ol I ige ex didis *sod.
^9-Ccrtc vel Ic expe r iri cu riosi ex jo- co quid accidat ; fi filum cum
annuloadhibcatuxad horas lignandas: efle veniale docet Pater VincentiusTancredi
1. tom.dt ^.tr.tj.x. d.q.u. r 4-affertque Suar.c .9.* ri Sanch. Bonae. Unum de
hoc filo ad vertas velim ; nam Baldelii t.i.difpmor. difp. tl.nu.l.uc loquitur:
ddbanc Hydromantiamndutitnr txDtlr o\.±c. X.q^.fefdj.Jifw / 1 er, naulum
defiUfmfptnfum , fiy intra aquam imi mi/Jum mundat cognofeert quota fit bora ,
ipfo annuto terti/ i fi ibus txfo pu 1] ontt latera vofis. Hadenus Baldelii .
Adeamus autem Delriutn, is certe w. tit. harc habet verba : Unafpetits H y 4
omanu* fiebat per annu/um dtfilofnfptnfum in aqua , vaftuU latera tonfiituti/
ifiibu/ pul famem Hrc Dclrius. Adverte igiturallud efle hoc quod de ho- ris ,
per filum cognofcendis hic explicuimus , & aliud quod Delrius protulit,qu?
duo limulconfudille videtur Baldelii Probat ur:Prim6 c l ^wbisutriufque inter
fe collatis. Secundd, quia ea fuperflitio fili ab utrifque his authoribus
vocatur, & eft Hydromantia,id eft Divi- natio per aquam, Oc fit in vafe in
quofit aqua ; at in cafu noftro nulla adeft,nec adefle debet aqua, ut ego
mcisoculis 1 pluries afoexi.Tertfo. nec in cafu eodem noftro debet necefla ri6
efle annuluslufpenfus ex filo, cum fatis fit quod libet grave filo, ferico, vd
fimili proportiona- tum : nec annulusdebet in aquam immitti, quae videntur
requiri i Dclrio. Quartd, quia noftcrcafus folum eft ad dignofeendas horas
diei, vel nodis : cum fuperflitio i Delriodefcriptavideaturefleab- foluta,
atque adeo ad alios item fines. Rurfus idem Baldelii tbiiJ. 1 5.».6.Gc habet :
Si qt/it aemulum fi/a apptnfum digiti/ teneat , intra aliquod v as, &
pronuntiet cerrum aliquem +0 fitu tum #>/ almi , ad bot ut annutu/ exfe
moveatur ad latera vafi , terto i fiuum numero det betam diti i idet e fi
fup*rfiitio,quia verba fatra adbibemur adtjfeflum vanum , quolii efl metat
annu/i , fy tora petlf.it io Hadenus i Ile: Qui adhuc noftrum cafum vel non
tangic,vel ejus plenam notitiam non habuit.ut figiutd tangeret. Nam in cafia
noftro nullus Pfaimi vcrficulcn ufurpatur , utegoficuti dixi, faepi us Vidi.
Verum hxc pro Curinfis innuifle fit fatis . 80 Verba Sacra pro latratu
canum^iroque effluente fangu ine ,quo- rum mentio fada eft w.. & pro
morborum expulfionei <ie quibus w.41. amota certa expeditione, & vanis,
fi fortd aidfint,cae te- moni is, efle liciu, colligi potell, ex . E 4 n d * 72
Explicationis Decalogi D* Mnloflcia ,
dtffolutlene . i J^£Ajeficium,Gvc amatorium , quoMaleficiutunturadflc- llendns
animos ad amorem, live Veneficium , quo i idem utuntur ad occidendum , ad
interendum morbum , ad bona temporalia adipifeenda , Scc. eft vis, ac poteflas
nocendi ali is ci pa- Qoexpreflo , veltacitocum Daemone ; Huc reducuntur pecca*
ta Lamiarum,feu Strigum , quar Latini Sagae nuncupantur, qupque duopotilfimdm
quaerunt j deledation» nimirum turpes ex com- mixtione cum dfmombu» , # damna
in aliis, &c. Quoad harc por* f6 vide Authores Sylvcflrum % Ver. malefit. Tolet* 1W.4. tap. 16. Aror. I
.par Jtb. nona cap.ij.fr 16. Valent. i. X. difp.$.quafix j ^r.^.Sancli. tib i.
in Decal. cap.4x.fr fibj.dematrimen. difputat.gj. Suarez , dei
Rio,aliofqueabiiidemcit.nobis enim fatis fit tria, vel qua tuor hic adnotafle .
x Prim6 % quando occurrit deferre i paeni tente peccatum Maleficii ,
duocxaminareConfeflarius debet : Alterum , an prae- ter maleficium, exercitum
fueritadlualccommcrcmmpcrexpref- fumpad}uracumDdrmone ; cflrtcoimtunc duplex
peccatum, ut fupra $.!.*«*• to.innui . Pari modo multiplex euct,ac
fignatlconfi- tendum , fiadditarfuiflent aliae peccatorum fpecies ; hasrcGs V.
G. Vel Idololatria externa , vel facrilegium , vel fornicatio , &c. Alterum
ell, utrum intulerit damnum luo veneficio Maleficus i ef- lent enim juxta
regulas rcllitutionis omnia damna rcfarcicnda , ut ex fe conflat. ? Secundo: Celebris cfl qua*fljo,an fit peccatum
uti opera Malefi- ci ad maleficia d-.llol venda. Equidem dirc&c petere i
Malefico etiam parato, ut maleficium maleficio di (lui vat, certum efl efle
peccatum , cum fit cooperatio ad id, quod cfl intrinfecl malum, id efl ad
malcfi- cium exercendum,# quamvis petitio fiar,ut fani tat i rdl i tuatur ma-
leficio afteQus, adhuc tamen peccatum cfl, quia non funt lacienda m ala, ut
eveniant bona . 4 Dico ( opera Malefici} nam fi nefeiam illum efle Maleficum,
fcu Magum , non debeo illum ut Magum reputare , fed folum obligor ad inquirenda
ilb^qusr adbibet, an fint fuperfli tiola ; Quod fi isea nolit declarare, erit
ab illis abflinendum , utpotlfufpcHisdefuperftitio- ne : multo magisfi non fit
vir di*£lus,& pius,qui poflit judicari reme- diis licitis uti . 5
Difficultas ergo cfl , fi petam , ut maleficium diflolvat , non E tendo , ut id
faciat per aliud maleficium , an licitd peum ? efpondeo : certi fi petam , uc
diflolvat folum tollendo fignum maleficii , vel illud dcflruendo , fciamque
illum fic fadurum , nec alio maleficio ufurum , efle licitum omnes fatemur ;
quia tunc res licita petitur , quam quilibet pollet facere fine culpa , id- que
non fit connivere Dsemoni , fed potius ejus ligna , ejufque palla de Aruere- 6
Rurfus/i petam abfolutl,ur diflolvat , fciatn autem ipfum non poOe
diflblvere.nifi aliud maleficium moliendo, quia alium modum no n habet >me
mortaliter peccare certum efl : quia tunc direttl ma- leficium, quod efl
intrinfecl malum , expofeerem : At fi petam abfo- lutl,ut diflolvat , fci ens
eum poflcdillol vere fine maleficio, #poflc cum maleficio , at Teiam ipfum fine
maleficio diflbluturum , fani propter rationem modddiUam *.$. liciti peum . 7
Qpod fi abfolute petam, ut diflulvat/ciens ipfum poflediflbl ve- re cum
maleficio,# pefle line maleficio , putans tamen imrob ccrt6 fciens ipfum cum
novo maleficiodiflbluturum ? rnajor cft,& rou jtum celebris
controvcrfia^ium liciti poffim petere? Dico umen efle fal- tem probabile,#
tutum liciti pofle . Iu Sane. d. difp.9j.de matrimam, m.ixj? d.e.41 in Dtc.n.n
. & novifliml Bardi alios citans dif.de ton~ ftff c.z 6.io.n6. Ratio cfl,
quia tunc ego peto , quod is licite tacere potefl : ipfi ergo imputetur , fi
qjjgat quoqUllicicum efl i Quod 11 mea licitapetitioeft occaficsut ipfc
pqcceufibi imputet : nam mc lumma necemus avertendi i mc,vcl 1 proximo
maleficium exculat 1 coope- ratione, quar forufleibi efle videtur . Solet
afferri paritas de Ufura- rio,& Infideli :licitl enim portum ab bis petere
mutuum# juramen- tum, licCtfciam eos peccaturos xUBteodo ufurara,# jurando per
filfos Deos , quia ego rem bonam ,vcl indifferentem peto; non enim peto, ut
juret V. G. Gentiltsper falfos Deos , hoc enim plaolejiet peccatum , quia d t
redi po& erem juramentum perfe malum :fcd peto foldro > qt juret * Id
quod mfe potefl bene proflare jurando per verum Deuro.; nipraeflet, ip/f
imputetur, nec enim i cooperatio- ne peccati >qusc videtur hic
adefle,excufat ueceflius firmitatis con- tmausioewfrj cu ® Infideli ; ficuti
incafu mutui , ueceflius, quam quando ego expofeo ut maleficium quis tj - - ' ealur > cum poflit fine novo
maleficio , fi nri-fentcmr» * IJ ?? e rcere inmeaperfooa , vel in meo equo ,
RcVpundco cum Su . P«®*« f f ? ttu-icoopcrucnsjd fu^ ' ""V’ 000 pofc /{ ^ ,a tunc P ol ‘-
crt , cOLmnuie6cus ' t,ol J C ™ ‘ llam »«• hibere. c tc luperftitiones adbibet
, cum poflit non ad- Bcutio^ coena^er!!^^ : c£im de * >canius ( ut licita
fic noflra peutio ; cognoicere, qu6d ^6^ poflit fine novo maleficio morbum
depellere , qualis nam efle debebit ejofmodi cognitio f Rcipoodeo motalis , vel
certe probabilis , fi enim mihi proba- bileefl , ipfum habere modum maleficium
diflblvenii fine pec- cato , latis cfl ut ego petendo non peccem ;
probabilitate enim ope- rari , efl operari cum prudentia ; ut in fuperioribus
farpb do- cuimus. 10 At fufficit ne dubitarc?dubito V.G-oegativ^an Maleficus
mo- dum licitum habeat diiiolvcndi maleficium ; poflum ne liciti ab eo
diflblutioncm petere ? RelpoadcoiCredo faltem aliquando pode^uia non raro pr^fu
me- re mihi integrum cfl , ex cdmuniter contingentibus , 1 malefico mo- dum
licitum non ignorari? Communisenim modus eflfigiuunDz- mouis diUol vere, in quo
dillol vendo, uou efl ueccflc, ut interveniat novum maleficium . Neque
contrarii funt Dod ores Suar. Lcff.Sanc. apudCaflrop.iam.)
trafl.ijJi/p.i.dt/iipft/l.p.ix.aA.&cipud Bardi ibtd.nnm 7. dum in hac re
communi calculo fentiunt . in dubio prar- fumendum efle maleficum per novum
maleficium>maieficium diflol- vcre.cum lcmel malus femper prefumatur maluv*
in 6. Non funt, inquam, contrarii, nam flatim addunt, nifi dubium vinca- tur ;
Cum cr j o vinci aliquando poflit, ut didum cfl, Dodores adver- sus noflram
refolutionem nequaquam flant ; Fateor tamen multa prudentia, in tanto dubio,
parique cautela opiuede . De hac re fatis benigni loquitur Leil/.x. . . illis
verbis allatis $. t.n. 71.es quibus przlcfltcm dodrinam confirmari polle alicui
videbitur : Non tfl ( inquit ) Initum uti n modia fuptrftttiafa , aut do quo
dubium tft an contineat tacitam Damoni j invocationem Jwt enim tflje exponere
ma~ »< f t flo per 1 c ulo fuper (Jtnenn , nifi forti idfiateumexprojfa
valuntntit contraria pr et t fi altane . 11 Dices, qui petiti Malefico
diflelutionem , modo quantum- vis licito , confulit Maleficum : At confulere
Malcficosieft per fe malum,# in faens litteris prohibitum ; ergo faltem ex hoc
capite grave peccatum . Ita P. Antonius Marfilius Vir dodus Soc. Jefu Lc-
dorCafuum confcientiz in Rom. Collegio in mamtf eripi, fuper Det. tr.±.e.t.
Rcfp.coniulere Maleficos,ut talcs^crtecft prohibitumrat non ut t ales , ied ut
icientes bonis artibus maleficium tollere , prohibitum non elldecus nec poflem
legitimum medicamentum,# bonas fcien- tias addifeere ab eo, qui hzc ii Dzmone
habuit, quamvis enim ipfc , quando habuit, peccavit ex pravo Commercio cum
communi hofle ; non Pecco tamen ego : immo nec ipfc , dum iis naturalibus
mcdici- nis, fcientiaqucbona^d bonum finem utimur, ut Theologi probatif-
fimiSuar.Delrio,Val-Sanch.Vidor-apud Caftrop.?wy«rj>.ii^. 1. do- cent; non
enim tunc coni ulemus Maleficos ut tales , ficuti didutn efl,fcd ut viros
dodos,# expcnos^iec nifi res cx fc bonas tunc ufur- pamus : Ex eadem ratione
poflfuro uti equo , v.g- meo invento per ar- tem Magicam;# frui fanitate per
eandem acquifita;imm6 # pecu- niam retinere 1 Damone forti habitamfmodl non conflet
morat iter fuifle ab aliquo abla tam , tunc enim eflet Domino reflituenda ) #
fi- milia;oam quamvis graviter peccaverim in illisi Dzmonc obtinen- dis non
tamen portai illis rebus ex fc bonis utendo, peccatum com- mitto : uc nec
committit Mcretrix^um rcuoec,fruiturque pecunia illicite ex fuo peccato
comparata . ia Mihi puero narravit quidam (fabella ne ad puerorum animos
aucupandos inventa, an vera res fuerit, i . noro ) lanem Thriaurum Magicis
artibusfterrz nodu infodi(le,hac habiu cum Daemone con- ventione ut hominum
nemini thefaurum patere poflet, nifi ei^ui ia ipfothcfaari loco exiflensbonz
pultis pingui patina fc recrearet, vi- numque biberet libera liter:
inaudiflequenKlamruAicura non longd ab illo loco forte decumbentem : mane
pultem coroed ille , vinum hilariter ebibille, thefaurumque libi, nullo
repugnante, arri puifle . Quo dolore avari fenis, qui non multd poflad locum
invifeodum fe coutulit,aurumqueexpiUtum reperit , verbis explicetqui potefl :
jam inquiro,an fine peccato potuerit ruflicus hoc fignum apponere? Rcipoodeo
potuifle, quia id non fuit nifi contrarium fignum appo- nere, quo pofito Dzmon
promifit non amplius thefaurum cuftodi- re :quandocnim tale fignum apponendum
bonumeft cxfc,vel indif- ferens^pponi liciti potefl^ilm apponatur medium ad
diflblvendam confiederationem Dzmonisqui finis bonus efl:ita Lefl.Sanchcz apud
CaArop./.r.a.io. Idem ergo,# multi maris dicendum erit ad finem fani tatis
conlequcndum . An is ruflicus potuerit fibi thefaurum re- ti nere, dependet ex
ea quzfl i one ; utrum tbefaurus, cujus Dominus fcitur, folum ex eo quod terrae
fit infofliis ad nullum certi ufum » reputetur non cile fub alicujus dominio,
fed efle primi occupantis . De qua re fuo loco alibi . 1} Quare quando Judices
pilos radunt, vel lavant maleficos tog- quendos,ne ii infcnfibiles fintad
tormenta , non folum id liciti fa- ciunt, ut tollant fignum Dzmonis fortafle
fub pilis vel in unflioae corporis l.uens(quac cfl communis
Dodlorumexplicatio^ed etiam t quia potuit eveni re, padum cum Dzmone fuifle, ut
ad condonem pilorum, vel lotionem corporis cellaret conventio. jEx didlis
colliga- re poteris,non folum rertium aliquem, fed ipfum etiam Magum pol- (e,
imm6,#deberc,fivedeflruere fignum, fivcpoGiivl pon^e fi- gnum contrarium
palh^quo fcilicct pofito,(fcd fine novo maleficio) definit nocere D^roon. Sicut
cnimfait Lefliu sl.tJ.*. t .4. ».4?./ Ma- leficus, qui Dubolum invocat
vcrbis,vcl fcriptis^it noceat cuipiam, tenetur ceflareabifla invocatione , non
folum quiafuperflitiou , fed Caput VI. De Peccatis Religioni oppofitis. 73
indecft , feu fuperveuit , efle malam «pa&o cum Daemone ; cr- go donec
offendas, fupervcnillcpattum, feraper puflidcbit indiffc- remui vel bonitas.
Cum ergo nemo polTit , vel debeat deiici a fua pofldlionc pet lupcrvcnicos
dubium, ut lat£ diximus /<£.i.r<*p J.per totum, prevalebit in caiunollro
negatio fupcrftitionis, atque adc6 deponetur dubium. Dui(ampledcrer ) nam
abfolute tunc ampledar , qiundo cam tu» rc maturius cxpcnfa , lapiens le&or
excipies . De panis centra pradiflot , dequt eorundem abfolutione. Contra
Divinatores, sortilegos, &c. (i hzrcfim externam non committant,nullz funt
p^nz in /ure Iatx,nifi forte ferend* : nam G fupcrad datur h.r rdis»erit
excommunicatio lata in Bulla Coenx ,dc S ua fuolocodidumc(l:pa-nir autem i
Judicibus inferendxad no. n led etiam quia noxia, ita quoque tenetur Ggna
poGta»quibus illicitur, ad nocendum, tollere , G alter nocumentum impediri
nequit . Dixi ( fed fine novo maleficio ) nam proptcrci illa ligna contraria ,
qux fortd debent ponijfoldm poliunt die , vel bona, vel indifferen- tia, Veneficium
V G. fit hujufmodi Si Venefica te tangat, tu morbo inficieris* paulatim ubefees
,at G illam tu repercutiat , impedie- tur morbus. Dico, te polle repercutere ,
quia repercufliocft rw indif- ferens, ncc enim repercuflioeft novum maleficium.
Id cmm clari docet Sanch- l.z.fum.^x • »«.1$. Tandem, inquit , licdt etiara
fignum poGtivum contrarium apponere, dummodo fit cx fe licitum, aut indifferens
ad paulum illud cum Daemone initum , re feindendum . Verbi Gratia, fi
Dznioncflct padlus cum malefico fe nociturum, nifi malcficiatus paftei fc
Ijgnct cruce, aut lavet corpus, licebit huic fe Ggnare, aut lavare non
intentione fanandi politi v£ eo medio, aut opera Daemonis , led folo animo
rollcndt figni,& padi nocendi dtflolvcndi. Haec Sanch. citans Suarium, LelTium,Sylvc-
ftrum,Delrio. Obi i cies Primb . Leflius /.c.w.48. docet pofle tolli, vel poni
ditia (1- f na ad hoc, ut cdlec nocere Daemon , non verh docet , pofle, ad hoc
ut aenion pofitivddet fanitatem : at in cxcmploi nobis allato , potuit evenire,
ut illa repercuflio fuerit fignum, m>n tolum nc Daemon pro- fequeretur
nocere, fed etiam , ut pofuiveafferret faniutem, ergo il- lam ego ponere non
polium . dire&eenim tunc vellem Unitatem i Daemone pofitivi illam
conferente • Relpondeo. Huic objetiioni fic difertifatis&citCaflrop. rom.j.
tr.z-j dtfp . 1 t.n.flL Negari non poteff ,( inquit )po(ic Maleficum dc-
ftrudhoncm illius Ggni ad unum finem dirigere ( intellige tuaddefi- nendum
nocere ) & non ad alium( iotellige,& non ad fanitatem po- li tivd conferendam
) concedo igitur ( fic habet n.io.) nemini licitum ede uti lignis i Daemone
datis eo fine , ut Daemon excitetur ad fidem fervandam, vel fanitatem
concedendam. An bene poterit illis fi- gnis uti, ut tollatur Dzmonis incentivum
, quod habebat ad nocen- dum . Quod autem Daemon deffrufto ligno , non folum
cedet noce- re, fed e tiam concedat falutem, per accidcnscft intentioni
dcftruen- tis Genum , non enim deftruens lignum illant fanitatem confequi de-
ftru&ioneprxtendit. Harc Caffrop.quzcff ipfifliraa dodhina Sanch. mod6 jam
allati* Obiicies fecundi . Eflo
illa politio ligni contrarii f|t tantum , ut co frgno pofito, Damon definat
nocere . At potcll evenire , ut ea po- litio figni non fit foldm padli prioris
deftru&io, fed fit novum pa- ulum, ob quod Darmon nocere definat, ergo tunc
effc novum ma- leficium . Relpondeo. Novum pattum nonpotefi iniri, nifi ex nova
con- feniione duorum , atque adeinifi defl ruens fignum confentiat . At ipfe
nullatenus confentit,foldm enim intendit prioris padli diflolu- r tronem, &
nihil prxtcrei . AddcPrimd, non conlueville Daemo-
ligionigcnericdfumpt*oppoficam,diciturSacrilegium:licIdoloU-
acifccndaconventione,rembonam, immdnecregu- tria, PaZlum cum Dzmone,
Supcrfiitio, 3 c alia fimilia peccata Sa- Uraintraflationcm minus pertinent, de
quibus nihilominus lege Fa- rinaccium de baretie.p. 1 Ki J n.ei aliofque ab
ipfo citatos . it Quoad abfolutionem : licum harrefi formali, &evternaad- C
ndla fit culpa prar dirorum, ille fotus potell abfolvcrc,qui poteff rrcfitn,dcquo/i^.c.i.§.8-
fatis vidimus: Si hxrelisintcrmiflanon fuerit, quz libet adoratio Daemonis,
paflum, commercium, fupcrfti- lio,& quodcunque aliud , quod hzrefim
formalem externam non contineat poterit abfol vi a quolibet ordinario
Confeflorc, nifi tamen aliqua ex hisinDicecefi fintab Epilcoporefcrvata : ita
plures apud Dian. 1 pjf j.nr/!8> cum Bulla Cruciat*, & fine illa
p.^.tr.^.rtf.^. V idc etiam p-^M.+JfftAC- De abortu cfl quxdam peculiaris
difpo- fitio, de qua dicam £*.6.< , .a.$ 4 ' , -8. Ratio cfl, quia, cura haec
omnia, licet graviflima fcelera , non fubjaccant excommunicationi latg len-
tenti*, non funt Summo Pontihci refervata, huicenim nullum cri- men regulariter
refer vatur, nifi ratione excommunicationis, ut di- ximus»™ noflro ofufe.
detonflib.^.c.-j.^.x w.x.Ncc funt cx jure refer- vata Epifcopo,quu, ut ifiid.
diximus, nulli cafus vel excommunica- tiones funt nodie Epilcopo injure
refervata* ; Remanet igitur , ut nifi in aliquo loco peculiari refervatione
afficiantur, libere poflint ab ordinanisConfelloribus remitti : multo magis
virtute Bullf Cru- ciat* : ita Diana Ut.eit. & Efcobar »» Jumm. ir.j,
exam.^.%. potefl ne Conf. Nec obdat refervatio DD. Inquifitorum , nam hancefle
folGm pro externo foro habes apud Dianam, aliofque apudipfum. Di Sacrilegia. Q
Acri legi um proprii ed Sacra rei lafiejeu vie latio, i ca S. Thom. Oa.x 1 .
lege Suar. /«».1.4* Hftyjr.yM.i. aliofque paf- fim • Dico ( proprie ) nam
frequenter quxLibct irtcliciofitas, hoc ed irreverentia contra Deum, qux cll
genus ad omnem culpam P e- nem, pro nova pacilccnda conventione,. . lariter rem
ex fe indifferentem adhibere jfemper enim aliquid vani laltemadmilcec. Adde
fecund6- Cum mihi non condet, hoc ellc novum paflum ( paflum enim non dedruitur
novo patio, fed folum recedendo ab ipfo ) ciitn non condet, inquam, hoc effe
novum paflum,ad fummum dubia res erit, quarequzrcndum reflaret, quid in dubio
hoc facien- dum «flet ? Id quod jam fubdo . Inquires enim ‘.Licebit ne ponere
ejufraodi contrarium fignum, quando omnibus expenfis dubium ed , an talis ligni
politio fit malefi- cium, atque ade6 novum palhtm ; Lavare enim i e, cx Sanch.
citato, vel repercutere, ex Lcdiocie. clare non funt Maleficia . Sed quid G fit
V.G. lavare fc cum aqua benedifla , vel dicendo quxdam verba , de quibus
dubitatur an fint vana , unde dubitetur , an illa lotio , vel pcrcudio fit
novum maleficium ? Relpondeo. Leflius /^^.«».40. inclinat, licere, fed cum pro-
tedationc non confenticndi pactui forti novo. Similiter, inquit , crilegia lati
nominantur- Proprie igitur Sacrilegium folQm refpicit rerum facrarum
violationem :Quz rcsfacrz, hoccd ca omnia, que lege divina, & EcclcfuHicaad
cultum Dei funt dedinata, quii ad tria communiter reducuntur, nempe ad
perfonasfacras , ad locum facnim, ad res facras , ide6 triplex Shcrilegii genus
condituitur , quodlibet fuasfpecies continens, utique foecu) iter in
confeflionc aperiendas ; cum teneamur , ut diximus Mttbed Cenfrjf.eap.x. v -9
"• 59- confiteri ex Tridentino lingulas fpccicsA finguli numero peccata .
Sacrilegium tirca ptrftnas factat remijfi» i . x Perfonasfacras, hoccd, vel
vitzdatu per votum, vel (aero Or- dine Deo peculiariter delimatas, quatuor
modis atque aded qua tuor ipeciebus fac ri legi i , offendere pota ; Primo, per
violentam manus - . . injedionem, dc qua agitur, cum explicatur excommunicatio
: Si non licet, fi res fit dubia, non enim licitum eu uti remedio fu perdi-
quit fuadtntt : Secundi, per ufurpatam jurifdi&ioncm , perfonas Ec- tiofo,
aut de quo dubiumcd, an contineat tacitam Dzmonis invo- clefiadicas adJudiciumUecularctrahcndo,veliifdemve£lii:aliaim-
cationem, hoc en i m cll, le exponere nunilello periculo fuperditio. 1 ‘ . « ;
nili lortd id fiat cum cxprdla voluntatis coniran* protdlatio- ms, ne . Harc
Leflius . Verum abfolucd nunquam licere, docet Sanch. lae.eh. his verbis .
Addit Leflius, fi dubium fit , an id fignum lit fuperditiofum, non licere, nifi
fbrtcprzmiflacontrari* voluntatis protedationc . Sed nec hoc modo audeo id
approbare. Hzc Sanchcz dumtaxat . libi vi- de, nullam hic ab ipfo rationem
afferri, unde illud non approbet . Affert tamen Caflropal. A»r.r*/.ai«r». 10,
qui huic fen tenti* Sanchez adhzrct, & fic habet : Bea? advertit Samcbr^ ,
i* dubium fit , an medium , qued a(fumtiue,fuperfliti«fum , aut iUititeem fit
(qvctefqut dubium deponat ) te non pojft illa uti , quantumtumqut pr et t
fleris no/, le ullam eum Damone Sotieeatem habere , quia hac proteflatio non
mine it dubium , aeque purgat malitiam , qua in illo effe pote fi . Hafle- nus
ille . ponendo, dc qua re agi folct •" tr allatu de immunitate perfonarum
F.c- eitfiaflicarum . Tertio, per rapinam , & furtum, de quibus inTralia-
tu dtrtflitueic*e,& nos,quz lufficiunt Itb.x.hUtbod.eonf.c.Z.ff .*. ex-
plicuimus. Quartb , per a&iones venercas, dequibusinfextoPne-
ceptodifleritur,qu*q; nos breviter»^. ej.Q.y bn.^o. attigimus, quantum fcilicct
neceflarium proConfeiloribus judicavimus, qui- bus tamen adde lequentem
refolutionem . ? Nudius tertius GrzcusSacerdosuxoratus^uffivit i me, An ipfc fi
aliam i fua cognofceret,pr*ter adulterium , contraheret Pecca- tum facrilcgii
exeo, quod iacros Ordine initiatus contra caflitatem peccaret. Refpondr, fi
Sacerdos Grarcus in ipfa ordinatione votum hoc nullo paflo emitti t v
ncquaqiiamcontraherc.Ratioluit,qutiidc& Sacerdos (acrilegiu, turpibus
wcando^cont rahit, quia five explicife, fiveimplicitc in receptione lacri
Ordinis emittit votum Caftitatis, feque hoc pado facnim reddit, id quod non ell
> G voti obligationem Ego in praxi fententiam Leflii libens ampleflerer . Et
ratio cfie feci udamus :iu Caflropal. loe.eit.par.l.Sz. num.x. eirta finem .
Sed pollet, quia femper in eo dubioeff caput, unde dubium deponere Sacerdos
Grarcus nullum ejufmodi votum , ut fupponimus, emit- iacife queam, qua
depolitione habita, concedit ipleCaflropalaus. tit, crgo^cc.Dicereenimcum ccrtb
emittere votum non ungendi Nam quando cfl dubium , an hzc res , qu* adhibenda
cfl , fit fuper- alias pr* ter uxorem ellet gratis loqui, oc ego abaliquibus
hujufmodi flitio nec ne, judica ndumpradlicccil, non eflefuperftitionem, quia
Grzcis id fcifcicatus, nihil certi habere potu i, quare fi tibi Sacer- prifis
eft , rem efle indifferentem, imm6 & bonamexfe, Sc de- doti Grzco idem
dubium, fit^n ite id votum emillum fuerit, te vo- 74 Explicationis Decalogi
Lib.II. ttimnon obligat » u* ^MMdeo^iiuri l>c«r>. Xn,D«odAi.un.Uicuiifi,
tt Uiaau.I es i,Uii 4 aliquo .BuDcum cri legium propter gravem circumflantia» »
non propter ipccie» di- verfiutem . Ad fecundum, aqn pofle diainduccij ex v.
praecepti prohibentis in Sacerdote Bigamiaro, non ex vi vw, »® c ' . , 4 Hanc refolutionem
quidam Dodor romus approbavi t.aficreMt enim, Sacerdotem Grccum ftatui
Sacerdotali addidum multd magis fuum Oatum per fornicationem , etiam
abfirahendo * voto, co.nqui- narc, quam per pollutionem ,fcueffufionem feminis
polluatur Ec- ciefia benodida, quamvis non conlccrata , ergo laltem ex hoc ca
P' l e iacrileei fc serit ; Confirmabat primd , quia per Aragom um *•* .q.eg. -
r vr r r n , . c _ - r,j. mmm.6.
Religioius fornicans non ut fi comoedias vel ludicra fpedaculadicVenerisSaitdi
celebrare venerari, illum venerari negligeret . An Temperii violatio eenflituet
eliquande Sacrilegium proprii ditium* i z Uno verbo . Tempu* efl ne objedum
Sacrilegii ? V.G. qui die feftivo,vel tempore Ouadragefrmg,Arc peccaret,
contraheret nc Ipc- ciem Sacrilegii ? Rdp.de hac rc mcdixiflcinepefe.Meti.
CoufM.x. •7-§- J." 40.ubi refolvi non contrahere ;addidi tamcocontrahi n
rari pofle culpam irreligiofitatis contra reverentiam Deo debitam , +n
‘iadfinemJic EnriQU kb. 5- e 5- Religiofus fornicans non ut fi comoedias vel
ludicra fp^acula die Verris Saadi celebrare foliim debet confiteri
fornicationem , & votum abfolutc , fcd etiam V.G. quis velit . In hoc enim
l^ononfolflm efletlcandalum popu- votum folemne profcflionis.quia i Rcligiofo
non luditur votum li,lcd etiam irreverentu erga Chrifti Domini Paflionem.
cuomodocurruiue verum etiam flatus Rcfigiofus ; ergo cum 1 Sacer- quomodocumque
verum etiam flatus Rciiciolus jergoeumi Sa< Jot c Grxco Jxdaturrtatus
Sacerdotalis, idem erit dicendum . j Scdrefpondi, verdmcfleabejufmodi
Grxcocommaculari fa* erum Sacerdotis flatum, at intra latitudinem eamdem, qua
Chriflia- nus lardit fuum flatum hominis baptizati , id efl homini participan-
tis Sacramenta i Chnflo Domino inftituta ; fcd quia non adefl votu non efl
lxfioadverwisaliam peculiarem virtutem Reliponis/ed fo- liim efl noubiliter
gravior icdracrgocircumflantix etiam notabili- An Vio Iasie fit S i er i legium
? 1 1 Vovet quis Jejunium, V.G.fi id non exhibeat, efl ne Sacrilegus?
Relpondeoita videri plerifqueapud Valent, x i d.6,q.i jf.i.imti*. Ratio efhquia
eo ipfo qu6d res voto dicata Deo efl , Deo efl deftina- ta : ergofi violetur,
(acrilcgc violatur . Sed certe probabilius efl cum Suar, to.\.de rel.tr. i $
.lii.\.i «.5.000 ita ellcjtunc enim peccatur qui- dem contra fidelitatem Deo
debitam cx promiffione/cd non proprhi ter aggravantes non conflituant di verfam
fpccicm, ( unde non fint — * fpecialiier cx probabili fententia confitendae i
dei nec in cafu noflro cum facrilcgio , quia nihil ucrum violatur , led
immediate Deo oc- nova fieri legi i fpcciesenafcctur- In violatione Ecclefix
non efl mirC gatur, quod promiflum luit .Neque obflat per votura Deorcni ddti-
inveniri facri legium, quia fpecialis,& ex prefla prohibito fafla in ho-
nari, non obflat inquam, quia non deflinatur niji in ordine ad ipiius ©orem
loci facri transfert illam turpem adionemad novS fpeciem : voti exeeutionem, foliim
fcilicet.uc res promina exerutionimande- quam prohibitionem fpecialcm in Graeco
Sacerdote non inveni- mus . Ad Confirmationem Refp.Aragonium & Henriqu ide6
putaf- ieConfefsori aperiendum in cafu de quo loquuntur flatum Rcligio- fum,
quia putaverunt circumflantia* notabiliter aggravantes efse clavibus fpeciatim
fubiiciendas, quam nos lententia non (equimur. Sacrilegium circa kca
fatratemiffiui . g De hoc item ea, qux ad fufficientem cognitionem pertinent ,
alibi melius difputantur. Tripliciter enim circa loca facra facrilc- cii labem
qni*contrahit Prim6 l fi cum, qui refugium invenit in loco iacro, violenter,
vel per fraudem extrahat ab eo loco ; Secundi, fi in iifdrm facris locis
ftrepitum forenfem,vr| mercaturam adhibeat ; Tertii , fi quis vencreas adiones
in iifdem locis exerceat , de priori- bus agitur in tranatu de Immunitate : dt
tertid '« fexto practpte , <le quo nos in Mattb.confejf, ‘M.xj.9 $.5 .^».3
{.facis multa difseruimus. SacriUgiutn cirti rtt fat*ar\. 7 Cum variae fmt res fac r*, varix & erunt
hujus facri legi i fpe- cies . Quatuor enumerat S.Thom.
x.x.f.^^t.t.Primb^acramenta. Sccundb, vafa facra »fanflas
Imagines,ReJjquiafq;San 61 orum,Terti 6 , ornamenta Ecclefix Sc miniflrorum
ejus . Quartd , bona temporalia Ecelcfiaftica in fuflentationem Ecclefix
miniflrorum deputata . Scriptura facra, faerxq; extemonix ad fecundum Caout
reduci commode pofsuot. Qui igitur mali , & irreverenter erga hxc fe ge-
rit facri lege peccat, quia irreverentia illarum in Deum, qui in «i*
ritd,&facr£ colitur, tandem redundat. 8 Duo hic funt notatu digna . Pr
im6:An qui e<^ u ‘ ca V aC rt , L , ,,;I tnam Eucharifliam fit proprii fac
rilegus? Ratio dubitandi efl, qu‘» iacri legium efl rei facrx,hoc efl rei
Domino deputat* violatio • Euchari Aia non efl res Domino deputata, fed i
pfemet Dorar nu» . - goejufmod i conculcatio erit quidem atrox irrcligiofitas ,
no proprii facrilegium . Refpondeo communis fenteotu lecium ?.Rcfp. nequaquam:
fed folumta, qux aliquo modo facra line aiq; in Dei cultum ordinantur : Hxc
folentefle bona,qux defli- mta funt ad Ecclefisefcrvitium, & ad ejus
miniflrorum, ut tales f uo t.fubftentationem . Qu_arc alia bona patrimoniali^
vel quocunq; alio fecu lari titulo poflefla ab Ecclcfiafticojcum non fint veri
facra, jocum hic noqlortiuntur . . .ilSnS* tetineat legata, vel hxreditates^Sc
fimilia Ec- cletHs f CO ntrahit ne prxter malitiam inju- j* 1 ?’ f* l*, c
f»legir,dum non folvit ? Refpondeo cum Caftr. p.Jur .&Leff.i*id. citat
folum injuflitix, quia ^ ot * t mot a j. n- * > °^' t lcat,non funt facra :
antei enim folum viden- ftiiid rem proprii conflituendam. ii nec hunc for» n?
ec - masnon ^ olvat ? Refpondeo cum Caftropal. * Proprii facrilegum , fcd tamen
prxter injuflitiam tur, non veri i pia ( donec aflu Deo detur) fit facra . Si
quando ergo hxc infidelitas facrilegium ,feu irrcligiofitas facrilcga nominatur
, lati, ut in fimili fupra diflum efl, facrilegii nomen ulurpatur. TSi Blafpbemia . Quid , tj 9 “ 0 tup/ex fit .
• 1 T 1 Lafphemlaefl convicium , feu verbum cootumelinfum coo- JD tra Deum :
ita S. Th. x.x.f .1 j.-rr.x. cft igitur peccatum con- tra reverentiam Deo
debitam ,quod, An habeat parvitatem mate- riae» fupra lib.\.t.\.% a. diximus. *
Alia cft hxretiealis, ut Deu, injuflu,. Id quod fi etiam bc mente affirmetur,
non hxretiealis folumerit, fed etiam h*rctica>utraqdm- quifitori deferenda :
iuSanch U.x.indec t.xx. Laym. l,t.*Jr.io e. 6 . m. 7. Bonae, circa x.dec.puc.di/p^.q.lp.i
. Alia efl fimplcx,* qmdera quadruplex : Eounciativa, ut ad Injuriam Dei vole
toc efficere ue tc - flati va, ut porta, T>eui,maJeditlujfit
T>eus,dtfplictat Dee . Irri loria,ut, Vabtfui dtjlntit Templum l [mei j
idcmQue erit ,fi nominentur irrilo- rii membra Chrifti Domini pudenda
Jitiatoria,quandolcilicetcutii blafphcmiaquis jurat, prreat Deu, y fiieanemeft
y vel tritor. 2 Rurnisblafphemia committitur, vel aliqiud demendo i Deo,
Sanflifve,vel aliquid iifdem addendo. Demis, fi dicai Deam non efle Omnipotentem,
non Mifericordem,non Providenter», S*nQm non rffc in eloria,&c- Addis, fi
dicas Deu die crudelem, Sanftos effc im- nudici^ Ac.Siveautcm addas, vel demas
ex intentione ,quia urnea fie addendo»vei demendo ve inhonoras illis verbis
Deum^lalphc- museris; & quidem puto eadem fpccie blafphcmix, cum uterque
modus fit tandem, & refolvatur contra Dei reverentiam, ita colligi- tur cx
Caftrop- difp.x. detent. ftc.p.x. $.j. licet deinde contrarium femiat^wfi- . 4
Denique, alia efl in Deum, alia in Sanctos , alia in caetcras crca- turas/ive
rationales, fiue irrationale$yidvertendo,ut fit blafpheroia, illa, qux jacitur
in Sanflos, vel ceteras Creaturas,dcbere femper re- dundare in Deum : fi
quisenimvel dicat, vel imprecetur malum tempeflati, feu ventis, certi, fi
prxfcindat ab eo, quod hxc referan- tur ad Deum tanquam ad Creatorem ipforum,
injuriam non Deo t fed ipfis creaturis faciet, ut mox clarius explicabitur • 5
Atque hinc vides, cur torquereconvicium in Sanaoslemper fig blafphemia, non
autem femper in alias creaturas : quianimirum Sanai femper referuntur/cu
apprehenduntur refem ad Deuro,fiuc uti ipfos glorificantem, fiveut ipforum
amicum: non lemper creatur* -- H. P. Grice: “”critter” is one of the finest
words in the Latin language!” -- coeter?. Nam propterei.qui maledicit patn V.G-
impius qui- dem erit contra reuerentiam debitam patri ex quarto prxcepto, oc
aliquandocontra Charitatem ejufdem, ficxanimoaliquodmaluna
cidefidcraret.utmoxexplicatiiisdicam : atnonerit irreligiolus m Deum contra
prxeeptum hoc, dequoagimus. Denique Blafphemia quxcumq; joco prolata
regulariter ell mor- talis, cxSanch. tiif . I .e.xx num.t 1. Caftrop tr.t 7.^
a£a.§.* quia ad- huc fic prolata versit aiminutionem divini honoris - Dixif
reguJari- ter ) nam fi ulis effet jocus,ut omnibus expenfis nulla diminue 10
Det honoris appareret, (qudd rari efle pofle mihi videtur ). erte morta- lis
Blafphemia non effet, quia Blafphemia veri non ♦quippe c ut dccffcc Blafphetnix
eflentia : & de hoc rariflimo cafu mtelligi debet Valentia x.xjifi.ifi . I J. cum docet Blafphemiam joco prolaum non
efle Blafphemiam . De Peccatis Religioni oppofitis. 75 Blafphemia denuntianda .
6 Qoatuor hic nota. PrimA,Blafphemiashc;reticaIfte.TeInquifi- coribus,ut
raodAinnui,abaudietibusdenunciandas, juxta regulas de- nunciatioms.dc quibus
alibi:Ita Sanch./.<\«. j 7.iimpliccs vero Judici Ecclciiallico.vel Seculari,
nam ita praecipiunt decreta Julii Tertii , A Pu Primi, qu* tamen
decreta,quoadlimplicesBlafpbcmias,prop- ter deiuctudinem obligare nequaquam
videntur . Vide Caftrop. nt % $.4. num.$. CmtBk Blofpbtmi . 7 Secundi nota audientem
Blafperaiam non teneri Blafpheman- tem increpare, mfi periclitetur honor
Dei,qui rarA nunc inter Fide- les periclitatur: itaSanch.i*.».46.1mmA increpare
Blaiphcnuntcm non expeditjdumferuct ira, quia is irritaretur raagts:
Corrc&io igi- tur fraterna debito loco, A tempori reter vetur . Mtdnt
ceufitendk Blefpbrmiai , S TertiA pro praxiConfeflariorum, quoad Blafphcmias, i
nobis dida in noflroepufc.de coafefM.% < . reculantur,ubi rei alvi mus omnes
Blafphemiaseffcejufdcm rationis,five in Deum, Uve in Beati Virginem, live in
Sindos , Ac- Addo uunc varias Blafphernias in Deum,variafque in Sandos,Ac.nnn
differre tpccic. Unde fatis eft m coni eflione dicere ^ otiti blafpbrmavi .
Ratio eft , quia omnes fpecifi- cantur i Contumelia, quz Deo infertur. Excipe
Blafphcmiam hf rc- tiMlcnvllacnim luperaddit,ut modA dixi, peccatum
infidelitatis, (i aderit error intellcdus.vel peccatum contra praeceptum
deeuct- iu coafdlione Fidei, fi foltim ea fuerit verbalis, Ac. Diftrimen inter
Blafpbemiam , Ma/editlionem . 9 QuartAiquia ff piflime indignatio Blafphemantis
eft folilm con- tra horni nes,idcd mihi placet regula Liym./»*.4.f'.xo.r.6.«.
ia. qu* eft huiulmodi : Si pernitent neget mffttlum mdignationit fua , ergo
Dium dirtfle ft extern Jiflfy/td folUm advertit! hominem , vel jumentum , tui
trmtut fuerit ,t une Cenfefimriui st tendat ad Verba , quibut borno ufut fuit f
fi enim fecundam fe divini kenent diminuite nem nullam expri- munt ,
mantenfenda efl Blafphemia , atque meri ale peccatum i fin autem *erbataB,aut t
a/imo do pr e lata fint , ut contumeliam Dei , aut Sarra- mentorum fiinifieent
, videlicet per mil/e S atramenta , per ftbtem Satra- menta^ptrdat te Dei
Ctrifna t ceu/iri debent Blafphemia , dummodo ho- ene attonderit
advilipenfiooem Dti , aut rei fatra , qua tahbut verbi 1 exprimitur t fapi
autem ejufmodt verba Blafpbtma proferunt inadver - tem er , ac materialiter
ranrUm , nen attendente / , quid fiinifieent, tum vere extu fantur d gravitate
peccati propter imperft Rienem cognitionis , me voluntarii, me J j inierim
cenentur ptrvtrfam ejufmedi cenfuetudi • nem deponere. H*cLaym. 10 Ubi ncrta,fi
Blafphemia fic fine relationcad Deum, A folilm contra Creaturas rationa!es,veI
irrationales contorqueatur, proprie vocari maledidionem,A ut didum
eft;communitcr effe culpam ve- nialem :<juia tamen
poteftaliquandocilemortali^idquecoatracha- ritatcnydeA clarifts hoc tribus
didis fic explico . 11 DicoenimprimA, quando maledicitur Diabolus, rarA cfle
ccatum mortale, quia femper folet maledici, ut author malorum, uc Dei
inimicus,quo pado abllrahendoab impatienti* impetu, ne veniale quidem eft . I x
DicofecundA,quindo maledicuntur homines, A optantur eis mala, ut Pe/fit
crepare, otcidi,gcc. communiter elle veniale; quia nec maledicuntur ut aliquid
Dei, neque defideratur^dclibcratc , ut illis eveniat illud malum ; fi tamen
delibcratA defideraretur eflet pecca- tum odii contra charitatem prox i mi,
grave vel leve juxta gravitatem vel levitatem mali. Audi quod Efcobar infumma
tr.i.exam.\.e.b.n ». a6.in hanc rem afferat. Ajfo/et interdum in amicet i ndign
an y ut fi H01 fa- mulos, vic inot :iut erdu m in inimico 1. Cimex inimicitia
ajfetJu male diti a prodeunt, plerumque cum plena intentione feruntur ; cim
aurem m ami . tot rarijjimi ex intentione exoriuntur , f,d folilm ex
perturbatione, ebrie- tate fpc. unde Irtbaliapeccata non erant , fi interroger
it mox \ofi prola- tionem malediSl i, num intendas jWot , aut famulum d Diabole
arripi Htfpondebis : minime plani . Fateor quofdam tam immoderata paffiom
perturbari fo Iere , ut etiam illo inflanti , ve/ filio t intendant deperire:
id quod prudentia Conftffarii diligenti examine relinquo. DicoTertiA. Si
ma!edicunturanimalia^rbores,Ac. fi bar res fint proximi, A ex odio ipfius hoc
dicatur, A cum animo, utverA pereant illae res, eft fimi liter peccatura odii
contra proximum: id quod tamen rarA folet communiter evenire A folum incafu ;
quo, ut offendas Dominum, ejus rebus malum deprecaris . QuAd fi res il- lae
noftraefint, tametfi animo defideraretur, ut eveniat eis malum , folum erit
veniale , quia odium eft circa res noftri dominii. Dico quartA:QiiSdo
maledicitur die$,hora,locus.ventus4gnis, pluuia.eflet mortale^i maledicerentur
quatenus MlEt Deus, ut mediis utitur ad nos puniendos , vel periculum fit, ne
indignatio fit contra Deum: at quando neutrum ex hisadeft,n«5 eft mortale.quiaindigna-
tionon eft contra Deum .Quod fi redundet in parentes,ut quSdodi-
citur,Malcdifla hora^ua mei parAtes mc ediderunt, edet contra pie- tatcm,fc4
obfervantiara, graviter, fi defideraretur illis malum , vel notaailitcr
pieuscrga parentes Izderctur ; leviter, fi neutrum . Jam verA quoniam aliqua
verba luntccitA blafphcma, alia ccrtA non lunt^lu deniquelunt dubia: de
lingulis clallibus aliquot cicm- pU>ad claritatem, more noltrojlcifandam,
lubiiciamus. Verba terti Blafpbtma . I \ Abnego D; um, vel Crucem , vel
Sacramenta , vel Cbrifma , quod fronte percepi i Non ttedo in Deum. Ma/ grado
babbia lddio,tdefl malum Deo contingat . A difpetro di Dio . Nen efl pote flat
in Deo. Deum t adeat, vel difpiictat . Velit , nolit D/ut. Pani: eat Deum, \etS
antium Pe- trum. Pereat Deui. Amittant Sanili vitam DD. citatiydiiqiK^Sjfir.
Malcdidh omnia in Deum vel Sa nilos, immA A in creaturas quaf- cumqucfi ad Deum
referantur modo diflo ».4. Vituperia in Deum, Sandlos, res lacras:huc faltem reducuntur illa.
Abnego 5an:lum ' et rum,S antium Vauium, A\oflolot fimtha . Laudare
Deumublccn»' vetbi^quiaidfpernere potius eft inadlu cxercito,A irridere, quLn
laudare . Jurare per pudcndaOiriih
: dicere meretricem Virginem, vel ad injuriam Virginis. Intelli-jitur enim ex
communi loquendi ufude Sandl illima Deipara . Jurare feri A per Mlos Deos
vere.vel faUA , vel jurare per creatu- ram fiftendo in ea unquam in infallibili
veritate : quod polierim vix inter Fideles ufu ventre folet. Denique dicere
Doemonem^andlum, vel omnipotentem, cxlo- feph. Aug. in brevi aotuiajr
<mofr.tr. liecal «.14. vel pucllz amafiz propriA tribuere nomen Dcitatue , I
homa Sanch cit.*«.}4- ApertA cnimhzfunt Blaphemiar , ouiafit commune creaturis
, quodpro- priumeft Det . Dixi loquendo de A mafii (proprie/ nam li non ex
animo figniffeandi, quod verba lonant , fed per hyperbole m, fic quis loquatur
, perperam quidem loquetur, verum ex probabili tandem fententia, non peccabit
ex hoc Blafphemiz capite, mortaliter : |u Lorea apud Dianam, p.j. tr. j.
ref.^.fint . Verba certi , vel fatit prebabiliter nen Blafpbtma . 16 Qui dicit,
Volo bec facere, quamtii grate peceatum,ve/ Dti efien- fa fit,\ icJt gravi ter
peccet,nA blafphemat/iuia nili in Dei rontume- liSexprefse id laciat, nihil
addit, vel aufert a Deo.lta Bun. / c.p i.n.y. Maledicere ventoiteprftaci,
pluviae, bcftiis, Ac. non eft blal phemia modo explicato ».ij. maledicens
homini, licAt. fi animo malum illi exoptes, peccas contra charitatem,ut >b.n
. t x.vidimus;non ume bla- fphcmas,quia communiter ca maledicentia ad E>eum
non refirrtur. Hee verum efl fit ut Evangelium, vel fic ut Deui verui efl , non
eft Blafphemia.Ita Azor-Medin. Bonae. *.i q. contra Suarium, A Sotum apud
eundem Bonacinaqi.auia communiter non cquiparatur veritas careata cu mercata,
fed folum indicatur fimilitudo quaedam , quoad conformitatemcum ob/e&o.
Juramentump^ Intemeratam Virginem non eft blafphemia.Ita San- ch. / e.a.i 2.
contra Sotum A alio-, A quia nec eft cxecratorium,nec fignificantur pudenda
Virginis, fed folum adducitur in Tcftcm Vir- ginitas Deiparar.feu Deipara, ut
Virgo. Juramentum falfum non cnipfo»quod eft falfum.fcuperjurium.eft
blafphemia.S.Thom .x.x.q 1 -^i.Quamvis enim pejerans fal- foaddueat Deum ut
Teilcm,unde A peccet, non tamen blafphemus eft, qui nihil dem- t^dditvc Deo in
ejus convicium . Nec fi jurans pe- tit(licuti putat Ciftrup.r. S.d.i.detent
fye.p ) uc Deus fir- met &lfitatem,fcd folum cum temeritate profert
enunciativA illud falfum i Deo confirmari, non autcmoptatlvA- Dicere
ineventibus : fic tandem fato futurum erat, non eft blafphe- marc.fic Sinch.*r.
eit. au ? y quia per hare verba non affirmatur fato Gentilium regi univcrfa;fi
id enim intenderetur affirmari, fanAhz- reticalis ellet blafphemia : fed
figmficatur neceflitas confcquens ejus C\cntUsiDeopr*vifa.DicereOF»<4"
Dei\ '0 SanBut Deui! b Virgo Samtlifllma cumtali homine.non eft blafphemia ,
quia indignatio fo- lAm fertur cocura hominem at contra Deum nihil . 17 Verba
contra Deum in ebrietate , vel phrznefi, velexinad- vertentia orta ex
inveterata confuetudinc blafphemia* nequaquam funt; Malitia enim blafphemiz,
ficut & perjurii, atque hzrefis requirit procedere ab homine, qui aflu
ratione utatur, nequeenim quis contumelia rationabiliter afficturex convicio dido
i Pfytta- co: ita Vafquex, Turrian. apud Laym. /<^-4 tratl \o.ca?.6.n.2,.ty
aliique. Vide, qux dixi m ne flrOepufc. methodi Confeff. Ab.*, cap $.j .Hum.Xf.
Afferre verba aliqua Scripturae (acr* ad confirmandam facetiam, fi non ex
contemptu, nec tamen farpe fiat,ut contemptum fapiat, vel non eft
blafphemia.fed venialis quzdam irreverentia , ex Villalob. apud Dianam, p
x.tr.f.rof.\. vel fi admittis parvitatem materi* in blafphemia, erit haec
materia levis; fic idem *bid. Verba dubii Blafpbtma . 18 Multas efle
blafphemia* folilm ex prav» intentione dicentis modAdiflumeft. Hxergo d ubi*, A
incertae vocari pollent, Acx dida intentione, aequales tandem fint,
colligendum. Sed nos hic aliud 76 Explicationis Decalogi Libi II. aliud
quaerimus Ad fcilicet aliqua eiteroa «M kim claAfed MituiDol!,»clS»>^i
vitam/, ita «melL Quo pa3o ellet finedt,. i ■ • r . . - . p».i fiat ccnfeadi
hiablilnhemu-riaiinicinenuBciarentuf Dtus,v:l Sinui Quilifubie' dubicexfe
videntur continere Dei contumeliam continere. , , _ «9 Placet autem mihi illa
regula. accipi pro b!afpheroia:& pronooblalpbemuJebereprononbul- phemu
accipi. Ita LazartuMl'i^ uC ^“ cmClt *H^ cq 'J ,t , ur ? u i l.t.px.n. 1 1 .
& coli i • i tur ex Cartropa lao t.ydtjp.x.p '*»*■ Dt» » t7‘- p.t.^.n.6.
Ratio eft, quia verba in dubio nunquam ilunt accipienda* utfonrnt delidum ;
nunquam enim prarfumitw drltdum, nilide «pfo cla reconflet. Hoc igitur polito
bioblalphem ia, fiq itidem enunciarentur Deus,vd Sindi quafifubje- di amiflioni
vitae.Sedfcnfuseft Gmilisilli legitimo juraroento:F»w# *>#«/, jdeftficut
Deus vitam habet, fic( per fitnilitudinem quam to- ties diximus) verum eft quod
dico. Confirmo: nam qui jurat per vitam patris (e aliquid fadurum, hunc fenfum
facit, Sicut meus Pa- ter vivie, illumque vivere firmiter volo, iu firmiter
hoc^uod pro- mitto ficere,in tendo. i 4 Confirmo fecundd Qui per vitam Dei,vci
fui Patris jurtt,fi in- terrogetur an injuriam illis facere velit, perr>C 4
abit,quia tota fui in- xo D^a ur prinS de illis , Iu lic* tent.oeft oftendere
firmitatem fui didi, vH promiflionisA nil prar- &c. terea. Confirmo tertib.
llle.qui ficdixit JEm-d. 9. Par tapeti bttjmro Refp 6 deo,fi per illudi talem)
intelligis,vel indicas Deum/ju is du- pttqytd Pater ante feUtat, explicavit
Patrem juraflefolitam per Ci- tet efte blaft>hemiam?at puto nili fignanter
Deum, vel Sandos no- put, fcu per Vium Filii, oftendens aroorcm,quo Patet
filium profe- . . r_L : S ...i. .. L-..
, . m pnim rw*r niiAm iiiririvi (.lmini ns.nf reveremur ! in bitet . teste non
incidere in blafphemiam. Ratio eliquia ex praxi commu- ni videogded Fideles
dicere <#•** flem , & non rentgepeum quia effudere volunt fccontumeliosd
cura Deo agere. Sane ufus viliorum
percrebuitinSiciJia,utingravibusindigimionibus Damonem vo- cent Sandum, quam
effe aperti blafphemiam modo diximus : Sunt suron aliqui
mdioriscon(ciei)Cia*,qui fic proferunt Santa D <* , feu ju*/#
D***/#«ujuntque fefe id cdfic dicere, quali fe fecohib€tes,nc Diabolum Sandum
vocent : hos ergo non peccare peccato Blafphe- imar(abftrahendo i Conficientia
aliquorum erronea ) ego, & aliauot dodi a me confuiti judicavimus.Pan modo
qui in Italia dicit, #/ dif- pette di D», vel rinega Di , non blafpheroant,
quando ex modo prolc- tendi videntur fe velle cohibere i nominando Deo ,quem
abnegare, vel defpicere noluntad regulam didam •. 19. fi tamen fignati intel-
ligant Deum, tunc non eft dubiG Blafphemiam committere:atque dc hoc folum cafu
loquitur Bonae. 1 dte,pr*t. difp.^.q.%.r.x.n.\ 1. dum ait n/ di/pette di Di^cGe
mortalem Blalphemiam,quiaipfr fert- pfit ineo loco ubi proprium idioma verba
communiter dimidiata proferunt ur,& ubi per illud, Dr, veri intelligitur
Di#, ideft Dem . XI Dubitatur fecundi de his . A difpetta di que! ktecejbe
mifafiie- fit al menda . Pater di Dia , Pybfar Dia . Alcofpttto di Dia . Refp
prp- cifacontumeliofa proferentis intentione, has non cffc Blafphemias: nam
prima poteft non minus in homines cadere, quim in Deum, cum etiam homines
hominem fufltntent praebendo alimenta:fic Bo- ricina*» ix. Secunda non negat
Dei potentiam, nec illam convicia- tur , vel irridet , fed folira enuntiat :
fic idem Tertia potite fetetur homines efle coram Deo, quod verum eft , quam
proferat contumeliam : fic idem 0.9. Recole regulam *.i 9. didam . Qu6d fi quis
i dei hoc ultimum profent,ut ofteodat fe veritatem dicere ad cum modum,quo
verita» dici coram Deo debet, juramentum erit, non blafpbemu . xi Dubitatur
tertii de verbis Blafphemic fub conditione, in bunc modum . didis : Ntm cttda
Dtum , feu nknego D tum , fS Ita rti n tflyDtut tfl injyfiut , / tt
nangercuffera , Refp. mihi & Salaz apod mtn tflyDtui tfi tajyflut , > te
nauptrcujjtta t Rcfp. mihi & Salax a pud talia verba proferres, ciiet
Blatpncmu, quia in Sanch moxcit.videxi harcnondieblafphcmiasjvideanturTh.Sanch.
caretur, Deum indignationem mereri, OC certe lummacuc /. e. 0.14. &Caftrop.
/. e. 5.4. ».J. phemia, adversus Deum irafci,ex Caftrop. i.ca. 7. l.t. tt.x4.
de Caftrop. /.. "J. Ratio noftra efl^uia nou eft (enfus, ut T hornas putat
, quafi fides mca.vel juftitia Dei dicatur dependere i veritate rei crcat$,vel
i fu- turo even tu,quo pado certd eflet Blafphcmia: fedfenfus communi- ter eft
in hunc modum.Sicuti eft mihi certum(cx Dei gratia y 'me non teceflurum i fide
ita certum*eft, quod adero ; & ficuti certum eft, Deum non efle
injuftutn.ita certum habeo^ me te fore percutiendC, ita inquam per
fimilitudinem modo nu.16. didam, non per aequipa- rantiam . Neque per ejufmodi
verba me offero, ut fi res ita non fit Deum rtnrgem,ut putat
Caftropaiaus,abfit,naracx didis, fic colligo fenfum horum verborum. Abnego
fidem, fi res ita non eft,fcd eft im- roflibile lut ego judico) cum gratia Dei
qudd fidem abnegem , ergo impoflibilc eft, quod res ita non fit . Eam igitur
certitudinem huic jrei dare, per fimilitudinem pronuncio/juam certitudinem
profiteor fubereconftautiae in mea fide- Dubitatur quarti, dc Juramento per
Dei, vel Sandurum vitam. Jtcfpondeomihi videri cum Deciano allato i Caftropal.
Ue.rit.ma.6. tjuod oc idem C.aftrcpal.Axor. aliifqueabiplocitat. non importa-
re Blafphemuro . Ratmcft^uia non eft, faltem certi, fenfus, quod quebatur,
illum enim per quem, juramus, anumus,& reveremur : in tali igitur modo
jurandi ne impliciti quidem contumelia includitur pari igitur modo in juramento
per Dei, vel Sindorum vitam . Quartd, certum eft illud juramentum nuo utitur
Deus,Gen. ‘.’Ptr mtmttipfymjyraviyC^e venerandum, nec folum licitum : ergo
etiam, potuiflet Deus jurare per vitifuS, cu a-qui valeat illi:curcrgo homo non
poffit jurare per femetiplum & per viti lui.flc confequfter per viti fui
patris;& pr^terea cur illud juramentum quo utitur Deus n 5 poflit cum
reverentia imitari creatura, dicens, per vitaro Dei? Dic, amice Lcdor,non nonne
idem eft ptr Dtum jurare, quod eft per om- nes licitumac jurare ptr vitam Du}
nil enim aliud eft Vita Dei, nifi Deus ipfe.fi ergo licitum eft
juramentu,BlaiphemiancquaquS erit. 1 j Dubitatur quintbyan nominare/eu jurare
per membra bonefta Chrifti Domini, vel SandorG, ut per Capillos, per Caput,
perOculos Sandorum.vel Deiddert Chrilli,fitBla(phmia?RefpoodeocumS*n-
cb.O.n.tg. nonefliviuiaea membra nominando nihil additur Deo, vel Sandis nihil
tolliturmec ea nominare in ullam vergit Dei con- tumeliam f fi tamen irriforte,
vel contumeliosi nomines , blaiphe- mabis.ut ex fc patet, flemeritd id folum
reprehendunt Sacri Canones e. fi quii xx.q.Xl Authentica ,Ut nam /yxmrisntn
bamintf,et//. 6 . Hinc non eft Blafphf mia dicere ex indignatione contra
hominem, vel jumenta Carpa di Dia,ra m va* . Ai Samut di Via Sacramtmta Dri
> i Vu/atra Dei - ita idem Sanch.».to.quia tota indignatio eft cfitraea*
creaturas, ut lupponimus^c ex alia parte, nomine Dei.Chriftumqui Corpus habet,
& Sanguinem intelligerefemperChriftiani , nuiex- prehdDcum notare
vclint,prscfumuntur. Quamvis ergo prarditta verba in ea indignatione effundere
Gt peccatum IrreligioUtatis cBtrm fecundum prxeeptum. Stm vfmrptbii namea
Dufruflra , undercCie abfterreriabhujufmodi loquutionibus debent Fideles, tamen
oontu tunc peccari venlaUter^ocet Cajet. Arm.Sanch VaJent.Suarium, cum
indignatio tota feratur, uc dicebamus , contra creaturas . Si autem Cx ira
& partione m Deunx talia verba proferres, cflet Blafphemia, quia m
adpexercitoliemfr- caretur, ** '~ i — * : ™ 1 phemia, adversus Deum ii Vt punii
B/dfrkmorym , drqut aaeumJtm Ahfalutitnt. KnWt rwnc fuot injure contra meros
Blafpbemoslat?;Feren- fint, pertinet ad forum «(«num caam.- , a ^i Abfokitio
Blafphcmia hera icalir cum errore mlclleflui pe- tfnZ ift.b«W)ui h*rtCm
abfolvere poLcft.de qua r tj. 5 ' A^Blaiphenftc qu^umquequantumvir atrociter,
fed noncon- tinCTifes hsrrefim tofmaliler.hoccft quamvis eoot.ueant verta h».
reticalia,non tamen cumerroremcntisin^moapntientis^ffunc abfolvi in
foroconfcieotir i quocumque XpnfiArr^dinarijmS in ca Ditrceii fint ftgnatc
refervat* - Ratio hujus doarinmcflea, quam diaimus cum d. „ ,, namorootcrei hic
repetenda nequaquam cil , Icjc itemUia. & rorfus "/> 40 . Ego enim
quiefeere tantifpcr appeto. Laus Dto ,
BeatiJJim * Virgini > ac Beato Alojfio- DE SECVNDO DECALOGI PRÆCEPTO. Non
aflumes Nomen Dei tui in vanum. s*
pEculiariSj&germanan-aftariofccundiprxccptieftca , qu* ait us bonos , vel
pravos circa honorem Deo ■ gUllltUIdU dt.UllUiEt.UUUI V*V w» ) airtUJUx.iw j '
. • I'"’ 1 ' X debitum fufcipit explicandos . Ideo enim jubetur Dei nomen
noneuc in vanum aflumendum , neiscon- ,u«t grua reverentia defraudetur. Quoniam
vero propter connexionem materiarum pleraque de eadem in pri- mo prateepto lunt
difputata , lupereft hic folumde Juramento , Adjurationcque J uramento atfim ,
ac de Vo- todiflerere:iisciumjfirite ea nuncupentur,obfcrventurque, honore Deus
afficitur ;iecus, contra. Dc Juramento in communi. 9 - !• fit Juramentum , 1 ST
invocatio divini tcftimonii ad faciendam fidem ; I itaS.Tbom.aa. 0.89. «r/.i.
Aliquando autem expli- | citi affertur Deus in teftem , ut quando juratur per
ipfum Creatorem: aliquando vcrdfolum tacite, ut 1 quando juratur per creaturas,
referendo ad Deum , modo explicando infra fi. 4. dc utroque modo perinde cll
juramen- tum, quia in utroque Divinum Tcftimonium invocatur. 1 Poteft item hujufmodi
Dei invocatioexhiberi Verbo, Nutu , Fallo, Mente. Verbo,ut fi ore proteras,
dicendo V.G.Jw*/»» Deum bce tiae/fefiec mefsflurum.blmu % \it fi tibi dicatur
Juret pro Deum, tu veri oculi v«I capite annuas. Fallo, ut fi cui ofleratur
Juramentum cum Libro Evanidiorum , ipfeveri illum tangat , eoenimipfo , etiamG
nihil proterat, jurare cenfetur . Idem evenit, G feferibat feri- pturae
jurisjurandi formam continenti; propria enim fubfcriptio ipfilTimumdl
juramentum. Mente denique, ut G quis intra animum fuum juret. Quare fi quis fe
aliquid fallurum mente Gc fpondeac, obligabitur inforo conlcicn- ti*,ex virtute
Religionis, quia jam invocat Deum in fuar fponGonis confirmationem: ticd, ut in
toro externo confiet, ( utqueitem con- flet alteriparti acceptanti, unde
irrevocabilis ex vi juftitif promlflio fiat)neceffarium Gt aliquod ex tribus
didis externis fignis . 3 Rurfus aliquando verus Deus invocatur , aliquando i
Gentili* bus, filius ;& hoc pofterius verum juranxrntum non eft , quia
divi- flrinsatur. Dico doceri abfoluteiSmcbez.in hoccafu fieri verum
Juramentum, quia in ea intentione verum Juramentum efforman- di, clauditur
virtuti relatio ad Deum? velle enim efficere verum Ju- ramentum nihil aliud
cft, nili Deum velle invocare. Si ergo uonex- clufitpofitivc ulcm rationalem ad
Deum, convincitur ad Deum rc- tuliflc, quia verum voluit concipere juramentum ■
8 Sed certi huic dollrinx, nili accedat dillin£lio,confentire non podiim.Sienim
is fetat, quid fit jurare, dc vrlitjurare, procedit haec dodrina,quia tunc habet
vun ratio Smch. At iit nefciat.ut commu- niter nefeiunt
rudes^>uert,mulicrculjr, puto per ea verba nou effici verum juramentum,
atque adei, remota coolcientia errante , illud nullam obligationem inducere.
Ratio efl , quia, cum bic ex una parrenefeiat, quid fit jurare, ne- fciatetiam
in vero juramento invocari Deum : dc ex alia parte, per fua verba illum non
invocat : ergo quamvis ipfc velit iurare, non ju- rabit: cum enim hxc voluntas
non diruatur i prxcogimione,qua fciatur, quid Gt jurare, verede efficaciter
juratoria dic non potefl . Erit igiturfolum voluntas inefficax jurandi , immi
erronea : veri enim jurare quis liberi non potcll, nili ex pofitiva
prxcogmtionefal- t em confuse icut in vero jurejurando invocari Deum Vidcomnind
infernis cum de voto,/. 1 a Quid/i quis juret quidem invocans, feu putans
invocare Deum , fed nefeiat Juramentum afferre obligationem implendi,
obligabitur ne illud implere i Refpondeo de hac re me allurumcum de Voco
infrbe.ix.fy.l. J. II. Juramentorum ditifio . oum tertimonium nequaquam
invocatur Unde fcquitur promitten- rem quid fub Juramento Dei falfi, foliim
teneri ex confcientia erro- nea, quia putat fe vere jurafie;at G errorem
deponeret,adverterctquc (e Deum verum in tellem non adduxiffc , minime
teneretur ex vi ju- ramenti, fed foliim ex vi promiffioms,feu
fidelitatishumanx. Quod peccatum fit cooperari cum juraturo per falfos Deos,
dicam mox 5. v-7.de peroccafionem innui fupra, cfim de maleficio Hb.x.e.
x.fy.x.num.j. 4 Quid, fi quis iuraret pr* bat Evanpt/ia , dc deinde' ad verteret,
i I- lum non fuifle Limum Evangeliorum , fed prophanum , fed papyra- ceum, fed
ligneum^d libri formam edolatum? Refpondeo hunc ve* rum nuncupafle Juramentum ,
fiquidem error fuit materialis , dum interim ipfe intenderet per vera Evangelia
jurare.Non fic fuit mod6 1 T)RimaDivifio. Aliud eft afTertorium, aliud efl
promirtorium. X Atlcrtorium crt, in quo juramus aliquid iueflc.vcl nonefle.
Promiftorium ell , in quo juramus aliquid nos fa&u ros, vel non fa- Quros.
x Secunda'Divifio.Conteftativum,cfim quisfimplicitcr invocat Dei Teflimonium ,
Ut iprrDrum itafe balet . Comminaturium , cum quis alicui promittit malum
poma’, Ut , per Deum tt pumam . Exccratonum.cuni nos ipfos, vel rem nobis
charam Divina: ultioni fubiicimus,li verum non lit,quod aderimus. Ut : Dem m
defruat y yc\ filio / tntot outdatji boe ita non efl . 3 Tertia.Judiciale,dc
extrajudiciale . Illud certa quadam forma, dc ritu coram Judice, vel Notario
exhibetur Hoc, line certa forma inter privatos . Rurlus : Gmplex.dc lolemne.
Hoc confiat certa for- fe Ethnico, quia i» juravit per Jovem, ut per verum
Deum, quem ip- non cognofcit, jurare nullatenus intcnderit;fi enim
incendiilet,ac ma, acceptat urque a publica potcftate : Illud non itero . ~
^bfolu fub Jovis nomine verum Deum, licdt imprudenter .invocare voluif»
fet^ertd verum emifillct juramentum, eique omnino ftare, etiam er- rore
depofito , debebit y Sed hinc oritur quaefiio frequentiffimzpraxis .Jurat quis
P"fi- jjc . prxdidla confcientia erronea tUm fuom^n vtritsttfirtly putans
feverd jurare , obligatur ne ad rem tali Juramento promif- lam, G dodior fadus
nefeiat illud, quia Deum non invocavit, nequa- quam fuific juramentum? t
Refpondeo, hac in re certum eft prim 6 , G isfeivitin illis verbis non invocari
Deum, fed folam propriam fidem, vel veritatem humanam, exifiimans hanc
temporalem iufficere ad legitimum Juramen- tum, obligationemque inducendam ,
certum inquam cfi, hunc verd «on jurafie, unde depoGto errore, ad nihil
deinceps ex vi Juramenti teneri, fic Suar tom.x.dt J.».i j. Ratiocfi, quia hxc
nun- quam fuit Dei invocatio. 6 Certum fit fecundd,cum Sauc.^. 3 .»»
Doe.c.x.n.j. fi non adfuit tal is error, quo putavit propriam fidem fufficere
ad juramentfi , pro- tulit tamen ca verba , non exifiimans per illa proferri VERVM
IVRAMENTVM – H. P. Grice: “Do not say what you believe to be false” --, fed nec
exifiimans verum proferri , certum inquam fit non efficere
Juramentum,atqueadcoad nihil ex vi ipfius obligari. Ratio eliquia ad verum
Juramentum non fatis efi efferre verba dumtaxat, fed oportet pofitivd velle
jurare , hoc efl Deum invocare ; id quod in hoccafu fupponimus non adclle . 7
Supercfi ergo propofitum dubium, fi per illa verba intendat quis,
cxiflimetquefe juramentum efficere, an verum efficiat, & cofequen-
cer^uacumque adveniente cognitione^n ad illud difervandum c Quarta . Abfolutum
fcu purum,comlitionatum,& pcttale: V. G. boe Wf fati urum . Jure me boe
fati urum fi trmt tu lue venerit : Juro me botfoilurum fub pano folvenUi tentum
t m fecero . Primum ex bis eft Juramentum abfolutum , Secundum condicionale, Ter-
tium poenale. y Quinta , aliud efi Juramentum , in quo explidtd invocatur Deus,
vel Divina : Ut,/>^ Deumper CbrifiumperCrueemjter Sonfle/. Aliud, in
quoimplicit^, feu tacite, ut cdm juramus per creaturas ia quibus elucet Deus,
ut mo* %_fequenti declarabitur . 6 Taciti item invocatur Deus, quandoquis
rogatus ab offerente V.G.Cruccm,vcl Librum, ut juret, ipfe illa tangit : item
fi interro- ligatur per illud verbum invocari Deum, feu concipi Juramentum .
Dico (in eo loco &c. ) quia cx fe verbum > Juro , cum abfirahat ab
invocatione Dei, < 3 c Creaturae, 6 c i Juramento verd ac fi&o, Jura-
mentumexfe non continet • His inquam modis tacitd invocatur Deus, fecus
Juramenta non edent . 7 Sexta. Rationes ad jun&r blafphemix, id quod
qiutuor contin- gere poteft modis . Primdfi juretur per creaturam, tanquam
haben- tem divinitatem.Ut,^^^ J • 1 Huc reducitur fi per crea- turam^c fi ellet
Sarnlla, juretur, Ut:/v r Leuberttm^Mob .metum D «- «w«rr»,
hooorarcnturenim,duni invocarentur ut teftes veritatis Sie Sanchez,/»^. Dee at. e. x. num.it . Secund6 fl abnegetur
fides, Ut : Abnef_eDeum % vel Bopnfmmm , vel S antle/ , fiie m ncn Tertii fi
Deus, vel Sanfti pasnxfubiiciantur ,Uc : Deue /tereat % ve\S*nfhu Fetrui,/f ito
non efl . Quarti fi juretur per membra obfcaena Dei, vel Sa ollorum , &c. •
An Di 7 « Explicationis Decalogi An Juramenta prst£big/snt ejufdcmfpecia }
J(emifiui . # • * PrZter Juramentum blafphemum in quo clare apparet cffead-
fljnflam alum fpcciem , coetera fimt ejufdem ipcciei , unde omoi» penuria ex
defedlca veritatis abit rabendo ab alio i cclcre, quod admif- ceri pollet,
ejuldem funt rationis, nec neceflaribm confcfliiwcdi- fl inguenda, u t d idt um
eA latis •» nojirecpufe. deConfMb.i.c.x.f.z. 5. Nerma cepnefctndi^ucdaamfit
virum Juramtntum. 1 /"XPerofum eft non rard internofeere, verum ne fuerit
Jura- vi mentum, quod emi (ili i : Quare hxc recula dari folct . Si Deus,vrl
Divina invocemur in tcftes,erit fine controvcrfia jusjuran- dum . Si ver&
invocentur creatur* communes, tunc demum erit juramentum, quando illz ad Deum
referuntur. Hxc poflerior pars rcgulx fic magis enucleatur iSanchez , M. j.
Vtt.e.z.tt.g. Quando juratur per creaturas, quafi creatur* ftnt futuri trites
infallibiles veritatis, dt clara blafphemia, fiouidem nullus prftcr Deum
infallibilitatcmteflimonii participat . Quando verd per cafdcm jur*tur, fidendo
111 i piis, adhibenturq; tanquam fallibiles teOes, Juramentum non erit, quia
jam Deus non imploratur . Quan- dodeniq; in i piis non lillitur , led in tefles
adducuntur , ut aliquid, in quo Deitatis lux relucet, tunc utiqueerir verum
juramentum. % Sed ecce iterum difficultas, ecqua nam ratione in ipfis non fifti
dignolcere valeam? Sit hxc regula. Quoties juratur per creaturam, qua? aliquam
infignem habet dignitatem i Deo , & in qua excitatur peculiaris quodammodo
in nobis memoria Dei, vel ejus attributo- rum, tunc At relatio ad
Dcum,conAatqtie verum juramentum,fecus non ita . Quoniam igitur. Ii jures per
luriam, per capillos, per tuum equum, per aerem, per ignem, per vitam talis ,
nullum nominando , per fidem tuam, nobilis, vel honi viri Gcc- juras per res,
in quibus pe- culiari modo non emicat Deus, ideo juramenta vera non emittis :
contra, fi jures per Evancetium, per Beatos, per Sacramenta , per Ssfidifiimam
Virginem, per Crucem Sanfiam,&c. juras per res , in quibus Deus ,
o/ufqueSan&itas nitet, ideo vera concipis juramenta. Huc reducitur, fi
creaturis addas in obliquo Deum, per ignem Dei , per bune aerem , &c. ilia
enim cxplicita Dei nomenclatura, ipfum invocari probat. 3 Ad verte tamen ex
alio capite oriri pofle, ut non fiat juramen- tum, etiam fi Deum, vel Divina
proferas, nimirum, quia illa non in- vocando, fed en uncia ndo, ycl alia fimili
ratione i juramento alie- na compellas ; V.G. fi fic dicas, O Corpus Dei, e
Fides Dei cum tali homine : Hoc quod dico sji Euangelium , Coram Dee iis efl,
Deus Jcit t Dem videt ita effe : M^lee&Fii iJii nummi , ques habeo Ter
Aureli me mffocient , quot uuir.met tu habes . Sicut Cbrijhianus , ficut
Sacerdos , fs- cut ffjffttfus, ita res eflfyc. fi inquam fic dicas, non juras ,
quia fo ltimenunciastccflccontra illum iratum, tuum didum efle verum indar (
non quidem seque JEvangelii, tc dic coramlDco .nummos non ver6 te elle
maledidos, Angelos tc efle allocuturus, te efle Chrilliinum, drc. 4 Verum enim
vcr6 alia fubemergit moleflior difficultas, nam E lura efferuntur Juramenta ,
qux, an referantur ad Deum, valde d u- itatur, Anitna)nmeam,vfJmei garrii, per
Ftdrm,p<r Cuius* per vitam meam, per Cenf cient iam oetidar,ni ita retfit ,•
dubium enimefl,an hxc ad Deum referantur, quare jnveftigaodumrrit, an prxdida
vera (int Juramenta. Rursus, quia incertum uonrarb eft an etiam illa verba, qux
Deum, vel Divina manifefle continent, in- vocent Deum, an folum eo modo, quo
dtx imus u j.cnuncicnt, idc6 dubia et iam erunt juramenta . V. G. neu credo ia
l> tun^fi itanonefi % non confiat an folum cnunciativi an etiam
invocativcappellctur l>cusutTeftis,Simileertctiare illud , Ceram Deo it*
eRjjt. 5 Hinc ergo laborant nobiles Dodorcs, 5 anchez,Cartrop. citati l~aym.
hb.^araD.i.eap.z. Azor .p.i .M.\ i .eap.t. in percurrendis ju- ramentorum
formulis, uui videant, qux cend juramenta, qusecer- to non alia fuit judicanda.
Cumautcm eae formula? pen^fmt innu- merabiles juxta varia* variarum regionum
loquendi confuetudincs, nimis
prolixum^*rmn<*talogumexlcribere,cumexigiiacertc uti- litate,
nituntur:pl*terquamquod tradationemdiiucidam m tanta vflL‘atc ftanmwifum
exhibere nequaquam poliunt. Nos igitur vBPer quxw^que verba ctianvperfpicuc
Deum continentia , »H?|td mag p' ° B b| c , emittatur Juramentum, erit
imm^defemper Io ivro ad intentionem jurantis attendendum, fi veli- r <\an
«ere /oratum (it . Vel eniin ( quarcumque tan- intendit quis primo pofiiivd
invocare Deu, °oo invocare, vel terti6 , ( five quia non ad ver- • * }
P^tfdndit ab cjufmodi invocatione, hoceft,nec Partitio fidetur idxquata , certi
erit iur^ ^ rad '«oria,& pra-afiooen, ab ipfis. Jam Ii primum, , u , ea le
patet :fi fecundi , certoiunmcti- eBmuniter DoUores <tme/r...,L 1 y./ ^,r.
V«f»**»n^<fJr n r® Uar * Malderum,aliofque,lic^t enim ego dicam •f „
f.rjoii» • no ! im PCr bxc Dcuntut teflem mei didi implo- ** r _ i Ma-inS?
dotabo , nifi valtk materialiter , ficuti fi Pfytta- biles 4 ^rfunooulr 115
Proferret, Certe in Sicilia igno- bile Vinu quoque ve rlo(porDie) jurant
,quisau tero dicat eos i: nobiles vere jurare-, cum necapfi aliquando fciant
quid fignifictt illud (par Dio ) videntur autem eclua notione ligniticarcjPr»-
Deum. Denique fi tertium, certo item JuramentUmtaoncrit,quiano»ui- vocat Deum.
Guru enim hic abftrabat ab invocatione , clare appa- ret invocationem non
exhibere . 7 Dices,» ctacitd invocat, fi verba juramentum cootineoria voce
proferat - Refpondeoid prorfus negari, aliud enim eA tacite invo- care Deum,
aliud materialiter folum vocetenus proferre yerba ju- ratoria .In priore modo
eA tacita invocatiotfiiialictt non expee^ iple umen Deus
imp]oraxur^dequafedidumellr.a.«w.{. at in po- Acriurc, ne tacita quidem
invocatio intervenit, quia nullo modo imploratur Deus. a Dices jecundo .
Atficdeciptescum.qui 1 te juramentum expo- fcit, fi dum verba juramentum certb
fonantia is petit, tu aii|td men- te intelligendo , vere non jures . Refpondco
vere tunc in foro con- fcientiz non jurari, quia non invocator Deus, certum
efle: ca?tc- rum an liceat propter tertii damnum , quem tunc decipis, fic zqui*
uocarc,aliaquzfiiocfi,dequa infae.f.$ t l._. 9 Dixi n.6.( ia foroconfcicntiz)
nam in foroexterno, fiverba continentia ccrtb juramentum, proiulifti, reum tc
juramenti pro- nunciabit Judex : liberabit ver6 ab omni obligatione, fi tua
verba il- lud cert6 non protulerint i Quod fi dubium Iit, an protulerint, innui
V- Juramentum, quaracionefit /udicindum. , 10 Jam ve»6, proconfcffanis in
forointerno harc dcbctcfll’ pra- xis; fateturquisfecummendacio juraflc,p^
*««*«», prrton/ciea- tiaut, per Catium jjc. ne condemnet AatimConf.fianusds
perjurio fine alioexamine , fcu juxu dod ritum datam interroget peemten- cem,
An ipieperea verba intendent jurare, vel inuocare Deum, vel le juxu cooluetudinem
graviter obligare ( *.id enim efUrt implicite verum aflerre jn ramentum ) vel
quid limilc : fi abnuat , vel dicat fe ab his przicidi fle.non erit per/urium
,fi annuat , erit . Uoum tamen aduerte, quando peenitentes confitenrur.fe
/ura(Ic/vr Deum ptr San- Ihffimam Verginem , perque fimilia clarcad Deum relau,
vel fi fint vi- ri culti dicant fc mendaces cum juramento fuifle, interrogandos
non ampliuselie,an intenderint Deum inuocare, nifi enim fuit plane ru- desj
ciun t Ciitem in coniiifo fe fic inuocaftc Divinum TeAimouium; cceterum fi
aliqua muliercula ha-evere nd’ciret,eamnonpcccalle fatendum cflirt, prout in
pari cafu diximus c*p. , Dt conditionibus Juramenti , 1 r T , Res conditiones habere oportet
Juramcntum^uas Juramcn- X ti comites appellant DD. Veritatem, JuAitiam Judicium
. V tritas . Veritas ineo confifiit,ut jurans aducrtat,feu bona fide putet, ve-
rum efle, quod jurejurando affirmat, fiuc rem przfentem affirmet , fi- ve pr*
ter i tam, five futuram . V. G. fi jures Petri heri elccmofynam dediile, nunc
vclledare, cras daturum , debet faltem mora! iter lcire ita cfie& fore.
Verius ergo non tam fumitur ex ipfoobje<Ao,feure /uratamaterialiter,quamforma]itcrexipfoanimojuramis;contin-
git enim fzpd, rem non ita efle ; ut ego fine dolo, & fa^afufficienti
diligentia inquirendi veri utem, deliberate juro, fed tamen^uia ita eA in
cognitione mea, juramento non deefl _ Veritas. Dico (delibe- rate ) excutitur eni m quis i mortali, fi
perfeda deliberatio defuit, uc eA univerialisdoOrmain fimilibus adibus humanis.
2 Unum noU,non folum juramentum promiAbriumcfledc re fu- tura,fed pofle etiam
efle deeadem re futura ipfum merum aflcrtoriu, fic Sane h. /.X.inDee.c.^n.i i^
quod contingi t, quando quis uibil pro- mittit ; fed u>ldm alieri t ,rem ita
efle futuram : ut fi quis juraret cras futuram fore fol is eclypfim , is certe
id aAereret, non promitteret . Pari modopoflcm jurare me cras elccmof ynam
largiturum, fine pro- miffione, tedlubfimplicipropofito, afferendo nimirum me
nunc certum efle dc mea futura voluntate elermofynam largiendi, quo, pa£fo cil
merum juramciuum alierturium : nam fi adderem pixtcrci promiffionem largiendi,
t unc fane efle. ^romiflorium 5 Porrd aui fic per merum ai ertorium jurauit rem
futuram,obli- gaturne eandem facere, ficuti fi juralfctperpromiflbrium? Refp.
jcqife obligari, five res fub nsorola cbi igatione jurata fic , five foluoa-
fub fimpli ci propoG to . It a Caflro. ./r, 1 4. d. 1 . dejurj>.*,n. 6. citans
Su2T.de re i.t.l.i.t. de f ter. eap.^.^.j. Vidceuindcrn Callr. i.t.d.Xf.x.n.
j.Sanc./. i.iaDee.e. 6 .n. 6 . vide an fit Cbi contrarius, it.c.i.u^. Et hu-
jus rei ratiocA : quia juramentum in ratione juramenti etiam prac- feindendo i
promiflionefemperfuper rem juratam cadit, quare in Dei reverentiam ad illius
reiexeeutionem ( nefalsd Deus in teflem fit addudus) juramentum aflringit. 4
Petes denique , An defetiu* Veritatis fit ft>ccic moralidiuersuft in
juramento aflertorio , ab eo qui eA in promifTorio ? Refpondeo vi- deri
diuerfum ; ibi enim invocatur Deus ut tcftis veriutis , hic uc fido juflor
promi ffionis. Inflas, ergo deberet poenitens explicare in Conleflione, an
peccaverit juramento aflertorio an promi florio ;ad quod tamen illum fupra fi.
x. *u. 8 . non aflrinximus. Refpondeo nec nunc aflringimus abflranendo ab
injuAitia, vel alio peccato, quod admifccripofletridquefaitemexopinione
probabili , quia utrum- que juramentum , quia ulecft ,ref olvitur undem in invocationcmr
divi- diriai tefli monii,quod injuria affic itur Dico ( ex fentent ia probabi-
li ) nam icio Caflrop. lj. contra lenti re, quem, (i placet, lege . Jm flu i *
. 5 Juftitia in eo confidit, ut id, quod juratur, honede,£c»finc peccato
juretur, lic Do&orcscitati*dc pallim: hic enim luflicia nouiumitur finde
pro virtute reddendi unicuique tuum, fed late, juxta illudar. te/ me implere
omnem juflttiam . Qui ergoaliquem v. g. infamaret cura juramenio J dicens ?
>r*/*r Deum hunc ejfe adulterum juragientum ju- flitia carens Confeflbri
fpecialiter ( praeter infamiam) aperiendum. Caput I. De Juramento in communi.
79 3 Hac Joau. S.nch. non ergo confht Caflrop. argumentatio; c(V eonfuetudo
perjeraodi,crgo cll pejerandi occalio,lunt enim hfc duo fcilicdt conluuudo,&
occafip quid diverluin.Idcm Jo.Sanc h .tfi.nufi. in ««/.firmans opinionem
concedentem ablolutiouem aflueto pecca, ri, addit unum vcrbum,quod maxime
faciet ad fulutioncm argumen- ti Callrop - Initier impertienda <fl ( inquit
dtflus Juanncs ) pxnuenti ab- /elutio volenti , £7 proponenti reflationem pete
*** , nullam externam babt' t i es (a/tonem , qumntunuumque confuetuAini
peccati additio . Hi- ttenus . Jo: Sanchez . 4 Sed jam ex his rcfpondco dircuc
ad rationem Caflrop. & alio- rum fiqui fententiamejusconfciUntur ,
dilhmtuendo illud, co»/"'- committeret, & ratio cjufmodi I pccialis
culpa* cll, quia fumereDei tudo efl ec/apo putandi ; Eli occabo peccandi
exirinUca,quaJisclt rc- teflimonium tanquam medium ad inique agendum
przfumptioefl • tenciocoocubin* , vel retentio alienae pecumz ,oc turluscll
yolun- • ~ uriaraflumpta.dc retenta »ncgo:efl mtriolccaoc .involuntarie, vel
certe non voluntarii afluinpt*i,< 3 c involuntarii recena,ut mox clarius
explicatur, conccdoiQuomamautein nos illam extrinfccam peculia- ri modo tenemur
exurparc,non hanc.idcd ibi peccatur.non hic- Sani omnes cxculamus 1 tollenda
occafionc, quam quis vitare non pote» . Iu Hurud.de punit. nifp.i p.difl i 3.
cxculamus v. g. fratrem habitan- tem juxta morem patri* ineadeindomu parentumcum
forurc.licit habitatio fit illis forte caufa peccandi, quia ejulmodioccaiio
^quam- vis extrmfecajnon ell voluntarii all'umpta:At in cafu nollro,prztcr-
quamquod cll imrinfcca in ipla anima ell item non voluntarii & irreverentia
contra Deum. Quare ctiamfi ille adulter effet occultus,unde juramento non defi-
ceret veri tas, atque ade6 illud proprie perjurium odeflec, quia perju- rium
proprii vocatur i Do&oribus illud, cui deficit Verius ; tamen citet
perjurium late, quod ab iifdem appellatur proprii juramentum temcrariutn,quiain
illo temeri adducitur Deus ad iniquam adioni confirmandam, nempe in cafu dido,
ad proximum infamandum . Qmd, (i iniqua ad io fit folfim venialis, V.g .Juro
petpeum hunc menda- eia eflidoja dmjjt } hsrceniro adiodetradionis venialis
cft. Rcip. fo- re juramentum vcnialitcr temerarium. Iu Caflrop.*^.; .«^.aliique
.ci<.Ratiocli,quiaficufi gravis eft irreverentia Deum adducere tS- afliimpta
: ergodec. Mmor probatur ,quia qui Ircqucntcr incidit vo- quatn medium ad
iniqui moraliter asendum: ita levis,ad leviter. lens in culpas, non ad vertit,
unde ncc deliberate vult habitum exilia 6 Atque ex hac ratione deduco
affirmantem fcefle adulterum v. confuetudme peccandi conturgentcm,crgo non
voluntarie, nec dirc- g.vcl velle inimicum occidcre^cc deque hoccum juramento ,
ut ab di>nec indiredi talem habuum recipit,retinctquc:adq iodcumnuc
artantibus credatur fcgloriantem^ommittere quidem crimen mor- enim voluntarium
advertentia opus ell, ut lupra dixifiufcQuod u ll- ulis jadantiz,lcd non
temerarii cx dcfedu jullit i^.ita apud Caflrop. Ium habitum , v g.pcccandi
reciperet , oc cxprelioaCtu retinere quis •b.fe.o.SutxJ.i Jerel.tr. i.dr
JurJ.xx.Xjt.S OC alibi apud Sanch. /.$.»* vellet, ut majorem facilitatem
haberet in peccando v qnodccreni- Dec.c.am.tf. Ratio crt, quia in hoc calu
juramentum non aflumitur, niiaeflctpcrverfiias ) novo enim laltcm peccato
peccaret, non nn- ut medium ad peccandum»feu ad gravius peccandum , immd nec
in- cior,ciiain fi adu non peccaret : at nos de tanto cri^ine hic^von dii-
vocatur Deus ut tertis fit peccati, led folum invocatur ut tertis Veri-
tatis,»d infundendam credulitatem in animos audientium, quz cre- duli tas cum
non lit ex fc peccatum, juramentum non aflumitur ut medium ad peccandum .
judiaum , 7 Tudicium eonfiftit in eo, ut adiit caufa neceflaria,five utilis ,
five putamus, led de eo fomm, quo quis non curat, lcu negative fe habet, ad
extirpandum . Pncterci cllo adfitaliqua obligatioext irpandi di- dum habitum. (
qui certi non crt ex fe peccatum , fcd effedus pec- cati praeteriti ) exeo quia
efl caufa faciliundi peccata lcquentia; ta- men ejufmodi obi ignio efl imbibi
ta inipfaobligauonciterum non peccandi , & cum ilia moralitcr confunditur ,
neque enim in m ora- libus dt tanta fubt i Ii Mte agendum, ut numero
diverlaunaex his pia ad jurandum; irreverenter enim Deum imploraces,fi nulla
caufa obligationibus, judicetur ab alu, ficati c contra ludicaturillacxter-
rationabilisad tantum tertimoniuminterponcndumacccderct.Hu- na Sc voluntarie
afliimpta de concubina . _ jus autem
conditionis defc&us ell exfe venialis. Sic Dodxit.paflim, J Confirmatur i
quia fragilitas, immO malitia in pcccandolunt iiquidem pofita Veri cate, < 3
e Juftitia non irrogatur gravis Deo irreve- occafiones.de caulae propter quas
homo peccat, fed quia funt intet- rentiapcrfolilmdidumdefedum:exfe,lnquim, nam
cceterum.fi nac,nec voluntarie peradum pofiuvum voliue, nonarguunt nuvuW inde
nalcatur gravis negligcntiaiunddnon inquirantur legitimi ne- peccatum in cd.
qui remedia fc corroborandi ,ac fragilitatem mali- ccflariaad nuncupandum
Juramentum ,erit mortale ob periculum ciamquetollcnai, Jerunia v g. Orationes ,
Sacramenta, pietatemque <m-x * : 4 : J: frequentando, non aflumit; dc tamen
fic argumentari quali per ea- dem Verba Caflrop. quis nollet. FragilitiS ell
caufa fzpd pejerandi, fornicandi, dec.ergo qui illam non procurat
cxpellere^cnfctur velle perjurium, fornicationem, dec quo certe argumentandi
modo nullus adhuc ufus crt. 6 Stet igitur, puram negligentiam non extirpandi
didam confuc-. tudinem non etTe novum numero peccatum, nili quando exprelio
adu, haberi, feu tenenfquod rarinimumert,utdixi)eauitendatur;lic^tad illam
pofuive pro viribus evellendam peenuentes exhoitari atque urgere, ne dicam
cogere, Confcflarius omnino debeat . grave falsd , vel inique jurandi . $. V.
De confuetudint jurandi . i r T i Riplex potert efle ejufmodi eonfuetudo .
Prima jurandi ve- JL rum. Secunda mali, vel falsd jurandi advertenter. Tertia
jurandi fi mald , dlsd inadvertenter • Quoad primum, certum cfto,confuetudinem
non addere juramen- to gravitatem mortalem, quia eonfuetudo ad aliquem adum non
po- teiF,nifi ejufdem adus gravitatem , vel levitatem contrahere , dc Se-
cundo, & Tertio fatis dixi •" tuetb.Ceuf.M.i.e. folum hic tan- quam in
luo loco decernendum dariis ; An , qui confuetudme mald jurandi laborat, peccet
mortaliter, quoties illius pravae confuetudi- nis recordatur, illamquecxtirpare
non procurat? peccet inquam mortaliter peccato non diverfo ab co»quo de fado
pojerat? Affirmati- vam fenteotiana docet Caftropalaus his verbis: Peccat
menalittr qua- tiet illiui prava canfuetudtnu recardarujllamque extirpare nau
procurat ficuefidomi concubinam haberet advertent ad periculum peccandi, il-
lam non J. V I> Juramentum exigere i pejeraturo , ite J juraturo per falfot
Dtet . i /'"''Umjurta, & proportionata caufa non efl id peccatum, fi
ve k VJ parato , five i non parato id cxigasieft utique, fi fine caufa etiam i
parato petas, & quidem cx genere fuo mortaieiita S.Tho.i.a, .
ySg.ar/^.SuarSanc.Sal.Lefr.apuctBon.r.xV^^^^tJ^tt.Iclcm-
TtmoDrrei^umpojfeiJj/icut fiobligatui tfletreflitutrejj adver. que propter
paritatem ratioois efl in juramento promiflorio fi illud tem omitteret
rtflitutioucmfiterr , quia m bit emnibut amat periculum abeo petas,qui creditur
promifla non obfervaturus.lta Suarez. t, \.dt peccandij/eccat trgomortalittrjta
Suarr-{, Valentia, Petrui de Ltdcfma , Prl.lib .^.de r^r.! 4 .Sanch./f . $.(*Drf.r. 8 .«. 8 .Caflrop.r«. 3 .</.I
dejur. Sanebei % Hfginaldui^Benaeitta. videtur tna ni/e fla . §uia ta/it con -
p.xo *.i i . Ratio pofterioris didi cft, quia fic induritur proximus ad fuetudo
efl occofio j dpi pejerandi , ergo fi illam non procurat expellere , cen- /
'eris velle perjurium, ut in exemflit de concubina , (y reflitntione alieni efl
, . maniftflum . Harc ille . lud opus efle faciendi r x Sed videntur huic
dodrinc refragari omnes tlliyqui abfolutd do- delis juret per Deos falfus, vel
ut Fidelis juret fals6,fcutemerd, fed cent conruetudinem ex qua quis
pcccavit^ion efle neceflari6 fjpcciali- al>folutd ut juret . Nonnulli ut
Sanch. in de<.lib.\.c.1. 4. dc ex ter confitcndamiat fieflet ipfa peccatum,
confitenda utique foret.Ita HurtadoDianaAf- ^.7.^/9. judicant efle tantum
pcccatumvenia- Suar Rrj*.Bonac.Join.Sadcn.quasfequitttr,ciiatqueDunp.i.rr. de
le exigere fine caufa juramentum ab infideli parato, quia probabile tircumfl
aggr.rtf.x f.fly Sf.ccrii VaCq.to.+.in yp.q .91 .etrt. i dub .3. mu. eftex
multis nOdlc nifi veniale petere ab u furar io mutuum finccau- 3 . fic habet :
Con/uetudo peccandmenrfl circumflantia aperienda in fa: fed certi probabilius
cft quod diximus, ex Caftrup. I t.n.6. licdt Cenfrflione nifi quando eonfuetudo
tUa peccandi fniffirt ex occafione pro- dc hoc fit etiam probabile . acu»»,
quantille tenetur re/ecare , fuut quando fuiffet eonfuetudo , t
HincJudexrationeOflicii,hincprivatusrationcluijuristuen- ttbi nen efl occofio ,
tunc enim non tenetur hanc tonfuetudintm explica, di, vel cxpofcendi , hinc
Imperator ratio ne foederis firmandi pote. re t nifi kCenftjfario jufla de
caufa interrogetur. Vides non femper runt ab iis petere juramentum, qui
perperam juraturi pcripforum confuctudinem efle confitendam ?Si autem ferapereflitoccafiopec-
malitiam probabiliter credentur, ” c d*or. port. i.Jihr. xi.cap.it. candi,
atqueadeo peccatum , confitenda femper cflet Audi item qunfl fecunda citet.
bBootcw. num.^fin.^ca proba- Joan. Sancn. iufol. d. 9. num.j. Notandum aliud
ejfe habere con fuet udi- bili ter, fi enim folum fub dubio, etiam une caufa»
petere cx omnium nem peccandi, ahud oscafiooem , ut tradit Sanebr { , Suart \ ,
fjcom- fenientia poterunt,Gquidcnvn dubio alter umvcllc pqerarenon ett muniter
Dodeftt . praefumendum. U 4 «Digitiz by Googlv Caput II. De Juramento
aflertorib. 8r approbat Lago t»m.i.dtjufi.d. 9. & nii amplm$,fi at- tente
legatur . 9 Quidam multa fide dignus teftibus carebat pro credito mille
aureorum, qui i debitore fibi negabantur ; ergo viros duos (ibi per- familiares
convenit, rocaiquc,ut pro fe/uoque credito apud judi- cem teftificcntur, fic
rore, ut adverfarius ad folvrndum legitimi crtnpelleretuf , Ii ad me
confugerunt Interrogaturi, an potient fi- dem certam habere digniiTimo illi
creditori, & tefiimonium de- ponere de certa fcientia crediti . 10 Refpondi
non pofle,quia tametfi eiufmodi creditori integrum fit propter certum
debituriMMnni meliori via contra debitoris bona confurgere,fibiquc clam , quod
fuum eft,coropenfare, & inlupcr ju- rare cum «qui vocatione coram judice
.amicis tamen non licet tefti- iTKinium certum de fcientia ferre in judicio;
Judices enim, ut modd dicebam, non petunt, an quid quis noverit quacumque
certitudine moral i, fed certitudine fcientiae , quam tamen non habent didi te-
ftes, habet vero iple creditor • Quare nifi ad Judicis mentem jurare- tur,
omnia bumana judicia enervarentur • Hanc autem mentem le- gitime habet Judex ad
bonum publicum^ui ex juftitia legali cedere debet quacumque peculiaris utilius
. Di xi,in hoc cafu, ubi legititnd jam procedit Judex : fi enim non legitimd
procedere t,tuuc polle te- lles arouivocare dicetur infra r.s-S-x. n Jam
verbalia non multhpoft fuit folvenda difficultas. Boni illi viri,nefcio qua
moti caufa, tetiimonium tandem fecerunt, quo fjdo,creditor pecuniam fuam facili
obtinuit, ad quid ergo eos obli- gabimus? 1 a Refpond. fi bona fidefeciffenc.ad
nihilyquia fic non peccaflent Theologice^iq;»dt o ex probabili lententia ad
nullam p<Enam(cum hoc condignam culpam fequi debeat; eflent condemnandi : at
verd cum contra datum confilium, atque adei fide mala proceflerint, res
difficultate non caret. Putavi nihilominus ad reftitutionem non te- neri : Ita
deLugoiS.ex Nav. inmtm.t.xj.n+i . & ratio fuit,quiaefto pejeraverint, pecca
veri ntque contra fidcliutem Judicis, fcu toro, bo- noque publico debium; non
tamen peccaverunt contra juftitlam commutati vam : quia veri pecunia
dcbebacur^dquc ipfis,utfuppo- nimus moraliter conftabat. Cum ergo ad prudenter
operandum, vel non operandum fatis fit,ut diximus , probabilitas , multoque
magis certitudo moralis, pro reftitutione non funt compellendi . M Petes, an
eadem certitudo moralis requiratur in juramento iocofo . Refpondeo eadem; fic
AzoM-i .Ai iaj a .quafl^. quia polito tale juramentum fit verum invocativum
fcilicet Dei, veritatem «<^ue ac juramentum ferium continere, propter
aqualem rationem, I I. Dt Juramtnlo ajftrtori» *f uivet». i /~\U*fiioeft , an
liceat juranti accipere verba in aliofenfu ab V^illo, quem ea pr* fe ferunt .
Juro V.Grat- per Deum, me hacno^enonaormivilie, intelligendo, vcfti tum, me
habere pecu- niam, intelligendo , quam tibi elargiri velim: uxorem vel mari-
tum matrimonii leges non fregifle, intelligendo manifelfe.Non debe- ri ime tibi
centum , intelligendo, ita ut ea non poffimmibi com- penfare curo aliis cetum,
qua* tu mihi debes . Mc , fi fim fcholafticus non ede locutum cum Candidato ad
Cathedram, intelligendo ita ut fim fubornatus . Me ementem, vel vendetem rem
tant undem ven- didifle velemifle, quando non polfiim ad jurtum pretium
perveni- re, vel ob aliam rationabilem caufam, intelligendo quo ad debi- tum
valorem rei , vel quoad contraAfum externum , vel alio mo- do. Quarriturergo.an
hgc.velfimilia.quzper extenfum ponit Ca* ftropalaus /tm.^.tr.i^.dj*.dr
Jurmmtnto />.5 Rebellius, LelTius, Bonae, apud Tancrcdam x»m. 1 .dt
l(t/tgi*nt d.^.dt Prjuno i num. 1 g. liceant fine mortali. x Rcl licere, ut i
dem docenc,& docetur paflim 1 ( przfcindendo tamen i damno^uod dolofo hoc
juramento injuft£ facerem etiam fi quis non fit rogatus jurarededfe offerat. Ratio
eft, quia tunc Deus non nifi ad veritatem teftificandam imploratur. At eft ne
faltem veniale fic per *qu i vocationem jurare? Rcfp. Si aliqua fubfit caufa,
& ego movear folum ad occultandam veriucem, non verd ad proximum
decipiendum, nullum ert peccatum, caufa me prorfusexcufante. Si nulla fit
caufa, veniale erit: audientes enim, «icit fine ipforum damno, ut fuppono,
tamen fine caufa, licit non ex direda contentione decipitur in fado. Iu Hdtm. 3
Quid/i fic «quivoccm ad finem decipiendi audientes? Refp. Mortaie peccatum
efte.ItaSanch.A;.i«I>*r.r.6.fl.i8.&' x*. Videbi- tur id forrafle alicui
fcrupulofum : non enim fic pecco peccato Per- jurii, ut ipfe idem Sane hez
latetur, nec infero damnum grave proxi- ino,ut hic fu pponi mus, unde ergo
ejufmodi peccatum? Dico inde *■«*» quia utor ju ramento tanquam medio ad finem
peccaminofum decipiendi proximum, juxta qu« di xi mus fupra de judicio tertio
co- mite juramenti . Decipiendi, intellieo, in re gravi: Damliinre
levi,venialeeftct,utex ibidem didis facili colligitur . 4 Quando verba nullo
modo exfe patiuntur talem zquivocalio- nem , leu mentis rcfl risionem , licdt
ne aliud inccliigerc , Colum ex mea mera voluntate? Juro V.G.menondormivilfe.
intelligendo »< non comedifle. Quo pado materialiter foltim dico me \ dor-
^wflcjnon fignificativd. Taml. T. /. Dt Ut(. Prae. Rdp.Sanch.fi «. 1 ^.infint
negat lieere,auia non eft in cujufuisar- bitriofignificationcm vocibus imponere
: Verum haec ratio menon pote fi avellere i probabilitate, quod liceat- Fateor
enim, non efle ‘in roro arbitrio fignificationem imponere vocibus^mequc
incptd,& cfl- tra cdftitutioncm vocum illam meam fignificationem imponere.
Ac hzc ineptia vel inobedientu,quod tandem peccatGeft?Cum ergo ex alia parteego
verum jurem,idq; fine cujufquam damno, dc line gravi deceptione, non eft,unde
cx huc capite peccatum cognofcam , iicuci omnes non cognolcimus in verbis cxfc
reftridioncm patientibus . j Huc pertinet, quando ouis.ioci caufa, juret Petrum
v.g. die fuf- penfum,intellgendo ,quoid ejus imaginem, qua verd luipeniaefi k
feneftra.Sic etiam pueri aliquando jurant , ptr hanc ammam ita tft in-
telligendo animam, feuofliculuml igneum, in globulo fui thoracis &c. Dico
enim de his cfle difeurreudum perinde ac dexquivoca- tione hadenus dida, dc
conlcquentcr.finc caufa, dic dumtaxat Ve- niale. Ita Bonae, Juram.d. 4.7.1^ I
i.n.^eitam Smch. de Fili. 6 At hoc modo loqueris contra padum Reip.audd in
conllitutio- ne lingux inter homines tacite initum fuit , ut itgnificativc
profer- rentur verba, non verum folum materialiter. LcgcSfortiam SFORZA
PALLAVICINO (vedasi) Pallavicinum in fua Theologia /»^.5.^.1. »1.1 7. a. ud
Tanc*tdumT.p. dt nh- gient trxff. dt Ptrjurt t Ub.^.d.^. m.7. Rd pondeoziufmodi
padum nimis fpcculativ£ ab ingeniofifitmo excogitatum dfe. Addo,efio, adfuifie
conventionem, ut per illas vo- ces pofient aperire homines conceptus fuos : at
contendo nunquam adiuitie padum, quo minus i idem poffirni, (quadovcllent)illas
mate- rialiter efferre . Cert£ fic efferunt infantes, fic adulti quando inci-
piunt difcere linguas exteras , fic lcriptoresdcTypographi quando exferibunt,
vel imprimunt verba alterius linguae . Cur ergo non in aliisoccafitmibus ,
quando homini libuerit . D alium uuidtm . An ttquivetatt Ftt tax in oratui
gradum ajfumtndt ? 7 T\Um in unjverfitate Nobilis urbis Mcflan^ vcrfirerfepd ad
X-/ roe allata cfi hujqfmodi quxftio . Quare ut multa iimul compledcrer
rcfolutionem edidi in fcqucntem modum, quam per bonorihed ciut. antequam eam
legeret, folum quia lubaudierat , me illam confcripfiile^imiciflimus, fatis cum
laude notus P. Vincentius Tancreda loco nuper citato f x. 8 Pono ex
Sanch.T/.CvM//.Ai p.dul.^7^7 Si,v. Dtitre,nom.t. culpam ede mortiferam conferre
indigno Dodorisgradum , fivein Theologia, five in utroque Jure, five in
Mediciru,quia bono publico minus idoneus Dodor in j»ravi facife nocere poteft.
Idem dic in gradu licentia ti , fiquidem is fine alio examine ad Dodoris
lauream afcendere jus fifci per licentiam acquirit. Non autem idem eft in Bac-
chalaureatu, propter contrariam rationem, nec in Magiderioartiu, feu
Philofm>hhe, quia minus idoneus Philofophus notabilis damni cauta vix efle
poteft , ut notat ibidem ex dodisrecentioribus Sanch. 9 Ponorurfusin
Univerfitatibas requiri Colere quafdam condi- tiones in hac re . Ea cll pot
iffima, & peti dicam , ellcntialis , idonci- tas perfonar , cui conferendus
eft gradus ; c^tenr funt minus princi- pales, ut fcilicet Candidatus tot annos
ei fcicntix vacaverit, ut id fe- cerit in eadem vel fimili Academia, ut fic
adferiptus, feu ut loquun- tur , matriculatus in eadcm|, &c- *o Jam
queftioeft^n liceat teftibus de hifce condicionibus ^qui- vocando teftificari,
quando e« non adfunt . Atque an iis Promoto* ribus, quiconfcii lunt talis
aequivocaiionis, liceat illi Candida- to Dodoratum conferre? Rurfus an ipfe
candidatus poflit per eandem araui vocationem afterere^ion carere iis
conditionibus, ce- ftespnrdidos ad tcftificandum urgere, ac denique Dodoratus
lau- ream fiefufeipere. 11 EtquicJem.fi non interponitur Juramentum/acilior
eft, & pU. nior folutio omnind nimirum licere b«c omnia ut notat idtm
ilidtm in eo cafu, quo candidato non deeft conditio principalis, eft nimirum
zqiid idoneus atque illis,qui communiter in 'ea univerfitate Dodo- rali gradu
decorantur. Ratio eft, quia tunc elucet rationabilis caula equi vocandi, hoc
eft ne repellatur is,qui dignus eft, & ne fit deterio- ris conditionis ,
miim cceteri idonei . Denique injuftum eflet vcx6 idoneum repelli
abeo,gradu.qucm(heu)quim inepti nimis (xpi per fas nefafque confequuntur . ix
Supereft ergo decernere, an liceat addere juramentum de ii* minus principalibus
conditionibus falua meliore feotenria, cum ea- ticfnaMuivocatione,Puto, licere.
Ratio ducitur ex didis : quotie* enim eft jufta caufa veritatis occultanda,
neque alicui damnum in- fertur.toties adhiberi poteft atq ui vocum juramentum:
ac in cafu no- ftro jufta adeftcaufa^ie fcilicet is,qui dignus eft^rareat
merita laurea:- nec ulli adducitur detrimentum , immd emolumentum affertur Rei
publicanum ea de apto Dodore providctur^rgo&c. 1 j Dices,hoc ipfum eft non
vulgare detrimentum , univerfitatis leges non obfenrari. Adde primA fore non
rar^ prajudicium civitatis OC Academia^ uam frequenuri plurium auditorum
cficurfu voluit Princeos.fi juret quis ibi navatam efleoperam literis, ubi
navata non eft. Adde a.tunc prxtenfionem candidatieflc contra juftitia, nemp^ velle
habere jus ad Dodoratum, quodjpfi lcro lt im^ non competit : pofito qu6d ibidem
curfum non abioluerit ; operati autem vel p COO- Sz Explicationis Decalogi Lib.
III. cooperari ad rem infuftam ioiuftum eft,utarsumeoutur Delugo».*. %.dt
juflJ.\$.*.%\ .contra fcnolafticum petentem i coadilcipuiou- mile ceriimotuum
plicatio hujus tertii diflieft , quia quae ftitim, ac certfi habituri fu-
mus,nun c nos habere, immd jam habuifle dicimur,juxtt illudi SJLau-
tcauifir*tf4t nh Ag9,Domf*t } quia janua < tusi imfttJi m*rui } hoccft
teneri ad illam legem. Cujus ratio alia eflc non poteft, nifi quia in hoc
fcholari jam habetur finis Icgisjnempd idooeius,quarc frullra requi- xcretur
curfusille quinquennii fcd iueft in cafu nolj.ro » ergo ac. Ad quod
prim6additur»ajo , frequentiam illam eflc finem fecunda- rum, nec tanti
momenti, ut poflu vincere jus, quo idoneus candida- tos frumar ad illum gradum
obtinendum. Ad quod fecundd additur, dico eam candidati pr*tenfiooem non eflc
ullo modo in cafu nollro lleteltirr, ornum. Refpondco^as leges ideA latas
efle,ut idonei Doflores prode- brevi, oclpc certa lum mgreflurus. Cum ergo m
ejufmodi /ura men- unt : cdm igitur is finis, qui potiflimus eft,u» noflro cafu
habeatur, c$- torum genere noncxigatur nifi certitudo moralis & humana »
pote* cera non funt magni ponderis. ProfeflA m Prooemio ff.pr^tcnbitur i rit
Titius jurare fe recepiflei Petro centum, quia ex fidelitate', quam
jure,utfcholaris peragat curium per quinque aano$,oc umeu Eu- in illo
cognofcit,pro certo f«biperfuadet,pofl paululum, Cve intra tolus 1. p.C.de
Dignitatibus m. docet/cholarcm idoneum non horas, veipaucos dies accepturum a.if.««;.i.i.
Qugrcs hac occafionc. Contingit faepA fimulatas has Confef- flooes hcn,ut
Titius excludatur a fuoCrcditore,qua?res,ioquam, an haec etiam licite fieri
valeant. Idem Titius V.G- qui cft creditor Petri in diflis centum, debet
Antonio alia centum . Ne ergo Anto* nius intentet fcqueftrum,velitquc pro fe
exigere Petro centum, Ti. tius fimulat per diGam Acceptilationem
eaiPetrorccepiflc, po- ne id fine (crupulo facere ? a j Refpoodeo: Si Titius
manifefl^^c abfque ulla dubitatione no- fcat ea centum pertinere ad Antonium,
non poteft didam Accepti- lationem expedire, quia fic injurius effet Antonio.
At fi illi nequa- quam conflet, utique licite poterit. Titius enim fcitfc
habere jus certum in illa centum 4tnelcit|Vel certus non cfl de jure Antonii;
ergo praevalere debet jus Titii : infuper Petrus fi certdfcit ea per- tinere ad
Antonium, nec liciti poterit didar Acceptilationi confen- tirc^quiapari modo
Antonio injuriam faceret . At finefcit,vel putat Ti tium( nemo enim cft
judicandus malus ,nifi clari conflet; fuas rationes habere cur Antonio non
fatisfaciac, licebit Petro confcn- tire, quia ipfi folum incumbit fuo creditori
farisfacere, ncc obliga- tur quxrere jura aliorum contra creditorem. Quare
ficut , poteft immA fi debitum fit maturum 4^beret folvere dida centum Titio ,
ita poterit didam conieflionem acceptare. dignitatem,; .w r . I , Qua-res^criba.fcuofficialisquiciimque
Acadcmu^qui celles hujufmodidfponit,fcripCur.s concinnat, & fimilia
ncceflaria expe- dit, confcius imrad non rarA aut hor tali* juratae
cquivocatxoms pec- cat ne ? Reipondeo; neque ipfum peccare, conflante fibi
idonciutc nerfonae,ficuti neque certi teiles^uu eadem efl ratio : qta tunc ex-
hibeatur cooperatio cum candidato juftc gradum dcpofcente, lup- ponendo femper
hos advertere juramentum cile verum ratione il- lius *qui voca tion»,&
candidatum, ut dixi, idoneum efle. 16 At Officiali* Infideli ter fuutn munus
lic obit. Rclpondco,non infideli ter, faltrra io re gravi^onftantc idoneitate
promovcndi.Hinc xefponfioni favet praxis,quae fortalkifuperioribusnon
ignoratur, licdt ignorari exterius fingatur^ilm ejulmodi tclUmonia diilimulan-
tertolerari quotidie videamus. Quare videnturOfficiales fic offi- cium
aflumpGfle, ut non obligarentur nifi ad id,quod requiritur de jure naturae,
& eo modo, quo illud munus exerceri i non malis prae- deceflorihus invenerunt
: invenerunt autem, ut lola obligatio cade- ret in inquirenda idoneitate
peribo*. . ..» 17 Quid, fi pecunu pro praedicis aequi vocationibus admittendis
recipiatur ? Puto»moderatam juxta Uborem^ooluetudiucro^ate- nfque
circumflantias julle recipi pofle, vendit enim tunc operam fuam officialis^d
quam aliis non obligabitur.. ImmA tamctfi ineptus fit candidatus ad
promotionem,unde cum peccato pretium recipu- turAantefiflum
reflitoendumfi<,diflblvendaque promiflio, polt Mhm tamen operam retineri
poteft fioe obligatione reUttutioniJ , ut jam probabilis eft opinio de omni
fimili lucro ex turpi, lednoa injufla negociatione comparato de qua re alibi .
Duiium elutum imiitUm . Dv Juramanse , quod quii f reflat ia Attrpuhtiotu . ii
TJX hiflams fpxrflm »Uuurt»Kl in fequenti cafu fcr.tiendum
«nta.Muir.^remncHd.iTi- tiuscoofeftioncm coram Nounoeihlbcre, qua juret Ic
Fetroeos cenuim,cftro ramen nS rcceprnt, fed tantum pro acccp is {uKildcm qiini
fol« dc viro, An pofltt a jurare fereccpillc m ib uxore^um tamen non duro
reccpcril.lcd lolum dotem promrfiamaouxorc, , rrrr>n !, III. D/ Jurmmtuto
afftrimio fiilc . Dc hoc nihili me hic dicendum remanet. Luculenter enim D.
Lucius Summario mentem meam explicat h»c de re in vindicatione, quam in mei
favorem edidit contra Vincentium Baronium: illam, u lobe t» lege. CAPUT IIL De
Juramento promifforio. {. I, D. Viriui, rrpapo. JmmnU fnMtft’» . J Uramcntum
promiflorium cum veritatem dc prffenti habere de- bea t.coveniatque in hoc cu
aflcrtorio,requiri t^it is, qui illud at- icrt,animu habeat adimplcndi/iuod
promittit : fccus, peccare vero perjurio nimis clarum cx diflisefl. Unde
controverfu apud Doctos non eft^ui rem etiam Icviflimam cum animo non implendi
per jura- mentum promittere peccatum fit mortale, cft enim ccrt6 mortale » ut
fupra vidimus : Controverfu quidcraeftun fub mortali illam rem levem adimplere
isaiui juravit, obligetur.fcd dc hoc mox . 4 . J^SSSS£S^^ §rM. d . Jvrtmnto
promifftri* Jvkf ' . I Llicitui» ao Iit hot iuraraeotum eS pri md quf rendum,
mox in ex ■lloaliqiiauafeatut obligatio,- Etquide_m»^ oi^poteftji. ,WltUr ' OSl,
' d ' fi feuCq^S 1 ^ M ^^4.6 Titius jurejeofum fuorum vetbotumimptoptiS- idero
videturrecidete ) Cueammo promittendi. O, OM. ** rus erit. temiffione ponca.jus
nullum deinceps habebit Ti- ti us cootw^^cfiin res ex vi diftf remillionis ad
Petru pertineat. f pero, i .wui^n» ^ktiwr!un^l&cUinM >, nscft*P^''^^*™
nutn ^ tlterc ^ ClrC, ^ UO,1 * )Ca ' rus a* US contra r«m,cum resex vi dia?
remillioms ad Fetru pertineat, non euc licitum Aflcrtorii A Promiflorii:il- “
tollitur, quiaTitius poir.t habere certam mort.h.cr • qll6d Pctrus Krodboocra
lud „ r(io pro _ '5 ■ ar c ri0 * | t,vcl fi acceptet, rem acceptatam fit
rcaodonatu- peccari poflejquim ioanertorio.qo v — tdentm non tolli, .quhnErms
ipfe vere remiietit . mittitur, unde&cilius poteft P r ‘®' dimr ^TutiLV 0 ^
ic “' Tl[ ' u ^ mcqujm ' urctr ' rece P“ ie ’P lc i fci licitum jurate ftne
animo promit- ie ?. ctr ui oblieet etiam cum (uramemo mox non ac- i Uoumergo
luperelt , ( £ u[cm prI; rcindimus i f ^ p r^" pl ” cum, voluntas exhibita
vel exhibenda ab alio. , . Iw»tn.,em«t pmihdb .. » 0 ^ IKTmlnimo dlfichta. xx
Tert lOjfi T itius juret accipiedo feniu ro fuorum verborum m leniu morali, oc
buauao,verum erit etiam jurajnentum.RatiOjOC ex- i iSiwooi* i lic^t cum animo
di&ehu- ti6,fioc animo promittendi , abfolu- obligatione juramenti ex vi
manse promiflioais . TertiA,fioc •*■» * De Juramento PromifTorio. 83 , hoc eft,
quo quis nullo modo vult promittere , nec fcilic£t coram Dco,ncc, ut ita dicam,
coram homine ; &item, neccum obligatione promilftonis , nec cum obligatione
verificandar aflcrtio- nis futurae ■ 4 Dico primd , fi quis juret cum expreflo
hoc animo , nullo mo- do promittendi, vel fe obligandi , non efle mortale .
Ratio cll, quia fic jurare eft non jurare: non enim poteft efle vel intelligi
juramen- tum , nifi ut produdivum obligationis , fi ergo hanc obligatio- nem
pofitiv^ excludis, nec vis, ut juramentum illam producat, con- vinceris nolle
jurare . Ita Sanch./. $.r.6.».7.& e. io. ».8 Bonae. difp+. dtjur.q.
i.p.j.m.j. aliique. Vidcctiam Caftr. t.^.trabl.i^.d*/p.ijt.%. mum.S. Dixi ( cum
expreflo animo ) nam ad vrrum juramentum non requiriturexpreffus animus
promittendi, vel feobligand i, fi quidem fatis fuperqueefl,fi animus jurandi
habeatur, eo enim iplo,quoqaJs jurat , fci tquc,quid (it jurare, velle
ccnfetur,qu? ircccflarid funt con- nexa juramento^>iGexnrefs£ excludat . Sic
Sanch. Suar.Bon citat. i Cafirop I.c.dif.i p 8.*. 8. Notanter pono
illud(fcitaue,quid fit juture) propter ea,quz dida funt t.t.f.i de iterum
dicentur de voto e. 9.5.1 V.^emoner. 5 Dico Secundh , fi quis juret cum animo
folius promi flion is hu- manae , atque adednoo fub authoritateteftimonii
divini, feuquod idem eft, non cum animofe obligandi ex vi virtutis Religionis,
idem dici debet, quod modh »"”*• 4. innuimus, quia illud, quod fubdivino
teft imODio non affiertur,nullo modd efl juramentum, ut colligitur ex iifdem
«^.remanebit ergo folum promi Ilio humana, de qua alibi di- fputatur . 6 Dico
TertiA, jurare fine animo promittendi ex vi humane fide- litatis . fcd cum
animo obligandi feex vi Religionis, non efle (altem mortale, fi fit animus
implendi : Ratio eft, quia jam invocatur Deus cum veritate , Sc voluntate rero
promiflimimplcodi ex vi teflimonii d ivlni. Qudd fi non adiit ejufmodi implendi
animus, erit fan£ perju- rium , quia invocatur Deus cum falfitate . Quando
autem dedi ani- mus implendi ex vi folius fidelitatis humanz, erit quidem
pecca- tum, fcd veniale, quia quancumeft ex hoc capite, nifi damnum grave
inferatur, vel quid fimile,foIdmcft mendacium leve. fnunam obligatio nafeatur
t* Juramento do It fo pro. mifforio , (j quando ? 7 DicoPrim^iEx
quibufcumquearquivocis juramentis , vel quo- quo modo ndis,quz in conlcientia
non funt vera juramenta promil- f oria. non enafeitur obligatio ex vi 1
Religionis.Sic Sanch l.i.drmatr. difp.y.n.b.ft /.$ Dcc.c.i o.«.4.Ratio efi.quia
obligationon oritur, ut ex didis patet, nifi ex vero Juramento , in
quoinvocatur Deus . Hinc vides non requiri difpenfationemad hfc juramenta
negligenda^dm ubi non eft vinculum, lolutio efle non poflit . Contri, quando
fuit fidio circa rem implendam ( jurat quis v.g.fe eleemofynam daturum cum
animo non dandi ) enafeitur obligatio ex vi Religi onis,feu quod idem eft,ex vi
Juramenti . Ita bbid. contra ^V.Ja^am.n^i./a.Rationiihi ccrtiflima eft, quia
fic jurans vero Ju- ramento jurat, (lic£t fineanimo implendi, atque
adedillieitdjergo contrahit obligationem implendi annexam vero Juramento , illa
enim noiitioexeeutionis non tollit , quin ponatur fubftantia Jura- menti < 5
cconfequcnter ejus obligatio . Pari modo quando adeft in- tentio fe obligandi ex
vi Religionis, fed fide fiat promi flio ex vi fide- litatis humanz . ( Jurat
quis v. g eleemofynam le daturum cum in- centione, qu6d non fe velit obligare
ex vi humanat promittimus, fed folum ex vi teftimonii divini) enafeitur
obligatio ex vi Religionis . Rati6 eft eadem, quia jam ponitur fubftantia
Juramenti . 8 DicoSecundd. Quando cx quocunque vel zquivocis, vel fidis
Juramentis, quar veri juramenta non funt, aliquod damnum proitiif-
farinobvenit, obligabitur fic jurans, non quidemex vi Juramenti , fcdobdolumprsrftitom,
ad omne damnum , aefiprorfus veriju- rafit - Ita ibid. Ratio eft , quia tunc
contra juftitiamdelinquitur . Hinc fit, ut promiflio fub fido Juramento, qua
non impleta, nullum damnum fit promifiario,quia fuit promiflio liberalis, non
pariat obli- gationem cxccut mnis, quia ex nullo cx his duobus capitibus,de
qui- bus agi mu^eaorrri poteft : non cx capite Religionis , quia veri jura- tum
non eft, nec ex capite damni ,quia nullum eft illaturo, ut fuppo- m imus . 9
Dices . At hoc ipfum,qudd non des quod promififti^amnum eft Refp. hoc non efle
damnum , fed efle lucrum ceflans ad quod elar- giendum , pofito quid verum
Juramentum quis non fecerit , non fe obligavittDices
itertim:ataliquandoeritfcandalum, fi Juramentum fidum non obfervetur.credent
enim audientes, te pejerare. Sic Sane. J.t.inbrr. e 1*0.13. Refp. fiteorduplex
fcandalum adede hic ali- quando polle. Alterum contra chari tatcm,fi proximo
veridetur oc- calio peccandi. Alterum contra Religionem, fi detur
fimilisoccafio Deum per fimilia perjuria contemnendi : fcd hzc univerfalia funt
caeteris peccatis convenientia, juxta declarata de fcandalo in noflra
Mttb.ConfJ.i .g. . & dicemur Deo dante /. y.«i Der e.x .§. 1 . DicoTerti6 . Judex debet condemnare jurantem
fidi vel aquivoci , non folOm ad omnia przdida damna , fcd etiam ad talia
juramenta exequenda.quamvispromiflioquoquo modo liberalis fuc- rit-Ratio eft,
quia Judex debet fecundum juris pnrfumptiones judi- care^c qui verbis extern is
jurat, pnrfuraitur vero an imo jurare. Tomi. T. I. De Der. Prur. 11 Quid, fi
eflet ejufmodi przfumptio, dc jurans clari probet, fe fine animo vero jurafle ,
poterit ne Judex eum condemnare ? pofle, & debere docet Sanch.
i&.e.io.n.6. Caft. fq.*M dJ.Xf.x. "■ j. non cx vi Juramenti, fed ex vi
legibusCallclI* (ic difponcntibusinpcenam delidi dolosi jurantis . ^ At quid ;
fi talis lex alicubi non adfit ? Refpondco tunc arbitrio Judicis fecundum
gravitatem culpae fic jurans erit condemnandus . inqueeumque autem cafu,quo
condemnabitur, parere poftfenten- «iam obligabitur , fcd cum diftindione . Si
enim lententia innititur fatfae prsrfumptioni , obligabitur condemnatus parere
folum ratio- ne fcandali, quare hoc ce!iante,ad nihil obligabitur nifi ad
damnum modo ditio num.i At fi innitatur legibus, vel arbitrio Judicis juran-
tem condemnantis in pernam delidi, obligabitur (and, etiam in con- fcientia,
quia quilibet julbe pronunciatz contra fe fententiz obe- dire tenetur. Quando
autem cnafcattir obligatio , hoc eft quando incipiat Ju- ramentum obligare,
dicam cum de voto ; nam eadem eft ut jiufque ratio. 9 . 111 . De materia rt qui
fit a in Juramento Premi ferio . 1 "XiTEl Juramentum fit ipfi foli Deo,
vel in utilitatem etiam ho- V minis. Si prius, induit rationem voti; (i
pofterius, erit fo- lilm promiflio homini fada , fedlub Dei invocatione.
Quoniam verodiverfiroodd ex his obligatio nafeitur, feparatimde iis erit di~
fputandum. Omitto autem, utpot^ ad praxim non pertinens, quznam fic obli- gatio
major, Juramenti ne, an voti.-videat,qui velit^apud Suarium /.8. Je Juratu.t.yn.i
>*.Sanc./. J.»i» D/r.t. 8.^.4. Fag. i.t.prte.Dtr.e.ji.* *.i6.aliofque. De
materia Jur amenti promi fforii in Communi . a Primd , in Juramento promiflbrio
materia promiiTapofllhilis efto.fccus temere ea temeritate, quam dicam».
iurares,quod im- plere tu non potes . Hinc tuum juramentum de fado alieno,ut
quod Petrus foluturus fit debitum; quod matrimonium fit contradurus 1 &c.
illicitum eft, nifi intendas jurare , quantum intecft , nimi- rum nifi folftm
jures diligentiam adhibere; ut illefolvat,ut ille con- trahat, « 5 cc. &
certe id communi ter juratur , dumfadum alienum juratur . % Secundi licia res
fit, & honefta • Hinc Juramentum dc re pec- caminofa mortaliter, vel
venialiter, vel de re contra confilia eft pec- catum s cxCaftr.w.J.^y>.rV#
> 7 *f»«.r. 6 .i»it.necobligu/undd non indiget relaxatione ex eodem tb.
dkft.x.p.b. w,6. quid enim relaxabi- tur, fi nulla adeft obligatio?;Ratio eft,
quia Juramentum non eft vin- culum inicuicatis c .Quando dt jurtjurar.dofc
alibi, quodautem pec- catum fit, dicam n.p]Sc 10. Huc reduco v.g. fi Amicus 8 c
Amafia invicem jurent ali os fe tur- piter non cognituros : non valet enim hoc
Juramentum . Sic Pag. in prue.Det./.i e.ajt. » 9. Ratio eft, quia eft de
peccato mortali : eft enim morule, velle his promiflionibus turpem amorem inter
fe fovere. Tcrtiijdebct efle res ?ravis,fi enim levis fit, non oritur obligatio
fub mortali, fed fub veniali durquxat . Hoc tertium didum duoin- volvit.
Alterum ab omnibus «dmittitur,fubp<Ena nimirum morta- li efle przftandum,
quod juratur, fi notabilis fit res promifla; quia gravis eft Dei injuria,
quando ejus authoritas in re notabili parvi fit j Alterum non omnes ampleduntur
, fub pccna nimirum veniali efle faciendum quod juratur , fi res promifla fit
exigua . Dico tamen quamvis probabile ^tiam rem levem, fi fub Juramen- to
promifla fit, efle faciendam fub mortali, nihilominus efle folilm fub veniali,
videri probabilius.Iu Azor.p.i b.j.e.ij.(^/.tt.r.j.f.ySuxrm t.xje HtU.\.de;uram
r.i6.i » 9. Ratio pot illima eft ducenda ex ipfa n^wa Juramenti promiflorii :
in hoc enim non invocatur Deus DC teftis futurzexecutioDts,fed ut tcftis
przfentis voluntatis ; quo al futuram exeeutionem autem affertur Deus, ut fua
authori tate pro- miflionem fufcipiat,ut fcilicet fideliter
executiocorrefpondeat la- dz promittioni ergo fi non correfpondeat, infidelis
erit jurans,noa vcr6 proprii mendax . Quare cum in cafu noftro fit infidelis in re le- vi, leve lolOm peccatum
attinget . 5 Petes: quz, quantaque culpa committitur ab eo/]ui rem malam
exequitur propter illud exprefse,quia ad illam Juramentum adhi- bitum fuit?
Refp. ex ignorantia huncexcufari non rzrd : nam ctetc- rum Sacrilegium eflet
.putare Dei invocationi deberi exeeutionem peccati promi fli
,prarfcindendoautcm ab hoc errore, veniale com- mitteretur in materia levi^rave
peccatum, in re gravi. Sic Sanch./. t. .R*tio eft.quia in his non interccd it ,
nifi continuatio ejufdem volunutis,quz habita fuit, quando exhibitum fiiit
Jura- mentum, ut confideranti patebit . 6 Ex his colligit rede Sancb. ibid.
rap.g. i num ig. juramenu pa- rentum , vel Dominorum , quibus jurant fe
punituros filios , fa- mulofve : item juramenu puerorum, quibus
jurantaccufareconfo- dale^apud przceptorem , & juramenta , quibus viri
nobiles juranc fe nolle prarvemre In egreflu, vel ingrelTu domus & fimi lia
commu- n| Wi vel non obligare , vel nclleexcufari aliquoex feauentibus
capitibus ( przter illud , qu6d non adfit intentio jurandi led folCun F * com-
8 4 Comminudi ) Primi quii communiter fiunt ex ira, vel paflione^ni- ttoque
vinditfx,* ut fic funt de re frit em vcmriiter maU.Secundd quia feri materia eA
levis . Tertii quia fuperyeoic frequentet caufa «xcufansabexecutionejTriiifolet
efie emendatio HI u, turbatio Do- mus, amici inter ce fTio, veniar petit io,
&c. Quarti rcmifljoejus^n cu- jus gratiam fit juramentum, ut accidit io
prxdiriis viris oobilibus, Explicationis Decalogi Lib.UI. ix Hinc fi jures foii
Deo fceminam d acerent non in gratiam all- cujus,potcxiicaUiutero vovere, quia
tunc matrimonium cflet impe- dimentum majoris booi^uriis eit ex fe vita
oelebsJu Sancb. «£*. 1 9. i a modio. Dico cx ie,nam ti matrimonium jurares ad
fodandam tuam impudicitiam,obligaret juramentum, quia tunc matrimonium cflet
tibi majus bonum . At fi idem jures ipfi fasmioac acceptanti in ejus , vel
parentum gratiam , ca Ai Utera vovere non potes : quia ad obfer> wi Uci J
ienSterc pwfumuntur promiflionem in fui honorem vel parentum grauam ,
calt.utera vovere non potes : quuad obier- Sa,„ s filiorum , aliorumve punitio
ferio juramento confirmata , v.ndum juramentum homini fiaumpul aliud requiritur
, ntfi quod in iVi «bTM.,ium - nr»>flanda iervari ime ullo peccato valeat .
per modum v tii in buuc fere modum : Promitto Deo , fcu quod in idem recidit ,
Promitto cum juramento Deo me daturum Pauperi, vel Petro pau- peri centum : ac
in cafu aoftro. Promitto Deo puellam bine duce- re ad vitandos meos lapi us,
Cum additum efl(ad vitandos) V.infrmt. 1 j.$. j.w,4.tunc teneris i liofct enim
pauper vel puella noodum acce- ptaverit, unde non debeasex juttitia, &
poffit relaxari ex caufa k Su- ^im^irirTmjiOTlitooiVideoiuranwnluro foli Deo
fifihtmcilm per,orcveIabb^e..tcpotelt>tem,lWu^^^ srquTvaJeat voto^afdcm
debet habere condi tioue^acrotum . Ratio pote vocum fibl fatam : quare, n, fi
adiit «litatio, debebis centum. *j: — c.
n. r» — dare,< 3 c puellam ducere ex
Aacuto Religionis. Sic Layra.".). 1 .n.b.fin. An harc relaxatio pofiit
etiam fieri poA acceptationem, 1 -jJt Voto $.*. At fi juxamen- nam iuuiim
jhiwichm •■a™» fatus mutetur , quod eA commune in omnibus Juramentis pxomii-
(or iis, ut i»f » dicetur . D/ Mmtorim r, qui fit a i» J urmminio promi Jfoiio
foli Drofmtio . 7 Habetur hpc rcgula.Quia votum non folfim eCTe debet de mate-
ria licita Ac honefta , fed etiam non debet efle de re indiflerenti, nec 1- :
,A*n ninmiofiim f«\li TVanfl/ilim f llfTl hujus regulx dabitur mox *,/*f.Hinc
fi juraAi Deo jejunium, hoc au- tem majus bonu m v. g. animarum convertkmem
impediat , ad jeju- nium non tenerisrfi juraAi non dare eleemofynam^on colloqui
cum proximoAc non teneris obfervare; quia haec funt contra Dei confi-
lia,majulque bonum impedientia,»: iic de fimilibus . Quomodo au- tem
intelligatur rem e(le impeditivam majoris boni , habebis •"/** « cum de
voto t.\ . f.Vtrdm bmU doli rima . 8 Hinc item, Gjnrafli in honorem Dei
nootranficurum, v.g.per hanc viam, quia id res cA mdiffcrens,Deus non acceptat
, utpotdnoo cedentem in ejus honorem . In quo tamen , & in fimilibus
adverte , nonrarb rem alioqui^indiffercntem fieri propter aliquod adjun- duro,
materiam a dum bonam, Ac tuncjuramentumforelicitQ, atque obligatorium , ut fi
quis juret non tranfiturum per aliquam " r - 1 Quid fi tunc jures viam ,
quia in iila habitat puella caufa peccati rem inditfei _.rentem ,fed deinde
poli dies fiat bona, juramentum non obligabit.
Uc.Laym./.4.^t.cfi.v*4qaia«wir/&i»»j/i»r trmilu lomoorii , qumddtjutt »k
initio non fmififln % ut uni verfriiter dicam *"fj* ** r. 1 1 . jT.A. 9 . ( onim , ubi etiam
declarabimus, an quandofi ni* promit- tentis eA malus, licdt respromifla fit
bona, dulcatur obligatio. 9 Petes :quodnam peccatum eA promittere cum juramento
rem " * " L *'-*y.o.».i4.tnortalefacrilegiumi 1 divino teAimomo ad rem
ini- colligiturexdicendhc.7.fi.6ji.}.6-c # tum fuit larium bomini foli fine
ulla promifliooe ad Deua^sie im- plicita quidem, quae implicita
prooiifliodlelolet, quando ad Dei ho- norem promittitur opus pium ) ut fi jures
v. g. ce centum datur um amico, ifquc neque per fe,neque per riium acceptavit ,
non obligaris dare, RatioeA^uia promiAio bomini fari a nondum acceptata, non eA
compieUtAc propterei nooobligat: ficSanchex,/.t-^»Mrr. fi.-j.m. ij
Lefl.Aa.r.i7.^.7.*.iaaliiquepaflim : cdm ergo juramentum fe- quatur naturam
promiflionis, cuiadneriitu^ut **$**$• 4- a.jriice* mus, fi hzc non obligat ,
nec illud obligabit , led authoritate propria poterit infringi . 14 Regula
allata ,quod juramentum homini tariumnil requirit, ut obfervetur,nifiquod poAu
fine peccato iervari, frilic^xSanch.A4 MaV/.<-.iO«.jo.Callrop./«n.|V»>^.
d.\ .p.+ num.yfin. rdlringitur quando promi ilio jurata liberalis obAaret
fufeeptioni flatus Rcli- gioft : fi enim liberaiiter jurares, te duriurum
fceminam m ejus gra- tiam, vel famulaturum alicui toto viue tempore, vel quid
aliud umi- 11 J: -ionem A 00« iooem
matri- le , etiam h is icceptintibus^dhuc potes ingredi Religi* _ iUci U
m?Rcfp.cu^&neh/|.n«r/.o.-.4.n»r,,lcf 1 cril^um. obl.wn.y.n^.umfa«T^ ; . ■
fi res eA illicita morul iterw quia uteris divino teAimomo ad rem Ini- m<mii
dl, quia injure*^. **A*»«**,#r ifrtvcrenti» , de-nu d.umu, pffim conceditur
fponfum_«.«n dt _ j' Z: j : i - n : nonrm nol im, queeitiummn-#ei irreverentia,
aequa aiamius e- 1 r ~- f J: cj-rortinf.,,,, spsss^sas:^^. Vt |n
re, (it illiciti *eaiilitcr,«l fit contn confiliitut cum ( uttinlucma «
jurcCaamiico ) fi,c io raitrtmotiio mtri illud U. PcomiWa.juntun .llirun, tetu
m cfi , q ui,fiti„,cou. umtiuni r i*iw - 7-r"’. n . • ditio involvitur in
ipfo matrimonio ineundo, vel per illud bimeAre n.t .efle veniale^juu noo
videtur gravis D« injuria uti Ehvii» teAi- i 0 i t i oan tc^funumtionem , multo
magi? involvetur in monio ad rem leviter illicitam ut •* diximus, vel ad
nolendum t«:e- . Dret «i^oaibus,qux funt vincula minus forua/juim matri- xe id
x ad quod non teneris-Quod fi deinde des eleemofynam,nas Re- ligiofus, vel
Prxtor, non ^as,qu.a juramenta, qu* ^tMutcur “^Q^^diflum eA (liberaiiter ) nam
fuccedat alia obligat» «feritati, noo obligant . Exci pe,n, fi Officium y.gr.
P«tor« tibi fic dau.injuric^cc.d.virfa eA ratio,nec poterit Re- caufa
mortaliter peccandi , 4 c in Cmilibu, : quia tunc juramentum J? . ^ sre di >
qu> ratione horumjura,it v.g. quu matnmotiium &i 4u^^Ct i mpodibil 1,
pbyfic^yel moral iter , & u, fic tibi e^ r.t> Br/.l.l.i.n - 7 F‘6 '
iv.cr.6 r.i, Cadr.M./i Ar*’f 6 .* r‘ 3 . . t / J.. , n ,.u i.m tlm> t
inimiidmn nui nr fa^cujusexecutioexjuftitiadcbctur . miflum;idemqueelle,n jurea
temeid non adeertendot auro . - , j- jm jj e liberaiiter , poteftne Ordines
facros fufeipere ? Ref- kilisoecne,quia«ittMlito 61 hnimria-Refl<iutemnotitSimel!.
V ^ j nromittenteni cum juramento matrimonium non ai.c.q..! a.faclld in hia
cafibat obtiocn dilpenfmooem. Non eftta- 'X'' J^«r 4 &m ul atum,
mamemliben. .vri aliud nen improb^>i^fiU*rn^<ae.a9--et | . \ • Stt. 4 «
> R lt ioeft,io<luit,quia alis promiflionea non funt tanti momenti ,
ulordioiboa lufcipieuditobHaredebeant: atproraifl» matrimonii potens eft dc
fortis, nec nifi i Religionis «eroA proprio “gST,incidebet, oon rrrdab^ioe^.
qu.l.£^<l«m Religiofo Iit propter *otumCallltatia(olemiie,Ri rligiolus tamen
datus proprie noo ell . Qui ergo jurat aliquid modod^o tmpedi- Ordini» facri
praeter matrimonium, inrol.it cond tionem, factum ■ flatum nemoe Religioni
fimileugeie- cuaticlo nondceflhoplerfdl mitroM^detaimim vcniale.quiatuncfo-
Iflni deficit Judicium fecundua cornea juramenti , cujus deteUus 000 feroper
e< mortaii» , ut/.p. ridimui . Do
mn* 1 **f*m in Jnramonto promi/for io in ntiJitatrm bomini / emi (fo. «riT'
Stiper habetur ratio, ut (it grata illi, cui re» J ,r ^ m.'mti< K™V uttm PP“
porrd efle gtatum,quod cfl impedi- ti te?. u puod indifferens eflmec ad foum
obfequium * , ^5ji^^infli"flS 1 L U ‘*i ,ifl ' Ini graeum ett, qood eft
indifferens , ^ojodque mwu' hbi bon urn e(i , & et alia parte in hoc
juramento uon efl accepto, , fefl folim tefli» . IV. rmriono
intorprttnnfiumjwnmottx* ndindutondmm oihgmtiontm . u in ordino Tribus regulis
id perfp icud definio , qumetiam {uaptopottione funt applicindx xd votorum
obligationem, dc qua tnfr . ^ Caput III. De Juramento Promiflorio. 85 Prima
rtgula . 1 QIdeintentioneJurxntisconftet,noneft opui interpretatione, Ofecus
interpretari debet juramentum, ut fertau proprietate verborum, quanto minor
poteft, obligatio inducatur, quiafemper prarfumitur jurans minus voluifle fuar
libertati nocere . Ica Abbas , Sylv. Suar, apud Caftr. t.^.tr.x^.dfp.x.
dejxr.p. 14. lege item Laym. /.4.^.4. e.^.mum.^. a Hinc Jurans Religionem
ingredi, quamlibet etiam minus flriOS ingredi poteft. Promittas alicui
lervire.poteft per paucos dies. Pro- mittens fervare ftatuta v.gcollegihpoteft
non Obfervarc, qu* poftei cdQtur.Quod fi ex circumflant i i s,vel modo communi
loquendi, cer- tus (it jurans fe promi fide Religionem obfervantem, fervit i um
lon- go tepore, largam elccmofynam^obfervantiam Aatutorum edendorQ, (ut aflolet
die in ftatutis,quz de novo juxta proprium inftitutum fe- runtur io
Religionibus) juramentum debere obfcrvari ex lc patet . Secunda Pffttla . <t
Juramentum reftrinijendum eft juxn naturam aflusfuper que cadit ,
ficLaym.Caftr.aliiquccit. quia accrforium foptitue naturam prin,ipalit.i{fg.Jurit
42.*« 6.nee jurans prffumiturxlio modo fe obli- gare voluifle. Qua re omnes
reftridioncs,vcl cfiditioncs; quas de jure » vel confuetudinc habet promiflio ,
omnes habet juramentum illi ad- haerens. Habet autem ctimuniter quatuor,quar generales
condi t iones promiflionis appellantur. Prima - Si potuero (ad impoflibileenim
ne- mo tenetur ivd fi licite potuero Secfldadi fuperior legitimO cootra-
dicat.Tertia fi res non fuerint notabiliter mutat£.Quarta,fi pronaif- fio
fuerit acceptata, vel fl non fuerit rnmilla i parte . 4 Hinc fi jurem tibi
aliquid.aliudquetu imbute fidem frangente, ad nihil ego obligor . Si autem tibi
quidpiam dooare, te ingrato exi- flente^d nihil item tencor.Si jurem folvere
tuum debitum fidejub£- do,& non inflar principalis, fi prius tu non
excutiaris , nihil egode- beo.Si Clericus ;uravic refidentiam, poteft non
refidereincafibusJi jure concclfis • Si quis juravit ftatuta Collegii,
Civiutis, Univerfi ta- tis poteft non fervare ea, quae legitima
conluetudinefunt abrogata, lc Ratio
horum,&fimiliumeftexLeft./.i.r.42.*.a2.quiapromiflio- nes involvunt has
tacitas conditiones, fi alter fidem fervet, fi gratus cxiftat, fi fit
folvcndoyfi i jure , vel legitima confuetudinc aliter non fuerit difpofitutn, 6
cc. crgodceafdem iuvolvet juramentum . f Ex illa tertia condicione fi res non
fint notabiliter muut^multa fpeciacim inferuntur. Hinc enim qui juravit
dufturSfponfaoHcertO fi illa fbrnicccur,fi in iepram.fi io morbum incurabilem,
fi in pauper- utem notabilem incidac,imm6 fi inveniatur nS habere dotccompc-
tentem;non obligabitur illam ducere. Si quis, fa&a ipace juravit fe nft
nociturum inimico,fi isdat novam inimicttigcauumyjuramento de- inceps jurans
liberabitur. Juravit quisfe donaturum cuidam mille, fi qui uc promifit,in paupertatem
deveniat,potcft non donare . Si quis juravit fe non diflbluturum contrarium
focicutis,potcft,(i focius ri- xofus,vel notabiliter moleftus evadat, diftol
vere. Si quis in univerfi- tate licenciatus juravit fe non aftiimpturum
do&oratum in illa, fi in hac alia iterum lic ent ictur, poteft in
eadenVdoftoratus lauream ac- cipere . Hjpc autcm,& fimiiia ideo fic fe
habent,quia rebus notabili- ter mutatis ficut non obligat promiflio, ita nec
juramentum . Nam propterdl qui juravit ufuras reddere, vel latroni pecuniam
dare, quamvis, (i praevidit omnes difficultates In folutionem futuras obli-
getur ad folvendum laltem momentanea folutione,vel ad petendam relaxationem
juramenti i Superiore, tamen fi eas non praevidit ; lc quando efl foluturus
pati cogitur grave detrimentum accipiendo ad interefle,vel fua bona
vendendo^ion tenetur folvere, nec relaxatione and ieet«quia fida cil mutatio
notabilis , &c. propterea item jurans non loqui cum hor,quia fuit caufa
tibi v.g. fornicandi , fi mutentur ejus mores, ac probus efficiatur , non
teneris illum vitare ,quia per- mutatio notabilis fifia eft. Imro6 etiam fi hic
fit occafio alterius peccati ,11 Ium ex vi juramenti non teneris evitare; ficu
ti etiam ju- rans non fornicari cum hac, non tenetur cx vi juramenti ad evitan-
dam focietatem,in committendo alio peccato, v.g. murmurationis, cum eadem ita
jurans vitare occafionem fornicationis, non tenetur quantum eft cx Religione
juramenti abaliis occationibus abftinere . 6 In dubio an mutatio fuperveniens
fit tanta, ut juramentum non obliget, judicandum obligare, quia poffidet
juramentum : poterit ni- hilominus peti relaxat io;ipio dubio cautam
relaxationis conceden- te. Ita Suar. l.x.dtjmxm.c. $ f .».io.Fag./.i.«* Tertia
Regula. 7 Juramentum nunquam cenfetur Uftum in praejudicium tertii, t.Vtnitncr
cum contingat. jurejurando, c.x.eod. in 6.(7 a/tli , quia fic eflet illicitum 9
Hinc qui juravit fecretum fervare alicui, fi ex fecretopenderet alicui malum,
poterit illud revelare ei, cui proddte^io obefle poteft. Qui juravitfede ul i
loco non abfceflurum,(i i Superiore feriO jubea- tur difcedcre, poteft immO
debet obedire,fecus vetet eidem fuperio- ri or?judiciu». Quijiiravit foj vere
centum Petro pofteriori, poteft, debetque folutione dare anteriori, fi alia
centum non fuppetant.Qui Tomi. T. t. di D«. Prae. juravit longaminftituere
peregrinationem, poteft, ac debet ab eade- fiftere/i Dominus, in cujus forte
poteftate eft,abnuat. Atque haec, & fimi lia, ided fic fe habent,quia
illicitum eft nocere proximo , vel ali- cui praejudicium ferre . JT. v. F r
penduntur aftfua juramenta promi foria, t TJ X dodrina haflenus in fuperioribus
fparlim allata, folvi pof- XZs funt plures non contemnendg difficultates circa
aliqua ju- ramenta particularia,quf ad majorem claritatem funt hic figillatitn
proponenda . Juramentum fint confenfu. Quando tu confenfum ex quacuque caufa
non prsebuifti,(fed dif- fentiendo interne,folum v.g.vocetenus promifiili,vel
jurafti)etiam fi peccatum tibi non foret fervare juramentum, tamen non teneris
fervare ex vi Religionis , nec obligaris petere relaxationem, fed ge- rere
tepoterispcrindeacftnihiljuraftes, nec promifiries- SicOnatc to.t.dt
contraH.tr. 1. difp j./rfl.i ^num X 14. Ratio eft,quiatuoc,ctlin non affuerit
ullus animi confenfus, nc mcticulotus quidem, nulla obligatio contraQus oriri
poteft . Hinc vides diferimen cur confenfus meticulolus juratus obliget faltem
ad momentaneam folutionem, ut mox num.s. dicam, hic verd confenfus fiCtus ad
nullam;dilcrimen autem eft, quia hic nuilns adeft confenfuscum tamen ibi
quamvis meticulofusadfit • Si quando ta- men per cjufmodi fiftionem injuftt^
proximum dcccpifti , tc obligari ad illius damna nimis farp£ diximus .
Juramentum de aflu irritato per /egtm. % Quando jus non foldm feritat
contraAum,feu aCtum, fed etiam jurameutum,five irritando ipfum a Cium , five
prohibendoyie ei con- traClui juramentum apponatur, n6 obligat juramentum.
SicdeLugo l.z.drjufl.difp.w.ftR 0.«,y 9 6.Onne/.2 dt to nrratl.tr. 4. difp.
tijifi. x.w.^.Bafil.Pont de matr./.n.e.%.n 57. Ratio eft, quia tunc Ecclefia veluti
antecedcnter propter bonum communitatis five irritavit, fi ve relaxavit illud
farame»tum: 5 icTridaitinum/^i;.r.i 6 V'/ta. ir- ritavit renunciationcra etiam
juratam Novitii, nili certis conditio- nibus aflignatis : fic etiam accedente
juramcnto,in validum eft exc. x. Jttoqui duxit { idem in profelfione folemni,
JC inquibufeunque votis ex metu, modo explicato f*pJ. 1 .« %•». Solum poflet dic controverfia^n Gcuti certum
eft id polle face- re Ecclefiam^ujus eft poceftas juramenu relaxandi «etiam
anteyed^- terauim emittantur: ita poffint Principes alio modo, five remit-
tendo obligationem, uve reddendo materiam ineptam juramento, fi- ve conft i
tuendo jurantem incapacem , Icc. Et quidem polle docent nobiles Doftorcs Sanchez /.$.*«
Der. e. .de Lug. loc.cit.au. z 4 >. Balil.Ponc./c.J n .^.Callrop. t.J
,tr.).difp.x. de jnr.p. 4 . nu.f. id quod nobis fatis fit innuifte . Juramentum
ex parte ali ut i //i citum . 4 Si aftusipfe jurandi fit illicitus ratione
alicujus circumftantie, ut fi v g.iuramentum de donando equum amico,fuit cum
magna ira, cfiblafphemia , contra preccpium Super i oris, contra votQ^uod quis
fortafleemifit de non jurando, &c.obligabit nc ad fui exeeutionem ?
Relp.cumSuar.M V/ RtU.x.dt Jur.c.x^.nu.x.fy ^ obligare, quia hc 4 t juramentum
comitetur aliquod ex i Ilis capitibus pr^di&is ; ta- men ipfe materia,
circa quam verfatur juramentum , nempd ipfe do- na t io equinon eft illicita,
ut fupponimus,Ac aftus ipfe juramenti ex comitatu ir* quoad fubftantiam non
vitiatur . 5 Quod fi pr?ccptum v.g Superioris non folftm fuerit de non ju-
rando, (ed etiam de non donando ex vi juramenti , lc fupponatur talo prxeeptum
validum effe,& legitimum, certi tuncipfa materia ju- ramenti ent illicita,
quiacontra prohibitionem, atque adebnon aderi t obligatio illam exequendi ,
idem dic, fi ex ira promittatur pu- niri in vindidam aliquis, v.g filius i
patre/eruus k Domi no, &c. tunc enim cfim illa punitlo,qugeft materia
iuramemi,<it mala, five venia- lis, obfervanda ex diflis §j.o. 5. non eft . Juramentum
illicitum ex parte t/ut , fui illud pit mttum gravem , %el vim , ve/ injuriam
extorquet . 6 Extorquet Ite latro juramentum, ut promittas ei dare pecu- niam;
Idem facit per injuriam Ufurarius, ut promittas ei folvere ufuras ex mutuo:
obligaris ne ftareprom iftis ? Refpondeo, te obli- gari . Iu Sand.Thom.Molin
Sanch. Bonae, aliique apud Caftr. tr. difp.x.dejurp. 4. n. j Lay mJ.A.tr . j .
e. Ratio est ^u ia 1 icdt illi
peccent accipiendo, & ad reftituendum accepta tcncantur:tu tam€ potes fine
peccato dare. Advertetamcn id i te fieri momentanea folutione pofle, ad
fervandam Deo, 6c juramento reverentiam » fed ftatim poteris etiam ( fi opus
fuerit ) Officio Judicis implo- rato. repetere; cuius rei ratio redditur infra
$.6. nu x. Pote- ris item, fi libuerit i Superiore petere juramenti
relaxationem , & nihil dare, ipfe enim injuria lufficientcm affert
Superiori caufaro F 3 dlfpen- 86 Explicationis Decalogi Lib.III. difpenfandi .
Duas «Ufpajitaieshuc facientes vide infra numer. ai. <*T nua.W. JuT*mt«f»’”
tett:ra aliud Jur > mentum y Vl/ velum . 7 Si juramentum fit de re fcu
materia oppofiu rei per aliud /ara* mentum,vcl votum promilla,obligabii ne?v.g.jnravi,vel
vovi caftita- tetn i deinde promittoetiam cum juramento d usurum hanc puel-
lam, obligor ne illam ducere? . j, Refp.te nfi obligarulu Suar n de fjeltr.de
JirJ.x. t . 1 9» 1 o.Ona- te»M i.difp. 4 o-fi"- 3 '*- 11 9 ‘*h •* relati
s^rfitra Gomcr. Ratio eQjqiua hic non folfimadeft peccatum in ipfoadu jurandi,
fed etiam adeft materia jam reddita malae* vi antecedenti» jurameti, vel voti.
Simi- liter enim fi promififti fponfa! ia etiam fine juramento huic feminae,
non valet juramentum de ducenda alu,ex Sanch.A x.dematr.tifp.go. quia propter
priora fpoafalia reddita fun t mala h?c poftenor a,atquc adebnon funt aptaad
recipiendam obligationem novi iuramenti . 8 Audi Cafum. Juravit
PctrusfedudurumBcrtMcinde jurauit CedudurumCatbarinam Poti harc Beru remifit, voluntarii
Iponfio. nem fibi fadam i Petro, obligabitur ne Petrus ducere Cathaxinam ?
Atque idem pollet queri, fi ex quocunque alio capite prius jura men- tum
incipiat vim rvon habere . Refpoudi non obligari. Iu Sanch./. 1 .de matrjifp.
jo «.q.Suar. ke.e. 9.1
5.Caftr.^J>^.i^.8.5.6><*-Ratiofuitfluia,f**^i**/«a ,naaUdum efi,traflu
temperii uen aaetualeft'*% 1 (eg. Nen firtnatu>,dtt,p. jur. in 6 . Oim
crgopofterlus juramentum dcCatharina ducenda, quando fuit emiiium, invalidum
fuerit/quia de materia mala , fic reddita propter prius juramentum, poli ei
convalefrere non potuit, unde nec obliga- re.Si tamen poft priora fponfalia d
iftulu ta,de novo ineantur pollerio- ra, certi haec obligabunt, quiapoftexior
materia fponfalium mala non eft . 9 Inquires . Difpofit iones fadae contra
prius juramentum fuutnc vafidg? Juravit v.g.quis nfi vendere fuft equti .deinde
de lailo vendit, altcnquc ttaditjvalet ne traditioilurat quis luum tcftamentum
non commutaturucmdeinde mutat, valet nemuutio ? Jurat quis fponfa- lia puellae,
deinde aliam ducit,- valet ne matrimoniu s & fimilia?Quid, fi dida
venditio, mutatio, matrimonium dcc. fianteum novis jura-
fnentiirRefp.nondubiumjhaspollcrioies difpofitio#esA N r * m ^a continere
perjurium, quia lunt oontra priores ‘.-raves, & nondifpdfa- xas^eu
remiflas,ut fuppono,promilTiones : dc fic funt de re il!iciu,ut nodb diximus.
Supere» e reo videre*» nihilominus tales adus con- tra prius jurameutum validi
fint,licdc illicitd fadi. Et quide validos efle defendit communis & vera
Cernentia . Ita Sanch. lAAmatrJifp. 1 J.Jt.4.L»ymJ'.|^.J r.g.valiiqueapud
Ca&xf.\Jr.x^Aifp.%^%.i. RatiocO/quia per /uramentum non tollitur poteftas i
Jurante, ne pofOt facete adurn, quem aliis facere poterat : quique 4 mera
facul- tate aeram pendet Sicut enimi jurante jejunium fetemiurum, non coli i tu
r poteftas phyfica comedendi, fed fol fim illi per juramen- tum fit comefliio
illici to,fic nec tollitur potcflas,de qua loquimur m 10 Di xi(qug aliis validi
facere poterat)fi enim aliunde adus erit invalidus, non eft minun, qudd etiam
invalide nat poft prius /urame- tum. Vendidiftiv.g. cum jura mento equum,
ccdciaUatradidilU emptori^deinde eundem cum juramento vendis alteri: haec
pofterior venditio nulla eft, quia per traditionem fadam primo emptori, equus
non eft amplius in tuoooniinio/juc® valide vendere poliis Pari mo- do alienafli
cum jurxmgto fundum dotalem^ed une requifitjs^dque poJl juramentum aotei
faaumde wtu^nimalieoaBdoi invalidd alienafti , quia alienatio ejufmodi fine
dcbms requiGtttalninde fuit invalida , boc eft , ex legibus difpooenubus non
pofle fine debi tis re- quiGtis fundum dotalem aliowri: wm ocr juramentum
e/ufmodi alienationisappofitum, non efiem noflraieatcmu confimuuiu^cc validam
fca^ejufttwdi »11«®«°™ ® docckltwta*!» . 11 Quid in favorem tertii allcju id
pinSktUcc juramento nptilli , ItalpertKtvum loramentum lUeri rem do
feapdooafti.vcl quid fimi ic fccifti^nde damna evenerunt dii «ruo, ea oranu ex
fupradidis efle ipfi re farcienda reemiaifle x^anet . Juramentum **
Mnttimaemfft *n fpan r a!iliui cemraflii tx metu J *d iUa axtarqutnd* injufl)
tncujfe . J i Anto®**»*^ 0
"jetu 6c quidem gravi coacui ducit , vd pro- t ducere »ertani,additque
juramentum. Quaeritur Primd; an jgtut 5S ,n *SSJJ^5 o 1 *® 6 * irritum, fi
juramento caruiflet,fic etiam & Illo “dd t JfccundA : An ialtem illa
juramenta Antonius " u ire-
Rertamdivi^' /UxaiDentd fuerit de pnefeoti,ut Juro me ** c f i fu *Urcsut Juro
roe huic matriroonioTcx metu ^ g% tra«oJuoncont UVcntttrura ? n<ja (Cmen
Antonium ,u u d tatifi- care, vel iterare . Ratio cfl, quia cdm utrumque fit
extortum per in- juriam, non eft unde ea obligatio oriri peffit ;adde peccatum
fore, fi velit non contravenire dido matrimonio, eilct enim velle perfiflere
cumnonlua: 01 fi tamen, depolito metu , velit vexo animo , & non meticulofo
iterum Antonius contrahere i id quod pollet quidem fa- cere, fed ut
didume&jjion obligabitur . 1 4 Ad Tertium , non efle opus relaxatione ,
quia ubi nullum eft vinculum, nulla eft necefiaria relaxatio. luTancr.
iLd.tiJtt.i. Quxdidafuntde matrimonio/lic dcfponfalibus , quae perfedi
voluntaria etiam eile debent . Illud nota, fi vel matrimoniu , vel fpoafalia
fmt contradi ex fimi- li metu, fed levi, cum m noftra fententia/i^.A8.c.
1.&4. «.i 1. (y $ .7. valida, juramentum illi additum validum erit • Puto
tamen probabile efte ejufmodi juxamentum in fponfalibus contradis ex metu levi
polle ab Epifcopo ia foro interno relaxari(nam in externo non conceditur, ut
**#/dixi;ipfeenim metus licet levis fufficientem caufam dat relaxationi. At io
matrimonio de prarfenti contrado ex fimili metu levi non poteft,quia matrimonium
eft contradus natura fuainrefcindibilis: quire pofito quod in noftra frntentia
ipfum eft validum, erit etiam validum juramentum, atque aded nec matrimo- nium
diflolvi, nec juramentum illi adharrens relaxari potem . Jur amitum de wm
auufande >*Jde at infande . 15 Juramentum de non accufando in uaiverfum
irritum eft, fic Su*t.l.i.de Juram. ( .1 1 .i » T4-Sanc./ }.*» U*t.e.\i .n.x
x.quia efl de re mala,cum aliquando expediat bono communi accufarC-Dicewt ali-
quando non expedit, ergo pro hac paxtequandoexpedit validfierit ■ Refp.
negoconfequentumrcumeiumhoc juramentum fueritper modum unius includens omnes
cafu$,utfupponitur, inhonestum eft, quia malum ex quocunque defeduatqueadeb
totum corruit, etiam quoad illam partem fortd honeftam. Qudd fi loquamur de
juramen- to quod fiat de non accufando aliquo determinate vel dc non accu-
fando in tali materia dcc. valebit, vel non valebit^^crind^yic poterit, vel non
poterit fervari line peccato, modo nimis farpedido . 16 Pari ratione juramentum
de accufando in univenum mvalidu erit,ita CaQr.dift* dejmraMf.6.$.t.m.i.
Bafil.Pont !. tt.de n ,z8.quia id contra charitttemj&ffpe contra prudentiam
cit.Qypd fi juramentum fit de accufando aliquo particuUri.eft diltinguenUu;
Sicnim fit antecbmiflum delidum.potcriieHe validum, ouandoac- cufare bonum efle
provideretur, ut fi praevideretur non luftcerc me- ram denunci»tioncm/ed
nect-nariameffc ac culat tonem, ob bonum commune, vel bonum tertii . Si ver6
juramentum de accuiando nat poft commifium delidum^liquando item erit validum,quindoac-
cufacio affert bonum communitati , vel tertio, vel emeo dat wocm luium «iiu,
wiiuiii,wu,iMim.»i • Rei . Non erit validum/iuandoaccufatio eft, propter
aliquam ctr- cumftaotiam malam, vel exodio leuvindida, nam tunc matenaeil
incapax obligationis Juramenti, ut fupra docuimus. Illud video juramentum «te
accufando, rard obligare. Iu Sanch. A*, in
D<v.c.9.M.t7.CaftrV^-Leff.A»^^».4-i« fimili i nam fi nat .ad vin- didam,non
obligat, imm6 peccatur mortaliter fic iuraod^mfi vmdi- da fit Ievi$,ut accidit
in pueris juuntibns fe accufaturo» lodales ma- Biftro.vel pedaxoeoiG fiat ob
bonum, ccrtc vel non Iolci efle verum j tt - ra mentum, cftmfit folum
comminatorium, ut coni uev erunt matres jurare contra filio«,vel facild mutata
inycnmntur circumftanup, v. g. reus eft emendatus, vel omifiio iccufa ri o n is
eft majus bonumdiqiu- dem rixa vitabuntur, &c. Juramentum malum ** fine mah
: de Juramenta nimii predege . 17 Paterfamiiias juravit fe daturum mille aureos
impudica puella, obligabitur ne illos ex vi juramcott darer Duo hic inquiruntur
. Prim6 jn obliprt hoc ,u ramentam , quod certi privum eft nrione mili
fioi^obquem conceptum tmt.Sxw- d6, 10 obticet ex eo, quod lizc promiflio fit
nimis prodit» . ' jg fuppono/ilteniveniiliter mtdi. Et qoidem «dver^certumefe hinc
promiilioncm inte pitritum crimen eiTefubmWt^ dendim, nec ullo modo oblidite;
qui» continuire promifliooem mottiliter privim, illimque fitmim pirimeoto
velle, eu pecca- to hihituili comraonri • At pitmojim lc '|' r f ' , „ - 18
Rcfp.id primumivilcre(ur»meutum^K,ueo<gAre.S,c^c. /...dH.x.p.V.aS.Boo
idui fuerit turpii, juramemumque t Htcitum ?“W" l S er ? ipfa . id eil
doiiatiocx nullo cipite illiciti fupponitur. Non fic, fi quis juraverit dire
aliquid iimomici: dare.quiaomnisdonatioSimomaciprohibita eft jure Canon ic ,
etplicatiuwv T’.n ab ri^f^i.d cetur . , f, obl*iear^unm^um^pra: t diflTmq^u^ ,
p^t^^t: a ‘i^^PJ^ nl 'jli^P^" g». «gj. quando, & quantum poteft fine
ullo peccato , did P« rioribuieft. l0 Di . De Juramento Promiflorio – H. P.
Grice and G. J. Warnock on promissory --. 87 io Dixi (efle probabile ) nam
etiam judico probabile efle , ejuf- modi donationem feu Juramentum quoad omnes
partes efle nullam. Lege Tancred /^ 9.^ mutrimut.difp.xj. {J i .te. it
f{tligjtb.x.dt jmr. di/p.Z.tj 4. Ratioefl, quia promifTio videtur fada(nifi
aliud expref- se intentum fuerit , ut fi jurans habuiflet animum donandi ca,qu?
fi- ne prodigalitate potui flet : ) videtur inquam promiflio per modum unius, «
indivifibiliter fada de toto milienarioaureorum:ciim ergo tota materia fit
inhooefta,quia totum inficitur i quacumque parte , totum J u ramentum quo ad
omnes partes corruat neccflc cft.Sanc h. •Hd. docet efle etiam probabile ,
valere quo ad integram promiflio- nem,quia eflo faltem venialiter peccaverit
Drodig£ promittensat in exeeutione non apparet culpa , immd adefl juftttia,
nempe lolutio debiti jam contradi . Sed non acquiefco, quia pofita
prodigalitate materiae , numquam ejufmodi debitum fuit a Juramento , quod non
cft vinculum iniquitatis, confirmatum . Si verd tunc poft promiflionem culpabilem
donatio non eflet pro- diga ,cert£ adeflet obligatio ad donandum : quoad didam
conditio- natam folam poteft evincere de Lugo to.x.dt Jufl.d.xZftt.y i t. 60.
qui nobis contrarius videtur:videeuodemf.jV.*3./rd. *. 1 i{. At re ipfa in
cafibus de quibus loquimur , Donatio , quae exhibetur cx vi promiflionis
prodigae, prodiga efl & ipfa (eflo vocetur folutiopromif- lionis fadejquia
refertur ad materiam prodigS>cdm fit perleveran- tia in prodigalitate promilia;&
quia donans exequetur ia, quod pro- digum efl, atque ade6 faltem venialiter
malum . Fac me tibi Jura- mento promiftfle proiiccre in puteum mille aureas,
nonne tum pro- mi flio, tum promiflionis executioefl proJiga?Ita fand.nec enim
fide- litas promiflionisextrahit projediooera i lua malitia intrinfeca pro-
digalitatis ,crgo fidelitas hfc honefta nonefl , nec obfervanda; ita in cafu
noflro: idem enim efl proiiccre in puteum aureos iliosae proii- cereeofdemin
tuum finum,quodutrumq;prodigGeflefupponimus. Exemplum, quod ex Cajetano
approbat Sanch.^d.^*. \.i* Dtcs.p. nvn.17.qu6d fcilicet folutio promiflionis
pretii fidx Meretrici (it nulla culpa,lic£t fuerit culpa ipfa promiflio,non efl
contra nos, quia folutio julli pretii cft debita ex juflitiapofl aflum illum ,
quamvis turpem, ut alibi i nobis fusd dicetur , nec ullo modo fupponiturex alio
capite peccammofa . At Donatio , de qua nos loquimur^fl , ut diximus, prodiga,
& faltem peccatum veniale . Juramentum trrtre , ttl dolo extortum . a 1
Quando per errorem, vel dolum in fubflantia dantem canfam contradui, aliquid
cum Juramento promififli, ad nihil obligaris. Ra- tio efl, quia tunc abfuit
confenfus . Si quis enim deceptus qu6d ha:c fit gemma, cum fit vitrum , illam,
etiam cum Juramento* emit, non confentit in emptionem hanc,qu* efl vitri, nec
in illam jurat.Nota. In metu adefl confenfus licdt meticulofus,hic non adefl :
non efl igi- tur mirum fi ibi obligat Juramentum ad momentaneam illam folu-
tionem, hic nullam. a» Dixi autem ( per dolum in fubflantia ) nam fi dolus, vel
error verfetur circa accidentia , licet deceptus femper habeat jusad fui damni,
fi quod patitur , eompenfationcm,tamen non infirmatur Ju- ramenti obligatio,
fed relaxatione opus efl , quia tunc jam adefl con- fenfus quo ad rem
fubflantialem Ita Lxym.hi.^.tr.ytj .num.^.SvAt. Mol.Sanc abeodem citati , &
paflim . » j Ad verto, non folum quando dolus, feu error efl in accidentibus
tali bus,ut ex fe redundet in ipfam fubflant iam,n ul lus efl contradus, fed
etiam quando fimilis error, vel dolus in accidentibus dat totam canfam
contradui , quando fcilicet contrahens exprefsc idc6 con- trahi t,qu ia illam
qualitatem vult . Ita Onate tom.i .dt eettrtSHut,tr. X.difp.\. ftB.Z.i u. 1 54.
quidquid dicant de Lugotem. x.de Jaflitit diff.xiMoVdt tonttail.d.\\ 9.qui fine
dirtindiooe loquuntur deme tu,6c dolo . Ratioefl, quia tunc qualitas illacfl
tota ratio confenfus; ergo fi illa non adefl, nec confenfus aderunt que ade6
nec cont radius nec obligatio , Ut fi cui volenti vinum vetus exprefsd emere,
tu por- rigas novum, nulla erit emptio, fi quidem tunc voluntas ementis efl vel
ut fub cond itione hoc modo, vtlo(ntc folkm vtUemJtmt*e tinum, fi tu/em
^uu/itutem habet Jit ut ubftluti nolo trnrr . Idquod puto habere locum tum in
errore feu dolo antecedente , ut loquuntur, idefl, fine quo contradus non
fieret, tum etiam in concomitanti, id efl, quo er- rore, vel dolo pofito,
fieret, fed tamen non fit , contradus : jam enim ntrobique non adefl confenfus
contradui cflcntialis . »4 Hinc infert Fagundez <* <•*«/'••#./ y.r.4x
v.n.fi jurafti puel- l?r tccum fornicanti nuptias , putans illam virginem , vel
jurafti emere, feu locare domum , quam 1 Daemonibus deinde vexatam invenis ,
vel jurafti vcnderefundumtalipretio.quotegraviter lf- fum deinde invenis, vel
renunciafti h* reditati contentus dote^juam deinde multo minorem invenis ,
quimerat haeredi tas , infert in- S uam Fagundez Leflio/.i.r. 4 x. dubj. numjy
te ad flandum contra- Ini , vel Juramento non obligari , quia fcilicet in his
omni- bus , vel ratione doli , vel ratione erroris, ex modo,quo folent com-
muniter fieri fimiles promiflionis contradus , tu ver6 non con- fcnfifli . af
Dice* , ergo in matrimonio fi qui accipit conjugem , quam credit nobilem,
divitem, Virginem, & talem dcinddnon invenit, nui I iter contrahit , quod
efl contra omnes Dodores, apud Sanchez , dtmttrim.liij.difp. 1 i.num.i t .fj
»*.qui doccntierrorem in perfona Ttmb. T. I, Dt Dtf. Pruc. invalidare
matrimonium, non ver6 fola qualitate . Refpondeo cum OhxKtde tottruii. .1
,tr.l.dtfpj ftt.b.t.X 51 Sane dt matr,/ib.</ulifi$ •.at.fi cxpielse cum
prgdida conditione quis contrahit, ccrtc nulli- ter contrahit abfente
conditione, etiam quoad qualitatem, irritum- que faciet jure natur* matrimonium
: ut fi fic dicat : Ego totfmtio m Btrtamji *ji virgo , tamni ipfa eiie virgo
non invenitur . Ratio efl, quia tunc vere deefl confcnfus,qui cft dc cflentia
matrimonii . Idcmque efl in voto, dic Juramento propter eandem rationem. 16
Dixi ( cxprelic ) nam ceterum tum in quocumque contradu, voto, Juramento, ex
Cirtrop-f.$.-* x. dtjmr.p.ynu. n.tum multo ma- gis in matrimonio, profeflione
Religiofa , qu* matrimonio pro* ter perpetuitatem fquiparatur, nili exprefscfub
condi tionccnca quali- tatem contrahas, femper valide contrahes, quia cx modo
quo crtlcn- fus dari folet,dc ex commjnitcr contingentibus prxiumitur, quod
nilicdditioncaidcqualicatibu!. accidr.it ariiscxpreflo animo ponas, ablolute conlcntias
, atque adeo valid6 . S mile quid evenire (olet m Epifcopoordiname,qut quamvis
alias noluit, imm6 prohibeat cx- communicatum V. G ordinati , tamen
nuandoaduordinat , illum nonexcluditded ablolvit,uodcdc valide ordinat : limili
igitur mo- do in cafu noflro . Nam licet jortafle, fi fcires illam qualitatem,
non contra heres,nihilominus,quu adu cont ralus, habet is contradus in
lubftantia omnia requifita ad validitatem, ac propterei non poterit dici
invalidus efle ob ignorantiam qualitatis . Huc fpedavit fortaf- fe Mol.cumapud
Bonac.'*.x. 1 p tetp.Dte.diSi. \.p. j.§ :.a. 9 . dixit idc6 Matrimonium &
Profeflioncm in erroribus quoad qualitatem non irritari, quia qui flatum
aliquem perpetuum aflumit * cenfctur velle illuinaffumere^etiam fi rcsalitcr,
quoad accidentia, fit,ac judi- cat , modo conflet, quoad fubflantialia ■ 27
Hinc vides dilcrimcn . Ertor in perfona, vel in perfonam re- dundans, uti etiam
error in Religionem , vel in Religionis fubflan- tialia redundans femper
irritat contradum, feu votum , quia tunc deefl confenfus m fubflantialia :
quare fi contrahas cum Kcrta,quam deinde invenis fervituti mancipatam ,coipfo
irritum efl matrimo- nium : fi ingrediaris Religionem, hanc putans S.Francifci,
fed inve- nias deinde die S Dominici^o ipfo nui fi ter profiteris, &c. at
in qua- litate ( nifi in cafu expreflionis modo dido ; non irritat, quia ;am
ad- efl conlcnfus in ipfum objedum , & in omnia fubflantialia : femper
tamen, ut modd didum efl, remanet jus in decepto ad compeni atio- nem,fi ca
poteft dari . Vide de his, qu* »'•/ rm dicam , cum de voto ex errore & dolo
. Jurtmtmts tRqut dt rtiui irtJiffirentilui . a8 Juramentum Deo fidum non
feribendi, non fuendi, non navi- gandi , non laborandi aliquo die, non
exercendi mereat aram, vel ta- lem artem, non comedendi haec vel illa , donec maritus
v.g domum veniat, & fimilia , fi emitterentur ob fines temporales ob malum
eventum habitum talis negotii, ob marlt. tum de marito abfente , ob vindidam,ob
avaritiam Ac-oon obligabunt : licSuar. M.iJtjurtm. c*Ai7.d/r}.* < /7.quiahrc
1 ucvidimus/»/>rr<-.f.$.x. fynt vota,qu* etiam jurata de rebus
indifferentibus Deus non acceptat . Atuex circumilantiiscolliganturfutfleemifla
propter bonum finem , v.g. ut melius Deo vacetur , ut ab ca exercitatione non
impellatur quis ad peccatum , ut caabflincntia redditus mariti impetretur i
Deo, obligabunt fand, quia funt de re bona . Moneo item femper efle obfervanda,
quando emittuntur in commodum feu utilitatem alio- rum , quia tunc efl
Juramentum fadum homini , quod, utdixi- mos , fupticap. 3. 5. j. numtr. pr*feriim 12. obligat
, mod6 explicatio. Juramtatum dt red/undo it Currerem . »9 Jurat quis fe
redditurum in carcerem, an teneatur redire? Communis & vera Dodurum
refponfioefl obligari , etiam cum vit£ vel graviflimo periculo , fi reditus ex
aliquo capite habeat ra- tionem virtutis , ut (1 carcer fit juflus , & mors
juftc inferenda . fieononrcdeunteinjufld vexandus fit cuflos , fi redire faciat
ad bonum publicum , vel ad avertendum fcandalum contra Reli- gionem e
hriftianam . Ratioefl , quia tunc Juramentum eftdere virtuofa , atque ade6
fervandum . Irnmd iidem Dodores dubitant , an boc Juramentum poflit ab Epifcopo
relaxari , quos fi cft otium , vide. 30 Sed quid/i carcer fit in juflus ? neget
obligari Vafquez,Bafil. Pont.Navar.Covaraliiquecitati i Caflrop^^Ma.^.!.».).*.
14. quia opus efl temeritatis fe fine neceflicace morti offerre: ergo Sc ju-
ramentum de ea re temerarium erit, < 5 c non obliptorium; nam pro- pterei
aliqui uc Covar.Gutc- aliique apud Tancred. dt Hf/ig. Itb.x.dt jur ument
/j.x.w.xi .addunt peccare, fi redeat . 3 1 Affirmat Suarcz, Sanch. LefTBonacina
, aliique apud eundem Caftrop. H. num.\ j. obligari , quiaeftofe offerre morti
unecaufa fit temerarium : at fe offerre morti port Juramentum, efl cum maxima
caufa , atque adeo non temerarium ; nempe ut fidclitas,dlc vera- cius Juramenti
fcrvetur.ergo , Scc. Confirmat co ex Ijym. Iti. 4". %.cupj.*u.ifint.q\x\x
lic6t Ptinceps peccet promittendo cum Jura- mento fine urgenti flima caufa
Hebrcis libertatem fuorG rituum, ta- men fuppoGtoquod)uravcric , obligatur Juramentum
fenore, ne F 4 cum 88 cum damno commercii humani fides rumpatur ■ Sententia
prior eft probabilior! nzcpofterior fit faltem propter autboritatemextrin-
fecam probabilis. }» Notat autem Suarius in fuafcntentia hoc pofterius Juramen-
tum i quando fcilicet carcer di injuftus ( mfi aliud bonum publicum expofeat )
polle ab Epifcopo relaxari ipfum enim jus vitae dat cau- {im rdaxaodi . De illo
priori, quando fcilicet cft de re vitiofa, dubitant Dolores citati ! quos Ii
eft otium , vide . j \ Illud dcniqijibens addo. Ii pro reditu mutat; Gnt
circumftan- Explicationis Decalogi Lib. III. mstrJ.1Jju.t4.txCQ
potilTimiimcapite^nu Jurimeiturofortiiur naturam primordialem , &
conditionem alius fuper quo interponi* cur : fed promiflio alteri lalla habet
ex fui natura tacitam conditio* nem,/J aeeiptttur. Ergo & Juramentum
promiffioni addiftum . 28 Siharcitafe habent, quid dicendutndcfcquenticafu?
Petro* vel ufurano ex mutuoivel latroni ex metu promi lit cum Juramento dare
centum, poteft ne Petrus compcnfare cum illisjcenturo, quae reddere debebit
ufurarius,vel latro, cafu quo Petrus obfervet Jura* mentum momentanea
folutione? atque adeb poteft ne ex nunc non Coivere ? Refpondconon pofle ,
ratio eft clara , quia compcnfationis tir,quia non przvidit qui s mortem, vel
alia gravia pericu la qiundo natura requirit, ut fiat compenfatio, cum illa re
quae tibi i debi juravi t^u; previdet in redi tu, non teneri
juramento-SicTancrcd.^. debetur : at antequam obferves tu Juramentum,
folvafque, Ufma- IRatioeftfuperiusdiCla, quia mutatz tunc eftent circumftan-
ti;.Imm6aliqui concedunt etiam fi przvidilTet roort£,cdm juravit , polle non
redire ex eocapite,quia vix poteft accidere, ut qui jurat re- dire , concipiat
periculum mortis eo horrore ; quo concipi t/]uando redit jquare jam ratione
ipGus mutamur notabiliter circumflandae. Juramt/ttum ttbsth tamptnfationt uti .
)4 Quidam perfamiliaris meus ( vocetur hic fido nomine Joan- nesjgenerofutn
equum vendidit credita pecunia centum aureorum Conlobrinofuo, quam exigere fola
petitione neauaquam valuit, at- que ob fanguinis conjunllioncm cogere per
Judicem numquam vo- luit. Quia tandem remedii f Sor s , live occa (io,quzfc
obtulit, filix nuptias celebrandi, modum.prudentcmne.an fraudulentum ignoro ,
Joanni aperuit . Adit Confobrinum, mutuofque petiit in ea necelfi- tate aureos
ccntumjurans fe infra menfem die redditurum. Confo- br inus Juramenti Joannis
hominis religiofiflimi obligatione conten- tus, mutuum concedit, nulla ucrinquc
mentione fada debiti cx equi venditione contradi- Elapfo menfe,imm6 mcnGbus
aliquot exadis, nulla apparente folutione JuannemConfobrinus interpellat , mo-
nendo de debito. Is compcnfationcfe uti velle cum iis aureis ccii- Oim.quos
alter cx equo debebat, difertis verbis expofuit. Clamare creditor, Juramenti
religionem obtrudere , hominis alioquin omni- bus virtutibus przditi fidem
implorare. Concri,Joannes nihil fede- bere, Juramentum juri compenfationis
nequaquam officere, dc obla- rius, vel latro aihil ubi dcbet,ergo , &c.
JuTsmtsturmf 'silum contra Ugrt . 39 Quoniam Juramentum dere cbntra leges
civiles aliquando obligare , aliquando non item , doceat Dodores , inquirimus
mo- dum id dignolcendi . Dico ( contra leges civiles ) nam contra leges
Eccleliafticas certum eft non obii gare: Ut fi quis juraret fe matrimo- nium
initurum fine caeremoniis (quam vi$ accidentar iis ) Ecclefiz . Ratio
rft,qnialeges Ecclefiafticae vel fub veniali faltem conftrin* gunt , vel certe
iu pertinent ad bonum commune,bonum ve animae , quales etiam cfle (olent
nonnulla; Conftitutiones Religionum ad nullam culpam obligantes, ut cootra
illas Juramentum non valeat. Sic Suar ^ ^v.a-^>«r.c.ao.«.2.1oquendo igitur
dc legibu* civilibus. 40 Refpondct Sanch. Dtc. c. 9. «.19. afferendo hanc regn-
lam ■ Quando lex principaliter eft lata circa bonum publicum, quod cognoicitur
ex eo ligno , quod verba legis dirigamur ad omnes uni- verfaliter : tunc contra
ipfam non obligare juramentum, cum tunc fit faltem veniale contra illam operari
. Qu and overd lex, feu verba legis diriguntur ad perfonas particularcs,obIigarr,quia
tunc przfu- mitur lex ferri principaliter propter bonum privatorum, atque aded
non cum tanto rigore peccati . Hinc fi quis Minor init cum aliquo
contradum,fiquis ren unci at futurz fucceftioni,fi quisalienatfutl- dumdotalem,
atque harc cum Juramento, non peccat , quia leges . ... f ui . id fortd
prohibentem, peccat juxta damnum,quod facit comrounita- ti;quia ejufmodi lex
rcfpicit principaliter bonum publicum, curo fit direda ad omnes
univerfaliterjatq^deA Juramentucontraejuimodi u occatione nuptiarum Deo fc
gratias agere immortales, tcfponde- hzc prohibentes funtdiredz principaliter ad
bonum privatorum bat. Itaque dum alter compntfat ionem^lter Juramentum urgeret,
atque adeo Juramenta dida obligaot.Contra,fi quis juret fe afomta ad me delata
res eft,quid juri, quid rcllz rationi confonum magis cf- turum
arma,frumentum,vinum^ficc.extra territorium contra legem (et, dijudicaturum .
Cenfui locum effecompeofationi , nec familiari mcocmifli Juramenti Religionem
obftare. Abfit autem, ut me familiarium af- ... f fedus in tranfvcrfum egerit,
(i quidem una ventatis vis Jurifperito- legem obligationem i nducere non
potnrit , HaGenus ex Sanchex . rum(fic Bartolus l.Amp/tut wn raram
katrrrPinoTm.tsp. Ad na- s\ Huic doGrinznon acquiefcit Caftrop. f* 1 '»?-
dtfut.d.i+.Z. firom i . drjurtjm. Baldus, Camanus, Faber, quos citat ,
feauiturque •.6.poti Almum ex eo, quia Reipublicz maximi intereft,ut ili; leges
Cova i.d* padit p.\ .$.4 ».$.& 1 o /Thcolo(5oruro(ita Sane.) /.J^r •»
direuz ad bonum privatum ferventur;quarc omnes e* videntur ve- "Dae.t.x Molina
drju/l.tr.%.di/p.j6<xSiur.t>*At rddivediredd.fiveindireddad bonum
publicum pertinere : perinde i* .9 ^v. Juram a.io Azoxf.xM x i
.tXiAO.honxc.d^drimram.i. enim bono poblico in veritate fervitur i fi merces
extra nonafpor- l.p.lftrt. i .ali is ci t.(authori tate comprobata>d fic
decidendum, ani- tentur , atquefi non rcmanraiu pueli* m dotatz , Minores non
de- mum meum non movit modA, fed compulit . Ratm potiflimaC nam pauperentur ,
fihi hzrcd iute non careant . Regulam ergo fcquen- *' -r.i..n—, tem ,quam fuse
Caftropa laus ponit ,fic breviter nas propouamas,ac quia expeditaadpraxim eft
«ampleuamur. Vel legesfunt prohibcntes,j»bentefvealiquid, vel funtfolihii
pemiittentes . Si juretur contra priores»non valet, nec eft obligato- rium
Jurameotum,ficOfiateM.^'«*rr.rr^V.ii.A«.».«4S>.qui» fic , etiam fi aliunde
ne vcnialiter quidem peccaretur , neret conar* bonum publicum^um non lcr
varentur leges fuperioruin, unde ori- ri non poteft obligatio ulla, nec ratione
purzallertionis , nec alio modo i quia eo i pio , quod Juramentum cft dere
contra leges prr- didas , eft de re uve mala , fi ve quz i Deo non acceptatur
ob bonum publicum^fc animarum : At fi jures contra pofteriores ; valet Jora-
mentum,quia non eft und^ illud fit maluni non quidem ex fe,ut jup- ponimus ;
non cx lege, quia jam ipfa folfim cft permilfiva , ergo , «c. Exemplo res fiet
dilucida. Prohibet lex, ne fundus dotalis i muliere alienctur:G quz igitur
juret fe fine debita folemniute alienaturam, contra legem prohibentem jurat de
re contra bonum publicum, oc confequenter Juramentum eft inutileA
nonobligatorium.Veniini quiaeadem lex permittit, ut fi quz fundum dotalem
dcMjoalie- muill llliruili umi iuu, il mvuv , v v.. r , j _ cceteras.ut etiam
aliquarum objcdionumioluiumes, vide apud Do- dores liud.tos, ) illa fuitflium
ajrfuxit ccofendus periurus , qui juftd impeditur JpromiflB implendis , ut probatur
1 (ure, /fif ?■</"" J ' r ' r P~"* •* DO '' tr 7'
'"finuamus rn fuporioribus : at jufli imjKdiorfoWort tum "W quo
contum mihi debentur ■ Qu*coim, per fidem lu«n, rcquius pollulat, u t te
nooiblvcntedct^tQmihi,eM^ tuum debitum (olvendG impellar? Et quamvis aliqui, ut
Gutt p 7-id quod docemus fouuncoocedant.riuando debitum contrahitur pod
Juramenti obii- tionem habuit . quo candebat , ut pe W ^putan,td ^a»i.fed pot,j
!mj , c:|ndiim e|f^, n ,. nl0 ’i l |. n*)oa n ncm,qp«Gbi commodmrerct , nempi
fefolututum intra tnenlcm per lc0tlro.cn quamcumque foluriooem qualis certi efl
cotnpeoiiuffd * bWUT* - ■ , Ll ~ l Uld «UCUI • . Hac prolata Mtia ad me iterum
, utcrattenerrimzcon- navit, non obligetur illud repetere , alienat tonemque
rrfemdere , fcientl»(cfb^ , pi , ^ ta 8 !tatus Ioannet^u«-...r.. quia nullibi
invenitur lex ejufmodi repetitionem przcipien» . ideo A quz juret fenon
repetitu ram,validum emittet Juraroentum^tvic iligabitur non repetere i quia
non repetendo , cootra nullam !•- 4? Ex bac regula fit , ut fi minor juret fine
authoritate Prztoric mt rallum aliquem i fi ludens lurct fe daturum id, quod
amittit pe^ inia credit a, ubi lex eft, ne fic fudaturj fi quis juret
feconditurU te- gem operatur. 4) Exbacrt. contrallum aliq cunia credit a, ubi
ici cu,nc uc iua4tui, .. ftamentum fine folemniute ( umet fi leges dii ponant
non lub aliqua culpa , fcd fola politica gubernatione ad bonum publicum ) fic ,
inquam , ut ii non obligentur ad ejufmodi juramenta cuftodicn- da . Sed fi
Minor contrallum dillum fine Judice inftitmi , fi lu- dens pecuniam jam folvit
, fi ille teftamentum folemniute con- idem jurent bzc fe non efle refeiffuros ;
obliga- didit , & deinde i idem ;urenthzc ie non cuc rciunuiw . , buntur
juramenta fervare , & Ratio utriufqueefl jam dicta, qui* ihieftrcfiftentia
juris , hic adeft permiftio : idem enim jus,quoa tibi prohibet, ne d te illi
aHas celebrentur, permittit, celebrato* Caput IIL De Juramento Promiflorio. 89
non refcindi, Cita tibi libuerit. Muh6 magis Clericus renuo cuns cum juramento
ton privilegio, vel fidelis jurans ie non dcnunciatu- rum Haereticum tacro
Tribunali, vel al.cui cx metu jurans futurum matrimonium Icu lpoolalia i non
obligantur ad ptxditfa terv-nda , nec relaxatione indi^eot , quu bxc clare lunt
vel conua leges Ec- defialhcas, vcUontra leges Itaiuemes illa cx bono publico-
Le^ Bafil-Poot. /»^.i , . 44 Qu6d fi juramentum, de folveodis uturis mutiutario
, vel dc dan da pecunia latroni pet metum eam extorquenti, ut fupra dixi- mus
obligat, idc6cft, quia bxc permittit lex ;licdt enim leges con- tradicant ulurario
, Al latroni , nc injuilas hic uturas, & ne extortam ille pecuniam
recipiant : non tamen contradicunt, fed permittunt folvi u luras & pccun
iam i mutuante, vel promittente. Eqdeinque modo prxlumcrctur ludenti pecunia
crediiaperraittcreillamlol- verc,fi non foivendo gravis intamix notam ludens
contraheret ; fi Quidem leges contra fiubditorumneccllitatcs,honorcmque( fi
aliud non requirat majus aliquod bonum publicum y non judicantur age- re, quare
imis circumllantiis valeret extali finejuramentum ; quia tunc juraretur id,quod
ell hondlura , conducens ad propriam juran- tischaritatein,legi* non
contradicente. 45 Denique (i accidet fieri juramentum contra prsediflas leges ,
uo confirmetur prius juramentum , eum vigorem habebit hocpo* eri us juramentum
, quem prius : quare fi prius nui Ium ell , nullum eft& poiienus, luralii
v.,. alienare omnia bona in eo cafu, quo nulla di alienatio ,dc deinde
alienationem jam fatiam altero addito jura- mento confirmatli ; allero, neutrum
juramentum obligationem pare- re . Ratio
cil , quia quod nullum ell , inutile, Ac confirmari nequit . Non ita, fi jures
te non repetere velle id.quod renunciatarius per ta- lem tuam alienationem
torte acquifivit.dc poflidet : valet enim hoc juramentum, cilm recurrat regula
jam data, quod fcilicet i jure non prxcipiatur repetitio,led permittatur : 46
Dices : aliqui laitemex his contra&bus contra legem faflis, qui ex fe
obUgatarii in vim jullitix non elidit , tales fiunt , fi addatur juramentum,
quando proprio vocabulo dicuntur ejulniodi contra- uus confirmari juramento :
ergo infufficicnscft datadodrina. Reip, nego utes fieri, ut mox §.g.
explicabimus ex nollra lententia . 4^ Duo hic denique noto . Primo; quia
diverfx lunt opiniones, an dida juramenta contra leges , imm6 Ac firailia , fiot
eo i pfo irri ta , ex eifiq; nafcatur obligatio faltem ex vi Religionis ; ide6
fiemper elle tutum petere difpenlationcm. Et fortafk-inveniesaliquos textus
apud Layman. Ai.q./.g. r.6 junlU - .8. aflerentem multa jurameota obligatoria,
qux talia non videntur ; in quibus dicitur oportere .aliquorum juramentorum
relaxatione petere , auz non apparent ex fe efie obligator ia ,& tamen ita
judicantur, vel ob majorem con fciencix fccuritatem , vel quia in iis textibus
Pontifex loquitur jux- ta opinionem addentium ciufci prxdidam obligationem -
Caula autem difpenfandi fatis erit , nc homines ultra necefiarios ufus con- tra
leges difponant. Iu Caftrop. de jutam. p.9. $.i »4 *- * i antra . 48 Secund6,
non rard leges aliquid prohibent, auia prxfumunt fraudem, dolum, injuriam : qu*
leges, fi abfitdida prxlumptio, non obligant in confcicntia, ca nobilium
Dodorum opinione Le- ge Cabbedum 1 .p. rfVr. I j 8. •.$ tx /ege ult.C. depaftu
, & GlolTa V. f. ventui . Noto igitur , tunc juramentum contra has leges in
foro confcicn- tix valere, ( fi aliis res illicita non ell , Ac fraus , dolus ,
vel injuria veri abfunt ) Patet , quia tunc juramentum non eft veri contra le-
ges. Habe exemplum. Nepotes v.g. padum ineunt inter le cum juramento , ut
moriente Avo dividant hoc, vel illo modo hxred iti- tem . Hoc padum etiam juratum, nullum
eft ex legibus, ne fcili- cet detur anfa captandx mortis Avo. Lege
Tiraq./»<\ /*/. v. un- quam, in pe0fat.it mu. IJ5.S» tamen nulluslubfit ne i
longi quidem eiufmodi timor, five propter virtutem nepotum, live propter lene*
dutem morti proximam Avi , vel quid fimile ; -flero, hoc padum in conficientia
valere, item juramentum ,atq; obligatorium ede : quia vere contra legem, feu
ejus prohibitionem in conficientia tunc non oritur. Cert£ advocatus non poteft
pacifici cum cliente, de quota litis ; Hxres non conficiens inventarium tenetur
folvere legata Ac sn alienum vires hxreditatis excedentia ; Ac tamen hxefolum
fune fecundum forum externum prxfumcns fraudes; at iis certantibus , has leges
nihil urgere incoofcientia, non ignobiles Dodores affir- mant -Ita Cord. apud
Dianam/> j .ref.j6. Val. •" dt fluent, utrtuf- queferi v.Hdreditot ,
diftrtnt.x.nu.^. aliique . Juramenta
non vendendi minor i 1 , (y non emendi p/urit . 49 Hxccert£non obligant, quia
regulariter nec cedunt io hono- rem Dei , nec io proximi utilitatem» Quod fi in
emolumentum pro- prium jurantis aliquando cadunt , jam ipfe poteft fibi
remittere . Sic Caftropal-"». t yd. 1 .punil.j.§.\.num.4.fine Bonac.ro»
-X.difp. 4, .dejur.q.i /.4.1» 3. Addidi ( regulariter^ fi enim in aliqua
occatione moveris ad fic jurandum propter bonum tertii, ncv.g. merces pro fi-
liis decrefcant, vel quid fimile ;certd fi affuerit acceput io , ut patet ca
didis, obligaberis. Juramenta Me duorum , /(eflorum Cititatum , Alum- norum
Coliefii . 50 Quoniam Regula fuit univcrfalis, juramentum defervanda aliqua
lege vel llatuto etiam individuo ,6cc. ede inielligendum , fuille emiiium fub
oa conditione, qu-m leclufo juramento, habet fta- tutum live cx le,fivccx
confiuetudinc: idcOidcmdiccndum ell dc juramentis prxtixis in hot titulo. Ita
Suar. tem.4. in \,p*rt.d. jj. />d.j.«.4.£7 6.Sanch./»^.j.»«
D«-.i6.".to. Nunus, dcHomob. apud Dianam —/i- .. .. . r r . . (i Hinc
latisellSanc.»*. ut Medicus five per fc, five per alios im- minente periculo,
moneat infirmum dcCon!cl]ionc,ncc tenetur te- ftimoniumexhibitx Confctliomsf
nptum pctcre,ut poffit adeuran- dutnxgrum icdire, quamvis id^aliaque
juraveritobfervareexprx- fcripto Pii V. Super - S.Moii. Ratio ell jam dida,
quia ejufmodi Pii lex non videtur aliter recepta , quare non obligat , mft ubi
ut u recepta cum toto luo rigore cftct . <ii Hinc Rcdorcs civitatum
.Judices, fimi lefque Officiales cum jurant obfervare multa carum llatuta ,eaex
vi juramenti dumtaxat cullodire tenentur, qux lunt in ufu confiuetudinc recepta
. 5) Hinc Scribx, Procuratores, aliiaue jurantes taxamprxfcri- ptam
fiefervaturos, eam debent & poliunt pro fiua impenla opera roerccdcm
recipere, quam legitima confiuc cudo introducit - Atcer- tc confuetudmcin
nondum fior^ introdudam puto>quamdiu clancu- lum plus accipitur, &
Princcps^um idnoficit, punit. Ita Caftrop. t.x.et.4 de juof.j$.ynj^ 54 Hinc
alumni jurantes ftatuta Collegii fervarc, ea obftringun- tur cx vi juramenti
cullodire, qux alias firma funt, & fervari finient. Sic S-las />d.i.
Bonae." i.d.yq.x.dtjur.p.ib.n.f,. Et qui- dem fi cx felunt levia, vel ut
levia ex iftimata , fub levi obligatione ; fi ex fefunc gravia, vel reputata,
ut gravia, iub gravi : neque enim ejufmodi juramenta aliquid addunt, led fiolum
magis firmant obliga- tionem, qux aliis aderat . 55 Alumoi autem Seminariorum
jurantes ad patriam poft abfo- I ut a ftudufe redituros, velClericatu
profelluros, poterunt, nonob- flante juramento.Religionem ingredi. Ita Bafil
Vont.M.ix-defpoetfa- M.e.i.n.s . quia hic ftatusutpoti majoris perfellionis
fempcrccnfe- tur exceptus : nifi.ob aliquod majus bonum exprrlk renunciavcrint:
ut per tres annos poftabloluu lludia ab Alumnis Collegii Anglica- ni, huic
potcftati Religionem ingrediendi renuntiari ob inopiam operariorum in Anglia
laborantium, rdeit Pcllizzarius ".t. man. Hfil.tr r./^4-*.j4
Layman./‘i^^.}.r.6.«.6. fentit^iunquam pofle di- das alumnos Religionem
ingredi, fi ingrellurus fit in Religionem in quafatisfieri juramento non
poffit: qua illud juramentum.fcu votum Udum fuit in utilitatem E.clefixlux
patrix. Sed certe quia ftatus Religiolus, utdixi, probabiliter ceufetur femper
exceptus, & ut id- dit Fag./r*.W*Df<\<\i6 « 5. quia commutatur juramentum
ui me- Iius( quodex dictnd.s cum d< omnibus eftlicitum t idc6no* ftra
lententia eft probabilior ;faventque ea, qux dixi fupra% $.».| j. Dubitabis Qu6d fi quis juret ibtutunv, quod
nunc propter aliquam rationem non obligat , obligabit poftei ; tenetur ne is
poftei lervare? Rclpondcodiftmgucudumcffccuni Sane h. ex parte, /•D/r.r.14
«.ia.exFag.ex parte decj.x4.nu1. Tauc. cxtoto,M .derel.hi.x d ,9.^ m g. Si nunc
quando juras, ftatutum non eft ufu receptum, vel eft legitime abrogatum &
nullum, etiam fi ponas poftei illud ftatutum redire, non teneris : Ratio eft ,
quia ju- ramentum fuit dc llatuto, quod exiftebat quando jura ili . Si erga
tunc nullum exiftebat, & nullum fuit juramenti! de i pfo .non pote- rit
deinceps tradu temporis coo valdeere . At fi (latutum fuit dum-* taxat
fufpcnfum propter aliquam cautam, Ac deinde ccflante illa re- vivifeit, ut ita
dicam ; Une teneris ; liquideni juramentum fuit vali- dum pro \c:e valida : at
jam dida lex vaiidadt,& lultlm per accideosi eo tempore, quo lufpenia
fuit,oblcrvationc caruit ; ergo Acc. Evenit idfxpdintaxi>& pretiis
rerum. Jurafli V.G. non \ende- re frurnentum.nifi juxta pretium i Rcrpublica
taxatum, accidit ma- xima penuria per duos mcnles, quando taxa minor
ant^fadafu-* fpenditur, fed poli duos men fies, ccflante penuria, rediit: fanc
fi tem- pore illorum duorum menfium juralli taxim Reipublicx fervare quamvis
non obligeris pro duobus his menfibus, poftei umen, re- deunte taxa, redit Ac
tua obligatio . Juramentum non ludendi . 57 Qtundonam Juramentum non ludendi
obligat jurantem Relpondeo, Tribus regulis iddefiniri pofle . Prima Regula . Si
juralli ablolutc non ludere, nil cogitando, an ne ludo immoderato, &
pcriculoto dumtaxat, an etiam de moderato intellexeris, non teneris te
abftincrc i moderato . Ratio ell , quia fe- cundum jura- 1 'quidquid
a/frineenda Jf.de verb. obi. debet interpreta- tio iu fieri, ut minor, quoad
neri poteft, obligatio inducatur. Lege Bonaci IU fo.l /4.^.1 .dtjvrf.\$.n.\. 58
Secunda Regula, fi juralli te non lufurum mente comprehen- dendo tum
immoderatum, tum moderatum ludum, neutro ludo tibi licet ludere. Ratio eft,
quia quamvis ludus moderatus perti- neat ad virtutem Eu t rape! ix, ex S-Th.
».a.f.i6S.*rr. a . inecep. vade ipfius 9 ® Explicationis Decalogi ipfiusabftinentia
videatur non efie bonace Iione0a,adc6quc non cfle juramenti materia : tamen
quia per fcdius eft ob mortificationem eo privari, materia eft juramenti, id
patet incerteris honcitis recreatio- nibus aflumptis ex cibo, ex potu , ex
fimilibus, quorum abftinentia apta eft materia voti, atque aded /uramenti. Sed quis modus
dignofccndi, num uterque ludus, non folus immoderatus comprehendatur k jurante
. Dico cognofci id ci fmc,i «juo
motus quis juravit . SicCaftrop. .}. tr. i^.de jttr.d.xp.f.%. t . St enim folum
intendit vitare jurcia,jadurambonorum , malaque non abfimUia, folum immoderatum
ludum exclufit : (i verd voluit fe i delegatione ludendi , k jadura temporis,
&c. cohibere «etiam mo- deratum comprehendit . 60 Atque ex eodem (tne
parvitas materiae io ludente contra ju- ramentum expendeuda item eft. Si enim
juravit quisabftmentiam k ludo, ne prodiad rem familiarem conterercti modico,
vel notabili daranoquodex ludo juxta cjufdem flatum patitur levis, vel gravis
culpa metienda eft . Si verd, ne tempus confumeret, vel ne delega- tione ludi
afficeretur, juravit ; k tempore notahili infumpto, puta plus quim per duas
horas, metiendum peccatum mortalcefl ; ita jdero tbid.a.6.
?*z.h&.\.i*pT*c.dtc.( zf> ■« ^.Quarc in hoc cafu, quam- vis notabilem
pecuniam brevi tempore ludo exponeres, non pecca- res mortaliter, quantum eft
ex vi juramenti: quia finis intentus no- tabiliter non laederetur . 6 1 Regula
tertia. Si juramentum fuit fubaliqua limitatione, V. G. non ludendi cum bac
perlona , in tali lbco, tali geoerc ludi ac. diftinguendumcft, fi enim id fuit
fine ullo fine honeflo, fedfive ad vindictam rontra colludentem, five quia ineo
loco mald fortunatum fequiscredit, &c> non obligat juramentum
,quiaeftderemala,vcl certd fuit juramentum Dcofoli fadum de re indifferenti:
ita Navar. *.ix.*.a8. Bonae. Si verd id
fadum fuerit, quia cum hac perforta, vel in eo loco adefl occafio peccandi,
<ju* non adeft ali- bi Muramentumfand conflabit. quia de re fuit utili,
& honclla. 6» Denique hic duoadverte. Primd, juramentum tuumdenoo ludendo,
non includere de non ludendo per intermediam perionam, nifi Idexprefsd mente
conceperis? au ia tunc tu non I udis, fed alius, etiam fi tu praeiens eflev,
cum pro te ludit Caftr- ibed. nu. j. d? Secundd, Juramentum de non ludendo, an
includat promiffio- nemdenon ludendo nomine alieno; ex fine, qui te impulit
adjuran- dum debere colligi . Ita Caflrop ibid.u. 6. Si enim rationem habuifli
jadur* temporis, vel difeordiarum dum, domi ferd redis &c. inclu- deret
Jwrojwwgwi familiaris dumtaxat, non item. Ratio eft, quia illaobftant, haec
autem fini juramenti non obftant . Quod £i fi- atis fuit ne in blafphcmias
erumperes, ne vana , vel falfa juramenta effunderes, ne cum coi lufore rixas
ager es,& fimi lia? perpendendum eitaan quando nomine alieno ludis «tuamaue
pecuniam non perdis , harcfolitus Gscommittcre ? ft folitus, includit ; fecus ,
probabile eit non includere . Si jurafti alicui Verbi Gratia nlrxs non ludere
Inipfbrura commo- dum, teneris juramento, fi luerit ab ipfis id acceptatura :
Cc San- cbez M.\. in Dte.esp.i 9 . b numtt.Q, ujfut sd 17. fed fi non fuerit
acceptatum , poterit non obfervari : eo modo, quo poteft pro niffiofoli homini
fida, nondum acceptata, de quadidumeflr-;. fi. num. ai. 64 De juramento non
ludendi limitatio, donec duret aliqua con- ditio , fatis fit legere fequencem
refolutionem . Titius profeaurus Romam recipit juramentum k filio, tpfum aleis
non lufurum, donec pater rediret. VcnJm is morte oppref- fus Romar , nunquam
rediret potuit : quare quzfivit filius an ludus jpfi concedi licite poflet ?
Nunquam pofle Rcfpondet Bonacina , 9sm.t.d.^.dejur.^uefi.i.psrt.i6.num.6. quia
nuuquam ponetur illa conditio reditus. Sed profedd ita feres habet, (I verba ad
litteram fumenda forent: fed quia juramentum, ut didum eft § 4. eft exanimo ,
demente ju- rantis interpretandum, mihi videtur mentem filii non fuifle,nifi fe
i ludo continere per aliquod tempus,& quidem per illud, quo fub poteftate
eft Patris abfentis , & non in perpetuum; fieoim illum qua ado juravit i n
te rrogalles, ita refpondiflct; ex rationabili igitur interpretatione dati
juramenti, licitd, quantum eft ex hoc capite, ludere pofle puto . Fac filium
jurafle fe non dudurum uxorem , non iturum venatum donec Pater Roma rediiffet,
vel fenon iturum ad villam, immd fenon exiturum domo,nifi Pater redifleti foro,
Ver- bi Gratia, & morte fubita correptus «nunquam rediret : num filium ad
illa obfervanda in perpetuum obligares? Minum. De Abfolutione iuramenti non
ludendi, quis eam concedere , & qua ratione concedenda, lege apud Sanch.
M.\.inDec Juramentum de nenprepalanda st te . V' ,J>Tn Empyrlcus
fecreticujufdam medicamen con kius,cum juramento promifit fuo M S^mfui M^r ^
««mmuiikMe, nifi uni ex confanguine «W an t 0 ** nihil0 “ i0 ' Dixi cfle
IcgendumFacuodei (ib.x.ia dee.eep,\ j. nu. 1 7. de Suare tsm.t de ReiM.i.
dejut.e.i 7 .m. i r . qui explietnt Ssnflum Tbomam aflerentem ablolute pofle,
quia promiffio , quamvis jufla , eft contra charitaiem. Certd id iu eft
communiter . Sed ego uBumomnrad , vel addendum. vel monendum puto. Naro fi bono
publico feu etiam bono tertii ex febri forte laborantis faus cmfulitur per alia
medica- menta, vel per illum un um qui fecreti coofcius , medicamentum fa- tis
pro infirmis, in cafibus occurrentibus diftribuat , ( ut accidit hic Panormi in
EI eduarioMorett» ubi unus fatis illud per totam Civi- tatem. iramd Regnum
fpareit ) obligat illud juramentum; quia tunc non eft contra cbariutem, dc ejus
violatio eflet contra jus tertii ,id eft Magiflri, cui lucrum reportare ex fua
privata fcient ia congruit ; dc dc hoc folocafu juramentum fuifleabempyrieo
cmiffum prarfu- mendum eft, nam fi bono publico vel terti 1 non providetur ,
tunc fa. ne fateor non urgere juramentum, utpotd de re mala, dc contra cba-
riutem nuncuputura . Juramentum tmm commodandt , vel non dandi mutuum t vel nsn
fidejubendi . 65 Harc irrita funt , nec obligant , quiafuntcontraproximicha-
ritatemficSuar.r xdr RtlMx.de /«?.*. 17.».! 7. Sanch. Uid.^.Dee.%, 1 9 . Illud
nihilominus eft advertendum, circumftantlas , vel finem aliquando caulae efte,
ut irritant fmt, fed obligatoria ; fi enim haec jurares in gratiam filiorum
V.G. vel tui heredis, neres familiaris decoquatur , ne tibi fint occafiones
blafphemandi, furandi ,elecmo- fynam non elargiendi, dcc. valeret jufiurandum,
quia eflet de re Deo grata, vel filiis ( fi acceptaverit ) utili . 67 Contri,
juramentum dc mutuando, vel fidejubendo omnibus ex quadam humana urbanitate
emiflum non obligat : quia ex fe nifi per aliquam circumftantiam honeftetur,
includit vitium prodigali. tatis, vel imprudentiae. 68 Quod fi id juramentum
fiat in honorem Dd,faneobligat:quia ficuti poteft quis diflribuere omnia fua
bona pauperibus propter Deum, fi non habet alia onera familiae,vel aeris alieni,
ita omnibus mutuare . 69 Adverto autcm/i ejufmodi juramentum fiat
abfolut^untelligi fmc notahili falcem periculo folvendi de proptio , ut fc i
licet jura- mentum interpretemur, quanto minori prsrjudicio contra jurantem
poffit . Ut ergo intelliaatur cum diflo periculo, debet exprefsd id ju- rari .
Juramentum didar mutuationis, vel fidcjuflionis pro aliqua de- terminata
perfooa, fi omnibus fpedatis , fapiat prodigalitatem , vel imprudentiam
«irritum eft ; fi aliqua ratione honeflatur, validum , utexdi&is conflat.
70 Huc facit fequens difficultas . Si juret quis pecuniam mutuaro dare propter
charitatera proximo, vel etiam dare eleeroofynam ,an liceat illi ex peda re,
donec pauper petat cleemolynam ,& donec ali- quis mutuum ex pouat ?
Refpondeo quoad mutuandum pofle cxpe&ari petitionem Mu- t uatarii. Ratio
efi, quia obligatio ad mutuandum & fimilia, nili ju- rans cxpreifcrit
contrarium, intelligenda fune juxta naturam adus : at natura mutuandi harc eft
,ut tunc mutuetur, cftmpetitur.Quoad eleemolynamdiftinguendumeft.Si enim
jurafti eam elargiri paupe- ri, vel Religiofo mendicanti
oQiatim,intelligiturcftm petent; haec enim eft natura ejufmodi eleemofynar
promiUae , nifi aliud intenda- tur ; Verum iurafti dare eleemofynam pauperi
abfolutd, debes quanu primum fi fine notabili incommodo poteris, etiam non
petenti por- rigere ;abfoluta enim eleemofynar promiftio^nifi tamen tempuwvef
aliam circumftantiam io juramento exprefler is ) ita requirit . J. VI. De
Juramento tonfimsnte eoutrsRum. i TUrameotum promi ftorium aliquando, ut cx
didis conflat, vali- J dum eft, folilm in ratione juramenti , hoc eft obligat
iolilm in- tra limites Religionis, ne fcilicet Deus falsA in teftimqnium addu-
catur : & tunc juramentum vocatur per fellans. Aliquando ver6 praeter hoc
dicitur confirmare contradus, hoc eft facit, utcontra- dus,cui adiicitur, qui
aliiserac invalidus, vel qui non rnduccbatobli- g tionem juflitiar,fcd folum
Verbi Gratia fidelitatis ; fiat validus v obliget in ratione juftitiae dans jus
juftitiarei,in cujusfavorem jn- ratur ; & tunc juramentum vocatur
coofirmatorium, fcu confir- mans contradum . * Otiando ergo juramentum eft per
feftaits, id eft quando obligat, ut folum juramentum, & non confirmat
contradum, primA ipfe contradus remanet qualis erat in fua natura, five
validus, five Htmjr nihil recipit i tali juramento : undr relaxato i Judice
Ecclefuftico juramento ; fi contradus ex fc erat invalidus, poteft iri contra
con- tradum. quia ex illo nullum jus confertur tertio . Secundd poteft retaxari
i Praelato, quia juramentum, nt folilm juramentum, Deum dumtaxat refpicit^rujus
nomine illud relaxare Prriatus poteft. Ter- ti6 poteft in cafu contradus
invalidi ipfi juramento fatisfieri mo- mentanea folutionc, hoc eft pote? dare
V.G. centum illi, cui toti- dem perinvalidum contradum juratum promififti: ut
fic ad impleas in reverentiam Dei per juramentum invocati , quod promififti ;
fed potes ftatim eadem repetere : quia ex una parte tu non jurafti non rc -
petere,&aliasiseacentuminvalide recepit, cftmnullumjtasea re- cinendi obtinuerit,
folum tu ex Religione tui juramenti debebas : cui jam fatisfecifti per illam
dationem momentaneam De Juramento Promiflorio – H. P. Grice and G. J. Warnock
on promissory --. 9At verA fi quando juramentum confirmaret contradum, daretur
jus ei, in cujus favorem furatum eA , Ac confequemer contradus <i
fbrtAeratrxfe invalidus, fieret validus, necpofleteiutishcrilola momentanea
folutione, nec ab Epilcopo pollet ablolutA Ac in totum relaxari, quia ellct
contra Jus acquifitum tertio, uifiiorte i Suctfmo Pontifice in aliquo raro cafu
boni communis: Ae «ufi torte ex parte . ut non
rarAaccidi^quandoiPrzlatotafcjuramemum relaxatur ad effedum agendi : femper
enim inielligitur remanere jus juAitiz ac- quifitum tertio, Ac lolilmelfe
relaxatum id ,auod cft ex parte Reli- gionis,ita Sanch. Ai.J. itDeca/.e.
ia.*.6o. Molina», i./ijo .§.tllud etiam. 4 His pofitis celeberrima eA,Ac mul
tum implexi tradita bfc dif- ficultas , An juramentum confirmet contradum . Sed
Deo favente , clara, Ac brevis i nobis inietur via . Pote A aliquis contradus
vel primAefle infe validus, fed jute pofi- tivo refeindibilis ; vel
fccuudd,efleabfolutc eodem jure pofitivoin- validus : Ac de utroqucquzrimus, an
fi illi adjungatur juramentum , confirmetur, hoceA nonfolum obliget ex vi
juramenti Ac Rei ico- nis, fed etiam ex vijuArtiz . bico( jure pofibvo) fi enim
cootradus eA invalidus jure naturz, conAat apud omnes non confirmari polle
juramento, cujus rei rationem afieram mox *.io. f Duz funt fcntentiz,quzdignx
funt, ut reterantur . Prima univerfaiiter docet , nullum contradum confirmari
jura- mento, Ac nunquam a juramentofulohaber i,ut lur. at jus juAiti$:ha- betur
enim foltim i luramento id firmitatis, qu6d ex (e juramentum habet, hoc eA jus
Religionis- Alienavit V.g.Uxor fundum dotalem, hic contradus ex jure polit i vo
invaliduseA; quod fi addatur jura- mentum, adhuc remanet in fuo Aatu in valid
itatis «nec ei accrefcit ullus valor ex juAitia; folum, fi nihil obAaret , confurgcret
obligatio Religionis , quam affert c x (e juramentum , unde eo rite relaxatoad
nihil uxor tenetur. Ita Jafion, aliique juris interpretes apud Sanch. Dtcai.c .
i a. ««<11.4 (y 8. fatetur probabilem Suar. M.i. dtjur. t.xy.tum.x. ad quam
mcritA propendet CaArop.'. 3. tr.dtjtr.d. xf.$. $.3. tum. 4. Secunda
fententiauniverfaliter docet contra faltem aliquo*,quo- rum Catalogum
videipudOfiateim.i. dteottr.tr.^.diJp.x x.ftd.^.t. confirmari juramcnto,awue ideA in his
confurgere ex juramen- to duplicem oblationem , alteram propriam Retigionis ,
alteram JuAitiz: ejufmod i inter czterasclle docent didam alienationem fundi
dotalis:quarc eo alienato ab uxore cum juramento, etiam fi ri- te didum
Juramentum fuerit relaxatum, Uxor ex horum lententia tenebitur ex juAitia ftare
alienationi fadx. Afferunt autem apud Otiate Md. /eii.^.num. g^.prxter didum
Caulo.'um, regulam d/gno- fcendi, quando nam juramentum confirmet contradum,
quando non item.Ineocafu( inquiunt) juramentum non confirmat contradum quando
illud fervando vel jurans peccat, vel peccat exigens juramen- tum, in cceteris
confirmat Hinc fi jures uluras daturum ufurario,vel per metum dolum ve jures
dare latroni pecuniam; ejufmodi promif- fiones non confirmabis juramento,quia
quamvis tu non pecces , pec- cat ufu rarius Ac latro exigentes^t in exemplo
dido uxoris confirma- bitur juramento dida alienatio, quia nec ipfa alienans,
nec recipiens feu alienationem acceptans peccat. Sanch. d.e.xx.m.j (? ix.fr il.
MoJin.Reb.Si/leLugQeafl xitan* t.xjejtfijifp.xxjm.l t.xox .fr Z . OS ate C. mox eitaudo Jed. 4. ».9 1 . 6
ProfcdA, ut hinc incipiam , quamvis hzc fecunda fententia fit communior, inde
mihi difficilis eA , quia non potTum mihi per- fuadere,jura voluitie firmare
tales contradus cum tanto difpendio f<r minarum Ac debilium, qui ficuti
facile contrahunt, fic facile & ea levitate jurant : Ac fic voluiflc negare
illis remedium refeiffio- nis, quod illis competeret, nifi juraflenc, femper
etiam juramento relaxato i Przlato remaneret obligatio juAitiz , ut mod6 dixi-
mus, quodabfurdum licAt concedant aliqui adverfarii , ego ta- men um
prudentibus legislatoribus hanc notam inurere non audeo . 7 Dico igitur
probabiliorem eflie, Ac eertA pro foro confcientiz expeditiorem primam
fententiam • Ratio poti (lima e A , quia , quod juramentum addat vim juAitiz,
non habetur cx ipfo juramento uc exfe patet, Acdiximusfupri , quia juramentum
eA acceflbrium contradui , Ac relinquit illum ( quantum cA ex natura juramenti,
)ut eftinfe. Non ex jure, quia nulla jura dicunt juramentum confir- mare contradus
, folum enim dicunt A uthentic- datramettapube. tum, eap ft ady. tr/ «« tendit
ientm tap. debitore/ da mfurit , c. tum eottin- fat dejurtfuranda t, 1. tedem
titulo iu f. eap. Quam vi/ paflum dt padit •t 6. quibus nituntur CaArop.
tott.x. te.x.dtfmam. difp.xj /. 9 $. $,«. Onate.W* titat.ftd +.t. gl.fr frd. 6
. tum.xia.fr 130.) debere fer- vari inviolabiliter, Ac non raro cxprelvA
addunt, iu reverentiam juramenti, vel quid fimilis : id quod optimi falvatur fi
juramen- tum fervetur ex vi Religionis: unde non habemus iieccffitatem af-
ferendi ea jura velle, ut addatur jus juAitiz . Inventum boefuic JuriAarum, non
juris, fani id maximum quid eAin Republica, ut cootradus, qui aliis propter
bonum publicum, fivi prima- rium , fivi fecundarium univerfaiiter ufurpantur ,
quique ali- quando i juribus cum tanta confidcrationeinvalidi fune conAiui- ti,
Aatim, nullo negotio, adhibito dumtaxat juramento , vali- di evadant, dc fic
res/cu bona, quae fune unius, Aatim cx juAitia fiant alterius. Non facili id
admitto, nifiexprefsc, & meridiana luce clarius id iura pronuncicn t : quam
claritatem nec ego vidi , iioc adverfarii poilunt oAenderc . i Urget contra nos
ratio fccundz fententix, quar inter potifli- mascA huiufmodi. p Cootradus in fe
validi Jcd iurc humano refc indi biles, idcArcfcin- di poilunt, quia lex dat
adionem contrahenti ad illius rcfciAioncm petendam: fcdquandoadefi i u
ramentum, lex non dat talem adio- uem*fcd vult fervar 1 ioramcntunmgo rdcindi
non poilunt:ergo per Juramentum validantur, feu confirmantur. Simili modo
quando contradm funt eodem iurc pofitivo irritifqualcs funt alienatio fun- di
dotalis, rcnunciatio ftitiirzfucceAiuni^ontridu Mmori.ablq;
authoritatcCuratonscx Decreto Judicis circa iminobilia,&c-. fi illis
addatur atramentum, lex vg|t ,ut tales cootradus lini perpetuA fir- mi, nec
ulli adio competat contra iplos : ergo per mramentum fadi funt validi, feu
confirmati Confirmatur.quia in contradibus per me- tum celebratis , in promi
flionr V.G.fada latroni , leg s dicunt iura- menta debere fervari faltem
momentanea illa folutione : at in aliis fpontaneA fadis,in alienatione V crbi
Gratia/undi dotalis c^dem le- ges abfolutA dicunt debere fimilia turamenta
omnino fcrvarixrgof*- gnumeA, leges voluifleper barc
luramcntafpomcfadadareconCra- dibus validitatem, atque aded ius lullittx . 9
Refpondco negando ultimam conlcquentiam.id eA, cos contra- dus five
relcindibiles,Gvc ipfo iure irritos/uilfcper luramtntum fi- dos validos
;folumenimiura inculcant iusiuranti ex vi Religionis, Ac nihil aliud, ut
accuratA textus coisfidcranci patebit: Ad confirma- tionem: Refpondco efle
claram difparitatem^ur iura dicant contra- dum ex metu iuratum eflefervandum
momentanea illa folutione , contradum verAlpontciuratumeliefervandumoinninA :
lemper tamen, per noAram fententiam, cx lolo vinculo Rcligioois.Nam ubi adefi
metus,habetur in ipfo contradu caufa,cur facienda fit non per- petua, fed
momentanea lolutioA caufa cur relaxari i Superiori pol- lit,qua' caufa eA ipfe
metus , feu iniuria, quz per metum fit mranti , fic quando i u ramentum eA fpontaneum
licet adi edum contradui, utrdcindibilijvel nulli, non aibctur inipfocontradu
caufa moiiicn- canez folutionis , vel relaxationis , quia in ipfo non
interfuiile iniu- riam metus , vel doli fupponimus : qiure fi relaxandum fit ,
ca caufa petenda eA aliunde, &(ic, fi res promilla fervari fine peccato po-
tcA,omninAfcrvandacA , donec inveniatur dida caufa relaxandi : q uamvis fatear
facilA invenire pofle ,ut f>pta J.;. ».7. innu imus cun» CaAropatao . 10 Hic
denique notandum ecnleo, cur etiam in ad verPar iorum fentcntii^pud Ofute
t.i.dt- entr. tr. 3. d/fp. \ 1 ftd 4 num. 1 ox . iura- mentum confirmare non
poffit contradum iuremturar nullum, qua- les funt cootradus i nfantium^c
amentium, vel contradus fimulati , ideli fine ulla voluntate,vel contradus de re
aliena , Atc. apud OfTate «A.Ratioenim cA,quia iura pofitiva fi poATent facere,
quod mramen- tu m confirmaret contradum, ideA pofTent , quia darent adioocm ex
vi iuAitiz ei, in favorem cuius contradus iuramento vallatur : at iu- ra
pofitiva non poATunt dare adionem cx vi iuAitiz contradui, qui nulluscA cx iure
naturz, nifi tollendo bona uni, Ac alteri applicando, quod non pofTe fieri ,
nifi in quibufdam cafihus pertinentibus ad bo- num cominuneomnibu* conflat.
Dicere autem id fecifteuniverfim, quoties intervenit iuramentum , quali id
eliet bonum commune , efl nimis gratis loqui . Placet mihi hzc ratio, quia
dodrinz i me allatz fj.fint egregie favet . §. VII. Juramentum an pariat
obfigatitntmin ahrrt d jura/U i , a rgut adtb it futeeffere , tt litande ? i \T
EI das iuramentum , ideA alicui aliquid cum iureiurando V promittis, vel
rccipis,ideA tibi quifpiam promittit aliquid cum iuramento : illud , fe tenet
ex parte iurantis:hoc,ex parte eius, cui iurarur Quoad prius. Juramentum
paritobliptiooem in folo iurante,noo verA in eius hzrede,vel fuccefl««re,fic m.
$.»» Dee.r.t ytu. 1 . CaArop. tom.^.ttjde fu*am.difp.x.p.\ 1.*.». Ac
paffim.Hinc fi quid iuraAi homi- ni ( nam de voto, vel iuramento
DcoprzAitodicemus mox n.4. Ac multa addemqs cum de voto itfra . ) tuus hzres
non obliga- tur te mortuo illud ex vi Rcligiomsobfervare, etiam fi mraverispro
tc, Ac tuis fuccefloribus. Ratio eA ,quia non poteA quis contrahere
obligationem ex vi iuramenti, nifi habeat intentionem iurandi , de quo
i"fra , at fucceftor nunquam habuit intentionem iurandi, ergo, Ace unde
vides red£ ab authoribus obligationem iuramenti appella- ti pcrlonalem. a Dixi
(ex vi Religionis ) nam ex alio vinculo poterunt contra- here obliga tionem
hzredrs, hoc autem foleteflc vel ratio contra- dus, vel ratio Aatuti . Prioris
exemplum eA : Si tu equum cum iu- ramento vendidi Ai Petro acceptanti. Ac equo
nondum confignato, tu moriaris; tuus hzres equum configoare Petro debebit, non
ex vi contradus emptionis Ac venditionis : obligatio enim feu ius contra- dus
cAm fit fundatum in iureacquifitoi parte, ficque obligatio iuAi- tiz ad
fucceflores nccdlariA t ranfmict itur . Idem dicendum io om- n ibus iuramentis
acceptati ab afiozx quibus alter ius iuA it iz acqui- ritur. Exemplum
poAerioris eA, u fit inQvitate lex folvendi gabellas, tuufque Pater promiferit
cum iuramento easfolvere; eo defundo tu non ex vi Religionis, fed ex vi legis ,
Ac Aatuti uni- ver- oz Explicationis Decalogi Lib. III. verfalis folrere
debebis, etiam fi Pater tuus non juraverit , ut ex f« conflat. g Atque hinc fit
, ut , G in aliquo cafu folfim urgeat vis juramenti , nihil debeat tuus hzres .
Ita idem . **. V. G- cum juramento extorto per metum latroni , vel ufurario
acceptanti promififti pecuniam, cc mortuo: non obligatur hzres tuus foivere
,quia non obligatur ex vi juramenti, ui d iaum eft, nec ex vi ftatuti , quia
nullum ftatutum in- veni tu r,pecqeod obligentur latronibus & ufararite
pecuniam ero gare ; nec denique ex vi contrarius, quia nullum jus juAiti®
acquifi- vit latro, vel ulurarius in pecuniam alienam . 4 Dices, fi quis Deo
jurarctfe velledarepauperi ftipemcentum V. g. aureorum , deberet hzres , eo
defunflo, didam eleemofynam erogare. Ac tamen Teftator folo vinculq^lrligionis
tenebatur . Refpoodet Sanch.**.* J- id ita ci 1 e,quia Deus illud votum, vel
ju- ramentum fibi fallam ad utilitatem pauperis acceptavit, ut pars con-
trahens; quare przter vinculum Religionis adert ratio contra Ilus, ntque aded
juftitiar • 5 Non placet haec refpon fio Caflropalao, quia non apparet, nifi gratis
dicatur, adefic talem contrallum^eu Deum bicfehabere ut contrahentem , Ac accr
ptantem, idel docet id efle , quia jus canoni- cum , Ac civile flatui t
hzreditatem k fuccdlore nonadiri nififub conditione exequendi vota, Ac
juramenta realia dcfunlli , quz non funt per iniuriaro extorta . Quod autem id
ftatuerint jura, probat ex aliauibus textibus , t litti dt voto^t.fib artiti dt
uflamtniii^c przci- pul ex tmp. n panr dt Cnflui , ubi id exprefjl deciditur :
A clari ** dtga jf. dtp*JJicttmtic*ib*i,\k\:§*t diurnam pariem bt narum vovit
ji dt. ttfftut antt folutitnem^bartdem Uftut ba nditaric nernint dttimii
ebflri- ilum tjft : Vati tmim tb/iganamtm ad baredtm tranfirt conflat . Aliqua
huc pertinentia addentur cum de Voto Infra r.u .$.4. « Quoad poderi us breviter
dic*ertam efle fententiam; obligatio- nem, quam contrahit jurans fervandt tibi
juramentum, ( nifi contra- rium expreflum fuerit in juramento) contrahere etiam
& femmli xuo hzred i,fcu fuceeilori.Si V.g. juravit quis fidelitatem Regi ,
hoc mortuo, ejus fucceftori eandem fidelitatem fine novo juramento de- bet. Ita
Laynun. A*.. y. Ac paflim.Ratio praeter multos textus eft,q uia fueeeflor
fubintrat in omnia jura ejus , qui prZccflit , feu ejus 1 cujus efl hzres . De
Juramento Judiciali. i R ia Hic dificutienda propono , ( ctrtera enim huc
fpellantia, J. vel fparfim in toto traditu fatu habentur , vel propria funt
lori externi, aux videri poflunt apud Layman hic, Doclorefque ab ipfo citatos .
) Primi, An in contraditus sraui vocare homini liceat; huc enim id reduco , cum
contradas A publici fit fori, & initium Judicii. Secundam liceat «quivocare
aliis i Reo,V -g-Tefti.Tertidi an ipfi Reo . 1. Anin coniraUibui emm juramento
afniveeart ^tt/ filii jurar § lutat. 1 Ertum efl, neutrum licere,idque fub
gravi culpa, fi inde nota- vi bile damnum alteri injuftl nafcaturjcertumque
efl, ut f^pius fupra per occaiionemduijurantem debere otnnia damna obeaufam Coi
juramenti dolofi alteri obvenientia refarcire, itaSayr.'* tlavi hi.t.t. 4. Ac
paflim Dodores . Ratio efl manifefta, quia tunc contra juflitiam agitur dum
focius deluditur . , x Dixi Pritn6 ' notabile) fi enim levejevis erit culpatu
Sancher, li.r.iaDtt.fj.m.t.Bon.d+dtjur.f.t.p.ii.* ».7 &8 . Hinc quia do-
lose in contra < 3 u jurans/emper in Jud icio habebitur ac fi veri juraf-
fet quia forum externum lolum confiderat ipfa externa juramenti verbaridedex
hoc capite difficulter notabile damnumalteri fiet, un- de graviter peccetur .
Propter eandem rationem ( ut id hac occafio- ne innuam , quod mox
difputabodiftindius) idem erit coram Supe- wiore/juidquid contra fentiat Caflr.
*.%jr.l^dojar.d. i^.g. n.j.fno , rec enim graviter Superioris poteftas
offenditur, modifalfum non juretur ,& modi ut verum in foro ex terno
juramentum habeatur . 3 Dixi fecundi ( iniuftl ) fi enim juftl ad juftam V.G.
coropenfa- tionem jurares, mortaliter non delinqueres, unmd nec veniali ter ,
fi cauli aequi vocandi adedet, utexfuperioribus patet . Ratioefl,quia tunc nec
contra Religionem peccas, nec contra juflitiam:fi ouidem, data zquivocatione
Deum veri cum falfitateoon invocas , A nullo fuppodto damno, nullam proximo
iniuriam infers. 4 Hinc in contradupromiflioms five liberalis, fiveonerofz,in-
contradu mutui,fpoufalium,venditionis^mptionis, Acc.fi quis con- traheret cum
juramento zqui voco, vel filio , juftam habens caufam fic fuisrcbus,fine
alterius iniuflo damno, ronfulendi ; immunis cllet fl culpa, cum ni I
committeret contra Religionem , vel Juflitiam, im- n>6 nec contra
fidelitatem, jufla exilitate caufa fimulationis . Aa ia Jmdsciu afui vetare eam
juramtato altii d Hjt> furat ? 1 /’" > On veniunt Dodores non
licere,fi Judex legitimi interroget. V-rf Ratio communi v,< 3 c vera efl,qu
ia ob bonum publicum tefles tenentur parere fuo Super loriflualu efl legitimus
Judex. Quando au- tem ccftis legitimi interrogari dicendus fit,oo»»elf huius
loci colli- gitur tamen ex mox d icendis, A fusi Sanchi» ttnf. *i.6s. J J (y c.y.^.j.De L\igo,io.i.dtjujf.d^o f*H.\
.-.6.aliiquc. Si verdnon legi- timi procedat, vel quod in idem recidit Judex
legitimus noneftjice- rc cuilibet uti zquivocatiooe 1 conveniunt item
omnes:quia tunc Su- perior non efl ,adeoque non neceflariA illi parendum . Ita
Sanch. de laigo , Caftrop. mox citandi , Ac ptflim ■ a Hinc teflis interrogatus
i Judice de occulto crimine alicujus , vel de crimine, de quo noo tenetur
teflificari , ut quia V.g. notabile damnum fibi fubfequerctur , poteft jurarefe
rem neicirc^ntclligen- doita,ut teneatur illi jud iciofubdere, vel quid fimile.
5 Hinc fi quis illici tl aliqua bona abfeondit V Gi fifco,cbqu6d illis indigeat
ad vitam fubftmtandam, non folftm ipfe/ed etiam alit fiveropti,fiveexfe( fiumen
indigentia iis conflet) pofluntzqui- vocando teflificari illum oihil
abfeondifle : Judex enim non legiti- mi procedit, fi velit Fifco applicare bona
externa alteri neceflana : quid fi hzc excluditjUt excludere ccrtl praHumendas
efl, jam tefles ad ejus lanam mentem cum veritate refpondeoc . Hinc non
fol&m ipfe Rcus/i V.g. fit Clcricus»fed etiam alii poflimt jurare cum
zquivocatione coram Szculari Judice, Clericum non deliquiHe^intelllgendo.ita ut
obligentur id coram Szculari depone- re, quia hic illegitimusefl^uoad
Ecclefiaflicos . 4 Imml obligabitur tertis aliqua ndoficxquivocare. Solet
afferri exemplum de eo^ui Judici peccatum omnino occultum Rei mani- fiflavit:
isenim tenetur teflificari coram eodem, Reum noncommi- fifle tale deliUum,
intelligendoita ut fubfitexteroo judicio: quia fi fperet fe profuturum,
reparare fic jufte poterit damnum iniufll abla- tum. Ita Sanch. m Dte. ££.3.
Jrjurs.yH. xf. . AniJemfittat Rav? i PI non legitimi interrogetur ,poflc Reum
cum zquivocatione »3 neg are crimen k fecommiflum, certum apud omnes eft . Ita
Sanch. »* tonfilM6.c\ d. 29. de Lueo dtjafi. to.x.difp 40 ftib. 1 .•».* .
Jo.Sanch. inftlrQ.diJI <4 j. alitquc ab ipfis cit. fufFragatur enim ratio ,
q uam modo di ximus prattdtntt *. r . a Hinc excufant communiter Deflores tot.
tit. Ac Sancb.« Dttal. IU. j. dtfur.tA. A Caftrop, w. x.rr .t 4. d.iJtjur.t. 1.
Reum necantem cum zquivocatione crimen , fi Judex procedat contra leges, Ii
femi- plena contra ipfum Reum probatio noneft,fi fufpenla fit Jud icis po-
teftas, five per appellationem, fivequlaiseflexcommunicatusae- nunciatus
nomirucim, vel notorius clerici percuflbr.Hinc excufant negantem fe quid
commifiHe,quod fine culpa commifit;ut fi inculpa- bili ter, putans
frram.hominem occidit . Hinc excufant negantem fe vendidifle pluris ,quim fit
taxa injufti,cfljn vendiderit tamen jufto pretio. Hinc excufant negantem
aliquam circumfla ntiam feu judi- cium criministquod crimen ipfe non commifitmt
fi interrogetur^n per illam viam traofierit: per illam urbem, ubi ert^ada ver,
cum ta- men ipfe tranfierit: vel an ingreflus fit domum meretricis occifz ,
quamvis ingreflus fuerit, fed tamen non occiderit. Hincexcufaoc negantem le debere
quid piam alteri, fi veri nihil debeat^uam vis ap- pareat inrtrumentum.vel
feriptura in qua debeat. Hinc excufant ne- gantem fe proni ififle aliquid,
quodverlcum juramento promifit, etiam fi fine fponfalia, fi ex al iquo capite
ea promi Ibo , feu fponfalia non obligent . Hinc excufant negantem fe
adulterium commififle , cflm occulti commiferit. Hzc, At fimi lia cum æquivocatione
– H. P. Grice: aequi-vocality thesis -- jurando negare, ideA cuilibet licet,
quia vel judex , contra leges proceden- do,fuperior non ert;vel etiam fi
procedat fecund&m legesquoad prz- fumpt ionem externam, unde ipfe non
peccct; Reus tamen ejus habet refpondervdi juxta rei veritatem , atque aded I
em per ad mentem bo- ni, Ac jufti Judicis refpoodebit. 3 Jam fi legitimus eft
judex, legitimlqueperfemiplenam proba- tionem interroget, und e Reus
nullocapicc ex his excufari videatur k fatenda verita te, celebri quzftione
qusrritur, An ob periculum vitae, quod fincerl refpondendo,fubit,poflit
cxcufari>atqueaded ip fi nega- re veriutem cum sequi vocat iotw liceat ? Non
excufandum^tumvis immineat vitz diferimen, docet Sane.
i*tonfjom.%.rtb.*.tap\J.%<).tjJ.i%.$ Thom.Sylvefl. Navarr.Sot. aliique
permulti apud eundcmA apud Jo. Sanch.«/i/.»»<'a.c«.prp- fertim antiquiores .
Ratio pot illima eft, quia inter partes juftitiar po< tiflima eft
obedientia^qua tenetur quis obedi re Superiori bos jufti, Ac legitimi
przcipientibus: fed jam fupponimus legitimi przcipere, idque jam nofcere Reum:
unde ergo excufari poterit i parendo^ Ad- de non vulgare reipubliczdetrimCTtum
fore,fi talia obligatio faten- di crimina negaretur : paftim enim hac
impunitatis fpe graflarentitr maleficia. 4 Duo tamen hi Dodtores notant,
aherumeft :ad hocut Reus teneatur fine zquivocatione refpondere { de Reo
loquimur, non de tefte,dequoaliaeflratio,videndifi placet apud citatos de Lugo
do yw/Jr.r#m.a./ 4 o./#U.i.«nwn.l^'/j9/#^.3.n.t4.Thora.Sanc>«ceqlI tom. De
Juramento Judiciali. 93 requiri pri^s infernum, velindiciacontraip- fum efle
legitime probata iu proceffu , falcem per fcmiplenam pro- bationem, quam fine
dubio facit unus tertis idoneus de vifu: & item requiri , ut id totum ipfi
Reo fit notibeatum. Ratio dt, inquit Sanch.*» tamfM. Sx6. duk.yt. quia fecus
poteft reputare Reus luutn crimen efle occultum, dc fic cxcuiari i fatenda
veritate :& quia ( inquit Sot. apud Sane. /.*. ) ficut nemo tenetur ante
legis promul- gationem legi obedire, ita nec tenetur Judicbantequamnotificctfe
jundicd interrogare. .... , Alterum eft: fi forti quis veritatem Judici
occultavit, non obli- gari ad fe coram Judice retraQandum, five fuerit
abfolutus, five hient damnatus, five adhuc Judicium pendeat, five non :
ficSanch. in Dte. M.\. e.-j. ».«. Ratio potiflima eft, quia cfto tegendo fuum
crimen peccaverit contra obedientum : tamen huic crimini fatis medebitur, fi de
illoritidoleat,dcc. 5 Sed jam alii recentiores, ut de Lugo /tt.rit.n. \ j.
Jo.Sanch .**/>'• </.4} •.» J.curo Do&or. viginti duobus, poft
accuratam difcullionem, advertentes onuseilefupra natur* vires difficili, Reum
obligare ad inferendum teftimonium capitale contra fe ipfum , docent probabi-
liflimam efle, Sc tutum, reum minime obligari ad fatendum crimen fuum, unde
tantum malum fibi parari videat : pociifima ratio illa mihi v idetur, qu ia
nemo obligand us eft concurrere ad feipfum occi- denduro,cum fit de jure
naturz,non foliim vitam fibi tueri/ed etiam ad mortem fuam, quantum quis
poteft, non concurrere • Adde efle do&rinam communem , rem multum
difficilem reputari moraliter impoflibilem, ad quam prxeipiendam nulla poteftas
humana exten- di poflit : ac praeceptum dc dicenda hac veritate , quem nunc
tradit Reo Judex, humanum eft,dc poficivuin : ergo non fc extendit ad rem tam
difficilem, qualis ert ea confeflio,qu* Reo mortem parat . 6 Hinc folvitur
ratio adverfariorum n.j. allata : inreeniru tam ardua Judex Superior non eft :
qu6d fi is foleat cogere , ided eft , quia fequitur contrariam opinionem, qu*
faltem obauthoritatem Do- florum probabilis eft. Ita Jo. Sanch. inft!. difl .4
j .«. i 4. Ad id quod additur, negandum eft periclitari bonum Rei public?, alia
enim via, nempd inquirendo teftes, & incutiendo timorem tortur* Reo , ut
fateatur poteft fe tueri Rcfpublica , fine neceffi- ute obligandi Reum fub
mortali : & certe patet experientia , nihil adhuc profuifle timorem peccati
per tot annos , in qui i peccati . . tum quod ego pro bono communi , ad quod
non teneor ex ftipendio , fcu ex juftitia : obliger mortem fubire,dequa rc
alibi, interim lege Jo.Sanch. inftl.d.^\.n.^\. Dodlrinam ludenus i nobis
allatam limitant citati Dottores af- ferendo pofli: i Reo nceari fub
zquivocatione crimen , modd aliqua tandem eluceat f pes effugiendi mortem :
fecus enim negatio s" ajunt ) cflet inutilis, fi
ipfenihilominusconvidusclTet , & certi damnan- dus. Ego veri cenfeo, etiam
nulla elucente taiifpe, faitcml mor- tali efle etiam ejufmodi Reum excufandum (
excipio cum Sanch. •* jUc.M. i.e.T.n.i 1. catum bcrefi»:convidus enim dc illa,
fateri de- bet, ne negativus h*rcticus cum fcandalo poenam fubcat ) Ratio , qu*
me movet , eft, quia cx una parte de jure naturae eft, hominem uon
pofteconftringi ad concurrendum ad mortem luam, fle ex alia parte inhoccafu ,
ad fu m mura offenditur ( fi tamen offenditur ) po- teftas fuperioris in re
levi . Si enim Reus jam convidus eft , certiquc plodendus, nihil addet
Confcflio Rei quantum ad punitionem cri- minis, de qua Termo eft , cum Judex
fit ad damnandum fatis inftru- dus . In qua igitur re gravi offendetur poteftas
ipfius ? I Sed certi notat Sanch. JU.\.i*Dtcx. 7 *.iu Judices Reum in-
terrogantes nunquam folcre ftatum caulae, probationefque illi ape- rire ; freti
quor undam fententia, qu6d id ad legitime interrogan- femperprarfumere poterit
fori fpem effugii ; fi ip(c crimen non fa- teatur, & fic femper m praxi,
etiam in adveruriorum fententia pollet veritatem occultare . 9 Denique quod
didum eft de periculo vitae, extenditur commu- niter ad quodeumque malum grave;
puta exilium, bonorum amif- fionem, Triremes, gravem infamiam, ficc. Ita
deLugo/.r.mmr.ij.ad haec enim tam gravia mala, per inde ac ad mortem avertendam
, jus natur* nos armat , imm6 nos urget . 10 Qujd de malo levi i V.G praecipiat
mihi Superior» ut fatear, n dixerim mendacium jocofum, an fim furatus obulum,
an Alen- tium in Religione fregerim ; cx quaconfcflione mihi non nifi ma- lum
leve accidere poflit ? vel praecipiat, ut fatear homicidium, fur- tum grave,
&c. ex cujus confeffionc certus fim ( ita fuppono ) lolilm lum grave
impendens tertio: tunc enim charitas exigit, ut meo levi malo bonum grave
Rcipublic*, vel proximi przporutur. Quis poflit jurare , atque ad juramentum
admitti. « TSRxtrrDcum, qui, quando dicitur in feripturis jurare, < ut J,
Jer.aa. fxet tgtjmrtviin nonum mea magno , (yc . ) improprii jurare dicitur ,
ctlm Superiorem non habeat ; Chriftus ut Homo, Angeli, De mones, Damnati, Beati
, homines viatores jurare pol- iunt, quia Superiorem Deum cognolcunt, qui
adhiberi ab ipfis in teftimonium veritatis poteft. Rurlusex hominibus poflunt
om- nes utentes ratione,etiamfifint impuberes, t.\.dt dtb&upntrorum: lege
Suar. undede juramentole obligare : h*rccici item , infidclefque omnes , fi
modd Atheos excipias , qui ex errore ( cum Deum tuperiorem non agnoicant )
iplum in- vocare non poliunt . Sed h*C, dc limiliafuntlpcculativa, qu* vi- de
apud Do&ores Suar. t.x.dt f{t/igM. 1 .dtjurtm. e.t+M.xdn Dtct/. \
llWadpraxim pertinet fcire, quinam injudieiisadmittantur ad juramentum, qui
repellantur . PrimdobdcfeClum *ucis perfe- repelluntur impuberes in caufis
civilibus,nemp£ qui non habent cx mafcuiisquatuordecim annos completos, ex focmmis
completos duodecim : nam in criminalibus etiam puberes nili habeant viginti
annos excluduntur .Si quando przdidh puberes, impubcrelquc ad- mittantur, an
fufficiant ad torturam , probatiooemque laciant, an lolum magnam pratfumptionem
, nollrum non eftquzrcre : Vide Suarium, Fagundez, Itt.eii, Sanch. M.yim Doct/.t.y JunlUs abi i
idem citatos. Secund6,obfexura repelluntur feminae : Iicit m quibuldam ad-
mittantur, dcc. Tertid , in poenam multi repelluntur , ut Infames , perju- ri ,
dcc. , r , Quarto, ratione fol i us criminis, homo vilis , inimicus ,
conlanju»- nebdomeflici repelluntur, vide apud ciutos^itandoique Quintdob
privilegium: ut Sacerdotes, vel Clerici , qui prohi- bentur jurare in manibus
Laici fine licentia fui Praelati, Laici in- quam ut fuperioris, & ut
Judicis. Poflunt autem jurare in cauf» fidei ,vel adcxpurutionem dcli&i»
velcftm tertius laeditur defe* flu probationis : vel ob indemnitatem Ecclefi*,
vel cdm ab excom- municatione abfolvuntur , vel in caufa propria quo ad
juramentum de calumnia, &c. qu*& firailia lege apud ciucos, &
Farinae cium dt 4. Gomez, (*p. 1 x. aliofque.inter quo- fit Bonacina ttm.x.
Jtfp.iojM.Z.Dttaifnc.y qui h*c in compendium accura- te redigit. Dc Poenis
Perjurii. 1 TN jure Civili valdd incertum eft, an pcena aliqua determinata X
quo ad forum externum pejeranti fit impolita. Quo ad forum Cotifcienti* praeter
peccatum mortale , an in jure Canonico fit ali- qua poena eidem inflida,qu*ri
poteft , nullam efle ipfofaftc impoli- tam certum fit . Imponcndzautcm funt
tres, infamia juris : Privatio feu Repulfio i teftificando : Alia poena
arbitraria i Judice decernenda : qu* om- nia fatis fit innuille . Legatur Suar.
Caftrop. dif.i . dt I . aliique ibid.tit. De deobligatione a Juramento. D
Eohlis«i«l junmeuto,Irriutionc,Rcroiirionr, Difpenfitio- n ' - J '’ ne, icu
RcUntionCj Commutitiuoc . Jimdc linguli». Dt IrriMtitM. 'Q Uandois, qui
dominativam habet poteftatemin te,tuafque res, ab obligatione juramenti omnind
te liberat, dicitur peccatum committam i Rcfpondeo . A mortali fortafsd
cxcufandus dies , quamvis con;- trariusfitdeLugo t.x.dtjnfiit.dift ^.ft& j
. n.xb. fim . Ratio efle poteft, vel quia de jure natur* videtur efle, ut ne
leve quidem vulnus milii ipfi infligam: vel quia fi agitur de poena levi
infligenda t videtur & leve, & non rigorofum fuperioris praeceptum ;
vel quia ut nunquam revivifcant , poflunt, ita Leffitt*, Sanchcr , aliique apud
^XC\n.tcm.l.tt,Cput A .dtjur^um/fl.ptrt\n,m.nnm 6 : quialus 1«,
"♦"yssisaciss jsaasssast ttp. II : nam juramenta ex negatione talis
veritatis, non oritur grave malum Reipubiioe • ... : 1 fi foliim levis poena
fit imponenda. Hic tamen excipio; ni fi aliis ,* hi irritare praedicis , Ctiam
fine c^ufa ; fi. bonum commune aliter poftularct , vel nifi fic deberet
avertinu- Coli Dcopr*ft«u poterunt hi initare pneaiu ^ $4 Explicationis
Decalogi Lib. III. cuti poliunt, ex probabili fent entia Cie qua rc ihdemiafraj
& vott : fic Sancb. D*r.r.i$.«.a.aliique contra Valent, abeodcm citat vcrA
juramenta in aliorum utilitatem emifla, tunc folAtn,& quidem etiam
finecaufa pofliint irritare, quando juramenta emiflifunt de ■nateria fubjeda
poteftati ipforum . V.G • h fervus filius , Uxor, &c. jurent dare alicui
pecuniam, vel quid limite, quod afferat detrimen- tum, & incommodum rebus
Patris, Viri, &c. poterunt Nec jura- menta i Patre, vel Viro,&c<
etiam nulla exirtente caufa refcindi; fic Laym. /.r.*.».aluqtieab ipfo cit. Ratio eft, quia pecu a ia, quae efi ma- teria
przdidi juramenti, eft in Patris, vel Viri poteftate,dcqua ipfi foJAm
difponere, non alii poflunt . Sic etiam Pontifex, vel Epifcopus poteft irritare juramenta Tuorum
Clericorum de rebus pert menti- tius ad fua beneficia, ad Tuas leges, ad fua
ftacuta,&c. propter eam- dem rationem . QuAd fi pr*didi filius, &
fervus jurent de fuo pe- culio, quo forti indeoendenter ab alio gaudent;
certAnon poterunt Pater, & Dominus, ccc. irritare ; quia ea pecunia non eft
fub Patris, Domi&ive poteftate,ac dominio ; « illud juramentum non eft
Toliim ut fuppommus Deo pneftitum, Ted homini . $. II De /{tmiffiont . *
/''lUando is, in cujus favorem principaliter conceptum eft jura- vi mentum,
remittit obligationem/eu non acceptat promiffio- uem, dicitur remittere
juramentum . Et quidem idnon pofle fieri , fi juramentum efi foli Deo prarfli-
tum.non e» dubiu ; pofle autem, fi homini eft prseftitum,docet com- inunis , oc
vera Tententia,idque etiam finecaufa, e.xje jmejurj.figni- P tMUi »
t*"fie.j.defpenf R atio eft, qu ia promi (lio quamvis jurata iemper
tacitam imbibit conditionem, fi sit* velet accipere . a Sed quid, Ii juramentum
fit pratftitum faltem fecundariA,hotm- su^ed principaliter in Dei obfequium ?
V.G-fi quis juret fe daturum centum pauperi ob eius paupertatem intuitu
pietatis in Deum : fe jiaptunun puellam, at inopem , in S.n£liir r ra* Virgini.
oMequmm . porert ne pauper, rei pue) iaetiam (ine caafa remittere?
Rcipotuleo,d|fiinguendumlicefle : Vel promiffione fignatoseft
|auperpeculiaris,V.G Petrus, vel non ira, fed pauper indetermina- ti . Si figoati nominatus fuit , probabile eft
pofle; fi indeterminati , ctrtum mihi clt non pofie . Ratio prioris didi eft,
quia juramentum , ot modi diximus , cenfetur femper habere tacitam illam
conditio- WOlJijfi* eu, ut eemmodo aptur, acceptant , vel nem umiferi, ; , t
hoc %i rameo tum dumdefignat pauperem , licit in Dei obfequium , veri 4e
pauperis commodo agit ; ergo is poterit remittere . Ratio pofterimis^quiatunc
nullus pauper jus in illameleemo- }^m^uint,led Deus : acficejufmodi juramentum
voti ratio- nem inducit i quodnonnifiabhabentepoteftatcm, dequaremox ,
relaxandum venit . | Petes auando ex conventione partium proruatur terminus
Juramentoforte prsr fixus, erit ne perjurus, qui alicui rem poft illam
prorogationem promiflam non fervet, V.G. fi jurafli homini alicui intra menfem
aliquid te fadurum,& deinde is concedat tibi alium jnenlem prorogationis ;
hoc alto finito, obligaris ne rem promiflam ncere cx vi prarftiti juramenti ?
Refpondeo ita fanA :Sic Suar. M *■ "*J ure jO, Sanch-
Dtr.c.<f<c.num.6. aliique: quia remanfit to- ta numero obligatio
juramenti ,«folAm dilatio fuit quoad tempus. Id frpe evenire in compromilTis
notant Dodores, qui addunt, nifi in principio compromitti conventum fit,
terminum pofle prorogari adiecundum V.G. menfem, nonefle improbabile, auoluto
primo raenfc, finiri jurifdidionem compromlflariorum ; atque aded in
fecundAmenfc non adefle ampliils juramenti obligationem, aifi de Devo
emittatur. Ita Suar. hc.cit.n.t^. Sxncb-ltc.cit.mu.io. Caftrop, +#" 4 -4 4
Dubitavit curiofiK, An fi quis aliquid juret principaliter m fuum commodum, V.G
juret fe iturum Romam ad obtinendum be- neficium : fe,cum fit pauper, i turum
ad accipiendam elecmofynam i divite, & fimilii,an inquam poflitfibi ipfi
ejufmod i juramentum re- mittere, & confequ emer Romam licitA non
adire,aeleemofynam non recipere etiam finecaufa? Refpondeo .fclooat Abbas
e.quartt,deturo,mr.num.8. His verbis : Aut rur amentum rtfpetit princita/iter
commodum hominitrfy tunc fine oamfa Papa remittere teenpctrfi , fed eam
taufmfic : it tamen dt eu', ut aerr.tncdo aptor remittere fiatefi , quod
prteedit, etiam fi juramentum tarteernit mf/iiatrm mtriufyue eentrabrntium , at
quando aliqui ju. fani fiti ad iuvieom aRqmd faetrt ; ( inte//i,e quando id non
fit intui- tu divini fervit U : fic Efcobar 'V Tit. de le,. $. Hfe quoque)
Strui pu. w ait quit fietip/if itor juraret ad commodum fuum , nam non poterit
fiOm ramit tere, juramentum , ne aut horret in fallo proprto , nec alius
poterit remittere fine eaufa ut fentit Specularer, H*C Abbas, quam fententiam
fequutuseft Suarez, Hi. i dt fur.c ii. num ij. Abbatem tamen non citat . y Sed
profed6difcrimen non infpicio,cur recipiens juramentum rftenusfuum commodum,
remittere poflit,non poffit autem remic- cere recipiens juramentum fuum ;&
mirabile mihi cfl Patri juranti fe empturum equum V.G. in commodum fui filii
licere non emere , filio remittente : at juranti fe eumdem empturum incommodum
fur non licere, fc volente, commodoilli renunciare . Puto igitur propter
paritatem ratiouis licere : neque ideftanthorizare jn fa- do proprio, fed fua
fpontd fuam utilitatem negligere Confirmatur, quia/vpr. c.t.Jf.j mu. 49.
docuimus ex Caftrop./.j.^.t4-^.»p-7.§.», fequitur Sane Deca/.c. 9 .n,t j.
juramentum de non vendendo minorispofle remitti ab ipfio jurante , quando in
utilitatd propriam eft emiflum : ergo & univerfaliter , in calu noftro ,
&c. Poft haec feripta, cum Pater Uincentius Tancrcda amiciflimus meus, fuum
utiliflimGopusr'/» Suor.de f(t li,. peramanter mihioften- diflet.inveni ipfum
hanc fententiam meam contra Suarium hic am- pledi.Profeddfingenud
loquor)«micorum ingenia, altero nefeiente dc altero, in eamdem fententiam
confpiraftcgavifusfum . $. III. T)t Relaxatione . * Uando quipoteftatem habet a
juramento fubditum obfolvit, diciturdifpenfarc,feu magis proprii illud relaxare
: naro id quod in materia voti appellatur Difpenfatio, hic propria voce vo-
catur Relaxatio. Porr6 tria nunc funt exponenda. Primo, quacnam juramenta .
Secundi, i quo nam Superiore. TertiA, obquas caulas relaxari queant . Moneo
tamen legenda etiam efle , quae oe difpenfa- tione Voti infri dicentur .
Juramenta . x Uno verbo relaxari queunt juramenta omnia fol i Deo prarfti ta ,
que diximus 3. iMrni.7. Arag. a a. q ll.art.\x.d.\.diRe\. ahoc ci tans .
Juramenta verd in utiliutem folius hominis prarlhta ; fi fint acceptata 4
nemine, ne i Summo quidem Pontificef nifi forte dilpen- fationem bonum commune
expofccret) difpenfantur ; imtnA nec difpcnfari pofle docet redd Cajetanus a.x.
f S9. art.fupca §.1. num. 4. docuit Abbas , quia null us poteft fuo jure
privari , acceptatio autem facitutex juftitia illi debeatur, quod juratumeft. Dixi (inutilita- tem
folius hominis ) uam fi fccus, vide mox §. J. uum.y. (? eap. 1 7 . de Voto,
ikidtm cit and» . 3 Si verd non fint acceptata, etiam fi fiat ju ramento
oublico,& co- ram ceftibus, poterit Superior ex caufa dilpenfare,vel
commutare. LegeSanch. in Dcc./ii.^.cap.^i.d num.6. quia tunc lol fim adeft vin-
culum Religionis, ctii ex caufa difpenGrC conceflum eft Superiori- bus, ut mox
dicemus: ita Dian.Lcdef. Trulleoch. apudPcllizt. *» M«".Reg.tru 3 - 8
.cap.i.fel}.z.num.i j8.contra$anc- & Suar- ilidem ci- tatos : ut
probabiliter accidit in juramentis Deo principaliter , ho- mini autem minus
principaliter prarftitisjdcquarc^ft*^.! 7 . * Vott dicam : & ut certd
accidit in juramento per iniurum i latrone extorto, & fimilibus, quia pari
modo tunc non adell vinculum jufti- tiae, fed folius Religionis t immd ipfatn folam
iniuriam (ulhcientem die caufam ad difpenfandum mox dicemus. An acceptatio
przdi- da legitime fiat i Notario, vel absilis, non eft difputatio hujus loci :
vide tamen fusi apud Meroll. ttm.\.difp.\.cap. z.J . & de Notario Anum.88j.
4 Sunt prae cerei aliqua juramenta,ad quae relaxanda, quia faltem vix datur
caufa difpenfandi,poflunt vocari indifpenfabilia : ejufmodi eft juramentum ,
& votum annexum profeflioni Fidei ; & epifmodi etiam eflet juramentum ,
quo quis profeflionem Rclieiofam , Matri- monium, ftatum Sacerdotis confirmaret
; cilm enim hpc juramenta fintadharrefcentiapraedidisadibusexfeperpetuis, &
firmis, per- petua etiara&illalunt . Vide Pellizxarium , ttm.t.Man. /fa.
ar/.j t tap.nvm.x5. A quo . j Certum eft in Summo Pontifice reGdere poteftatem
relaxandi juramenta; quod enim pertinet ad bonam fuavemque Ecclc&e gu.
bernationem , maximi debuit in ejus Capite relidere. 6 Dubitatur PrimA, An
ficuti certum eft, omnes Praelatos Eccle- fi* jurifdiaionero habentes (qui fint
hi, vide infra tap. 16.5.4. nu. 4. ) ex communi dodrina gaudere haepoteflate
refpcdufuorumfubdi- torum : ita certum fit dari aliqua juramenta uni Summo
Pontifici relcrvata? Rdp CUmSanch. M 8.de matrim.difp.t^. num.j.jyM.^. •n
Dec.cap.^num 2 1, efle probabile dari aliqua refervata : afferri au- tem ad h*c
dignofccnda hanc tegulam ; Illa juramenta funt Pon- tifici Maximo refervata,
qu* fit fitiflent voto promifla, ipfum votum niUlet Summo Ponti6ci refervatum .
Quoniam ergo, ut infra di- cemus, vota Pap* refervata funt communiter quinque,
nempi Ca- ftitatis perpetu*, Religionis, Triumque Peregrinationum , Roma- n*ad
limina Apoftolorum,Compoftellan*,&: Jerofdymitan* , quapdoabfolutc, &
nonfubpeena, vel fub conditione funt emifla 1 ideAjuramenu his votis,feu promi
flionibus addita, Summo Ponti- fici funt refervata . 7 Sed certA aliqui docent
etiam probabiliter, & tutAfola vota deillis efle refervata, fed non
juramenta per feftantia, idcft,quenon adhzrent Voro, quale eft hoc, V.G. JvroA
non autem vov,o)me Re- legionem tagu/furum : ita Layrmn M . 4 . trall.i. eap. I
, J14. d icentem putatam efle probabilem iSanch. lilzjn Dee r.ip.mr.6-cit.fe
ipfum alibirlege etiam Pellixz. tom.x.Man.Jfairall.Z tap.i.num.iaji favet Bon.
de (ter. q . , j>. mjt. n.a. Ratio eft, quiaidiverfo non fit bona il lx
tioivinculu autem Voti eft fatis diver(um,tmmA maius cx Sando
Thom.a.i.ftt.pp.tfrr.j. quam vinculum folius juramenti : erso&c. Quare
omnia jurameota,ad qu* modA «.1 . diximui extendi pwtefta- tetn Caput VII. De
deobligatione a Juramento. 95 tum ex fpeciali mandato,Capitulum Sede vacante ,
Ac omnesqui ju- rifdidionequafi Epifcopali potiuntur LegeSanch^i.J^D/f.f.»!. A
«. i8.Caftropal. < 4 Juram />.4 apud quos etiam habe- bis, quoad forum
externum perunere ad Epilcopum loci v quocrau- fumert juramentum, difpenlarc
juramenu homini prdliu,( fctnpcr intellige juxta luperius didafluuad vinculum
Religionis; led ita, ut nccc(Iari6 prxcedere debeat citatio partis; at quando
debet dilpcn- fatioHcn in toro confcicntiac tantum, noncllcncceflariam citatio-
nem partis, Ac tunc Difpenfationcm pertinere ad Epilcopum in quo deu i c ju ra
ns , q u i d 1 fpeul ationem pollulat . Praeter illa quinque, alia quaedam juramenta efle refervata docent
aliqui^it Azor p r./.i 1.4.94.4. Sancb. 9.«.7-qux cum lint rara, hic
tranferibere non eft opus. 8 Dubitatur Secundi : Anqui habet potellatem
difpenlandi , vel etiam commutandi in Votis .eo ipfo nitclligatur habere
potellatem difpcnfandi in juraroentisfoli Deo praelinis, live juramenu fint Vo-
to neceflaria ,ut Voveo, Ac Juro jejunium: live nequaquam, fed ftnt per fe
flantia, Ac fine Voto, ut Juro me cras iturum ad Templum , ad venandum, Acc.
Rcfpondeo, probabile efle ita intelligi tum in potelbte ordinaria, ex Bafil.Ponc./.HV'
matr.e.i i.w.ixliifque, tum in dclcgau,cx eodem A ».4.Suar »a.a.^ HfOr.de
Voto.i. fi.4..^ «. 1 p-Sa yy*tum, de irrit.v*. ti, «.59. qualem habere roox
dicemus in foro interno Mendicantes : Ratio cft, quia quamvis in rigore
aliudfit vinculum Voti, aliud lura- mcnti,quarc poteflas fol vendi unum non ell
poteflas folvendi aliud : tamen quia juramenta hxc pia feufoli Deo prflii u, de
quibus proce- dit hxc dodrina, Voti naturam induunt, & lunt multum Voto
affi- nia e xillimantur in communi modo loquendi ut Vota, ac proptcrcA dans
potellatem, feu privilegium lolvcndi unum ,darecenfctur Ac aliud:eodem modo
porte difpenlari juramenta, qu$ principaliter lunt fada in obfequium Dei, licet
minus principaliter ob utilitatem ho- minis, live is acceptaverit, fi ve non,
dicam infra t. 17V# a. 9 Dubitatur terti6j Quis nam habet cx Religioli» hanc
ditpenfan- di,vel etiam commutandi potellatem ? Rclpondeo pnvilcgiumdif-
penfandi in Votisetiam Epifcopo rcfervatis (atque ad e6 in juramen- tisfoli Deo
prxffitisxx probabili opinione modd «.7.dida,Martinus V.conccflit Benedidinorum
ConfelTariis depuuus , atque adc6 om- nibus participantibuseorum privilegia,
fed nobis ex Societate fic il- lud reltringit »« Cemp .pr,*.V .Difpr*/*t»ytf .1
o. R. P.H.GeneralisHf c facultas communicatur omnibus Superioribus, Ac aliis
ConfelTariis , quibus ipfi eam eommiferint . 10 Privilegium verficommutand i
conceflum Societati, (ut id hac occafione advertam )atqueade6 participantibus
ejus pnvilegu Ari- dius efl in uno, benrgniusinalio, qulm Iit prxdidura
privilegium difpcnfandi;concediteniro,pcfle nofl ros commutare omnia Vou, ex-
ceptis illis quinque,Ac liccJt llridius:fcd ex Gregorio-YU.ex tenditur ad Vota
jurata, dummodo commutat 10 non fiat in praejudicium ter- tii , & fic cll
benignius . Nec
Pater Generalis Soc* nobis hoc privile- gium commutandi reftringit , fic enim
habet in t9mt.1n9.s0c.Vj9m- 1. Communicatur hxc facultas omnibus Confefiariis
appro- batis juxta Cone- Trid. 11 Quid de juramento homini praedico, in iis
cafibus, in quibus polle di ximus>».7.& 8. Epifcopos, conceditur ne id
relaxari polle ab iis, qui habent privilegium circa Vota jurau, hoc ell a
Religiofispar- ticipant ibus privilegia Societatis. Refpondeo . Negat Sanch.
M.i.de motr. *. r 7 . quia jura- menta hxc fola,qux homini proflantur, nec fuut
vota, nec voti ratio- nem induunt . 9 ed certd probabili Aimum cfl commutari a
prxdidis pofle. Ita Trullcnch,Lcdefma. aliique cum Peli je.x.Mn*. %eg.tr.8.t.
3. Ratio eil, quia dans privilegium commuUndi vota jurau , concedit commutari
polle duo vincula Voti, & Juramenti: ergo non cll cur negemus, conceilum
dic, polle illos commutare, quando adelt unum dumtaxat vinculum, idefl
juramentum . Quid enim tollit . vel addit illa conjundiocum voto, fi xquA fit
fine tertii prxjudicior Atque hinc fit, ut in cafibus, in quibus tertius
propter turpitudinem injuriae, metus, doli, dcc.dc in cafibus, in quibus
tertius nondum acceptavit, (unde jus ex jullitia nondum acquilivii) poffit hic
privi- legiatui ejulmodi juramenu commuurc: quia tunc commutatio nullo modo ell
in prxjudicium juris, quod vere tertius habeat , ad quam commutationem privilegium
extendit (ut modo diximus ) Gregarius 1
H. 1 x Verum poteruntne hxc etiam difpenfare? Refpondeo cum in faculute
difpcnfandi folum detur poteflas circa vota, ut modd nota- vimus , non ver6
circa Vou jurau, difficilior ell refolutio ; nam pro- pterel aliqui
probabiliter negant, cum Sanch. Ai.8.
dtmatr. dijp.$n. xi apud Pellizr./x.*i jy.Dico tamen cum S\uxJ. 6 .de »0/0, .«. fi citante Arag. Vi vald.Rod r dc alios
probabile efle, polle; dc quidem, ut femper loquimur, in foro interno .
Ratioell fupra tada,quia cum hxc juramenta quamvis homini prxllita vinculum
jullitix , ut fup- ponimus, non involvant, habent folum vinculumex vi
Rcl'«ionis, quod tquiparatur vinculo Voti,imm6 quod in rigore minus eu, quam
Voti vinculum;atqueade6qui hoc Voti vinculum diflolvere potefl, non eft
negandum pofle dc illud . Nec obflat . qu6d fi iu eflet , fru- flraGregorius
XIII. potellatem commutandi Vouextendiiret ad Vou jurau, non obflat, inquam,
quia id faflum efl ad majorem confcientix lccuriutcm ad ferupuios eximendos ,
dc pro iis » qui contrariam fencentiam fcquuntur, ut alibi in fimili docui- mus
. 1$ An civilis poteflas aliquo undem modo poffit relaxare jura- menta, vide
apud Layman, fo+jr. j.r.q. «-9.de Dodorcs fupra ciut. f-l- 0 .A/r.D-aliofque ab
ipfo laudatos. Illud fol^m noto, quan- do quis jurat aliquid in prxjudicium
Superioris, etiim l^cularis-pof- If hunc Superiorem remittere cjufmod i
juramentum, teu potilis il- lud non acceptare . Jurat quis Verbi Gratiafenon
acceptaturum Oificium Capitanei;potcft Superior illum cogere, dc pofl
coadioncm, poterit is non obllantc juramento, accepure; quia juramentum il- lud
non potuit prxjudicarepoteflati Superioris. Puto tamen non pofle poli illud
Officium acceptatum, aliud fine nova coaditme acce- f itare : quia illa noo
fuit juram: ut 1 relaxatio , quam non potefl fxcu- aris expedire,
fedfiiitfolhm, pro illayice,fu* potellatis uliirpatio; an nihilominus acceptare
fic culpa folum levis ,dixi fupra cop. 0.10. cum Fagundez . Oo quat taufas , 14
Certnmcft^dellc debete caufam difpcnfandi, fecus irrita erit, dc nulla
relaxatio , etiam fi i Summo Pontifice feratur ; ita Sanflus Thomas a.»,
fai^.89. ^/.9. Abbas fwtjuT.n.%. aliique ( excipe,nifi fit in materia apii
relaxanti omninblubictfla , ut diximus $. 1. «.*. ) Ratio efl, quia Summus
Pontifex inlcgtbusab ipfo latis validdquidem finecaufa ide6 dilpenlat (
quidquid fit , an aliquando Hlicit 4 ) quiaab ipfo liberi dependent : at
vinculum Voti, & jura- menti ab ipfo non dependet, cura de jure nuurxfit,
Vou,dc jura* menta Deo elle reddenda : ergo non poterit valide linccaufadilpen-
fare , liquidem ipfedumdilp«nlat , id facit nomine dc cx parte Dei : Deus autem
relaxationem temerariam, dc finecaufa ratam habere nequaquam potefl . 1 f
Difficultas igitur folafupereft in explicandis hiscauGs, qux
fmtfuffictentesadhoc ,ut Superior relaxet juramaua homini prx- flita in iis
cafibus quos pofle fupra diximus, namdccaufispro jura- mcntisfoli Deoprxflitis,
feuquandu folum urget vinculum Rcli* gionis, innuam infi» $.4.0.11. dc
colligitur cx dicendis fufius 1. 1 fi. §. 4. J . ifi Ad fex reduci folent.
Primd quando adefl turpitudo ex parte extorquentis juramentum , ut accidit,
quando juramentum ,mctu , vi, dolo extortum fuit: ipla enim injuria
Liifficientiflimam cautam prxbct relaxandi . Et quidem, fi metus fit gravis,
poter it ab Epifcopo etiam in foro externo relaxari ; fi levis, foldm in foro
confcientix : lege Sanchez iblque M .\. »« Dtr. e*i. g. SecundA, quandoad- eft
dubium , an juramentum valeat . Vide Covarr. p*(c*- tum , l p. «.7. initio .
Vincent. Tancred. W.4. do matri, n Jifput. xo.num.-j. Tertid, quando adeft
dubium, anccdat Ininjullam !x- fionem tertii . Quartd , quando efl dubium , au
ex obfervationc jura- menti cnafcatur occafio , feu periculum peccandi . Quintd
, quando juramentodl temerd, inconfideratd , vel ex irx , dolorifvc
perturbatione fadum ; dc in his quidem folvitur ad effedum agen- di i Superiore
vinculum Religionis : at remanet videndum apud Ju- dices, an Jus Jullitix
faveat alterutri ex parrjbu; . Retfd au- tem id potefl i Superiore fieri , quia
pertinet ad Ecclefiam provi. dere, ne jurans vexetur injuflc:
CoSixo^.tom.x.difpmt.^.dtjar.par. Didum efl ( quando efl dubium ) quia non rard
in prxdidis quando reseft certa, nullum efl, nec indigens relaxatione jura-
mentum : quale efl, fi turpitudo fit cx parce materix jttratx , fi jura- mentum
cedat in injuflum tertii detrimentum , dcc. uc ex fupra di- dis conflat . 1 7
Sed quid agendum,quandocaufadifpenfandi adefl quidemjfed omnibus expenfis , non
efl omnind fufficions? Refpondeo cum Sanch.M f t*Doe.t*p,\%.num.y tunc
intermifeendam efle com- mutationem, de qua mox, & infra cAm de voto: hoc
efl, non ef- fe abfoluti juramentum remittendum , fed loco rei per juramentum
promiflx efle aliquid boni operis io jugendum juranti , magis Ac mi- nus luxta
mlufficicntiam caufx, non mathematici, fed morali modo prudenter expendendam ,
Verbi Gratia fi efl certa , Ac gravis caufii difpenfandi juramentum dcfemcl
jejunando abfoluti Superior rela- xet : fi autem caufacll mediocris, ita
relaxet, ut obliget jurantem ad aliquam verbi gratia orationem recitandam :
puta Coronam Beata: Virginis , vel Oflicium Defundor um , vel unum
MifcrerejACe. juxta proportionem infufficientix caufx , Atc. Dt Ccnmutotiem . 4
/~\Uando loco rei juramento promiifefnbflituitur ab habente V^. potellatem
aliud opus honeflum dicitur juramentum com- mutari ; potefl autem fubflitui vel
opus bonum majus , vel xquaW , vel minus: Ac circa hxcquxrimus, qui commutare
poffit ,qux ju- ramenta | ob quas caufas . 96 Explicationis Decalogi t-/i. i Non folitm Pontifnc , & Epifcopm
exterique juxta dicenda f*p.i6.§4. «»«.4. jurifdidionc Epifeopali frueutcs ,
fed etiam Con- feflarii>quibus id conceflum ert per pri viic|ia,ut per
occafioncm dixi- mus 1 o.fab hoc timen dii crimine, quM Pontifex po- tdl
ttorani^ax/vJAjT^». t-diximus ipfum relaxare pofle: at Epi- fcopis reflridior
cft haec poteftas, juxta ibidem dida. Rurfus Ponti- fex ,& Epifcopus»quia
hanc poceftatem ordinariam habent , poliunt illam aliis delegare : quam non
pofluncCoofeflarii, quia ipJjfdiim funt Delegati. Denique iidem Coufeflaril
folii m quo ad forum inter- num: Ponti fex ver6, CC Epifc opus, etiam quoad
externum. j Omnes autem, qui poliunt difpenfare , potiunt & commutare : non
contra*quia difpenfare cft majus, quam commuure : cui autem conceditur majus,
conceditur Sc minui iu eo majori concentum, cum tamen cui mimu conceditur, non
concedatur majus. 4 Dubitatur hic primo. An Confeflarii e ledi per Bullam
Crucia- te polline j uramenta commutare? Ratio dubitandi c(l,quia Bulla fo- Jum
concedit commutationem votorum , de juramentis autem ne verbom quidem.
Refpondeo tamen pofle juramenta foli Deoprxrti- ta,feu que folum afferunt
vinculum Religionis : ftc Franci fc. Bardi TXBull* Cwisi* cfl, quia h$c
Bquiparanturvoti$,ut/^.iT.j.«'.8.diximus^c probat fuse Suar er,/, f. dt VtfOy
fOp, 14. «.1 |. 5 Dubitatur leeund^An ipfe jurans a liquando poffitfibi etiam
fi-\ oe caufa commutare didam juramentum foli Deo praefluum . Ref- pondeo polle
in opus meliusuic Tui. Valent .Boruc.Sanc.aliique apud Caflrop. tt.j.tr. 14.^.
57. i.n.6. Ratio eft,quu non dicitur promi f- fum infringere , qui in meliui
illud commutatu ta Abbas communi- ter receptus apud Syl.V.JurMMMtam 57.6. Azor.
t*m. 1 .Ai. 1 o.cap. 1 o» f.t. Iramd probabile etiam cft in opus xaua le . Ita
Bonae- nm.x . <£fp, 47.1 ^.17. n. 1 1. cittns V»l. Rcgin. Si , aliofq ue ,
& nos infra , tum de temmutMtiotM Viti ; qui* tunc redditur Deo, quod xqud
illi gratum eft.ipfumqueopusxquaJis, vel melioris bonitatis fatis caufa fuffi-
ciens eft commutandi . Id minus nullo tnod6 poteft , quia ad hoc re- quiritur
poteftas jurifdi{fionis,ut mox «"*. t o.dicara, & infra eum di
eemmutalitiu Vili . Dixi ( juramentum foli Deo prxftitum ) nam non ita in
juramen- tis homini principaliter fadis, quia non xque gratum cft homini bo>
fium aequale, vel meliusmam propterei in eadem fpecifica formatu» r«
promittitur, eft juramentum implendum k jurante- Sed de hac re iterum
dicetur^iim de voto recurret ferrao»v*p. 1 6.$. j.d »■ *.* 7. ubi confiliom
quoddam afferam de juramento homini minus princi- paliter fodo,fivc acceptato,
fire non acceputo . gw* Juramenta . 6 Omnia ea^ruz poffunt a fu peri ore
habente potcftatem relaxari, taultd magis poliunt ab eod em comm utari , vide,
quae dixi %.ptd(c- dM u a «.x.foldm igitur hic quxrendum ef!ct,an juramenta
poenalia, ic conditionaliapoffint commutari ab Epifcopo, vel privilegiatis ,
etiamfifint de materia Summo Pontifici refervatarfedquia nos f*i#* jf.j. nj.
probabile putavimus illa quinque juramenta perfe flantia non efle referota.ided
multo magis refervata non erunt,quando funt c<»ditiooalia,ver poenalia;
quare poterunt l prxdidis commutari . 06 qu 4 i eanfat . 7 Ut Superior pollit
juramenta homini praeftita com muta re>i u^- ount rardem
cainar^juarfufficiuntad difpenfeodum,$ p**e*dentt,cc ille , illifque fub
conditionibus requiruntur hic , qua: ibi . Ut autem commutentur hxc juramenta
foli Deo uda : qux vocis , ut lar pe d 1- Qum cft^equ i valen t , cuius
ponderis caulae requirantur, nic luperett breviter explicandum* E Prensu 10 autem primh, licite pofle ab
habente poteftatem com* mutari juramentum non folum in bonum majus , vel
aequale i led etiam (licet exift ente caufa ut mox".* i.dicam) in minus,
atque hoc e egulan ter efle lk ituro, quoties habet quis poteftatem commutandi
vota, vel juramenta: ita Arag.x.a. ciuns Cordub. infumm* d$ tdfhuj.llo.tT x
5o-Tol.SiJ>fs.SjyruMliique apud Sane mox ci- und ". 1 .Ratio cfl, quia
alioquin illa potenasfruflratoriaeflet, nam , ut commutetur votum,vel
juramentum in bonum majus,fufficit pro- babiliter propria authoritasut modd
diximus*. 5. quare fi facultas commutandi aliquid tribult,tribuitin minus. Adde
aliqua jura apud eundem Arag.idde< 5 c ipfam praxim. P Scio Sanch. Gi.xjn
Vu.t. jo al ios omninb velle , ut com- mutatio etiam ab habente potcllatem
fetnper debeat expediri, vel in arquale,vel in quafi zqualei quia commutatio ex
AQUINO (vedasi) *» 4 .di fi. 397.1 .ft+j.uhAaterpati % € ft veluti contradus
inter commutatio- nem nomine Dei , & voventem : at contradus permutationis
debet «qualitatem habere. Sed fortafle Sanch. in tclligit noopoffeiu in minus ,
ut roorajiter arqaivaleat difpenfa t i oni : non enim edet licitt commutatio ,
fi jejunium V- G- commutaretur inunura Ave: fateor enim debere adeffe aliquam
proportionem inter rem juratam & ma. feriam fuppofitam, nefcilicct
commutatio in dilpcofationem , qu* majorem requirit Doteftatem,tranfeat;id quod
videtur Sauchea; noiafle per illud ( quafi). Ad rationem ex p.Thoma patet
relpoo fio quia in raero contradu permutationis non intercedit poreflasjurif-
didiwiistut intercedit in cafu noflroj nam ptopterei aliquid pius cft cafui
noflro concedendam . 10 Praemitto fccundd,ut fiat licite,& validd
commutatio in ma- jus, nullam requiri caufam ; & in aequale fotis levem ,
cum ipfo boni- tas operis caufa ficfufficiens; itaCaflrop. rtJ 8-at ut fiat in
minus requiri cautam, ica,ut nec I icite, nec validi fine caufa expediatur ;
ita Sanch. **Dcc.c.ip.>»».4.Ratioefl, quia tuocadmifcetur aliqua difpeofolio
, ad quam femper requiri caufam Cupri diximus . 1 1 Didum dl »-8.(ab habente
poteflatem )qtiia nullus poteft fibi ipfi in minus commutare fuum vocum Deo prfflitG.
Ratio cft erue- da ex didis, nam ad hanc i n termifec tu r aliqua d ifpcnfotio,
qusc non poteft oriri ,nifi ab hahcntejurifdidioncm tat nemo ex feiplo habet in
fe jurifdidionem, qux requirit 1'uperioritatem io alium, flec. 1 1 His
pofitii^aufe ad commutandum ad tres reducuntur. Primh, firttpromifiafic reddita
illicita, vel inutilis. Secundi, fi exparte vo- ventis, feu jurantis reddita
fit difficilis fcu incommoda, ut fi fuperve- nerit infirm itas,ve| imbecilli
tas,&c. Tcrti6,fi magis bono communi expedit , ut non impleatur tale votum
feu Juramentum . Alia huc pertinentia dicemus cum de commutatione voti;
eadementm cft Yoti,dc huius Juramenti ratio, ut nimis fxpc didum cft . V. Di
mattria fuh«?ata Jutamtnto . t /~\Ui non obfervat id, in quod fuum Juramentum
commutatum legitimd/uit, cft ne perjurus? Refpondcononforepcriu- rum,quia
remfubrogatam nec Ju ravit ;nec,utfuppono, illam fub no- vo Juramento
acceptavit; iuLdT 4 i.x.r^a. n.y7.Trullench./.x. »■ Du.difp>x\
^Zciax,l«.x.difp^dtjnr.q . •.!}. citans Suar- & Sanch. Tenebitur ergdfolilm
ex pado>quoad rem illam locomatcrixiu- ratx prxftandani confenfit.Undc fi
res fuhrogata gravis erit^ravi ter contra padum peccabit , Quod fi le vis^tiam
fi loco gravis rei iuiatx fuppofita fueri c, puto probabile efle leviter
peccatum . Id quod mihi pcrliudet paritas fumpui poenitentia Sacrameatali^ux (i
levis fit, licAt pro peccatis gravibus impofita; non obligat ex probabili
opinio- ne 1» na fit» apuft .at Corftfi . 1 .1 ,c .1 §.z.n . 5 nifi leviter . a
IlYud ad verteub omittente materiam fuhrogata tn voto , pecca- ri contra votum
: quia ex eo quod quis acceptat materiam fubroga- tam in Voti commutationem ,
cenfetur promittere Deo illam fer- vare; atque adedeonfentit transferri
vinculum Reltgionis,quod erat in materia voti, in materiam
fubrogatam,videinfra/-i6 {1 o w.x.ubi citatur Sinth.id quod i n cafu juramenti
ut iurmeutum cdyioa iu fe habet; quia non ftatim ac promitto aliquid facere,
id, fub juramento cenfeor promittere. Ita Lcflius/r.
Aliafpedantfoadnuteriamfubrogatam dicentur iufrar.i6.y-t* 5. Vt Solat ii a Tu/
utrum Cafmum huc ptttiHtmiiutm . - -w-i xdidis operx pretium erit
fcquentcsfolutioncs pradicas K ded ucere - Petrus vovit Jk. juravit pauperem
puellam , nul- lam determinando, fe dudurum . Francifcus vovit idcm,fed fine
ju- ramento. Antonius juravit idem dumtaxat, fed fine voto nulla adhuc
acceptatio ab aliqua certa pudla fadaeft. Quis poteft hxc difpenfare vel
commutare/ Dico tum Epifcopum in utroque foro , tum in foro interno te
privilegiarii, feu Confcflarium delegatum pof- fe, cum caufo,ut femper
fupponimus, difpenfare, vel certe commu- tare juxta privilegium qao gaudes.
Ratio cft eruenda ex probabiliter didis 6. j . 2 . quia hxc five Vota , fi ve
juramen ta , folflro continent vinculum Religionis . x Rurfus Petrus juravit
Bertx pue!lxmatrimooium,qup nondum aeceptavit Francifcus idem juravit eidem,qux
jam accepuvit. An- tonius vovit & juravit idem eidem acceptanti. Marrinus
vovit Cc juravit idemeidem nonacceptaiuijquifnamdifpenfobit vd commu-
tabit?Dico Epifcopum & te privilcgiatum difpenfare, vel juxu tua privilegia
commutare polle primo & quarto,idert Petrone Martina, quiaciim nonfint
juramenta vera acceptata, foldm continent vin- culum Religionis^id quod
Epifcoporum,& privilegia torum poteftas extenditur . Aliis verh duobus
fecundo & tertio , ideft Franctfco & Antonio, dico neminem polle .
Ratio cfl , quia hxc funt vota , vel juramenta eroifla principaliter, ut
fupponimus . in commodum tertii acceptan- tis; ad qux nec Epifcopi.nec Delegati
poteftas, qux cft ad ea, qux in folum Dei obfequium prx flantur, ex tenditur,
eo ipfoetiimvquo funt acceptata»nec intervenit injuria ex parte recipicn t »$;
involvunt vin- culum, juflitix, quod folvere nulla authoritas valet, nifiob
bonum publicum, &c- q Denique Petrus propter amorem Dei vovit , junvitque
puel- lam inopem indeterminati dudurum ( fupponamus hoc votum efle validum, de
quo tamen dicam infra t*p.\ j.§. ? w -4 : ) mox determina- tx Bertx id
manifeftavit , qux acceptavit prorniftionem . Antonius pari modo fovit, juravitq;
ekeroofyium alicui pauperi, feu Ecclfefi» nui- Caput VIII. De Adjuratione
juramento affini. 97 nullam fignando, erogaturum; mox determinatum pauMrem,feu
Ecclefiam acceptantem elegit : quarritur, an Petrus poflit alum Mellam inopem
ducere , & Antonius alteri pauperi abeledo eam elargiri? Rurfus,
quidifpenfarein his, vel communtare valeat? Dico, polle Petrum, quantum eft ex
vi Juramenti, vel voti , aliam ducerc;Ac Antonium alteri ftipem croearerita
Sanch. M+ in Dee. e. ±\.n.\ a_t-a tbtJe.lJf.de i P i 6 .nu.f. Ratio eft, quia
ciim hz promi Itiones nonnifi Deodired* Unt,non poflunt przdida Bexta^c
Ecclefiadici legitimd acceptare; acceptat enim legitime aliquis id , quod illi
promittitur : nunc verd nihil ipfis promiflum fuit : er$o fi Ju fi it ia . que hunc
leniti mi >cccpuHe;prop<er eandem rationem, in uiroque roro poterunt dida
juramenta ab Epifcopo,vel inforoconlcientizi privilegiato difpenlari.feu
commutari, perinde ac extera folilm re- tinentia vinculum Religionis, de quibus
didum eft f"P™- Si Jura- mentum , vel Votum fit principaliter in obfequlum
Dei, fed minus principaliter in commodum hominis etiam determinati, ifque ac-
ceptaverit ; dicam*. 17. 4 Dixi(quantum eft ex vi Juramenti, vel Voti)naro fi
Petrus Ipon- fa lia cum dida Berta iniilfct.requirerentur caulp 4 Doloribus
apud Sanch. ^Ir mwr.l.x.id **. explicitz,adeadiflblvenda , aliamque du- cendam.
Pari modo u Antonius,quando elegit didum illum paupe- rem, vel Ecclefiam,fe
principaliter in commodum ipforum nova Ju- rata promiffione illis acceptantibus
obliga(iec:eftemus in alio cafu^n quo eft legitima jam acceptatio, ubi
dift>enfare, ut fzpd docuimu s, nullo poteft . Nam fi principaliter fu i
flet in obfequium Dei , Ac mi- mis principaliter in ipforum utilitatem,
jampromifi me didurum, cumdeVoto, e.xf.^.x. De Adjuratione juramento affini. L
De Adjurationi in Umvtrfum . t QI quis ita obteftetur:Hwpva/a/vr amorem, fuim
Dee,SanBit Jne ij Patrii gerit. Per vitam tuam, per vitam Patri/ imi boe age .
Item fi fic tcquis terreat aliquid impetrando./* virtute Dei,vel Sanficrum, im
nemine Hegiijd gere £\ctx\xx te adjurare- Adjuratio igitur non eft Ju-
ramentum, nec deprecatio; Sic Suar.Sanch.Gaftr. loejnoxtit.x\ iique, fed
imprecatio,feu juflio per aliquam rem dantem mora)iteT,hoc eft in conceptu
hominum ipfi imprecationi,(cu juftioni vim . Et quidem fi per Deum, vel per ea,
quz ad Deum pertinet, exhibetur, erit adus Religionis latri$;fi per Virsinem
Hyperduliz.fi per Sandos Duliar, fi per homines erit adus politior, humanzque
imprecationis . » Hinc vides PrimA^mnes creaturas adjurari polle; omnes in- f
uam, quz juflionem, imprecationemque percipiunt , quales funt Lationales:
Irrationalia tamen, improprid. quatenus Deo obe- dientiam phyficd przftanc ,
adjurantur; Ut fi monti dicatur i San- Q O viro : In nomine Cbnfti bine
tfan>ftr tt in alium Ictum , quo P»do verd Deus adjuratur ut fcilicet in
illa re afliftat . x Vides Secundd,adjuratum ex vi foliusadjurationis nequaquam
obligari ad rem przftandanuquia adjurat io eft tantum indudaad in- ducendam
majorem auandam reverentiam , vel timorem ipfi perfo- nz adjuratx,non vero ad
inducendam obligationem, qualem indu- cit commemoratio juramenti fadi, vel
obediAnti* Votum, przce- ptumve Ne autem temerd contra virtutem Religionis
exerceatur adjuratio, requirit eofdem proportionalitcr comites, quos Jura-
mentum: nempd Veritatem, Juftitiam, Judicium. Verita t . 4 Hic confiftit in
eo,qudd non fiat adjuratio per falfos Deos. V.G. per Saturnum, per
Iovem.Acc.vel per eum, cui non debeatur'reveren- cia,v.gr. per Luciferum, per
Dzmones,Acc.quibus modis peccatum efie mortale non eft dubium Confiftit etiam
in eo,quod non intermifeeatur aliquod in adjura- tione mendacium , ut (1 quis
occultus dives elcemolytum petat ut rauper, propter amorem Dei :At peccat ne is
mortaliter? Refp.five hic peccet contra juftitiam, five non item, de qua re
alibi acertd non peccat nifi ven ialiter contra Religionem. Ita Sanch. /. a. in
Dee. c. 41. n.y citans redd Suarium, quia inducere alium ad przftandura bo-
num, etiam cum fidione Ac mendacio lcvi,ut hic fuppooimus, non eft gravis Dei
irreverentia. Neque enim tunc aftumitur Deus ad iniquitatem patrandam,ut
contendit Caftr. tom.^.tr. 14. di/pmt.+.de fdjur.p.t.nu.f. immeritd citans
Suarium : aftumitur enimobbo- numaflum faciendum exparte dantis eleemofynam,
licdt, quiaex parte recipientis adus honus non fit,aliqua committatur, nempd
ve- nialis irreverentia . Non efle autem mendacium leve filiis miraculis ad
fidem allicere,/"* /reo docebitur . Tamb. T. I. 4 & Dee. Prar. 1 Hzc
confiftit in eo,ut non petatur, nifi res jufta, Ac honefta . Ita Sanch.Caftr
l.c .aliique. Quare ii quis per Deum, vel Sandos, etiam fi- ftendo miliis,
adjuret quempiam ad committendum peccatum mor- tafeprztcr ipfum mortalem
propria materia, mortaliter peccat contra Religionem ;fi ad committendum veniale,
venialiter: quia ibi gravis, hic levis eft irreverentia. At fi per hominem,
v.g. per vitam Patris, amici , confanguinci adjuret quis ad patrandum five
mortale , five veniale peccatum , non addit aliud peccatum przter peccatum quod
petit, quiaex hac adjuratione non transfertur culpa pravz pe- titionis in aliam
fpccietn . Judicium . 66 Hoc in eo confiftit, ut adhibeatur modus difcretus,Ac
prudens. Ita Suar .lA.de J»r . qui eft dt Adgura/ore r^w.p.Ac 1 1 .quare 116
decet paflinvA fine occatione per Dn,AcSan8orum nomen aliquem ad ju- rarc:c1let
enim culpa,fed certe venialis, ficuti eft juramentum veru, quod fine
confidcratione in vanum emittitur . Rurfus ne adjuretur Dcus,Ac Sanili
imperative, nec Dzmon deprecati vc , quz ut patet eflent mortalia pcccau : nec
homo fubditus, imperative, quod eftet mortale.fi injuftitia/juz ipfi fieret fic
imperando, eftet gravis: venia- lis, fi modica.lrrationalia live
impcra(iv^,fivedcprecative, eo modo proprii, ac fi mtelligerent , adjurare,
vanum ccrteell Ac cpnlequen- terveniale,pofl’ct
tamenaliquandomortaleAcfuperftitiofuinene,G fieret ex padocxprello,vel
tacitocfi D?monc;Ac ficcftfniliexculec ignorantia) quando his creaturis v.g
locutlis frugibus nocentibus, ventis, Grandini, vel fimilibus aliqui
c6ftituuntadvocatum,anignanc terminum, pronunciant fententiam Acc.quia untus
rerum vanarum apparatus non videtur fieri fine tacito laltcm pado cum Dzmone .
7 Deniq;Deus adjurari poreft per femctiplum, juxta illud Danie- lis 9 N* mereri
1 prcpter ttmttipfum Deui meui : poteft item per crea- turas, quas utpot* eorum
condi tor,non poteft amare, Ac fic adjurat Acc.Exud. Hftcrdare
Abrsbsmjfaacjatoi fervorum tuorum . D«rmon foliim per Dcum.Sandofqucad Deum
relatos adjurari rede poteft. Creatura^ enim vel non timet, vel parvi fiicit .
Creaturz per Deumj perSandiflimam Virginem,perSandos adjurantur, utinuuin.i.
II. De Adjuratione Vamonum. i ‘pOtiflimz difficultates in hoc argumento
verfantur circa ad- 1 jurationem D^monum corpus hominis oblidentium , nam
propterei de illa hic merit&fieillatim difputarcoperf pretium erit. Illud
przadvertediligcnter,Exorciftam (ficGr?ci vocant ad jurato- rem, licut
Exorcizare dicunt, quod nos dicimus adjurare} cognofce- re debere hominem verd
efle i Dfmone obfeflum. Signa certa funt, fi abreptus loquatur diverfojgnotoque
idiomate; fi canat, fcribat, aliaq; faciat, quz antea nulla ratione callebat ,
fi ita flet immotus,uc i robufliflimis quibufq;nequeat dimoveri, fi diftantia,
Ac verd occul- ta patefaciat Ac fimilia. Ita Delrius/.t. e.i.i.^.fefi. a. Gorvelo
defn- perft.^.p. e.S. Alia figna,ut diflonz voces, fzvi dolores, motus corpo-
ris infoli ti, Ac fimilia valdd funt incerta • De fine adjurat ienit , dt^ut
imperio Adjuranti/ in Damonem . a Damonis adjuratio tunc folfimefl licita, ciim
fit ad finem, ut isl nocendo defifla t,Ac ab hominedocovc aliquo expellatur.
Ita Suar- X.de /lefy./.+.deadjurs^.SMCb. f.x.in Dec.f. 4 i.n.x f .^
afialiiqueab ipfiscit. Ratio eft,quia cura Dei inimicoyeoquc,quinoftraeterna
ma- la femper intendit, commercium, familiartatemque habere, eflec charitatem
Dei , propriamque violare. Neque obflat Sandos ali- quos non ignobiles ali quod
minifleriumi Dtcmone popotcifle, atque admififlc^it ftcrncrelcdum^quum ducere,
Acc. idenim ii fcccrunc ex peculiari Sandi Spiritus inftindu ad publicam utilitatem
,ejuf- demque Dzmooiscoofufionem . I Prztercihzcadjuratiofieridebet
imperativd,^ V.G. exi t fac t die, non verd deprecati vd, V. G. rogo t/ ut faci
a / , ut dicat , hanc h mefratiam intat , ut exeat , (je. quia nimirum
deprecatio praefert humilitatem, Ac amicitiam, quz non oflendit Imperium quod
exer- cere folum conceflit Fidei ibus Chriflus Dominus io Drmouesad eofdem fuo
nomine profligandos . Qua locutio m/urpanda eum Damone.. 4 Si Exorcifla nomen
Damonis interroget ab obfcflb,fi feifeitetur ingreflus caufam, numerumque
fpirituum,fi petat aliquam veritatd, quam verd hic Ac nunc ad Dei gloriam
conveniat ab ipfo propalari, Ac fimilia cum D^moniaco tradet, qu^ ad Df monem
fugandum,terren- dumque conducant, licitdoperabiturjat fi 16 gos Termones, vanos,
cu- riofolquc cum illo commifceat: fcientias rerum ab ipfo expoflulet,
przteriuquzqucrecenfere,vel occulta, futura ve przdicerecum coeat, mortaliter
peccabit, quia fic cum eodem ^mifflritatem habere velle, fado ipfo conv
inceretur . y Dixi (Termones longos)fi enim quis aliquid modicum fenei, vel
iterum curiosd peteret, eflet veniale ex levitate materiz . G Cer- Explicationis
Decalogi i nfumm. t . 11 .«.28 cum quo
LefT I.XS. .ver/, unde /equitur jC*- jet.a x.q 90>»f M.dum abfolutd, &
fine ulla rertridione fic ait : Cc/- hqut cum tpfit Detmembui corpora hominum
ebfidontebut t ob cuuofitatem , uti canit at em tantiim non eft p/uttfuam
veniale . Media igitur via cft eligenda, ut fiet veniale fermones hos obiter,
& judicio prudentis modicos intermifcere;mortalc, prolixos. Ratio eft mihi
mani fella, quia hi fer mones orte ndunt fociaJcm , ut rede loquitur Cajetanus,
convcrfationero habere vel cum communi horte; illi nequaquamded indirede Df
mones ample conccrtit . ia Dices Primb: At oftenderet Exorcifta fe indigere
auxiliofu- perioris Darmonmin corpore obfefli exillentis, quodellet fc ilii
fufe. mittere . Refpondeo nego id oftendere ; patet in hominibus ; fi quis enim
haberet plenam potertatem expellendi milites^rorumque du- cem ab arce quapiam,
utque illos de fado expelleret .imperium non in milites dirigeret, fed in
Ducem, utfcTilicetipfeiuoslecum ah6 duceret, nullo modo diceretur prsrfeferre
indigentiam auulit , fed ineram vauamcKeuriofitatcm . Duc exemplum ab homine :
fi enim folum velle uti potdlate five immediate , five mediatd hoilles ab eo
quempiam dealiqua re vandinterro^w, non Uatim ex ea interroga- loco expellendi
. Videat me dodor, an etiam propter hanc ratio- tione habere cum
illoamicitiara,focietatcmque velle pr?fumeris;fi feri* , & protrafles,
prarfumeris ccrtd . 6 DicescumCartr./.r.Deprecativc ut modo ditium eft, cum De-
monc loqui fub culpa mortali, non lic*t,fcd lolilm imperative : At*fi vel
breviter cura illo loquaris curius*, loqui cum ipfodeprecative coo v ioceri s,
quia per curiofitatem illam iraprrativ* te habere non potest
rco&c.Rcrp.ncgoMinorcm, non enim valet :non loquor cum Petro imperative,
eivo loquor deprecativ<-;poflum enim tertio modo Joqur, nempe, ut ita dicam,
expolit ive, exponendo ei illa,quardil'tere intendo, c xpedandoque refponfum .
7 Dices iterfim curo codcra-D^mon quidquid d ici t,&citq;ex odio contra
Deum d icit,& facit, Ergo cum illius peccato cooperor, fi illu invitoad
aliquid facienduni,quod no fit illud, quod cficeftit Chriftus ad cum fugandum
Rclp.cum D$mon femper nt ad ule peccatu pa- ratilfimu^ego non quidem caufaded
mera occafio fum ejus peccati : ad quam occationem evitandam Deus non me
obligac,ficuti probabi- ■ lis opinio non obligat me ad non petedum mutuum ab
Ufurario pu- tato. Lege
Dianam fiq.tr j .re/A.(jit. citatos . An luent expof ero a Damone, nt aliquid
faciat ? 8 Ad tria reduco ea,qmr gerenda expofei pedunt i Dcemone.Pri- xnd.quar
ad fug ni, vel dciitionem nocendi conducunt.vel eat dem fi- gniocant, galeet!
g*iiurtcder<.-,ihre,tacere,darcfignfi egrertus lam- pad cmcxtingucndo,
vitrum frangendo, &c. Secirad6,quaead obfe* qu-uiu tuum,\el tui amici, ut
fternere lcdum.duccrc cquuin, mederi nem licite pollit adjurator petere, imm6
fle cogere ab hoc Daemone, utjdicacvan alius V. G. infirmus fit maleficio
affedus nec ne , & ut manifeftee maleficii genus vel fignum,flc in quo loco
forte inveniri poflit, quae omnia videntur dirigi ad falutem proximi, & ad
arccndox Daemones 1 fidelium vexatione . » i Dices Sccund6,h$ rationes probant
poffe etiam idem peti / cer- t6impcrativd)iD*moncluperiorecxitlcnteextra corpus
obfefli. Refpddeo ita quidem, id quod docet Sylveftcr/.r.alJique apud Tanc. nt
1(el Jifp.de adjurat. n.qi. Unum tamen videopd vix polic in praxim deduci ,
quia nefei t Exorcifta quifnam ex D?monibus extra corpus fit fuperior , nec
facile credendus i ple Dcemon in corpore , fi aliquem fibi fuperiorem extra
corpus arti rmet : Mendax emm eft ipfe ab ini- tioutin corpore magis
credendus^uia ex ufu Ecclefiae huc fpedaot Exorcifmi . An conti a fatott
aliquid , vel eonvtnitt poffit Exorcifta nd petitionem Damoni/? 4 Certum efl non pofte,fi res fit CoHcita, vel
fi quaevis aliis licita, animo amico Daemoni concederetur. Solilm ergo ea
poftunt, ad ejus petitionem fieri, vel permitti, quae faciunt ad ejus
expulfioncm, & fugam ; Sed tamen adhuc pro his controvcrfia triplex agitari
folet . ij Prima.An fi D^mon petit, ne illum in Infernum amandet, rquo illum admodum
certi licit* pollet Exorcilla, quia ei locoiDeo Dp- mon addiduseftjfed rclcset
in lo< um defertum;poflit abExorcHla id r> 1 ~ /izi r..L j.HiMM p * ft
.^citiixiis cu enim Oeus iufirrau.dti T, rti6,qupadneutrumicuad nihil, ut
movere lapidem, copcedi?Rdp licitdpoflefubfpedivin^ratificatio« —
extrparearlHirem longe politam, &c.quz ad nihil conducere, fcd Daemonem
nondum adlu in Interno conclulerit, id refervans poli »- Judiciumtrelegatiooem
in locum deiertum nomine Deiab Ex- Ita conccllum idem Deus ratificare creded us
cft.Qudd li Exorci- foliim ad curiufitatem pertinere liipponimus . 9 Jam
licitdexpoia poftequp in primo capitccomprehenduntur. patet ex didlisp<'llc
autem quae in (ccundocapite jam etiam ex didlis paietroimirum, quia h^c utraque
1'unt manilcfta ligna, imro6 illedla- xnenta amicitiar^c focietatis : &
quia Chriilus Dominus non ad Dr- inonum minifteria admittenda, ted loliim
reliquit poteftatem Ec- cl efisr ad eos arcendos : Ita Callrop. mox citandus
«». 1 a. 10 DcTcrtioergo nonnulla lubonturdubitatio.Et quidj Caflr. d. 4. tit.p
4. -tum 8 . ait id eff; mortale, quia petere auid abaliauo, in quem poteftatem
non habes^ft te humiliter illi lubiicerc,ac depre- €UitSe veluti padi 11 m
focietatis cum illo inir«at quoad hec vana n6 habet homo poteftatem in Dcrmoncm
i Cbrifto, ut didum eft.crgo, &c.S*d mcrit6Sanch./».*« Dee. e 4 x.«*.t
j.Navar.Silveft.Bonac.Va- lrnt Suarr-z^liique citati abeodem Caftrop /occu.n
7.putateiie ve- niale. quia cft levitas materur & imperledlus adlus
commercii locu- lis : neque cmm eo ipfoxqu.Kl aliquid vannite peto, pa^umtecum
in eo , amicitiam tuam mihi concilio, vel me tibi fubmicto , ut Ca- rtropalai ratiouravis
contendit . Intellige autem , fi idfiatfemeMut itetumA quitlem non
deprecativcVconfequcntcr ad ea.qu* modddi- xirausde coi locutionemam fi f*pe
vel deprecativd .convinceretur appeti cum Dcrooncabfoluta foculis amicitia, vel
fubordinatio, quod eftet mortale . An Adjurnn, ruit} prAtiprt V*'*' Ttnmtni
fufitriori , ut Dnmo- nee inf. neret potiet e to ptft , vel nt manife- flet
maleficium } nale I orcilta - -- , . L ftat>oteft, videtur teneri, fic
Caftrop.WVf/^-4' 1 .4^ mm.i .4. quia enari tas d ldla t,u t proximo fuccurratur
,quido Gne incommodo potcftduc au- tem proximo fuccurri tur.quia facilior
redditur expulfio^iec incom- modum ullum inde timetur . . itfSecuda.Anfi Dpmon
petat, ut immittatur in equum. v.g. Petri» ficut petiit.ut immitteretur a Chrifto
Domino in gregem porcorum, concedere id licet?Chriftus enim erae Dominus illius
gregis: atqui Exorcifta non eft equi Dominus. Rrfpon conveniunt Dodoresapud
Tancr.mox cit. licere in equum immittere, vel in quid fimilenoo ad- modum grave
damnum inferens tertio. Ratioeft^uia etiam hic ter- tius cum modico fuo
incommodo illi Dpmoniaco fubvrnire obliga- tur. Sed quid,fi id damnum tertii
grave notabili ter cftt t.-Ncquaquatn licere cenfen t aliqui cum Tancr 1. 1 . d
'e t(*Hg.difp,d*adjnr. nu.67.fim. quia nemo tenetur cum gravi fuo incommodo
Ulut i corporali aic»> riusfuccurrere.. 17 Verummihi videtur licere.
Ratioeft quia hanc Dfmomaci non puto elle folum gravem neceflitatem, fed
extremam, inquaex communi lententia, omnia funt communia . Audi Caftropalautn ttm.x.dijp.x
de ebarit.part.x. num.i . fic redd docentem: F.xtremn necefjttat eft >fi
pr»ximue in pro6a6ili y morahtet certo pericult vitet verfetur , nije illi fuc
curat . Ad bete reduci potefl peritu/um mutiiatit- nit membri, perpetui
carcerii^aut alicujui infirmitatis perpetua , quia bac morti comparantur
idebqut i De floribus ttictjfitai borum even- tuum vocatur qua fi extrema .
Haec illeiat certi que gravior infirmitaa tuum vocatur quoje extrema . Haec
illc;at certe qup gravior mhrmita» 2 uim i Demon ibus vexari?& certi fine
fine obfeflus vexabitur ,ni- fuccurratur . Secunda tamen regula : ne proximus,
qui cft in pof- miilinferioroXidauceni (uppano potius cum Le(T/.x.^. 4 4.'*«.-
1. <fc c “ a ’ c ’ — * — e ~’ A: — V * 1 Suar.iM*.i.a l #/*»/>*'’>tfir.r
48 *'.8.quimquaero)in hocergocafu quam- visdcinusnon pofte i Daemonequi fit
extra corpus peti, ut pellat cos.qui sut in con>ore»<l« qua tamc re dicS
mox ». J.cafus nofter nunc eft de Doemonc fuperioreyqni eft in obfefto .
Ratiodubitandi , quod non roffit id peti, cft, quia uc videtur beneficium
poftulari i Dcmonp, quid non licet.Sed certi(quidquid fcntiant Caftrop.
tom.^.difb . 4 de ^>»r./>. 4 .w.io.Sanch./.i.»* Dec.c.qx ».xi.aliique)liciti
adjuran- tem id praeripere polfe ind ubitanter cenleo. Ita Silv . V Adjurat. 0.
y *er/.p hae niam ratione . Ratio eft.quia falfum eft eo modo peti be-
neficium, vel ubtequiumfociale, non enim (latimaci tepeto vel im- -
perativevoloid, quodmihib^numel}, recipio vclpetomicabilebe- aliquem
interimere, expiaret nutum Domini, Dominusautem conniveret;(aniejufmodi
permiftio nutui inhiscircumftantiisfqui- polleret . 19 Illam exceptionem
faciunt exTyrtco 5 anchez*^&Ca- ftropalaus Aiunt enim tunc pofle
exorciftatn connivere tranf- lationem t Dcemonis in alium hominem, quando
concurrerent hae quin- Icftione fuarum rerum, ponatur in fimili malorum, vel
notabilis paupertatis periculo, id quod, & funilia vide apud Caftropalautn
ci- tatum . 1 8 TeTtib,An fi D?mon petat, ut immittatur in alium hominem, feu
dicat fe exituram quidem ,fed velle alium hominem arripere^ia i nquam poffit i
d concedere, fen connivere Exorcifta ? Non pofie,commumsA vera docet opinio .
Ita Ddrius Ube.\6J*- fput mag. rap .\ . Sanch. iibr.x, in Drr. r.4». mum.tf.
Caftrop. tem.^. di put.^. dt Adjnr. paet.^. uum. 1 3. quia nemocft Dominus vit*
pro- ximi. Neque d icas fa Item pofle permittere: ne id inquam dicas,
quiaejufmodi permiftio eflet tacita cunceflio: ficuti fi fervus volens ueficium
. fic enim exorcifta nccxpulfiouem qoidem imperativepe- tfrepciftet. quiaexpuKiofonum
quid eft . Benefi i um ergo debet qui- dem cfTe mihi bonum, fcd quod gratis,
fed quod ex voluntate bona, fed quod ex tuo amore procedat . Sive ergo fic
prsrcipiat adjurator, exiiumahu tuujouir t inquo loquedi modo non nunifelt6
apparet pe- Cap. IX. De Voto. 99 J
|uinquecondiiiones.PrimA^jis/juidenovoopprimcnduscftfitpcf- lamhabcntad
vexandos fpi ritus, qui rebus corporeis nonafficiun- | m2 vitf.Secunddjfi circa
opprimendum habeat Exorcifta fuum do- tur, nili forte ut lignis . Lege Sandt
Augull. /ii. i. do Civit. Dti c. 6. minium .TertiA, fi Exorcifta fummam
poieflatein habet Dpiionem Capillos radere^ fui ad fuperftitioncm ,v. g. ut
facilius exeat , pilis i naviter oblcflb, quando vult^xpelleodi
.Quartd^adWilfpesraajo- non impedientibus, Darmon i certe non licet : fod
licite poflet be- tis boni cx prioris obfelfi liberatione , Ac illius
pofterioris damno • fi,vcl ad Doemonis contemptum , vel ad amovendum Canum ma-
Quinto,fi non fiat ex voluntate placendi Dzmoni. lelicn , forte in capillis per
unguenta adturrefcens, ut alibi dixi , »0 Sed profc&A huic exceptioni pace
tantorum virorum, non eft cura do Malefit io . acquiefccndum • PrimA,quu toc
ponuntur conditioncs,ut vix Cmul 16 QuartA Medicamenta, vel fuffumigia
naturalia adhibere etiam in praxi conjungi poflint . SecuodA,quia nullus omninA
homo io ho- licet, quia Daemoniacum non rarAatrabili, aliique noxiis humoribus
minem tanto dum inio potitur, ut cujn vexare per Dzmonem podic. abunda t;fcd
hfc medicis pryftanda potius relinquat adjurator, quim Qudd fi Princeps in reos
propter Reipublic^ bonum animadvertere ipfc exhibeat. Atque hic in multis
peccant Mulicrculz remedia ad- ctiam ufquead inferendam mortem poteft , certes
lunc proterendi , hibentes , inutilia. Nara primd,pcccant contra Juftitum extorquen-
reus eft audiendus, fententia eft pronuncunda,quz non poteft tace- tes poli fc
immerito pecunum,Ac inutiles fumptuscaufando in aliis. re,nddum non facit
Exorcifla.Quare fi Sancus Paulus Satanx tradit SecundA, contra Jurtitiam
iterum, Ac contra Charitatera, dum funt femel pravum hominem.uc i pineus falvus
fieret :fuit d ilpenfatio pe- caufa ,ne infirmus alia utilia remedia quzrat,
quibus fortd convale- culiaris Dc» ex Spiritus fandi inftindu.Tertidecquis erit
ille,cui in Iceret . TertiA, contra Religionem , dum funt caufa,ut vanis fuper-
poteftate certa fit, i terAm repellere i nova fede Dccmoneni?ld Ac il-
ftitionibus , quas ipfsr frequentillimdadmifccnt,fimplices>ac rudes fi
fupernaturaliter concedendum eflet , Ac per aliud miraculum fo- adhzreant,atqucinfiftaiu
. rct eidem revelandum id fuiffc conccflum : quzAc fimilu quini ar- »7 Qyinto,
non licet acriter flabellare vel pugni s percutere D^- dua fmt, nullus non
videt . mumacum.lca Dclrius,Sanch. Caftr.'^. quia Ac eflet contra chari- 11
Aliam exceptionem feu declarationem legi apud Tancr.'0*>.i tatem proximi, Ac
nihil utile fieret ad expullioncm eorum fpirituum de {(iltg.ddt adjur.nm. 67.
pulle Icilicet adjuratorem concedere , ut qui corporeas percuftiones non
featiunt exeat Dzmon,fi coocefuo non feratur in hunc hominem determina- Quid fi
Daemoniacus ellct Clericus?Si exorcifta licAt impruden- td,fcd in aliquem
indetcrminate.ut fi Darmon diceret, Si bincaioo^ ter ,Ac cum culpa, Daemonem in
oblefto graviter pcrcuccrct , in- ahum bomiaem orrip$am$dXc\. refpondere
ExorciftM*» tf *!tum *?.- cideret ne io excommunicationem/* <juiiju*d*nte f
Refpondeo.Nifi ff edere . Ratio eft, Inquit .quia jam Damon non poteft
dcindeinali- ignorantia cxcufationiellct ,tane incideret, quiajam Clericus per-
quem determinate ingredi , fine Dei voluntate. c utitur. Verum animo nequaquam fedet hzc
exceptio, perindA ac non fe- Dices, at non percutitur Clericus, fcd Daemon in
Clerico . Rc- det ejus ratio. Si quidem ne fine Dei quidem voluntate in hominem
fpondeo, at percutitur etiam Clericus, atque adeA Clericus in D?- determinatum
ingredi eidem conceditur, Ac tamen id ab Exorcifta mone, idaue fit fuidente
Diabolo , polito quAd ignorantia non cxcu- permicti nequit,quarecum contra
utramque permillioncm , tum dc f e t, & advertas injuriam gravem te facere
Eccicfurticx perlonz . determinata fcilicAt, tum de indeterminata perfona
oblidendam»- Idemqueverumhabcrct,uDxmontecontumcliisV.G.afficerct , litent
inconvenienti*, ut accurati ctmGdcranti conflabit .concedi, Actu cxcaodefcens,
illum ia vindi&ara graviter caederes * r,,n '* feu permitti neutra poterit
. Menitiontt ntn imti/ei ff* Adjuratorii, u . it PrimA,ex SuitJom.i.de
f^hg./.^.de Adjurat. r.i.H.t. Sanch/. 2. in Dee. e. 4%. n. 4 Cidt.difp.de
Adjur.p.t. «.i.fciat exorcifta ex juftitia fe obligari ad adjurandum
Dcemonem,fi fit Paftor, & prudenter ju- dicet (e pofTe obfeftofuis
adjurationibus opitulari : immoqui non eft Paftor ( modd non adfit aliud
remedium aquae benedidx , Aliarum orationum, Agnorum Dei,&c. ) tenebitur
c*chariute, quando fine magno fuo incommodo per adjurat ionem adjuvare poedt ,
juxta re- gulas generales , dc Praecepto duritatis . Video tamen vix prudenter
polle Exorciftam judicare fe tantum auxilium ferre , nili lit admodum peritus ,
Ac profpero experimento contra Dzmonem comprobatus . »5 Secundi, qui folemniter
Ac publici dxmoniacum adjurat^a- cerdos fit, vel (altem prima tonfura Clericus
inffgnitus , vel certA Religiofus Deo dicatus ( Ac quidem eiufmodi ut non
fubfit pericu- lum, quod i Darmonc decipiatur ) id en enim, quamviadireu^ tua
intentio ad Dzmonem contemnendum ferretur, tamen non Dz mon 1, fed Clerico rea
1 era perculfionis in- juriam infligeres , idque non fuadente folura , fed
excitante etiam , ut ita dicam , 6c commovente Diabolo excandclccntiam tuam . Si canem , v g contra te latrantem ftri^lo
gladio profe- quereris , Ac illum in lui Domini Clerici linum profilientcm ,
fi- mul cum Domino ( id advertens ) confoderes: nonne in excom- municationem
incideres ? Itaianc , quia fic injuriam Clerico &- cis : Ac tamen dirc^ld 9
Ac ex prima intentione canem terire , non Clericum percutere , contendebas; non
abfiinih raodoiuca- iunoftro, Acc. Dc Voto. Votum quid fit , (y quttuflt* . _ ^
d enim pertinet ad publicum tninifle rium i Chrifto Domino relictum Ecclcfiz .
1 T TOtum, quod eft promifliofa&a Deo de reipfi grata, id eft ad 24 Quid,
fi Laicus fine dicto periculo Dzmonem vellet iolemni- \ ejufmodi Dei cultum :
ut conftituatur, quinque requirit . ter, Ac publici adjurare . Rcfp. peccaturum
mortaliter , etiam fi do- Primd, deliberat ionem : Votum enim debet elTe
voluntarium libc- fliflimus fit , aliqui docent . Iu Tancr. 4,. Ratio eft, inqui-
r um . SecundA , PropoOtum . Tertid , Promiflionem fub obligatio- unt, quia
affert alus fcandalum , Ac quia i gradibus Ecclcfufticis fe- ne . Quartd, efle
Deo fadlum . Quintd ,eflc de re ipfi grata .Hzcigi- junQus publici eorum
miniftcria^c folemniter ufurparec . Ego non tur fuo ordine declaremus: quibus
fi quid addiderimus de Voti cef- peccaturum mortaliter puto . PnmA ,quu neque
fic peccat, qui pu- fuiooe fatis erit de hac materia completa tradatio . blice
M i (Vz infervit, Acolythi V.G- munus exercera : multo minus creo qui Exorciftz
. SecundA , quia omnes Fideles BaptifmoChrifti tofigniti terribiles funt
Damoni, juxta illud,quod Fidelibus didlum eft, In nomine me* Damoni* nitient.
TertiA , quia jam infinuas priva- tim poflcjctiam Exorcifmos Ecclcfiz rcci
undo.Ita Suar.in.i do t(e. Irg.J.+.d* X^«rr.c.x.*.i6.Sanch./.a.i« D.v.c. 4
a.«.i8.Caftr dejp .4. cita. ta,p.i.num.i. cur ergo non publice ? Propter
fcandalum ? vereor, uc s Dividitur autem Votum . PrimA,io Abfolutum,purAcondi-
tionatum, Poenale. SecundA
, in Solemnc, id eft quod acceptatur ab Ecclefia: Ac Sim- plex , quod
privatimemittitur . TertiA, in Nccdlarium,hoceftdereexprarceptodebita ; Acin
Liberum, feu utalii loquuntur, in commune,AcfinguUrc . QuartA.m Rcale,in quo promittitur res externa ; in
pcrfonalc, in fit fcandalum paftirum. Sed fac cfTeafliyum . Fateor, fi
quandoejuf- quo vovetur aOioperfooz;& in Mixtum , in quoutraque . modi
apparet » non licere ; Sed ajo,hoc inter Fideles raro continge- QuintA, in
Affirmativum, quo fcilicAt promittitur aliquid pofiti- K , ncile pofle artantes
ab ipio adjurante inftrui de rei veriute . vum,v.g.eleemofyna;& in
Negativum, quo aliquid negativum, v.g. QuartA , quia non obftat alieni
mraifterii ufurpatio ; nam in re tam abftinentia i carnibus . ncceftaria^tque
utili proxiino,tanique modici przjudicii, facillimo j Adde denique quafdam
alias divifionesaccidcntalestv.g in Pcr- negotio Miniftrorum ratihabitio
przfumi poteft . QuintA , quia p-tuum.Ac Temporale : in Refervatum.Ac non
Refervatum: in Pu- quod aliquibus cx officio competit, non negatur aliquando
aliis, qui blicum, Ac Occultum, Acc.quorumA fimilium explicationem, ubi idem
non cx officio faciunt . Sic baptizare convenit ex officio Sacer- opuscric in
deinceps afferendis non negligemus. doti , nec tamen propterea negatur Laicis ,
imroA Ac fzminis in oe- ceftitate ; & fexcenta fimilia , Acc. Hzc igitur
fententia probabilis eft, fi femel^uit iterum Dcmonia- cus i dodlo,pioque Laico
publice adjuretur ;czterum fi fgpius, cum admiratione gravi populi , cum contradillionc
Parochi , Acc. id at- tentaretur :ecrtc tunc juxta gravitatem fcandali, vel
contradiftio- nisjgraviseftctconftitucnda culpa. tS TertiA licet Exorciftz
feribere nomen Diaboli, Ac illud com- burere; licAt in obfdTumexpuere.licdt
leviter percutcrc,Ac fimilu; . atque hzc io Dzmoniscoutemptum. Ita
Delrius/.s.MtfgiV.^.jo/vc. JH# Sanch.Suar.Arag-MoUnjpudLiym M.\ traB.^
eap.%jt.%. 5.Sanch.A^4-»"I>vc.r.4.»^j.Trullench./.* *n Dtcs.i 4 .nu si
.Caftr. QuAd ea requiratur ; Ratio eft , quia Votum eft lex, quam fibi vtv
Uc.citf+m. 1 s .aliique palfiin.Quia cocorum res corporales vim nui- vens
imponit ; at imponere fibi, ut etiam alteri obligationem , ex fc
Tamb.T.LDtDrc.prac. G 4 grave De Libertate requilita in Voto. 5. I. nfutham. E
A requiritur , Acfufficic , quzid precatum mortale : ita r jK iio Explicationis
Decalogi Lib.III. grave quid eft , nec efl rarionabilf,eam pofle fine maturo
indicio, ple- noque imperio libertatis imponi : Nam propterei femiplcna liber-
tas, quz eft in femidormientc,& femiebrio,vel in primis quibufdam cas,quz
elt in lemidormientc,« lemiebrio,vel in primis au motibus, licit fufficiat ad
culpam venialem, non tamen ad Votum ; quia hoc modo grave aliquod onus matura
difcuffkme imponeretur voventi . Qudd ea fufficiat, ratio eft, quia
illadeliberatio , quz in peccando 1 officit ad demeritum ,fufficit ad Voti
meritum : & redi (Jloflir.Aftf/w* $l-f. \.§^f(xn]ptr tantam dtlib*ratienrm
pottfl oi/tgm- r , nuhlty nempe per peccatum y pmttfi rt,*™ oi/^mriUto, nempi
per Votum. Non ergo requiritur omnis convenienti*, & difeonvenieo- tic
exada difcufco circa Votum emitteodum;fecus certi fatis pau- ci eflent ,qui
vera Vota conciperent , ctlm communiter in calore ti- moris , vel iracundi* ,
immd non rard , in fervore devotionis Voca elmttifoleat- Nec ftatim poenitere
Voti fadi , vel quod fine calore VotG non fui flet emiflum; fignafunt non adfui
fle debitam delibera- tionem ; faepiflimeenim multa deliberati io aliqua
circumflantia fiunt , quorum ftatim paeni tet , & in alia circumflantia
omnino reii- cerentur . i Diceijvovcre finq exada difcuflione przdida, ut v. g.
in calore iracundi* affert aliquando peccatum veniale, ficuti afferre mox di-
cemus, vovere cum fola deliberatione femipleaa, quia in utroq; cafu deefl
prudentia in vovendo; ergo non validum cft Votum , ciim Deo gratum efle non
poflit^uod fit cum peccato . Refp. negari debere confequrntiam.Ratioefl.quia
cum in noflro cafu /am ponatur liber- tas necrilaria , ut lupponimus , ponitur
jam completi votum in fub- flantia , & folftm defedus eft in circumflantia
ext rinfeca , id eft vo- tum conjungitur cum defedneiadiorisdifcuffionis;quare
Deus ac- ceptat lacrificiumA quodeumqueopus in lubflantia bonum;refpuit culpam
venialem, qua quis v.g. per aliquam levem negligentiam , vel vanam gloriam ilu
operatur. 3 Vovere autem cum folafemi plena deliberatione, quz cum ad Voti
fubftaniiam non fufficiat,Vorum verum non conflituit, femper eft veniale. Sic
Suar Saoch.Cajet Valent.apud Caftrop.f.^.ir.iv*#. i.f.4 «r.j.quia tunc live in
Voto de re gravi, fivede levi femper adeft defedus prudenti* , qui non videtur
polle afeendere ad deordi na- tionem mortalem . Excipit primi Caftrop.'^.
nifiob vovendum cum imperfeda de- liberatione exponeret fequis periculo vovendi
aliquid, eravtterilli- citum i excipit fecundi Sanchez cum Suario apud eundem
Hid. nili quando fequis exponeret periculo tranfgrediendi Votum gravc.Sed certi
veniam mihi dabunt tanti Dodora proferendi, quod lentio . Vel hi cafusfunt admodum
Metaphyfici, vel prorfus nulli . Si enim is,de quo loqui mur,femi plenam habet
deliberationem circa voveo- dum , femiplenam etiam deliberationem habebit circa
pericaluna, cui fe exponit : ergo non peccabit mortaliter fic fe exponendo :
nam »d mortale ,omnes fcimus plenam debere adeifc deliberationem • Qudd fi
judicas pofle occurrere cafum, in quoquis femipleni delibe- rati voveat/ed
pleni deliberati videat pradidum periculum: mi- rum diccsA raioi vel quid
incredibile, quid validi Metaphyficum . Propterei fi iidem didi Authores
Suarex^ancb- UIUp»d eundem omnes docemus, Votum ex fetniplena deliberatione n5
elfc verum Votum, atq; aded uullam affirrre ««ligationem, ut mod&v.t.
vidimus;quodnam peccatum grave erit illud» quod omni carit obli- gatione non
oblervare^jufque fradioms pcnculo leexponere? Denique falfum eft, hunc fe
exponere perjf T- 0fe f~ l «m tunc illicii! ; Patet , quia nihil vovet ,
obftante fctlicet lemiplena feu imper/eda deliberatione, qupfubftantiam Voti de
medio, ut ditium eft, omnino tolli trqui autem non veri vouet»nec illiciti vouere
veri poterit . Quandodubium incidit, an Votum cura debita deliberatione fue-
rit concepuun,quid pnrfumendum Y .Votum . Am md\»tvmfufi%t 'tot dtlibirmito
virtmsUt ? t f^UidamewdoProbatioflijannoritead Oratorium acceffit ,
Votaprofeflioois coram Prziato cx vero animo cmifiuros : illa umen ex feripto
recitavit quidem, fed prorfus nulla aduab de- liberatione, animo nimirum
diftradus , atque ad omnia ali*» PJ** CT ipfa votauntentus ; & quod caput
eft , affirmat fe dUt«- «iorves illas admijHle.Dubitavit^nfioencceffiwte«de»ratJncan-
di, valida fuerint fua Vota. Dixi valida fuifle.lttfla**» "r * m Iy e ‘
T.v.d.Caftrop. /w.ri/.wnn.j.aJiique . Ratio delibcratiodeu intentio Virtual
i5,qu*ruflkit ad validitatem Voti : Sicutenim Virtualisintentiofufficit ad
mio‘ftt* 0, “ J s * crinl 5 Qta > immdflc ad omnes humanas adiones
pr*ftaodas^icad vouendum . Certi fi fola adfuilfet habitualis , vel indireda ,
ut C dormiens , vel ebrius Vou legiflet , nullatenus fuHTent valida : Verilm
quznam fit intentio adui[ij,vinualis, habitualis, indireda» »* *»[*&*
Sacrtf. /lirofttmmdo tmp. i .5^. explicaunus j quare ibi di&a huc a te lunt
om- nino transferenda. „ . r . Metus^ua ratione impediat obligationem Voti,
fatis lupra 4 t.e.i. 9-4 difpuuvimus : De errore verd vel ignoranta in votis,dicam
mox **P- fj. De propofito requifito ad Votum. I TJRopoCnira efl rolunui
deliberat» aliquid 6c«ndi .qoi (jui- X dem femper przrequiritur ia
Voto.Propo<uum enim conti- net folam voluntatem faciendi opus : Promiflto
huic voluntati feu intentioni addit aliam voluntatem , fe nimirum alteri ,
cciucafu Voti , fe Deo obligandi . a Hinc 6t foiom propofitum ndn efle Votum .
An verd(ut id obi- ter hic decernam ) nolle facere illud booum^uod firmiter
quis pro- pofuerat, fit veniale ,( nam certum cft non efle mortale, nili abis
fic lub moruli praeceptum)apud Dodlorescontrovertitur.Caftr.r.3.#r. HJfp.xJtV.
toyp.i.a^ citans Suar. & LelT affirmat . Quia, inquit, fit contra virtutem
conflanti*, qu* non folum inclinat, ut quis per- feveret in bono obligatorio;
fed etiam; nili legitima excufet caufa , in voluntario firmetur propufito .
Sane levitas eft cordis ,& faltem adtus otiofus fc fine caufa mutare .
Negat Sanch./.q.i* Doc.c. t.m, x t. citansNavar- tMSmm. W/p. To\. Valent. quia
fi nulla lex nec divina, nec humana te ad illud obligat , unde nam orietur
peccatum ? Dices, i pfe proponens fibi illam legem imponit . Refp.at ipfe
nullam obligatiooem libi afliimerc per meru propofitum profitetur;ergo nullam
fibi imponit Probabilior eft haec pofterior fententia * qu6d enim ad
perfeverandum inclinet conftan- r ia,fateor;at nulla fub culpa, fed fub folo
confilio;eo modo^uo virtu- tesaliquas inclinare etiam ad aduifuperogationis,
fciimis omnes : efto igitur refilire i bono propofito fit aliqua levitas , hoc
eft dehxtus majoris boni, non erit levitas peccaminofa . Qu6d fi fit aliquando
a£fus(otiofus,qui fiat fine caufa , non erit venialis ex vi mutationis
propofiti contra conflandam , fed ex generali capite , m quo aliquo- rum
lententia , omnes ailus humani io individuo requirunt bnem aliquem honeflum ,
qu* cft longi alia confideracio,de qua • *** . caput XIL Dc promiflionc
roquifita in Voto , deque obli- gatione inde proveniente. $. I. Di prtmtfioiu
w» > t} i ‘\7' Eri promitti» , quandoiiumditqoid&ccre fuboblipti- V
neaheri erhibit» . Et quidem per cttCTnim locutioocm rrfpctla homini» t qui
ftcus «m acceptare non poifet : per ioternam lotam voluntatem lefpeQu Dei , qui
externis vocibus non indiget, ut acceptet. . ri , * promittis , Primd , quando
folis verbis , non autem animo . Secundd > quando animo quidem promittendi ,
ieurena promi fiam exequendi , fed pofitive expreto animo te noo obligan- di .
Tertid , animo quidem quomodocumque rem eaequendi , fed abftrahendo i voluntate
te obligandi Quartd dcmque aoimo quidem te obligandi ,fed cum voluntate rem
promiflam nullatenus cxeq^ndl. cl) , mo:h primoA ; fccnndo cafu Ove nofcaa
neouaquam, non ortrt in te ublrtitioncm rem ptomjf-
fJm^«;S.^Aror:Sane.Vale.,c.Leti:Bon»c.l, ; _que lpu da. [i ™ -P-i- " *
Ratk» eft ,quia dum exprete i te renas ciaiintionem » illam non contrahis ;
liquidero Votum eft lex pn- JJJ qiu m fibi quilibet in Deiobtequium imponit ;kx
autem non oblieat ultra imponentis intentionem . Atque hinc bt,fumma pro-
babilitate firmari,» cuilibet licere quidpiam eraui , Verbi Gratia jejunium
vouere fub fola obligatione venialis, quia tota obligatio ab ipfovouente
dependet. Illud nota, fic fimulatcetura in re iram verbo tenus vouere, non
tranfeendere peccatum veniale/juia fotom eft mendacium, nec reduodaus in srauem
Dei irreuerentiara. Excipe in VotoCaftiutis annexo Ordini facro , &in
Votoprofcffionisre- ligiof* :Inhisenim pofito,quddexterodvoue«, juxta
intentionem Ecclefi*A Religionis vouere ex iuftitia debes : nili fbrtdgrauiim*-
tuscaufam det zquiuocandi , ut diximus in fimili /if . i . mmm. 6 . 4 Certum
fit fecundb , in qomocafu verum efle votum , & indo validam enafei
obligationem. Ita Sanch. pluribus relatis, Aaor Suar- apud eundem Ciftr.4r.w.4
Scio Valentiam ».*-dS//®.6.f <S.p.r. verf.fom tuniiohflmt. cenlcrc tunc
nullam exurgere obligationem, quia fi nul- lam habes voluntatem rei faciendae ,
quam fupra diximus pnerequi- riad Voti eftentiam^iullura emittis Votum . Sed
ratio noli ri didi eft altera i poileriori: i priori altera . Apofteriori ,
quia fecus Sa- cerdos concubinam domi minens, non emitteret validi Votum
Caftitatis , fi ( ut euenire facili poteft ) animo illam retinendi u- cros Ordi
nes 1 ufeipia t . ParimodoEquesMelitenfis,V.G.fipro- fcftiooememittat eodem
crimine & propofito maculatus , caftita- tem non voueret validi . Idemque
temporalia bona fub fuo dominio feruare ftatuens,non vouctc validi paupertatf .
Et denrq; qui
folura ut Commendas lucrarctur^liquam profiterecux Religionem animo Caput XII.
De nonobfervandbquffolemniter promittit,Rcligiofusnonciict:undc illicite dc cum
injuftitiafruflibusCommcndarumpoftcl frucretur : qu* umen omnia ablurda
cenfentur i hi emm.quarm is voveant illi- cite mortaliter .propter illam pravam
difpofitiouem vota gravia non exequendi, nihilominus valida eacuevou nullus
negat A priori ; quia hacc duo, obligatio ad aliquid exequendum, dcipfa
reiexeeu- tio,fiint admodum divcrfajut patet in contratiu emptionis dc vendi-
tionis , de quarum eilentia eft obi i^acioad tradendum , non ver6 ipla trad
itio.quz fatis eft, ut deinde fuo tempore ponatur Quando igitur dicimus requiri
propofitum, dc voluntatem exequendi in proiniflio- nc,cft fcnlus,nec peccetur,
reguin, ut fuo tempore cxccutio ponatur namereterum , pro promiHiomsfeu voti
cfkntia fatis ell voluntas fufeipiendi in fc obligationem exequendi . 5 Remanet
igitur folftm decernere de tertio, proquoadverte du- plici ter pofte quempiam
negati ve fe habere circa obligationem Voti, ieu promiftionis . Primo , quando
non habet hujufmndi intentionem fe obIigandi:nequc exp lici te, neque implicite
: Secundi, quando ha- bet faltem impliciti, ut fi quiscognofccns naturam Voti
qua».Gt,ad- duccns obligationem, voveat , non aduertens nunc ad obligationem ,
vel nefeiens diflam naturam voti , voueat tamen juxta modum ordi- narium, quo
alii voueut ; in his enim duobos exemplis dicitur quis implicite habere
intentionem fe obligandi . 6 Dico
igitur primA, in poftenore hoc modo efle verum votum , veramque ex eo oriri
obligationem exequendi. Ita Sanch V* mate, f,b. \.d>/p.t) ".i
i.Callrop.^c.c.w.j. Ratio ell, quu jim voluntaria tunc cft obligatio, dum
fciens quis.de volens fulcipit id , i quo neccftanb obligatio fequitur,nec
illam obligationem ullo modo excludit;mul- t6 magis fi exprefsd intendat vovere
juxta modum ordinarium vo- ucndi:in hac enim intentione, involuitur intentio fe
obligandi . 7 Dico Sccund^n priore modo non efle verum Votum, nec ex eo furgerc
obligationem . Ita Sanch. ib.nu.x. lcd contrarius videtur Ca- ftrop.
/oc.cit.n.iJjn.imm 6 dc ipfemmet S*ac.abbi t idcil M.\. in Dee e. jo. n.q. fed
forte in hoc n.o. loquitur de cafu 1 nubis di flo n.prac. Ra- tio eft, quu
obligatio confurgit ex animo voluntario promittcntis;at fi non cognofcas ex
promiflione oriri obligationem , voluntaria tibi obligatio efle non poteft;
ergo ea oriri no. pot rit. 8 Hxcduodidlanon folum vera funt in Voto, vel
Gmplici pro- imrtione,vcrum etiam in juramcnto.Ita Sanch d.l.de matrim.m,m.^.V.
etiam , ( 'j in iec Ab.+.cap. i ,A num x ; .Quare G jarafli ut coetcri jurare
folent , vel fciens naturam juramenti , obligabit te juramentum : fi ver6 jurafti
cum ignorantia invincibili leu negatlfdi te hahensad obligationem, illam
fcilictrt non includens, .>cc excludens juramen- tum non obligat , nec
indiget relaxatione Atque horum duorum ratio eft, quia juramentum fequuur
naturam aftus, cuiadiicicur : cdm igitur in priore ex his duobus adfit
promilhoobljpms; inpofte- riore non item ( ne impliciti quidem , ut fuppommus ,
ferus enim ef- fet cafus*.«.) valebit in priore juramentum, ut dc Votum, non
autem inpofteriore. §. II. T>* obligatione gravi , ve! levi , qua nafcitetr
es pronujjione fiveab/olmta , five condi- t tona/ a . i \T Otum abfolutum cft
,quod obligationem parit ex nulla con- V ditione pendentem . V.g- Voveo
jejunium . purum conditio- natum eft^uod eandem obligationem fulclpit , cilm
ponitur condi- tio.v .$.Vo v eejrjuniumjf amtatem obtinuero . Quod G rem
promiffam exequi voucsquaft in pcenam delifli, vocabitur, votura Conditiona-
tum poenale i v.g .Voveo, j, fumum fi iufere-. dc tunc profe&d bonum
negationis ludi tu potius intendis, quam bonitatem jejunii; nam jejunium
aflumis ut medium ad obtinendam tamquam finem in- tentum, ludi negationem.
Advertendum tamen per diligenter eft, il- lud (fi)nonelle lemper fignum Voti
conditionati; haec enim particu- la non rard arqulvalet particulae ( quando )
dc fic abfolutum erit om- nino . Votum . V. G. Voveo eleemefynamfi domum
redibit meut Pater , duplicem habet fenfum: Primus lcnfus eft, Promitto
eleemofynam , quando redibit meut Pater , quando fc ititet nummi i non e arebo
; & hoc modo Votum eft abfolutum, dc non obligationem inducit, Ii- c*t ejus
exeeutio ufquc ad Patris reditum fufpendatur. Secun- dus fenfus eft , promitto
eleemofynam , fub em conditione , quod A Deo reditum Patri, ait imam , fic hoc
modo Votum eriteonditio- natum, nec obligationem nunc inducit; fed tunequando
Pater redibit. i Interdum autem negocii difficilis eft cjufmodi diferimen agno-
fcerc; fed illud expifeaberis, tum ex ipfo modo, fcu verbis pro- miflionis,
tumcxaffeflurei, quae promittitur, tumcxappetibili- ute eiufdem rei promiffc ,
quz vouentem potuit allicere ; Condi- cionalia enim Vota emitti folent ex
affeflu habendi, vel non habendi conditionem, Abfolutaexaffeflu rei, quz
promittitur, V G.Ve- vee jejunium, fi convolvere , idedeonditionatum
regulariter eft, quia hu tui modi Votum folet emitti cx affefhl conditionis
habenda: , ideft lanitatis . Dico (regulariter; nam fi infirmus ex amore
jejunandi pro- pter Deum voveret fe jejunaturum,quandoconvalefceret, Votum fic
exDlicaretUr: Voveo jejunium pro eo tempore quo eonvalvero , 8 c hoc facto
cllct Votum ablolu tura, quia affediis voventis ferretur in ipfum fej unium. T
amb. T. I. De Dtc. Prae. obligatione Voti . ioi \ His politis, Votum quodeumque
dc re gravi fiue ablolu tum , fiuc purum conditmnale, liueprenalc, grauiter
obbgaie nimis eft manifclhim,id jue, ut probabilior fentcntia fert , ex lola
virtute Fi- delitatis Deo debitz .cui roproinitiitur Anvcrd Votum de pra- ui re
jleuiter oblrare poflit ex mera intentione vouciuis, licet non- nulli
retragcntur,ut Sutus, Valq Pont.apud v^aftrup.inox citandum: tamen
prubabilillimum eft poftc.lta Sanch Suarezpipud Caftrop. tr.x\.di/p. i.p.n .nr,
4. quia ad promilfionem obis gustem requiritur , ut quis voluntarie libi
imponat obJiguinncmtpoterit igitur, ut libet, imponere limitatam, leviter autem
Votum obligare fi levis Iit res promilu.lkutacciditinprzceptisderebuslcv
bus.jam rommunis eft, < 3 c tuta fentcntia. ItaSot. Navarr Suar. Valent.
Sinchcz, aliique apud cunncmCaftropal. Difficultas fupcreft in decidendo
molcftiifiina . Undenam levi- tas, vel gravitas materiar in Votu, juramentis
,uc < 3 c in aliis przce- pmmcnfuranda Iit . Sedcgohacdercegifatisfupcrque
in luperio- nbus./.i.c.i.if.}. Partite e Voti falli . % 5 Inquires? peccat
nccontraobligationcm Voti.quem Voti fafti ptmitet? V.g.qui tnllatur fcemiliilc
Votum caftitatis,Obcdicntiz, Religionis, «c- Rcfpondeo non efle faltem mortale
, moddex hac poenitentia ni- hil imminuatur de Voto. Ratio cft, quia cjufmodi
dolor. moblcruan- tia Voti non eft : ficuti non eft inobier <antia,feu
inobedientia picce- pti,fi ien t us.doleafque te de praecepto Superioris graui
. At eft ne veniale? Relpondeo. N*,u efle innuit Suar, de Voto Hb.f. cap.j. a
*.4.quia ex objcilo is dolor nullam continet malitiam ; licuc enim potuifti non
voucre, lic potes nolle vouifle. Elfe d icet probabi- lius Caftrop. 1 .tr. 1 1
d. x.f>, xi.n $ .quia c jofmofti dolor faltem infir- mat cxfcpropofitum&
executionem Voti. Elio igitur potuens fine culpa non vouercutexfuppofitionequod
voueris, obii aris non po- neread,quod aliquantum retardare potell , quamuis rc
ipta non rc- tardet exeeutionem^jus quod promilifti . . §gand nam Votum ebriet}
i Ertumeft prim6, fi voueas aliquid faciendum tempore deter V_i minato,
V.g.annolequenti.ceantei non obligari , etiam fi in- tendcris,non tamen
promifertSvantei f^ccrs. Ratio eft , quia non mfi pro anno fcquenti urget
obligatio- Qu6d,fi dubium fit intcndrris ne lolum^in etiam promiferis, flandum
pru libertate , dc judicandum tc nequaquam promifnle. Ita colliditur ex
didifiSiI.t.t.4. ff- 7 -V. Votum ». 1. & docet Sane. M.+in dec.c'.n.n.y »
Sohhn inquiri pollet . An fi prjrvidcas fbrt£ annofequenti im- pedimentum , quo
non poilcs totum adimplere, tenearis pnruenire? Dico non tenen lta
idcm#<W*\i4 *.i8 Suar te.x.dt tr.^./ib.q. dr Voto e.iq.H n.x Bonae,
to.j.d.q. in x. Dtcjrac.qA .«.1 j. quu obligatio non potell nunc efle major, quim
tu tib* impofutfti ; impo- fuilli autem pro fulofequenti tempore, ut
fupponimus. At poteris ne przuenire?Relponilco,fi annus fequens fuit lignatus,
ne ultra differ- retur Voti executiOjIicebit cum laude prfucnirc:quia hoc cafu
obli- gat Votum etiam hoc anno, lic^t cuin libertate, ut poflit ad confe-
quentem annum, fed non ultra, transferri- As fi confequens annus de- cretus
fuit ad fufpcndendam obligationem ulque ad illum , veiuti fi annum illum
elegiflcs in honorem talis anni, V. g- anni fandi, vel ex alia quapiam tua
intentione, przuenin nejuaquam liccbit-Ratioeft quia tuum Votum non de przfcnti
anno fuit, fed fignatd de lequen- ti. Similequidcuenit in Voto condi tionato,
quod nec obligat, nec confequcntcr impleri poteflante pofitam conditionem .
Excipe, nift anticipes intentione commutandi Votum In zquale , vel in melius,
juxta dicenda fno loto : melius enim eft hodie hoc opus bonum , quam cras
operari - i Si quis autem vouit elargiri eleemofynam V. G vel jejunium in hoc
menfe, obligabitur , przuenire, fi praruidec in fine menfis im- pedimentum. Ita
Sanch. ibid. Suar, eap.ix.num,?. Bon. loeait. Laym. /ib 4 jratt.q.tap.\
s.t.q.j. quia in totam latitudinem menfis llc£c cum libertate finfiulorum
dierum, cadit obligatio; ficuti enim fi praeuides te die Dominico impediendum
ab auditione Sarn.non te- neris audire die Sabbati ; atfiipiodie Dominico
przuides impe- diendum hora V-g.dccima odhva Italica, teneris antei. hora V.g.
dc- cimaauarta audire, quando nullum obflat impedimentum; ita )n ca- fu noflro
. 4 Si vouerit quis ad Sacerdotium promoucri anno » 7. fuae arta t i s, docet
Sane hcz,/oc. cit. w.jj. non obligari przuenire lufceptionem aliorum ordinum :
poteft enim eodem anno xy.ab Eptfcopo interfli- tiadifpenfante ordinari
omnibus; qudd fi Epifcopus noluerit, ex- cufabiturvouens. Sed profefld tanto
viro hac in re abfolu tenon ad- haereo. Qui enim vouit finem , vouit &
media faltem ordinaria : quare fi hic fibi perfuadet , fore ut Epifcopus
probabiliter difpenfet \ probanda eft fcntemiaSanchez ; fecuS ipertinetad
vouentem me- dia neceflaria apponere ad Votum i mplendum pro fuo tempore, quod
in cafu noftro non poteft fieri, nifi mediis altis ordinibus fuo tempore
fufccptis . 5 Certum cft Secundd , fi nullum deter miniuerU in Voto tem- Ci j
pus, gz Explicationis Decalogi Lib. II L verfalis fol vere debebis, etiam fi
Pater tuus non juraverit, ut ex f* coartat . y Atque hinc fit , ut , fi in
aliquo cafu fol&m urgeat vis juramenti * nihil debeat tuus haeres. Ita
idem. V.G- cum juramento extorto per metum Jatroni , vel ufurario acceptanti
promififti pecuniam, tc mortuo: non obligatur harres tuus fol vere , quia non
obligatur ex vi juramenti, ut dictum efl, nec ex vi fiat uti , quia null um
flatu tum in- venitur, per «jtod obligentur latronibus Ac ufurariis pecuniam eru-
gare ; nec deniy ue ex vi contradus, quia nulium jus jufliti* aequi G- vrit
latro, vel ulurarius in pecuniam alienam . 4 Dices, fi quis Deo juraret fe
velle dare pauperi ftipem centum V. g. aureorum , deberet harres , eo defundo ,
didam eleemofynam erogare, & tamen Teflator folo vincul^Rdigionis tenebatur
. Refpocjdet SanchX.v J- id ita efle,quia Deus illud votum, vel ju- ramentum
(ibi fidum ad utilitatem pauperis acceptavit.ut pars con- trahens; quare
prarter vinculum Religionis adrft ratio contraditi, atque aded iuflitiae . j
Non placet hac c refponGoCaflro pala o, quia non apparet, nifi gratis dicatur ,
adefle talem contradum,feu Deum hic fc habere ut contrahentem , &
acceptantem, ideA docet id efle , quia jus canoni- cum ,
Accivileftatuithaercdiutemi fucceffore nonadiri niftfub conditione exequendi
vota, Ac juramenta realia defundi , que non funt per inituram extorta . Quod
autem id Aatuerint jura, probat ex aliquibus textibus , e Hat dt vtiiyt.fi
kartdn dt ufUmtntiifc praeci- pue ex tmp. n parte dt Ctnfihut , abi id exprefsd
decid itur : Ac clari in JfH.i.jf. di polfuitaiionilui dirimam parum in rurum
x*vitj( di. ttjfnit Aiitt fc/utiinrm,bartdtm ultur k*rtdifarit namini ditimit
eifiri. ftumtfft : Vetumim iiligalianim ad kir,dtm tranfin conflat . Aliqua fiuc
pertinentia addentur cum de \'oxol"f r * r.r r . Quoad poflerius breviter
disertam eflefententiam; obligatio- nem, quam contrahit jurans fervandi tibi
juramentum, ( nifi contra- rium expreflum fuerit in juramento) contrahere etiam
Ac fervandi tuo heredijeu fuccefiori.Si V.g. juravit quis fidelitatem Regi ,
hoc mortuo, ejus fucceflbr i eandem fidelitatem fine novo juramento de- bet .
ItaLayman. M.a.tt.y. t. io.a.f. Ac paflim. Ratio praeter multos textus efl/juia
fucceflor fubintrat in omnia jura ejus , qui prZceflit , feu ejus , cujus cft
haeres . De Juramento Judiciali. 1 T" 1 R ia Me diiiutienda propono , (
cretera enim huc fpedantia, JL vel fparfim in toto t radatu laus habentur , vel
propria funt feri externi > quae videri pofiunt apud Lajrman hic, Dodordque
ab ipfo citatos . ) Primd,
An in cont radibus aroui vocare homini liceat; buc enim id reduco, oimeontrados
AC publici fit fori, Ac initium Judicii. Secundd,an liceat xquivocare allisi
Reo, V g.Tefli.Tcrt 16, to jpfi Reo . AnimrtnlrafJiim tum junmtntt* fatue tan %
nt/ fifll jurari lutat . t Ertum efl, neutrum !icere,idque fub gravi culpari
indenota- bile damnum alteri injufldnafcatur;certumqueefl,utf;pius fupra per
occafionem dixi, jurantem debere omnia damna ob caufam fui juramenti doloG
alteri obvenientia reforc ire, itaSayr.»» elani iib.y e. 4. Ac paflim Dodores .
Ratio efl manifefta, quia tunc contra juftitiam agitur dum focius deluditur. ,
1 Dixi PrimA(notabiJe) G enim levejevis erit culpa»itaSancber, It.y.in D/f .r.7.».l
.Bony.4. Atjnr. f.i.p.xiA 8. Hinc quia do- lose in contradu juransjemper in Jud
icio habebitur ac fi verd jural- fet v quia forum externum folAm confident ipfa
externa juramenti verbari deA ex hoc capite d ifficu! ter notabi le damnum
alteri fiet, un- de graviter peccetur . Propter eandem rationem( utid hac
oceafio- ne innuam , tyiod mox difputabo diftindius) idem erit coram Supe-
xioreyquidquid contra fcntiat Caftr.*.3.''.r A. 4 r/*r. 4 .i/.|. n.j.fim , nec
enim graviter Superioris poteflas offenditur, modA faifum non juretur, a modA
ut verum in foroextemo juramentum habeatur . 3 Dixi fecundA(iniuflA)
fienimjuflAad juftam V.G. compenfa- tionem ju rares , mortal i ter non deli
nqueres, immA nec venial i ter , fi caufaaequivocandi adeflet , ut ex
fuperioribus patet . Ratio efl, quia tunc nec contra Religionem peccas. nec
contra juflitiam:fi quidem, data arqui vocat ione Deum vere cum falfitatenon
invocas , Ac nullo fuppofito damno, nullam proximo iniuriam infers . 4 Hinc
incootradu promifliooi-i five liberalis, fiveoDcrofae,in- contradu
muiui,fpoolaliurn,venditionis^rmpcionis, Acc .fi quis con- traheret cum
juramento zquivoco, vel fido, juflam habens caufam fic fuisrebus,fine alterius
iniuflo damno, ionfu lendi : immunis eflet k culpa,c£im nil committeret contra
Religionem , vel Jufliiiam,im- sx»A nec contra fidelitatem, jufla exifleute
caufa fimulationii . . dLm iit Judicia nf uivae ari eum jutamtnto
aliti i %jo Attat} t Onveniunc Dodores non licere/i Judex legitimi interroget.
V> Ratio communis, 3 c vera cfl,qu ia ob bonum publicum tefles tenentur
parere fuoSupenoriflualis efl legitimus Judex. Quando au- tem certis legitimi
interrogari dicendus fi t.aoo efl hujus loci , colli- gitur tamen ex mox
dicencns, Ac fusi Sanch>* tmf. hl.6.c. 3 .d. 3 6. (y f.yd.j.Oc
Lugo,ii.t.dtjii/f.d_4o ftfi.i.m.6.»liiquC’ Si verdnon legi- time procedat, vel
quod in idem recidit Judex legitimus non eftjice- re cuilibet uti
aequivocatiooe^ronveniunt item otnnes:quia tunc Su- perior non efl , adeoque
non neceflanA illi parendum . Ita Sauch. de Lugo , Caflrop. mox citandi , Ac
paflim . x Hinc tertis interrogatus & Judice de occultocriminealicujus ,
vel de crimine, de quo non cenetur ceflificari , ut quia V.g. notabile damnum
Obi fubfequeretur , poteft jurare fe rem neicirejntelligen- do ita, ut teneat
uu Ili jud icio fubdere, vel quid fimile. 3 Hinc fi quis illicit A aliqua bona
abfeondit V.G .1 fifeo.cAquod illis indigeat ad vitam fubflrntandam, non folfim
iplc/cd etiam alii five rogati, five ex fe( fi tamen indigentia iis conflet )
poliunt aequi- vocando teftificari illum oihilabfcondifle: Judex enim non
lrgiti- mA procedrt, fi velit Fifco applicare bona externa alteri neccflana :
quAd fi hzc excludit, ut excludere certd prarfumendas efl, jam tefles ad ejus
lanam mentem cum veritate refpondcn c . Hinc non folilm ipfe Reus,fi V.e.fit
Clericus«fed etiam alii portu nt jurare cum arqui vocatione coram Sarculari
Judice, Clcricumnon dcliquillejintelllgendo»iu ut obligentur id coram Sarculari
depoitc- re.quia hic ill^itimuseftvquoadEcclefiafticos. 4 ImmAobligabitur
trilisaliquandoficzquivocare.Solet afferri exemplum de co,qui Judici peccatum
omnino occultum Rei mani- fortavit: isenim tenetur tertificari coram eodem,
Reum non commi- fiflc tale delidum, inteiligendo ita ut fubfit externo judicio
: quia fi fperet fe profuturum^eparare fic jurtA poterit damnum iniurtA abla-
tum- Ita Sanch. *« Dte. /it.y.dfj*r.c,y.".xd. $. III. An idm lutat %tt>
1 Q I non legitimA interrogetur, pofle Reum cum arqui vocatione •3
negarecrimenl fccoromi(rum > certumapudomncsert . Sanch. >*
ctnfitjil.b.cy d.i*. dc Lugo d*j*fl. u.i.difp +q ftfl. 1 .*®.i . Jo.Sanch. in
ftUQ .dift .43. al lique ab ipfiscit. fuffiragatur enim ratio , quam modo di
ximuspraeidmit ».1. » Hinc excufimt communiter Dodores lte.tit.ee Sanch.«* 2
>vr#/. M.ydifursA. & Cartrop. tt. l.n.x^d.iJtfur.e.i. Reum negantem cum
srqui vocat ione crimen , fi Judex procedat contra leges, Ii fetni- plena
contra ipfum Reum probatio non efl, fi fulpenfa fit Jud icis po- tertas, five
per appellationem, fivequia is efl excommumcatus de- nuntiatus nominarim, vel
notorius clerici percuflor.HincexcufanC negantem fe quid commi fiiie^uod fine
culpa commifitpit fi inculpa- biliter ,putan> foraro, hominem occidit . Hinc
excufant negantem fe vendidirte pluris, quim fit taxa inju(h,rita» vendiderit
tamen jurto pretio . Hinc excufant negantem aliquam circumflantiam feu judi-
cium crim in is^uod crimen ipfe non commifit:uc fi interrogetur, an per illam
viam tranfierit: per illam urbem, ubi cft,cada ver , cum u- menipfetranfierit:
vel an ingrertus fu domum meretricis ocrifz , quamvis ingreflus fuerit, led
tamen non occiderit. Hinccxcufane negantem fe debere quidpiam alteri, fi vcrA
nihil debeatyjuamvis ap- pareat inrtrumen tum, vel feriptura in qua debeat*
Hinc excufant ne- gant emfepromififlealinu id, quod verA cum juramento
promifit, etiam fi fint fponlalia , fi ex aliquo capite ea promiflio , feu
fponfalia non obligent. Hinc excufant negantem fe adulterium commifirte ,
riimoccultAcommifertt. Harc.Ac fimi lia cum arqui vocatione juran- do negare,
ide6 cui libet licet, quia vel judex, contra leges proeeden- do/uperior non
ert;vel etiam (1 procedat fecundilm leges quoad prar- fumpt tonem externam,
unde i pie non peccct; Reus tamen ejus habet refpoodendi juxta rei veritatem,
atque ade&lemper ad mentem bo- ni, Ac jufti Judicis refpondebit. 3 Jam fi
legitimus cft judex, legitimequeper femiplenam proba- tionem interroget, unde
Reusnullocapiteex hisexcufari videaturi fatenda veritate, celebri quzftione
quarrituryAn ob periculum vitse, quod Gncer£refpondendo,fubit,po(1it
cxcufari^tqueaded ipfi nega- re veritatem cum arqui vocatione liceat ? Nonrxcufandum,quamvis
immineat viufdifcrimen, docet Sane. i» (tnf.ttm.%.Gb.6 xap. »9. / 3 3 . S
Thom.Sylvel». Navarr Sot. alikjue permulti apud eundemA apud Jo. Sanch. fertim
antiqu io res . Ratio pot i (lima efl, qu ia inter partes juftitiar po. tiffima
efl obedientia,qua tenetur quisobedire Superioribus jurtA, Ac legitimA
praecipientibus : fed jam fupponimus legitimAprarcipere, idque jam nofcere
Reum: unde ergo excufari poterit i parendo' Ad- de non vulgare reipublic*
detrimentum fore.fi taJisobligatiofaten- di crimina negaretur : paflim enim hac
impunitatis fpe graflarentur maleficia. 4 Duo tamen hi Dodores notant,
altenimeft:adhocut Reus teneatur fine arqu i vocatione rcfpcmdere C de Reo
loquimur, non de terte, dequoalia efl ratio,videnda fi placet apud citatos de
Lugo d» jvjUtjem.x. d.tp.ftU.x. num.S.& d. 39/«!?. 3 ». 14.Thoro.Saoc>*
etuf. tem. Caput IV. De Juramento Judiciali. 91 requiri prius infamum, vel
indic ia contra i p- fum cfle legitime probata in proceffu . falcem per
femiplenam pro- bationem, quam fine dubio facit unus tcflis idoneus de vifu-
& nem requiri , ut id totum ipfi Reo fit notificatum. Ratio efl, inquit
Sanch.*» ton{Mb.%.c.b. dub.\ i. quia fecui potefl reputare Reus fuum crimen
cfle occultum, 6c (ic excufari i fatenda veritate :& quia ( inquit Sot.
apud Sane. it. ) ficut nemo tenetur ante legis promul- gationem legi obedire,
ita nec tenetur Judici^ntcquam nottficctfc jund ice interrogare . Alterum
eft:lifortA quis veritatem Judici occultavit, nonobli- damnatus, Gvc adhuc
Judicium pendeat , fi ve non : ficSancb. jurare dicitur , cilra Superiorem non
habeat ; Chriflus ut Homo, r. /$b. i. dt jur. e."], h . o . Ratio
potiflima efl , quia eflo tegendo Angeli , D$ mones , Damiuti, Beati, nomines
viatores jurare pol - crimen pecca veri t contra obedi en tiam : tamen huic
crimini funt, quia Superiorem Deum cognolcunt, qui adhiberi ab iplis lum grave
impendem tertio : tunc enim charitas exigit , ut meo levi malo bonum grave
Reipublic*,vcl proximi praeponatur. Quis poflit jurare , atque ad juramentum
admitti. I DRltcrDcura, qui , quindo dicitur in feripturii junr;,( ut giYad
feconm Judice reiraflindum'. fi«e fuerit abfoiuiiis, live i 1 m ?l a V ni in
Dee. # fuum crimen peccaverit contra obedientiam latis medebitur, fi de
illorit£doleat,2cc. 5 Sed jam alii rcccnttores, ut de Lugo Ut.eit,n.\ j.
JoSanch.»*///. d. 4) ».x$.cum Do£lor. vigmti duobus, pod accuratam
difrullioncm, advertentes onuselie fupra nat unr vires difficili , Reum
obligare ad inferendum teflimonium capitale contra fe ipfum , docent probabi-
liflimam eflc,& tutum, reum minime obligari ad fatendum crimen fuum, unde
tantum malum Gbi parari videat : potiflima ratio illa mihi videtur, quia nemo
obligandus efl concurrere ad feipfum occi- dendum, cum fit de jure naturz,non
lolum vium Cbi tueri/ed etiam ad mortem fuara, quantum quis potefl, non
concurrere . Adde cfle doflrinam communem, rem multum difficilem reputari
moraliter impoflibilem, ad quam praecipiendam nulla poteftas humana exten- di
poffit : at praeceptum dcdicenda hac veritate , quem nunc tradit Reo Judex,
humanum efl, Acpofitivuin : ergo non fc extendit ad rem cam difficilem, qualis
efl ea confeflio,quae Reo mortem parat . 6 Hinc folvuurratioadverfariorum ii.},
allata : in re eniru tam ardua Judex Superior non efl : qu6d fi is foleat
cogere , ideA efl , quia (equitur contrariam opinionem, quz falcem
obauthoritatem Do* florum probabilis efl . lia Jo. Sanch. *»/*/. difi. 4 j.w.i
4. Ad id quod additur, negandum efl periclitari bonum Reipublic?, alia enim
via, nempd inquirendo tdlcs, & incutiendo timorem tortursr Reo , ut
fateatur potefl fc tueri Refpublica, finenccefli- tate obligandi Reum fub
mortali : & certe patet experientia , nihil adhuc profuifle timorem peccati
per tot annos , in qui- bus opinio prior paflim evulgabatur i de qua teflatur
de Lugo . «. de yufitt .die .40 feii .1 .«.6. Quotufquifque enim fuit ille,
quiob ejuf- modi peccati timorem Tuum crimen aperuit i Adde, non efle cer- tum
quod ego pro bono communi, ad quod non teneor ex flipend io , .. feu ex juftiua
: obliger mortem fubire,dequa re alibi, inierim lege flu probationis : vel ob
indemnitatem Eccleliz, vel cum ab excoro- Jo. Sanch. infeijd^.n+x. municatione
abfol vuntur » vel in caufa propria quo ad juramentum 7 Doflrinam haflenusi
nobis allatam limitant citati Dofloresaf- de calumnia, &c. quzficumilu leae
apud citatos, & Farmaccium r 1 m > r. ' r..L * - J . m . M . L ..a .. .1
i nAt. 1 1 r* • nr#»r nunr iit Rnn ,/Mn, t nm V. in teflimonium veritatis
potefl • Rurfusex hominibus poliunt om- nes utentes ratione^tiamli line
impuberes, e.x .de de htlii puerorum: lege Suar. depmemM . undcic juramentole
obligare : hzretici item , infidelcfque omnes , fi mod6 Atheos excipias , qui
cx errore ( cum Deum tupcriorem non agnotcant ) iplum in- vocare non poliunt .
Sed hxc, &fimiliafuiulpeculativa, quaevi- deapud DofloresSuar. hx.de
l{t/ig.U.xJejuram. c.x+M.x.m Dees/. \ Illud*ad praxim pertinet fcire, quinam
iniudiciisadmittantur ad juramentum, qui repellantur. PrimAobdcfetlum atutis
perfe- flf repelluntur impuberes m caufis ci vi libus,nemp£ qui non habent ex
mafculis quatuordecim annos completos , ex fceminis completos duodecim : nam in
criminalibus etiam puberes nili habeant viginti annos excluduntur. Si quando
praedifli puberes, impubercfquc ad- mittantur, an fufficiant ad torturam ,
probationemque faciant, M lolum magnam praefumptionem, nollrum non eflquzrcre :
Vide Suarium, Fagunder, loe.eit. Sanch. M .% .«■ Deeal.e. j. Jurillas ab iifdem
citatos. SccundA , ob lexum repelluntur fceminz : liede in quibufdam ad-
mittantur, &c. Tertid , in poenam multi repelluntur , uc Infames , perju-
QuartA, ratione folius criminis, homo vilis «inimicus , confangui-
nei,domc(lici repelluntur, videapud citatoscitandofque . QuintAob privilegium :
ut Sacerdotes, vel Clerici , qui prohi- bentur jurare in manibus Laici fine
licentia fui Prslati, Laici in- 2 uam utfuperioris, & ut Judicis. Ponunt
autem jurare in caufa dei, vel ad expurgationem delifli, vel ctkm tertius
Izditur defe* ferendo poffc a Reo negari fub sequi vocatione crimen, modA
aliqua tandem eluceat f pes effugiendi mortem :fecus eoim negatio ^ajunt )
eflet inutilis, fiipfenihilominusconvifluscflet , & ccrtA damnan- dus . Ego
verA cenfeo , etiam nulla elucente uli fpe , falcem i mor- uli efle etiam
ejutinodi Reum.excufandum ( excipio cum Sanch. n,f i,b j ^7.«.n. cafum
hcrcfisiconviflusenimdeilla, fateri de- bet, ne negativus hzreticus cum fcandalo
poenam fubeat ) Ratio , quae me movet , efl , quia cx una parte de jure naturae
efl, hominem mr“ (TuMn W • TN iurcCi.ili *.ldein«rt um eH .anpin.
.l^u.dctrrmmu. tertas fuperior is in re levi . Si euim Reus jam conviflus efl ,
certdque ^ ^- r S u< ’ «d formo externum pejerand fit ^«inpofita. Qflp ad
forum pleflendus, nihil addet Confeflio Rei quantum ad punitionem cri- “ ' * ua
fermo efl, cum Judex fit ad damnandum fatis inflru- de ttflib.ef.\ 4. Gomez,
c*f>. i x. aliofque,incer quo 1 fit Bonacina tem.i. dtfp. 1 c
.eire.t.Deea.frne.q. 5 par. i- qui hzc in compendium accura- te redigit» De
Poenis Perjurii. Coufcicntiar praeter peccatum mortale , an in jure Canonico
fit ali» qua poena eidem inflifla, quaeri potefl , nullam cfle ipfofaflo
impoli- tam certum fit . Imponendae autem funt tres, infamia juris : Privatio
feu Repulfio i teflificando: Alia poena arbitraria i Judice decernenda : qu«r
om- nia fatis fit innuifle . Legatur Suar- //*. 3 jtejnr.c. jo. Caftrop. dif.i
. de jyrf.i i . aliique ibidxit. flus . In qua igitur re gravi offendetur
poteftas ipfius? 8 Sed certi notat Sanch. /^.l>Z>vv.r. 7 .*.ri. Judices
Reum in- terrogantes nunquam fokre flatum caufz,probatiooefqucilli ape- rire ;
freti quorundam fententia , qudd id ad legitime interrogan- dum non requiratur
: cum igitur Reus flatum juaecaufse ignoret , femper pratiumere poterit fori
fpera effugii : fi ipfe crimen non fa- teatur, & fic femper m praxi , etiam
io adverlariorum fententia potfet veritatem occultare. 9 Denique quod diflum
efl de periculo vuar, extenditur commu- niter ad quodeumque malum grave ; puta
exilium, bonorum amif- ,uturx 0« Htlat , immi o« urget . «■ ““ Commuutiaoc .
J.m de Cnguli. . i o Quid de malo levi f V.G praecipiat mihi Superior i ut
fatear , J : I ..C. .n llm Timnit nniilnm in fiUn. De deobligatione i
Juramento. Aoaiuin leve me incurfurum, fi negem aequivocationc, quodnam
peccatum committam? Refpondco . A mortali fortafsA excuundus efles, quamvis
con- trarius fit de Lugo t .x.de juftit .dift pfx/ed.i. ».16 .fine. Ratio efle
potefl, vel quia de jure naturae videtur efle, ut nc leve quidem vulnus mihi
ipfi infligam : vel quia fi agitur de poena levi infligenda, videtur &
leve, & non rigorolum fuperioris przceptum ; vel quia ex negatione talis
veriutis, non oritur era ve malum Reipublicz, fi folflm levis pcenafit
imponenda. Hic tamen ex cipio ; mfi aliis bonum commune aliter poflularet, vel
nifi fic deberet averti nu- Q" §. I. De Irritatiene . Uandois, qui
dominati vam habet poteftatem in te,tuafque ^res, ab obligatione juramenti omninA
te liberat, dicitur tuum^uramentum irritare. Omnes ergo illi juramenta irritare
ita ut nunquam revivifeant , poflunt, ita Leffius, Sancher , aliique apud
bonxc\n.i»n*.l.di(pvi.4.de/ur.iu*/f qui ali is le, ei time prae funt, quales
funt Pater, Przlatus Regularis , Dominus, Vir refpe^lu Filii, Subditi, Servi,
U*°r. S.TKom- m rr. 9 . *d\. Aaor. i parsM. 1 1 J. Layman. W.4 .intl.*. e*p. 1
1 .num i. aliiquc paflim, de quibus explicatiAscum de V oto imfrm 1
lVurocneflintelligniduaicumdiamQione : iumjurimen» (dii Deopnrftiu poterunt hi
irriwre pnediOU ,cu»mOne«ijf» $4 Explicationis Decalogi Lib. III. cuti pofluat,
ex probabili fententia ( Je qua re ibidem infra ) dc vota : lic Sanch. .in
Dec.c.i j.w.xal iique contra Valent, ab eodem cit-at w6 juramenta in aliorum
utilitatem emifla, tunc folfttn» & quidem etiam fine caufa poliunt
irritare, quando juramenta emifla funt de «natcria fubjefta poteftati i piorum
. V.G- fi fcrvu<» filius, Uxor, Scc. jurent dare alicui pecuniam, vel quid
fimile,qaod afferat detrimen- tum, dc incommodum rebus Patris, Viri, dcc.
poterunt here jura- menta i Patre, vel Viro, dcc. et iam nulla exiftente caufa
rcicindi; fic Laym. l.c.n.%. aliique ab ipfocit. Ratio eft, quia pecunia.quxeft
ma- teria prardifti juramenti, eft in Patris, vel Viri potcftate,dequa ipfl
folilmdifponere, non alii pofluat . Sic etiam Pontifex, vel Epifcopus •oteft
irritare juramenta fuorum Clericorum de rebus pertinenti- bus ad fua beneficia,
ad fuasle^e», ad fuaftatuta,&c. propter eam- dem rationem . QuAd fi
pr*di£li filius, dc fervus /urent defuo pe- culio, quo forte indenendeitter ab
alio gaudent ; certd non poterunt Pater, dc Dominus, ac. irritare ; quia ca
pecunia non eft fub Patris, Dominive poteftate,ac dominio ; & illud
juramentum non eft folilra ut fuppoounui Deo prxftitum, led homini . II. De
Htmiffiont. * /^\Uando is, in cujus favorem principaliter conceptum eft jura-
Vdt mentum, remittit obligationem,feu non acceptat promiflio- oenvdicitur
remittere juramentum . Et quidem id non pofle fieri , fi juramentum efl foli
Deo prsefli- *um, non eft dubiu ; pofle autem, fi homini eft pracfti tum^Jocet
com- snunis,a vera fententiaddque etiam finecaufa, e.xAejmejur.e.figni- fitavts
tonf.f.x. dtfponf Ratio eft, quia promiflio quamvis jurata iemper tacitam
imbibit conditionem, fi alter velit accipere . . * Sed quid,fi juramentum Iit
praeditum faltem fecundari?», homi- mded principaliter m Dei obfequium ? V.Gfi
quis juret fe daturum centum pauperi ob eius paupertatem intuita pietatis in
Deum : Ce 11 u plurum puellam, ut inopem , in Sxn&iflimae Virginis
obfcquiam , poteflnepauper, vel puella etiam fine caufa remittere?
Relpoodeo^iftjnguendumficefle : Vel proraiffione fignatuscft
fuuperpeculuris,V.G Petrus, ve) non ita.fed pauper indetermina- ti . Si lignate
nominatus fuit , probabile efl pofle ; fi indeterminati, certum mihi eft non
pofTe . Ratio prioris didi eft, quia juramentum , ut modd diximus,
cenleturfemper habere tacitam illam conditio- fjenivP eu/ut commode agit ur,
oeceptarie , vel non nmijtnt \ at hoc J ramentam dum defignat pauperem , lieit
in Dei obfequium , ver* de pauperis commodo agit ; ergo is poterit remittere .
Ratio poflenoriseft^uiatunc nullus pauper jus in illameleemo- ijrnam acquirit,
led L)eus ‘ 5 c fic ejufmod i juramentum voti ratio- nem inducit ; quod nonnifiab
habente poteftatem , dequa re mox , relaxandum vemt. 3 I Petes : Si quando ex
conventione partium prorogatur terminus juramento torti prarnxus, erit ne
perjurus, qui alicui rem poftillanj prorogationem promiftam non fervet, V.G. fi
juraili homini alicui intra menfem aliquid te fadurum , dc deinde is concedat
tibi alium wenlem prorogationis ; hoc alio finito, obligarisoe rem protniflam
ncere ex vi prarftiti /uramenti ? Refpondeo iu fani ; Sic Suar. Hb.x. Sancb /1*
4.*» Dtf.f.j' Kum 6 aliique :quia remanfit to- Sgffi» obligatio juramenti , oc
folAm dilatio fuit quoad tempus . Id larpeevemrcincompromiflis notant Dodores,
qui addunt, nifi in principio compromitti conventum fit, terminum pofle
prorogari •dlrcundum V.G. menfem, non efle improbabile, abfoluto primo 9 **®**a
lurifdidionem compromittar iorum ; atque ade6 in secundo menfe non adefle
amplifts juramenti obligationem, nifi de ■nevo emittatur . Ita Suar. Ire.cit.w.
14. Sanch- loc.cit.nn.to, Caftrop» W4 **»».$. 4 Dubitavit curiofus, An fi quis
aliquid juret principaliter in ■uum commodum, V.G. juret fc iturum Romam ad
obtinendum be- neficium : fe, cum fit pauper, iturum ad accipiendam eleemofynam
a «irite, dc fimilia,an inquam poitvc fibi ipfi ejufmodi juramentum re-
mittere, dc confequmter Romam liciti non adire,oc eleemofynam xion recipere
etiam fine caufa? * ... Refpondeo .Itapt Abbas ijumetoJtJnmfnrjum.t. His verbis
: Aut juramentum refpiiit princitshttr commodum bominttfj tunc fine oaafa Papa
remittere menpetejf , fied cnm caufa fic f is tamen de cujnt aommodo agitur
remittere patefi , quod preerdil, etiam fi juramentum taneernit uiirttattm
utriuCfue eontrabentium , ut quando aliqui pu- tant fibi ad invicem afiiutd
facere i { intt/iigt quando id nen fit intui- tu divini fer vitii .* fic
Efcobar i*Tit. de leg. $. Hoc quoque) Secu/ pu. tOy uii quh fimf licitor
juraret ad commodum fuum % nem non poterit fibi remittere juramentum , ne
autboriiet in fallo proprio , nec a/int poterit remittere fine caufa ut fmtit
Speculator. Haec
Abbas, quam lententiam fequutusef) Suarcx t M.%.de jurj. 11. numif. Abbatem
umen non citat . J Sed profedbdrfcrimennon infpicio,cur recipiens juramentum
alterius lu um commodum, remittere poffit,non poflit autem remit- cere
recipiens juramentum fuum ;& mirabile mihi efl Patri juranti Je empturum
equum V.G. in commodum fui filii licere non emere , til 10 remittente : at
juranti fe eumdem empturum incommodum lui non licere, le volente, commodoilli
renunciare . Puto ieitur propter pati ta tem r atiouis licere : neque
idcftauthorixarcin fa- do proprio, fed fuafpontifuam utilitatem negligere.
Confirmatur, qui* fupr.t.l- fi. y *«.4$. docuimus ex Ca/lrop. t.\. "• 4
-fittJSc (equitur Sanc-^ii. Dtcal.c.$.n, 1 j. juramentum dc non vendendo
miaorispofle remitti ab ipfo jurante , quando in utiliutig propriam eft cmiffum
: ergo & uni verfaliter , in cafu noftro , &c. Pofl haec feri pta, cum
Pacer Uincentius Tancreda amicillimus meus, fuum utili ffi mQ opus in Suar, de
Hglig. peramanter mihi often- diftec,inveni 1 ipfum hanc fententiam meam contra
Suarium hic am- p!cdi.Profedd(ingcnud loquor Jtmicorum ingenia, altero
nefeiente de altero, in eamdem fententiam confpirafte gavifus fum . i III. D/
Hflaxatitne . * Uando qui poteftatem habet I juramenta fubditum obfolvit,
dicitur difpenfare,feu magis proprid illud relaxare : nana d quod in materia
voti appellatur Dilpenfatio, hic propria voce vo- catur Relaxatio. Porrd tria nunc funt exponenda. Primo, quaenara
juramenta , Secundd, i quo ium Superiore. Tertii, obqua* caulas relaxari queant
. Moneo tamen legenda etiam cfle,qua:dc difpenfa- tiooe Voti infri dicentur .
gv* Juramenta , t Uno verbo relaxari queunt juramenta omnia foli Deo prarflita,
qur diximus Arag. i.z. 9 S8. art.\x.d,\.diBe\., altos Citans . Juramenta verd
in utilitatem folios hominis prarftita ; fi fine acceputa i nemine, ne i Summo
quidem Pontifice( nifi forte dilpcn- fationem bonum commune expofeeret)
difpenfantur ; imm6 nec difpcnfari pofle docet redd Cajetanus z.z. f
%9.nrt.fupem% 1. «^»».4. docuit Abbas »quia nullus poteft fuojure privari , acceptatio
autem facitutexiuftit» ilii debeatur^uod juratum eft. Dixi (in utilita- tem
folius hominis ) namfi fecus, vide mox $.y. num. i.frotp. vj .dc Veto jbidem
citando . 3 Si verd non fiat acceptata^tiam fi fiat juramento Publico,& co-
ram teftibus, poterit Superior cx caufa dii 'peni a re , vel commutare . Lege
Sanch. inVeeM+cap+i A num.6. quia tuocfolutnadeft vin- culum Religionis, cui ex
caufa difpenfarc conceflumcft Superiori- bus, ut mox dicemus : ita Dian. Ledef.
Trullench. apud Pellizz. in M*n Rfg tro8.8.cap.\fe&.x.num.x jS.contra Saoc.
& Suar, ibidem ci- tatos : ut probabiliter accidit in juramentis Deo
principaliter , ho- mini autem minus principaliter praellitis, de qua re 7 . d
$ Veto dicam : 6t ut cert6 accidit in juramento per iniuriam a latrone extorto,
& fimilibus, quia pari modo tunc nouadeft vinculum jufti- tiae,fed folius
Religionis : imm6 ipfamiolam iniuriam lufficientem efle caufam ad difpenfaodum
mox dicemus . Ao acceptatio prardi- da legitime fiat i Notario, vel ab aliis,
non eft difputatio huius loci : vide tamen fusdapud
MttolLtem.t.di/p.isap.xJnu.8jt. & de No- tario Jnmm.ggj. 4 Sum praeterel
aliqua/uramenta,ad quae relaxanda, quia faltem vix datur caufa
difpenfandbpoftunc vocari indifpenfabilia ; ejufmodi eft juramentum , dc votum
annexum profirftioni Fidei ; & ejulmodi etiam eflet juramentum , «|uo quis
profcflionem Religiofam , Matri- monium, ftatum Sacerdotis confirmaret; cum
enim h^c juramenta fin t adharrefeen tia praediflis adibus cx fe perpetuis ,
& firmis , per- petua etiam dc illa funt . Vide Pelliaxarium , tem. 1. Man.
art.g t cop.num.%y A quo . j Certum eft ; in ftimmo Pontifice refidere
poteftatem relaxandi iuramenu; quod enim pertinet ad boium fuavemque Ecclcfi*
gu. bernationem ; maximddebuitinejmCapite refidere. 6 Dubitatur Primo, An
ficuti certum eft, omnes Prarlatos Eccle- fiae jurildiflionero habentes ( qui
fint hi,vide infra cop.x 6A.4. nu.a . ) cx communi doflrina gaudere hac
poteflate refpeflu fuorum fubdi- torum : ira certum ut dari aliqua juramenta
uni Summo Pontifici refervata ? Refp cum Sanch. Hb 8.de mctrim.difp. t
num.j.frhb.y in Dtc.eap.j^.num.z 1 . efle prolabi le dari aliqua refervata :
afferri ati- ^H.^hxc dignofcenda hanc tegulam ; Ilia juramen ta funt Pon- r i,r
l ^ x,mor '?‘ cr T ata * Qu* fitmiflent voto promif&, ipfum votum iuiilet
Summo Pontifici refervatum . Quoniam ergo, ut infra di- cemus, vora Papar
refervata funt communiter quinque, nempd Ca- fliutis perpetua;, Religionis,
Triumquc Peregrinationum, Roma- na ad limina Apoftolorum,Compoflcllan«,« 5 c
Jerofolymitanae , quando abfol ucd, & non fub pccna , vel fub conditione
funt emifla : idedj u ramenta bis votis, feu promiflionibusaddica, Summo Ponti-
fici funt refervata . j Sc^ ci '^. a ll < l‘ 4 ' dj>ccnt etiam
probabiliter, & rutbfola vota de illis efle refervata, fed non juramenta
perfeflantia, ideft,quenon adhaerent Voto, quale eft hoc, V.G. Juro,( non autem
t*veo)mtl(t- legio. nem ingrejfurum : ita Layman fib.y trali.^. cap. . dicentem putatam efle probabilem i Sanch.
Hbjxin Der c.i^.nu.&chXc ipfum alibulege etiam Pellixz.
tom.x.Man.^egtraa.Scap. ynum . favet Bon. r-x </.4 defier.q. r »lt. n.q.
Ratio eft, quiaidiverfo non fit bona nrt lM>:V,DCU ^ auwm Voti eft fatis
diverfum,irombmajusex San^o rhom.z.x.fK.pp.tfrr.j.quim vinculum folius
juramenti : crao&c. Quare omnia /uramcuta, ad quae modo ».1. diximus
extendi potefta- tem Caput VII. De deobligatione a Juramento. 95 tum ex f
peciali roandato,Capitulum Sede vacante , fic omnesqui ju-
nfdidioneqiiafiEpifcopali potiuntur - Lege Sane J «.a8.Caftropal .t«.a-tM4
<w/^. J-^^^ M-apud quos etiam habe- bis, quoad forum externum peruncre ad
Eptlcopum loci ^quocmif- fumeft juramentum, difpenlare juramenta bommi
preftita,( lVmper intellige juxta fuperius dicta, quoad vinculum Religionis;
led ita, ut necc(lari6 przcedcrc debeat citatio partis; at quando debet dilpcn*
fatio hen in loro con (cient ix tantum , non die nece flatum citatio- nem
partis, & tunc Difpenlationcm pertinere ad Epilcopum in quo derit jurans,
qui difpeniationcm pullulat . Praeter illa quinque, alia quardam juramenta efle
refervata docent aliqui, ut Azor p r ./.i i.r.97.4. Sancb. tkjc.x
9-"»7-quat cum lint rara, hic tranferibere non eft opus. ....... 8
Dubitatur Secundd : An qui habet poteftatem difpcnlandi , vel etiam commutandi
in Votis, coi plu intcl ligatur habere potcllacem dilpcniandi in juramentis
foli Deo praelinis, live juramenta fint Vo- to ncceflaria , ut Voveo , &
Juro jcjuuium : Gve nequaquam , led fint per fc dantia, fic fine Voto, ut Juro
me cras iturum ad Templum , ad venandum, ficc. Rel pondco, probabile ede ita
intelli^i tum in potedate ordinaria, ex BaUl.Pont./.8>r auur.e.i
i.n.i.alulque,tum in delega u, ex eodem d «j V » Hfijr.dt Vatn./.6.c. 1 4 .i «.
l p.Si V.Vn um t dt trrit.va. qualem habere mox dicemus in foro interno
Mendicantes : Ratio cd, quia quamvis io rigore aliud fit vinculum Vou,aliud
Jura- mcnti,quarc potedas fol vendi unum non ell potellaslol vendi aliud :
tamen quiajuramenta hzc pia fcu foli Deo pr?lliti,d e quibus proce- dit
haccdodrina, Voti naturam induunt, fic lunt multum Voto adi niaexidimantur
incommuni modo loquendi ut Vota, ac pruptcrcl dans potedatem, feu privilegium
lolvcndi unum , darecenfecur & aliud:eodcm modopokcdifpcnfari juramentaflu?
principaliter lunt foda in obfequiam Dei, lirit minos principaliter ob
utilitatem ho- minis/ive is acceptaverit, fi ve non, dicam infra *. 1 7.dr Vf
$.x. 9 Dubitatur trrtifi; Quis nam habet cx Religio!» hanc dilpenfan- di,vel
etiam commutandi potdlatem > Rcfpondeo privilegiumdif- penlandi in
Votisetiam Epifcopo refervatis (atque adri in juramen- tis foli Deo praedi
tis^x probabili opinione modd ».7.dida/Marunus V.concedit Benedidinorum
ConfelTariis deputatis , atque aded om- nibus participantibus eorum privilegia,
fed nobis ex Socicut e fic il- lud rellringit r/»
Ctfmp^r,».V.Di/p#<»/<»/»#,j).io.R.P.H.Gcncralis,H^c facu Itas
communicatur omnibus Superioribus, fic aliis Confcflariis , quibus ipfi eam
commiferinc . to Privilegium veri commutandi concedit m Societati, (ut id hac
occafione advertam )atqucaded participantibus ejus privilegia Ari- dius eft in
uno, benignius in alio, quim fit przdidum privilegium difpenfandi;concedit
cnim,pofle nofl ros commutare omnia Vou,ex- ceptis illis quinque, & fic ell
ftridiusded ex Gregorio Xli.cxteoditur ad Vota jurata, dummodo commutatio non
liat in praejudicium ter- tii , fic fic cd benignius . Nec Pater Generalis Soc-
nobis hoc privile- gium commutandi rcftringit , fic enim habet m
fomp.trtv.xtf.y.tttn- Communicatur haec facultas omnibus ConteUariii appro-
batis juxta Cone. Trid. Quid de juramento homini praedito, innscafibus, in
quibus pode diximus «7. fic 8. Epifcopos, conceditur ne id relaxari pofle ab
iis, qui habent privilegium circa Vota jurau, hoccft a Religiofispar-
ticipantibus privi Icgia Societatis. ... Rcfpondeo. Negat Sanch. jura- menta
hic iola,qux homini pr?ftantur,nec funt vota, nec voti ratio- nem induunt . Sed
cerri probabiliflimum cd commutari a Drzdidis polle. Ita
Trullench,Lcdcfma.aliiquc cum Peli Kjg.tr . 8 r. a. iv.f f 0. Ratio cd , quia
dans privilegium commutandi vota jurata , concedit commutari pofle duo vincula
Voti, & Juramenti: ergo non efl cur negemus, conceflmn ellc, polle illos
commutare, quando adeft unum dumtaxat vinculum, ideu juramentum . Quid enim
tollit* vel addit illa conjundiocum voto, fi «rqu£ fit fine tertii praejudicio^
Atque hinc fit,ut in cafibus, in quibus tertius propter turpitudinem injuriae,
metus, doli, ficc. fic 111 cafibus, in quibus tertius nondum acceptavit , (
unde jusex juflilia nondum acquifivit ) poOit hic privi- legiatus nui modi
juramenta commutare: quia tunc commutatio nullo modo efl in praejudicium juris,
quod veri tertius habeat , ad quam commutationem privilegium extendit (ut modo
diximus ) GregoriusXIlI. 1 1 Verim poterunt nc haec etiam difpenfarc ?
Rcfpondeo cum in facultate difpenfandi folum detur poteflas circa vota, ut mod6
nota- vimus , non veri circa Vota jurata, difficilior efl refolutio ; nam pro-
pterei aliqui probabiliter negant, cum Sanch. lik.%. dt maif . di/p.S n. a}
apud Pelli 1 jj.Dico tamen cum SxutJ.S.dt vto^tMp.i ^.n. 6-citante Arag. Vi
vald-Rodr fic alios probabile efle, pofle; & quidem, utfemper loquimur, in
foro interno. Ratioefl Cupra uda, quia cum hzc juramenta quamvis homini
praeflua vinculum juftitiz , ut fup- ponimus, non involvant, habentfolum
vinculum ex viRel'«ioaif, quod pquiparatur vinculo Voti,imtnd quod in rigore
minus cu,quira Voti vinculum;atque adeft qui hoc Voti vinculum diflolvcre
poteft, non efl negandum pofle fic illud . Nec obflat , quftd fi ica eflet ,
fru- AraGregorius XIII. poteftatem commutandi Vota ex te odi Hiet ad Vota
jurata, non obflat, inquam, quia id fodumcftad majorem confeientiz lccuritatcm
ad fcrupulos eximendos , fic pro iis , qui contrariam fententiam fcquuntur, ut
alibi in firaili docui- mus . 1} An civilis poteflas aliauo tandem modo poflit
relaxare jura- menta, vide apud Layman, /»>.4^.5 r.9-« 9.&DodIoresfupra
citat. J '»-V ittl - D ahofque ab iplo laudatos. Illud folum noto, quan- do
quis jurat aliquid in praejudicium Superioris, etiam l^cularis.pof- fthuuc
Superiorem remittere ejulmodi juramentum, Icu potitis il- lud non accepurc .
Jurat quis Verbi Gratia fe non acceptaturum Officium Capitanei;potdl Superior
illum cogere,* poft coadioncm, poterit is non obflante juramento , acceptare ;
quia juramentum il- lud non potuit praejudicare poteftati Superioris. Puto
tamen noa pofle poli illud Officium acceptatum, aliud fine nova coadione acce-
ptare :quia illa non fuit juramenti relaxatio ,quam non poteft (arcu- uris
expedire, fcd fuit (olitra, pro illa vice,luzpotcftatis ulurpatio; an
nihilominus acceptare lit culpa folum levis , dixi fupta eap. 5 . §. $ . «.I o.
cum Fagundez . 06 fuat tau/di , 14 Certnmeft^dcfie debere
caufamdifpcnfindi,fecus irrita erit, & nulia relaxatio , etiam fi i Summo
Pontifice feratur : ita San&us Thornas i.a.y®^.89.<» ,
r.9.Abbas^-V>.v««*« l ^/ furtjur.n.g. aliique ( excipe, nifi fit in materia
ipfi relaxanti omnin 6 1 ubjetla . ut di ximus §.». t.a.) Ratio efl, quia
Summus Pontifex in legibus ab iplo latis validi quidem fmecaufa idedditpcnfat
(quidquid fit , an aliquando tUiciri) quiaab i pfo Itberi dependent : at
vinculum Voti, & jura- menti ab ipfo non dependet, cdmdejure naturae fit,
Vota.Sc jura- menta E>eo ellc reddenda : ergo non poterit validi fine caufa
dilpcn- fare , liquidem ipfedum^ifpcnlat , id facit nomine & cx parte Dei :
Deus autem relaxationem temerariam, & fmecaufa ratam habere nequaquam
poteft . ij Difficultas ieiturfolafupcrcft in explicandis hiscaufis, quae fint
fuffictentesad hoc ,ut Superior relaxet juramenta homini prz- flita in iis
cafibus quos pofle lupra diximus, nam de caufis pro jura- mentis foli
Deoprarftitis, feu quando foliim untet vinculum Reli- gionis, innuam intu 5-4 »
ia & colligitur cx dicendis fufiusr. 16. $. 4. i ».10. 16 Ad fex reduci
folent . Prim6 quando adeft turpitudo ex parte extorquentis juramentum, ut
accidit,quando juramentum ,mctu , vi, dolo extortum fuit: iplaenim injuria
tufficicntiffimam caufam przbet relaxandi . Et quidem, fi metus fit gravis,
poterit ab Epifcopo etiam in foro externo relaxari ; fi levis, (oitkm in foro
coni cien tiz : lege Sanchez ibique in Dte. e .%\ . i mtm g. Secundi, quando
ad- eft dubium , an juramentum valeat . Vide Covarr. fxte*- tum ,
i.p.fa.nj.imti*. Vincent. TanCfOd. ^#.4. d* tnatrim.di/pmt, xo.num.-j. Tertid,
quando adeft dubuim, an cedat inin/uflam lae- fionem tertii .Quart6, quando efl
dubium, aucx obfervationc jura- menti cnafcatur occafio , feu periculum
peccandi . Quinri , qu ando juramento clt temeri , inconliderari , vel ex irae
, dolori! vc perturbatione fadum; & in his quidem folvicur ad cfFedum agen-
di i Superiore vinculum Religionis : at remanet videndum apud Ju- dices, an Jus
Juflitiz faveat alterutri ex partibus . Redi au- tem id poteft i Superiore
fieri , quia pertinet ad Ecdefiam provi. dere, ne jurans vexetur injufli :
CilXxop.iem.i.di/pmt.i.d/jyr.par. Didum efl ( quando efl dubium ) quia non rari
in przdidis quando reseft certa, nuljumeft, nec indigens relaxatione jura-
mentum : quale ell, fi turpitudo fit ex parte materiz juratz , fi jura- mentum
cedat in iojuflum tertii detrimentum , &c. ut ex fupra di- dis conflat. 1 7
Sed quid agend um, quando caulxdiQtenfandi adeft quidem;fed omnibus expenlis ,
non efl omnin6 fuffici. ns? Rcfpondeo cum Sanch./^ t mUtc.cmp.i^.num.y tunc
intcrnufocndamefle com- mutationem, de qua mox, & infra cihn de voto: hoc
efl, non ef- fe abfolutc juramentum remittendum , fed loco rei per juramentum
promillz efle aliquid boni operis injugendum juranti , magis & mi- nus
juxta infufficientiamcaufz, non mathematici, fed morali modo prudeoter
expendendam, Verbi Gratia fi efl certa , & gravis caufk difpenfandi
juramentum dcfcmcl jejunando abfoluri Superior rela- xet : fi autem caufa cft
mediocris, ita relaxet, ut obliget jurantem ad aliquam t erbi gratia orationem
recitandam : puta Coronam Beatas Virginis , vel Officium Defundorum , vel unum
Mifererey&c. juxta proportionem infufficientiz caufar , fice. Dt
Ccmmutatitnt . J /^Uando loco rei juramento promillz fubfli tuitur ab habente
poteftatem aliud opus honeftum d icitur juramentum com- mutari; poteft autem
fubftitui vel opus bonum majus, velzquaW, vel minus: fic circa hzcquzrimus, qui
commutare poflit ,quz ju- ramenta | ob quas caulas . Explicationis Decalogi
Lib-III. «f. juxta dicenda i etiam Coo- quae mi/orem requirit
ooteftatern,tranfcatud quod videtur Sanchez notafle per illud (quali). Ad
rationem cx D.Thoirupaiet refpoofio quia ia mero contrattu permutationis non
intercedit poteftasjurif- didiomXjUt intcrcedit in cafu noftroj, nam ptopterei
aliquid plus eft cafui nofiro concedendam . io Praemitto fecund6,uc fiat
Iicit£,dc validd commutatio in ma- jus,n ullam requiri caulam ; dc in aequale
fatis levem , cum ipfa boni- tas oper iscaula fit fufficiens ; ita Caflrop-
tam.^.d x.dt Vncfar.it. m. iUt ut fiat in minus requiri caufam,iti,ut nec 1
icite, nec validi une caufa expediatur ; ita Sanch. ha.%.
iitDrr.r.ip.w^.Ratioeft, % Non folftm Pontifex . & Epifcopm coeterique jui
eap. . .4. num. 4. jurifdidione Epifcopali fruentes , fed fcflarii, quibus id
conceflumefl per pri vilefiant per ©ccafioncm dixi- mus $fr*tedeure,mu.ia.iub
hoc tamen difcrimine,qudd Pootiiex po- tcft ea omnia/] uz (•diximus ipfum
relaxare pofle; at Epi- scopis reflri&ior eft hrc poteflas, juxta ibidem
dida . Rurtus Ponti- fex ,&Efcifcopus/]uia hanc
poceftacemordiiuriainlubent, poflunt , , , Illam aliis delegare : quam non
poflunt Confeilarii, quu ipliioldra quu tunc admifeetur aliqua difpenfatio , ad
quam femper requiri funt Delegati. Denique iideraCoufeflarii foliim quo ad
forum inter- caulam fupri diximus . num;Pontiiex verd, dc Epifcopus.etiamquoid
externum . 1 1 Didum eft « $.(ab habente poteflatem) quia nullus potell libi i
Omnes autem, qui poflunt difpenfare , poflunt dc commutare : ipfi io minus
commutare tuum votumDeo pr$ilitfi. Ratio eft eruc- n contra,quia difpenfareert
ma;us, quam commutare : cui autem da ex didis, nam ad hanc intermifeetur aliqua
difpenfatio, quae non J! : * : — poteftoriri ,nifiabhabcntejurifdidioncm:at
nenioexfeiplohabet in fe jurifdidioncm, quae requirit fuperioritatem in
alium,dcc. 1 1 His poficisycaufp ad commutandum ad tres red ucuntur.Primd, .
.caule» „ fi res promi (la fit redaita illicita, vel inutilis. Secundi, fi ex
parte vo- ventis, feu jurantis reddita fit difficilis feu incommoda, ut fi
fuperve- ncrit infirroitas,vel imbecillitas, &c. Tertio, G magis bono
communi expedit, ut non impleatur tale votum feu Juramentum. Alia huc
pertinentia dicemus cum dc commutatione voti; eadem enim eft conceditur majus,
conceditur & minui ineo majori coatentum,cum tamen cui minus conceditur,
non concedatur majus . 4 Dubitatur hic prim&An Coofeflarii eledi per Bullam
Crucia- te polTint juramenta commutare? Ratio dubitandi eft,qaia Bulla lo- Jum
concedit commutationem votorum, de juramentis autem ne vertam quidem. Refpondeo
tamen pofle juramenta foli Deo praefli- ta,feu quae foliim afferunt vinculum
Religionis : fic Francifc. Bardi 27 #£*/^Ovr««ray).a^> , . 7
xi//tf.iaaliique«h.crr.Ratioefl,quiah^c , sequiparantur votis,
ut/b/*-JJ'.j.».8.dixirnus,dc probat fusd Suarez,/. voti,dc huius Juramenti
ratio, ut nimis faepididumefl €■ dc Vera, eap. 14. n.l f . 5 Dubitatur
fecandA,An ipfejuransaliquandopolfitfibi etiam fi-\ $. V. D/ materia fairegat*
Juramenta . ac caufa commutare didum juramentum foli Deo praeftitum . Ref-
jwndeo pofle in opus meliusiuc Tol. Valent. Bonae. Sanc,aliique apud Caflrop.
to. 3 jt, n,d</p.i.p, i.n.6. Ratio efl^uia non dicitur proraif- fum
infringere, qui in melius illud commutar.ita Abbas communi- ter receptus apud
Sy\.V. Juramentum J.f 6.A ZOT. Um.tM.ta.t^.10. f.i. Immd probabile etiam efl in
opus srauale . Ita Bonae- tem.i . Jifp. 4 9 • * -A* 7. *• 1 »• citans Val.
Regin. Si , aiiofque , dc nos infra , eu m dc etmmutatione Vati-, quia tunc
redditur Deo, quod zqud illi Eratum efl, i pfumqueopui aequalis, vel melioris
bonitatis fatis cauta fuffi- ciens efl commutandi . Id minus nullo modA potefl
,quia ad boc re- quiritur poteflas jurifdidionis^it mox ■«». 1 o.dicara, dc
infra eum eia aammutaliana Vati . # Dixi ( juramentum foli Deo prarflitum ) nam
non ita in juramen- tis homini principaliter fadis, quia non zque gratum efl
homini bo- num aequale, vel meliusrnam propterci in eadem fpedfica formayqiu
res promittitur, eft juramentum implendum I jurante- Sed de hac re iterum
dicetur^ctim de voto recurret ferraopra)p.i6.$.j.d n.^e.i y. ubiconfilium
quoddam afferam de juramento homini minus princi- paliter fiAojfivc acceptato,
five non acceptato . Juramenta . 6 Osnoia ea,quar poflunt i fuperiore habente
poteflatem relaxari, jnultb magis ponunt ab eodem commutari , vide, quae dixi
\.peate~ +fttt i n.i foliim igitur hic quaerendum clTct/n juramenta prcnalia,
& conditionalia poflint commutari ab Epifcopo, vel privi legiatis , etiamfi
fint de materia Summo Pontifici refcrvatarftd quia nos fnpa nj. probabile
puuvimus illa quinque juramenu perfe flantia non efle refervata.idcd multo
magis refervata non erunt, quando funt condi tiooalia,vrf pcenalia; quare
poterunt 1 prardiftis commutari . Oi quas tanfat . 7 Ut Superior poflit
juramenta homini praeflita commutaff/uffi- ciunteatdcm
caufz,quarfufficiuntaddifpenfandum ,9 ille,illifque fub conditionibus
requiruntur hic, quae ibi . Ut autem commutentur harc juramentafoli Dcod^a :
quz vocw, ut I*pC - £him cft^equivalent , cuius ponderis caul* requirantur, hic
luper k Tp7^mit P .o misisti pofle .b hihen tc nuuii luramentum Colim ia bonum
nufus , vei xqoale , ted etiam (licet exiftenteciuf* ut Bm*». 1 i.dicaro)in
minus, atque _boc mutarimramentum non folum in lickuiD. Quoties hlbet quis
poteflatem eommuuodi „1 cita«&>rdub.i»/i»o»« jfedf • j&Tol.SfcLeis
SayruwliiQue apud Saoc mox ci- taod * , Rtiioeu,quia alioquin illa poteflas
fruflratoria eflet, nam , ut commutetur votum, vel juramentum in bonum
majus/ufficit pro- babiliter propru aut horitas ut modd diximus. 5. quare fi
facultas commutandi aliquid tribui t,tribuit in minus. Adde aliqua jura apud
«nodem Arag. adde & ipfam praxim . 9 Scio Sanch. M.Xju Dee. e. 50 -«.4 A
alios omnind velle , ut com- mutatio etiam ab habente poteflatem femper debeat
expediri, vel in arquale,vel in quali aequale; quia commutatio ex D.Thoma in
±dijl. 39 f • 1 .an+.q.uhin carpere , eft veluti contraflus i nter commutatio-
nem nomine Dei , devoventem: at contradus permutationis debet aequalitatem
habere . Sed fortafle Sanch. iatelligit nonpoflieiti in minus, ut moraliter
arquivaleat difpcnfationi : non enim eflet liciu commutatio , fi jejunium V. G-
commutaretur in unum Ave: fateor enim debere a defle aliquam proportionem inter
remjuraum dc ma. t*riam fuppofitam, ncfcilicct commutatio in difpenfationera ,
x /^V Ui non obfervat id.in quod (uum Juramentum commuutum V 4 l^itimdfuit,
eftneperjurus? Refpondeo non fori periu- rum,quia rem fubrogatam nec
Juravit^iec,ut fuppono, illam fub no- vo Juramento acceptavit jiuLdTAi.i^a.
•.j7.Trullench.A2. in Der.di/p.^ n. 7 3oDXC.te.i.di/p.^.d(jnr.f.i.p.i <j.
u.l 3. citaus Suar, dc Sanch. Tenebi tur ergd foldm ex p^lo,q uo ad rem i llam
loco tna teri* iu- ratz przflandamconfcufit.Unde (i res fubrogata gravis
erit^ravi ter contra paflum peccabit , Quod fi levis^tiam fi loco gravis rei
iuratse fuppofiu fuerit, puto probabile efle leviter peccatum. Id quod mihi
perluadet paritas fumpu i pomitentia Sacramenuli/]iur u levis fit, Iicit pro
peccatis gravibus impolita; non obligat ex probabili opioio- ne in nofiro epuf(
.di Confefr J.z .c . J nili leviter • % Iflfud ad vertciab omittente materiam
fubrogatam yoto_, pecca- ri contra votum: quia ex eo quod quis acceptat
materiam fubroga- tam in Voti commutationem , cenfetur promittere Deo illam
fer- vare; atque adedeonfentit transferri vinculum Rcligionisquod erat in
materia voti, ia materiam fubrogatam, ride infra/. 1 6 6 6 •.x.ubi citatur
Sanch.id quod in cafu juramenti ut iurmentum efl, non ita fe labet; quia non
ftatimac promitto aliquid tacere, id, fub juramento ccnfcor promittere . Ita
Leflius l.e. Alia (pedantia ad materiam fubrogatam dicentur iufrar.t6.$.(.
num.\(i.&§ 7 . J. VL Salutis a fu; utrum Cafuumbnc pertinentium. , -w-j
XdiAis operar pretium erit fcqucntesfolutiones praflicas f"*, deducere.
Petrus vovit^c juravit pauperem puellam, nul- lam determinando, fe duflurum .
Francifcus vovit idem, fed fi oe ju- ramento . Antonius juravit idem dumtaxat ,
led fine voto ; dc n utla adhuc acceptatio ab aliqua certa puella fafla eft .
Quis potefl harc difpenfare vel commutare f Dico tum Epifcopum in utroque foro
, tura in foro interno te privi legiatfi/eu Confcflarium delegatum pof- fe, cum
caufa,ut lemper fupponimus, difpenfare, vel certd commu- tare ju xta privi legi
ura q no ga udes. Ra t io eft eruenda ex probabi 1 iter didis 6. J. *.a- quia
hac five Vota , five juramenta , foliim continent vinculum Religioni* . a
Rurfus Petrus juravit Bertz puellz matrimonium/juf nondum acceptavit Francifcus
idem juravit eidem, quar jam acceptavit. An- toni us vovit dc juravit idem
eidem acceptanti. Martinusvovit dc juravit idem eidem non
acceptanti;quifnamdifpen(abit vel cotnmu- t abit? Dico Epifcopum dc te
privilegiatum difpenfare, vel juxta tua privilegia commutare pofle primo dc
quarto, ideft Petroydc Marti no, quiacilm non fint juramenu vera acceptata,
foliim continent vin- culum Religionis/id quod EpifcoporumA privi legiatorum
poteflas extenditur. Aliisverdduobusu^undodctertio, ideft Francifco dc Antonio,
dico neminem pofle. Ratioeft, quia h*c funt vou, vel juramenu emifla principaliter,
ut lupponimus . in commodum tertii acceptan- tis; ad quae nec Epifcopi,nec
Delegati poteflas, quae eft ad ea^u* in folum Dei obfequium prarftantur;ex
tenditur, eo ipfoenim/]uofunc acceptata, nec intervenit injuria ex parte
recipientis; involvunt vin- culumjuftitiz, quod fol vere nulla autboritas
valet, nifiob bonum publicum, dtc* 3 Denique Petrus propter amorem Dei vovit,
juravitque puel- lam inopem indeterminat£duGurum(fupponamu* hoc votum ede
validum, de quo tamen dicam infra eap.i j.5.3.»^) mox determina- tae Bertae id
manifeflavit , quar acceptavit promiflionem . Antonius pari modo vovit,
juravitq; eketnofynam alicui pauperi, feu Ecclefiae nui- 97 Caput VIII. De
Adjuratione juramento affini. nolkra Ggnando, erogaturum; mox determinatum pauperem,
fcu Ecclcfiam acceptantem elegit : quarritur, an Petrus poflic aliam puellam
inopem ducere, A Antonius alteri pauperi abeletio eam elargiri? Rurfus,
quidifpenfarein his, vel communtarc valeat? Dicoipoflc Petrum,quantumcftexvi
Juramenti, vel voti , aliam ducere; A Antonium alteri ftipem eroeare:ita Sanch.
•" Utc. e. 4t.*.iZcaftf^.J.rr^Karafcdy>.iJi.f6.iw».7. Ratio eft, quia
ctim hae promiffioncs nonnifi Deodireti* Unt,non pofliint przditia Berta^A
Ecclefiadici legitimi acceptare; acceptat enim legitime aliquis id, quod illi
promittitur: nunc vcr6 nihil ipfispromiflum fuit: ereofi acceptant^llegltimd A
nulliter acceptant. Hic ergocafuseftlon- pediverfusabeo^qucmpofuimusmodA
5.5.«.!. in quo Votum,Tel juramentum emiflum fupponicur folum in hominis
commodum, at- que hunc legitimi acceptartc;proptcr eandem rationem, in utroque
foro poterunt ditia jura menta ab Epifcopo,vel inforoconfcicntizi
privilegiatodifpcnlari,feu commutari, perinde ac czterafoldm re- tinentia
vinculum Religionis, de quibus didum dk/apra . Si jura- mentum , vel Votum Gt
principaliter in obfequtum Dei, fcd minus principaliter in commodum hominis
etiam determinati , ifque ac- ceptaverit; dicam r.r 7. do Voto, $.1. 4
Dixi(quantum eft ex vi juramenti,vel Voti)oiro fi Petrus fpon- falia cum ditia
Berta iniiflet, requirerentur caul$,i Dodoribus apud Sanch.»/' ma r.l.i.bd
explicitacyadeadifiolvenda , aliamque du- cendam . Pari modo u Antoni us,qua
udo elegit didum illum paupe- rem; vel Ecclefiam,fe principaliter in commodum
ipforum nova ju- rata promiffione illis acceptantibus obligafletteflemus in
alio cafu^n quo eft legitima jam acceptatio, ubi difpcnfare, ut fzpd docuimu s,
nullo poteft . Nani fi principaliter fuiflec in obfcquium Dei , A mi- nus
principaliter in ipforum utilitatem, jam promifi me ditiurum, cumdeVoto, e.
17.5.2. CAPUT VIII. De Adjuratione juramento affini. §. L De Adjurationi in
Univtefum . t Q! quis ita ob teflet U r: Hoc pr a /io per amorem,quem
Ore,Sanfli/,toe O Patrit gerit. Per vitam tuam, per vitam Patrii tui koc ago.
Item C ficte quis terreat aliquid impetrando./*» virtute Dei,vol Sanflerum, oh
nomino Regi tjdgm picetur te adjurare. Adjuratio igitur non eft ju- ra
mentum.nec deprecatio; Sic Suar.Sanch.Giftr. loejmoxtit* I iique, fed
impreeatio>feu juffioper aliquam rem dantem mora)iter,hoc eft in conceptu
hominum ipli imprecationi, fcu juffioni vim . Et quidem fi per Deum, vel
perea,quse ad Deum pertinet, exhibetur, erit adus Religionis latriftfi per
Virginem Hyperduliar,fi per Santios Duliar, fi per homines erit adus politiz,humanzque
imprecationis . % Hinc vides Prim6,omnes creaturas adjurari pofle; omnes in-
quam, quae juflionem, imprecationemque percipiunt , quales funt Rationales:
Irrationalia tamen, improprii, quatenus Deo obe- dientiam phyfiee prarrtant ,
adjurantur; Ut fi monti dicatur i San- d O viro : /« nomine Cbrifli bime tren
fer tt in alium locum ; quo pado veri Deus adjuratur ntfcilicet in illa
reafliftat . x Vides Secunddod juratum cx vi foliusadjurationis nequaquam
obligari ad rem przftandanuquia adjuratio eft tantum induda ad in- ducendam
majorem mundam reverentiam , vel timorem ipfi perfo- nz adjuratae, nou vero ad
inducendam obligationem, qualem indu- cit commemoratio juramenti fadi, vel
obedignti* Votum, przce- ptumve . Ne autem temeri contra virtutem Religionis
exerceatur adjuratio, requirit eofdem proportionali ter comites, quos Jura-
mentum : nempd Veritatem , Juftitiam , Judicium . Votita t . 4
Haecconfiftitineofluid non fiat ad ju ratio per falfos Deos. V.G. per Saturnum,
per Iovem,Ac,vel per eum, cui non debeatur'reveren- tia,v.gr. per Luciferum,
per Dzmones,Ac.quibos modis peccatum cfle mortale non eft dubium .
Confiftitetiam in eo, quod non intermifeeatur aliquod in adjura- tione
mendacium , ut Ii quis occultus dives eleemolynam petat ut E iuper, propter
amorem Dei : At peccat ne is mortaliter? Refp. five ic peccet contra juftitiam,
five non item,dequa re alibi acertd non peccat nili venialiter contra Rei
irionem. Ita Sanch. /.a. •• Dre. t. 41. n.y citans retid Suarium, quia inducere
alium ad przflandurn bo- num, etiam cum fidionc A mendacio levi, ut
hiefupponimus, non eft gravis Dei irreverentia. Neque enim tunc aflumitur Deus
ad iniquitatem patrandam,ut contendit Caftr. tom.^.tr. 14 . difpmt^.de
sdjur.p.t, nu.y immeritd citans Suarium : aflumitur enimob bo- num atium
faciendum ex parte dantis eleemofynam, licdt, quia ex parte recipientis adus
bonus non fit^liqua committatur, nempd ve- nialis irreverentia . Non efle autem
mendacium leve fidis miraculis ad fidero allicere,/** Uto docebitur .
Tamb.T.I.deDtc.Prar. Juftitia . 5 Hzc confiftit in eo,ut non petatur, nifi res
jufta, A honefta . Ita Sanch.Caftr /.'.aliique. Quare (1 quis per Deum, vel
Sandos, etiam li- ftendo in illis, ad juret quempiam ad committendum peccatum
mor- lale,prztcr ipfum mortale in propria materia, mortaliter peccat contra
Religionem, (i ad committendum veniale,venialiter: quia ibi gravis, hic levis
eft irreverentia. At fi per hominem, v.g. per vitam Patris, amici >
confanguioei adjuret quis ad patrandum five mortale , five veniale peccatum ,
non addic aliud peccatum prztcr peccatum quod petit, quia cx hac adjuratione
non transfertur culpa pravz pe- titionis in aliam fpeciera . Judicium , 66 Hoc in eo
confiftit, ut adhibeatur modus diferetus, A prudens. Ita Suar Jjj.de ^«r.qui
eft dt Adjurat ore r^n.p.A i r .quare »5 decec paflim,A fine occafione per
Dci,ASandorum nomen aliquem adju- raicxllct enim culpa, fed
certdvenialis.ficutieft juramentum vpru, quod fine confideratiooe in vanum
emittitur . Rurfus ne adjuretur Deus,A Sintii imperativi, nec Dzmon deprecati
vi , quz ut patet eflcnt mortalia peccata : nec homofubditus, imperative, quod
eflet mortale, fi injuftitia,qu* ipfi fieret fic imperando, eflet gravis:
venia- lis,fi modicaJrrationalia five impcrativi,fivcdcprccativi,eo modo proprii,
ac fnntelligerent, adjurare, vanum certe ell A confequen- ter venialc,poflct
tamen aliquando mortale A fuperftitiofum efle, fi fieret ex patio eip reflo,
vel tacito cfi Damone; A fic eft(nili cxculct ignorantia) quando his creaturis
v.g locuftis frugibus nocentibus, ventis,grandini,vel fimilibus aliqui
cflftituunc advocatum, aflignanc terminum, pronunciam fententiam Ac. quia
cantus rerum vanarum apparatus non videtur fieri fine tacito faltem patio cum
Dzmone . 7 Dcniq;Deus adjurari porefl per femet ipfum, juxta illud Danie- lis 9
Ne morer i < propter temotipfum Deui meui : poteft item per crea- turas,
quas utpoti eorum conditor, non poteft amare, A fic adjurat Ac.Exod. Recordate
Ahabamjfaae ,lacob fervorum tuorum . D«rmorx foluin per Deum.Santiofquead Deum
relatos adjurari retic poteft. Creatura' enim vel non timet, vel parvi facit . Creaturae per Deum, perSantiiflimam Virginem,
per Sintios adjurantur, utinuui"U. §. II. Z>* Adjuratione Dumo nam. t
TJOtiflimz difficultates In hoc argumento vcrfanturcirca ad^ X jurationem
D?monum corpus hominis obfidentium , nam propterei de illa hic merit6figillatim
d i fputa re operf pretium erit. Illud przadverte diligenter, Exorciftam ( fic
Gr?ci vocant adjurato- rem, licut Exorcizaredicunc,quod nos dicamus adjurare
cognofee- re debere hominem verd efle a Damone obfdlum. Signa certa funt, fi
abreptus loquatur diverfo,ignotoque idiomate; fi canat, fcribat } aliaq;
faciat, quz antea nulla ratione callebat , fi itaftet immotus,uc i robuft i
iTimis quibufq;nequeat dimoveri, fi d i flantia, A vere occul- ta patefaciat A
fimilia. IcaDelrius/.i.r.a.f.^./rA.j.Corveloitr/at- c.8. Alia figna,ut diflonz
voces, farvi dolores, motus corpo- ris infoliti, A fimilia vald£ funt incerta ■
Ve fine adjurationi / , dt^ut imperio Adjurantir in Damonem . % Damonis
adjuratio tunc foltlmefl licita,ci)mfitad finem, ut isl nocendo dcfifta t,A ab
homine, Jocovc aliquo expellatur. Ica Suar- z.do Htlir.l.ydeadjur/.y Sanch.
i.x.i* T>oc.c.^k,u.%y(j »6jiliiqueab ipfiscit. Ratio eft, quia cum Dei inimictyeoque,qui
noftra (terna ma- la femper intendit, commerciam,&miliartatemque habere,
eflet charitatemDci, propriamque violare. Neque nbflat Santios ali- quos non
ignobiles aliquod minifteriumi Daemone popo(ci(lc,atque admififle,ut ftemere
lctium,equum ducere, Ac. idenim ii fecerunt ex peculiari Santii Spiritus
inftintiu ad publicam utilitatem ,ejuf- demque Dzmonisconfufionem . J Przterel
hzc adjuratio fieri debet imperati vi, V.G. oxi, fac , dic , non ver6 deprecati
vd, V. G. *• "t faciat , ut dicat , hanc imegratiamimeai , ut exeat , (ye,
quia nimirum deprecatio prxfert humilitatem, A amicitiam, quz non oftendit
Imperium quod exer- cere folum conceflit Fidei ibus Chriftus Dominus in
Dzmonesad eofdem fuo nomine profligandos . $att locutio u/urpanda eum Damone „
4 Si Exorcifla nomen Damonis interroget ab obfeflo,fi fcifcitetur ingreflus
eaufam, numerumque fpi rituum, ii petat aliquam veritate, uam ver£ hic A nunc
ad Dei gloriam conveniat ab iplo t>ropalari,A milia cum D(moniaco cratiet,
quf ad Cimonem fugandum^erren- dumqucconduc.int,lieit£operabitur;ac fi lOgos
Termones, vanos,cu- riofolque cum illocommifceat; fcientias rerum ab
ipfoexpoflulet, przteri ta quzquc reccnfere,vel occulu , tuturave przd icere
eum copt, mortaliter peccabit, quia fic cum eodem faroiMritatem habere velle,
fatioipfo convinceretur. 5 Dixi (fermooes longos) fi enim quis aliquid modicum
femel, vel iterum curiosd peteret, eflet veniale ex levitate materiz . G Cet-
08 Explicationis Decalogi Lib. III. iufumm. c.I I .«.xg.cumquo i/fifii.C.qX.n.fl.verfundeftquituTiCl-
jet.x i.f 90 *?rr.i.dumabfolut^i< 3 c line ulU reftnGionc fic ait :Cel- Ufui
cum tpfij Damoni but corpora hominum obfidentrbut fib curiofitatem % *cl
vanitatem imnt&m non veniale. Media igitur via eft eligenda, ut fiet
veniale fermoocs hos obiter, & judicio prudentis modicos
intermifcerc,mortale,prolixos. Ratio eft mihi manifefta, quia hi ferino nes
oftendunt focialem , ut refle loquitur Cajctanus, indirecte D$mones ara pld
concedit. ia Dices Prirod: At oftenderet Exorcifta fe indigere auxiliofu-
perior» Dzmoms-io corpore obfefli exiftentis, quod eilet fe ilii fub- mitterc .
Relpondeo nego id offendere} patet in hominibus i fi quis enim haberet plenam
poteftatem expellendi milites, torumque du- cem ab arce quapiam, utque illos de
fado expelleret .imperium non in milites dirigeret, fedm Ducem,
utfcijicetiplcluosierum ali6 converfationem habere vel cum communi horte; illi
nequaquam/ed duceret, nullo modo diceretur prxleferre indigentiam auuiii , fed
meram vanamgjcuriofiutcm . Duc exemplum ab homine: fi enim lolum velle uti
potefiatefive immediate, live mediate hoftes abeo quempiam dc aliqua re vane
interroges, non llatim ex ea interroga- tione habere cum illo amicitiam,
focietatcroque velle pr{fumeris;fi ferie,& protraifes, prxfumerisccrtd . 6
DicescumCadr./.r.Deprccativi ut modo ditium eft, cum Da- mone loqui fubculpa
mortaliora lisfet.fed lolfim imperativi : At fi %el breviter cum illo loquaris
curiosi, loqui cum ipfo deprecati *c convinceris, quia per curiofitatem illam
imperativi te habere non potes^rgo &c.Rcfp.nego Minorcm,non enim valet :non
loquor cum Retm imperative, ervo loquor deprccative;poflum enim tertio modo
loqui, nempi,ut ita dicam, cxpqfitivi,exponendoei illatu* difeere intendo,
expetiandoque rei panium . 7 Dices icerAm cum eodem. Dpmon quidquid
dicit»facitq;ex od io contra Dcumdicit,& facit. Ergo cum illius peccato
cooperor, fi illfi invitoad aliquid faciendum,quod nd fit illud, quod
cficeflitChriftus ad cum fugandum Rcfp.cilm Dfmon femper ntad ule peccatu pa-
ntiflimos,cgq non quidem cauta, fed mera occado fum ejus peccati: ad quam
occafionem evitandam Deus non me obligat, ficuti probabi- lis opinio non
obligat mead non petedum mutuum ab Ufurario pu- tato. Lege Dianam pq.tr
j.re/.%.(yib. citatas . An itetnt txpofrre i Damon r, ut aliqmid fatiat} 8 Ad
tria reducoea,quae gerenda expofei potiunt i Deemone.Pri- md, quae ad fug m,vel
dciitionem nocendi conducunt, vel eafdem fi- gniriciQt, juaJc eft gcnuflciicre,
liare, tacere, dare fignu cgrefliis lam- pad em cxtingueodo, vitrum frangendo
,&c. Secundi, quae ad obfe* qwuiu tuum,vel tui amici, ut fternere
lc&um,duccre equum, mederi infirmo,&i .Ti rtid,qupad neutrum deu ad
nihil, ut movere lapidem, extirparearboiem longi pofium,&c. quae ad nihil
conducere, fed luJibn ad curiofitatem pertinere fu pponimus. 9 Jam liciti
expofei pofiequf in primo capite comprehenduntur, patet ex diilis^ofk autem qux
in fecundo capite iam etiam ex didis patet^simirum, quia h$c ucraquc funt
manifefta figru,imm6 illeda- mcuu amicui*, & focietatis : & quia Chrillus
Dominus non ad Dr- inonum minifteria admittenda , fed folum reliquit poteftatem
Ec- cl efi* ad eo* arcendos : Ita Caftrop- mox citandus **.i ». 10 De Tertii
ergo nonnulla fuboritur dubitatio. Et ouidi Caftr. *-4- tit.p 4. num. 8. ait id
efle mortale, quia petere qu id ab aliauo, in quem poteftatem non habes, eft te
humiliter illi fubiicere^c oepre- cari^C veluti padum focietatis cum illo
inire: at quoad hec vananfi habet homo poteftatem in Daemonem i Cbrtrto,
utdidumeft^rgo, &i .S*d merui Sanch./.x.»* Dee. e 4X.*». t
j.Navar.Silveft.Bonac.Va- lent Suarrealiique citati abeodem Caftrop./vr tit.n
7.putatefte ve- niale, quia eft levitas materia & imperfedus adus commercii
focia- lis: neque cmm eo ipfu,quod aliquid vaniitepeto, padum tecum ineo,
amicitiamtuammihiconciiio,velme tibifubmitto ,utCa- ftropalai ratio sraris
contendit. lntcllige autem, fi id fiat fernehatt iterum^c quidem non
deprecativi.confequentcr ad ea, qusrmodddl- xim us de coi k»cutionc;nam fi f*pi
vel deprecati vi , convinceretur appeti cum Damone abfoluu focialis amicitia,
vel fubordinatio, quod eflet mortale . An Adjurant /icit? praciprt ftiaar
Vameni fuptriori, ut Damo- ne* infrior tt pellat a 10 porr , vtl ut mantft- fi
et maleficium* 1 < Acci<iit non rarA Inobfeflb idefie fuperiocem
Dymonem,* 6- mul inferiores ,( ni autem fuppono potius curo LelRs.r.,,.™ .
& Suar.<M.i. quim quseco)m hoc crgocaiu quam- visdctnusnon poflei Dm
mone qui fit citri corpus peti, ut pcllw cos.qui .ut in corpore, dequ* tamc re
d.ci mor n.?.cjfu! nofter nunc cfl de Dremonc (uperioreflni eft in oblello .
Ruiodublundi , quod non roflit quod non licet. loco expellendi. Videat me
dodor, anetiam propter hanc ratio- nem licite poftit adjurator petere, imro6
& cogere ab hoc Daemone, uc,dicat,an alius V. G. infirmus fit maleficio
affedus nec ne , & ut manileftec maleficii genus vel lignum, & in quo
loco fortd inveniri poftit, quae omnia videntur d irigi ad lalutem proximi
& ad arcendos Daemones 1 fidelium vexatione . 1 1 Dices Secund6,hp rationes
probant poffeetiam idem peti^cer-
tdiniperativd>iDaemonefupenorcexiftenteexira corpus obfefli.
RcfptSdeoitaquidem^d quod docet Sylveftcr/.r.aliique apud Tanc. ne {(el.difp.de
adjurat. n.+t. Unum tameo vidco>id vix polle in praxim deduci, quia odeit
Exorcifta quifnam ex Dpmonibus extra corpus fit fuperior , nec iacile credendus
ipfe Daemon in corpore , fi aliquem fibi fuperiorem extra corpus affi rmet :
Mendax em m eft ipfe ab ini- tioat in corpore magis crcdendus,quia ex ufu
Ecdefiae huc fpeflan t Exorcifmi . An contra f at oro a/ifuid , net convenire
pojfit Exercifla ad petittonem Da o, enti ? 14 Certum eft non pofle,fi res fit
folicita,vel fi quaevis aliis licita, animo amico Daemoni concederetur. Solflm
ergo ea poftunt, ad ejus petitionem fieri, vel permitti, qu* faciunt ad ejus
expulfionem, & fugam ; Sed tamen adhuc pro his concroverlia triplex agitari
folet . 1 j Prima. An fi Dpmon petitae illum in Infernum amandet/quo illum
admodum certi liciti pollet Exorcifta^uiaci locoiDeoD^- mon addiOuseftjfed
releget in lot um delcr tum;poflit ab Exordfla id concedi?Refp licite pofle fub
fpe divin$ ratificatioois cu enim Deus Dzmoncm nondumadu in Interno
conclulerit, id refervans poft fi- nale ludicium:relegationem in locum defertum
nomine Dciab Ex- orcifta concellum idem Deus ratificarecrededuseft.Qudd Ii
Exorci- fta poteft, videtur tcneri>ficCattrop.^y«// ) -4f -4 quiacharitas
diaat,ut proximo fuccurratur,guido line incommodo poteft ,mc au* tem proximo
fuccurritur,quia facilior redditur expulfio^iec inct>n>- modum ullum inde
timetur . i6Secuda.An fi Dpmon petat, ut immittatur in equum.v.g.Petrt, -ficut
petiit, ut immitteretur i Chriflo Domino in gregem porcorum, concedere id
licet?Chriftus enim erat Dominus illius gregis: atqui Exorcifta non eft oqui
Dominus.Relpon conveniunt Dodoresapud Tancr.mox cit.licere in equum immittere,
vel in quid limilenoo ad- modum grave damnum inferens tertio. Ratio eft^uia
etiam hic cer- tius cum modico fuo incommodo illi Dpmoniaco fubvenire obliga-
tur. Sed quid.fi id damnum tertii grave notabili ter cflct.'Nequ*quam licere
cenfent aliqui cumTancr * .x.de Htlix.dijp.de adjnr.nu.67 .fio. quia nemo
tenetur cum gravi fuo incommodo laluti corporali alte- rius fuccurtere.. 17 Vertim mihi videtur licere. Ratiorft quia
hanc Dfmomaca non puto efte folum gravem neceftitacem, fed extremam ■ mi qua ex
communi fententia, omnia funt communia . Audi Caftropalauni tem.l. dijp.t de
ebarit.pnrt.t. num.t . fic redd docentem: Excrema ne c effit a 1 eft, fi
prnximui in probabi 4, <£j moralittr certo periculo vita •vtrfetur , nifi
illi fue curat . Ad hac reduci pottft periculum mutilat io- nii membri ,
perpetui e arceri s^ant altcujui infirmitati/ perpetua % quia hae morti
comparantur i idrbque i Dofloribut n,ctjfitas horum even-
■moneiuperiorevqmcltin oblello. Kat 10 dubitandi , quod id pcti^n.qu» 4 "
c videtur beneficium poftuiari 1 Dcmonf, licet.Sed cert^quidquid fentiant
Caftrop. tem.^.difh.q de - regula: ne proximus, q feflione fu arum rerum,
ponatur in fimili malorum, vel notabilis paupertatis periculo, id quod, &
fimil ia vide apud Caftropalaura ci- tatum- 18 Tertid, An fi Demon petat, ut
immittatur in alium hominem» feu dicat fe exiturum quidem/ed velle alium
hominem arripere^ia i aquam poftit i i coocedere,fen connivere Exorcifta ? Non
pofiekCommunis,& vera docet opinio. ItaDdrius/i^.xd^'- JkAfur
^).4.B.lo^ancb.Ax.ifl Dec.c.qx num.ii . aliique)Iicit^ adjuran- fP u * cap.y.
Sanch. libr.x. in D te. r.4». num.\6. Caftrop. rom. 4. tem id praecipere polle
indubitanter cenfco. luSilv.K Adjurat 4. j ‘verffiybot «riomrmtione . Ratio
eft.quia falfum eft eomodopeti be- neficium, vel obfequiumfocialc,nonenim
ftatim aci tepeto vel im- pcrativi volo id, quod mihi honum eft,recipiovel peto
*i mi cabi le be- neficium,. ficenim exorcifta ne expulfionem quidem
imperativepe- trre poftit, quia expuitio honum quid eft .Benefi ium ergo debet
qui- dem efte mihi Uonutn, fed quod gratis, fed quod ex voluntate bona, fed
quod ex tuo amore procedat . Sivcergo fic praecipiat adjurator , tutum ahii
ruiifocitt t inq-jo loquedi modo non nunifeft£ apparet pe- di pnt. A ,dc
Adjur.paet.4. num. quii ncmocft Dominus vitas pro- ximi. Neque dicas falcem
pofle permittere • ne id inquam dicas, quia eiul modi permiftio eflet tacitaconceftio
: ficuti fi fervus volens aliquem interimere, expiaret nutum Domini , Dominus
autem connivcrct;laneejufmodi permiftio nutui inbiscircumftantiisfqui-
pollcret. 19 Illam exceptionem faciunt cx Tyrtco Sanch«*^r'» ocCa-
ftropalaus^W. Aiunt enim tunc pofle exorciftam connivere trans- lationem
.Daemonis in alium hominem, quando concurrerent tue quin- Cap. IX. De Voto. 99
quinque condiiiones.Prim 6 ^ 3 isflui de novooppritncndusedfitpcf- lam habent
ad vexandos fpi ritus, qui rebus corporeis non affici un- fimz vitf Secun d6jfi
circa opprimendum habeat Exorciftafuum do- tur, nili forte ut Tignis .
LegcSinft. Auguft. M. x. deCuit. Dti c. 6. minium . Terti6» fi Exorcifla fummam
noteflatem habet Damonem Capillos radere, fi hat ad fuperftitioncm , v. g. ut
facilius exeat , pilis — : ur.n-. j 1- 11— J; r. .ac> r - non impedientibus
, Daemon ; certe non licet : fad liciti pollet fie- ri vel ad Dcemonis
contemptum , vel ad amovendum lignum ma- lchcii , Torte in capillis per
unguenta adhzrcfcens, ut alibi dixi , CUm de Maleficio. Quarto Medicamenta ,vcl
fuffiimigia naturaliaadhibereetiam licet, quia Dzmoniacus non rard
atr«bili,aliiquc noxiis humoribus abundat;icd hec medicis proflanda potius
relinquat ad jurator, quini iplc exhibeat. Atque hic in multis peccant
Mutiercufe remedia ad- hibentes inutilia. Nam pritn6, peccant contra Juflitiam
ex torquen» .tes poti fc immeritd pecuniam, & inutiles fumptuscaufando in
aliis. rc, nodum non facit ExorciAa.Quarc fi Sindus Paulus Satanas tradit
Sccund6, contra Juflitiam iterum, & contra Charitatem, dum Tunc Temcl
pravum hominem.ut fpiritus (alvus ficrct.fuit difpenfatio pc- caula , ne
infirmus alia utilia remedia quaerat, quibus forte coovale- culiaris Dei ex
Spiritus (andi inflindu.Tertidecquis erit ille, cui in Iceret . Terttd, contra
Religionem , dum lunt caula, ut vanis fuper- a—r.. 1 — 11 — a : i- ditionibus ,
quas ipfe freq u en t illimi admifccnt , ftraplices^c rudes adhzrcant, atque
infidant . »7 Qjiintb, non licet acriter flagellare vel pugnis percutere D^-
monucum.Ita Dclrius^anch. Cadr.«l *4 quia & edet contra chan- tatem
proximi, < 3 c nihil utile fieret ad expuliionem eorum Tpirituum qui
corporeas percudiones non Tcntiunt . Quid fiDzmoniicusefletClericus?Siexorcifta
licet impruden- a noviter obfcflb, quando vult,expcllcndi . Quartddi adfit (pes majo-
ris boni cx prioris obfefli liberatione , & iftlus pollerioris damno .
Quinto , Ti non fiat cx voluntate placendi Dzmoni . »0 Sed profcdft huic
exceptioni pace tantorum virorum, non eft acquicfccndum • Pnm6,quu tot ponuntur
conditiones,ut vix fimul in praxi conjungi poflint . Secund6,quta nullus omninb homo io ho- minem tanto dum
nuo poti tur, ut eum vexare per Daemonem podii. Qu6d fi Princeps in reos
propter Reipublicf bonum animadvertere etiam ufquead inferendam mortem
poted,tedesfunt proferendi , reus ed audiendus, fententia ed pronuncianda, quz
non poted tace- potedate certa fit,iterdm repellere i nova fede Da:monem?ld
& il- li fupernaturaliter concedendum edet , Sc per aliud miraculum fo- ret
eidem revelandum id fuiflcconccflum : quz dcfimiliaqulm ar- dua fint, nullus
non videt. at Aliam exceptionem feu declarationem legi apud Tancr.w«u
dt/(eltg.d.diadtur.n».6p.po(k Icilicet ad juratorem concedere , ut exeat
Dzmon,fi conccdio non feratur in hunc hominem determina- r t£, fed in aliquem
indeterminati.ut fi Dzmon diceret, tibiae ter ,< 3 c cum culpa, Dzmonem in
obldTo graviter percuteret , in- ahum hominem arripiam, pcffct refpondere
Excrrcida,Exi (y altum «• cideret nc in excommunicationem * Rcfpondeo.Nifi
t*idtrt . Ratio ed, i nquit , quia jam Dzmon non poted deinde inali- ignorantia
excufationiellct , fanc incideret , quia jam Clericus per- quem determinate
ingredi , fine Dei voluntate . Verum animo nequaquam fedet hzc exceptio ,
perinde ac non fc- det ejus ratio. Si quidem nefine Dei quidem voluntate in
hominem determinatum ingredi eidem concedi tur, & tamen idabExorcida
permitti nequit, quare cum contra utramque permillionem , tum dc determinata
fciiic^t, tum de indeterminata pertona oblidenda mi- litent incoo venientiz, ut
accurati confidcrant i condabit : concedi , feu permitti neutra poterit . Mcnit
tonet ntn i miti /et fro Adjureteniu . *a Primi, ex Suar Jom.x.de /(flig.l.+.de
Adjurat. r.x.a.x. Sanch/. j. •a Dtc.c ^i.n.^.CiUtVifp.de Adjur.p.x. m.x. fciat
exorcida ex juftitia fe obligari ad adjurandum Doemonem,fi fit Pador, dc prudenter
ju- dicet fc pofle obfefio fuis adjurationibus opitulari : immb qui non cd
Pador ( modi non adfit aliud remedium aquar benedidz, Aliarum orationum,
Aenorum Dei,&c. ) tenebitur ex c hamate, a uando fine magno Tuo incommodo
per adjurat ionem adjuvare poedt , juxta re- gulas generales , dc Przcepto
Charitatis . Video tamen vix prudenter polle Exorcidam judicare fc tantum
auxilium ferre , nili Iit admodum peritus ,dc profpcro experimento contra
Dzmonem comprobatus . »t Secundi, qui folemniter dc publici dzmoniacum ad
jurat, Sa- cerdos fit , vel faitem prima tonfura Clericus inffgnitus , vel
certi Religiofus Deo dicatus ( & quidem eiufmodi ut non fabfit pericu- lum,
quodi Dzmone decipiatur ) id enim pertinet ad publicum minifteriumlChriftq
Domino relidum Ecclcfig ■ ,
-XrOtum.qoodcftpromiffio&ajDeodereipfitnO.iildIad *4 Q u ‘^ L 5 Icusil TD i
f 0 pcr,cu ^° l^rooncmvcUctfolemm- V cjulmodi Dei cultum: ut conftitiucur,
quinque requirit . A publici idjurj re ? Refp. ^cciturum mortihtcr, cuim fido-
Primi, deliberationem: VotumcoimdebetcflcroluDUriumlibe- cuutur. Dices, at non
percutitur Clericus, fed Dzmon in Clerico. Rc- fpondeo, at percutitur etiam
Clericus,atquc adei Clericus in Da- mone, tdque fit fuadente Diabolo , pofito
qu6d ignorantia non excu- fet, dc advertas injuriam gravem te (acere
Ecclefiadicz perfonz . Idemque verum haberet , fi Dzmon te contumeliis V. G.
afficeret , detu cxcandefcens, illum in vindiQara graviter czderes i tunc enim,
quamvis direfli tua intentio ad Dzmonem contemnendum ferretur, tamen non Dzmoni,
fed Clerico realem percuflionis in- juriam indigeres , idque non fuadente
foluru , fed excitante etiam , ut iu dicam , dc commovente Diabolo
cxcandcfccntianx tuam . Si canem , v g. contra te latrantem Qrifto gladio
profe- quereris , dc illum m lui Domini Clerici finum profilieutem , fi- mul
cum Domino ( id advertens ) confoderes: nonne in excom- municationem incideres
? Italand , quia fic injuriam Ctericofii- cis : dc tamen diredd , dc ex prima
intentione canem ferire , non Clericum percutere , contendebas j non abfimili
modo in ca- fu nofiro j dcc. De Voto. Votu n quid fit , (y quetup/t * . Aiflimus fit,
aliqui docent . Ita Tancr. l*t Mt. »u^a. Ratio ed, inqui unt, quia affert aliis
fcandalum , dc quia i gradibus Ecclefiadicis fc- juntfus publici eorum
minideria^c iolemniter ufur paret . Ego non peccaturum mortaliter puto . Prim6,
quia neque fic peccat, qui pu- blice Miflz infervic, Acolythi V.G. munus
exercens : multo minus creo qui Exorcidz Secundo , quia omnes Fideles
BaptifmoChrifti infigmti terribiles lunt Damoni, juxta illud, quod Fidelibus diftum
cd, Ia nemine meo Dee menta iiifitnt. Tcrtid , quia jam infinuaS priva- tim
pofleztiam Exorcifmos Ecclefiz recitando.ItaSuar.^.x de I(t. Irg.i4.dt
Adjur.c.i.n.iS.Siach.l.X.ia Dee .c.^x.mAl.QxAt di/p.4. cita - ta,p. j.aum.i.
cur ergo noo publice ? Propter fcandalum ? vereor, ut rum . Sccuudd, Propofltum
. Terti6, Promillionem fub obligatio- ne . Quarti, efle Deo fadlum . Quinti ,
cflc dc re ipfi grata . H zc igi- tur fuo ordine declaremus :quibusfiquid
addiderimus de Voticef- latione facis erit de hac materia completa trattatio .
a Dividitur autem Vocum. Primi, in Abfolutum, puri condi- tionatum , Poenale .
Secundi , m Solemne, id ed quod acceptatur ab Ecclefia: & Sim- plex , quod
privatim emittitur . Tertii, in Neccfiarium,hoceddereexprzceptodebita ; dcin
Liberum, icu ut alii loquuntur , in communc,dc fingulare . Quarti, in Reale.in
quo promittitur res externa ; in perfonalc,in i Adde denique quafdam alias
divifiones accidentales:v.q.in Per- prtuum,& Temporale : in
Refervatum,& non Refervatum: in Pu- blicum ,& Occultum , « 3
cc.quorum,& fimilium explicationem,ubi opus erit io deinceps afferendis non
negligemus. fit (candjlum piflivum. Sed fjc dfc «aivum (i quudo«juf- modi
apparet » non licere , Sed ajo,hoc inter Fidelo raro conungc- Quinti, in Affirmativum,
quofcilicit promittitur aliquid pofiti- tc , facile pofle artantes ab ipfoad
luran teinflrui de rei veriute . vum,v.g.elccroofyna;& in Negativum, quo
aliquid negativum, v.g. Quarti, quia non obdat alieni minidcru ufurpatio ; nam
m re tam abdinentia i carnibus. t ^ »6 «sccedaria^tquc utili proximo,tamque
modia przjudicii,facillimo negotio Minidrorum ratihabitio przfumi poted . Quinti , quia quod aliquibus ex officio
competit, non negatur aliquando aliis, qui idem non ex officio faciunt . Sic
baptizare convenit ex officio Sacer- doti, nec tamen propter ei negatur Laicis»
i mmidc feminis in ne- ceffitate ; & fexcenta fimi 1 ia , &c. Hzc
igitur fententia probabilised,fi femel^ut iterum Dcmoniacus i doflo,pioquc
Laico publici adjuretur ; czterum fi f(pius, cum admiratione gravi populi , cum
contradictione Parochi , «c. id ar- ccnuretur : certe tunc juxu gravitatem
fcandali, vel contradidio- nis, gravis eflet condituenda culpa. a 5 Tertii
licet Exorcidz feribere nomen Diaboli, & illud com- burere; licdt in
obleflumexpucrc,Iicdt leviter percutcrc,& fimilia ; atque hzc io
Dzmoniscomemptum. Ita Delrius/.x.Ma^iV.y.jo./vr. Dc Libertate requifita in
Voto. s. 1. Quati tde/iltratio requiratur . a.Sanch.Ai.4.1»
Dvr.r.4.»J}.Trullench./.i ia Dre.e. 14.«« ai . Cadr. 'I ee.eit.p.q.a 1
y.aliique paflim.Quia cf torum res corporales vim nul- Tamt, T. L Dt Dtc. frae.
x TJ A requiritur , defufficit , quz ad peccatum mortale : ita XZi
Saoch.Suar.Arag.MolinjpudLaym./ii « trafl.+.eop. Qu6d ea requiratur ; Ratio cd
, quia Votum tft lex, quam fibi vo- vetis imponit; at imponere fibi, uc etiam
alteri obligationem, exfc G 4 grave Caput XII. De ron obfervandi,qu$folemniter
promittit, Religiofus nonctlct:undc illicite Sc cum injuAitia frudi ibus
Commendarum pulici Aucrctur : quae tamen omnia ablurda cenfentur ; hi enim,
quamvis voveant illi- cite mortaliter, propter illam pravam difpolitioiiem vota
gravia non exequendi , nihilominus valida caettc vota nullus negat A priori ;
quia haec duo, obligatio ad aliquid exequendum, £cipfa reiexeeu- tio,funt
admodum 3 iverfa;ut patet in contradlu emptionis Sc vendi- tionis , dc quarum
ellentia efi obligatioad tradendum , non vcr6 ipla traditio, quae fatis cll,ut
deinde fuo tempore ponatur. Quando igitur dicimus requiri propofitum,&
voluntatem exequendi in promi Ilio- ne, cft l*cnfus,nec peccetur, reguiri, ut
fuo tempore exeeutio ponatur namcaeterum , pro promiflionisfcu voti eflentia
fatis eA voluntas fulcipiendi in fe obligationem exequendi . j Remanet igitur
fohVn decernere de tertio, pro quo adverte du- pliciter poflequempiam negative
fe habere circa obligationem Voti, leu promiffionis . PrimA , quando non habet
hujufmndi intentionem feobligandeneque exp lici te, neque implicite :Sccundd,
quando ha- bet faltem implicite, ut fi quis cognofcens naturam Voti qua*fit,ad-
ducens obligationem, voveat , non aduertens nunc ad obligationem , vel nefeiens
didam naturam voti , voueat tamen juxta modum ordi* narium, quo alii voucut ;
in his enim duobus exemplis dicitur quis implicite habere intentionem lc
obligandi . 6 Dicoigiturprim6,inpoAeriore hoc modo e(Te verum votum , veramque
ex eo oriri obligationem exequendi . Ita Sanch.afc mate. M. i 1 1 .CaArop./'f.f
.«.a.Ratioelhguia jam voluntaria tunc eA obli£atio,dumfciens quis.de volens fui
cipit id , i quo ncccflarid obligatio fequitur,nec illam obligationem ullo modo
cxcludit;mul- t6 magis fi ex prefs^ intendat vovere juxta modum ordinarium vo-
uendi:in hac enim intentionc,invoiuitur intentio fe obligandi. DicoSecundiijin
priore modo non efle verum Votum, nec ex eo furgereobligationem . Ita Sanch.
led contrarius videtur Ca- ilrop. loc.eit.n.xfin.xmmb dc ipfemmet Siwc.ahbi,
ide A /»>.$. in Dee e. io. ».9. fcd fortd in hoc n.a. loquitur de cafu 1
nobis dido n.prae.Rz- tioeA,quia obligatio coniurgi t ex animo volunurio
promittent is, at fi non cognofcas ex promillione oriri obligationem ,
voluntaria tibi obligatio efie non poteA ; ergo ea oriri necpot- rit . 8
H^cduodidanon folum vera fune in Voto, vel fimplici pro- millione, verum etiam
in juraraento.ltaSanchV-A<//m«/r,r*.#i«m i 9.F r . etiam in Jec.Ab^.cap.t
.dnum .ag.Quarc G jura Ai ut coeteri jurare folent,vel fciens naturam juramenti
, obligabit te Juramentum : fi ver6 juraAi cum ignorantia invincibili (cuneeativd
te habensad obligatiooem,illam 1'cilicet non includens, oec excludens juramen-
tum non obligat , nec indiget relaxatione Atque horum duorum ratio eA, quia
juramentum (equitur naturam adus, cuiadiicitur : cum igitur in priore ex his
duobus adfit promi ilio obligans ; in poAe- riorc non item (
neimplicitequidem,utfuppon;mus,iccuscnime{- fet cafus*.6.) valebit io priore
juramentum, ut dc Votum, non autem inpoAeriore. $. If. De obiratione granei.
vel levi, qua na frit tu ex promijfioni fi ve abfoluta , fi ve condi, t ion at
a . i ^ 7 " Otum abfolutum cA ,quod obligationem parit cx nulla con- V
ditione pendentem . V.g. Voveo jejunium . Purum conditio- natum efi, quod
eandem obligationem fufeipit , cum ponitur condi- tio,V fyV 9 •. eojtjuuimmjf
an, talem obtinuero Quod fi rem promiffain exequi voues,quafi in poenam delidi,
vocabitur, votura Conditiona- tum poenale, v.g.K /ejmmmmfi !*£* c tunc
profe&d bonum negationis ludi tu potius intendis, quam booiutem jejunii ;
nam jejunium ailumis ut medium ad obtinendam tamquam finem in- tentum, ludi
negationem . Advertendum tamen per diligenter eA, il- lud (fi) non eiie lemper
ficuum Voti conditionati; haec enim particu- la non rard aequlvalet particulae
( quando ) & fic abfolutum erit om- nino . Votum . V. G. Voveo elermo/ynam
fi domum redibit mtus Pater , duplicem habet fentum: Primus IcnfuscA, Promitte
eltemofynam , quando redibit meus Pater , quando fcilictt nummi , non cauto :
& hoc modo Votum eA abfolutum, dc non obligationem inducit, li- c£t ejus
exeeutio ufque ad Patris reditum fufpcndatur. Secun- dus fenfus eA , promitto
eltemofynam , fub ea conditione , quod d Deo reditum Patri, obtineam , dc hoc
modo Votum eriteonditio- natum, nec obligationem nunc inducit; fcd tunequando
Pater redibit. i Interdum autem negocii difficilis cAejufmodi diferimen agno-
vere; fed illud expifeaberis, tum ex ipk» modo, fcu verbis pro- miflioniSt tum
ex affeflu rei , quae promittitur, tum cxappetibili- ute cjufdctn rei promifii
, guaf vouentem potuit allicere ; Condi- cionalia enim Vota emitti folent ex
affeflu habendi, vel non habendi conditionem , Abfoluta ex afir&u rei, qua;
promittitur, V-G.K#» * eo jejunium, fi convalt>tre , idedeonditionatum
regulariter eA, quia nutui modi Votum folct emitti ex afieOu conditionis
babendx , ideA lanitatis . Dico(regularitcr; nam fi infirmus ex amore jejunandi
pro- pter Deum voveret fe jejunaturum,quandoconvalefireret, Votum fic CXDlii
aretur : Voveo jejunium pro eo tempore quo convolvero , gc hoc faaoeilet Votum
abfolutum, quia afferiis voventis ferretur in ipfum fej unium . T amb. T. I. De
Der. Prae. obligatione Voti . ioi \ His politis, Votum quodeumque de regravi
fiuc ablolutum , fiue purum condicionale, liuepsnalc, grauiter obligate nimis
cft mamfcAum,id iue, ut probabilior lententia teri ,ex tola virtute Fi-
delitatis Deodcbtue ,cui res promittitur An vero Votuindegra- ui re ,leuiter
>bli'arcpoflit ex merainteiuione vouent is, licet non- nulli rerragentur, ut
Solus, Valq Pont.apuds_aAr jp.mox citandum: tamen protubilillimumellpofic.lta
Sanch Suarcz,apudCaArup. tr.x s .dt{p.tj>.ii .«.J4. quiaad promillioncm obh
;antcm requiritur, ut quis voluntarie libi imponat obligaiinnemrpoteric igitur,
ut libet, imponere limitatam , leviterautem Votuin obligare fi levis fit res
promilia, fkut accidit in pneceptisdc rebus lev bus,jam 'ommunis ell,& tuta
fententia . Ita Sot. Navarr Suar. Valent. Sinchez , aliique apud cunuemCaAropal.
".6. 4 [>ifficultasfupcrcA in decidendo moleAiiliina . Undenam levi-
tas, vel gravitas materia- in Votis, Juramentis t ut Sc in aliis prxee-
ptismcnluranda fit . Sed ego luede re egi latis (uperque in lupcrio-
nbus./.i.c.i.if.J. Pani, e e Voti fafii . * 7 Inquires? peccat ne contra
obligationem Voti, quem Voti fafti pernitet? V.g.qui cnllatur fecmiliilc Votum
t_aAiutis,Obedientiar, ReliginoU,OCC- Rcfpondeo non eAe faltem mortale, mod6 ex
hac pnrnitcntia ni- hil imminuaturde Voto. Ratio elk, quia ejufmodi dolor. mobleruan-
tia Voti non ell : ficuti nonefi inoblernaniia,leu mobtdiciiiiapicce- pti,fi
fen t us.dolealque te dc praecepto Superioris graui . At eA ne veniale!*
Rcfpondeo. Nam cAc- innuit Suar, de Voro M.f. cap.-j. d w. 4. quia cx obje^lo
is dolor nullam continet militum ; ficuc enim potuiAi non vouere, fic potes
nolle vouifle- EAe d.#cet probabi- lius CaArop.rtf. J.rM t d.i.p.n.n
j.quiaejufmoAi dolor (altem infir- mat exfe propoiitum Sc execucioncm Voti.
Elio igitur potueris fine culpanon vouereutexfuppofitioncquod voueris,
oblidaris non po- nere id, quod aliquantum retardare potcA , quauauis rc ipla
non re- tardet executionem>ejus quod promiliAi . 5 . III. §gxnd nam Votum
obliget? 1 ErtumeA primi, fi voueas aliquid faciendum tempore deter- X-»
minato,V.gunnolequenti,teantei non obligari , etiam fi in- tendentium tamen
promifens.amei facere. Ratio dt , quia non mfi proanno fcquenti urget
obligatio- Qu6d,fi dubium fit intcndn is ne loldm^n etiam prqmiferis,Aanaum pro
libertate . Sc judicandum te nequaquam promilhic. Ita colligi tu rex didtis
Hb.i.t.^. ff.j.V. Verum n.l.Sc docet Sane, ht.+.in dec.c.t I .n. y 1 SolAm
inquiri potiet . An fi prarvideasfortdannofcquenti im- pedimentum , q oo non
poiles totum adimplere . tenearis praeuenire? Dico non tener Ita idem ibide. 14
« ig Suar to.z.de tr.^.lib. 4. de Vote 1. 1 4. d n. 1 BoUJC. to.j.d.^. in 1.
Dee .prae .q .1 ^ j.$.i .n.i J. quia obligatio non poteil nunc eAe major, qui m
tu cibi impofmAi ; iinpo- fuilli autem ,>ro Iulo lequenti tempore, ut
fupponimus. At poteris ne pr.rucmrc? Rcfpondeo, fi annus fequens fuit lignatus,
ne ultra ditfer- rctur Voti cxecutio,!icebit cum laude pr^ucmre.quia hoc cafu
obli- gat Votum etiam hoc anno, lic^t cum libertate, utpoAitadconfe- quentcin
annum, led non ultri, translerri- As fi confcquens annus de- cretus fuit ad
fufpcnd endam obligationemulquead illum , veluti fi annum illum clegiAes in
honorem talis anni, V. g- anni fan^i, vd es alia quapiam tua intentione,
pnruenir nequaquam licebit. Ratio eft quia tuum Votum non de prarfenti anno
fuit, fcd fignatdde lequen- ti Similequid euenit in Voto condi tionato, quod
nec obligat , nec confcqucnter impleri poteA ante pofitam condicionem . Excipe,
nifi anticipes intentione commutandi Votum in arquale , rei in melius, juxta
dicenda fuo leto ; melius enim ell hodie hoc opus banum , quam cras operari . i
Si quis autem vouic elargiri eleemofynam V. G vel jejunium in hoc menlc,
obligabitur, praruenire, fi praruidet in fine menfis im- pedimentum.ItaSanch.M/
Suar, eap.n.num .7. Bon ./oejit. Laym. tib.^aa.^.eap.\ n.e.q.j. quia m totam
latitudinem menfis |ic*t cum libertate fingulorum dierum, cadit obligatio;
ficuti enim fi praruides te die Dominico impediendum ab auditione Sacri, non
te- neris audire dieSabbati; atfiipfodie Dominico praruides impe- diendum hora
V.g.decimaodlava Italica, tener is antei. bon V.g. de- cimaauarta audire,
quando nullum obdat impedimentum; ita io ca- fu noAro . 4 Si vouerit quis ad
Sacerdotium promoucri annox j. fuae artatis, docet Sanchez, !*e. eit. n,x\, non
obligari pnruen i rei ufccptionem aliorum ordinum j poteA enim eodem anno af.ab
Epilcopo interAi- tia dii peni ante ordinari omnibus; qudd fi Epifcopus
noluerit, cx- cufabiturvouens. Sed profcdd tanto viro hac in rcabfol u te non
ad- haereo. Qui enim vouit finem, vouic & media faltem ordinaria : quare fi
luc fibi perluadet , fore ut Epifcopus probabiliter difpenfec , probanda cA
lententia Sanchez; fecus,pertinetad vouentem me- dia necdlaria apponeread Votum
implendum pro fuo tempore^juod in cafu noAro non poteA fieri, nifi mediis aliis
ordinibus fuo tempore fufeeptis. j Certum cA Secund6 , fi nullum determinauerii
in Voto tera- G } pus, 102. Explicationis Decalogi Lib. III. pus, te obligari
illud exequi quamprimum, Ii fine noiabili incommo- &c. veoialc, fi tempus
determinatum non fuit, &Cmile periculum do potes.lta iidem . Ratio clt,
quia Ii line determinatione temporis prudenter non timeatur . rem promifilli,
live dilationem laltem notabili, & more morali A bu- i» Illud mentd certum
efl ex Bon././.quando non adeft periculum manocenferis velle rem fulucrc.Dixi
(line notabili incommodo)non dimmutionis feruitii , pofie etiam fine veniali
Votum taGum line enim praclumiturquis tam rigorosefc velle obligare, ut cum
magna temporis determinatione, differri, ufquead tempus,quo credit qui*
incommoditate ad cxccutionem aflrmgatur . fc illud cum majori
dcuotioneadimpleturum:quiahzc cedit ad ma- ti Anceps fi fueris, an tempus in
tuo Voto decreveris, nec ne: vel jor Dei hooorcm ad quem Votum ordinatur :
quare illa major fpc- ctim certum fit te llatuifie^mbi -isbreue ne fuerit
longum : ;udi- rata deuotio, judicanda efl caufa lufficicns dilationis . candus
es pcrindc,ac fi nullum tempus determinaveris , ydlUtuiflc longum: quit indubio
liandum cll pro libertate . Ita S*uch.Ab+Doo. §. IV. A»\ctamcbl>itt aha
dtovtntt} r.ia.it.J.Intelligeuiififiiblhntia Voti ex fepolceret tale
tcmpu>,Vo- uilli V.G.pefle infedis mlervire, ancepsautcm fis de tempore :
certi i \T Ota efle perfonalia ,ficuti docuimus de Juramento,/fy.r.$. ' L 1- V
0.6.atque ade6 non mfiipfum voucntem iis obligari, coro- nunc, quando rraiiatur
pclhs,lervirc debcs.quia in tuo Voto hoc tem- pus implicite imbibitur . 7 Ex
illa particu!a(fmenotabili incommoditatc;cxcufant Doflo- rcsiidem/. t.
differentem Religionis ingrcfiiim debitura ex s oto , quia expeflat tempusaptum
, quo luus pater confentiat, quo vires aptas acquirat ad Rcligiofos labores
funerendos , ctim nunc idoneus non fit, quo.id fcientias,linc fraude volendi
differre, edifeat, quibus notabiliter melius Religioni deferviat , &c.
Illud adverto:ejulmodi dilationem faciliilsextendi pofle in Votis, in quibus
ctwm poli longam expedationem , polium eandem rem prvllare.quitn in iis, qui
per temporis lapfum diminutionem patiun- tur V G.ii promillimi jejunium di
Heras, idem pelici exhiberi potell; at fi d itferas ingretium Religionis, non
idem poflea pra- liabitur, cum diminuatur tempus,quo vluurus in Religione iis .
Pari modo ii vovi elccmofynam annollerili prolublevandis paupcnbus,nonzque (ab-
levabuntur annofcrtrliconlcquenti. 8 Difficulus jam in praxi illa fupcrefl,
ecqua tandem ratione agno, fcenius, tanum efle dilationem, ut incurratur in
mortale,quandu te* pus a umente determinatum non fmtMliqui fic d ifiinguuntln
voto Rd igionislimilique pro tota viu,in quoadeil prpdidta icrvitii dimi-
xiutio , moram trium annorum non videri aderre dilationem mon- lein.uilialiundc
adiit periculum impedimenti, vel ulterioris dilatio- nis, vel tranf«redionis;
In votis veri non patientibus ejufmodi dimi- n ii (Micm.nu inquam dilationem
eile mortalem, nili ineo cafu, quo ex dilati. -ne fubeflet periculum Voto
nunquam latisfacicndi . 9 Non placet hzc doftrinaCaftr.w.t.rr.i rum propterei
in polferion cafu conccait moram duorum, vel trium dumtaxat menfium.in priori
aliquant6araplius,ncmpe fex menfium quu, inquit, pro longiore dilatione,
Drus,qui cll Creditor, videtur in- vitus: ficuti invitus eflec homo/i tamdid
lolutionem cxpc&arc i cre- ditore cogeretur • 10 Egolicflatuo. Prinri, in
Votis, in quibus dilatio fervitium diminuit , Ver. g in Religione, io
Xenodochio, &c.confidcrandum eile tempus feu aetatem voventis: nam fi
vovens agatVerb Grat. munis cAdodrina . Si pater V.G. voucat filium Religioni
mancipa- re , abnuere licet filio ; loliim ergo pater obligabitur cx fua parte
( nam lic inter preundum eA ejufmodi Votum, ut & iimiliade fado alieno ) ad
przilanda, quantum potell ea, quae ad ejufmodi Voti exc- cutionem conducunt . a
Hinc 1 equitur ; Nec hzredes, nec fucceAoresaflringi ex vi reli- gionisad Vota
Tellatorisexequenda ItaSanchez, Caflr.aliiquc»*** citati. Dico ( ex vi Religionis ) nam fiue cx vi Aatuti , ,fiue
ex vi con- tragus ,a I iquando cos obligari rede docet Sanch. lib. 4. m Dicat,
t.i j. d num j6. ? Tria funt hic addenda. Primum, Vota realia^dde & mixta
ex ea parte ; qua funt realia,& leparabilia i parce qua fune perfonalia,
(de qua feparabi litate m * dicet ur . deberi ex vi juAitiz ab hzrcdibus:f«dl
certe non nili juxta vires hzreditatisaditz , & quidem in forocon- lcientiz
, etiam ficonfcdum inventarium non fuerit Ita Bon. ddifp. ^.JiVetorf z./>.
j.§.i. ».q. citans Sanch.aliofque . Ratio eft^uia quan- do quis hzreditatem
adit , illam fufeipit cum oneribus hzrcditati annexis: at onus hoc adimplendi
Vota realia,& Juramenta defun- di, efle annexum hzreditati faltemex legibus
canonicis, & civilibus probauimusAp./.l. D -7 "■$ 1. Conci ipoftp 1 $.
primum omnium 4 Secundum. Coneurrentibusaliisdefundi debitis, prz ferenda ne
funt Voca, an poAponenda'' Dico cum Layman. Hb.ixjr.q.e.x mm. lium lolucndum
eile zs alienum defundi, expenfas funeris: mox legitimam integram, five
afeendentibus , fiue de- fcendentibus debitam, deinde Vota: deinde legata pia;
przferun- tur enim Votalegatis,quia prior fuit obligatio votorum,quipp£quae
teftatorem aftringebant ; qulm ligatorum , quz nunc hzredes Qudd fi zre
alieno^c legitima folutis , hzrcditas non Gt folueodo omnia defundi Vota, non
eft implendum unum^c alia omittenda , fed lingula pro rata.Ita Lay m.^.cum enim
zqui ex vi Religionis de- beantur, non eft cur unum alteri proponatur . Tertium
Hzredem non debere Vota realia perfoluere.fi lortdan- • Uiu * i, IVil/ll, *{,», , VJ I • V. • vi illini., mm. i ™ 1 'decimum
quintum annum, trium immdquatuor annorum dilatio- te aditam
hzreditatemdetunduvobtinuerit commutationem, vel nem noo judicarem notabilem :
fulci pere enim vitam religiolam fo- irritationem;Patct^uia non obligatur Hzres
ad Vota extintla^icu- lent adolefccntcs circa decimumquintum & vigdimum
annum , ti non obligatus fiiilletipfe vouens, cojus nunc Hzresperfnnamge- -
J.r,:»:— <r._ j i- rir.Nam Droptenri redd Hon.di/p +.c.t* Veta f.z.p.j. $.i.
«.7. infert a. ■ f' I ^ . l> n rl I C 1,1, , f . » I I ■ nju. aL I ■ A. «I
l> J I ..I II. lAMMm quando fcilicetllatus vitzconfuevitalfumi : quare dum
aliquis de- cimum quintum annum agens perpetuam Religionem vovet , nifi tempus
determinet ad ingrcflum, non videtur renunciaffeconlueto modo, A tempori in
affumendo llatu vita: . Certi Ledefma to.x f*m- »w,/r.io.r.j dub.ptn. docet
juvenem fcxdecini annorum fatis facere Voto Religionis, fi intra triennium
illud expleat; at fore tranfqrdlo- rem,diffi.Taidoodo, vel novem annis .
Vcrum.fi vovens quadragefi- mum V.g.annum ztatisattingeret,dilatioocin ultra
fex mcnfcs fati» efle notabilem libens adroittortalisenim^tas, longiorem moram
non permittit. Adde tresannosforti videri alicui paruam materiam,*» demandatur
i feruitio totius vitzabadolefcentiaad lcnt-^tiatcrm: ac non videri paruam
materiam^ fimilesanni tres demantur ab zta provedi, ad mortem ufque. ,ir, rf 10
Statuo Secundo, In aliis votis, quibus dilatio nihil . •* nifi meram temporis
moram; licet probabilius fit quod A MonaAerium fuccedens m bonis profelfi noo
obligari ad lolutionem Votorum, quz fortd is emi lit an te protefiionem : b
quidem probabile cA omnia etiam realia Vota exungui per profertionem . A y.
A" «b&t** , qmfant fub alkujat y \ . pufiat,} i 1 j Mnes ratione
utentes, nifi fpecialiter ab habente poteAatera inhabiles reddantur , Sc nifi
funt fub alicujus dominio , Vo- toobiiringi poliunt . Ita Sandus Thom.a.a.?.8S.
Ra- tiocll.quuomncshi poliunt aliquid Deo gratum promittere;quare fi Deus id
acceptat ,( ut cert^,quia ipfi gratum efi,acceptare fuppo- nitur ) enafeetur
obligatio • » Dixi Primd(utcntes ratione) ut excluderentur amentes^ueri- que
nondum feptennes , nifi evidenter con Aet perfedo ufu rationi* nam in dubio
nequaquam potiri przfumuntur antefeptennium, uc rui meram temporis moram, licet
protut>iiiu»iiw'i«-v* _ . , C^ropalau^tamcnMindicatSancber^f 1 " 1 ^^^:
t:./ ion P cm L quamcumqucvnodA non fit
pr c< R un V.4 .i.p.j. $.1. J Dixi Secundi f nili inhabiles reddantur) nam
fic Ecclefia mha- Votum.noocfle niil Sanch. ne venialem quidem ratio- biles
Fideles reddidit ad Votum profeflionis Religiofzantelexde- W ?.ciuntem Aragon-
1 n . n o die potell : Primd , quianemo cim annos, & non expleto rit£ anno
probationis : idquod fecit noti nablii caufa intercedente . > ,, r, 7 j_ i..
c — /.1 . , . nullum damnum ex mora credito- acceptando locoDei^a protefiionis
vota. Ita Suarez./^.J.^» Vmf.4. m. j ' Z oromifitA nullum damnum ex mora
credito- acceptando locoDei^a prolelli liSfi^rnnvat nullum danmO cx przdifla
dilatione Deocedit;ergo, 4 Tertidf nifi fint fub alicujus dominio) nam
dubitatur. in impa- Srr Non iMtur ducenda paritas 1 creditore humano, huic enim
fem- bercs,Rdigiofi,ferui,uxor,filii,validi voueant,obligationrmquc Vo- m
dilatio^ecund6/>mnia funt Deoprzfcntia , quare ti contrahant;Quaredehisdifpticandum?rit
inconfequentibus; 8c ' . . I nnn... n..(l a. .«..a. i 1 .I r, r i LIC n 1 1 1
/1 A i l/VM IK nrtnrinllf r,n..— ■. m vnliinr.f Cn*~imA ,*( n, Jim ■ cx
fuppolitione quod vouens ponet etiam poft multos annos id quod prius quidem de
duobus prioribus , quorum voluntas fecundum om- vouit , pr.Tlc ns c4l Deo
Ulutio, non futura : id quod certe non cA in nes fuas atfiones fubdiiaeA alteri
: nam dc cceteris , qui folim ratio- honu ne cred itorc-Tertid , votum efl lex,
quam priuatim fibi quilque ne matenz alteri fubicdlz , fub aliorum funt potell
, colligetur ex indicit ; at eo ipfoquod quis tempus in fuo Voto non
determinat, vi- dicendis , illam efle dependentiam i Superiore quoad
voluntatem, deturad nullum terminum fearuare voluifle.fedfolilni ad rem quo-
quzofert;hanc,quoad rem offerendam^efld monet Valentx.*y.o. cumque tandem
tempore extfihcndaro;crgo,&c. Qu6d fi obiicias il- 1-6p-6- xtrf.ftcundo
dihftnitr . lud Deuteronom- f.xx.cum Votum vovtrn Domine y wn tardabit rtddt-
ro , (fum requiret illud Deminui , (y fi morat uj fuerit y rrf>u fabitur
tibi ( iotellige fine rationabili caufa) i» pietatum , facilius eA refpon- fio,
nempe in peccatum, haccommoda proportione; mortale: fi additum fui c tempus,
vel ex mora periculum fubfic traufgrcdienai , *!- Diaitii S(ehgie forum £}
impulerunt Veium . a DkoPrim6,cum Lay m.iUd. & aliis apud citatos efle
prohabi- orum Vota de materia honclla, quae non fit prarjidicialis fupe- riori,
vel patri,valere, parereque obligationem, nec eAc neceUarium cpnfenfum pofitimm
oifli patrii, vel Prxlati;fcdfufficerecon{ci>- fiimveluti negativum, hoc eA
quod hi non contradicant . Si enim, five ante votum faflum.five poAei, illud
pofm v£ irritent, non valere Votum omnes latemur. Ratio prcdi&ar
probabilitatis eA, quia cum pueri,& Religiofidioanur efle fub dominio
Prolati vel patrisquo- ad voluntatem,noneAfenfus,quod nihil polluit velle, vel
nolleifed quod ejufmodi nolle, vel velle poteA ab illis firmum r linqui, vel
irri- tum reddi, prout ii voluerint. Illud, quoad Rcligiofos,obiier hic ad-
verte: non pofle i luo Prar lato irritari Voueorumdctranfcundoad ardiorem
Religionem : idemque eflede quibuldam Votisannexis profeAioni : quiaquoad haec
Religiofui non cAlubditus fuoSupe- riori, fed Pontifici . Iu Suar. Sanchez ,
LelT. quos ciut fequiturque Laym he.eitjs. 6 . 6 Si Reli^iofus voueat aliquid ,
quod non licet in ea Religione facere fme licentia , cum
lupponamusinhacfcntentia Valere Vo- tum, qtiarri potell, an obligetur licentiam
illud laciendi poAularc, v. g.fi in Religione quapiam uon poteA quis line
licentia jejunarent ip- fc jejunare Deo promiffit, tenetur ne licentiam
jejunandi petere ? Refp. teneri • Ita Azor.Sotus, Armilla, Rodriq. Sane Suar
aliique apud eundem Laym.*^«7-qui enimfeobligat ad finem, fc obligat & ad
media lallem ordinaria, quae funt neceflaria ad finem ; talis au- tem nunc efl
licentia Prxlati : excipe nifiexprrfsd, vel tacitd fecus ilriittriftt. ^ Illud
certd dubium eft.An tunc Religiolus obligetur declarari fuperiori fuum Votum ;
faciliusenim lurufie Superior licentiam concedet ? Refp. licdt tutius fit fuum
Votum explicare , tamen non obligari probabile eflccenfeo cum Cajet. Navar
Suar.Sanch. contra Socum,Lef.Azor apud Laym^*.nifi unico aliud exprelsi, vel
tacite vottens intenderit . Ratio eA, quia cum Voti obligatio And? fit in-
terpretationis, non eA cenfcndum vouentcra fc obliga ile, di Ii ad me- dia
ordioaria,non verA ad extraordinaria ; at ad prsr lianda eiufmodi opera,
fufficit Religiofo,fi fuum defiderium fuperiori oAcndat . Fac Rcligiofum
promifilTe darequid alicui , quod line licentia dare non licet : nonne fatisci
erit petere licentiam donandi , fine nece fliutc explicandi fe promi flifle *
ita profedA : ita igitur in cafu noAro • 8 Dico SecundA, aliquos docere omnia,
etiam de adibus externis vou Religioforum,atque impuberum, etiam Patii, vel
PrzU:o>non prarjudicantia, efle invalida, nec obligationem ullam inducere ,
nili politi vA ipfi confcntiant/eu approbent. Itaque hxc fcncentia requi- rit
ad voti valorem fcientiam ,Cc confenfumfuperioris pofitivum ; illa prior allata
». j. folum requirit Superiorem non contradicere , etiamli ignoraret. Ratio
hujus fententiz duci pollet. PrimAabau- thoritatexam enim videtur docere
S.Thomas, nuam affert Valent- a.t V.g.y.6 .p.g.Harc funt S. Doloris verba a.x-
qM.art.Z.ud i.Nu/lB Votum ifijigiefi e fi firmum ntfifit de tonfenfu pralali .
Idem habetur c. Moiaebo ao.f.A. ubi cx Sando Bafiiio refertur n 5 licere vouere
Mo- nae hofineconlenfu Abbati*,fi autc voucrit frangendum efle Votum- Ratio
feconda potiflima efle poteA , quia ex quo Deus acceptavit votum profcAionis
infuicuitum^c impuberes poteAat i Patrii pro- De Obligatione Voti. viiibiliter
utramque tu tendi Ai :vel fol&m altera, ncmpAprmci pall- ier mtenta,fi unam
principaliter, alteram acceflbrid intendere mens luit, ut in fimili dicetur
infri. His tamquam ja&is fundamenti , du- plex cA enodanda difficultas .
opinio non placet, neque enim ratio fubjedionis tanta eA iuprzdi- dis, ut
libertatem volendi coetera alia tollattereo nec putandum eA tollere libertatem
volendi vouere in rebus nihil prar judicantibus fu- per iori. Lege eundem V
ilenUHd.vorf.eut er mm tutius e fi . * rutiont oi figet Votum tendit ionule . 1
QI Votum fiat fub conditione prar terita,vcl praefenti quacumq; »3 vel fub
coodi t i one futura neceflaria yXJtVeveejtiuniumfi Pa~ ter meut mortuus efi^fi
nutu vivit JS erus orietur fo/ y oonfulpenditur Vo- ti obligatio, pofita
veritate conditionis Ita Azor- p.l.ht ./.157.9. Sanc./.4.i»» Dee.e. aliique ,
quia conditio habetur pro adimpleta , adedque habetur , ac fi ejufmodi votum
pure , fcu Une conditione cmiflum fuiflec. » Rurfus votura fub conditione
impoflsbili , uc Voveo jejunium^ fi •oluvero^ numquam obligat , quia numquam ea
conditio ponetur . In quoex Sancb.wV.o.8. Bonae. *ifp.^.deVoto ,
quufi.i.t.x.num^. ver/, dito 1. Votum diflert i contradu matrimonii , & ab
ultimis volun- tatibus ;hxe enim valent ,conditiooe impoflibili rejeda ;
ratioque diver (itatis, fatis nunc illa fit^uia in his ita leges (anxere, quod
non eA in voto. $ Hinc ergo foldm fermo remanet de voto fub conditione futura
conti ag^ntCjV.^.Voveo me jriunsttsrum^fimous poter fomvu/uerit . Ajo ante
impletam conditionem obligationem voti manere fufpenfam ; ea pofita, Aatim
obligationem urgere . Ita Sanch. I.e.e. lX.n.aS.Ratio ducitur ex intentione
voventisdic enim fibi ipfe voluit, legem impo- nere . Quod fi fub duplici cood
itione vovit, ut % Jejusteslrjf puter movs mu merter ur jfr ego pe, unium
osifum utraque ciit «pedanda, fi mdi- Tttmb. T. /. De Dee. Prut. Cendttic quu
ruti one implenda . 4 PrimA : An fufficiatcondition m impleri xquivalcnter , an
fit neceflc,ut impleatur lub propria forma? Vovet V.G.eleemufyn rn,(i cx
negotiatione frura.niorum,lucrum reportet: An (i lucium obti- neat cx alio
negotio, v.g.excollcdione truduum lui prxdii,ad ulain eleemofynam obligetur :
idem m cafu, quo frater voveat £s mgrellu- rum Religionem,»! lbror nupfcrit,vel
filius.fi pater divitias obti.iue- rit;quu hi propter eorum paupertatem funt
ipGs im, sedimentum : quxntur emm.anfi foror oc pater aliquem datum ll’ mant.
ut im- pedimento amplius n6 fint, ad Rcl 1 donem ingrediendam adiit obli-
gatio? Rdpondco, quando votum emittitur (ubconditione illa de- terminata Jf eu
eupruti/u negotiatione lucrum ut uirut , fi pater Jit e- ft ut^ fiforro nubas ,
non obligari , quu non ponitur conditio , quam prarcisd intendebat vovens, ut
patet ex didis : At dlfkulus eA , quando fub i lia conditione vovit , 110.1
obfiiem habendi lucrum , vel divitias pa trias' vel loror is nuptias; fed quu
judic-t his politis fe habiturum unde pauperibus fub>eniac,dc habiturum
f.ciliorem adi- tum ad Religionis ingreAuna.Ob ligari docent aliqui cum Sanch.44.
iu D*c.e.i\.nu.i 6 . quu intentio voventis fuit, ne impediretur 1 pau- pertate
: at jam per illam zqui valentiam vere uon impedi tur , ergo, dcc.Sed probabile
etiam eil cum CaAr.f®*» \.tralt ijp.xq.d.t.num.g. non obligari, quia votum
nuncupans non fc obligavit in eventum, quoccflarrtquomoda umque impedimentum,
fhifi id cxpreAerit) fed quoceiUret illo m«»do quo , ple exprefse pronunciavit,
v.g.ex de- terminata ilia negotiatione frumentaria , non cx frudibus in agro
colledis . I Secunda. An poffit licitd impediri ejufmodi condicio a vovente?
Voveo V- G. reli^ioiK-ni vel pnraA. G egp, vel fecundA, fi meus pater Panormum
accedamus, quaeropoflum ne, vel ego ivn accedere, vel patrem, ne accedat
impedire ? Rclp.Primo,qu -ndoi te condicio dependet, potes, lum propterei
integrum tibi eil Panormum non adire, & fic obligationem fubter- fugere-
Ita Bonae difp.+.d*Vutu i i.\f.x.u.$- Ratio eA, quia, ft quid voviAi fub
conditione libere i te pendente , lienum eA te intendific cum tua libertate
illam eAe ponendam . Qu/dam nobilis Matrona vovit PriiaA,quoties domo exiret,
datuum clcemofyuam, vovi: Sc- cundA,quoticSin noArum templum ingrederetur ,
jejuna turain in honorem S Xa verii Ilia ergo Qcc domo egred ieba tu r ,nc A 1
peme ia r- giretur. nec templum adibat , ne ad Jejunium obAringcrccur • Dixi
primo. licere ei domo noo egredi , quu ab ipfa dependet haec condi- tio, &
confequenter polle elccmofy nam non diAribucre . Dixile- curvdAidcni , quantum
eA ex hoc capite, licere in Voto cgrdfus in templum ; fed addidi hoc Votum
imprudenter fuiAe cmiifiun ,& quia retrahit i meliore bono frequentandi
Eccl dias die irritum <Sc nullum ; ac propterei libere illa mulier in
templum ingrediebatur fine nece llitatc jejunand i . 6 Refp
SecuridA.Quandoconditio ab alia dependet, eam impe- dire vi, vel fraude non
potes. Ita idem sb. quia, dum conditionem po- nendam in alienam voluntatem
remiliAijugnum fuit, ce voville, velle dependere ab alieni non i tua voluntate:
at i tua omnino depende- res, fi polies mododidlo impedire. Dixi vi, vel fraude
in quo omnes convenimus : nam utrum liceat bonis artibus, nempe petendo, ro-
»yiido, perfuadendo, controverfu eA ; ut fi in diflo exemplo roges tuum
patrem^se Panormum accedat, ut fic ad Votum non tenearis . Idem edet, fi quis
V.G. voveret Religionem, fi Petrus poficivd appro- bet, fi
confeflariusconfiliumdet,&c. licebit ne voventi Petrum vel Coufellariura
rogare ne approbet , ne det confilium, Scc. Dico, quamvis aliqui negent cum
Sanch. quoad petitionem, l.t e. » i.*. 34. efle tamen probabile licere, quia fic
petendo , verc\& abfo- lucdnon ponitur impedi mentum Voto , cum femper
liber mancae pater ad accedendum, < 5 cc. Petrus ad approbandum,
Confeiiarius ad dandum coofilium,&c.luSuar./.4.^r Votofup.ij.n.
18.Laym.44.re. 4 dS 4 »t. 7 Sed eAo quis cum gravi culpa vi impedierit
conditionem ab alio pendentem V G- fraude, vel vi impedierit Coofeflanum,neap-
probarer, ne confilium daret, Scc. tenetur ne ad Votum lervandum, tametfi id
prseAitcm ad finem non fervandi Votum; an foldm pec- cavit impediendo, fed nunc
ad Votum non obligetur ? Refpondeo,fi adhuc res eA integra, cellare debebis ab
impediendo ( id quod ne- mini dubium eA)6cexpedare, an ponatur conditio, hoc eA
appro- batio , ut Votum ferves : at u conditio amplius poni non poteA , ut fi
ConfcflariusySc Petrus mortui fint , quid dicendum : Suarcz, quem fcqui tur,
citatque Layman. loe. est. quafi.\. CaAr. tem.\.trul}. I sJt/pfurt. I J.num.j 1
.aliique probabile putant non teoeri amplidj. Sed teneri putat UoMc.ds/pvr^.fir
fu*fi.*.pur.x.n. 6 .frq Ratio hu- jus cft, quia ex eo quod voviAi fub
conditione dependente ab alio » tacite teobligaAi velle ingredi V.Grat.
Religionem, fi per Patrem , non Aet apponere conditione m;at jam in ca(u noAro
nfi per Patrem, fed per te impedientem Aetit i ergo . &c. Affert exemplum.
Si promiferis dare decem fttrodi tuam domum ingrediatur , tu vct6 ' • G« U- 104
Explicationis Decalogi Lib.UL Errer in fui flant ta V»ti . illi fora claudi!,
ut ipft iogrcdi neque*; teneris ptomiflo^uia pei te,n<m per Petrum ftat,qiw
minus is ingrediatur . Ratio Laymell, nonViTd^^^c^^c^ccii^
«Voturtfnon^obligatultra eipretlain » Dico PiimWi erretutcirca Voti
fubftanriim,Tel ea ignoretur, intentionem voventis ; quare immem6(ait)
recurritur ad tacitam i Votum irmum cll,quu dcicieute lrrbiUritia,omma, quurabucon-
quandoquidem hicadetl caprcftdcontratia . Ad eaempium refpon- fequuntur,denaunt
Ita U(i:ta.r. t o><.<.a.«. Jr .Suai>.i.d. HjUJ.l der,
id.etunreiTe.quiaidinprom.liion.Irushumarmlrciegef, conii. *('«•/.! ...
d.Sincb./.4-»D«.c .i.n.d.Hinefiqursnoacogno&ew t- . mirari nnn p(l in
nmmiilinni. vutum inducere obligationem exequenJ >, illud emitteret oulliter
: Obligatio eoim eft de edentia Voti. Si quis erraret in objedo»feu ma- teria,
quam «ovet, idem cflet^natcriacnim eft de Voti iubftaotitiUt deratl ea taciti
obliptrone.llatuerunt, quod non eft in promilljpni- bus Deuiiai! , in quibus
tota obiicatio pendet ab rpia eapteiia in-
tentioncvoveniis.Uttiqueopioioellprotrabrlis. ..... Si votum fuit non
lubconditionedc poli tuo cunlenlu , led lolum dcne-datiooect>nfenlus;dicamiTKtt§.6.*MO.
8 6ui induiirid male fe m Religione gerit , ut fic : dimittatur , etiam poli
biennium in fucietate , non eil tutus m conicjemu , led E ift dimiflionem,
debet i nftanter petere mgrcimm, ut voto Utishat . atio noftrafquse enim adducitur
i ».ij, non fatisfacit )eft , quia res lempcreft integra, fi quidem uc ie mald
cclfitjpoteft (e emendare: unde <5c debet juxta niod6di£la impedi- mentum
per fraudem appolitum tollere, & per ingrciium bonis vir- tutibus
affociatum 4 dolo deGftcrc. -* Qudd fi fraude, qua ulusesad extorquendam
dimifliong, detecta, Superior ad quem pertinet di mittere limul Sc recipere, te
nihilomi- nus repelleret, liber manebis. Ita idem tam.\jr.i 6V'/iM uia aperiendo f raudem fccifti pro virili
parte , quod in te fuit . Cur iki(adquem pertinet dimittere limul, oc recipere)
vide Caur.w». §, II. QuemttJe obbtti Votumpanale . x /^Uid fit Votum pasnale ,
& quid in eo principaliter intenda- vZ tur,dui fupra r.f.$.a.».i .Aliud
autem eft funplei, aliud du- plea, uam fi voveat quis fe jejuoaturum fi ludat ,
fimplex t ft: at fi vo- veat n6 lndereA item fi ludet, fe jejunaturum duplex
eft : alterft ab- foluiti,hoc eft.Votum non ludendi;alterum fub conditione
ludi, hoc eftfiluferic, volendi jejunare. Utrumque tamen uoura conflat Vo- tum,
quia ad unam abftinentiam 4 ludo tendit . 2 Si ptrna exprimatur fine
determinatione quoad vices , quibus poena Iit alf umenda v.g. (\c y
Veveejrjunarefi ludam , uaaeo ptrrgri ut to- nem Htere/ety ismn*m fiadu limum t
ematis tam > fje. non femper ltl- telligitur toties ede fubeundam pmnam ,
quoties Votum violatur ; fed teneto regulam . Quando poena eft ex ordinariis ,
quaeque iterari volet,intelligitur toties quotiesiquare in prardiflo Voto de
jejunan- do^ lufer is, toties te ad Jejunium condemno^juoties ludis . Quando
autem eft ex gravi (limis, quaraue iterari non coniueveruut,quahseft dida
peregrinatiOjin prima foiilm tnnfgreflione uigcbit poma, non in
confequentibuscx Dodr.Sanch Laym. apudCaftr. sa.ytr.i p.ii.num 6. Ratio eft,
quia non eft verofimiie voventis intentionem ( quam ex communi hominum more
interpretandam rfle io votis ; poft paululum dicemus ) fuifle,fibi imponere
toties quoties poenas illas inColita$;verofimileeftvoIujfle moderatas A
folitas» lemper intdligc, nifi quid contrarium exprefleris. r t, Si recorder
isdciafque te Votum emififle , at neicias an 1 ub p®- na aliqua eroi(eris,ad
nullam parnam te obi igiyjuando^uam vis cum gravi culpa,contra Votum agis;quia
nemo fibi debet ptrna m inoicc- rc, fi cer;a non eft . - 4 Si recorderis Voti,
non autem,p®n?,Vqtumquetranlgtccliaris, tead p^nam nequaquam
obftringidiximus,/iip.Ai.r.*.i o.*.*o- P f0 " habiliter. . * Prxterci
quando oh qpamcumque rationem 4 Voti tranl ]> r . ru ifKIlIlUUl jUC UV1UUWIH
- L / j n,f f necxcufaris.te p^nar reum neutiquam facio. Ita Sanch. <4- ' *
a».i*.i4.Vovifti v.g.te jejunaturum, ni Sacro in** rC V ' ,v *£ r —i to, five
etiam die tvllivo ; inmeditus autem ex affirtentia in » ex invincibili
oblivione Miftam non audis,ad Jejunium n • Ratiocilfluia intemto luit tc in
poenam jejunare *e CjatnWnuia culpaeft,oulla debetur peru, dcfccuodiim hanc reg
^^^^ tentus. emififle pr?fumendum eft.Idem dic, fi in ttanlgrc»» j mpon j tux .
Hanc vocant Authores caufam finalem voti , illam caufam exci- malis culpa ; qma
gravis prna levi culp* neq h d |^ ria Voto lan t cm ,^c moventem. Si v g.
Voveas vifiure Vi rginera Laurctanam 5 Denique m Voto p?nali duplici, cum WJ* .
, ^ Iu occafionc,qu6d Laureti adlittuus amicus , vifiutio Lauretanaeft
fequitur,qudd fi abfolverisi Voto, ceofc ^ r l ' f. netas difpenfatio- caufa
finalix: Amici^ft fohira motiva . , Oftrenf ^yi'/.*.4.Inim6non Priori ipfum
Votum io DicojamTcrtid,fi error fit m caufa finali nullum eft Votum# a.».ijr.i4.Vovi(t;
fi quis voveret irc Jerofolymam^utal» fine navigatione id fieri pof- fe : idem
eflet/i ignorans profelhoocm Religionis elie perpetuam .il- lam quis voveat:
perpetuitas enim in Religione pertinet ad ellenuS. i UUinprzdidisdc dicendis
notanda eft exceptio: nam fi quod de fubllantu eft , nefeias , voveas uraen,
prout res in fe eft, & prout alii vovent (id quod ex animo tuo coli
igendumerit)Reus erit Voti: quia tunc tacite coalentis in fubftaatiam Voti .
Errat in qualitate Vati . 4 Dico fecundo , fi Ignorantia fit circa Voti
circumflanti as, vel qualicates,diltinguenduiudle.Ita Lell lat.cti.dul.uy.ij i
J. Sanc.4*. tit. e. f.J t.d.Suar J.iJ «. 1 1 .Bonac.»«. i .. Vataf. l JT , a .i
•. 4. nam fi tauti fiat ponderis, utin ipfum Voti objedum redundent »
vitubicur^nauuabuurquc votum, tum quoad lubftantiam,tum quo ad illa»
circumftaotias. At fi circumllanti* fint parvi pondcris ? vali- dum erit V
otum. Ratio eft, quia ignoratis circumflant iis magni pon- deris , ignorari
ccnletur ipl* Voti lubftamia i at ignoratis circuns- llantns
inuuicaeconfideratiuuis , non cenfetur ignorari lubftamia Voti,l'olfim
circun-.lHntiar illar tgnoratx pqg/i^eni caufam facilio- rem relaxationi.
Explico utrumque exemplis. 5 Si voveas Religionem Carthufianorum, vel Minorum,
nefei ens eos lccontmerei comedendis carnibus : vel Religioni Capuccioo- rura,
ignorans abei * nudum corpus rud i latu cootegi, nulli ter voves; nec eas
imm6>ncc alum irntrem obligarisiquiaex una tu illam Re- ligionem vovifti^son
liam;icexaliapartce*qualit»iestant*fuqc t ravitatjs,ut prorlus immutent objedum
tui voti, itaut iis qualitati- us uon cogm t is,unde nec promiliis,Religio
incognita cenfcatur,OC non promifla . . 6 Contra verd,fi voveas dare
elcemofynam huic paupem er edens eum cfle v.g. Sacerdotem, fi invenias Sacris
non efle Ordinibusion- gnitum , adhuc teneris Voto : ejutmodi enim error in
illa circum* liantia non videtur elfe taiuus , ut tuum Votum immutare podii;
li- ccteuim non vovifles,^ illum Sacerdotem non putafles,vovifti tamen
conlcnticndo lublbntiat elcemolyo^ cx vi pieutis in paupcrem,qu$ te
principaliter movebat . . 7 Petes , fi foltlra circumflantia parvi momenti fit
ignorata , unde validum fit Vocum quoad fubftant i aio, er it ne obligatio
exequendi, fi ea fit mlepar abi lis p*rs materiae Voti ? Rcfrenc : quia cum
parum pro nihilo reputetur, cenfebitur Vo- tum eiTc etiam de illa parva
cirmmftjmia neceiurid imbibitain principali. Quod fi forte dletleparabilis,puflctque;intcgrd
lubftamia Voti poni fine illa circumltan tia;tunc ea circumflantia po .et
orait- ti,quia cum fuerit i.^noratadub Voti obligationem non cadit- i V ideo
operofum efte aliquandodunofcere , An qualitas fit ma- gni vel parvi ponderis,fitq;utua,ut
rodu»dct in fub(iatuiam:Nec ta- men alii regula tradunt Do£orcs,nifi prudens
boni viri Judicifi^uo ex circumftantiis,mente, fincq; quem de lado habuit
vovens(ucc fo- lfim que habuifiet fi fciviflet) tou res morali diligentia
examinetur. Error in fine Vati . Ubi etiam agitur , §uamda dtfidt Vati finis .
9 Finis quantum ad nos hic pertinet, veleftfolum impulfivus , &: veluti
quaedam occafio vovendi , vel eQ pr incipal^sAc direfte in- paena difpenfacio-
trenl /erjit.n. 4. Immd non 'mP^^n.^iori jofum 1 Votum p,l &^^i2S^3SSS!^3f^
^-dp-u. caput XIII. Quid operetur error, vel Ignorantia in Voto. » no r •
«»;»noteft efle vel circa Voti fubftant !am , * p Rror^vc P«' d. Angulis
breviter -Et T- , ' lc,rc *^. ,u< “? o U I„do«le« ignoranti, pofitit* , &
foce» fi 14 * ,n G*P ift trafUnius, necclfaru non eu . fi in motiva, Vocum eft
validum . Ita Lrf.Ar.iM i.Suar-/.r.«. 14-Sanc. /as. eit. n.+j. Bon.fot.fi*
».1$. Ratio eft, quia finis intentus pertinet ad eflentiam prom iflionij ; ex
fine en im proroifllo arqud ac ccctera: hu^ mane aflioneslpca era fuam,&
dtentii trahunt; Contra veri ad ef- lentiam promilfionis non pertinet caufa
folfiin impuluva.Hinc U vo- veas ire Neapoltm^quia credis ibi ellc corpus Sandi
Nicolai, corru it Votum ; quia error eft in caufa finali ; at vcr6 fi non
«deflet Laureti tuus ille amicus, cujus fortd occafione per«rination6 vovilu,
certd Voti vinculo tenereris, quia amici vifitatiofolilm fuit cauta motiva. 1 1
Quid,fi Sandi Domus Laureranaalid v. g. translata ellet , vel corpusmodddidumS.
Nicolai alibi inveniretur? Rjfp* fiMultunx feu notabiliter in loco plus
dillanti qu4m 4 te diftat Civitas Neapo-
litana,&Lauretana,inveniretur»fan^dinb!vereturVotum; fi pa- rum^on item .
fed obi itabit, ut cx modd didisi*. 4 eollxgxtMj - 1» Haec dodrina probat non
folum fi dida caufa SmIi 1 non adfit,(eu ignoram tempore Voti» Votum non
obligare j led etiam Cap. XV. De Materia Voti, &c. 105 fi illa eflet pofl
faflum Votum, etiam C i lUm intcndiflet, & adefie (civiflct vovens. Quare
fi totus tuus finis vovendi peregrinationem Lauretanam fuit, ut Virginem
falutaret, fi caiu Laureti dcficcrcc Sanfta Virginis Domus, deficeret &
Voturo . 1} Quod fi adfuerint duo fines principales V.G. vifitatio Virgi- nis,
& confeflio facienda cum d odo CunJcflario Laureti commo- rante deficiat
autem alteruter ex his, vel inalterutroerrctur, non valebit Votum>fi per
modum unius vovilH; quia jam tuus nnu. dedi, at fi non per modum unius, fed
leparatim, valebit: quia jam confiat alter ex finibus, qui cfim fit principalis,
firmitatem Voto fatis com- municabit- Qu6d Ii alter finis dependentor ab altero
fuifict inten- tus, certd elanguente eo^ quo cll dependentia. clan.ucret&
Vo- tum : Exemplum cft in promiilione, quam cum Volo emifit Epilco- pus
Trecenfis esp. AUg««, de Veto. DcHicrofolyiniuna pcregriiu- tionc , animo
obtinendi libertatem luz Ecclcfiz a Comite Campa- mx ibidem commorante i uc
enim mortuum eum efle perlatum fuit, fuit & nulla judicata promirtio.
Dices, at Pontifex illud Vo- cum commutavit, ergo judicatum fuit validum. Refpoodco
cum Sane her , /.4. Dte.eap.i.num.^. commutafle Pontificem ob dubium, qubd
peregrinatio pioinilia fuerit independenter ab auxilio Comi iis* vel ad majorem
coofcicutiz fecuriutem . 14 Qua ratione autemdignofeendumcaufane finalis fit,
an mo- tiva, aliam regulam non habeo nifi«-8. infinuatam, nempe id ex
circumfiantiis^ & przfertim ex animo voventis, i prudenti efle dijudicandum
: nam interdum vovens, cfiita affeftusadunum fi- nem, qui videtur minus
principalis, ut ipfi fit maximd praecipuus . Quo modo error irritet, vel non
irritet Votum lolemneprofcflio- nis, ut item Matrimonium i vide in fuperioribus
imum. jj. CAPUT XIV, De eo , cui fit Votum . 1 T S certi eft Deus , quem per
vota recognofcimos , & ab omnium J-authore impetrare bona quapiam intendimus.
Iu AQUINO (vedasi) a,2.f.#8.4r/. 4 j. Qubdfiqui» opus bonum San&ispromitut,
duplici fc modo gerere poteft . Ita idem ibidem % tj P*/jm Do&or. Primi, ut
ipfi lint telles Voti, vel mediatores leu interce flores apud Deum ; & tunc
quia principaliter Deus efl, cui fit promirtio, Votum in omni proprietate
nominabitur. Secundd, ut ipfi imme- diate colantur fpe&au eoruin
excellentia , & f pedat is beneficiis periplos alicui concedis ; & tunc
quia promirtio ipfisSanftisprin- cipalitcr praedatur, proprii Votum non eft,
fed latc,& proportio- nali ter, nun tamen illicitum erit fic vovere ;
ficuti enim ipfi pof- funt orari, immi adorari propter propriam dignitatem
percultum Duliz ; ita & propter eamderaportuntipfispromirtioncsbonorutn
operum fieri, quzomninbfervandzfunt ; nam fecus committe- retur peccatum
fpccialiter confitendum contra fidelitatem Sandis debitam. Certe licut licet
nobis per proraiflioocm humanam, Sc politicam aliquod bonum opus homini
fpondere, ut promitto tibi me yjunaturum , cur non iu licebit & Sandis? Ita
Navarr. r.u.«.if. initio . x Dixi ( is folct efle Dtus ) ut innuerem, Deum efle
ordinarium finem principalem voventium ; quare c&m in profeflionc Religio-
forum dicitur Votum fieri coram Deo, Sandis Pnclato , Deus efl cui prupriifn
Votum . Sandl funi interceflbres , vel mediato- res, vel tertes : Praelatus eft
vel item tertis, velut Minirtcr acceptans loco Dei. Ita D Thom
Sanch.Azor.Suar.Booac.VaJ. apud Callrop. rrm. j./r.i ydtfp I p.T.n.%. De
Materia Voti. f TV^AtCTia Voti portibi lis efto, bonefla, non indifferens , nec
IVI impediens majus booum , quae in lequcntibus breviter eno- dabimus . I.
MnteritmVttipoffibiUmeJfetportet , » TNpotertate voventis id, quod quis vovet,
efle debet: ouia im- Xpofllbilium nulla efl obligatio. Ita S. Thom. x.x.q.88.
mrt.x. aliique communiter* Siquis tamen videns rei impoflihi Ii tatem, il- lam
voveam, non puto peccaturum mortaliter ; Dei enim injuria faltem gravis hsec
non videtur eUe. Ita Callrop. itm1.tr.t4.Jr Veto, HiocVotumde fadoalieno, de
non morien- do, de non peccando neque moralitcr, neque venialiter, & iimi-
lia perinde fe habent, ac fi nonfuirtentrmifla. Solum in primo di- ligentia
adhibenda tibi erit, ut alius faciat rtmitepromirtam, is enim bonus fenfus eft
illius voti. Similequid infecundo, fi in- tenderis non dare caufam morti .
Intertio, an faltem obligeris ad partem, nempi ad noo peccandum mortaliter,
quod in tua efl po- ccftate i & alia, qua? ad bec votum non peccando
pertinet , quia tale Votum ra rb emitti folet, vide apud Doflores ib. Anu.6. 2
Quid de vovente duo, quar leparatim poflibilia funt, unium im- potiibiha. V G.
Si quis prodie hoc Dominico voveat feinfervitu- rum Hoipitali ,& pro eodem
1 'c auditurum Confelliones ? Rcfpon- dcojfi fimul per modum unius vovit ,
quali utrumque omninb volue- rit exequi, cercc impolVibilia vovit, atque ade6
neutrum jure vo- vit i Atii limullcd leparabiliter, dico debere unum eligere i
fed cumdillindione, ium fi unum cx his eft de meliori bono quim al- terum,
illud de meliori valebit, dceritobfervanJum ; itaSancli. in t tenl.ub.4 tnp. j.
num.n majus cmm bonum i Deo acceptari f uzfumitur iquM fi utrumque votum
aqualem, vel quali zqua- era continet bonitatem ; alterutrum licebit eligere dc
obfervare , a Itero neglecto , quia tunc nulla eft urgens ratio pro uno
determi- nato. Ita Sanchez, ibid, 4 Nota polle contingere, ut non fimul , fed
prius, V.G. heri fa- flum fuerit V otum dc uno, V. G- de ioferviendo Hoipitali
, & hodie dealtero,V. G. deaudiendisConfellionibus, quiderittunc dicen- dum
? Allero fiue meinor lucris prioris Vuti, fiue immemur , valere prius
Votum,& fic inexcmploallato valere illud de fervicndoHo- lpicali, illudquc
dlclcrvanduni Ratio cll, quia prius illud jam fuit ablolutc validum, luamque
obligationem induxit, ergo non poteft i fupencmentedciici . J
Sanch./^.4.‘»l>fr.r.5.«tt.4X. aliique docent, Votum poftd um, V.G. hodie eft
majoris Dei oblequu quam Votum antei fadlum, V.G. heri, praevalere poficrius
utpote Dcogratius , ac oegli^i debere prius, folum a fic dubium quodium fit
majus bo- num, prxvalcrc, obfervandumque efle priorem . Unde vides in exemplo
de famulatu m Hotpiuli, heri promi fio, < 3 c dc ..uditionc Confeflionum
prumiflo hodie, quia certum eft auditionem dic me- liorrm famulatu,
coofcquenterd nendum fore, auditionem efle eligendam non tamulatum. Ita quidem
Sanch. dc Ratio d!( inanit) tum quia illud Votum, V.G. 1 'crvicodi ia Hofpitali
non valet , quia cft impeditivum majoris boni;tum quia concurrentibus duobus
praeceptis gravius cll obfervandum;cilmergoincafu nortro concur- rant duo
Voujquae funt praecepta privata, gravius, leu mcliuseric obfervandum 6
Vcr&m huic dotfrinzoon acquicfco, quia femper praevalet, ac diftum ert,
prior obligatio, quz certb portidet contra fcc undam pro- mirtioncni. Ad primam
rationem in contrarium Refpoodco ex ipfo Sanch. M.4. Dre. e«p. 7. num. xo. qui tradit hanc regulam
: Quando Votum includit aliquod bonum V.G. flatum Religionis laxioris , quod
cll lufficiens ipfius Voti materia, quimuis illud perfcdliora bo- na excludat ,
V. G excludat flatum Religionis flriftioris, validum efl, quia materia illa
promifla,V.G. przlevercatiam in difta laxiore Religione cll fufficiens Voti
materia rclpeftu flatus imperfeftiori* , quem tunc vovens habebas, qui cfl efle
in fzculo , atque cll res confi- lii. Elfe igitur impeditivum majoris boni ,
quod invalidae Votum , non cfl efle impeditivum boni majoris cujulcumque ; fic
enim nulla fere voca valerent , cum femper fit inveni re majus aliud bonum ,
quam fit Votum faftum : Sca eft efle impeditivum majoris boni , quod vovens
habeat tunc , cum vovet , ut fi quis duro efl Rcligiofu» in Religione
oblervanti, vellet vovere aliam non fic oblervantem. Hacdodrina ipfius
Sanchez,pofita, fic fubfumo : fed fervire hofpi- tali non eft impeditivum
majoris boni, quod habeat vovens tunc cum vovet; melius enim efl fervire, quam
otiofumefle: ergo validum erit votum , lic£t fit impeditivum auditionis
Confeflionum : ficuti erat Religio laxior impeditiva ftriftioris : Si ergo ert
validum, quo modo a luperuemcnte promiflioncinvalidari poterit ? Non ergo
interim, ccflaret Votum, fi fuperveniat urgens necertitas, five corporalis,
fivcfpiritiulis, ut infra dicetur; dc itenimnon nego polle iplum voventem, fi
velit prius votum famulatus, commuta- re in auditionem co>t*etfionum, utpote
in melius bonum, fecun- dum cotmmiocm dudrinam allerentem I iccrc cui libet
fuum Vo- tum commutare in melius ; Dcoque gratius, folum allero valere il- lud
prius Votum. 7 Ad fecundam rationem neganda efl minor anruroenti : Falfum enim
efl concurrere duo vota, prius enim folflm efl verum Votum quod obligationem
fine impedimento in vovente peperit ; pollerius verd, cum fit impotfibile cum priore,
obligare non poteft, atque adebprzceptum privatum non efl : Immbhzc poflerior
promirtio pollet dici elie impeditiva majoris boni : impediret enim, fi exc-
cutioni mandaretur, illud prius, ad quod inveniris ex privato prz- ccpto
obligatus ; ficuti enim fi voveres, feu promitteres Religionem
ia^redi;contraprzccptumcharitatis fubvemendi tuo patnextre- me indigenti :oon
valeret promirtio, quia hzc elliet contra przce- ptum obligans ; ita in caiu
nortro, quia promirtio poflerior pariter contra przccptum efl, fciiicet contra
Votum, jam, ut probatum efl, obligans, nequaquam valebit. Mnleriam Voti oportet
bentflamtjft , mote indtffir extern . 1 Tl 0nam * boneflamque debere efle
votorum materiam inde conflat, quia debet efle de re Deo grata ; fecus etiam
Deus acceptare non poterit ; nam proptcrci potcflefTe etiam dc re lH>
przccpu. IuS. Thom.*.*.y.8S.-w.a. Quiddcrc indificrcnti.quaB io6 eft illa
cujus, executio nonma^is eft utilis ad vitam xternam quam ejus privatio?
Refpqndeo, neque illam Deus acceptabit, utpotd ut fic incapacem divini cultus,
Ac obfequii . Quamvis rem indifferen- tem, ut item venialiter malam, vovere,
non putem nili venialediqui- dem gravis efle Dei injuria oon videtur : nam rem
graviter malam vovere, certum eft efle duple* peccatum mortale : alterum contra
virtutem oppor v am, alterum contra Religionem ; cum Iit peculia* ri» Dei
injuria velle Voto firmare peccatum . t Ex his advertis differentiam juramenti
promidorii quod homi- ni fit, & Voti feu juramenti quod fiat Deo . Illud
enim poceft cfle de re indifferenti, quia homo, cui farpe placet quod
noneftnieIius,rcm indifferentem acceptat ; hoc verd non ita, quia Deus non
acceptat , mfi illud quod fibi gratum efl, fuique cultus capax . Neque obdat,
in juramento illo promillorio homini , invocari Deum, invocatur enim folum ut
teftis, non ut acceptator . t Duo bic explicationem pollulant. Primd : An malus
finis, ve! indifferens adjundus i vovente materiar bonae , illam vitiet,
irritet- que votum .Secundo: And contra bonus finis materiam indifferen- tem
afficiens, illa Voti capacem reddit ? Quoad Primum . Sint hae duae reculae, ex
Sane h.^ 4 .» 9 D*c. t. 6 . i m.it. Quoties finis, live moraiiter, live etiam
venialiter malus, live folftm indifferens ita adjungitur ii vovente materi?
promidz,ut verd iit finis ipfius promiflz materiz ( id quod fit , quando vouens
inten- di t per illam rem, quam promifit, obtinere aliquod malum, vel fo- lum
indifferens ) toties ultra peccatum, quod fortd invenitur in illa materia,
Votum cd irritum . Ratio ed, quia tunc res redditur mata exilio pravo fine,
atque aded non acceptabilis . Sic edn^fi quis vo- veret elecmofynam dari
pauperi, ut per illam pauper uluras exerce- ret, vel ut potens edet ad
occidendum inimicum, & fimi lia . 4 la lecunda . Quoties finis malus
additur inii Voto, rema- mentere promi da i nfua boo ita te, toties Votum ed
validum ;quia tunc materia ipfa bona ed, unde Ac ii Deo acceptatur , id autem
tunc accidit,cfim vovens non intendit uti inia re promida,fed lolum ipfo
vovendi a£)u ad obtinendum finem malum . V.G. fi quis voveat elee- mofynam
pauperi coram multis, ut ii id audientes, vanam zftima- tionem concipiant de
virtute vovent is; valet Votum, quia res pro- inida nulla inficitur pravitatis
nucula : & fol fimi pfe vovendi aftus ad finem illum malum dirigitur . f
Una ed live exceptio, five declaratio. Nam G ipfum Votum emittitur, atque
adedipfeatfus vovendi ordinetursut obtineatur i Deo malus quifpiam finis :
tumquiaboc Deo gratum ede non po- teft, irritum erit, ut fupradiximuv: quare fi
voveret quisdare elee- mofy nam, ut obtineret i Deo potiri pode puella, vel
inimicum occi- dere, Acc. invalidi voveret . Idemque eflet,fi voveret
elecmofynam , ut obtineret i Deo vanam hominum zftimaiionem : in quo notes
pervelim differentiam ; nam modo « 4. fuit validum Votum f a&um ob vanam
gloriam, quia Votum non fuit emiflum ad illam ii Deo ob- tinendam, led folum
comitanter ex aftione vovendi illam vanitatem euis aucupabatur : at nunc ipfum
Votum concipitur ad impetran- dum i Deo vanitatem illam, qux ingrata prorfus
Deo eft, Ac quidem fi res Deo mortaliter ingrata per Votum exorari intendatur, pecca-
bitur mortaliter : fi venialiter ingrata , venialiter : qualis enim ed ri- sus,
tale reddat Votura necefle. Ex difl is cum eodem /./.fi quis voveat rem bonam ,
V.G. jejunium ut ex bello injudo incolumis evadat, ut ex concubina filium
lulci- viat.utex ludo illicito, fed noo injudo lucrum reportet,lucnimla-
Jicet,adquod redimendum ex nulla lege fit obligatio, valide vovet, xjuia die
incolumen, babere prolem, lucrum illuti retinere, mala ne- quaquam funt, nam
ideo licet dc hiseffeflibus gratias Deo agere . Contra verd, fi quis voveat, ut
lucrum cx ufuris , vel ludo injudo re- portet , ut obtineat a Deoviresad inimicum
occidendum .utre- cuperet Unitatem ad adulterandum ; invalide' vov«, qauMWre
luctum mjufliini, pellere YiribuxadMcidcnduro.habcrclaimarcm »d adulterandum,
mala funt, Dengue ingrata . H*c Caltropalaus mihi hic magis placet , ait e nim
. etutn «fu uuneife validum neq* inillorit vot um^tebona. Jejunium enim, ut
relatum ad habenda prxdifla imbibit ulum me- ST, Si? iS dfeStt q q“uu en
validum ejufoodi verum, quando fcilicet S fnon quid eV.d habendus iil« <
iriedm.verlitmllisclMibus jam Habitis fiat P r0 P'" ad agendas gratias Deo
dc illofiliO.mcolumiaie.iucro^T^emm ea una pane hate nonfunt mala cx lc,& a
alia taun inumduntur ha- beri ( jam enim funt habita ) ilio pravo medio ,* quo
in calu picce- ^^^ead^necum^cm /.,. in cjufmodi votis, interdum non efle «unc
valet voturo, V.G. fi quis voveat Religionem, filuuSMUitp *ans intortus hteni
vinot.bonilque fuis intorti potiatur , illa inpJJl- tiacollitigantis non eft
fai« ««"">*“ , patet , qma voventi malae» , fed
eflconTtio.fenfufquevoi.eft 1 pofito quod illud malum mihi eveniet, Deo
Relieionem voveo . Simile qu, devenit aliquando in Voto poenali , nam fi quis
ita voveat i ?* VT - A//Pr»»m»™/».,frui»p.-*-»».^»o««./rm.,valldd vovet,
ouiafenfus ooneft.qudd i ple adulterium tanquam hnem velit, led 4udd in pcetum
fui Lccleris, Religionem velit fofapere Explicationis Decalogi Lib.III. I Quoad
fecunddm. Quid dicendum, fi bonus finis jungitur mate- riz indifferenti ? illam
ne voto aptam reddet , Ac fic de ea conflabit ne votum ? Refpondeo reddere
aptam in eo cafu, quo aliqua circum- flantia facit ut res indifferens, grata
Deo evadat, pertineatque ad cjusobfequlum . Ingredi V.G. vel non ingredi domum
hanc,equita- re.rufticari vel nonru Aicari, res eft indifferens, at libi
ingredus , equitatio, ruflicatio fit occafio peccandi, dum manet talisoccafio ,
boneflum tibi, gratumque Deo erit horum privatio . Quare G tuum Votum ad bonum
hoc ordinetur, valebit votum : nam li i te non or- dinaretur, remanerent in fiu
indifferentia refpeflu tui voti res illz, nec voti capaceserunt . Pari modo
votum ad obtinenda bona tempo- ralia, quia hois eft indifferens , non vilet :
it votum ad harc obtinen- da, ut iliis impetratis Deo gratiz reddantur ,
validum eft , quia hic finis honeftiflimus eft : ce«d cum Fideles vota propter
temporalia nuncupant, hoc pofteriori,vel fimil i modo fe gerere przfumuntur ,
non priori . Ita Saneh. /«3». 7 S Illud notandum, ut res indifferens, modo
dido, ex bono fine bo- na fiat, debere ede aptam ad talem bonitatem,u( ita
dicam recipien- dam . Ponit exemplum Sanch. iMjt.f. 1 j».\ J. in vovente non
prar- fe indere ungues , vel exercere ludum agitationis Taurorum io reflo San&iflimx
Vir;ini$;hpc enim vota irrita ex fe funt, nec relaxatione indlgent,quia ungues
nonprxfcinderc,Ac Tauru agitare, cilm in Dei vel Sandorum oblequium non
cedant^nateria eft incapax bonitatis. 9 Si quis voveret capita animalium non
comedere in honorem S. Joannis Rapti (lar, vel veftibuscuibuldam vcftiri,vel
noo nere die Sab- bati in honorem Virgini$^Scumilia,invalid£voveret:quiahxcfunc
vana, Ac inutilia ad fines przdidos. At fi propter aliqu2circumftan- tiam hzc
pertinerent ad aliquam virtutem , utique valerent vota de iifdem-Si quis enim
multum alliceretur i cibo capitum ammalis.fi quis veftibus illis fe per
humilitatem contemnere intenderet, fi quis ab effcdu nendi retardaretur vel ab
oratione, vel ab exercitiis fpiri- tiulibus, valide ea voca conciperet : quia
fic pertinerent ad virtutem abftinentiz,humilitatis,Religionis.Ipfum veftiri ;
a Ibo coi ore cedere in honorem V irgin is , ut etii veftiri coloreordftiis
alicujus Rcligio- nis.vergcrc in obfequium Sandi Fundatoris , communiter
homines prudentes exiftimant ; oam propterei votum dehujufmodi veftibus ind
uendis communiter valere cenfeo , Ita Sotus /<^.7. dt juflHitq. 1 .
STt.^.tirea ftt uadsm iontU/ioatm , favetq; Axor.p.l M-l flando dmiitMtur dt
Benildtt finit Veli. 10 Denique illud eft hic eyplicatu moteflum ,
quidfentiendum, quando dubium eft, qualis nam fit finis iple principalis, bonus
ne,ma- lus^in indifferens. Ut huic difficultati faciam fatis, recole, hnem ia
voto cfle polle duplici modo.Primd,fi quid^xeeutione rei promiffr, obtineri
intendatur. V. G. per Jejunium intendit quis obtiocre , vel vidoriami
tentatione prava; vel rindidam inimici , vel indiiferen. tem corporis
recreationem .Secund6,fiquid non fit finis rei promif- fz;fed i piius voveci
vquod alii dicunt^lle finem ipfius voti, ut fi quis promittat efeemofynam,non
quidem, ut acquirat mediante illa, va- nam gloriam(hoc enim modo efict finis
rei promiflz)ledut exerceat quidem adum niifericordix, at illo adu intendit
yand laudari i cir- cumflantibus. Vides?Hic finis eft ipfius voventis,ipfumque
afficit i*on ver6 inficit adum cleemofynz,qui etiam tunc eft adus bonus, folum
comitanter ex illo vanagloria captari intenditur . I I Jam ver6 communis
dodrina eft , in primo cafu efle invalidum votum, fi finis eft malus , vel
indifferens , quia tunc res promiftii affe- da illo fine , malacft, vd
indifferens, unde materia votiefle non Contri, validum eft in fecundo cafu,
quia res promifli bona eft , efto ille comitans affedus fic malus malitia, vel
veniali, vel morta- li, juxta affedum ipfius voventis. 1 a Non eft igitur in
hoc difficultas, ubi fupponimus , efle nos cer- tos de hujufmoili finibus, fed
implicita difficultas eft, quando, dubi- tamus . Ut ergo clard procedatur,
didingue diligenter tria . Vel enim primd agi poted, quando finis principalis
ed unicus, Ac certd malus, vel certo indifferens, dubitatur autem^n hicafficiat
rem promiflam, an verd ipfup voventem . Vel fccundd, quando hn is idem principalis , pari modo
, i n fe uni- cus certd afficit rem promidam , fed dubium eft , an in fe fit
malus , vel indifferens . an potius fit bonus . Dico ( affici t rem promiflam )
nam fi afficit foitltn voventem , etiamfi finis fit certd malus > nec fo-
lum dubid malus , vel dubid indifferens , jam diximus ».i 1 . validum efle
votum. Vel tertid , quando duo funt fines, 1 quibus moueri principaliter vovens
potuit, alter certd bonus, alter certd malus , vel certd indif- ferens, fed
dubitaturi quonam ipfe motus ad vovendum fuerit , ab boc.anabillo ? Petrus V.G.
certd vovit Vifitationem Lauretanz Virginis, fed dubitat motus ne principaliter
fuerit i pietate erga Sanuiflimam Virginem, an i mera curiofitate , vel an ab
impudico amore puellx inibi habitantis. _ 13 Hisdidin/lis.Dicoprimd,Sanchez,///.<»i : "-x®' docere m
primo cafuvalere votum, atque aded obligare, quia certi fumus oe voto, incerti
de fine. Sed mihi videtur cfle etiam probabile , ne- quaquam valere. Cum
Tancred i Ratio eft, quia it» eo dubio» an finis ille cadat in rem promiflam ,
an potius Caput XV. De Materia Voti, &c. 107 in ipfum vouentem,feu votumjam
dubitatur, an votum habeat bom- Litemjquae eft de eflentia voti,aiqueadea,an
adiit votura.At ad illud quod dubito tiuin fit votuminoo obligor, quii nunc
praevalet mea cer- ta libertas contra votum dubium- 14 Dico fecundo cum eodem
Sanchcz 3 ioid.c,i6. *.M« inlecundo cafu non valere votum . Ratio cft,quia tunc
dubitatur de bonitate rei promiftae,& confequenter dubitatur an bona fit,an
mala ; At op.rari cum hoc dubio malum eft. Sed quid, fi
hocfccundocafudubitetur,an bona fit, an indifferens? Refpondco adhuc non valere^uia
in calu hoc dubitaturam Deus vo- cum hoc acceptaverit, dubitatur cmm,an id
habuerit cficiuiam.voti, quz eft , efle de re bona. 1 j Dico tertio, neque efle
validum votum in tertio cafu, idque fa- tis probabiliter,d!o aliqui
probabiliter etiam afferant, ellevaliduin. Ratio noffrse probabili tatis eff
eadem , quam mod6 attulimus ; Si enim omnibus diligen ter expcnfis( ut ccrt^i
te lemper fupponimus» hic,& in prsrcedentibus effe expendenda ) manet
dubium, an motus fueris ad vouendum ex hoc bono , vel illo fine non bono ,
lcmpcr re- manet dubitatio deconffitutiuo cflentialisipfius voti; ergo votum
erit dubium, ergo non obi igans , cum praevaleat certa libertas . Dices in hoc
trrtiocafu fumus certi de voto/ed incerti, qualifnam finis fuerit adhibitus,
ergo praevalet votum . Ita fentirc videtur Sane. /.r.j.w.ag.Relpondeo.Nego nos
certos cffc de votq,quamuis per ver- ba illud exterius fuerit
explicatunv.cumcnim dubitemus an ejufmo- di promillio habeat bonitatem finisse
voti eflentia atque dc ejus cer- titudine dubitamus, prarualet ergo certa
noitra libertas : nam verba illa foliim materialiter fe habent . Replicas. Nemo
prefumiturcommififfcdclidum,ergoquandoeft dubium, an voucris V.g.
Peregrinationem Lauretaium ex fine vifendi Amicam, vel vifendi San&iilimam
Virginem , prarfumeris vouiffeex pollcriorc hoc finc;nam fecfls, pcecafles ,
dum vouifles itiam peregri- nationem inrt itucre,ut turpem amorem ibuercs.lca
quis poterit ex il- lis Sanch- verbis ibi ( minui dehllum pr* fumatur )
argumentari . Refpondeo,nos loqui«quando,omni pr?fumptioneconfidcrata,&
omnibus expenfis circumftantits , adhuc remanet res dubia; tunc enim dico,in
foro conlcientiz votum eflesertiimndum inualidum , quia non adeff ccrtb
cilcntia voti . Elio igitur in foro extemotne ur- gere poflis ad votum propter
dittam , vcrqualcumque alias prxfum- pt iunes.ac in interno, cum ver£ nefeum
qualitatem finis, unde & ne- fciam^n commiferim delidum nec nc; lum in
eodem foro dubius de eflentia voti : ergo illud excqucndi nequaquam Reus . §. IIL
Materia Voti impedit i v* majori , Ioni tjft nen debet . i T T Ujus generis
tunc efle materiam Voti , cum impedit majus 1 X bonum, quod voucns adu habet ,
dixi per occationem/*/* J $.i.n.b.S\ quisergo dum eff Religiofusllritlar
regulae, voucrct Re- gulam laxiorem , certe nulliter vouet ; quia Deo id, quod
meliorem bonitatem impedit, gratum dic non poteff. Id quod latis fit in me-
moriam reuocallc . IV. Expenduntur quadam particularia Vota . 1 T} Orr6 quia
non rarA negotium faceffit dijudicare, an majus bo- JL num peremiflum Votum
impediatur, vel alia quaedam pecu- liaria;idc6 nonnulla vota,qux in
controuerfiam vocari lolent , hic examini 1'ubiiciam , Sc manifeff c decernam .
Votum non vovendi . x Votum non vouendiabfolutc nullum efl: ita Azorp.t.l.r t
e. 14. f .6.quia opponitur votorum cmiflioni,quar Deugrata eff , At votum non
vouendi indifcrct^.temerarib, fineconfilioConfeflarii, validum efl; quia voucre
cum tali cautela honcAatemyde virtutem prudenti? lapit. Non ludendi , fr
futilium . 3 Vota non ludendi modeftb,feu per Eutrapeliam non recreandi, cibis
delicatis non utendi , valent communiter, procedunt enim ex amore
mortificationis, < 3 c pernitentia: , quae melior eft , quam illa, quamuis
honeffa, recreatio. Ita Suar- to.x.deUrlJ.xfeVotej.Z.n.Z.fr c.^O.dub.^.n 4J.
Dico ( communiter) nam fi ea recreatio,Iudus,cibusffn fpeciali ca- fu edent
animae tue utiliora, Vota deabflineodoabillis non valerent; quia tunc bonum
Deogratius impedircnt-Ita Suar. i.g. Pari modo nec valerent fi emitterentur ab
uxore V.g-obm?flitiam quam profiteri velit ob mortem viri:utfic enim Illa
abffinentia vel indifferens cff,vcl potius vana^icc Deo grata.Votum non
lud.ndi, ne fiat jaftura rei iamiliari, valet ex Sanc.?-4.«» Dtc.c.-j.n. 29. Sc
meritb , quia aflus virtutis eft , nolle prodigere. Contrahendi Matrimonium . 4
Votum abfolutum contrahendi Matrimonium non valet , quia imped i t caelibatum,
bonum nimirum melius . Ita Suarez l.c.c.q.nu.%. hiynx.i.+trali.^.cap.uum.i '.Sanch-/.!
>de matr. dtfl.4. q«. 1 .(j in Do- ca,'.c.8.n. ji.fr jj. aliique . Votum
contrahendi cum hac puella pau- pere, cum hac meretrice, Scc.nec item valet ,
ex Suar, d.c.^.n g. quia puellam efle pauperem non vincit majus bonum eae
libatus . Excipe y nifitoric matrimonium effet tibincceflariumad vitandos tuos
lip- fus, vel effet nccdlarium ad prolem pro bono publico fufeipiendam , vel ad
ducendam puellamfluamdau fide violaftiiin his enim cafibus urget prarceotum,
quod oblcruare melimeli ,quiin ; fer vare c.rliba- tum,quod eff de conlilio .
Idem eff, ( ait Bonae ina) fi fub conditione fic voueasrfi quam ducam, ducam
meretricem, vel pauperem; Ratio dl 1 quia, quandoquidem caelibatum nonferuas,
melius eff, ma- jorilque duritatis opus, illis per tuum matrimonium auxilium
im- pendere . Non acceptandi Pra laturas , ut Sacerdotium. 5 Votum non
acceptandi Prar laturas , farcularefue dignitates , validum eff,fi reda fuit
mtentionc.Ita D.Tho. a. a. q . t # y a t. \.(yx. aliique, licet enim
primoafpetfu videatur impedire majus bonum nempe EpUcopatum V.g.quieff
llatusprofedliorco^ucm habet adtu vouens ; tamen propter humilitatem ,
mortificationem , Sc pericula debitu munus non exequedi, melior eff ejus priuat
io Hinc infert Sua. loc.citu. 1 1 .n.iojin. Votum non fjfeipicndi ordines
irritum effe^uia ordinum fufcept io non affert illud periculum; at votum non
fufei- piend i beneficium, aut quodeumque regimen animarum, ratum cffc; quia in
hoc votodiiflum periculum adeff. Sed certd puto etiam Vo- tum non lufcipiendi
ordines validum fore, li rims fit humilitas, & re- uerentia.qualem refpcxit
S.Francifcus, dum ad Sacerdotii gradum noluit alccndere . Qua ratione Superior
poilit nihilominus praecipe- re praedittisejufiroxii munera >vide/i*prde.-j.
$.5. n.i j. Infert tendi in perpetuum . 6 Votum inferuiendi hofpitali in
perpetuum quamuis te impe- diat abingrdluin Religionem, quodeft melius bonum,
validum eff ; quia /u pra $. 1 .\erf.adpumu*n\ vidimus non debere confiderari
in hac materia , quodeumque majus bonum : fcd illud , quod vouens babec
aflu,dum vouet:at certe melius eft inlcruirc hofpitali, quira non iu- fcruire }
feudomi fuz cum libertate otiandi permanere . PraJJandi boc , non aliud. 7
Votum prxffand i hoc determinatum opus, non verd aliud, va- leat nec ne ? Si
quis V-g.Dco promittat , hanc Sc non aliam Religio- nem iiwreffurum , hanc
aureorum decem eleemofynamdiffributu- rum,& non aliam, Coronam Virginis non
mfi flexisgenibus recita- turum, validi ne promittit? Sanch./«* 4.»« D/c.c.8.
»^7 jflerit validi promittcrc;quia licit hic vota fint
cooditionalia.excludantquealia bonarquia tamen indirefli excludunt,
funtccncdireilc de bono ho- neffo. Adde melius elle hfc :bona ex obligatione
faccre,quim liberum efle i n a 1 i isquar forti non fien t.Caff rop.ri». $.rr. t p.di. 1 .de
Vorof.i.Q.;. n. 16. affirmant inualidc promi ttcre.-quia cum in his votis hoc.
& non aliud majus bonum, imm6 ncc aliud minus promittatur, (vult enim hic
vouens coronam non alio modo nififfcxisgenibus recitare, elee- molynam non mfi
decem aureorum dare Jimmifcetur in illis mate- ria apeavoto cum inepta : inepta
enim materia eff priuaiio faciendi bonum opus V-g. pr^uatii facultatis dicendi
coronam ffando,vel de- ambulando, fi forti non poffit flexis genibus ;priuatio
volendi dare elecmofynam quinque aureorum, fi non poflic decem , vel fi velit
vi- ginti ,&c. Sc confequenter inualidiex mox dicendis §.fequenti t fic
vouebatur . Certe utraque fententia eff probabilis, -fed in hac
pofferiore,neer- ror irrrpat|c(laduertCBduni,non rarutibi videri cffc immixtam
ma- teriam ineptam , cum non fit • Nam fi quis voueat V. g ingredi hanc
Religionem ,& non aliam, quia judicat profui dilpofitionc hanc om-
niumaptiflimamefle ad famulandum Deo;non audebis dicere illum nui liter voucre,
quia lic^t hoc votum uniatur cum priuationeftri- flioriscujufcumque Religionis
; tamen cum refpc&u talis perlonae alia ft ridtior non fit quid bonum coram
Deo, ea voti materia non cric immixta cnm materia inepta, quare valebit
Votum;Eodcm ergo mo- do iu fimi 1 ibus pbilofophandum per diligenter erit . Non petendi difpenfationem. • 8 Votum non
petendi fine caufa difpenfationem voti fa&i,vel fa. ciendi , validum
pronuncio : quia ad prudentiam pertinet nolle fine caufa i voti obligatione
eximi. Atvotumnon petendi difpenfatio- nem ablolu te.nc luquam valere puto .
Ita Sanch- !oe.titx.t.n.\ 1 . le- geetiam Caff rop. / c.hn.^. quia impedit
majus bonum, nempe liberta- tem petendi dilpenfationcro, quae aliquando
ncccffar ia vel falteto valdd utilis erit vouenti . 9 Votum denique non petendi
difpenfationem non includere vo- tum non petendi irritationemjvel
commutationem, & contra , pro- babilius negari poteff :quia hi funt laus d
iucrft modi, quorum unum qui vult vouetqtie, non ff atim alterum vou iffc
prxfumtndus eft . 5 - v. Explicationis
Decalogi Lib. IIL ff. v. T>f materia partim in Veta apta , partim no a item.
I /^Uotieuuum votum ita eft de maceria partim apta, partim V
i<iep(J>V.G> partim impoflibilis, mala , indifferens, contra
confiliadine malo i » leda,< 3 cc. partim ponibilis , honefta , bona ; fine
bono alR*da,&c. ita inquam eft, ut indivifibiliter per modum unius , ile
pofcente talis rei nitura,vcl fic te intendente, promileris,tmllum e /1 votum.
Si divifibiliter, & veri dividi materia pofiit, votum eit validum & obligans,
quoad partem aptam dumtaxat. ItaSanch./^. i» D*c.f.io.J*.i.Caftr./. Anum.i o.
Vovet V.G.quiscon- flruere Ecdefiam : fi non potefl totam , non tenetur ad
partem aedi* ficandam,quia indi vifibili ter, & per modum unius tota
Ecclefia pro- mite efle videtur; At fi intenderet divifibiliter , fi nimirum
totam non polle, partem volucri tud hanc tenebitur . Ratio hujus do&ring
cfl ,quia vovens.dum indivifibiliterquid vovit, unum non promifit fi- ne alio ;
promifit dum divifibiliter ■ Tota difficultas eft qua ratione id , quando clara
non apparet vo- ventis intentio, digoafei queat . Tres afferuntur communiter
conje&ur*. z Prima. Quando resex natura fuacfl inepta dividi, per modum
unius cenfetur promite i quando cll apta dividi , ceufctur promite divifibiliter.
Hinc quia elcemofyna dl hujus pollcrioris generis, qui promittit
decem,necpote(l mfi quinque, ad hxc obligatur : at quia jejunium unius diei eft
prioris modi , qui non potefl ufque ad meridiem i ciboabfti nere, liberi Voto
cll . 3 Secunda conjcduradcfumiturcxufu loquendi, & communi «{limatione.
Qwre qui promifit nunquam peccare, quiaexufu lo- quendi intelligi (olet
indivifibiliter, id dl, nullo tempore velle pec- care; cum id non poflit, fi
quidem ab omni etiam veniali pcccatone- mo potefl (e femper liberare; ideA
quamvis poflit aliquo tempore non peccare , totum votum corruit . 4 Tertia
conjcdura duci turex illo principio, Accefforiumfefuitur
principaliyttanfontri.C^ixt fi pars principalis voti eft apta materia , JicAt
pars accefloria fit inepu, obligabitur vovens ad partem princi- palem:quia pars
principalinutpotA magis intenta , ccnfctur ablui ute promi fla fine dependentia
ab acccoriaV.G. fi quis vovit fe peregri- naturum Romam facco indutum, facco
deliciente, reus erit peregri- nationis,quia faeci ufusacccilorius: Excipe
nifiacceflbrium fit tanti ponderis, ut meritA appareat rem non cfle abiolute,
fed cum illa ac- ceiloria inleparabiiiter promiflam . Ut fi quis promifiilet
didtam pe- delirem. Si ver6 pars principalis eft inepu voto, licet accefloria
fit apea^d nihil vovens obligatur : quia corruente principali,noncen- fetur
accefiorium fubfiflerc.cdm per fcacceflbrium fuifle promiflum non
prxfumatur,niG contrarium cxpreliA fuerit intentum in voto . 2 uare in allato
voto, fi quis peregrinari non pollet, non prupterci (ligaretur faecum induere,
vel expenfas itineris fatisfaccre, quia bzc funt a cc cfloria Peregrinationis .
J Quid prim6,fi materia initio fuit inepta, poftea apta? Quid fc- cundV^ contra
?Unumaoterefponfionem moneo; An materia fit voto apta, necne , non eft
dijudicandum ex tempore, quo votum emittitur, fed ex tempdrejproquoemittitur:
certum clt enim, fi boc ferA voveas audire Mflam, videndum elfc, an pro tempore
matu- tino audire poflit, quando eft aptum tempus audiendi : non vero pro
ferotino. 6 Hoc monito, fit hec regula ex Sanch./.4 inDac.r.p.n.+.proeifa, quo,
initio materia fuit mcpta,poftca apta ; nec clara eft intentio vo- ventis;
Votum non valere, nili quando ineptitudofucrit ex aliqua circumflantia
accidentali, dc Voto extrinfeca. Exemplum dariAs re- culam explicabit . Si
voveas non ingredi domum quampiam nullo bonofine motusetiamfi deinde adveniat
bonus finis, in illam V.G. tranfmigrct puella periculum tibi affcrcn;non
obligaris voto, quia illud votum initio filit invalidum ob materiam cum voto
ineptam; at quod initio fuit invalidum, traflu temporis nonconvalclcit . Venlm
fi voveas,dumes in mari, vel dum es excommunicatus, au- dire V GMiHam per annum
obligans ad Mitem remoto excommu- nicationis, vel maris impedimento; quia hoc
votum valet pro fuo tempore habili; illae enim circumflantis maris, &
excommunica- tionis liede reddiderint votum ineptum, pro tempore, quoexifte-
baut ; utpotc reddiderint votum ineptum, pro tempore , quoexifte- bant: tamen
utpoteextrinfecA voto, & accidenta riA, votum pro temporeapto,
nequvjuaminvalidaverunc . Cum igitur hujus vo- ti exccutio t rallum fucccflivum
habeat, implenque remotis illis circumflanti is poflit, omninA debet . . » 7
Jam verA pro votis^uorum materia initio luit apta, deinde eva- fit inepta. Regula
fit liu iufmodi. Quando fit inepta omninA,& in perpetuum, extingui omninA
votum, quando autem fit inepta ad tempus . fufpcndi votum pro eo tempore, unde
redeunte aptitu* jinc,rcdirc& votum. Ratio Re?.ul* eft, quia pari pallii
procedit «blicatio voti , cum aptitudine materis . Quare fi vovifti non in-
gredi illam domum ob peculiarem puellam ibi commorantem, fi ea vi tam
abfolvit,abfolvituc& tuum votum; fi autem eadem difecdic ab ea domo per
annum,& deinde redeat; votum tuum fufpenditur , nec obliexe per illum ,
obligabit poftea. 8 Quod u votii fuit pro hac determinata puella, V.G Berta^d
ve* nutq;in eam domum alia, V.G Lucretia-.licit afferat idem vel etiam majus
periculum^d illam domum non extenditur votum : quia in- tentio voventis non
fuit univerlalead omne periculum, ut fuppooi- mus,ledad illud ex hac individua
perfona dimanans . 9 Quid, fi votum fit diiivn&ivum , cujus una pars cadat
in mate- riam aptam, altera in incptam?ut fi quis ita vovet : Ege promitto D*o
vel me furaturum, ve/ me Religionem ingreffuretm. Ege promitto Reli- gionem
ingredi , ve/ vt furet , vt/ ut De fer viam . Voveo vt ite *ttiiee« y ve/meper
a/tquat diet jejunaturum, & limi lia? Rcfpondco dandam cife non abfimilcm
regulam; videndum enim eft, an difiunflio cadat in duplicem illam materiam, vel
fincm,necnc . Si cadit in utramque illicitum eft votum^uiacxiftentc una parte
mala:utraque pars mala erit,ci!im malum ex quocumque defcdu, quare voti materia
e(le non potefl. Quod fi dtfiundio non cadat in utramque partem, fcd deter- minate
intendatur una pars, altera verA lolftm fttappofitaut condi- tio; valebit votum
quoad illam partem determinatam, fi aliundA apta voto eft. Exemplo clarior
evadat doflrina. Sit qui fic voveat: Fremit to ahquidfuraeiqjuefim dive r, ve/
fi furari non poffumfromitto me in Religionem ingreff ■-■eum . Vide hic adede
veluti duovota. Alterum promitte furar f } ^c hoc invalidum eft • Alterum
premit te me Religio, nem •ngrejfurum ) /ffuratujneafurre,&hocyzUdameA i
qu'ndctCCt fc bona,dc omillio furti eft folAm conditio . 10 Quiddenique.fi
votum ided difivndlive emittatur, quia vovens nefeit quaenam materia apta fit
voto; ut fi quis voveret fe 7 vel datu- rum eleemoiynam anno lequenti, vel
jejunatumm, quia nefeit an anno fequenti habeat pecuniam quam pauperibus
elargiatur ? Ref- pondeo ad alteram partem polfibilem obligari nemini dubium
fit; quia tunc adeft virtualis voluntas (e obligandi ad partcm,quam pofli-
bilem inveniet '.ficciiamii muliercula voveret jejunium, ut obtine- ret A Deo
vel amafium,vel virum, certe invalidA voveret ex modd di- dis nu. 9. at fi ipla
ex ignorantia fic voveret, ut deinde i Confcflario fuo inftruda eligeret id,
quod bonum fuerit;virtualiter determinata illam pirtcm pertinentem ad maritum
voveret, & quare, & validA . Jf. Quemede Velum fit interpretandum . I
~D Revis eft Regula ,fufior petenda ex d i&is cum dt juramenta 0 /V'V v§
4-Cum Votum obliget folilm iccundum intentio- nem voventis, benignd, & non
ftride erit interpretandum, ut quan- tA minus poflit gravet vovcntem.LegcSuarex,
Vete^.j. *».x. (y . Laym V.4. de Vete , »3, QuAd fi de ejus intentione non
conflet, prffumendum eft votum fuifle emifTum, juxta id quod requirit natu- ra
rei promiflae ; de qua re , fi item non conflet, prstfumeudum erit juxta quod
fignificant verba, quibus fada eft promiflio; & quidem fecundftm communem
ulum loquendi, cum femper przfumatur quis fua verba menti velle conformare,
eademque juxta morem pa- trium proferre. Affertur interpretatio atujuerum
Veterum. Vetum Virginitati / . 1 Votum pueli* dc Virginitate perpetua,imroA de
Virginitate, nifi exprdsA aliqua limitatio addatur. non folAm eam obligat ad
rc- cufandum primum aflum turpem, fcd omnes deinceps. Ita S-Th.quff citat,
fequiturque Suar./.r.»»..quia ex ufu loquendi illud( voveo
virginiutemjfignificat perpetuam Caft i tatem; quare amifla per pri- mum aflum
virginitate^id huc obligatur ad refpuendos omnes attus tum extemos, tum etiam
internos contra virtutem continenti^. Ita in nefire epufr.de Confeffjn editione
Panormiiaeia } /.x.(.f .§.t.num.^. & colligitur cx Suar. /.<. Votum
Peregrinationis. $ Votum Peregrinationis poteft impleri per peregrinationem
equeflrem fic Bonae .difp.^.q.i.p&.n.\ 6.hfc enim in omni rigore pe-
regrinatio eft,& fic minus gravatur vovens;ut item propter non abfi-
inilein rationem, poteft impleri per peregrinationem fidam propter alia
negotia, dum adfit intentio volendi voto fatisfacere . Audiendi Miffnm. 4 Votum
de audienda Milia impletur iuxtayic impleretur fi cflet de prfcepto
Ecelefiftboc enim modo prffumitur promitti:fic Suar. /.<■.«. i4.Si vovifti
audire Miflam quoti die^enfco ex vi hujus voti ti- bi die fcftivofatis efle
unam audire; quamvis h^c fit de praecepto, 2 uia intentio tua videtur folftm
fuifle , nullum tranfire diem ne Mifla . Recitandi [Rpfarium . y Votum de
recitando Rofario abfolutA Intelligitur de tertia parte, quia h*e communiter
Rofarium appellatur : fic Suar. h.t» g. «aiw.y. Sanch./.c.r.i ^ num.t^. Rurfus
poterit recitari cumfocio alternarim, quia fortaftc non aderat, idcACaftrop.
t.\. tr.zg.d. 1. p.ia.*i.f.ejufmodi altemationemineovoto«limplendo negavit. At
fola mente recitari non poterit, quia oratio vocalis efl in eo voto promifla.
Caput XV. De Materia Voti> &c. 109 Ingrediendi f(ehgienem abf eluti . 6
Votum ingrediendi Religionem , velfufcipiendi Ordines Sa- cros, non obligat ad
caflitatem , donec flatus ille aflumatur ; fccus plus nimio gravaretur vovens .
ncc enim illis nondum aftumptiseft emiffum calliutis Votum- Iu Valentia, x.a
V.6.y.q. ver f. atque ex toe A/i idem votum ingrediendae Religionis obliget
filium m neceffitatc pa rentum .fratrum, fororum Ac. Vide apud
Caftrop.".}. totum. Ingrediendi Pj^gtonemp Pater conftaj erit . 7 Hoe
votum tunc obligat/juando Pater id i filio fincere propo- oentefciens,non
contradicit . Ica&mchez, w*>*ciundus,noncniin opus die cenfetKUt jpater
aflenfum pofitivum praebeat ;quia ex com- muni more bic lenius ejus voti eft :
Ingrediar , m/i pater agri ferat , & tomt radi eat . 8 Quid, fi prior
contradixerit , fcd deinde mutata voluntatecon- fentiat ? Dico tunc impletam
efie conditionem , votumque obligare fam enim abeft contradiflio . 9 Quid.fi
contra : hoc eft,fi confenferi t,fed deinde ante ingreffum filii in Religionem
contradicat ? A jo, votum non obligare, quidquid dicant Sanch./. D/r.r.x4.*.i4.
Laym. /.4J'-4.'*6-f-i- quia non eft impleta conditio juxta fcolum voventis, qui
voluit raolcuiam patris vitare. 10 Quid denique, G vel antequam pater pollet
fignificareafienfum, vcldiiicnfum ; vel antequam adveniat tem pus ingrefliis,
ipfe pater moriatur > Dico, votum obligare; quiafolum , nifi aliud manifefte
fuerit ejprdlum, requirebatur, ne pater contradiccret>moleAiamque pateretur
, quae ncc jam nunc adeft . Jejunandi . k Votum jejunandi intelligitur de
jejunio more Ecdefiaftico , unde pro quocumque die voveris, liede tibi
ladiciniis vefci.cx San- cher t.+inDer.c.i i.nj j.quamvisCaftrop./.j./M
deVotof. 1 %. *.i 8. neget li votum fuit pro Quadragefima , vel aliis
temporibus, in quibus ex confuecudineabhis abfiinetur. uterque probabiliter: Si
vovit quis jejunare in vigilia alicujusSanfli , quando hxc incidit in Dominica,
potefi, immd przftac jejunare dic Sabbati,quia hxc tranf- latio de more
Ecclefiae e». Nam propter eandem rationem cum»qui perlotum menfem jejunare
vovic^ion obligo Dominicis, nifi expref- »c etiam le pro illis obligaverit . 1
a Si jejunium promifliim violafii carnium comeftione, vel itera- ta comeftione,
licdt peccaveris, poteris deinceps farpius comedere, quia jam jejunium illius
diei impofiibiie redditum eft:An verd fi ite- rum carnes comedas, contra votum
pecces, controvcrfiacft . Negat Sanc->* Dee.t. 4. r.u. ».42. quia
abfiinentia i carnibus erat debita cx vi lolius voti jejunii,Ac acccftbrid ad
illud ; non verft per fe,ut per di- ftin&um praeceptum jubetur in diebus
jejuniorum bcclcfie : jejunio igitur impoffibili perprimam comcft/oncm carnium
reddito, abfii- nentia ab illis non amplids urgebit voventem. Affirmat
Suarez,quia votom jejunii intelligitur more Ecclcfiz ; harc autem iu praecipit
jejunium, ut perdidumprxeeptum prohibeat carnes concedere pro quacumque hora.
Hxc,Ac alia Suarez fatis probabiliter, aficrenscou- trarium efie ablurdiflimum
Ac contra omnes ; nihilominus Sane h. infiar multorum nobis fit , ut etiam fuit
Laym. /.4.^.4^. $. fen- tentiam Sanch.non improbabilem reputanti . Votum
jejunandi in perpetuum an obliget fexagenarios,vide infra J.+.e.f.ffij.n.v.
i< Si vovit quis omnibus fextis feriis, vel Sabbatisjejunare.pro- babilc
clt.fi tunc inciderit Natalis Domi ni,pofle i jejunio fe contine- re: ha
Molin.MV.i7a-*.g.Aj5or.p.i ^ H.f.*o.f.$.Pag/>r,*/7.£7r. 4 ./.c .. quia is
eft mos Ecclefiae ;nifi tamen cxprefsd contrarium in- tenderit, vel cx
profethone Rei iciola( harc enim exprefiioni tequi va- let )id noverit Ac
Thom.Sanch./.6.»« Dec.e. 6 .*. 20. Propter eandem rationem^ui vovit in Vigilia
ejutdem Natalis Domini jejunare, po- terit Vcfperi refefli unculamfolito
majorem fumere, nificxprelw* , vel mododiftoarquivalenter rigorofum jejunium
promiferie . Iu Th.SancX 4 .»'» Dee.t. 1 t.a. 6 t. A bjiinendi a vina. 14 Votum
abftinendi i vino etiam ad evitandam ebrietatem , non prohibet cervifiam, Ac
fimilia, quia hzcfuntfatisdiverfaA finis ex- trinlecus fub voti obligationem
nou cadit . Alia de hoc voto mox af- feram, ".1 Jejunandi in pane a-ua
,ȣi , An paflilfi efeulenti , vulgi ma - e temnet t iiee jejunium violent} I s
Voturo jejunandi in pane, Ac aqua oblidat fub mortali,ne aliud coroedas,vcl
bibas,excipc parvitatem maceriz:qua certe in re nimis laxi mihi videtur
Caftrop.'.$.rr 1 yd.if.i i.w.ai .dixiflc,dum docuit votum abfiinendi i vino
obligare fub gravi culpa , ne bibatur in ea quantitate qua: vino temperati
utentibus fufficcret pro una come- ftione; quafi ad minorem non obligetur
graviter: nimis inquam lax& Siquis enim quater bibat vinum aqua de more
mixtum in prandio , temperati bibet,ergo fequitur, qu6d is^ui nfi liceret vinum
propter votum bibere, poflet fine gravi culpa bibereris, vel ter-Id non credo-
Semel igitur modo dido bibere , non putarem grave ; pluries, puta- rem. Nec id
durum videatur , nam idem Cafir. »*•«. iq.ncfcioan libi repugnandum raultdante
dixit,feu luppoluit^cmel bibendo vinum frangi jejunium promiflumin pane, Ac
aqua. ia Qui in pane,& aqua jejunare vovit , fi non potefi fic jejunare ,
obligabitur jejunare cum pilcibus;fi nec cum his,vet fimilibuspotcft
obligabitur cura ladhciniis jejunium fervare- Ratio efi,quia accefio- rium
fequitu r principalc,non contri : cum igitur cx mente commu- niter voventium (
nifi aliud cxprclsc intendatur ) iu przd i£Hs pro- mittatur principaliter
jejunium ; ii illud obfervaripotefi, debet . Contra verdfi jejunare non poflis,
non propterei i praedidis cibis, & etiam a carnibus tccdtinerc jubeo, quia
abflincntiaab his accefiorii ad jejunium fuit promilla . Ita
Laym./.-t./^.c.a.v.j. propter eandem rationem , fi vovens jejunium in pane, dc
aqua , hora eonfueta alios cibos quadragefimales adhibuerit, violando graviter
votum , adhuc tenetur ad jejunium;quia jam remanet principale, fcilicet
jejunium quod fervan potefi . Dixi ( nifi aliud expref>c intendatur) nam fi
in- tendam te jejunare prxeise fub hac forma, Une vino, fine pil‘cibu9 ,
&c.& non lubalia: illa forma tcmel, quamvis cum primo violata, ad aliam
ex vi voti non obligaberis ;quia illam vovifii , non aliam . 17 Sed quid, fi
vinum biberis, atque adeo quoad hanc circumfiao- tiam votum violaveris ,
licebit ne tibi fine novo peccato, vinum ite- rum,iterumquc potare.pofitoquod
aliud in cotrarium cxprcfsd non intenderis ? A ffirmat Sanch. M+im Deeal. eap.
1 r . num . 41 .quia per abfiinentiam vini femel violatam redditur pro illo die
impotlibilis dida abfiinen tia. Negat Cafiropalaus tem.\. trall 1 y. d.\.p . i
z .n U 1 9. quia intentio voventis videtur adfirinxillc jejunio abfiinentiam
vini pro fingulis horis totius diei : Ego afientiorSanchio, fi fcrmofitde voto
jejunandi in pane & aqua :Cafiropalaoauteml, fi de voto abfti- nendi codici
vino , nam in his duobus votis licet videatur magna affinitas, quia tamen in
altero cfi negatio bibendi vinum , quarefi malignantisnaturar.inalteroeft
affirmatio bibendi aquam ; videtur adeiienonfperncndadiuerfitas , quam pro
dodioribiis ionuifie fit fatis. 1 8 Huc facit fequens cafus. Voucram ego per
omoes fex tas ferias folum panem comedere ; & item voucram in Vigilia B.
Aloyfii pa- nem non comedere, l ed verd res alias, ciceres, fabas, lentes, immd
& pilees , dcc. Incidit autem hoc anno Vigilia Beati in fex tam feriam »
quid agam^fiveenim lolum panem, (ive lolaaiia efculenta comedam contra alterum
ex votis faciam . Refpondeohacinrcnon putoxt- tendendum ad prioritatem temporis
emifi votixjuia tempus in V<*- tisDeofadis videtur res valddextrinfeca ,
neque ad intentionem v ouentis: f upponi mus enim hancconcurrentiam ipfum non
praruidifie. Puto hunc obligari ad ponendum quod Deo gntiusexifiimabatur. Sicut
enim fi tibi duo promifii, gemmaro V.G. pretiofam, Ut mediocrem piduram, qux ab
amico expedabaxu; fi deinde ab eodem non pofiira obtinere uirumque,fed
alterutrum, quem malucro:certd gemmam elicere debeo, quo tibi in re majore quim
poffim iatisfa- ciam : ita videtur in cafu noftro. VerDm quid Deo erit gratius
in re, de qua agimus, ubi utrum- que jejunium ab eadem virtute abfiineutiz
procedit , nec ad excel- lentiorem alium recurrere poflumus R ef pond eo. Cenfu
it quidam jejunium fine pane efie gratius, Deo ; quia in genere abftinentiz
rigi- dius cft.qulm jejunium cum folo pane. Non aflentior, puto enim efie
rigidius jejunium in folo pane, qultn jejunium in cccteris . Nam ego poti iis
eligerem .fiuead incitandum palatum, fiucad nutritiooem» comedere
pifces,ciceres,lentes,pultes varias , variaque faccaro con- dita frudufque cuin
liberutediuerfos,przfertimj>rounotantfim die;quim unum
aridum,ficcum,infipidum, nullo obfonioafiiKiatum panem.
MeritdergoafierogratiusdreDeojcjuuiumiafoiopane , quim jejunium cum libertate
in coeteris. Sed auid,fi vouens aduertifiet,cfim vouit,ad utrumque jejunium, ad
quod obligabitur ? Relpondeo, aliqui cum Sylu. a.y.i 7.ad utrumque fi po-
tefi,quia utrumque promifitfluare qihil comedat. Alii cum Vafq;d^ Jrjun.d. »4j.
rclpondentad neutrum, quia fatlsdiuerfum jejunium cfi nihil comedere, quod
ccrtd vouens non videtur vouifle ; quim jejunium Gne pane , ac jejunium cum
coeteris qux promific . Dico congruentius loqui Priores , auia nifi vouens
amens fuerit, dum vouit panem non comedere , Ac alia efculenta non comedere ,
nihil comedere promific . Id ergo feruet, fi potefi; nam coeterOm fa- cild
Superior dilpenfabit , vel grauis debilitas confideratis vouentis vir ibus
jufid timenda exc ufabi t . 10 Qui vouit Jejunium in pane,Ac aqua, potefi ne
comedere pa- ftillos elculentos^uos Itali Matktmnet , vel VermiteJkt appellamus
: nam fi in illos dum coquuntur, parum olei,Ac amaraci pauculz fron- des
infundantur . gratos fe palato exhibebunt; efimque ex alia parte concedamus
omnes folilm efie veniale, propter paruiutrm macer i f; tam exigua additione
non violandum mortaliter fic efie jejunium , videbitur alicui . Quid, fi neque
harc addantur , fed meri vermicelli Ac fi miles aqua co£l i comedantur?
Relpondeo: quamuis hoc pofteriusfit conceflli facilius , tamen utrumque
putoefle contra ejufmodi votum . Ratio ducitur ex in- tentione communi fi c
voucntium , qui dum jejunium vouent in pa- ne Ac aqua, folo pane fe fore
cBtentospromittunt, nili exprefrf aliud incendant : at illa, qua m ui* cx
fimili ur ina, qua panis^ompaAa edu- lia IIO Jia loogb aliud funtifl ufu humano
, quampanis. Illud facile indul- geo, ut panem poflit quis aqua coquere : quia
fic non fe extrahit ab ufitatopaoe : quare ficuti pollet illum ad prunas adire,
allatoquc tunc velci, quod nemo negat ; fic poterit aqua elixare,clixatum- que
comedere. Akfltntndi 4 car nitui. Qui vovit abdi nere i car nilms.poteft
comedere laflicinia;quia hzc non veniunt in communi loquendi more, nomine
carnium . Propter eandem rationem, qui vovitabdincrciladicmm, videtur pofle
carnibus velci,& ita putat SiV.Vetum w.aj. Sanch. d.e.xi .* +6. Sed non
aflentior, quia ex communi hominum exiflimatione, qui i fe prohibet
la&icinia, prohibet Sc carnes, leu fupponit carnium prohi- bitionem : &
certi mirum eflet hominem tunc non pofle com ede- re oua, pofle gallinam :
taciti igitur ( nificxprelsi contrarium in- tendatur ) in voto ahftincntiae i
la&icinits , involvitur promi Ilio ab- ftinentix i carnibus, non veri i
contra. Dc abftinentia carnis acccf- foriead votum jejunii Vidi ««. tx. Da Voto
rei indeterminata. 1 rOtum de materia indeterminata, live primi quoad quanti- V
tatem, ut Vevte Eletmefynam ,Don dcfignando quantam , live fecundo quoad
qualitatem, ut Voveo dotium Vini, non decernendo cu- jos bonitatis ; fiue
tertii quoad individuitatem , ut Vevte dareineiee. tncfynam unum tx tu ductui
fervit : bunc,vtl illum equum , fyt. V otum inquam de re indeterminata validum,
ed < 5 e licitum ; quia indeter- minatio non tollit bonitatem materiz, fed
folum obligat voucntcm, ut illam decernat. Sed eccc difficultas, qua ratione ea
det ci minari in ipfaexecutione debeat . a Dico primi, quoad priora duo ita
determinari debere, ut fe- cunddm regulam §. procedente datam, quanti minis
poteft vouens grauetur ,uTum tamen loquendi , & voventis intentionem
femprae prz oculis habendo. Ita Valentia x.x.difp4.q. 6. puufl.+f.x. Azor. ip.
1 . 1 1 xo. Bonae. tcm.i.difp.^,f.x. dt Voto , punit. 6.m.ix, tf aliique.
Poterit igitur minimam, inii rmamque prout malue- rit eligere ; Dixi ( Ufutn
loquendi^Sc intentionem prz ocul is haben- do) perdiligenter enimaduerte, quod
& Dodores aduertunt . /. ~HummuJf.de legati/ & noifuprd/.i
.e.^j.V.L-gaiumfj V .Votum , monuimus in legatis : taciti in ipfo Voto interdum
determinatio- nem involvi : V.G. fi calicem voveas, certi argenteum, non verd vi-
liorismateriz debes ;quiaex ufu loquendi/lum voves Calicem, pro Mida celebranda
vovens, qualis ell ad minus argenteus quoad cup- pam . Pari modo fi vovifli
panem, oleum, &c. non poteft quzeum- que vililfima, fed quae ului communi
foient conuenire. 3 Vinum pro celebrandis Miliis vovit quidam dandum Ungulis
diebus Patribus Capuccfh is , atque hoc Votum in hzredes trauTmi-
fit^lui(utafTolet)fui genitoris pietatem obliti, vinum dabant iniimf
quaiitarisrinterrogatus ego de hzred um obligationc,coidcm monui, Votum Patris
noo fer vari, nili bonum Vinum, ac Sacrificio dignum m I niOrarcnt, hoc enim
tacite promilit, ex communi more, Pater - 4 Dico Secundi quoad tertiam
indetermiuationem indiuidua- tionis ; pofle voventem quod libuerit eligere.
Quia dum quis ita pro- tritu, taciti voluit non unam partem determinati
promittere , ted libere offerre quam voluerit. Si quando alterutrum ex hisao* c
c ' c " flionem pereat, an quodfupcrcft integri debeas, variant Doflores .
Dividendum putant Sanch. /.4.»» Dec.x ©• & Molina»'**-*- • jujl.
d.xyo.virj. quando rei una integre dandum docet Bnoac- *- 4 - & onrop. quia
frafuj remanens non cratio» MiOa, ,M hi,quiafenfuspromilTionis videtur 4 * ex
bn ductui. Utrumque probabile. Explicationis Decalogi Dc obIiga' ionc Voti. -
p.imd, fi ccflittimiuratei. Stcund 4 .fi /Tetti» irritatione Qum6diipenfuio- *
dequibui ea, u* malunt necefii- ria, in ferentibus «plicabuntur. § L D/
Ceffatione 90 ti e* natura rei . j /~vEflat veluti ex natura fua Votum Primb , quando
materia V^ipronvlfc fi ve in re, fi ve fecundum prudentem hominum ff
(limationem diverfa notabiliter fit. Ita Valentia *.z.^/r.6. J.6.P.4. •erf.ee
igitur mc do j Sanch. /f-'* Dtt.e.xytu. ao. Ratio eft, quia illam promi fic
vovens, non vero divertam. An fint mutatae circumftaniix m eo, qui vovit
callitatem,vel Re- liglonem, fi multos, vel aliquos annos vixit uxoratus
.difputat ami- cillimus Tancreda,^.! .dmer.tr. l^e Ve/e, difp.x.q.^%. an nimis
beni- gni , qui legit , expendat . Diverfa autem fict,quando notabiles
difficultates fuperveniunt, vel de novo quid fimilecognofcitur, ex parte ipfiu»
materiae pro- mittar ; quale cA periculum vitae, honoris, gravis alicujus dam-
ni. SicSuarez, He.^.deVete,tap.\o.num.\. tuncenimres videtur
tranfireinaliumlUtummoraiitetdiverfum, quem vovens nequa- quam promilit* Dixi
(de novo cognofcatur ) nam fi , non obAante illo pcriculoco- gnito, adhuc
vovilli , obligaris promiflk», quia res pro te non ell mu- tata :folAm erit
perpendendunvan honellum faeriteumeo vitae V. G- periculo vovere, atque adeA an
votum valuerit ? i ane interdum valere, quando virtuti confooum ell tali
periculo fe exponere, cer- tum cft, ut accidit forte Carthufiaoo, voventi,
nunquam, ne in infir- mitate quid em^rxrnes comedere . x Cefiatfecundb, ceilante
cauta finali, non verbimpulfiva ; Sic Sanch. lee.tit. nu. 41. Azot.purt.t.M.i 1
eap. 1 5. fine enim non fubGAente, nec fuhfiflit promi (lio . Quc\d finis
principalis fit duplex, videndum efl utnlmdiuifibilitcr , an indivifibiliter
uterque fuerit intentus, & inde vigorem voti cognofce, ut fupra/.x^.
hu.xx.(jx^ innuimus fatis. Hinc Ii vovifti dare eleemofynam Petro pauperi,
& hic dives eva- fit: Si eandem vovifli ad finem impetrandi lalutera
ablcnti filio, dc hic mortuus erat, quando votum emittebas : Si ad finem
liberandi captivum i fer vi tute, & hic non inveniatur fuilie captivus vel
ante tuu m votum ad libertatem fuga fe vindicaile : Si ad finem ardificandi
Ecclefiam, atque haec propter hxreticos V.G. ingruentes, aedificari non
concedatur : ad nihil teneris , fiquidem cauia finalis tui voti ne- quaquam
fubfiflit. i; Non rard foliim fufpendi votum, quia materiae bonitas, vel finis
nonomninbjfedad tempus ceflat, fatis fit fupra,e.x 5.^.4 »7. brevi- ter
infinuafk • Anccflet votum ingrediendi Religionem ineo, quiinerefius ell
Novitiatum & Religio illi non placuit, tam bene, &clarddocet Sanchez
lit.A.fum. c.16. dn 8g. ut fuperfluum omninb judicem hic doclr i nam illam
exferibere . Cdiatterti/i , votum tranfaflo tempore, quo illud amplius non
obligat : quod clariils pcrlolutionem lequentis cafusintelligetur . 4 Sed antei
non cft omittendum , notare interdum cellare votum per illius
latisfadionem,etiamfi voti immemo* fueris, vel «iamfi latisfaccrc voto
nolueris, id quod breviter fic habet de Lugo ,dejufi. d.\.njfi.fiae . • Si ex
voto debeas dare V.G. hoc menfe aliquam eleemofy nam,& immeraor voti eam
dedilU,latisfecifiiproculdubio, Acuti, u cum voto audiendi Miflam , voti
immemorcam audilli . ut docet Saoch. M.i .in Det .e. 1 \.n.x o-tX 1 4^.1
4-«.40. qui notat idem efle , 1 icet haberes intentionem non fatisfac i endi
voto per illud opus ; nili forte novo voto te voluiffi» obligare ad illud opus
i tenlm facicndum-Hzc de Lugo . Qubd fi quzras hufusdodrinz rationem ; ea ell.
quia jam nunccfl communis lententia , qubd gui ex lege debet facere aliquod
opus V . G- Die Dominico interefleiacro, G illi Interdl immemor legis, im- mo
etiam memor, Sc nolens per illam Mitiam fatiifaccrc praecepto, adhuc prarcepto
fatisfacit :quia jam poniturabilloid,quod lex prz- cipit, nec enim lex
prarcipit ,& obligat ad ponendum opus cum intentione fatisfaciendi legi ,
fed fulum ad ponendum illud opus. Unde fequitur,qubd Ii hic intra tempus
habilemucet intentionem, feu aducrtat, lamfcfatisfecille, non peccet , non
audiendo aliud Sa~ «um. Ergo idem meritb dicimus de voto, quar ell lex privata
obli- gans cx vi Religioni s, non verb ex vi juDitix . Quoad ultimum addo, quia
in obligationibus ex ju(litia,eft quae- ftio inter DD. an quando quis aliquid
ex jullitia debet, ext i nguat, de- bitum,fi illud folrit immemor ejus
obligationis, vel fifoluit animo donand i quidem negat extinguere de Lugo,
lec.cit.n. 4$. conce- dit Baldelli,'*».l/<Aj. 4 »;.».I S.ex L.Cum
txplurit.tf.de felu/.quem rcfert.&fequitur Diana, p.j.rr. refel^.vide
etiomp. ^.tr.6.rtfel. j. at ctim nos loq uamur de obligationc,quse non pertinet
ad juliitiatn, jure dicimus hanc noAram communem cfltfententiam . Redeamus n uuc ad piomillam cal
us folutionem . S. II. Quando Veti obligatio cttftt ratione temperi/ . T itius
vovit orationem, jejunium, eleetnofynam, pro certo de- fignato tempore, quando
ea nequaquam prxftitit , obligatur ne alio die, an potius ille jam libe reft a
voto? Refpoodeonoc pendere ex intentione voventis. Si enim illo die lignato
intendit orare, jejunare, &c. illo elapfodie , non jam tene- tur amplius;
fi verbdien illum prsrfiiit, poti iis pro termino, ante quem noo vult obligari,
quim qubd velit illo lignato die orare , jeju- nare, dcc.figiuvit enim folOm,
ut initium fuar obligationis, tunc eo elapfo tempore, tenetur, cum primum
potefi . Ita Ar^.Catetan.Val. Valq. Suar- Sanch. apud Caltrop. r.j./r.r j.d.if.
^.1. Ratio cft , quia lic fe vovens voluit obligare , & non aliter . j Sed
quid, fi incertum (it uiroex his modis quis voverit ? Ref- pondeo colligi etiam
cx voventis iutentiooe debere . Nam fi tempus prarfixum continet fpecialcm
deuotionem , nec contrarium expref- sc intendatur :przfumitur dies ille
lignatus fuifle in honorem talis dici, & coofewifter res infeparabiliter
cum tempore fuifle promif- fa. Ut fi voveris jejunium diei Sabbati, eo fine,
quia hic dies cft pecu- liari Caput XVI. De obligatione Voti . liari modo
devotioni Virginis addidus : infeparabiliter cum jejunio dies ipfa ex tua
intentione conjungitur ; atque adedfinon potes, vel ficum peccato non visco die
Sabbati jejunare, ad nihil poflea tene- ris . mc Sanch. /.4. Det. t.\ ficuti fi
vovirtes recitare Coronam coram fignau Imagine Sandirtimae Virginis propter
ejus Imaginis peculiarem devotionem, fi coram illa non potes ,alio in loco
Coro- nam recture non teneris- Et ratiocft. quia , (eu pro tali dic ,fcu pro
tali loco te,dc non aliter obliga Ili . Fateor tamen interim io eocafu,
quopromififti, V. g- jejunare per unum annum integrum fi per fex metues priores
non jejuiufli, tener i te ad jejunia fex menfium porto- riorum : quia pro
hisremanec implenda pars voti, qu* in hoc cafu,ut ex fe patet, dividua
eft,& impleri potert . 6 Si
vcrdtempusprsefixumnoncontinetfpecialemdevotioncro, vel fi continet,
tuprmcipalitcr cxillaad votum emittendum non te movilh; tunc feparabiliter i
tempore res fu i fle promi ila pracfumi- tur , & tempus prarfumitur efle
additum , ut initium tuz obligatio- mstquare urgebit promirti<M;tiam poli
praefixum terminum V-G-vo- vesclecmofy nam dandam dic S. JoannUco fine ,quia
tunc tuos ccn- fus exigere Ioles, vel quia commodius eo tempore promptos habes
paupercs,vel quid firaile;tranfad»S-Joannis dic, nec impleto Voto, pollei
adimplendum erit; quia in hoc Voto praeficitur ille dies, non in ejus honorem
faltem principaliter fcd in tuam commoditatem , principaliterautcm intenditur
ipfa pauperum 1 ubi evat io : ficutiu coronam illam modd didam voviflesex amore
ipGus Virginis, locum autemlmaginisfnlumutapuoiemadilUrnrecitandumelegifles :
fi ibi non polles , alibi recitare teneris. Hinc Votum jejunandi diebusfextis
feriis hujus anni, fi non po- tes, vel etiam cum peccato non vis hoc anno
jejunare , evanefeet Vo tum pro alio anno. Sic Sanch./.x.«.z.Bon.<&
Votoj.x p r §.i n.g.quiA i nlepa rabi liter cum hoc anno, in honorem Dominicae
Partionis, jeju- nia fuere promifla; vovifti enim his fextisferiis,non vero
alterius an- ni jejunare , atque adeo li enatis his , alias cxclufifti . Hinc
Votum peregrinandi Romam hoc Anno fando, illotranfa- do certat; quia
infeparabiliter conjuoda eilres promiilacumejuf- iDodianno. * Hinc fi
jejunarequis voveat lemel fingul is hebdomadis , per to- tam fuam vitam, fi in
aliqua hebdomada non jejunet,five quia nequit, five quia cum peccato non
vulc^non tenetur fupplerc alia hebdoma- dabi» v.g.iejunando;quiaex ipfa mente
voventis addicitur jejunium illisfingulisTeptimanis, cum finis principalis fit,
vel fe in lingulis fe- mel mortificare , vel in fingul is Dominicam Partionem
fcmefrccolc- rc,«c Idem pollet efle in elccmoiyna, ut fi quando quis voveret
lin- gulis diebus illam elargiri vel in honorem Sandi illius diei, vel uc nulla
dies praeteriret une pauperum fublevatiane, velquid fimile . Quia tamen communi
ter iolet eleemofyna promitti oh iptam ino- pum mifcricordiam,redc monet
Sanc./.r.*. $7 communiter obligari quempiam qui fic vovit, ad fupplendum, fi
forte aliquo dicomifit . 9 Hinc, contra, promittes ingreflumReligionisdie
V.G-S.Fran- cifci,nec ideo termino adimplens,obligatur poftei ingredi ItaSua-
rcz,Bonacina,apud Caflr.t. \M.\-p. 14.». j. quia liccc is dies contineat
peculiarem devotionem : ex mente tamen voventis clar6 apparct.de- votionem
illam nec fuifie voti finem , nifi minus principalem ,& fc- parabilem . 10
Pari modo fi vovirti jejunare tot diebus , quot funt anni Sabba- ta, fi
hocannonon jejunalti, teneris ad fupplendum anno fequen- ti : quia jam apparet
Votum non fuifle propter devotionem hujus anni , vel huic anno addidum. Imm6 fi
expreise vovifti te continua- to anno, omnibus Sabbatis V.g.jejunaturum ,anno
inquam non defi- gnato propter devotionem peculiarem illius, fcd propter commo-
d iutem, vel quid fimile : alio anno continuato tibi erit jc junandum, uc ex
jam dialis patet. 11 Quid, fi dubium fit, an vovens’ decreverit tempus in
honorem diei, nec nef* Refpondeo tunc cenfendumefle cum Sanch. lj\.tn Dec.
0.14.*.%%. ac fi non decreverit in honorem. Ratio ert, quia de Voto jam certi
fumus, dubitamus de temporc,crgo praevalet pofletlio voti: quare tranfado
tempore, nec adhuc obligabit . ia Sed quid, fi voveat quii fejejunaturum, V-G.
dies Sabbati, & certus quidem fit non Sabbatum quodcumqueeleeifle ,fed
determi- natum, fit tamen dubius^juodnamfignatd fuerit? Refpondeo cum Bonae, ftfp. 4- do
Voto y q.x.p. 5 . $.1. «. y tunc jejunandum illi erit pro- ximo Sabbato: quare
fi Votum fili t intuitu temporis , eo tranlado non obligabitur ampliis.
Ratiocft, quia ea videtur erth intentio vo- ventis , (umptoexemploifimiii
promirtione humana , qu* obligat proximo quoque tempore, Ijumqui Kalendu y ia
prine jf.de verb obiig. Deniquequando dicimus cxtingiii obligationem, vel tenon
obligari amplius ad Votum, inteiligimusnec tc obligari ad rem promilum necad
aliud opus ejus loco Ita&Tha».a.y.8«.«rr.j.y. I .adi Suar.4 *•/'* f . quia vovens illam rem promifit, non aliam in
ejus com- penfat ionem , ut 1 upponimus : atque hxc,de qua loquimur , non efl
commutatio, fed obligationis certatio • Ex his refolvi fcquens dubium: Antonia
vidua vovit fe daturam pauperibus totum luum Dotari um , quod mox fperabat
recuperatu- tam ab heredibus fui viri defunfli : Recuperavit non multd poft di-
midiam ejus partem , alteram haeredibus dimifit bona fide, nil cogi- tans de
voto : Et pone etiam fuirte mala fide , adcbque cum peccato, «eo quod advertenter
difpofuerit de re jam Deo dicata . Quseritur nunc, an habeat obligationem
reflituendi pauperibus, alterum tan- tum ejus ,quod rem llic ? Refpondeo non
obligari . Solum fi mala fid c re mi fi t , cftm potui f- fet non remittere ,
peccavit contra Votum peccato delendo per r *ce- nitentiam. Ratio ert eruenda
cxdids :& in hmilific affert Suarez / y. de Voitjt.i 6 ,«.q. Si quit ,
inquit ,/M Deo vovit dare Hofpitah /ervum fmum Petrum poft i illum occidit ,
non r enetur ad aliquam cemprnfa- t ionem : deberet enim e/Jt ai qua refiitutie
aquivalentir ve lori t t vel alte, riuiferoijimiiti. Nemo autem dixit vinculum
voti praeit) fpeli at um obii, are adreftitutienem aliquam Deo facundam . Et
pauld poft probat il- am culpam , quando ea affuit , non efle contra Jurtit
iam, fed contra Fidclitatem,leuReligioncm,& ide6 non efle mirum , fi
obligatio- nem teflitucionis nequaquam pariat. De Irritatione Votorum. l T Lle
dicitur Votum irritare , qui tolli t abfolut£, & fine timore A
revivifccntif obligationem Voti cujufcumquefivefuturi,five praeteriti , live
1'oU mente, livcetiam voce prolati: tollere autem eam folrtm potert is, i quo vovens
dependet - Quoniam crjo depen- dentia veldl quoad voluntatem , ut ert filius,
vel Religiofus,qui de- pendenti voluntate patris, & fuperioris : vel auoad
rem promiflam, ut ert lervus,qui quoad bona temporal usitando non habet ,nec
habi- turus ell peculium proprium , dependet a Domino ; idcd duplex ert
irritatio, alia fcilicet dire&a , quat ell, quando i Superiore, vel Patre
tolluntur vota dependentia i (ua voluntate ; alia indiredla , quando tolluntur
voca de rebus fubjcdis dominio alicujus . Et rclte quidem Pontius l. to.de
mate. c.\ 7. «.xi.notat non efle necerte , fuperiorem quemcumque refpeflive ad
vota,qux irritare potert,ea fpechtim co- gnofcerejfic enim potert irritare :
e^o aufero ite quacumque tua vota. Non fic in difpenfationc,vel commutatione;iebet
enim difpenfans , vel commutans peculiaria vota cognofcerc. uc caufam
difpenfandi , vel aequaliutem commutandi pcrpendat:quaeexpenfio,ut docemus, in
irritatione non requ iritur . x Di refla irritatio femperert aflusdominativar
potertatis; Indi- refla potert efle etiam alius iurifdiliionis ;& ita
quidem efletji Pon- tifex prohiberet materiam ab aliquo promidam, prohiberet
V.g.Jeju- nium in die Dominica, quod quis voviilet , dcc. Porri trallationem de
Votorum irritatione breviter , fed fpero , complete hic dabo>fubfcribendo
fequentem refolutionem . Proponitur Cafut . j Antonius tredecimannos
natusduoemifit Vota , alterum in- grediendi, perfeveraudique in Religione:
alterum dandi notabilem quandam elecmofynam . Verum eo egrerto i pubertate,
poft annum fcilicet decimum quartum completum , Pater cum Votorum filii
conlcius falluseflet, eadem irritavit, fed Antonius cum dubitaverit, an id
licueri t patri , pucarccq uc fe reum efle nihilominus Votorum , eadem fepe
ratificavi t: nec multi poft , mortuo Genitore, ingieffus Societatem Jefu ,
atque annodecimooltavofuar a-tatis vota biennii de more nuncupavit^nox duobus
poft annis, nulla antei faOa renun- tiatione bonorum, d Societate, ipfo
petente, dimiilus ert ; regrefliifquc in fsrculum matrem viventem invenit, itemque
patruum tutorem fuorum fratrum , immi & futurum eorundem Curatorem : Pater
enimex tertamento conllituitdiUum Patruum ad mini Aratorem , Curatoremque
fuorum bonorum omnium, donec filii, inter quosnu- meravit etiam Antonium, annum
vige limum quintum complerent . Anton i us ergo mul tas di fficu 1 1 a te s,
nec vulgares propofui t de predi- dis Votis, qius jam ligillatimlubdo,&
diluo, Di/ficultat Prima. An Antonio per tmi/Jionem Votorum Biennii Societati t
Jefu ex. t infla fuerint vota prandentia } 4 Concedimus omnes, univerfa Vota
cum realia non acceptata ta- men i tertiatum perfonalia in Saeculo, vel in
Noviciatu fada, Cxtin- gui per profcflionem folemnem fiue jure Divino, five
ccclcfiartico^t- queaded, etiam fi commutandi intentionem non habeat profitens
, non obligari Splirts ad illa Vota.Ita D.Tho.1.1.?. 189.^1.^ Wj.Caet.
Azor^anc.Lertius aliique apud Caftr. t. j./m6. defufetpuone Heltfiofi fiatmi t
difp.x.p.l.n.^. Ratio cur tanta przrogativa profeffio gaudeat, ert, quia in
illa continentur eminenter quaecumquealia opera parti-- ctilariafond promirta ;
quare qui fe totum Deo in perpetuum dedi- cat , perfediflimd folvit quarcuraque
ab ipfo promirti illi fuerint . Quoniam verd Vota biennii Societatis Jefu
nonafFeruntprofeftio- nem .iblemncmded funt fimplicia,llcdt ex jure Pontificio
novo verti conllituant Religiofum^atrimoniQque irritem;ideo amplius quae-
rendum ell, quid juris in cafu noflro , quoAntonius non folemnem
profertionem.fed prardida Vota biennii nuncupavit ; pro quo . 5 Praemitto primo
,fivd ab ipfo vovente, five i fuo Superiore pof* fe omnia pr^dida in Sxculo,vel
Novitiatu fiida Vota commuta- ri indida Vou biennii . ItaLaym. t+Jtr. 4.
c.8.».to.Cartr.»^.*-j-xlii- aue ab eodem citati . Ratio efl, quia commune ert
omnibus, ut *”fr* dicetur , quemlibet pofle Votum fuum in melius commutare, at
af- {umptio Rcligiofiff atus per dida biennii Vou, cumsrquivaleat er par- n^
ExpKcationis Decalogi Lib. III. farte rorentil profeffioni folcmnj \
meliorcft.quimGntquarcum- qucalia voti fa-culi . Hac autem commutatione fada,
jam non ampliAsvotaprzcedcn- tuobligabunt ; quia vota femd irritata,
difpeuCata, commutata , quando obfervantur conditione», lubquibus expedita
forte fuit diC- penfatio, vel commutat io, non amplius obligant ,fed folum
obligat materia lubroeata . Unde
fi fine cui pi quis ita commutatus* Socie- tate dimittatur, non amplids vota
Caeculi ipfum urgerent . Dico cum gancb.^-5 .•"&* ( finetulpa ) nam fi
curo culpa, tunc te- neretur, vel iterum i utredi, vel prioribus voti» fati'
facere . Sicuti enim profeffioReligiofa: ita Sc vota biennii imbibunt
conditionem «erfeverandi quantum eft ex Ce in Religione: Siergoquitei culpa
liia noo perfeverat, non obfervat conditionem i Ce dependentem: er- go noo
ponit materiam fubro^atam :ergo obligatur reverti ad priora vota;vel terte
iter&ra ingrediatur Religionem^iam fic didam fubro- gatam materiam appooet
. 6 Praemitto fecundd , ex vi didorum votorum biennii fine dida commutatione
noo extingui , fed folUm fufpeodi vota praecedentia. Iu idem /«■.'*>• Ratio
eft, quia haec przrogniva conceditur profcl- fiooifolemnl Religiofz; at vota
bienni i vera profeffio folemni non funt:& meritA in Can.t .(*
Cengrtgatienit Soontatu id clare explica- tum eft, dum iitdem dicitur re
vertenti tn fatalem rtvtvifctn veta , */. Itum fme iterlm e Ueger e . 7 Nota
autem ad commutationem explicatam m.jrequiri ipfius voventis vel fuperioris
incent ionem:non enim commuuntur vota fi- ne voluntate ejus.qui commutat : A t
ad fulpenfioncm explicatam *. s. illam non requiri , cum ea fufpenfio fequatur
veluti ex natura fua ad ejufmodi ftatus afiumptionem . 8 Ex didis colligit
refolut ionem propofitp difficultaticNam quia B«divi Antonium Tuorum votorum
commutationem nec intendifie, nec * Superioribus habuifle :
ideAeiusvotainfzculoemifta , fi non fuerint i Patre legitimd irritata,
iiifpcnfa folum fuerunt per vota biennii : quare per regreflum ad fzculum
revivi fcant, & illum reum laciant occede eft. Dtjfieukat f te unda . Non
obftat commuutionemVoti non pofle intentari invito vovente noo obftat inquam,
quia in commutatione vovens acceptare debet materiam fubrogandam,ad quod
reauiricur coafenfu» voventis :quod non eO in irriuiione,oam propterea
probabile etiam reputatur cum CzftropV'//».» .eit.p 4 * 6. contra Suar.
he&.devate^ e.i m.x ex gra- viflima caufa pofle Dii penfat ionero Voti
tradi invito ; quia liberam habet Przlatus poceflatemdifpenfandi, neci fubdico
dependea- temJicAt neceflanA,non nifi ex rationabili cauta, exercenda m ■ 4
Quzres. Requiritur ne caufa^itprzdida Vota irritet Parer * Rripondeo,quamvis
aliqui, ut Leflius A*.i e.yy.dtfp.n n.jo.(y d*h. j .
*.76.Laym./*d.4.rr^.cj^.7.». iS.caufem requirantofierantquefine illa tam
irritantem patrem , quim filium irritationem petentem peccare venialiteruliqui
verA id negant, ut Aror.pi. Ai. n .r. 7 .fA.j. citan* Syluefl. Augei. aliofque,
Bafil, dc Pont^ matum, rap.t 7.a.zo. video tandem utrofque Dudores quoad
praximdlc concordes : fe- tentur enim, & illi caufam ad excufendum i
quacumque culpa eam unam (afficientem efle: quia fcilicci grauatum fc filius
Voto lentiat, cQm igitur tam modica caufa fit fatis, morali ter loquendo ,
culpa femper euitabitur.Sic Sanch. Ad 4. •" Dee. eap.x*. *. 1 1 . £Qujd.fi
pater conceflit licentiam voueadi,vel Votum filii con- firmauit, licite nd
valebit deinceps irritare ? Negatiuam (entem iam Cedantur
LclTius/‘*.x.rAp.4oV»/p xo.tt.76. citans Cajet.Ac Panor.Suarez /* .6.de : *»#,
eap.l.m.y. fed probabilio- rem efle affirmatiuam puto cum Sanch. M. 4./* Dreal.
e.xy.nu.i 8.(y a 1 . Ac Lay m. lii.4. u*£l. 4 . cap.-j. n. 1 7. quia per
licentiam eooccftam non fe pater priuat«nec fc priuare poteft poteftate,quam i
natura, vel i pire habet irritandi. Unum limiu nam fi Vocum iit rcale, paterque
per licentiam conceflam filio illud emittendi , tacite vel exprete rem
promittam filio donauit, ut per Votumdeeadifpooeret:non pof- fet reuocare,quia
eum * fuo dominio jam abdicauit.Si Pater promifit non irrturi^ui adhuc
poflic/licam mox *.t7- r 6 Ex didis collige, Patrem tutA potuiile Antonio
irritare pr;di- da Voca:quia nulla lua licentia fuerunt emifla Si ergo eorum
legit i- ma ratificatio fubfecuta non efl , de qua tamen liberi Votis cft
filius. Dijfcuftat Tertis . An Pater petutrit Vera Antenii irritsrr } p Dico,
Patrem potuiile licite, «ScvalidA, dummodA Antonius farct us pubertate vota
leritimA non ratificavit. Ita Dodoresmox Citandi, & paflim . Ratio efl,
quia propter dominati vam poteflatem, cui potitur infiUum legitimum, immd&
in illegitimum : VideCa- Aropal. difp.x.p j.n. j.( quando tamen pro hoc ncwi
adeft tutor ; de qua tamen rc vide infra , 6d. j. tap. j $.x.n.xx.) Vou omnia
filiorum impubcrum (idefl in foeminis ufque ad duodecimum annum , in mafculis
ufque ad decimum quart um completos ) Vota inquam impubcrum habent imbibitam
hanc conditionem, /5 Pnier tamftntiat , vel ntn etntradieat . |d quod rede ,
five ex jure natur* , live ex jure Ecclcfiaflico difpofitumefl , ut
imbecilliuci ejus ztatis confulatur . Si ergo Pater liberd hanc conditionem non
ponet ,|am omne Votum corruet : Nec folum potell Pater hzc Vota irriu red- dere
, dum adhuc filius impubertatem tenet : fed etiam quocumque tempore pofl
adeptam pubertalem ; quia femper mifitat ratio,quAct ea Vota fuerint nuncupata
tempore zutisimpcrfedz ItaCajetan. Na varrus^anchez.Leflus, Bonae ina, Suarez,
Valentia Caflropal let.ttt. /*.j . § 4 num.y contra Sotum, A ragaliolquc ab eo-
dem ciUIOS. Extenditur hzc patris
potefla.sad przdida , mp |enda pubertate cm.fli , liede implenda tempore
P^t^XWum quandofilius fuerit fui yurisT V g ad Voca que nun J annum «tn,
emitti. ;de :eTe«nory™ mndo ,o.an. quando ,ptem< rr >^' nr „3„ ul d dica.
Ollropal. Jf. 1-5-*- »•* R«'“ lrfltl ‘ Kr vovendi impcrfcflio jam Ilione , quapuer
Votum cmtt.it “ adfcit-.empore.quoea Vota 6 a.i filiopoll pubertatem ,
'^.ft^aiTpa. r, : liandem apu/ eundem Ca-’ 7,V l. miteflace Patris: Ita
iidemapud cunucmta- * tamen adhuc (n( ab funt omn u,& fola Vota quz prz-
Aropal. S#flati • Quandonam ab hacerrediatur , vi- fitef a f?ff^SS 3 J
Anton.Gom / 4 7 .T*« 5 m. ktsffim. de Molin. • • A J qoiacirca hzc jusiplenon
habet difponcn- ^^£iVuJnq“bi?dl 5 l /uri*, d ifponere atque adeo v ^ ,n fa Hinc
non foLm eleemofynam diflo tempore promiflam ex bo- risad patrem
fpcf»antibus,fed longas etiam peregrinationes^liutur- «am i domo
abfcntum,jejuoia imnuadent^dc longas orationes, qui- bus domuv per turl«tur,vel
quibus bliusinhrman timetur.poteltir- riurepaterdido filio pubcri.Contri,Vota
Religionis, Caflitatisdc dandz elecmofynz ex fuo peculio irritare nnn potell
Sic Sanc-Mq. m D tt.t 2 < idem efl m Voto de frequentandis Sacramentis,
dejeju- niss, orationeque moderati* i deque fimi libus eodem diflo tempore
promi flis: quz cum nihil przjudiccnt patriz potellati , irritare non valet
pater ‘,quia in hisfui juris cft pubes . I 11 Nota, pofle i patre fieri
irntatiouem etiam contradicente fi- lio: quia patria potcllasDon dependet in
fuo ufu* filii voluntate . An Tuter vel Cur ater (je. 17 Tutor dum Tutoris
officio fungitur, poteft omnia pupilli Vo- ta fe&a in impubertate irritare,
quz potdl paterzjusenim locofuc- ccdit . Ita CaftropV/a.p. 7 .«. 6 .cx communi
fcmentia.ldero jus eft in Curature quoad Vota lada concernentia ad bonum temporale
, vel przjudicantiagubernationidomus.lcaSanch /»*-4 isDee.esf,^ j.o. 69. alios
citans, in hoc enim Patris & Tutoris vicem lubit Curator, dum Curatoris
munus obit. Tutor autem datur pupillo uique ad f 4. annum completum: Curator
datur minori, id eft i dido a»*# I4.UI- qu • ad a f .item completum : Quaedam
difficultas de Tutore, vel Cu- ratore fuperuenientr videatur * 4». 18
Quid,fifintplures Tutores, vel Curatores ? Rclpondeocum Bnny.4.7 2^.7 0 . 7
.M.Z ^./fnr,quemlibct ex hi>. pufle:qiua nfc potcfta» mconuenit ratione
ufficii,nec videtur conceda dependentrr a fodo. 19 Sed infurgjt difficultas .
AnCurator irritare valeat Minoris Vou etiam pcrionalia, tempore impuberutis
emifla ■ Negandum enim inde vifum fuit Stut.te.x.dt KflM.6. de Vet», eap.6-.ty
fy aj. quia Curator non fucccdit loco patris in totum , perinde ac iucccdk
Tutor ; fed folilm in adminiftratione bonorum. Diro tamen cum Sanc.44.iA
Dee.e.^.n 51. probabile elle pnftc,quamdiu eft in eo mune- re : quia
eftodirede.& principaliter detur Curator in prxdi&ucn fi- nem, datur
tamen etiam fccundariA in fili t perfonam . zo Ex his vides, patruum
Tutorem,feu Curatorem valuifle Anto- nii Vota irrita pronunciare,nifi tamen
Religionis confirmaflct poft pubertatem, dc qui ratificationcmnwx. Dico I Votum
Religionis ) nam alterum deeleemofyna danda, etiam 11 Antonius ratificaflet
antdannozf.c&m fuerit rcale, nec Cadum ex licentia patris, ut lup- ponimus,
potuiftet a Curatore patruo ufque ad 25. anoos, utmodA diximus, irritari. altat
Quarta . An Mater (yt.Vli an Serer (ye. 21 Certum eft ex Suario U.€.Jevete 1
eap.6.ti.xi. &/>4^A»,viuciite patre; vel hoc mortuo, feu lomtiffimA
agente, fi tamen rxiftac Avus, Tutor, vel Curator fili, nihil Matrem pofle
circa irritatio- nem votorum ejufdcm fui filii- quia Mater nullam tunc infiliuw
ipo- tcftatem habet . Si verA omnibus illis fit filius deftitutus . certe fuc-
cedit Mater, Hc hac deficiente , Avia, poteriique Vota filii in im- pubertate
fada irriti replum filius eft impubes • Ratio non cft , quia Mater tunc fit Tutrix
,(upponimusenim illam non clfcTutricem, licit tutelam filii poflk petere i
Judice, fed eft , quia de jure mtune eft, ut tunc Mater, vel Avia impuberem
filium, loco Patris tubcroet, fitque Tutoris loco. za Duo hic funt contro
verfa.PrimA, An Mater, quz nec T utrii» nec Curatrix fit.poflit, Patre Avoque
demortuis, Vota filii emifli ita impubcr tat c irritare, net» folUm quando
filius impubes eft, ut mod6 dixi; Di De Obligatione Voti. H3 dixi ; fed «iam
poftquam filias adeptus eft pubertatem ufque ad an- num m. dum fcilicdteft
Minor,& non emancipatus. Ita Mol.Covar. aliique apud SuxtM.ct.t. j.0.1
.Negit Sane./ 4.1« Dee.e. jo. «*0».i 7. quia Matri,inquit,non concedendu m eft
, niG quod conceditur Tu- tori . At Tutor circa Vota pupilli fada in
impubertate nihil poceft , ubi pupillus ab eadem egreflus eft. Addit
Callr./0.j./» , .is>/>.2./>.7. 0.1 j.idcmque Sanch.hujusrei rationem
eflc,quia in jur t$.F*mina y i*ft.d* adoptMxiex nullam babet poteftatem neque
in perfonam, ne- que in bona filii impuberia. ij Sed certe probabile etiam
judicocum Sayr iuCUvi/.b.e. 16.«. «//.Si y. Irritatu) ».i .poflc, & ea
prori us ratione qua pofle diximus ». 1 7. Curatorem . Ratio eft , quia» valde
rationi confonum eft, ut ficut Mater , aliis deficientibus fubintrat in Tutoris
locum , ita etiam fit loco Curatori s:ergo eidem officia Curatori s non lun t
deneganda. Ad ea ,quz contra afferuntur, nego Matri nonefte conccdendum,quod
conceditur Curatori: Nego inquam, quia ejus loco ipTa fuccedit junde quamvis
Tutor omni privetur poteftate in pupil lum, quando hac pu- bertatem acquirit,
non tatnen omni privatur Mater ; quia Tutor re- 1 ida tutela,non eo ipfo fu b
intras in officium Curatori s, lubintrat mo- do dido Mater. Ad jura in
contrarium,dicea loqui dc Matre, ut Ma- ter eft.non verd quando jure naturali
in ea munera fubintrat ; vel lo- qui de rebus per linentibus ad ufum politicum,
non verd fpedantibus ad confcientiam Ita Sane V./ 4-/. 50.0.1 j.Caftr./.r.«.7.
24 Volo item advertas diferimen non vulture quod •. as. innui . Nam Pater
poteft irritare impuleris vota ( intellige ex fupradidis ** 0.9. non confirmata
poft pubertatem ) femper, etiam poft longilfunos filii annos, etiam poft
emancipationem ; at Mater folum ufque ad »(. annum filii non emancipati . Ratio
eft, quia vota impuberis propter ejus modicam diferetionem ecnfentur fada
fubconditione , fi Fnter ne» tentradu atywx. fupra vidimus; ciim ergo Pater
femper talis rema- neat etiam poft emancipationem, femper poterit irritare: At
verd cum Mater, utTutor, cc Curator, irritent loco Patris camdiu pote- runt
irritare quamdiu illius loco fubftituuntur,hoceft Tutor ufque ad annum 1 4
filii, Curator ufque ad as ejufdem non emancipati . a? SecundA, An mater filio
minori przdido poftit irritare vota realiadcbonis temporalibus, vel .Vota
prarjud icant ia gubernationi domus, emifla tempore pubertatis?Cenfent pl
erique cum Suar./.6. de Vete/ y.Sanch./-5 c .\ j 0 neque haec realia, neque
quzcunaue alia emifla in dido pubertatis tempore, pofle , quia filius pubes
nullo mo- do eft fub Matris poteftate, nec quoad fc,nec Quoad bona fua.Scd cer-
te probabile eft cum Sayr.»'« r/ .r. t o «.*//. SA \V.Veri irritat. nm.t. poflc
rcalia vel praejudicantia ; quia ex modd didis Mater in hoc ca- lu fuccedit
loco Curatoris ; ergo non eft illi denegandum , quod ex omnibus Curatori
conceditur . Iu Suar/r.r.fi^.xt .Bon.. j.$.x. 0.2 y in fine . 2 6 Ex hi*
collige, potuifle eenitricem,G nooadfuiflet Curator, & filius non
ratificaiiet,eidem filio confulere : fcd,quia Curator adfuit , nihil Mater
potuit pro filio. 27 Inquires obiter, Socer poteft ne vota irriure Generi
carentis Patre, Matre,Tutore,Curatore,&c.Refp Socerum mne 1 'ubiutrare loco
Patris , atque adeA poflc,docet ex Neoterico Pater Tancrcdi de Hf/j.i.
di/p.x6.n.6. fed id mihi difficileeft i ipfe autem promittit fe hoc probaturum,
cum de Votoaget re. 2. de l(e/ij(iene f quem molitur : expedemus ergo donec
videamus probationum vires . Velim etiam ex pedes folutionem illius difficult
atis,An Aviis, vi- vente Patre , votu m impuberis Nepotis irriure poftit ? de
qua re di- *am>Dco fa vente, 1 7. Difficultes Quinta . An Super ier
J{tlr%ienit jje. Quoad Veta tmifia in Rrfi§>ene. 58 Superiores potiunt fuis
Religiofis omnia voU nuncupata rn Religione, etiam non impedientia i pforum
gubernationem irriure, przter Vota conftituentia ftatum Regularem,
illiqueanncxa/c prp- ter Votum afliimendi Aridiorem Rcligionem-Ita S.Tho-x.:.
f.88.0'. 8. ady & 4. Laym./.a./r4-/.7.0.6 Bonac./q.y-2/7-iT.a.0.26aliiaue
apudipfos. Ratio didi eft, quia afliimptoeo modo vivendi, < 3 cobe- diendi
in Religione «conveniens fuit, ut fubditorum voluntas in to- tum i Superiore
regeretur. Ratio exceptionis primae eft^uia quae fta- tum
Rcligiofumconflituunt, funt fundamentum ulis poteftatis in Praelato :.ergo fi
haec irritari poflent. ipfum fundamentum poteftatis feipfum everteret , quod
eft impoffibile : cum Superior poteftatem non habeat, fuam poteftatem ,
dceaquzpoteftati adhaerent , de- ftruendi . Ratio denique fecundz exceptionis
eft , quia in hoc fubditi ex facrisCanonibus e. tuet de H*guUrihn % fui juris
funt, nec i Superioribus impediri valent- Petes, vou fada tempore, quo quis eft
Religiolusjimplaida, quando non erit amplius fubjedus, v.g. auando erit creatus
Epiicopus,pofliint ne fuperiores irriurcPRefp.dc hoc di- ectur »'»/'0 ,cum dc
fervorum , uxoruroque votis. * 9 Nomine autem Superioris in re veniunt. Pritnd,
Summus Pon- tifex.Ita Valen.i.iy6,y.6/.6.t.j./'.r /quilibet enim Religiofus per
Votum obedienti^jpfi unquam capiti omnium Religioforuro fubll- citur. unde
vides Pontificem pofle quidem difpeniare Fidelium non T*m6. TJ.DeDrr. Frete.
Religioforum Vota, non vero diredd irritarerquia poteftas irritandi ortum habet
ab obedientif Voto, quod non omnes Fideles emittunt: at facuius difpenfandi
confequitur ad poteftatem jurildidionis Pontificis.cum omnes iidem Fideles
fubiiciuntur.Dixi(diredd)pro- pter illud quod docui if.}. SecundA Gcnenl is, Provincialis, Prior, feu
Redor, hoc eft Su- perior localis dic quicumque habet abfolutum regimen
Conventus:hi enim jurifdidioncra habent fufficientem in fubditis . 31 TertiA
Abbatiftz io valdd probabili opiniooc.Ita Sane./ m.H. 0.io.Suar./.c/f0.fubditz
enim emittunt Votum obedientiz Abbauf- fi$,Ucuti fubditi Przlatis: quidquid
fentiant Azor.p.i . . f .3. Caftr. /. f. . qui folftm Abbatiflis concedunt
polle irritare Vota praejudicantia gubernationi domus. j* Nomine autem
fubditorum veniunt,Prim6,didiProfc(Iifo- leinnitcr. SecundA, ii, qui vota
biennii emittunt in Socjefu Ita Suar./. 6 .de Vete^.-j.n.io.Stnch.l.^.in 0.24.
quia hi funt vcrA Reli- giofi , atque ex parte fua omnino Superioribus fubjedi
. Id autem in- cellige de Votis fadis in Sucictatejnam de fadts in faeculo,non
ita.ut 0.6. diximus. 3 3 Non verd veniunt, PrimA Novicii .Sic Suar.Sanch
aliique apud Caltr././.*. 1 o.quia nondum Votum obedient j? Religioni
emilerunt, quamvis particulariaquzcumque Vota emiferint.Nequeobftat,No- vitios
in favorabilibus reputari Religiofos, ut diximus fnp. l.x. e. nm. nam tales
reputantur ob privilegia ; at poteftas irritandi , de qua hic agimus,fundatur
in poteftate domiiuuya,quz Superioribus competit ratione Voti obedientiz
Religiofz^ fubd itis emilfi . 34 Secundd^sec Rei igiofi creati Epifcopi,fic
Caftr. Md. (jp. 3. n. 7.Tertidnccydimifli pctfcdc in fzculum; quia Gc Przlatis Re^ula-
rium um amplius nonelle fubditi lupponuntur . Hinc Vota fada i Rcliijiofo
tempore, quo Religiofus cftmun poftunt irritari tempore, quoexemptus fiat 1
talis Superioris fub)edione;is enim non remanet Superior refpedu illius.Noa ita
in Patre relpedu bliiiquia is rema- net femper Pater , ut fup. vidimus . ? j
Una fuper ell difficultas . Quid enim dicendum.fi de licentia , tacita, vel
exprefla Superioris fadum fit Votum? Refpond eo tri- bus didis , quz
proportionali ter funt communia Putri refpedu filii ; & ommbusqui irritare
Vota aliquorum poflint.Dico PrimA. Si Ge- neralis dederit alicui vovendi
licentiam, non poceft deinde illud Vo- tum irriure Provincialis & Superior
localis; Si dederit Provincia- lis, vel didusGeneralis,ncc item poceft localis
Superior . Ita Suar.Afi. dt Vete c .%.* n.\ .Sinc\\.J +.*n Dee.t 17. 0.2. Ratio
eftmanifcfta ,quia Superiore majore conlentiente.non valet minor Superior
valide con* tradi ce re. Quod G licentiam concellerit Superior zqualis, etiam
cuna promi Jfionceara non rcvocandi,potcntarqualis fucceftor; V. G. de- dit
licentiam Provincialis, poterit Succedor Provincialis;dedit Re- dor, poterit
Redor qui fuccedit . Ratio efl,quia fucccflor nunquam amittit fuumjus. J 6 Dico
fccundo,idem Superior, qui dedit vovendi licentiam,vel promi fit nou
revocaturum, irritare quidem validd adhuc poteft ; Ita udem, fed mfi caula
excufet , peccabit eo pado.quo mox ".37.AC dicemus.Ratioeft, quia per
illam licentiam vel promiffionem non (io abdicavit, i mmA nec abdicare fe
potuit fua poteftate , &ci alia parta cum id fit faltem contra fideliutem ,
aliqua erit culpa, quam tamen non poteft rationabilis caufa non excufare . 37
Dico terti6.Irritare, vel irritationem petere contra promiflio- nem datam de
non irritando, nod videri nin peccatum veniale. Iu Caftr. tr.xyd. 2. p.\. V2.0..
( cfto communior (ententia doceat ex fe efle mortale . Ita Cajet. Arag. I
jyin.Saneh aliique apud Caftr7.r4rar. 8.) Ratio eft, quia tota malitia hujus
culpzconGftit in infideiiute B & quadam levitate^feu
mcon(lantia,quaconcr(Tio promi fla fine cau- la revocetur : at infidelitas,
& inconflantia , nifi aliud grave addatur contra Juftitiam vel Religionem,
non obligat ad nonale: ergo, Acc. Fateor fore ex genere fuo mortale, fi id
Superior cum juramento pro- mi (i flet : fed certd id noneftec mirum , quia
tunc adderetur perju- rium contra Religionem . 38 Dixi ( contra promiffionem )
nam G Superior folum licen- tiam dediflet nullam addendo promi ITiooem ,
peccatum non com- mitteret illam revocando, atque aded Vocum irritando: Sic
Caftr. Uid. 0.4. quia licentia abfolutd concefta femper intelligitur fine prp»
judicio juris proprii, & quanto minus poteft Izdere propriam pote- ftatem .
39 Ex didi is habes cafum noflrum , hic non habere locum ; quia Vota Antonii ,
de quibus eft difputatio , non fuerunt cmiflla tempore Religionis, fed in
fzculo . Quoad Feta tmiffia ante fukjeBienem. Dico primA. Vota fada in fzculo,
vel in Noviclatu , uno verbo^nte ingreflum Religionis, atque aded ante
fubjedionem ( fed non ztate pupillari, de his enim 0»«) nequeunt irritari i
fuperio- rc . Sic Caflrop. tom.y tr.t y d.x.p.y $.y num.i . Ratio eft , quia
non fuerunt fada fub conditione beneplaciti fuperioris . Hzc igitur Vo-
taextinguunturquidem ipfiusprofeffionis vi, dc fufpendunturper Vou
biennii^ocietatls }efu,ut nuper diximus, non vero i fuperiore irriuri valent.
Illud adde, quod Gejufmodi vota nec extinguereotur, n«c fui penderent m modo
dido , adhuc poflent lufpeodi i fuperiore H4 Explicationis Decalogi Lib.HI. ea,
quae ipfi gubernationi nocerent ;Ita U. quia per poteftatem, quam acquirit vi
Voti obediencise , poteft omnia praejudicantia bono regi- mini propellere . 41
Dico fecundi. Vota uda ante Relictionem i pupillo ita poteft Superior i
rritare,ficutpotuiflet Pater,vel Tutor, vel Curator. Ratio effluam breui ter
innuit Leff l.i.<.40-d.i hia verbis-J* Naw- t iu J ffi Saevi* , Pr/ ia
Nevitiatu emifit w/4 in m a 1 at e, in qua Partui , Tuter , ve /Curato*
pttuiffet ta irritare , eadem peterum etiam i P relate JUrhfionii irrisori, eum
ia illeram patefiat em futcedat , ut Saneb. /.9. de matr. d. 4I . *. 4. net at
. 41 PetesrSi pupillus carens Patre, Tutore, Curatore, Matre, dcc. voueat.de
deinde detur ei i JudiceTutor,vel Curator , potient ne hi vi
authoritatisfuperuenientia irritare ejulinodi pupilli Vota ante
fubjedionemfadt?N5 fi poflunt, confirmatur noftradodriiu,qudd poffint etiam
fuperiores Refp.Non pofle docet Caflropalaus^uia ta- le Votum non fuit emiflum
tempore fubjedionis. Sed profedo mihi hocdifficilevideturicenfeocnim potie.Ita
•*. in a. edit, quia ea Vota femper fupponun t ur fada cum minori
difcredoae,atque adedefle ir- ritabilia : unde ex juris in ter pretatione
cenfentur fuilfc emifi*a fub conditione beneplaciti Pacris,vel ejus locum
tenentis^ Quandoexi- rtfct.bene igitur ex hoc confirmatur
nqflradodrina,cumluperior lo- co illorum luccedat . An idem fit infcruisdc
uxore plicam n 4». Ex didis habes, luperiorem Socieutis Antonio prouiderepo-
tuille,e}us Vota fada, dum in Caeculo impubes verlarctur, irritando ; fed quia
non irritauit ,alia via quzrcnda cft. De Servaram , (J Ceajugatereem Velit . 44
Ut hac occafione tota materia de irritatione Votorum agite- tur , digrediamur
tantifper ab Aotouio,dc fervorum^onjugatorum- que vou confideremus. Veta
Servatum. rc omne vinculum, quod fufeipit mulier , dutn e(l fub ipGus potefta-
te,tale autem efl, ut ( uppom mus, hoc V otum . 50 V ota ab Uxore emiiia ante
matrimonium ,’fed implenda, dum matrimonium viget/eu uni verfaliter Vou emiiia
ante fubjediond, implenda tempore lubjedionis,rufpendi i Marito, quando i pfi
fuat praejudicantia, non irritari poflunitita Navar.f.i x.».6 j.Siiv.r. W/.4.?.
» V.i .Sane. t-A.in dee e. ^ i .«.p.aliique apud ipfum.Ratio eadem, quam
diximus modAcum de fervis ». 47. Inter emiiia ante matrimonium ,
numeraemi(laconfiantelegitimodiuortio,tunc cnimin his Voto- rum obligationibus
fufeipiendis libera dl uxor, & non fubjc&a; qua- re fufpendi poterunt,
fi marito reconciliato prpjudicent,non irritari. yi Vota ab eadem emifla ante
matrimonium, fed implenda poft matrimonium diflblutum puto non polle i marito
irritari: quia nzc nullo modo pertinent ad maritum praetentem ,cf\ mfintiadaant^,
& fine implenda poftipfius poteftatem, utquidfimile diximus de
Religiofis<4».4o. y a Illa exceptio pro Votis uxorum, immA dc fervorum , eft
notatu digna:probabi!e enim eft vou perfonalia fremi nae , vel fervi , fada in
»mpubcrtate,vel realia lada dum minores funt, pofle irritari i fuper- uemente
marito, vel Domino.Ita Leff /.U40V.1 }A91- Setic.l 9 ■ matr. d.+t. ».4. & v
Ratio eliquia Maritum.dc Dominum fucccdere uxori, dc feruo,vice parentis,vel
Tutoris, Cuutorifvc , quando iior- dine przdido non adfunt, non eft improbabile
. tj Si Votum uxoris emiiTiim fuerit de licentia viri, fiottritne de- inde i
viro irritariUdem quaeri poteft de fervis. Refp. cure Caftr.»*. $.tr. 1
yV.x.^.$.$.a.».6.fi mera fuit licentia^poterit, quia praefumitur data ad fuum
beneplacitum, ut nimirum quanto minus poteft, fibi prsrjudicauerit:at Ii addita
cft promiflio non reuocandi .adhuc validd poterit irritare in noftra fententia
vir. Ita ibid. ( nam de Domino ref- pedu fervi dicam mox •. y <. ) quia
femper remanet caput uxoris, nec cedere huic juri capitis,quod habet,
potell.Dico,valide;nam ut vite- tur pcecatum,uti(]ue in mea fententia veniale ,
requiritur caufa , eo modo^uo 1'upra diximus de Religiofis , « J7* qy Nomine
fetui non intelligunturii,qui mcrcedccondqftifer- auunt;fed qui verd fub
Dominio alicujus funt . Ea autem fola horum Vota irritandi jus habent Domini,
quf ipfo- rum feruitioobfunt.Iu DD.cit.dc communuer.Ratioeft.quia in ea re
tantummodo potellatedominativa fruuntur infenros. Hinc Vo- cum Calli tat is,
modera ue Orationis, Sacramentorum frequentatio- nis^andjreleemofynae pro
peculio, irritari non potiunt : quia in his eft fui juris fervus,nec communiter
ea obferuando, Domini obfcquio nocet.Contri, Votum Religionis, longae
peregrinationis, eleemofy- n at de pecunia, quae lub fetui abloluto Dominio non
dl , ooteft pro- pter contrariam rationem Dominus irritare . Quid dicendum/i
haec Vota emittantur cum licentiaDomini, dicemus ».f }.cum exceptio- nC : 6
Vota item horum emifla tempore, quo fuut ferTi/ed implenda tempore quo foluti
erunt i fervitote , non potiunt Domini irritare . Ita iidcmP-^«,qu»» talia Vota
nunquam Domino prJtjudicaotjnon enim prznidicant tempore , quo emittuntur ,
cilm tunc executiooi nihil mandetur : neque tempore, quo implebuntur, quia tunc
extra Dominorum jurifdicHooem funt ferui, ergo dcc. 47 Pari modo Vota ante
feruitutem emiiia, non potiunt Domini per poteflatemluperuenientcmirritarefic
AzorP-t.l.tt.c.i]. 4 *.*. jo.aliique,qui>bzc Voca.utpotd qu* omnem , vim
obligandi perfe- Ad, & une conditione antd feruitutem habuerinc^ioa
cenfentur fa- ad beneplacitum futuri Domini, atque aded non fubjaccnt iuper-
tjrnicnti poteflati : nili in quantum eorum exeeutio Domini oblo- quio fortd
prz judicet ; quare foluro tunc fufpendi poterunt, uon ab- oleri ; dt nifiineo
cafu,quem ponam *.?*. Quando fervus eft uxorisnon verd Mariti^n fubdatur quoad
prz- diQa Vota ipfi Uxori j ctim fit raruscafus, vide apud ragund. nu.i.
praf.Vtf.1.1. Veta uxerit . 48 Vouprzjudicantia Marito/iuf Uxor, dum efi in
matrimonio, emittit, pofle ab ipfo irritari, docemus umverfi^pud Sauch^. 9 ^
dema, tr. d.iJt.rtf •” I»c. «d requ.rente ipfomatn- moniicontraau . At non
praejudicantia ut Votum moderatzOra-
tiams^feruationisPrzccptorum.f^uentatmn.s&cramentonim, dcc- eodem tempore
fadla , non potic docent nonnulli . Ita Navarr.
Azor^ayr.Bonac.Laym.Leffaliiquecum Cafir.M.rr. iyV ? ./>.6 *.x. fed puto
probabiliflimum, polle cum Sanch./xptobabiledicunt Bon. dc LelTapud eundem
Callr.».* • , . Ratio efl totalis fubjeaio, quam propter bonum reg.men domus,
ac propter pacem, coiKordiamquc haberedebuitUxorergaVirum, qui caput efl
mulieris : unde lemper cenfentur epis Vota emitti fub conditione^ -en
eentradexerit. Sanch. excipit Votum Rei. gioms, quando id impleri poteft ab
utorc.conjugc «ou.to,ut viro adulteran- Ze,dcc.Meritoquidem, io hoc enim Uxor
non fubd itur Viro . 49 Si uxor, dum viroconjundla efl.aligu.d vouet implendum
poft matrimonium diflblutum , vel .mplendi fuhcond.t.one ,quzpofl matrimonium
diflblutum ponenda ex pelletur, pofle etiam i manto, irritari puto.Ica
Saiich./.4 ‘-V *- 1 7 R«ioeft,quiaipfc poteft lolue- Veta Mariti . 54 Uxorem
polle folum irritare Vota Mariti, matrimonii tepore emilia/ibi praejudicantia,
ut longae peregrinationis (excipifit Dodo- res dc Catirop./rV.x p.6." 9.L4rfl.«^.Hierofolymitanam
in terre San- dz fubfidium,vel contra hzrefesdc infideles)
caftitatisiimmoderat^ eleemofynz.in damnum familiae*, dec.docet communis, dc
veratcn- tentia-Ita LdT/.x.r 40V.1 jn.9S.inedi1.fc meritbiquia vir nonfublu
ritur quoad voluntatem uxoris , fed folUm auoad materiam promil- fam,u fit
matrimonio praejudicans, intcrnaec praejudicanda Vota meritd numeran t.Suar./ 6
.de veter.^.n.S.^y 1 x Leff/.*^ .40 d.i 5 . nu.
98.BonV.4.y,x./i.7.jr.a.i».i7.imiTroderaum abflinentiam.nimias pre- ces , fimiliaque
mutuam habitationem , reddendique debiti obliga- tionem impedientiarnam
propterei addunt, pofle etiam irritare Vo- ^®f u fceprionc habitus Eremitz.feu
tertii Ordinis S.Francifci, qui* ob horrorem vcftis (* junt) retraheretur uxor
i debiti pctldone. Vota mariti emifla ante matrimonium , polle item ab Uxore
dumta- xat lulpend!,uiunt praejudicantia, colligi poteft ex didis . JJ Sed
quid? Votum mariti fadurocumlicencia uxoris, poterit ne abeadem
irritari?Refp.cum iifdem ii . fi dedit uxor meram licen- tiam, poticjquia
nifibi plus nimio praejudicetur, judicatur deditie ad luum arbitrium . At fi
promi fit non revocare , irritare nec licitd» nec valid^ poteft . Sic ibid.
Ratio efl, quia ideb uror poteft Vota quaedam mariti irritare, quia
fibifuntprfjudicantiaut perpromiflionem non revocandi i marito acceptatam ,
ejufmodi przjudicio uxor cef- fit :er?o,3cc-Confirmatur,quia idem docent
Dodorescum Sane. /4-»* t>ee.t.%-j.njii.fin. Caftr. ib. de domi no refpedu Votorum
fervi , fi quando Dominus concellit ei licentiam vovendi cum promi Ilione il-
lam non revocandi : & rtieritb- Sicut enim poteft Dominis integram
libertatem feruo concedere, quam conceilam dc acceptatam revoca- re non poteft
jita poterit concedere libertatem circa partialem ma- t eri a m, quam fenus
voveat ,quam ubi concellit ,fervufque accepta- vit, revocare utique non
poterit.Ita ergo in cafu noftro,&c. j 6 Si ex mutuopado conveniant
conjugati, ftiique invicem pro- mittant non revocare Votum v.g.Caflitatis vel
Religionis^n adhuc polfint padoex utroque confenlu recido , libi votum invicem
irrita- re?videapud Ban l.^.in dee.e.^.n.i^.^ I.^.de marr.d.Ao^.j dc Caftr.
te.^.tr. 1 j.d.z.p.6.».6.nos enim ad Antonium, noftramdefuis votis rc- (ol
udonem nimis diiiexpedantem, regredi tempus monet . Difficultat fexta , An
J(rpetisie Veterum falla ab Antenie ebfitt , ne ta irritari valeant. Diiimus, Antonium
ineofzp^rati(icaircfuavota,quiaexifti- mabat poft irritationem i fuoPitrc
exhibitam^dhuc illis obltringi : id nunc expendamus. Dico primo. Exeoqubd
vovens velit, vel incipiat exequi Vo- tum in impubertate , vel ejus fadum , non
cenfetur illud ratum fa- eeredeu confirmare . Ita Val.*.» Vd-M »*. Le«- «-M9
dnb . n. 8$.Ratioeft, quia fola voiuntasexequcndi,imnid exeeutip ipfa,noa De
Obligatione Voti, ii< poteft praecedenti Voto obligationem novam inducere.
Unde fi quis vovit aliquid cratium habens fucceflivum, ut quotidie e leemofynam
diftribuere, lingulis Sabbatis Jejunare, Acc. Ac oblervallet hsec Vota
aliquandiu.fi deinde Votum mille* nullum, vel irritare comperirer, non
proptcrcik immutaretur ex illa obfervantia Votum , ncccertd confirmaretur, vel
inirritabile redderetur . Dico TecundS.Quamvis Votum farpifiimdqnis
renunciaverir, feu repetierit, non ided illud ritificavit.lu Nayar.c.f».«.7i.L«fl./.e.
Sane h. /.4.»« De .rjo.i».$8.Ratioeft,quia idnil aliud luit, nili prius
vinculum approbare, non vcrbdenovolufcipcrc : quare fi illud in- firmum ab
initio erat, infirmum remanebit. 5? Dico tcrti6.Tria requiruntur cx parte
voventis ad veram Vo- ti obligatoriam ratificationem : Primd, ut vovens fit
confeius debi- litatis prioris Voti . Sefund6, ut velit de noyofc obligare
firmiter , perinde ac fi nunquam obligatus Tuiflct.Tcrti6,ui ita difpolitus,
vo- ce vel faltem mente Vota praeterita repetat, feu ccrtd approbet. Ita iidem
. Ratio cur harc requirantur, cfl, quia fecus remanerent pne- tcrita Vota eo
prorfus modo, quo antei erant: at his pofitis, novam obligationem line
dubitatione contrahant ncc<*flcdl . 60 Si immemorquis Votorum antea
aniliorum, denuo. Ac non cx vi prioris obligationis Votum emittat, rcuserit
Voti , Ac tunc enim Votum recens Tuam novamobligationem,dependcnter ab
antiquis, parit ha udem. v Dixi «- J9- ex parte voventis)nam in nonnullis
Voti$,ut in lolcm- ni profcfiione, ficut etiam accidit in contraftu matrimonii
,an h*c tria fiifficiant, accedente cx parte Religionis, vel alterius
contrahen- tis acceptat ione,Ac qua ratione accedere pollit , vel accelVille
prarlu- matur; vide de profellione apud Callr.r.d. d.x.p. 5. de matrimonio apud
Sanch-/.4 *» Det. e. ;o.».) Confe ruitur mamfclte ex his Antonia per
repetitionem Tuo- rum votorum,dequibus eil Termo, vel per allumptionem flatus
Reli* giofi,Vota priora in impubcrtateeimlu ncquaquim ratificaflc : quia eorum
repetitio, immd Ac executio, in errore validitatis fuoru Vo- torum, infirmo
Tatis fundamento nitebatur, ut ex propolitione caTus initio «.J.clarcconlht,
quare nunqua legitimi, feu valide ratificavit. ClQ{ lufio . Concludamus crco
breviter . Antonium regreflum ad faeculum, liberum cfle,tum i Voto Religionis tum
i Voto dillribuendse dee - motynae emittis tempore impubertatis Ratio prsrcipiu
eliquia harc ejus genitor legitime irritavit , nec ipTe filius poftei
ratificavit vali- dd. Adde, etiam (i Pater non irritaverit, pofle nunc i Patruo
curato- re utrumque Votum irritum reddi ; cdm ca Vota fuerint em i fla tempore
impubertatis , quae irritare poteft pater, fi is vivat, vel val- de probabili
ter ejus vice Tutor , feu Curator > Ac denique aliis defi- cientibus Mater,
quae omuiaex didis patent . Dv Difftnfatiane Veli . Quid fit , (j qua fu tfft
Adeat difpenfandi € *uf* . 1 r T' Unc difpenfatur Votum, cum is, qui poteftitem
habet illud J. Dei nomine abfol uti relaxat,Teu remittit.Ita DO.«w* cit. nam fi
aliquid Voti Tuhrogat,tuncdicitur commutare; vel certe, Ii Quod fubrogat minus
eft, quim quod Voto fuerat promiuum,dicilur dilpenTationi intermiTcere
commutationem . i Hinc vides Irritationem, quia fit i poteftate dominae iva,
qua quis Tuo nomine potitur, validam efic;ctiam fi fit fine caufaulifpcnla-
tionem TmccauTa non illicitam mod6 ede, Ted invalidam, quia fit i potellate
jurifdidioni^quam habet Superior nomine Dei;Deus enim non approbat Tol ut ionem
Voti,tcmerc.& fine ratione tadain- ItaS.
Th.Nav.Sotusaliiqucauosfcquiturcitatq;Suar./.6Vv vote^e. 17.*».». ? Quid, fi
bona nde data eft difpenfat i<sAc deinde invenitur luifie fine fufficienti
caufa,validaneerit?Affirmat L cfl./ z^^O.d.fj.n. & Sanch. Drr. r.44. ».10. ficuti valida
etiam erit, fi difpcniitio fuit cum cauTa dubia, Ac ut Tic explicata ; Ted
deinde invenitur nulia fuific . Ratio eliquia pertinet ad Dei benignitatem
approba rejquod bona fide conceflum,Ac acceptatum fuit . Negit Caflr.M.fM
s.dijp, i.d* tatfyp . 9 «.4. putans Votum obligare,ubi comperta fuerit caulae
fufficientia: Ratio c(l,quiavcr£ tunc nulliter Superior operatus eft: utraque
lententia cll probabilis:illa benignior;atque adcd,quiafua- vitati regiminis
Eccfcftae cfl conformior , lubentiils excipiatur . Quod hic dicimus de
difpenfatione, dicendum proportionalitcrde commutatione eft . Porri tria
breviter , at in materia Juramenti fecimus , Tuntbic examinanda. A quo,ob
caulas, & quae Vou difpenfari pofliint • A Que. 4 Pontcficcm Summum in
omnibus Votis difpenfandi poteftatetn habere, nimis certum eft . At
Archiepifcopusconfirmatus, licdt non- dum confecntui Ac nondum acceptu pallio ,
EpiTcopus item folftm Confirmatus( Ted utrique poft acceptam pofle fiimem
cxc.injunda^de ( Ire. inter. tMtrav.fcm.A 70 Tp.xd } y.9. ) Capitulum
Tedevacantc; Ab- batesqui jurifdi&iooc EpiTcopali pudent; Legatus
Pontificis in Tua Tamb, T, l. Dt Dtr. Crat. Provincia; Praelati Ordinum
exemptorum : Poenltentiarius Summi Pontificis in Votis non refervatis;(qu;r
h.xc fint dicam mox»/ )re- Ipedlu Tuorum Tubditorfi habent potellatcm
ordinariam addilpen- landum . Ita SanchV.r. ^.Delegatam ver6 habent, Primo Vi-
carii Epifcopijvel Capituli Sede Vacante:mod6 advertas debere de- legationem
eile Tpecialem , cum non fufliciat ipfa Vicariatuv confti-
tutio.ltaSanch.'^»^.*.i.MeTolla ».' S.A . £7 <-.7 Srcun- dd ii, quibus
prsrdt&i Pontifex, Epifcopus, &c. commiTermt . Paro- chum ex Te non
puto habere ullam potelLtcm m dilpeniando in Votis, ut Ac in Juramentis; Sic
Smch 1.8.4* matr.Atfp . ? num.x 7 licce enim is polii t aliquid indifpenlatione
jejunii vel peris icrvjlisdic feftivo, ut Tuo locudicemus ; non tamen in
pnrdt&is . quia pru jeju- nns,Ac operibus iiurodtidirllconTuetudo;Ut
Parochi pollint ; non vcr6 pro Votis,Ac Juramentis . j ArchiepiTcopus quoad
EpiTcoposfibi Tufiragmcos habet pote- ftatem ordinariam difpciiTandi in Voti',
nullam venSqumd inforum fuftragancorum lubd- tus, nec dum eos non vifitat,ncc
dum vjliuf.lic SatichV.4 taAtt.e. i «. 9 Illud Archi -pilcopo non dene :atur,
ut Tciluet potTit difpenTarepifledidi-fiilfra/ancorum lubditis inroca- lu * quo
alicui EpiTcopus ,caufa Tuuiiftente , denegaret injufic Voti dilpeniationcm,
vide apud Avibm,Henr:q.Laym. /.j tr.^.d* veto^c .aliofquc/> 4 ^w . 6 S’d qui* difpenfabit
EpiTcopum infui*- Vocis ? ReTp. vel Ar- chicpifcopuscujuseft Tuffragmeus,ut
modddi xi, vel poterit i ple fe- cum di fp.-nfa re, vel denique committere Tuo
ConfdT.no, ut etiam extra Con feffionem difpcnlet . Pari modo Pr .elatum
inferiorem re- gularem difpenUbit Superior, V G Provincialis Rcdlorem: vel ipfc
Reflor libi; vel denique committat Tuo Confe(Tario,ut d,ct»am ex- tra Con
feflioneni faciat Ratio horum omnium clKquia cum non re- pugnet hanc
jurifdiftionem d ii pcnland i exerceri nile ipfum , five mediate, live
immediate, cum hzcfit voluntaria Ac non < ontentio- Ta , nec ex Te fit
Sacramentalis, au* requirit dillincbuncm perfona- rum , & ex alia parte
didli Praelati habeant plenam difpenfandi in Votis ;urifdiftionem,nec,quo ad
hoc,rcftri£hm,ut Tuppommus, non eft i nobis reftringcnda. Ita Sane h late /.8
Atmatr.A $ contra Suar tjk.de rel.l.fi. At VotOf.W . 7 Q^iddeiifdem Praelatis
exemptorum quoad Tuo* Novit io* ? Refp.no* pofle Tuorum Novitiorum Vota difpenCire
vel commuta- re probabilius eft, cum Rodr.Left’ Bonae Sanch.apud Crilr.d.i.At
w- o.*. t-quia in cos habent omnem poteftatem junfdiilionis,dum ipfius Tunt
lubditi ;cfto non habent poteftatem dominuli van» unde eorum Vota irritare non
valeant . Nec tamen i iidem Novitiis ne- tur pofle ab Epifcopo ( certe eo)in
cujus Dioeccfi domicilium ha- nt,exSanchy.4.»»^.c.58.«.i9.difpenTari,quiaantc v
proldiioneni| non dcfinunc e fle Epifcopis Tubicdi . De Pralatis Ac
Contcflariis cceteris Regularibus, quoad Secu- Jaresjciim Rei igiofi nullam
habeant jurifdiflionem orcinarum in eorum Vota;an nihilominus habeant
delcgatamcx privilegiis,' mox excitandis » 46. colligetur . 9 Supcrrft innuere
aliquid d^Abbatiflis . A flero, Abbati flas non pofle dilpenfarc,ncc commutare
Tuarum Mmiialium Vota, licdt ea- dem quod eft plus pollint irritare .Ita Rodr
.incamp.rtf x n.ix S»nc. /4 . i*4’//'.J9j». 7. aliique. Ratioeft,qnia irritatio
provenit d potellate dominativa ,quaipl* gaudent in Tuliditas ( non verd in
Nuvitias,*r 6.§. *.»».; j. diximus) at difpcnfatio Ac commutatio ortum du- cit
i potellate juriTdidtionis , qua dc fado carent Abbatill* . Ob fuat C au fu .
10 Regula Generalis harc brevis efto.IIIar caufarfufliciunt.qua:
obllantexecutioni Voti.Sedccce nodus Ecquarminf ntejufmodi? Non valet id melius
dig 'ofcitquim prudentis arbitrio; quodeertd lucem concipiet ex examinealiqu
irum,cx quibus coeter* poterunt non difficulter expendi, quas jam Tubiicio . 1
r Pnrmitto tamen, Prim6, quando caufa ; confidenta gravitate Voti, etiam ipfa
gravis eft, vel plures leves fatisgravem conflant, ab- Tolutd concedi polle
difpenhtioncm:ac quando adeft quidem caufa, Ted expenfis ommbus non adedfuffic
iens, tuncadmifcendSaliquam efle coni mutat ionem, hoc eft fubrogandum aliquid
operis boni, quod diTpenfantisJudicio Voti gravitatem compcnUr? prudenter
poffit. 1 2 Prarmitro fccundd, liante caufa, obligari Pra latum ad conce-
dendam diTpenfatioiiem . Ita Sane Callr citandi^liiq;/>^»J. quia poteftas
diTpenfaiidi ipfisdau eft ad fubditorura bonumjut t* contra, difpcnUrc m Voto
eravi finecaufa ,ell mortale, ex Sanch. i» Dtc.c. 4 j.». j.quia juxtadiCta n.
x. u Turpatur authoritas libi non concella . Porrdcaufaead
diTpenTandumTuntfequences. Imper fella Deliberatio. 1 \ Hxc TufRcientcm dat
caufam, etiam foia.Ita Suar tom. x.de lfe. TtiJ S Ae vet0f r 7. num.$.junllt num.l 4. Clftr. M.dr
vota p.t).num,6. contra Val. ibid. cit. quidquid aliqui Dodores dicant , qui ad
fufft- cientiam petunt , ut przter imperfedam deliberationem >adfic «lia
caufa,quaieeflec V. G. periculum violandi Votum, magna eius dllTi- cultas.Acc.
Ratio quod lola Tufficiatcfl^uia ho, ipfum periculfi vio- landi, magnaq;
dimculus , qu* ab iis Dodloribus requiruntur, regu- H * l»«* n 6 Explicationis
Decalogi. Lib. III.
lariterinterveniunt ve!timenturineo,<juinnnus voluntarii, per Jmpcrft&i»
nempe deliberationem , vovit . 14 Poteft autem ejufmodi imperfi-fta deliberatio
tribus modis evenire :Priro6,ratiooe®tatis, ut cum quis in pupillari, vel minus
capaci aetate Votum emifit : poterii enim tunc Votura etiam fine commutationis
ad mi flione difpenfaci . SicCaftr. ibidn.i. Sane ./,*.». jo-tr /.8 .domatrJ.
io.m. i Ratio cft ,quia benigni tatis cft Dei non ita yigidd acceptare Votum in
tenera aetate conceptum, ut nequeant Superiores rem i t terc.Qufi autem
imperfeflior ell tas,eo ma/or erit caufa, quia de majore involuntario timetur .
ij Secund6*uraSanch. / 4.1» *6f.r.4j.».}o.Caftr. /.'.».9. ratione turbat*
mentis, ut cum quis ira,triftitia,mctu oppreffus, impruden- ter vovet. Huc
UcitexLaym. /.4.^.4 e 8 »». 5. !'acilitas,leu levitas vo- vendi, ut
confuevitcflc in fceminis,aliifque timidae natur* . Ratio cft»quia in ejufmodi
ndomnind voluntariis Votis,non eft mulca afle- $io ad rem promilfam; quare
femper aderit pericuIC illam violandi. 16 Hinc fi quid yovifti ob timorem
mortis v.g. naufragii, vel cu- jufquc alterius mali,difpenfationcm impetrare
licite vales : nam ta- metfi hic timor non fit iocullus ad extorquendum Votum i
prarftit tamen regulari tcr,ex Sane /b.n. 3 i.Caftr./c.v.j. fufficientem caufam
difpenfationi : quia cum immatura deliberatione Gc voveri lolet . Dico (
regulariter , fi enim matura fuit deliberatio , jam non erit ex hoc capite
caufa fufficiens . Si verdvovifti ex timore i ncufio ad ex- torquendum Votum,
caufam fine dubio habes fufficientem ex Sane, ii,», ja.immd etiam u timor levis
fuerit; probabile ellc Votum tunc non obliga re, adeoque non egere relatione,
fupj.\.s.x.u.\ t Tertid, ratione erroris
vel doli in caufa impulfiva Voti. Ita Cafl •/'.». 10.C nam fi fit error in
caufa finali, vidimus/V-ct t. qua ra- tione Vocum fit irritum ) vel in aliqua
voti conditione , Ratioeft , quia error, vel dolus minuit fine dubio
voluntarium; licet fatear ad- sni fc codam hic elte al iqua m com m uut i onem
; quia Vot um jam fup- ponitur, quo ad principale, faus efle voluntarium .
Dijficu/iai not abitu txequoiuG Votum. »8 Si haec non fruit pr?vifa,quamvisn6fit
tanta, ut abolere poffit obligationem Voti;tamen ad benignitatem Dei fpe£Ut,ut
falte-r fit cauta difpenfandi^ic Sanc.Suar.Cafir cos citans / e.» 1 j Si
verdiuic praevifa, refugiunt aliqui concedere efle caufam fufficientem : puto
tamen regulariter fufficientem die ; quia feropcrmultd difficilior
apprehenditur res, quando inftat executio,qui quando remotd prae- videtur
facienda . O quoties dum mente & cognitione foli przlia- mur,in quarque
menti obvia pericula ruimus;adquorfi tamen primG occurfumftatimcxpalicfcirous,
fic terga etiam nolentes vertimus! Damouas Tempora te : ubi quid dt Eltemofyna
f 19 Si voti exeeutio tibi caufa efi damni vel tui, vel publici, vel tu? fami
lia - ,&c. fuffiuenti caufa infirudus^lifpenfationcm voti petis . Sic Sine
/.r.r4p.*.sa jt.CaftrVe.». 1 q-t? *6.Hinc loog* peregrina^ tioocMoftera
iejuma,fi te, vel familiam notabiliter lxdant,danc lut- ficientem caufam;quia
tibi providere, vel familiar,ad charitatf per- tinet, piecatemqae.Huc reducitur
caufa difpenfandi in caAitaw* vo- tome quis cafl£ vivens morboconti nuo fortd
di vexetur, ne familia »1- luftris pereatme inimioitifgraflentur inter
Cives/|uSdodilpem aro Voto his malis matrimonio occurri fperatur- Si caufa eft
meretepo- ralis^it accidit in dido morbo,illuflris famili? confervationejxcuc-
potdn6omninolufficiente,fempereritaliquacdmutaiioad » * da;fic enim in praxi
fervat facra Poeni tentiaria. Ita Sane- •••J • ao QMjd de larga eleemofyna^lat
ne ea caufam difpen am Si enim vovens ut Obi dilpenletur in Voto,v-tjejun»i, ^
offer-it ad opera pia , polem ex fol, hac caula a Rcl p*»,<i^umS.nch./.r...
7 . ,“‘££4 ln tcr opi, bo- mutatiofiem.quuclcemolynacoiinun^r,^” tH>n tamen
fuflicic «..mourrpotcit bonum opus oblUns eaccu- ad difptnfationem , quia
difpeofat 10 rc y ‘ rleemofyna . tkwi Voti , quod non affert quaecumque
ZJ4MMUnl SfitUvU. . r- Voti inutili, vel nula.impedmn, majus i> Si tibi
6<h m u r, ruinscfpimualii,riiificicntcm ha- booum.ut fi Vowm St obl««| Ta|(
, cni . t Vo tum CallitatU in Cdju- b« caufam pro D' i pc ”« b Qnt] Conjugii
occaCooe coh.bcrp quis i &\° T . i' it«n effcl idem Votu,quandovfl«
fraqiliute, ailnCe potw-'* j ( t |[[ u d efle «iolandu notabiliter timeres.
SICouar.r.». y Vorum inutile, vel oemiHnT.im^n Pf/./ 6 -df VetOyC. . 1 1 .aanen
.. j.quia pofi to S ea qoocuoque capite tibi Votum mutile, vel perniemfumert ,
cmseruu efl.ut pia Eeclefia tanto malo rubvemat per difpenfatione . »a Hoc
reducito, filpeteturalsquama.iorutilitaslpintualij vo- «uti per cooceflam d i
fpcnfati«iem:Sic Suir./.e.*. 10.& /.e. nmm . , nam id dat caufam
fufficientem i quia per Votum, principaliter bo- num fpiritualc voventis
intenditur. „ xx Huc item pertinet quando vovens multis icrupulis in Voto
exequendo divexatur ; id enim damnum fpirituale eft, cui pium cft fuccurrere.
Sic Sanch./.f.^^J* Vuiium. Si fis dubius, an intentionem habueris vovendi , an
Votum im- pediat minus bonum ,anexexecutione Voti malum, damnum ve im- pendat,
an Votum impleveris , fice, fatisfuperquedifpofitusesad difpenUtionem .
ItaCaftr. U. ».r 1 . fic 1 4. citans Suar & Sanch.quia benignitas Dei petit
, ut in obligatione inccru facilitas fiteamre- mittendi. Imm6 in aliquo dubio
ex his Voture non obligare, diflura cfi/qpy.l.r.g. $.17. v, votum . Commodus/
Vovisti/ . aj Illud non admitto/ulam commodit«#nefie caufam fufficien- tem; licet
hzc fufficiat ad commutationem , ut alacrius Deo fervia- tur:at fatis nequaquam
dl ad difpenfatione ; quia ad hanc requiritur caufa oblUns execucioni Voti
qualis certi mera commoditas 06 eft. g»# vola } x \ Omnia Vota, quar nonfunt in
pnrjudicium tertii, poftuntdif- penlari ab Epifcopis, Epifcoporum
jurildiflionem participantibus ; pr«rtcr quinque, Caliiucis, perpetua:
Rdigioms,triumq; peregrina- tionum, nempe Jerololymiung,Compoftellan9,Romanp
devotionis caula. Ita mox cic.ficp^w.Quonum verArefervatio odiola cft, ut po-
ti ordinariam poteftatem rcllrlngens, erit ftridi interpretanda ; ita ut ea
quinque Vota tunc rclcrvata i nccl ligantur, c&m funt ftrifle ta- li a .Ita
Azor.Say r .Lcffal 1 iquc apud Caftr.». } .tr.d.%. do Vots,/>. 1 1 ,».1 . »7
Unde Vota diAa peregrinationum non devotionis caufa,refer- vata non funt, nec
Votum Religionis non approbatae» nec Caftitatis non perpetuae, nec Votum non
contrahendi matrimonium, non for- nicandi, non fe polluendi, non tangendi
turpiter mulierem, non pe- tendi debitum in Conjugatis, non petendi
difpenfationem de Voto caftitatis perpetuae 1 fit fimilium : quia non funt
abfoluti fic ftriile V0urefervata.ItaSanch.A4.*»
Drr.r.4a».77-Pont.reputacprobabi- lem l.t.do mstr.e.% §. 1 .».17. 28 Ide dic de
quibufdam circumftantiis Voto refervato i fc anne- xisiV.G.de Votoillarum trium
peregrinationfi pedibus,vel de Voto Religionis ftatim.vel de Voto
Religion»ftrid?:lta iidf^uibus adde Nav./ .do Votoj* 1. odii. non enim iunt
rcfexvate ill? ctmdi- tiones^v^»* JlstimJiriflfftUitc potcrut difpcnfari ab
Epifeop»s,re- manente tamen fubftantia didorum votoru^u* cert^ refcrvacacfl .
19 Dixi autem (quz non lunt in praejudicium Tertii jnamquz funt in hujus
praejudicium^npoflit«ifpenfari/liximus/*^.v.7. $,j. «.a.fic J. fic dicemus mox
c. 17* JO Quid de Votodifiun&o?Si quis V.G. vovit vel Caftitate», vel
Jejuniutn?Dico non cfTerefervatum.Iu iidemjquia libertas,qunn» habet eligendi
partem non refervaum , facit, ut Cotum ejus Votum ablolut^ i refervationc fit
liberum . Quid, fi pars non relervata red- datur illi impoffibilis?ut fi didlus
vovens in gravem infirmitatem in- cidat- undejejunare non poflit > Adhuc
dico, partem alteram non re- manere rclcrvatam,quia per accidens eft alteram
eligi non pofle . Iu iidera, quibus adde Laym./8.'r.4.r > g.* r r . 31 Quid
dcnique,fi is elegerit partem refervaum ? hsecpoAele- d!ioncm,eri t ne
refervata ? Dico, fi elegifti per novum votum, refer- vata utique erit , ut ex
fe patetut fi elegi fti abfolu te fine novo Voco , puto non efle refervaum , quia
fic remanet in fua primaeva natura . An voto condit ionat a /fnt toforvst *?
ubi An maioris [abrogata pro voto rrftrvato fit rtfarvata f $a Occurrunt hic
tres difficultates : Prima de Votis ?er£ condi- tionalibus.fic poenalibus in
materia refervata . Si quis iu V. G- vo- veat : Promitto Deo eafiitstomob
amorem bujut virtuti/ % vel ob amorem V/ifCd Votum abfolutura,fic certd
refervatum :at fi voveat in hunc modum : Si s Deo impetravero fanitatom+i
Hetigionem promitto £ icitur Votum conditionatum : Si ver6in hunc alium modum
:SiU/ero f uo famam v -.vto caftitatem^idtut Votum p?nalc. Quaeritur jam^n haec
duo Vota condicionale fic pceoale fiat refervata ? Addidi autem il- lud'
verd)propter didz/"p.'.i.$*.n. t.«> 1 -hlc notat Caflr. d.xp.t j. ». 17
.do Voto. Rcfpondeo probabile quidem efte ex Sot. Azor.Pont.aliifque apud Caft
r- t.t.p. 1 2.». 14. haec V ota.faltem adveniente cond i t ionc,fubfta re
refervationi , quia tunc tranfeunc in abfoluu : fed effe etiam prola- bi
\*tbid. fic tutum cum ante, tum pqft conditionem impletam ,rc- fervationi
nequaquam fubiici . Ratio potiffima mihi videtur efle , quia ejufinodi Vota,
cum fine fubconditionedc futuro , imbibunt imperfeflum confenfum
,utpotcdcpendentem i futuro eventu; ad- ventus autem conditionis non facit,
quin confenfus fuerit imperfe- flus, nec ejus naturam mutare poteft ; ergo
licdr ea Vota tranfeant, quoad alios efferus in abfoluta : at femper primaevam
imperfeflio- nem retinent, atque aded non fubjacebunt refervationi, quzeum fit
odiofa, cadit folilra in Vota perfc< 3 £ voluntaria . Addediflum k
nobis/«/>ra/** t .num. i.fir V Votum nu.n . Utentibus Doloribus»
VotumJequoefl dubium, an refervatum fit, refervatum non efle ; quia reiervatio
eft odiofajuode fic ftrifle interpretanda : at nemo nc- 8 «, Caput XVI. De obligatione
Voti. gat,faltem d ubium efle, an haec Vota fub conditione, vel fubpcena
afficiat rei er vatio; ergo ab illa erunt immuni*. An materia f abrogata pro
Veto refer voto fit refervata} Secunda difficultas: An quando Pontifex commutat
Votum refervatum in alias pias adiones.V G. Votum Caftitatis in Jejunia ; an
inquam ipfum opus fubrogatum,puta Jejunium Gt refervatumin potius ab Epifcopo
> ftmilemque jurildidioncm participantibus difpenfari queat, vel commutari t
$4 Dico non efle refervatum, ditpenfirique, vel commutari pofle . Ita Sane h
Caftr. ««cit. P.Bardi • • Bu/l.Cruef.i.tr.j.e.i.ftti.f.§ 4. al lique ab ipfis
citati. Ratio prsrcipua iit, quia e/ulmodi opusiub- nuflum nec ex fe eft
refervatum,nec ex Pontificis nova refervatione . $ j Dices. At per regulam Juris 4g.*«w , .c. do
rti uxor anu ali tone t. FccUfiu 1. ttl /ite pendente . Subrogatum fapit
naturam rju/, tujmt loco fubrogatur . fed facilis eft Refponfio, id verum efle
in Favorabilibus, non in Odiofis. Alias refponGoncs vide apud Sanch. /.4.«'* doe.t.
6 . & Caftr. H.y re.i j. d. a. Voto y p.\ 1 ,n.j. An Jejunium fubrogatum
Voto Caftitatis perpetuae, ceflet perve- niente anno fexageGmo aetatis &
fimilia . Vide
infra Lye.y do Jtj». nio&. 7. i ».9. Vide etiam de Lugo /.4. I(rfp.mar.d^t
. ubi redi monet petentem commutationem vel difpenfationem materis fubrogatz
cuilibet Voto, multd magis refervato, debere explicare ipfum Votum ; ut
fcilicet Difpcnfans, vel Commutans gravitatem vinculi cognofeat , nec plus
aequo dc promiflione temere remittat . Vota refertam an aquando 06 inferioribus
Papa difpoaftutur ? ? 6 Tertia difficultas. An ad fit aliqua exceptio,ita ut
Epifcopus, aliique fimilis jurifdidioms, valeant in aliquo eventu difpenlare,
vel laltem commutare Vota refervata ? Adero addic quatuor . Pri- ma habetur 1 Ncccflkace,Secunda ab
Imperfedione voluutarii,Tcr- cia i Confuctudine. Quarta i Privilegio, habe de
fiugulis . NtfffiUat. ?7 Petrus Voto Caftitatis aftridusBertam Virginem
violavit, cu- jus hooor,ni(i Petrus eam ducat,ncquit reparari;» tamen ex
pedanda Ge Sumnu Pontificis dilpenfatio, timetur incerim ne i cognatis al-
terutrius res impediatur . Idem erit, fit Petrus morti prox imus, ni Bertam
duceret , relinqueret filios illegitimos , vel orirentur graves difeordiz inter
cognatos . vei fimilia . Potent nc tunc Inferior Papa V. G. Epifcopus
difpenfarc. Refp. curo Leff Suar. Pont. Barb. Sane, apud Caftr. d.Jifp.x. p.x
x. ».4. polle csprarfumpta Pontificis voluntate, lic enim bouum Ecclefuc
regimen poftulat , ut in extraordinariis hujufmodi urgentibus caulis non defit
remedium. Hanc potedatem non concedi privilegiatis,mox dicam n 9. j8 Nota duo.
A Iterum. Sipotlet efle recurfus ad aliquem, cui fpe- cialis facultas i Papa
difpenfandi in refervatis commifla fuillet.noa polle tunc Epifcopum,docct fententia
communior. Iu iidemapud eundem » 5. quia tunc non edet urgens neceflitas,iam
enim in prom- pta edct,quiadiri poflet . At probabile putoetiam tunc Epifcopum
pofle. ItaHcnr. l.i.dt pttnu.\o*.t .p- /.|». de matr.e.\.num.x .Avill. deetfi
ps.j.d.i .rf^.*vr.^.alilque,quia per accides cft,quod ejufmodi potens delegatus
prarfto fit ; nec inde tollitur ab Epifcopo potedas, qua valdi ampla gaudet in
cafibus hifce ncccflariis . |9 Alterum . Poteft tunc Epifcopus id dumtaxat quod
ncccflitas poftulat ,& non amplius : quare mortua hac uxore V. G. non
licebit petroaiiamdneere; atque fi idem fornicetur, fife pol luat; fi adul-
teret,addet hujufmodi peccatis peccatum contra Religionem, ided contra proprium
Votum; quia hoc non fuit difpenfatum , nifiad effedum i Ilius pecu lians
matrimonii ■ 40 Quid, fi periculum,quod immineret ,effet fpirituale V. G. ra-
tionabilis faepe timor violandi Votum, dum expedatur Papae referi- ptum?Rcfp.
multi magis judicandum propter eundem polle Epif- copum : Ita iidem apud eundem
Caftr. /.'.«.4. fed puto hunc calum, praefertimin noflris Regionibus non valde
Roma diftantibus,rarum forc;quia non longa eft mora, qua te continere debeas .
ImperfeBio voluntarii , 4T Si Votum refervatum V.G. Caftitatis emitttatur ex
metu, etiam levi, incuflo ad extorquendum Votum , quamvis ex fententia
aliquorum fit validum f nam in probabiliffima non efle validum,/*/, nos
docuimus) non efle tamen refervatum iidem fatentur . Iu Nav. t ii. n.6 9. Leff
/.*. r.4 d . r g. n.i . quia Votum per injuriam extortum non przfumitur ita i
Pontifice approbari , ut refervatum velit, ne fcilicet is iniquitati favere
videatur - Guttiercz l.i.Can.quuftionume.n. ««.49. aliiq;apud ipfum omnia Vota
refervata emifli ab iit,qui fub dominativa puteftatc viuut, pofle putant ab
Epifcopo difpenfari ; quia fi irritari poflunt ab iis, quibus fubdunturaon cft
credibile,Pontihccea libi refervare voluifle . Sed quia poteftas irritandi eft
falis diverfa \ poteftatedifpenfandi , unde nff valet illatio unius ab alia;nec
Slch.ncc Suar, nec Caftr .d.i.dt Voto ,
Mi^jt.citansSuar.Sanc.earafentctjamadmittuntmecigjtur ego. Tamb. T. /. D* Dtc.
Prar. 117 Confuttuda. 42 In iure null^oe Legato quidem a latere,ex
Caftr.«feV.*.t .con- cefla eft facultas ditpenfandi in prardidis quinque
refervatis. At c5- cella neeil al icui ex legitima
confuetndinc?lnvenio,Epifcopos,Gtni- Uque jurifdidione fungentes ,
poflccxconfuctudine ob incontinen- ti? periculum difpenfarc ad petendum
debitumei, quicaftitatis Votum cmifit, fi fit conjucatus ; Verum td clariore
indiget explica- tione, quam fluentibus didis jam fubdo. 4) Dico Primi
Ei,qui^ufttfolutus^mittit caftitatis Votumpiifi nullus Summus Pontifex
difpenfarc Votu poteft, nccabfoluti.ncc ai effedu contrahendi matrimonium. At
fi idem non obtenta dil penfa- tionc,nihi lominus( certe cum peccato)contrahat
matnmouiu(quoi cert6 cft validum, quia fupponimus hoc efle Votfi caftitatis
fimplex) etiam fi nAdumconfummavcrit, poterit Epifcopus difpenfarc ad pe-
tendum debitum, manentr Voto firmoquoad c cctcra alia, V.God n6 fornicandum, ad
non lc pol luendum^d caflitatem fervanda mortua conjuge ,&c. Atque hic eft
calusqui ex confuetudineconceflusdl B "ofei* pr?didis Papa inferioribus,
ex omnium fententia . 44 Dico Sccundd. Ei, qui poft contradum matrimonium Votum
caftitatis emifit fine licentia conjugis, qui cellerit juri petendi poteft
Epifcopus difpenfare;fed tunc non diipenlat nifi )ure proprio, cdm hoc non fit
Votumcaftitatisabfolutd,fed partialiter, (cilicdtnon petendi debitum : akfolutamenimcaftitatcm
11 ulli ter vovet conju- gatuSyCiim is reddere femper debitli ex obligatione
juftitip teneatur. J 5 Dico TertiA. Ei, qui caflitatem vovit cum licentia
conjugis entis juri petendi, vel ciuod idem eft, iis conjugatis, qui mutuo
confenfu idem Votum caftitatis emittunt, quamvisaliqui negent poffc Epifcopum
difpenfarc, quia hi tunc tenemur non cohabitare iimuUtqueaded non habent
periculum incontinentiae.quod eft ra- dix prardift? confuetudinii;tamen
probabile judico pofle, quia viven- te conjugc, quamvis in alia domo,{emper
fubeft incontinentiae peri- culum. Multd maiiis.quucfto hoc periculum fuerit
radix, tamen oc- ca fione i I Ilus indu£h cft abfoluta confuetudofluia in
conjugatis poftlc modoprardidoab Epifcopo difpenfari : patet, quia fi citet ob
folum prreifumque periculum, non etlet diverfa haec poteflasconiuetu-
dmcinduda* abca.quam urgente neceftiute fpirituali habent Epi« fcopi, de qua
diximus *. 40. pTsvtltjium . 46 Ex privilegio pofle Mendicantes, quique eorum
facultatum funt participes, vota omnia farcularium ad fe accedentium , prztcr
illa quinque refervata, difpenfarc, vc i commutare, notum eft omni- bus . Tria
autem ejofmodi privilegia reperio . Primum eft Pauli Wl.m tomppr io. i oe.iofu
V.Cosnmutatio n.i . con- cedentis, Cdfeftarios Societatis Iefu,pofte commutare
omnia vota ex- ceptis pr^didis quinque.Et quidem nufter P.Generalis hanc
faculta- tem omnibus Cflfcffari is juxta Tridentinumapprobatiscdmunicat. 47
Secundum eft Innocemii apud Sanch L^J"Dte.o.^yn.y qui concedit
Mendicantibus pofle difpenlare in votis * n Quibus pol- funt Epifcopiafemptis
Votis peregrinationis ultra duasaietas . Ve- rum aliud Martini V.eft fmc
rcftridionejcAcedit en\vni»eorap.priv. j j.V.Dif/Mmfatio, 5. i 0 . Kenedidmis
polle difpenlare in Votis etiam Epifcopo refervatisfldf conceflit per Bul lam
Eugen.l V ^pnd Pclliz. in mon.rtg.tr. . &quidcm idem P.N- Generalis hanc
pote- ftat£ communicat omnibus fuperioribus , & quibus ipfi cfimiferrat .
aS Tertium eft Pii V-l* e omp.priv.Sot.lt fu V.Difpo*ftt io § .9. con- cedentis
vivo vem ^ac«/i>,p r ovincialibus Mcndlcan tium,ut . poflinc concedere
fuisConfeflariis approbatis juxta Tridentinum faculta- tem difpenfandi ad
petendum debitum cum iis, qui ante matrimo- nium voverant caflitatem . Et Pater
idem Nofter Generalis hoc pri- vilegium communicat Provincialibus tc aliis
Coufcllariis/iuibus iis perfe vel per alios ideommiferint. Hanc facultatem, ut
etiam difpenfandi ad petendum debitum es fu perveniente affini tate^fte etiam
per Bullam, notat Thom.Hurtad. tr.il. nu.it 9j. Horum Privilegiorum ampliorem declarationem
vide apud Sanch./.a.*» dor.r.^.CxRt.dl.i.l j.b «v.S.PclIiz- *« Man.rrg.
trafl.fl. tot. e.y LegeAfcaniumTamburinum, qui affert Catalt^um Votorum, quae
poflunt difpenfare Mendicantes^piem in ledorum gratiam bre- viter contradum hic
fubdo- Mendicantes, fle qui cum ipfis communicant in Privilegiis, poflunC in
voti* Pipe refervatis diloenlare^uoties in iifdem poflunt Epilco- pi ratione
aucu jus circumflant i?,unde vert deficiant i rigoroia re- fervatione. Poflunt
ergo difpenfare. I. Votodifiundivo, cujus altera untum pars refervata eft . Voto
Caftitatis non perpetuo, fed temporali; At, ad centum annos, iudicatur
perpetuum . III. Voto, quo alter conjuxabfque alterius licentia, vel abfque
illa promific fe non petiturum debitum . Voto non refervato, in quod Pontifex
Votum refervat um commutavit . Voto Virginitatis fervandz.fi fuit foliim pro
prima vice,&c. Voto,in quo vovens intendit, fe folftm ad culpam venialem
obligare. H ? Vo- li8 VII Votode nunquam contrahendo matrimonio Voto non fornicandi, vel non tangendi mulierem
. Votocaftitatiseraiflbexmctu. licet levi, incudo ad Votum emittendum. Voto
caditatis , ubi dubitatur , an dt validum. Voto aflumendi ordines Sacros* Votoexpredb
promittendi Caftitatem . Votis diverfis ad Caditatein pertinentibus/epamim
emtl- XIV- Voto ingrediendi Religionem non approbatam . XV. Voto paupertatis,
vel obedientiz in fzculo,aut io Religio* ne non approbata . XVI. Voto
ingrediendi Religionem militarem,execpta Jerofol y- toitana, hzc enim ed vera
Religio ,dcalii$controvertitur . Voto ardioris Religionis, uc commutetur in
Votum la- tioris Explicationis Decalogi didionis aequi fi t$ per confuetudmem
difpenfat^rgo poterunt Re- gulares: Confuetudo enim dat jurifiiidionem
ordinariam , ut probat Sanch./. 8 .-£ matrj.ixjt.ycx r.ettm tontimg, r, dt fero
roirptttm i , Quid poffit fieri circa aliqua vota refervau per Bullam Cruciata:
, velper Jubilzum,infinuabiturmox$.f. •.«. Farta difpcnfatione an quis podit
redire ad prius Votum ; dicetur item mox 5.De Commutat hae Veli, guji
commutandi voti pete flat em habeat } » T T A bent fine dubio commutandi Vota
potcflate-PrimA omnes fi Superiores jurifdidionc Epifcopali potientes.Secundd,
om- nes Regulares, ut diximus * «^.Tertio, omnes ConfeDarii per Bul- lam
Cruciatz, vel per Jubilzum elerti,modo*.i i.mox dicendo . x At enim verdzoipfo
qu 6 d quis potedarem habet difpenfandi , Qualitatibus peregrinandi, ut fi
pededer vovidi,commu- cenfei ume habere potedatem commutandi ?Refp. ita,
auiaquibus teris irrequeilrem. conceditur majus, concedumintelligiturAc minus
ineodem genere Voto Religionis non perpetuz; v.g.ad duos, vel tresannos,
ttvxmpxttti\\\\x6^ni !u«t quodtfl mafut^rmt quodofl mmut.UxSxnc. / 4.»* DetS.
49.11.% g Caltrop ,d.i.dt Votof. 14. (j tr.l j.«/. unu.de Bui/a Crue.p. . Quid
contra ? eo ipfone qudd quis commutare potcrt.poteft ne di- fpcnfarc f Refp.non
ita, quia major potedas nullo modo continetur in minori .Siciidcra#»^. Dt
Commutatione in majut . 7, Nonfolum prardirti Superiores &privilegiati »fed
quilibet po- ted fuum Votura non rcfervatum.nec tcrtiA praejudicans in melius
commutare. Ita Navar.C0v.Sa7r. Val.Suar.Si, aliique apud Cadr. i *■ dt Voto t p
1 Ratioed, quia melius bonum Dcusacceptat loco minoris, utpotA libi gratius .
Certe id nonacciditinhominibus,qui> bus non eo ipfoquod aliquid melius
ed,placet magis. Regulz autem ad difcernendum^uodnam Iit opus melius, videantur
infrac.17.jr. 4 . n.pr*fer.\i. ad centum judicatur perpetuum - Voto , quoquis
promi iit perfeveraturum,& profeflurum in Religione . Votum enim Religionis
refervatum ed illud , quoquis velit K^itimA ingredi in Novitiatum, &. ibi
fine fraude experiri , fe- cus ex julla caula egredi . Executioni in differendo
i ngreflum in Religionem, vel aliis refervatis , dummodo non impediat totaliter
, vel zquivalenter in- grefliim . , Vocis trium Peregrinationum referva 1 tarum
non in eorum locorum devotionem, ied ad alium finem emirtis. Ad finem devotio-
nis przfumi tu r, fi de hne aliocxprefsA non cogitetur. Voto non petendi
difpcnlacioncm ab alio quim i Summo Pontifice. XXIV. Voto refervato poenali,
& vereconditionaliobconditio- nem de feturo.Scd cx Afranio Tamb /.r.nondum
impleta conditio- ne, at ex me,aliU*que ut fupra ».}i.vid imus, etiam poli eam
impleti . Hzccx AfcanioTamburino^ui^o/.7.9.addit,eura,qui obtinuit i Pontifice
Voti difpcnfatiooem cxcqucndam ab Ordinario , voti , in- quam, cui valeat
Przlatus inferior, vel Rei igiofus di fpenfare , polle huic grati* Pontificis
renunciare , & illam habere i Praelato hujuf- nx>di,vel Rcligiofo.QuAd
fi POtifrx nolit difpcfare.nA poterit alius 4 Omnia
Vota,pr$terverArefervataAprzterei,qu? inutilitati interior, nifi nova
fupervenientecaufa,cx Sanch./.8 dt mair.d. 14.«. j. tertii emifla funi, &
abeo acceptata, pote» quis in eviden Non funt tamen hic tria prztermittenda .
PrimA,difcrimcn inter potedatem EpifcoporumA Religioforum.RejigioG enim nunquam
poliunt propter urgentem neceflitatem di fpcnlarc in aliquoex quin- que votis
refervatis . At Epifcopi poliunt in omnibus quinque , 0 quando urgeat
necellitas , adirigue Pontifex non poiTit . Ratio dine- rentizeft, quia potedas
difpenfandi ex vi urgentis neceflitatis, fun- datur in jurifdirtione ordinaria,
quam habent Epil"copi>tqnoadf*- culares, hac non fruuntur Relir.ioG -
50 Rurfnc Mendicantes poflunt exercere fua dida privilegia cir- ca omnes
Fideles ad fe accedente sugunt enim Summi Ponti ficu no- minent Epifcopi,quia
per fuam jurilaidic celanos (cextendere nequeunt . 51 Przterei Epilcopi polTunt
fuam potedatem difpenGmdiA cfl- mutandi ai iis delegare, quia inipGs h^c
potedas ed ordmariatiat Me- dicantes non i tem, quia delegat us non poteft
fubdelegare^i ejus Gt in. , . evidenter melius commutare.Ita
Nav.Val.Sayr.SA,Suar.Sanch.aliiqueapud Cadrop.A j.n.t. Dixi primA(prztcrrcfervau)non
enim quia v.g.pcre- grinationem Romanam libi inquodeunque aliud commutare, acin
aliud quidem refervatum, v.g.caflitatem poted. Rat io ed, quia eo ipfo quAd
Votum cll re fervatum^ubd i tur Superioris arbitrioA non vo- ventis
difpofitioni relinquitur . Vide tamen quid benignius infra in tr.de Bui/.Cnux.
i j.XT.j «.1». Exci petili commutatio fiat in ingrefsu Rriigionis;qiiia propter
fummam perfodionem datus Religtofi, po- ted quod 1 ibet Votum in illum
mutan;quam exceptionem fecit Po- cilex f ftriptWtr/U Vct 0 Ah\K* Uf fiofh
Votitu» bmbttur , qmt t impertit objtquium in perpetuum noftitttr ei IfeAgientj
obfttftnum tentmntmt . 7 DixifecundA, ( przter ea ouar in utilitatem tertii ,
Acc.)non enim, ex Sayr.Suar.LcdapudCaltrop. Ix.d* Votant, fi quis IbrtA vo- vit
dare v.g. pauperi huic determinato eleemolynam decem aureo- rum, ifque
acceptaverit • poted in aliquorum lententia in aliud me- dudria elcfla. Adverto
tamen cum MizzJx.n. 1 4.cu.Uym/4. rr. 4. Ilus opus v.g.in Milias permutare:quia
tunc acquifitum ed jus. Ter- /.9.1 »7 pode Religiofum hac uti formacum
fuopoenitente,c#«oi«- ti6,cuinon femper, ut modo dixi, quod melius ed, placet
Dico ( m te tibi bec tutum inopem , virilU deilu, tibi dtfigntvrrit , oujmt
aliquorum fententu:) narocceterUm vide/iuz docui r.7.0.6.».j.& /entmtiu
voio ttftett : polle, inquam, quia id non ed dclcgare>fed pru- mox
iufradicebo r. 17.5.1. . dentia alterius uti ad datuendam materiam fubroqandam
. 6 Quidni Votumejuimodi acceptaturo non tuent i Ajocumitr- j» Conveniunt umen
primA.quod utrique podii nt vota commu-
dem,poflecommutari,utcxdirtis/«/>.§^.'».*P mamicdum ed Nam tare,ve!
difpenfarcextra Sacramentum Confcdionis.SicSanc./.f.alii- propterei fi Calicem
huic Ecclefi* pauperi vovtfli,ncc ipia, vel ejus que,immd & abfentibus,ex
PeIlix./^» *TO.quia nec pro EpifeopisA Rertor,aliufvc legitimA acceptavit,
potwpauperi dare.lta Sanch./.4. jure ullo, nec pro Religiofisi claufula ulla
exercitium ejulmodi po- «dlrr.r..Lell>».6.Pontaiiiquc apud Cadr.*» 1 Vottlx.
cedatis ad forum Sacramenraleredringitur. “ * ‘ Qbqtutuouftut 7 Nulla caufa ad
explicatam Commutationem in melius defide- ratur.fiquidem^ipus ipfum Deo
gratias efle/atisciufaro przbct.lta Nav.Sayr. Azor Laym.Sanc.Suar.aliiquc apud
Caflr J.c. De Commutatione in mojnt} gvi/, Vtto , Obquas eaufai) ft Nullus,
nifi qui poted difpcnfare propter Vota fiw refen^ta, five non refervata , in
notabiliter minus commuurc ( G enim nt in paulA minus, cum parum pro nihilo reputetur,
non miousjed zqualz moraliter, reputabitur.) Ratio didi ed clara^quia
tuncadmiicCTetur remiflio partis voti, atque adeAdtipcnlatio . Undeetiam nt.ut
Caulz 7J SecnndtSquiadiximuslupra^Ji.VotaconditinnaliaApor- mha non cenfirt-i
refervata; ideAhicc<mfeq uentCT advertimus illi omnia tum ab EpHcopis fuo
jure*tum A Religiofis per privilegia po{- fe di fpenGiri»vd commutari: Id quod
certAamplidimam potedatem contioet^it cooftderanti patebit - <4 Tertr/Mjuia
iteir 1 diximus « : 4*.ex confuetadinepodc EpifcopG difpcnfare
Voturoad.tatiseonjugati ad petendum debitum; cum *:V- Privilegium dilpcufand i
^ 1,;r t poterunt cu ‘‘oW" 1 « vi privilegii vattt n.^a. fed etiam cx vi
nrivilexii Bullati & , ,„ti , r.a^9^3_,Sem | d neg.ri
^b.liuu.busfluiKinquiunt) Epifcopu >no PireorJiu^o. frieeroufuetuJi. que
Pater & aCwjpcccaret mortaliter , quia ulurparct authonutem Cap. XVI. De
fibt non coneeflim , hoc eft poteftatem difpenfandi fine caufa ,quod dic
mortalc,diximus/*p.lT.i.n.i a. 9 Quid de val id itate? Refpondco.qtiando Commutat
io fit in mi- nusauthoritate Praelati, vel Delegati per Bullam, Jubilzum,
Privi- legia , etiam nulla fubfifientc caula , valet commutatio; concipit ta-
men vovens gravem obligationem fuppl *ndi id, quod dcell ad ^quali- tatem
materiar fubrogatz cum promilla. Ita Sanch./.4.i/K#/<*,c. ji. Ratio ell,
quia contradus permutationis, ficutdc venditionis, non annullatur ex in
squalitate pn-tii, vel rei cum re;fed folfim eft onus fupplendi id, quod ad
aequalitatem deell : ita proportioaalitcr in ca- fu permutationis voti • Eadem
ratio idem pertuadet, fi commutatio in minus fiat propria authoritate;
fatenimerit implere, feu habere animum fupplcndi^uod deell : vel cert^ redeat
vovens ad prius vo- cum. Hzc ex Sancbcz , cui non in omnibus confcntit Caftrop.
d.x.do Wip. 1 7 - Z)/ Commutationi in etqualt . §ua> 10 Confiat ex didis
Epifcopos , Epifcoporumque jurifdidionc potientevtem Religtofus ex privilegio ,
pofle etiam extra confcflio- nem commutare vota non rdervata in squale, vel ex
modb didis n. 8. inquafi squale. 1 1 Eadem, etiam extra Confefiionem^acultate
potitur Conlefla- rius eledus virtute BullzCruciatz, vel Jubilari : Verba
Buliar hzc funt : Pojfunt «figit t Conftffariumjfjc .(y tUii vota omstia^ultr
amat sna^ Caji itat n , tj Rrfigsonis dumtaxat txtrptit , in aliquid fubfidtum
hujus txpidstienss per eundem Cenfejfarium t otrmus aripoffunt . Verba Jubllfi:
PcJJint af probatos Presbyteros « figit t, qui va fiant vota quacunque abris
tsnijfa , Caji it at is , J( «figionis dumtaxat exceptis , in alsa putat is Opt-
ra commutare . Ex quibus verbis vides ad dandam licentiam petendi debitum ci ,
qui cuni calli tatis voto matrimonium contraxit , non le extendere nec
Cruciatam, nec jubilarum: quia ex licentia dtet par- tialis difpen fatio voci
fadi cati itatis, quod hic excipitur . An elccmofyna data ob Bullam
Cruciatz,& an privilegium ip- lum Jubilari, faciant, ut commutatio votorum
licite, vel vali<& fiat io minus^c fimilia;pcrtinentad traditionem dc
Bulla & de Jubilzo. i» Jam verd an quilibet propria authoritate pollit
votum utique non referva t um in squale fibi commutare, celebris di quzllio :
Ne- gat Suar./.6V/ Vote t c . i i .Sanch./.4 .«'* Die.c^\.n.i x. alios citans ,
quibus adde Caftr s/ i.devoto^p.i j.*. j. & communior fententia;quia
quamvis opus iubrogatum fit aequale operi proraifio per vocum , ac co ipfoquod
hoc fit promilTum, melius eftquiin non promifium ;er- go fi tunc quis
commutaret, convinceretur commutare in minus , quod non polle, modd®-8.diximu$
. I i Affirmat Henriq.l.q.dt ptgst.e.xO.H.f. t.g. dt induit. \0.nu.q. Mxnue\
i.i/usrma y c.ioo.tt.^.etne.^.iniiso aliique apud Sanch. l.t.n. io. quia fi
materia cil evidenter aequalis , non poteli Deo non cfie aequaliter grata;
quare ea inii laudabiliter, & aequaliter fatisfict. 14 Utraque lententia eft
probabilis : mihi autem probabilior ap- paret affirmat iva:nam etiam homini per
xqualc fatisnt debito,fi ipfc invitus non cfi ; at invitum non dic Deum in
opere za ualiter bono , latis ob luam benignitatem przfumcrc dcbcmus^Sc aci
argumentum in contrarium, relpondemus, negando melius elte quo ad fubllan- tiam
opus promifium, elloquo ad promitlionem fit melius ; (cd quia ob benignitatem
Dei jam fatisfadi per opus quoad fubfiantiam aequale, illa ratio promiffionis
remitti tur , non eft ejus habenda am- plitiis ratio : ficuti fi tibi debeo
decem aureos ex promiflione.vcl con- tradu , idem autem totidem in frumento ,
juxta tuum beneplaci- tum, aequal iter fatis tibi tacere dicor, non verd minus
. Adde, rema- nere vinculum promifiionis, quando fit Commutatio, ut mox dicam
%./iq.n.x.& folum transferri in rem lubrogatam : Ergo ex hoc capi tc di da
res fubrogata minor non erit . I I Unum tamen perdiligenter adverte,non rarb
tibi videri pqua- lem materiam voto (abrogandam, quod non eft, quia bene
circum- danti** non expendis . Promififii v.gr. hunc fervum Ecclefiz, filium
hunc Rdigioni, Calicem Altari : non erit aequale , fides protervo f «retium
etiam valdd excedens, fi offeras alium filium, fi largiaris Ca- icem majoris
pretii , quam fuerit promifium : quia poterit indivi- duus ille
fcrvus,filius,calix aliquid utiliutis,velzftimationis habe- re, per quod hic dc
nunc fintcligibiliores,quimquodcumque aliud . »6 Rcdd denique notant Dodores,
ne fallamur in fubrogando materiam aequalem voto, femper confulendum cfie , ut
aliquanto plusfubrogetur : non folilm quando propria authoritate commuta- cur
votum ; verfim etiam quando id ex jurifdidione Superioris,nul- lamadmilcerc
volentis dilpcnfatioaem exhibetur.Nihilominuspro Superioribus,
dcPrivilegiatisadcft aliqua major benignitas ; quim mox leges num. zo. Qua
vota? * 7 Non modd vota non refcrvatajveriiin etiam refervata, deficien- tia in
aliqoojut conditionalia^Hrualia^Sc fimili ifssp.§.a,n. 7 j. dida . Item omnia
vota fada in favorem tertii, fed nondfi acceptata , com- mutari io zquale i
przd idis Epii copis , Religiofis, dedis ex Bulla , Tomi. T. J. D« Dor. Prae.
Obligatione Voti . 1 19 vel Jubilzo Confefiari is, poliunt . Ita DD.r. 4
/r.B.addeLud.a Cruc. di Bull.Crue.d.ix.6.d.ult. Dc commutatione voti jurati
dixi, cum de commutatione Jura- menti : lege etiam Ludovicumi Cruce
tntxfficationt Bulla Cruc. d. M.bJ.y Ob quas caufasf 18 In noftra fententia
'quidquid fit in alia) in qua poceft quis pro- pria authoritate votum libi
commutare in evidenter aequale, cautam latis levem requiro ltaHenriq.aliique 1
quoscitat< 3 cfequii..r L.idov. Icvxcclrtixpifiiioni Bulla Cruc. J.\.c 6.
J+.nu.l. Ratio.it : quia ip- iumopus lubrogandum effir
Deozqueeracuin.valddfufficieir caufa cfi . Adde^emancrc idem vinculum, licet
translatum in re fubroga- ta .Quare luium levis aliqua caufa tunc requiritur,
ne imprudenter mutes propolitum: lufficere autem pro caula; quod hilarius votum
per materiam ite (abrogandam implebitur , mihi certum cll , pro- pter rationem
«./^.aderendam . 19 Dices ergo pari modo, quando votum, five per Epifcopum,five
per Bullam, &c. commutatur inaequale, levis fufficiet caula. Rcfp. ita
proledb , nam proptcrci lufficientcm eile caufam putant Dodo- res apud Sane. /.
c.t. a.ij. fi commutationem quis petat , fperans alacrius rem lubrogatam exeeuturus
; id enim benignitatem Dei commendat^llicitque fideles ad promptius vovendum .
ao Didumefi(mcvidcntcr aequale y nam apponendum efi diferi- men inter
potellatcm ,quam habet hac in re Superior , live Ordina-
nu^fiveDelegatuMbca/jua diximus iplummet privatum uti poile: Superior enim vel
eledus per privilegium potefi commutare in ali- quantum minusat verb ipfc
privatus m evidenter .rquale, fcd certi morali ter, hoc ell prudenti judiao
zquale ; quis enim in adionibus pollit, quznara fintzqualia vel inzqualia meta
phy fice deliberare? Ratiodiicrimmis cll, quia Ii privatus poficc ( ut certe cx
noli ra len- tentia potefi ) commutare votum in*qualc,& Superior vel per
Bul- lam eledus non pollet in aliquanto mmus , ad nihil inferviret Supe- rioris
jurifdidio , pollet enim fuperior folum id, quod fe jam habet ipfe privatus
voveos:Ut fit igitur rro6cua Jurifdidio, c nc voventes eleventur n6 nihil i
Superiore, 6c i privilegiis didis, poterunt ab his in aliquanto minus eorum
vota cSmutari. Vide,qupdixi r. 7.^.4. J n.H J. V . Pr sistis a qualitatii
ftrvanda in commutatione Votorum . 1 ^VPerolumefifuomomcntocxpenderecqualitatem,
vel quali pqualitatem,quc inter materum voto promiflamUlc fubro- gandam
intercedere in commutatione deber.nam proptcrci , in fu- p'a ti.16. innui,
confilium praebent Dodores, vel ad fccuritatem conlcicntiz lemperea fiat in
aliquanto faltem majus Regula autem hujus rei certior dari nequit , quam
prudens arbitrium Con fefiarit , qui omnibus circumfiantiiscxpenfis,
zqualitatem vel quafiinl>>- mino confiituat aHas autem ut expendas,
h*c,quz fusd habes apud Dodores , breviter lic habe . x Primb, materiae voti
gravitas eft ex fcprarfciodcndo i vinculo voti confideranda,lic Sanch./.4.»«
dte.c. j6 Ratio eliquia in commu- tttionc vinculum voti remanet, & folum
transfertur in opus fubro- gatum ; quare cum non fit illud relaxandum, non erit
opus hic illud m lancem inducere . Non fic indilpcnfatione,in qua vinculum voti
omnino tollitur. } Secundb, non eft fpedandafola excellentia virturis,quam ha-
bet materia {abroganda, ita ut melior fit commutatio , quz fiat in
excellentiorem virtutis adum ; led quod cll melius ipfis voventi hic cc nunc,
(eu pro tempore, loco,dilpoiuione ipfius . Si flagellationem v.g. ad domandam
carnem vovifii, melius erit (i illud commutes in jejunia^julm in Orationes:
quia jejunium, magis quam orat io,Iicet hzc fre excellentior adus, ad camis
mortificatio- nem conducit . Idcd infrequentiam Sacramentorum omnia vota
commutari regulariter confilium cfto ; quiaSacramenu ad bonum voventis melius,
quim opera ecetera funt utilia . 4 Tertib, expende item difficultatem implendi
rem promillam , & rem fubrogandam ; & in peregrinatione
pericula,laborem,cxpen- fafque proprias pro eundo, & redeundo faciendas ;
quz quidem ex- ptmfz ex probabiliore lententia cadunt intra votum peregrinandi
. mfi expreTscexcluferisi vel mfi mendicando irc promiferis . Qnjrt6 commutatio
, lic6t convenicntifiimum fit , non tamen ell nccelle, ut fiat in tavorem ejus
fandi, vel Ecclefiz^ui ladum eft vo- tum; quiaiupponimuspromiHioncm ab
caEcclcfia nondum accc- ptatam legitimi fuifle. 1 Quintd j non eft opus , ut
votum perfonale commutetur in adioncmperlonalem, vel rcalein realem , neque ut
adiofubrogin- da fit zqualis in duratione vel numero , vel ut certo die fiat ;
poliunt # enim hzc aliunde compenfari . 6 Sextd , quando dilatio nihil minuit
de voto, nec multum intereft implere votum dic deftinata , modica commutatione
futv pleripotell : SicLudov.iCruc. V.i. /^.7.^.7. Cert^ ego po- tenti commutari
Jejunium hujus diei in alium , przfcindendo ab aliqua peculiari circumftantia ,
facili concederem fine alio fupplimento : quia tunc dilatio parum , aut nihil
demit de obfequio. H 4 7 Sed 120 Explicationis Decalogi Lib. III. 7 Sed
occurrit difficultas circa Votum conditionalc pcenate.Di- ximus in commutatione
Votorum expendendam elle gravitatem materiae Voti, ut illi per commutationem fubrosetur
opus aequale : cilm ergo in Voto condicionali poenali adfit duplex maceria,
utra* que ne eft expendenda ? Petrus v. g. vovit non ludere, qudd fi ludat ,
vovet dare quandam clecmofynam , adeft hic pro materia Voti ipfa cleemofyna ,
adeft ipfa negatio ludi , qua- per Votum iflud intendi- tur, in
commutationcergo bonitas non ludendi fola, an etiam boni- tas eleemofynae
expendenda eft . * Allero cum Sanch. ibidA uum, $o. fi commutatio petatur Bc
fa- cienda fit poli impletam conditionem, hoc eft poli ludum, utriufque nimirum
bonitatis non ludendi, < 5 c bonitatiseleemofy narrationem habendam efle.
Ratio eft, quia ex una parte, non ludere fuit res per Votum diredd promi fla;
ex alia veid parte, ipfa cleemofyna, purifi- cata conditione, hoc eft pofico
ludo > jamtranfiitinrcm ablolute promi lia m . 9 Si veri petatur ante
completam conditionem «variant Dolio- res.Nonnulli negant elle etiam
expendendam pznam : id ell, in cafu diUo clecmofynam, quia illo nondum ell
promilla, cfim nondum pu - tificata fit conditio. Verum dicoprimd.elJe
expendendam non ratio- nefuided ratione bonitatisdiredi promifla: explico <
3 c probo. Vo- tum non ludendi ell gravius, fi referatur ad pf nam illam dandi
elee- nsofynam;quam fi ad ulem pf nam non referatur^ravius eft enim fic
promitterCjKtf otoaen ludtre^ubdfi /u/ero y vooec t/etmofyuam } qu»vn fo- lum
Cic t V« vta uoa ludere , ergo non cfl mirum efle expendendam 1 1 lam p^naro
,ut videatureravitas totius Voti.Fateor tamen ejufmodi pae- tum, frilieet in
cafu dido eleemotynam non efleaccipicndam hic fivuniiim
totamfuamnobilitatem,feu gravitatem. Ratio ell, quia cum nondum fit incurfa,fcd
i voluntate voventis , quoad futurum eventum adhuc pendeat, multum, finc,dubioi
fua gravitate deficit . 10 Denique fubiiciam hic aliquas commutationes
approbatas i Ootlorilms apud Sanch.44.ia Dte.c. j 6 . d n. ^9. Sc Lud. i Cruce
mox cit.ut nimirum faciliils, ad harum exempla , praxim commutatio- num
deducere valeat, qui legit. Afiq u a peculiaret Commutatum 1 . 1 1 Votum
Jerofolymitanum cujufdam pueri commutatur i Pon- ti fice e. Vernent i i A*
vote, eleemolyms,& ut uni pauperi totovitpfu^ tempore vovens provideat . 1
2 Vorum fimile cujufdam Epifcopi commutatur , e. Maga* to . Am, ut
expenfascundi»rcdcundi,ibique commorandi integri m fub- fidium terra; Sanllar
mittat, laboremque itineris compenlet follici- tus inflando Vigiliis,
Orationibus, Jejmiis . 1 J Peregrinationem pcdeftrem Viri dodi apud Sanc.44.ia
Tiet.e. 46 w-ao.commutaot in aequalem laborem, iddl, praeter expenfas pid
dif)ribuendas;labortotdierum tolerandus in itinere ootnpenfecur cum Jejunio
totidem dierum : at non pedellrem commutant , ita ut labor quatuor, vel etiam
quinq; dierum compenfiyur cum Jejunio unius dici. Ludovicusi Cruce da
Bu/l.Crue.d. r ./.7V.7. *.i. fic com- mutat ejufdem peregrinationis Vocum. Si
cqueller quis peregrina- turus per Votu fir, ell facienda fumptuura computatio,
& hi Mona- flerio pauperi, vel orpharue maritandae, vel alteri pio operi
dentur . Pro labore autem itineris,toto tempore, quo duratura erat peregri-
natio/tngulis mentibus confiteatur & communicet;finguliscjufdem temporis
hebdomadis femel jejunet, ac ter in hebdomada Rofarium xeci tct;& ad
majorem fecuritaccm fex facrificia celebrari curet . Si pcddler erat
peregrinaturus, ultra cxpenlasmododidoeropadas, pro labore
fateatur.communicctque dednsoijuinto quoque die, toto tempore, quo duratura
fuiflccenletur peregrinatio: femel in hebdo- mada cjufdem duraturi temporis
unum vel alterum Rola- rium recitct;elcemofynam quampiam juxta fui flatus
polTibil itatem eroget, ac fex facrificia celebrari curet . 1 4 Si quis
poteftatem habet commutandi Votum Religionis Do- minicauar, in qua quotidie
recitatur Officium , jejunatur in feptem menfibus anni ,abflineturquefcmper S
carnibus , commutare haec pollet, ex Sayro »a tl*u.reg.l.6.r .1 a- x j • in
Jejunium feriar fextac pro tota viM^teroeleemolynjttn luis ucultatibus
congruentem, qui petit c<.romut.tionenJ>i(p.turiquottd,i f cpttm pf,^
rccitct & decifl» V«l oe dl ' 1 ««*“ — te »tur . Addit Media», l.i. !•»« etumdiflodecirnoqumto
qtwuoe«W eeom,aan,cet • Non placet Ludovj Cruce d, mJ, ° rVJUltC
‘Andcraconcludit.ut r V01 urna bfoluturq tum C»BiutU , tumRelieiunis nunquam
Pofle propnecommutan.qu.at.mne opus minu ^ uJm cjfita. , & R c lig . l, v''
' i' ' q “r ' cit - ( quod umen mihi difii- J^4/.4.r.9.a.z.und^ vel mifceatur
Difpcnfatio, vel alia opera addan- tur. Ratio ell manifefL,quialaiioreft minus
bonum, minulquc Deo grau, quam Aridior. 1 7 Votum non ineundi matrimonium
commutant aliqui dodi in Cotifeflionem menfibus lingulis biennio aut triennio
faciendam , & in novem fac ra:fic Sanch. « 4 . «.42. Sed Lud.i Cruce de
BuU.Crue. l.c. d 4 {.cui meritd haec minora videntur, addit injungendum efle
aliquod pium opus in perpetuum , ficati perpetuum cfl Vocum , quod tamen
□cccflariutn non efle, nos notavimus fupra a.y. 1 8 Tuum Sacerdotii Votum
commutant aliqui apud Sanch itid. a>4f. in recitationem quotidianam feptem
Pfalmorum Pcenitentia- lium cum Litaniis , vel in quotidianam recitat innem
Officii Beatif- fim* Virginis , vel Calculorum Virgineorum^Sc in Confcffionem
& Communionem decimoquinto quoque die, & ut cures celebrari fa- crum
fingulis menfibus , utque infuper voveas cafliutem ; Qu6d fi caflitatem vovere
refugias , hujus loco jejunes omnibus (extis feriis . 19 Scdcertd hacc
commutatio valdi minor videtur , quare vel aliud addatur, vel intcrmifceanir
Difpenfatio - xo Votum femper fingulis, V. G. Sabbatis jejunandi potefl com-
muuri in Confcffionem , & Communionem decimo quinto quoque die per annum
integrum & in tria facra celebranda, vd in recitatio- nem Calculorum
Virgineorum^c ineleemofynam modicam Sabba- tis perpetud faciendam. Ita nonnulli
apud Sanch. mox cit. Aliis id parum videtur. ItaLudov.iCruc./ryj.n.^.fateturque
Sanch "-44 nam idc6 ita commutant,ut vovens perpetud Rofarium Beatz V ir-
ginisgenuflexus recitet in hebdomada ; vel eleemofynam aliquam diflribuat femel
item in hebdomada, addita Corona Chrifli Domini flexis genibus recitanda . 21
Voturo recitandi fingulis feriis fextis perpetud feptem Pfal- mos, legitimd
commutabitur in modo diflo ; vel ut in eadem fc- rixfexta^eu alio dic femel in
hebdomada jejunetur . Iu Lud i Cruc. ibidem . »a Jejunium in pane, & aqua
refle commutabitur in recita uo- nem integri Rolarii genibus flexis^dd tu
verberatioue corporis:vcl in clcemofynas competentes facultatibus voventis , vd
melius in Confcflionem,& Communionem . Iu Bardi <a txf, BuU. Cruef.t.tr.
a; Eleemol yna commutetur infertltium in Hofpital i tot die- rum , quot
judicantur fulficientcs ad compeulandam quantitatem eleemofynae . Iu idem « 4*4
Confeflio & Communio in
a£hicontritionis,vcl Amoris Dei, & Jcjunium,addita recitatione Rofarii ,
vel Coronae Virginis. Iu idem* 4*4 , ir Celebratio Miflae in Communionem, in
recitationem Officii, vel Coronae Virginis : vel in elecmofynas, vel in
Jejunium . Iu idem ibid. 5 - VII. Au fafia tommutationt t vt/ etiam
difpenfation* , haat redtte ad prim Votum } x 'CAfli per legitimam
jurifdi&ionem commutatione extingui- JT tur prius Votum. Iu Sane /.4-r.j
j.a^x^juia commutatio eft translatio in novam matenara^dedq uc prioris ex t i
ndl io.Hinc fi fub- rogata materia fiat inutilis, vel impollibil is etiam culpa
ipfius voven- tis,(qui iubrogatam eandem materiam omiferiteum peccato, juxta
Ludov i Cruce 4 BuU.Crue.dj,,e.^.dub.\6.».t a. )non obligatur vo- vens ad redeundum
ad piius Votum. Iu Sayr.Sanc. 5 uar.Laym.apud Ciflr.d.i.deVotoj) 1
8.a.2.Commuutur v.g.oratioS.Ignatio promi 1 - fa in Jejunium ejus vlgiliz; fi
in vigilia propter infirmitatem jejuna- re tibi non datur , vel cum peccato non
jcjunalli , ad orationem non teneris , quia Votum dc oratione jimextin&um
per commuutio- nem fuit. Idque locum etiam fortitur in commutatione votorum
ftsculi , quae fit vi profeflioais religionis. Sic CaAr.* 4 .a.$. ( quidquid
negent Vivald.*'*C*a»/W.}.p.r.i4.».dfGraff. 1 p.deeif.l.xx.iO.H.^. J quare fi
in iaeculum fine culpayex difpenfatione Pontificis redeas,ad Vota fzculinon
teneris : fi cumculpa, vide/»p.r.r .«.j.
a Si dilpcnfetur , , vel commutetur ad tempus tuum Votum per
fubrogationcmalicujuspiiopcris,tenerisne( finitorempore, Voto- que iterum
redeuotejad illud opuslubrogatum;v.g.difpenlat Ponti- fex tuum Votum Caftitatts
ad efTedum nubcndi,fubrogat Jejunium fingulis hebdomadis , fi moriatur uxor ,
adedque ad Votum cafti- tatis redeas «obligaris ne profequi jejunia, pofito
qund in Brevi com- mutationis Pontifex neque dixit, neque negavit jejunia
debere efle perpetua? . , 5 Refpondco.Sanchez M+i* Jbttx . .1 .quamvis m com-
mutatione aliorum Votorum te non obliget addlflam perpetuita- tem; te tamen
obligat in commutatione praedidi Votis cafl itatis : quia tenor Brevis
Pontificii videtur eam requirere.Scd certe proba- bile eft cumCaftr. 4 a .4
Votaf. i$.a.6. te non obligari , quia cum re- ’ . ' in certam non bene
commutatur cipiai amequa itiorccn, vel in aliam magis inobfervantem:fic Suar.
r. 5. da t. j tJ Ut item, an Pontifex pro femper tibi difpcnfct in V oto V.G.
Ca- Aitatis, dum nullam aliam Aridiorem claululam apponens, dicit Caput XVII.
Confil. de Voti commutatione . 1 2 1 2 Pofi aliquot menfei idem P. Bcrnard
inus, nondum eadem fua proicflionc nuncupata declaravit prxditJamclcilioncm
expedien- dam dic per P.Provincialem Provinciae Sicular protempnrcexiAen-
tcm:&infuper voluit, ut idem P. Provinciali* proditiam dii poli- tionem de
puellis monachandis pollet in aliud opus pium, quod i pii adlibueru, commutare.
Haec funj verba dii pofitioois. P. BernardinusaS. Stephano proTem coram
nobis,«c. omnem poictlatcra fibi relervauin valendi eljgcrc , ac nominare,
&c. dedit , & dat Reverendo P. Provinciali Ordinis Minorum de
Obfervaniia hujus Provincia?, prjrfcnti, vel qui protcmporceric in poflcrum,qui
ca omnia prxftarcpoflit, qua potiet ipfe P.Bcrnardinus, addita am- ( pro bac
vito ) fc fic intellifiatur, pro hoc voto, atque aded ablolute unde mortua una
uxore poflisaliam ducere? vide apud eundem San- ch. /.8. de marr. 1. Bahhum
Pontium /,o. de mate. e. xo. Summam Dia nx 9 jifpenfatsou.il. id tanquam probabile
judicantem. 4 His primiflis, venio ad difficultatem in titulo propofitam , An
lcilicct impetrata Difpenfatione, vel Commutatione voti d Superiore, liceat
voventi negligcre materiam iubrogatam, leque fu bi icere iterum priori voto ?
Dicocum Layro. /4.^.4* «.».»7 San- ch. U.m. z6. licere live res fubrogata fit
minor , fi ve major , live $qu* cn. / c.w.zo. nccrc uveres luoiogaia u, r „ 1 n
’ n 1 J /r. 1 lis. ( quamvis li fit ma jor, necet Suar.A6.<* Wf/.xo.».,. )
idque quo- phffiim potclUtMua Pater Proynculisdjauspolliiwmdcmp. lies vovens
volet. Ratio eA, quia tamelfipri&s Votum ut ».1. dl- fiatein eligendi, 3 c
nominandi, alcen perton* tradere . Quod 1 dumefi, fuerit extinduro , tamen cx
benigno, &interpretaiivo confcnlu benigniffimi Dei , qui cA creditor Voti ,
fc ut Fideles ut vovcndumalliciancur, prarfumimus hanc libertatem nobis Deum
coocefliifc. Hinc etiam fauitur f inquit Leflius /•*.*. 40 16. i* /in. num. 1
n. i* a. editione ) fi fi* tomenutatio , poffe Jtrtars quidvis illorum 1 nqua
faP.a fuit , V.G . votum peregrina! icitis an- et u* commutatum rfl m menfiruam
conf tfiionem , menfirua conft/fio in jejunium hebdomadarium , iejunium
btodomadariaen in tortas peces quotidianas i pot efi vovens fatitf acere voto ,
vel precibus s vel jejunio , vel confefiione , telperegrinatione . H*C
exLcflio. j HidenusdidumeA de commutatione impetrata i legitima ju- riididione;
nunc de eadem dicamus, quando luit fada propria au- thoritate voventis. ... ,
SicommutaAi Votum tuum in majus,vel aequale , fc hocimplcfii, non teneris amplius
redire ad prius votum >quia/am iatisUdum eA Deo, ut ex fe patet . Ita Ludov.
de C rue. •* * x P*f Bul/. Cruc.d. 1 .t. 6. e/u 6 .i 6 .nu.x, Si commutaAi in
minus, & hoc item implcAi , teneris fupplere, quod deficit ; velli id
nolis, poteris reaflu mere prius vo- tum ; Qu6d fi rem propria authoritate
iubrogatam, V.G. jejunium 1 'ubrogatum Rofario non impleAi,diAinguendum erit.
Si enim res fubrogata fuit, vel major, vel squalis, potcA quod tibi libuerit
exhibere': V.G. in didocxemplo, potes , vel Rofarium recitare, vel jejunare .
At fi res lubrogata minor fuit, tunc vel addendum quo per- tingatur ad aequale
feu majus , vel prius Votum erit aflumendum : patent ex didis. 6 Denique fi
materiam fubrogatam, V.G. jejunium exhibere non potes, potes autem prius votum,
V.G. in dido cafu Rofarium, certe obligaris redire ad Rofarium hoc eA ad prius
voturo , live ad majus, fivcid minus, five ad squale fuerit fadaltecommutatio.
Colligi* tur ex eodem Lud. i Cruce, Lt. Ratio cA, quia per commutationem
propria authoritate exhibitam non iranstercur vinculum ad rein fubrogatam, fed
Ibliim per scquipollenslatlsfit benigni Aimo Domi- no .Xfim igitur ipfi
fatisfieri per materiam fubrogatam,qu* tibi im- poffibilis, vel inutilis eA
reddita, jam non pollciupponas : conlc- quenter fequitur, urgere vinculum
voti^juod i fuo robore per tuam commutationem nunquam cecidit ; quod tamen ccc
id iflee , fi per legitimam jurildidioncmconccAafuiflct commutatio, ut num. 1.
ditliciAi. ,. An pcccec contra Votum , qui negledo Voto commutato, negli- git
fc materiam lubrogatam ? dixi fupra c.-].$.f.n,%. Confilium dc quadam Voti
Commu^ tationc . iote- ^ _ fiei- dem P.Provineiali prxienti,vel pro tempore exi
Aenti videatur ob- fcquium fore Dei commutarcdidum legatum in aliud pium opus:
in eocafu didus PBernardinusdat omnem illiauthoritatcm,ac po- teAatem,quam iple
P. Bcrnardmus habet valendi commutare di- dum legatum, in prardida donatione
irrevocabili fadum , &c. 5 His duabus difpofitionibus ita fc habentibus,
intendens m prsc- fentia P.Bernardmus ad majus, prarAantiufque Dei
obfequium,inAat apudP Provincialem, ut is commutet legatum pro puellis mona-
chandis in aliud opus pium, nempe in augmentum midionum inter Infideles, &
Tureas, in quibus Sacerdotes nonnulli maximo Chri- ftianorum ibidem degentium
bono pro Religione Catholica in utro- que rituLatino,& Gratco laborant,
& laborabunt .,plurcs, majori- que lccuritate, ac Aabiliute,fi hujus
fubfidii acceflu fundatio earun- dem miflionum confirmetur . 4 Ut ordine
procedamus tria in hac difficultate funt dilputandi. Primo^in potuerit
P.Bcrnardinus per poAeriorem d ifpofitioncm al • latam ».2- transferre in
P.Provincialem potefiatetn commutandi le- gatum, quod juramentoconfirmavit in
prioredilpofitionc allata n.r. Quod cA idem ac quaerere , An P.Bernardinus
conAante priore dil- politione habuerit potcAatem illud legatum commutandi ? Si
enim ipfc ea poteAate gaudebat , cumquilibet rei fusrfuorumque jurium Ut
Dominus &difpcnlator, fine controverfia confcquitur potuillc illam P.
Provinciali communicare . Sccundd, An validd jam conccfla hac facultate ,
inculpati uti ; OC legatum mpr9di£lum opus licite poflit P. Provincialis
commutare? Tcrti6, An & congruenter? Addam quarti ad uberiorem doflrinam,
an quod nunc ponit P. Provincialis, poflit & P. Bcrnardinus? §.H. An P. Ber
nardinus potuerit /elatum d fe fafiumina! ud epu> pium commutare , unde /j
eandem patefiat em P. Provinciali delegare > 5 T^Rimittcndumcfl, priorem dii
politionem cum fuerit diredla X ad Virgines pauperes
dotandas,Dcoqueconlccrandas, nihil aliud rc ipfa luifle, mii votum Deo
nuncupatum : & quia fuit jur» mento vallatum, appellari pafliml Dodoribus
votum juratum, leu, quia 1'olum hic apparet juramentum voto faltem cxplicito
non adhp- rens led per le Aans, vocari communiter juramentum pium . Quam- vis
enim verba fint diredla ad iplas puellas (demur^/y dotentur pro menae
batuperfons eligenddy/jc. j tamen clard apparet cx fine dilpo- nentis totum id
fuille dilpofitum in honorem Dei , cum nunquam prxlumitur quis velle inopes
alere, & pro monachatu dotare, nifi intuitu virtutis Mifericordiar,
Charitatis in proximum & Religio- nis in Deum. Et quidem redi docent Cajet,
inbitejuodlibetistr.it. qua efi de votOyq.\. & Suarcz, t.x.de HfJ.tr. de
voto , l.S.c.1 j.uu.x. pro- miflionem foli Deo ficri^in etiam homini, pendere
ex voventis inten- tione: At P. Rcrnardini intentionem fuifle folum, Deofegratum
per eam difpolitionem exhibere, fc nimis clarum eft,curn cptera fu* bona in
fimilia opera pia, ut Deo fe expeditius in Religione confe» crarct, tunc diil
ribucri t.dSc . iplemcc nunc vivens difertdidipfum af- firmet, licdt latear ad
fuifle minus principaliter aliquem rcfpedum ad didas puellas, praslert i m fuae
tonilir,qux erant aliis praeferen- dac:id quod nihilominus nobis nihil obfiare
paul6 pofi videbimus . 6 Qu6J autem hujufmodi jurata difpofitio,feu juramentum
pium lit cenfcndum votum , feu voti omninb natura? particeps, docet his verbis
Sanchcz, /. J . in Dee.cap.l y.num.x. Dteendum efi eos omnes .qui P Ater
Bernardinus 1 S. Stephano , antequam fuam apud Mino- potefiatem habent
irritandi veta fubditorum , poffo juramenta de iijdeJh res de obfervantia
profeflionem emitteret, legavit uncias rebus Deo pr* fi it a irritare eodem
pronds modo&in ei f dem tafibut , in n» .. m mnnarw C ■ ^ ■ 1 « . .1 . >
i V l.iif, A n r , 4 Iin .1 nHtnnlll.infl , n . ....Iu. /•. - Jl. . t . . J L
.9 . J' ; . r . J I NterrogatuSjdum haec fcribercm.de cujufdam Voti, ac
Juramen- ti Commutatione, aliqua dedi, quae non parum erunt accom- moda , ut
magis, magifque confirmentur , luccmquc majorem nun- nullahadlcnusallata
concipiant : nampropterea labori eadem cx- fcribendi, in Ledorum gratiam, hic
non parcam. $. 1 1 . Proponitur flatus qudflionit . centum monetae Siculae,
idefi lcu ta duccnu lupra qainauaginta an nuatim folvenda quibuldam puellis
Monialium llatum fufccpturis . His verbis. Item voluit didusdonator P. Bernardinus,qu6d
quoad partitam unciarum centum rcndalium de fummadidorum reddituum libe- rorum
ut fupra donatorum Hofpitali magno hujus G vitatis Panor- mi, quolibet anno
dentur , & dotentur pro monachatu illius perfo- nae eligenda: perpraedidum
Pater Bcrnardinum, quae debeat fe monacnarc, & profeflionem facere in
aliquo Monaflerio : & mor- tuo dido Patre Bernardino, vel etiam eo vivente
,dida eledio fieri debeat ab illa perfona declaranda , & nominanda per
ipfum Patrem Bcrnardinum per ada publici Notarii ; Itautpcrfonacligcnda pro
dido Monachatu fit virgo nobilis, atatisannorumfexdecim com- pletorum, pauper,
Sc orphana, pcriculofa, fc c. quibus peffunt /j vota. Ducor, quod hujufmodi
juramenta ,\ nduant voti rationem &itaeap.\ 0 . Nam aqu* facultas tribuitur
patri, (y marito relaxandi vota,/y juramenta . Atque idem dotent S. Tbom. D.
Anton. Syivefler , Armilla, Tabiena , Sotus , A r age ni u/, A Icerer, A^or.
Toleius,Sd, Ltdrfna . Hxc Sanchcz , apud quem horum Dodorum loca videre
poteris. 7 Atque his velim addas Ludovicum I Cruce inetep. Bu/I. Cme.J. \sap
6-dub ynum.io. qui loquens de juramento pio , quale eft illud de quo agimus,
fic habet ■* Net intendo foldm potefiatem ordinariam tifea vota extendi ad
juramenta pia , fed idem fentio etiam it poteflato delegata, ex duplici
ratione. Primi, q ut aciem juramentum ordinatur ad Deum dumtaxat, perinde
reputatur ac Votum , unde fub nomino Voti folet juramentum tompetbendi , (y i
tonverfo , prafartim juxta communem loquendi modum . Atque idtb Canonifia
interdum ajft - 122 , mni bujuf modi jut am*ntum tffe . Quoddam Votum . h*
Abbas , C ap. fiverdjdejurejtirand.finc,#- D. Ant onin.xf.tr. \ i.r.a.Jf.i.
inquit pu- ramentum promijforium dt ,»/ ,q»a pertinent adDn kenortm, in( lu
diri itum. Hine autem in t immuni a /limatione tali juramentum quatno- decumqui
fiat pro voto reputatur , ty f u ^ ,m vctt remprebenditur ,■ it» ut velum fit
generarim fuenpum , fignificrt debitum voluntarii t intra, flum t*
RilgioneadDeum . Hsdc LudovjcUS . 8 Prar mittendum eft Secundi , Difpofitionem
przdidam P-Ber- nardint ex ea parte qua mi nus principali ter rcfpicere illas
puellas faflt fumus non multi ante , nequaquam fuifle ab ipfis acceptatam , ncc
ab alio pro ipfis . Patet id
primi, quia nec mdilpofitione allata ». i.5cz- ia apparet, nec invenitur alibi
. Secundi, quia cim h$c difpofit io non luerit di reda ad perfooam certam,
& individuam , led adpuellas illas incommuni, non potuit abaliquaex ipfis
accepta- vi, £cc. 9 His tanquam firmis jadis fundamentis, Dicoprimi,P.Bcrnar-
dinumfemperpotuifleprzdidum votum, feu juramentum pium de dotandis ad
monachandum puellis commutare inaliudpium opus melioris, imroi aequalis
bonitatis, flcc. Quid potuerit in melius probatur: quia Vota quarcumque jurata;
& juramenta pia, etiam per ("e liantia, Deo principaliter przfttta :
poiTunr ab ipfo vovente, feu jurante propria authoriute in opus me lioris
bonitatis commutari, led difpoli tio,de qua loquimur , Votum eft, feu pium
juramentum :ergo ,«c. Minor hujus argumenti conftat ex ».y. Major veri eft
certa ,eara- que fequuntur innumeri Dodores, Navarr.Covarr. Sayr- Azor. Va-
lentia,Salas,Suar.Sanch.apudCallr.r.?./a. *• votOyp.iq. n.x. Et Sanch. quidem
/.i. *" Dec.e.q$.u.q. poftnuam firmavit hanc opinio- nem, quam communi
(limam appel I a t,affcr t pro i ) la triginta quatuor magni nominis Dolores .
10 Verdm ne folumauthoritate pugnare videar , in mediumaf- ferre unam, vel
alteram rationem non gravabor . Nam fi opus lubro- gatur rei per Votum, vel per
juramentum promiflir, eft melius tc Deo gratius: illud fi vovens reddat ;
reddet id quod gratius Deocft; ergo abundantius fatisfaciec : ergo facis
fuperque luam obligatio- nem adimplebit . Adde primi in omni nofira promi
fiione fada Deo videri inclu- fam ede conditionem illam ( nifi per fe flutem
matmam elegero ) ciim enim id redd rationi, & Dei beneplacito magis
conveniat, magis pro- «niftioni fatis fidum fic cenfcbitur . Adde fecundi adcHc
Sacros Ca- jnones hanc fententiam approbantes ; fatis Gt ille textus cftorvemty
di jurejurande . Pr omif fnm ( ait Pontifex ) non infringit , qui illud in me. Jit (immutat
j Coe t eros tex t us t . i . dt vito , r. licet t de Regularibus , le- geapud
Sanch. & Cafirop. citatos ; Adde tertii ex jure etiam civili , Inffit
.quiiut tnodu re/hiur eiftgatiojniiio, de confenfu crcd itoris pof- fe unum pro
alio reddfol vi : At certi fcimusDeumconfcntirc,ut
apfifolvaturopuspratftantius, utpote fibi gratius . ■ 11 Haec quoad
commutationem in melius. Quoad commutatio- «em in aequale, licit fit multorum
fententu,lwa polle ab ipfo voven- ete ctaoaii Votum in opus aequali*
bonitati»;eft umen probabile, & (tarum, polle : Ratio eft, quia fi materia
lubrogata Voto, vel juramen- to pio eft evidenter zqual is,non poteft Deo non
efle «qualiter grata, i eonfequenter erit obligationi per Votum contrad*
«qualiter iat istac iens . Unde vides huc recurrere meliora fundamenta, quae
modi probaverunt commutationem in melius Hanc fententiam am- pleditur Henriq.
/. J * fun.e. zQ .». ^ fyij.de Indulc. 3 . ManueL v.x.Awoj^Aioo.-.^ww#»#,
aliique apud Sanch. l.yn Drrr.4p.1v.to. .& probabile vocant
Arago«iu*,Suar.Alcozer,Ufl. ab eodem Sanch. •it cit Sed quoniam commutatio, de
qu* no* agimus, eft m bonum evidenter melius ,idei diutii* hic noa immorandum
cenfeo. ia Illud moneo cumCaflri 1 5
"7- *d commuta- tionem prsrlhndam in odus mzmfeMperlMius, nullam caufam
re- quiri fpecialcm , qu» ipUmexfufceptio pertedioris operis, utpoti Deo
creditori grat ior/ufficir pro cauta ; ut tenent communiter De- flores Cajet.
Navarr. Si , Lefl- Stt».&uch. Laym. ab eodem Caftr. citati .
Procummutatiooe autem m materiam aequalem, licetne- ceflariafitaliquacaufa»
tamen lumcererooneocum eodem n .g. quia efimnare non fitaMoluta voti
obligantisrcmiflio,fcd illius obligationi* in aliam mateiiam _translatio, levis
caufa facis fuperque eft . Sic Cajeta». Vah Suate*, Sanchez , Laym. LdT. apud
eumdem ,rS>iicin- Dia* *»™«*tio.i ohflat jui tertii, nempe in, pnellafttm
illiruitH»d qua, habitum tripedum minus principVliter fciffemndon nbuvinw,.
RdponJeo; Quonumlwcobieaio pouBitnumioco 1 " habet injucquillione, ut
ltudii.fi, im^is m j t; : I- vcrfuCiftropaisi.quidirt-dl^ iicrefpondct tlir 'gf
prwffi, falUfi, (f.{„ /«/i pr.mif. fafidTt ,ep fiOtfir.n.tjl, t l.s. de
Voto,c**a.» »T. Ltff. _l.xx40.dub r9.num.i04 ina.cd. Sane. 1.4. in Der 4»
nom.a. Syri m Clavi I.6.C.1 i.nu.ultim. Hit fipmmifrrit taruttr da r dum Ettt f
* Jtit*minat0,patf, ahtri pauperiori tradert^nifi frt> prrmi/fin tmr.cn
fetem Vei, ftd etiam ipfi Eeeitfia direxerit , & at ta fu trit atttptata ,
Utrumque mim requiritaret bene dixit Ltff. fupta j tjtxpiu* yit
BafiJiutLtrientnfit , l.g,de matr-c.8. nu. 1 y. Haec Explicationis Decalogi
Lib-III. Caftr. Ex quibus i minori ad majus fic poHumas argumentari . SI Votum
dandi determinatae Ecclefiz , quandoca nondum accepta- vit, poteft in melius
commuuri ;quautd magis Voturo iadum per- lonis indeterminati*, quale eft
illuddequoegimus,quod,utpatec ex num.i. diredum eft puelli* in incertum,
quodque 1* nn.8. a nemi- ne eft acceptatum? 14 Sed operz pretium erit, G idem confirmetur i Sanch.
M.4J* Vrt.eap.+ i.mum.n . Bsprimi/fient (inquityl aut dontienifoRit can- / a
pia nullum jus acquiritur antt acceptatu tum , ac pnindt vota iUa manet fi. t
/a fla fete Dee , dum ea Prapefitui ii.t f.ccitfia y aut pauper illi non
acceptavit : Nec Deui ea vota accipiat , nifi quatiunt in fetum /tenerem
redundat , qua acceptat te in re/iqun quaque vetu invenitur . Atque ut jui
irrevocabile acquiratur caufa pia , efioput acceptationi mate humane . Et, fic
bujm fetmtia feni clariTabttna , Armilla t Lu. devie ut Lopi\ : ajunt enim tuae
acquiri jui Etdtfia per premifiienem , quando ipfa farne acceptat y (y non ante
, quamvii Inftr umento pubtuo % fy coram te fiibut fiat Et Angelut ySy/vefier ,
fy Gr affui a)u>.t per id votum non ne quiri jut , quia nen fit rei
aeeeptaeetebui aut mliit pro eit : (p Sayr. Ufualdm , ty Suare\ y petunt
acceptationem t(t florei Ecc/, fi a , ut jui irrevocabile acquiratur } en
prepriu termini 1 Lee n ardui , fjc. Hadcnus Sanch. cui addatur Far. qui 4 a.
•* i. Dec.pracept.c 49 /J1/.4. ty 1 1. innumeros authores pro hac fententia
citat, & refert, id quod umen fatis fit innuifle. r y Denique non
prptermitum aliud magis amplum hic adnede- re. Nam non ignobilium Dodorum eft
etiam opinio, pofle com- mutari Votum , vel juramentum pium in honorem Dei
cmifliim * ctiamfi EccJcfia, vel pauperia quorum utiliutem cedit, accepta-
verit. Audi ex Fa^undczc^.i. mdec.l.x. cmp.qy.num . ra aliqua , id tanquam
probabile excipiente : Tertia opime (inquit ) docet rame ne um peum , etiam
pofi acceptationem l(r fleret Ecelefia , cui f a fla eft fromijfio \fy Votum ,
etiam pofi acceptat io nem pauperi/ , cuip repter Deum t toto y aut Juramento
premiffa ree fuit y pofftnon folum auiim- ritate Superiori / , (y Epifcopiy fed
etiam autieontate propria voventi / , ac promittent ii ia meline ccmmutari ,
dando fciFectt rem ptemiffam alte* ri Ecelefia pauperiori } aut pauperi tg. nt
iori. Primby quia hac 10 a f (y juramenta principaliter y jy ultimat i en Leum
diriguntur tanquam fi- nem , cujus (y folum pauper efifinej , cui atque adtb
accefforsuty minue principali t : cUm ergo acctfforium fequatur principale , fi
poteft votum propter ref pedum ad principale commutari in melmtpt opeia autker
itate , nihil ob flabit acceptat eo ejut y que fuitfi-.it acceffo- imi . Secundi
, quia etiam fi ehrigat intentiorum ad hunc peculiarem pau erem y edfit propter
Deum : (y fic tota ratio premijfteni t efl Deus , fy per meidmi eflyquod pauper
acceptaverit , unde (y quod jut aliquod acquifimt ; acquifivit enim dependenter
A Beneplacito Dei , cui non poteli non tffe gratia/ quod mrJeui efl . Unde fa
fla commutatione , non poterunt illi ad quot ut ilii ai Voti y (y Juramenti
/fellabat t officium Judicii imploraro f quia vo ventet, (y jurant e i obligat
ieni fuet jam fatitfecerunt . Tertii , quia m omni voto ime ludit eu illa
conditio Voveo boe y nifi in me Uut vo- luero boc votum commut are y quam
conditionem alteriut minui principa- tu acceptatio tollere nullo modo valet .
Quarti, quia eum, qui im aliqua religione profitetur y jam Hfligio acceptat y
fy tamen poteft ad meliorem tranfire ypetitd (y non obtenta venia Afui Prolate
, atque odei invita Hf regione, juxta Sacret Canones , ( c licit de regularit.
) eu jis rei ra- tionem reddent Cajet anui , ( apud Fagund. loc cit. ) dcit ,
in eo capite nibtl novi j urit flatui y ftd declarare nattram 'pfim voti ,
nempe pe/f, quempiam votum fuum , etiam acceptatum in netUm fua propria aut
beti . tat e comnietate y fy ratiiycurpoffa in tah eafuprajudecari Pralalii t
(y Religioni priori, e/T l (inquit Cajet anu / ) quia non propter tlloiyftd
propteo Deum Pr a latis . (y
Religioni data eft retigiofi per fena ,• (y propter boe fo* Hui Dei ratio
habetur im bnjufmodi commutatione . * Quintby quia ceJJdnttfinepracipnOy fy
ultttnaio Veri , fy Juramenti , teffat tjns obligatio ; ergo, ciim, fafla
commutatione in metiorem Dei cultum : ce/ftt finit VottpraeipuutyCeJfabit (y
obligatio. Hanc fenttn- tiam videtur operte fequi Cajetanui, ( x.z.qu.SS.
art.X. verf. ad hujus evid. )fy Nav»rrut( l.i. dcreftit.c.a. in
novacdit.difp.3. num.i 4. ) Haccex Fagundez. Cui adde de Lugo J.^.de Jufl.nu
95. Votum f ai t ) non dat jus ii* . in quorum favorem vota emifiafunt, quando
promiflionon ipfi ,fed foli Deo fit : quo cafu, etiamfi ipfi
prvfenieseflent,& accepta- rent, nullum jus acquirerent, &, ipfis
invitis, pofletdifpcnfatio- ne, vel commutatione colli illud votum, ut fatetur
Sanchez, / j. in Vec.c.fl ,n. 14. 1 6 Dico Secundo, P.Bernardinum femper etiam
habuillc jus pe- tendi i legitimo Superiore irritationem, vel difpeafationem,
vel commutationem prsrdidc dilpofitionis . Probatur id manifefid : mm quicumque
fuhd itu Relisiofus,imm6quicumqueabfoIutcha- bet jus petendi relaxationem fui
voti, vel juramenti pii, de qua re nullus dubitat, ergo &
P.Bcrnardinus,quam dodrinam, quia nunc ufui n obis ca non crit-fitis fit
innuifie dumtaxat . 17 Dieotertid,cx didis cwfequenter fieri, ut totam
poteftatem, ? |uam P.Bernardinus habebat ad commutandum fuum hoc Votum , eu
juramentum in melius,vel in aeouale,& jus quo potiebatur ad pe- tendam
illius relaxationem, legitimi tranftulcrit in P. Provincia- lem . Patet ex
illis verbis allatis num.i. Dat omnem ita avthoritatem ac poteflattmy quam ipft
P. Bernardinui habet valendi commutaro dic lum legatum. Cum ergoipfeP.
Provincialis pollit in przfcntu » quod Confil. De voti commut. <juod antei
poterat P Bernardinus, confcquensell , ui P. Provincia- lis po(Tit nunc illud
Votum»feu Juramentum in opus prrilantius,vcl in opus aequale transferre;Gcut
amca potuiflc P.Bernardinura, haflc- nus probatum eft : _ _ 18 Dices in priore
difpofitione allata ».». non. invenitur P. Ber- nardinum potiri hacpoteftate
commutandi: ergpilla nequaquam gaudebat: ergo eam Patri Provinciali communicare
non potuit adeft , feu i mbibitur in cademquidquid eft de natura Voti , & jura-
menti , & confcquenter facultas przdifla commutandi , «c. Imm6 etiamfi quis
aliquando voviljet , veljunflet fedcpriore fuo aliquo voto non petiturum
difpenfationem,fcu illud non commutaturum; adhuc polle, exiftemc caufa, de hoc
pofteriore voto dilprnfaiio- nem obtinere, & deinde procere ad
dilpcnlatiooem prioris , fir- mant pa/fim Dolores . Lcuntur Sanch. •» Dota/. c£
num. 56. Suar.^.»Vwo/#,r.ri. num. 6 . Caftrop. t.\.dt.devoto,p.%. S- Quare fi
in przdifla priore di fpofitione(ciim fit irrcvocabilisin- tcr vivos) adfuit
juramentum de non revocando , erit prxeommu- tandum &hoc juramentum* Quod
cum fit acceflorium ad jura- mentum pium de legato, erit &ipfum pium ,
aiqueade& pronria authoritate in melius transferri poterit . Transferri
autem in melius videtur (latim , atque commutatur in aliud juramentum de non
re- vocando lublidium illud nuilioouiD ; quod ccrtefubftdium przftao- tius
bonum effc mux probabimus , & confequenter juramentum illi adharrens . III.
An Rttat expedire eemmutatienem fradiTt i juramenti in fubfidium mijfitnum
inter Infiieltt ? 19 A Sfero licere . Ratio potiflima eft , quiaut (upra
vidimus , /\. licdt, etiam propria authoritate, juramentum pium non acceptatum,
Sc in fententia probabili, etiam acccputum, in opus evidenter melius commutare.
Sed fubfidium prsediflum eft longe & evidenter melius» quim puellarum
illarum fubftcntatio: ergo» &c. Minor haec , in qua eft visargumcnci
,ade6mihi videtur mani- fefta, ut me pudeat eam velle argumentis comprobare.
Probatur tamen ad alicujus pertinaciam evellendam . Primd , quia bonum ad
pluresfecitcndens, femper eft excellentius boco le extendente ad pauciores, ut
per fe notum eft : fed Monachatus ille eft bonum ali- quarum puellarum
particulare j fubfidium verd hoc vergit in bonum totius communitatis, feu populi
orientalis, imn>6 totius Eccleuae , ut per fe etiam conflat: ergo, Bcc. 20
Probatur fccundd: Difl* illae Virgines deftituuntur : fateor, fcd illas animas
inter Infideles degentes remediis, & auxiliis pro (pi- rituali lalutc,
majori damno deftitutas elle inficiabitur nemo . Quare tu ipfe cogita, quod
bonum ex objeflo prxftantiuseu, proximo nec in temporalilnis, nec in
fpiritualibus multum periclitanti; an vero in fpiritualibus graviter
periclitantibus eftclublidio^ 11 Probatur terud. {ubfidmm t de quo agimus
tandem pertinet ad bonum fidei, ut confervetur fcilicct, augeaturque Fides apud
infi- deles^ 5chifmatieos:crgo fine controvcrfia excedit eam bonitatem, quz
refidere pollet in illis puellis adjuvandis: quibus non deerunt aliunde, apud
Chriftianos, tuofque conlangumeos, congrua ali- menta: qua*que fi doce careant
fumcicnti , poterunt in paterna do- mo cum omni puritate divinis rebus
intervire. , Conhrmatur primd , quia unci fcmpcrsrftimata eft cura propagandi
fidem , ut ftatim at- que pro fidei pnrdicationc fuerit quis &
Barbarts.interfcfliis , nume- retur i nter martyres Chrifl i fmecomroverlu :
quod non ita die-, docet S.Thom- propter alias caulas, tamctli ad carteras
virtutes per- tinentes. nili addatur aliquis ordo ad fidem. Ergo tantizfti manda
eft cura dilatandi fidem , eademque conlequendi inter Infideles . ut meritd fit
praeferenda illi aflui virtutis .quo V irgin» przdiflar fub- levari pollent .
Doflr. AQUINO (vedasi) his verbis affert Laym./>M JtM. Caufa Martin, debete
(fe pia , qu* per fidem /upematura/eut innotuit : nam Martyr dicitur , qui
teflimoniam \t /antaria fua morte prabet Ve. r it at i fidat Cbrifii ana
ftrunddm verba Citri fi i: Omnti , qui me eonfitt- bitur , ftc. Notat autem AQUINO
(vedasi) ( X.». q. 1 14- urtif. f. in torp. ) quate- do afiquu patitur pro
opere vbt ut i> rum ordine ad dofltinam Cbrifii , id eft dumopat bonum de
fer ere rrcnfat , quiaconfentantum 0 fi Fidei Cbrifii ; •veri martyrem effit
confirmatur (ccundd, quia Summi Pontifices fi quando velint inalioua
conccffionecaufain non vulgarem , fed magnam , fed urccntiflimam aflignare,
ajunt eam pcrtmeread cul- tum Fidei , & Chriftianae Religionis
confcrvationem : ergo eam maximum bonum, Sc prarftantius cfle profitentur. Lzgc
Bullam Pauli V. de Socieutis noftrae confirmatione , quidum omnium fu- premam
caufam noflro inditu to vellet afferre , ad cultum fidei illud pertinere
difertis verbis edocuit . Idquod fide totq corporeSocie- tatis refld dicitur ,
multo magis de midionibus immediati verfanti- bus in partibusOrien talibus,
Infidelium ac Turearum diflionifub- jeflis , idem erit fentiend um . xx
Probatur quartd, quod fit in cultum fidei : certd hujufuiodi fubfidium dandum
Midiooibused ad finem cooperandi cum falutc aoimarumst omnes Sanfli Doflores
cum Sanflo Dionyfio clamant, diviniflimum effc cooperari cum auimarum falutc:
Inquiro nunc rx3 ego, quarnam major coopcrattocum falutc animarum , auxilioede
otio, vel decem puellis, an tot concionj roribus, laccrdut ibus, opera- riis
laborantibus in vinea Domini, nec jam inter Fideles, fcd inter Tureas, ubi
maior urget neccditas animarum , fle ubi vel nullus , vel fatis exiguus eft
numerusoperanorumChrifti,&c. xj Probatur quintd . Nccdefunt przftantiflimi
I>oflores , ex quorum doflrnu pviffumus colligere id ,quod inprzlentia
difputa- mus.Siur.ir. • .de Hrlat.de wio.i. 6 .t.t 8. in eomnurandii wm(ait)
jmnt maximi jpeilanda fptrituaftt veieatn uti/itat , fyfinu toti 1 te» 1-
i«>.Hxcille. Cum ergo certum fit, P Benurdnuin intcndilletua- joremDei
gloriam ,& hafleous probatum fit fubfidium Millionu urgere ad majorem
gloriam Dei: noneft unde de nollra aiieuioitc dubl tonus . Sot. /.7. de Jufl. V
4. art.l. ee/.X. verf. , * ifin ronjefu.tur, aflerit ad commutationem in melius
taflam non exigi caulam exeeu- tiom Voti obllantcm : fed fatis crte materiam
lubrogatam magis ad finem conducere : fubfumo. Sed jam nugis ad finem obfcquii
Del conducit opos adjuvandi Miftiones : ergo. GabrielA/V > ^ r ' q. ®*
f.i.urr.j. dto.y. adfin. docet melius bonum attendendum five ratio- ne perfonz
voventis, five Reipublicar» ideft juxta id, quod exigic c haritas majoris boni
voventis, aut pubi ici, ex quo fic breviter arguo: fcd fubfidium illud M
iflionum magis facere pro bono pubi ico vel c?- cus videt: ergo, dec- Verum
quid pluribus Lcflorem meum in rc tam aptadiftinco? §. IV. Angaugruat pradMa
commutatio ,&{. . x* A Sfero non liettemodd id , quod haflenus probatum eft
;fed /V etiam congruere . Harc coodufio idcoefi hic brevibus con- firmanda,
quia adfuit nemo, qui pra ccdcntlbus rationibus con viflus pofleeam
commutationem expediri , & finfi culpa licere Utebatur : fcd ne puellis
illis earumque coni anguineis querimoniarum caula contra P. Provincialem ,
ejufquc Religionem przbcrctur , negabat C °i, r Sedkontra hunc e[iprim6/jui»
ili* Virginesnullumjus jufti- tiK Habent in illud Icwam; ergn immcntb cixiqucji
poliunt : nec propter irrationabiles paucorum querelas negligi id debet, quod
ad Gloriam Dei magis matfilque conducit. Prph quam frequenter con- Si f fit (
inquit ) obpopuD 4'Ha ammo ftatim dem, ruperit , nttnbtl mu- quam quod rener
ejum , admirandum ut fit , furore poter, t . Ne Igitur cxpavelcAs. Injuftacnim
iftaexpoiluUtioftatim,iotrahoras,neclo- Iftm intra dies, dcfcrvefcct : major
vcrA Dei gloiia ,quz in milfionl- bus intenditur, d iii flabit . SecundA, quia
facili negotio a P. Provinciali ejulmodi odium avertetur, cum feient illar
quaeumque lint ^ ,c f°P , 7)L uta ? tioncm ab ipfoP.Bernardino expofcqqui
ficutiolim voluit ipfis libere gratificari , ita nunc liberi vult aliis. 27
Tcrtid , quia audio -dmodumpaucasclie ejulmodi puellas de ejulmodi P-Bcriurdini
familia , quas nugis legati cura tangit; &Dcr triginta feri annosab hujus
legati difpofitionc ufquc ad harc noftra tempora devolutosvix duar, vel tres
ejus generis inventae funt , qui- bus eo legato frui conreflum efi. Erit ne
igitur laborandum de unius, vel alterius querela, adversOs tam grande bonum
quod per commuta- tionem intendi mus non ita profefld prudentiadifl.it, non ita
. x8 Quart6,lcmel accidit, utfquia multae conditiones requiruntur in iis
puellis eligend sjfioc ullodeleflu quadam nominata iucrit:un- dccam
nominationem refemdere oportuit : Nequidetgo umile fu- turo tempore eveniat ,
mortuo prartertim P.BcrnardmO.ac propte- rei nemine illasconditiones
perurgente: congruum falis» oc dicam neccflarium erit, vel in illud fubfidium
miflionum, velin aliquod fi- mile ccrtum^uod cjufmndi negligentiis fubjacere
non facile poflit , juramentum diflum commutare, &c. 29 Denique video de
querimoniis przdifli* neminemrationabi- litcr debere cllcfol licitum : quiaeas
nunquam lucurasetlcfperan- durn eft.tuin quia , ut d iflum eft, manifeftae
rationes pro commu ta- lione, & pro libera P Bernardini voluntate flant,
tum quia ad admo- dum paucos ejus commutationis fama perveniet ; Ut qu id enim cam
per multos evulgare ncccffe fit? §. V. An quod potefinunr P. Pro vine i alit ,
po/fit fj F. Brrnardmui y (je. "pinis Impolitus jam effet huicquarfiioni ,
nifi illud vellem JT non prztermittcre . Aflcro enim milii fatis probabile
fieri, P.Bernardinum communicaffe quidem noteflatem commutandi fuum pium
juramentum P.Provinciali , fcd illam i (c non ab licafte : quod idem eft atque
aflerere, non privativd, fed cumulati v£P. Pro- vinciali eam concefliflc : ex
quo fequitur P. Bernardinum ex fe polle eam commutationem facere»atqoe, fi
ipfeprzveniat Patrem Provin- cialem, przvalituram fuamcommutationem : ut
accidit in fimili- bus eadem potcftate frucncibus , in quibus datur locus
przven- tioni, 6 cc • . Ducor ad idaffirmandum^uia verba allata « a.hzc funt:
Dat, fo dedit omnrmpot e/latem, fj autbor itate* vaiendi t immutor, , fyc. aC
hec verba fignificant quidem cam potiHatem datam fuidc P. Pro- Caput II. Dc
Obligatione audiendi Miilam. 125 fubdunt ur Eccldla legibus hi
^quiaafTiftcntiam humanam exhibere non poflunt . Quae ad ejufmodi obligationem
faciunt) millies ab Au- doribus Scripta, in fumrnam fic redigo. §1** Mijfs } x
PrimbypumMiflamaudire tenemur ? Refp.Catholico ritu pe- ratUm^uac uroque lingua;
de quocumque San&o,quamcumq; voti- vam, etiam Ulub malatidc in recitanda
una Mifla pro alia Sacerdos erraverit. Ita Azor.p.i./.y.t ^.f.y
Ratiocft,quiaprzcipitur audiri MUla , non verd hsec , vetylU . guaitla Mijfs ?
3 Secundi, quantam Mittam? Refp. totam . Excitfabet is tamen i mortali fi
omittas levem partem; levis autem jam nunc judicatur, ©miffio ab initio ufque
ad Evang. cxclufive. Sic Fag.'« xfrmc.EtcAAx. U> 4. dt bUj} \ Sat.f. uit.p.i
i. ».16. alios citans. Immd fi audias live ab eodem, fiveabaliocelcbramc
ultimum Evangc- ium S. Joannis ) rtiam inciufive : ficFag ib.n.-j. al lique i
levis item ceofetur, fi audias ab initio ufque ad Communionem inclufivd :
omittis cceter is ufque ad finem . Qui non eft prarfeus consecrationi , Sed
coetens partibus, licet cotvfecratio ,quia dignior eft multum va- leat ; tamen
prarcepto Satisfacit . Ita de Lugo, Eucb.d.n ftfi.l quia poteft adhaerete
opinioni afferenti Sacrificii clientum in Com- munione confidere, atque adc6
non ed is dicendus omififle Sacrifi- cium : Qu6d fi tum Confecrationi , tum
Communioni przfcns noa eft, nullo modo Satisfecit , quia nulli afliftit
Sacrificio . 4 Erat quidam Sacerdos, quidum Sacrificium in privata aedicula
faceret , i n mtmtnia , vel Communione orabat Sere per horam , certe
buicauthorcdcm, ut viam communem iniret, oraretquepotids an- te, vel port
Miflim : fingularitaj Semper ed odiofa, nec Deo, vel in re- bus fandi flirais
grata : Immd vcrcor.ncid fiat contra Rubricas mo- dicam tunc orationem
przfcribentes Nam e.i 6.Hptr*tn.n.xxx preS- seprzcipicur ntitimit mreeti
ditstur Mijfa , quo Scilicet audientes tzdio non afficiantur, & c.Ssitui
ctltbr. Mi{f.n.\. dicitur de Mtmtn- /Oy ut tunc jundis manibus det pau/i/ptt in
quiete : Sed ad noflra. M i- nider ergo ab arde ad fua negotia peragenda
diScedcbat, tum exada hora rediens, minideriumque reafturaens , ril£ Sacrificio
uSque ad fi- nem intererat. Inquiro ejufmodi minider faciebat ne przceoto Sa-
tis } Satis utique quia fine illa hora , Mida jam integra remanebat . 5
Is>cui integrz Miflaeafliftere propter legitimum impedimentum non
conceditur, dc Ecclefiam ingreditur, dum Sacerdos celebrans non dum pervenit ad
conSecrationem, debet quod fupercft audire , Ita de Lugo , dt Eucb. d.xi.ftli.i
. «.6. quia tunc pars principalis , dc 3 uz potiilimum intendituriprzcepto,
audiri potell. Neceft au- lenaus Joan. Sanch- qui docet, accedentem ad au-
diendura Sacrum tempore Przfetii , romimd teneri interefle : aui nullam hujus
rei rationem affert, foldm ait talem efle ufurn Fide- lium etiam timoratorum :
de quo tamen ufit authoritas Solum, apud ipfum eft . 6 Quod fi pod
conSccrationem accedat, nonobligatadafliden- dum parti, quz recitanda fupered
:quia tunc defici t pars principalis Subilantialis ;exemplutnq, proferre
poflumus ex feria Sexu Hebdo- madz Sun&z , quando licdt in Mida adfit
Communio, &quzdam aha, quia non aded confecratio, non tenemuraudire fi tunc
incide- ret dies Sellus : ita ergo in cafu nodto . Uti? 7 Tertib,quo loco Mifla
eft audienda.Refp.in quacumque Ecclc- fia, etiam extra Parochiam : immd nunc
non poliunt Subditos cogere EpiScopi ad audiendam in Parochia , ex declaratione
Congregatio- nis Cardinaliuro,quam refert dc Lugo, ib.n.y An 8c in quibus Ora-
toriis privatis; diximus opuf.nofiro i.dtSsttif. MiJfM.\.c. 4.5.4. §uo fitm ? 8
Quart6; ue audiatur Sacrum genibus V.G. flexis, vel (Undo, vel alio modo,noneft
de necefiitate pryccptixaveatur tamen irreveren- tia, vel Scandalum. A quo ? 9
Quinti : 1 quocumque Sacerdote Catholico celebratam Mif- fam audire potes, modi
is non fit nnminatim cxcommun icatus , vei publicus Clerici percudor : quare fi
nullus pryfto eft Sacerdos die fe- fto>qui rem facram facere vellet, nifi is
cxcommun icatus: omitten- dum tibi potiiserit Sacrificium illo die, quim cum
illo Sacrum au- diendo communicare. Ratio eft, quia fortius judicatur in
Ecctefia prarceptum vitandi ejufmodi cxcommunicatum non toleratum , quam
audiendi Miflam . Ab excommunicato autem tolerato potes : quia tametfi antei id
non licuerit , tamen Concilium Conftantienfe ad Secandas confcientias, reftrinxit
prohibitionem, ut Scilicet fo- l&m obligemur non communicare uve in
humanis, fine in divinis cum non toleratis. Ab haeretico nondum
norainatimdcnunciato , cilm donec accedatdenunciatio fit toleratus, poflet
cxhoc capite audiri Sacrum : Sed obftat in haeretico cognito Scandalum, ne
Scili- cet videaris, ipfi vel ipfius hzrefisparticeps efle . Dus mtdia Mijfs .
10 Se«d:qui mediam Midara V. G. poft confecrationero ufque ad finemauditah
unoSaccrdote, audiendo poftei eadem dieabalio aliam mediam, hoc dt ab initio ufque
ad confccrationcm , przcepto fetisiacc re, Saltem propter authoritatem .
xtrinfecam multorum id af&rentium, probabile eft : Ita Sd,Nau.Snt.Henr.apud
Dian .px.tr mifrtf.lZ. Major, /£gid-Medin. apudFaz.x. EteApfseJ. 1. t. 6 .*.n.
Bon ttm.l .d.+.dtS*cr.Mil}.q.uUf.\ I.*.I $ .Hurt V.J Sacr. Miffjtf. 4 Sed in
rigore veram autumo contrariam Sententiam ,quia ex illis duabus partibus
nequaquam conflatur unum Sacrificium, cui inte- rdic jubet Ecclcfia. Adde&
abfurdum quod ex nriore opinione con- fcquitur,namfic poflet qu is fimul ab uno
Sacerdote dimidiam Mil- fam audire, & ab alio celebrante, eadem hora, in
vicino altari^liam dimidiam, & hoc paCto Satisfacere : Cum ad utrumq;
Sacerdotem przfcntu moralis haberi poflit ; quod certi ( quidquid Sentiant aliqui
) Suat, d» EuebJifpM ftll.i, meriti reputat ablurdum, quia fic polies itribus,
vel i quatuor Sacerdotibus fimul in vicinis altari- bus Miflis celebrant thus
varias partes Miflz audire, & Satisfacere , & in Officio divino i fex
recitStibusSex diverSas leflioncs fimul au- dire, & fatis facere, cilm
przScnt ia moralis ad omnes jam habeatur . pTffeniis ^ it Septimi requiritur ad
audiendam Miflam przfcntia mora- 1 is, & humana ; unde non fatis eft, fi
cyperis vigilans intex efle, & de- inde obdormias. ItaSanch.
Zj*.c*"JV./. 7 .s.i.d"t : ii'immb neque fi raptum, aut eftaGm
patiaris i cum tunc przfcntia moralis per fom- nium.vel raptum interrumpatur.
ltaFag./c.4x.r.7.i».}.GirpJiurt. l.t.difp^Aip.x. Non autem eft nccelie audire,
vel videre,naui cycus, & Turdus, latis przceptum adimplent . ix Hinc infero
primo, fatis efle, ejufmodi afliflentiam exhiberi humano modo, vel audiendo,
vel videndo celebrantem, vel faltem ita lociando alios videntes, aut audientes,
( quamvis fit quis extra Ecclefiam omnes przfentcs non capientem ) ut ex
fignis, &. geftis Miflae aliqua colligere poflit, & ut
adroultitudineraafliflcntium ccnleatur moraliter pertinere : id , quod certe
femper contingit 10 faccllo parvo, etiam poft columnam ejufdem parvi laccl t i,
etiam ia Choro poft altare pro ReUgiofis , vel Clericis ibi cantantibus. At io
templo magno, ut V.G. S Petri Romae , non fatisfaceres.fi tu edes in
unaCapella,& in altera fieret facrfirmultb minus fi poft columnam ab Altari
diflantem, vel poft parietem Capellam dividentem ; quia tunc tanta
diftantia,vel dtvifio inter tc , « celebrantem nullis aliis intermediis, tollit
przfentiam moralem ; nam propter contrariam rationem, latisfacrres, fi adeflet
magna hominum multitndo,tu veib efles ex poftremis in ciuiem magna Ecclcfia
,quia IcUicet tunc mu- rali ter faceres unam cum ea multitudine przfentiam . H
Ex hacdoflrinaolim rcfolvi,num Moniales i loco poft Altare quem mfuisclauftris
habent, qui locus non.vuieturpcrtinetead.Ec- clcliam, cumfit folilmad
commoditatem iplarum, ut inibi aliquibus diebus Officium cantem , num inquam, i
tali loco illae poffint vifita- reAltarc.de indulgentiam illud
vilitantibusconceflWn luctari : au potids oblidentur illud vifitare i Choro,
qui eft in ipfafccclefia ad Altaris profpcAum direfld fito- 1 Dixi , curo inde
haris Canonicisfn- tisfaciant, indeque Miilam etiam audire foleant, utipfzl me
inter- rogatz falle fun t, & quidem lite propter rationem n.prst td d
iftaro; nullam pofle efle dubitationem quoad Indulgentiasutrobiqueenim eadem
prarfentia moralis in Ecclcfia requirit ur,& fufficic . 1 4 Infero fecund6
, i fcneftra tuz domus , fi fit parva diftantia ad Altare Ecdefiy, pofle te
Satisfacere prycepto inde audiendo Sacrum, etiam fi fit intermedia via publica,
ltade Lugo dt Eucb. z.tt.ii. quia fic vet-d pratfens cs moraliter Sa«. ro : fe
cus erit in magna arbitrio prudentis diftantia, propter oppofitam rationem ■ i;
Inlerocertid, non efle moraliter Millsr przfcntemcum, qui Sacra mentali ter
confitetur, dum Milia celebratur. Ita Suar .dt Sacr. di
p.\l.ft£l.(,.vftptimumc*put : Axor. x.pj.j. r.j.f.H quia non Satis eft pietas
adlionis, fi hzcdiftrahat. Seu excludat moralem afliften- tiam ; diftrahit
autem in caSu noftro , qoia adiocx terna Confefltoni» impedit ipfum externum
cultum attendendi ad Miflam * 16 Infero quart6,fatisfacerc praeceptode
audientia Miflzeurw, qui dum camauditirccitatPfalmos, vel alias Orationes,
etiam illas, quas ex obligatione reciure tenetur : Ita Suar. h. Axor. Ac. 5 .
*• 1 - aliique communiter , quia talis attentio ad res divinas moralem
przfentiam nequaquam tollit . Immbdum Sacerdos fecreti orat, Orationes aliquasi
fidelibus re- citari, bonum confilim eft ; fi quidem mentisevagatio, hac
ratione, melius evitabitur : quomodo autem duabus obligationibus poflit uno
opere aliquando fattsfieri;videUtd apud Sanch. /ib.t.i*Dtca/. capj+num.y luunt
i». 18 OQav6, requiritur intentio volendi audire. Quare non fatis eft efle in
Ecclcfia ad expedUndum V.G. amicum, nifi intendas etiam Sacro intere fse. Pari
modo etiam fi Mifse quis interfit ad vi- dendam mulierem, vel ad aucupandam
vanam gloriam, licet aliunde peccet, fatisfaciet nihilominus, fi interim
Sacrificio vacet;mod6 hyc non impediant, ut ccrtdexfefola non impediunt
przfentiam hu- manam ad Miflam . Ita Sanch. it.n, x. 18 Si 126 Explicationis
Decalogi Lib. III. i* Si qui* Miflsr a(Tiftat Intentionem habens non
fatisiaciendi pra-ccpto, ad huc fati' facit ( cfto peccet ex maloalfcdu, fi die
fcfti- ▼o non habet animum implendi prarceptum ) ItaSanch.tf-Aij.w.ff. Suar.
to.x.de Hf/ig Hb.^.c.xi.n 8. quidquid apud March . dt erd.tr. -^p. 3.C.1 7.W.10
cum Azor- Aliifque ib. citat, quia pomi jam rem praece- ptam , prarcipiturenim
ut audiatur Sacrum, non verd ut cumilla , vel illa intentione audiatur . A
peccato autem latis abunde defiftet > fi intra debitum tempus, V-G. ante
meridiem, voluntatem illam re- tra&et , velitque per auditam Jam Millam
obligationi fatisfacere . Hinc fit, ut ignorans hodie die diem felium, fi
audiat Millam, non obligetur aliam audire poft tcicmiam Icili : /am enim
pr;ceptofatif- fccu . 19 Nonbdefideratur Attentio, eflque communis quzftio cum
at- tentione ad Divinum Officium Neccflartam efle attentionem inter- nam, hoc
efl internam applicationem mentis ad Miftim, vel Offi- cium, fi ve ad verba,
five ad verborum fenfum, five ad Deum, docent communiter Vafq. Sanch.Suar.
innumerique alii citati i Diana/».;. dt ber.Cam.re.X, vi&ecUimpA
tr^rtf.iQi. ubi dt Mt/fa . Oppofitum, id cft folam externam fatis efle , ad
evitandum morule, docuerunt Antiquiores multi , Sy Iveiler , Durandus, Mcdin.
S. Antonin. aliiq; quos refrrt Diana; ex recentioribusConinch. Caip- Hurt.
Dian. oc probabile vocant Lefl. Henriq. Viilorell. Laym. noviflime denique
Jo:dcLu%odrEuei.di/p.xx.fetla. mu.ij. pracd idos citans optimis rationibus id
confirmat : unde & e?o,ficut inepufe. \.dtSatr.Hiff.M. a.r.j. ita hic, idem
probabile judicio. 20 Harc autem externa attenti oconfiftit in negatione
diflra&ionis extern?, idefl in negatione ejus negotii, vel occupationis
extern?, qu? ex fe di/lradi va fu mentis ab auditione Miflir, qualis elici V G.
velle liifioriam legere, confabulari, ludere, depingere, fcribere,&
fimilia. 21 Ratio potiffima hujus probabilis lententi* c(l;quia falfumaf- fumun
t ad verfa rii , dum contendunt adlualcm internam attentione efle
defubftantiaOrationisunde cum Ccclefia prarcipiac Oratione? necdTccfleprzcipere
etiam didam attentionem: talfum, inquam, id «It, quia omnes fateri opertet,
abfaue ea pofle confidere Orationem. Patet id in forma extremse Undionis, que
eft lubllantiahccrOra-< tio;< 5 c tamen, fi Sacerdos five voluntarie,
five involuntarie diflraha- t ur,adhuc conficit Sacramentum; lignum eft igitur
fubftantiam ora- tionis non dependere in fuoclic abaduali attentione . Patet
iterftm quia orare efl loqui cum alio; at certd ego tccum loqui poflum, licdt
non attendam ; ut rflet, fi cx feripto, vel verbis memori* tradite co- cum
agerem, imm6& cum Rege, vel Principe iterum aliquid aliud cogitando Patet
denique ineo, qui ex feripto vel fine interna men- tis attentione loqueretur
cum excommunicato vi tando ; vel profef- lioncm in Religione emitteret ; nam Ac
ille in excommunicationem incideret, & hic veram emittere prutrflionem, fi
iutendiflet ille lo- qui, & hic emittere : aliud enim efl intentio interna,
quzomninb eft ncceftaria, dequa locuti fumus n.prattd. & fufficere virtualem
dixi- mus, inopufc 9 ^.deSaer.Mifia i /.l.r.j .§.2 aliud attentioe\ccrna,quam
«von efle fub mortali ( eflo fuo venUli/ap./.z.r«« de orat.&c.) necefla-
riam, hic affirmamus . Cum eni m cx didis attentio adualis interna non
ingrediatur orationis eflentiam ; undeccrtd habes Ecdcfiam , quotiefeumque
orationem przcipit, praecipere & attentionem ? Nifi certi habeas, non debes
onus tam gra vis legescertb fidelibus imponere . Alia minutiora in hanc rem,
praefertim verd oppofito- jum folutiones, vide apud citatos . 5. II. De caufit
txcufantibut ab affiftentia Satri «. Excommunicatio . Ubi dt abigat ic ut
tollendi impedimenta . i T"? Xcufatur primd» ab audiendo facro
excommunicatus,vel In - IJ terd idus, five pu blicd, five privatim Ita
StAtfi.difp.ll.itll. « Jnitie Marc. 4 * 4 ft.j*.l.'.l 7 **'/. <JUia hos
prohibet, nedum ex- cufat Ecclcfia:idque procedit etiaro fi culpabili ter,
negitat libi pro- curare abloiutioncm C noll«n tamen ut negligeret ex fine non
au- diendiSa.rum:;naij»ficuti infirmus oc captivus ,fidelua famtate, ■vel
liberatione folliciti minus funt , non peccant , non audiendo Sa- crum 'quia
00® tenentur um remota impedimenta tollere; 1 ta cfTc in cafu ooftro diximui
epufc^.dt J 7 .fy opufe. j ,dt Sacri ( jnijttybib.z.f- 6 .$ i. mox » "1 «c
obligatione noa ponendi impe- dimenta* nonnulla fubdemus . Inrerdiflum . Qui
fiveperfoiulitcr five localiter eft interdidus, eodem modo propter eamdem
rationem, quim n.practdtnu diximus, excufatur i Solum dubitatur. Au qui habet
Bullam Cruciata: conce- dentem privilegium , ut poffit Sacroafiiftcrc tempore
interdidi lo- caJis» teneatur illi intercile die feftivoPRcfpondeo. Non
obligari tcoent plures,ita Avila, Vidoria, Canus, Coninch Alterius, Lcdcf- ma ,
Llamas , Diana cofdcm fenuenscccitansp i .rr.i 1 .rtf. z. aliique Dodores
Salmaticenfes apud dc Lugo mox citandum nu. 12. quia cerno cogitur uti fuo
privilegio. Obligari tenent multo plures, ita Suarcz, Navarrus Sotus,
UfuaIdas,Medina, Valdez, qui citat,feaui* turque dc Lugo^ Eucbar,difp.zt./tc.
t.ttum.i j.quia pneceptum hoc obligat quoties non habes legitimum impedimentum,
Icu quoties potes:at nunc pofito privilegio, potes, ergo, Acc. ccrtc fi carccrc
de- tento detur privilegium, lcu licentia i Judice, uc die fdloadeat Ec- clcfum
interfucurus Sacro, nonne obligabitur uti hoc privilegio , ut audiat Sacrum ;
cur igitur non in cafu noftro ? Hzc fententia eft verior : praecedens folum
attingit fines probabili tat is, propter autbo- ritatem Dodorum cxtrinfeczm •
Impetrntia . q Secund6excufat Impotentia corporalis. Unde excufanturcar- ccre
detenti, xgroti , &rerulanter omnes ii, quibus propter debili- tatem, vel
aliud exi rei ledo, vel tedoad fimilia negotia non datur • Incolentes loca
valdei templo diftantia communiter excufantur : verum aliqui tria, aliqui duo,
aliqui unum militare maenam efte diftantiam ftatuunt. Ita March. /tc.cit.nu.t
9, Sed revera cft atten- denda pcrfon*,viz,pluvi;r,tcm pellat is, & limilmm
ratio, ut om- nibus perpenfis tali perfonse judicetur inter notabiliter
difficile • Item excufantur itinerantes^lc navigantes, quando vel Mifia carent,
vel notabilis eflVt difficultas divertendi ad Millam • Prztcrci cxcu- fantur
jullo przceptp Superioris domi detenti ; imm6& ii .<)ui bona fide promi
Ilione prziertim cum juramento , viro V.G* nobili data , d domo exire non
valent. 4 Sed quid, fi tunc domi fu9 in Oratorio privato haberi ex Sacer- dote
aliis ftipendiatofacrum pollet , obligabitur ne domi ioclulus ad Millam
audiendam ? negativi Rcipondcnr Suar. diti, di/p.i&.fet. 6.c.i. & apud
de Lugo tUfp.zx.dtEucbar.JtU.i.n.i^StA affirmativi probabilius Marchmus dttrd.
fr.j/.q.r.i 7.*. tV.de Lugo'/ quia non videtur exculandus, qui cum in promptu
Milfam h ,bere ; quamvis cx privilegio,poflit,tamcnaudirc
nolitiDixi^aliasftipendia- to ) nam ceterum non teobligo ad accedendum
Sacerdotem, dato novofiipcndio : quia hoc prarceptum obligat folum ad audiendam
Millam, non ver6 ad illam peculiari ftipeodio procurandam. v Incidit hiccuriofa
Dubitatio; Pater, vel quivis Dominusfilium, ' vel fervum, ob corredionem, domi
vel in cubiculo, quafi in carcere inclufum retinet, vel negat iis indumenta i
piorum (latui convenien- tia, unde non poffinc exire ad facrum audiendum An
ficu t excufa- tur ipfe filius vel Cervus , ob impotentiam , ut certum eft,
ficcxcufe- tur Pater vel Dominus? Iu etiam Superior Religiofus, vel Princeps io
ordine ad luas, flcc. Refpondco: Huic fcrupulo, quo ad filium, his verbis
obviam ft Fagund. Etcld>racM.^.c.$.n.X AHquanda ptffumt patrtt fintnemttini
htgart fahtm nflringirt , & modtrari filii altnum a xttt* viftxm (y W-
fiitum ad irmpui 1* pgnam criminis , (j ut inptfltrikmnfiptfcant fiat gravi
earum damna, aut va/tiudint . ^*ad utteJligfndumtfl , tliam fi filii »b
vtftitus negat ianem facrum non audsant dttbus frfiit j quia pann. ttsfoli
intendunt filiorum emendationem, non omifiiontm Msfia : per acci- dent tnimefi
, quod illam amittat . Emendatio enim D parentibus intenta rationabiliter eaufa
efl ad utrofqme tam, filios ,quam parentes exett fandos . Haec meriti Faguodcz,
quar funt etiam propter paritatem rationis applicanda ad
fervuro,lubditum,vaflallum. Solum defubdito Rei igiofo adverte duplicem polle
efieinclufio- nem : alteram in Monafterio , alteram in Carcere, fru Cellam ,
utramq; rationabilem, utfupponorln pofleriorc cxculabiiur tum
ipfefubdittts»quia non potell ; tum ipfe fuperior , quia rationabiliter
inclufit.inpriore.cilm poftit Religiolus audire lacrum in Ecclefia Monafterii (
tc eodem modoeflet, (1 filius przdidus poliet audire ia Oratorio privato fuz
domus, &c. ; non excufabiiur. Fateor inie- rim graviorem caufam requiri, ut
prohibeatur Religiofus, ne i Cella ad Oratorium Milia, etiam aflbeiatus, fi
opus fuerit^tccedat^uam ut prohibeatur (arcu laris, ne ad Ecdcfiam extra domum
adeat : id quod Superior prudenti examine ponderabit. Periculum mali : Ubi quid
de amijffiont /atri . j Terti6; Excufat omne juftum ac probabile periculum
notabilis nulijvelamiflionisboni/ivetimeaturdamnum in vita, five in hono- re,
fivcinboms. Ita March. fi1V.mrm.19. Hinc cxculantur fegroti , convalefcentes ,
praegnantes , pefte infidam, vel bello vexatam Civitatem incolentes, quando
fine notabili incommodo, judicio prudentis, domo exire nequent: Item mulieres
nobiles, quando decenti vellitu, fuo ftatui accommodato carentes, extra domum
eas efle non datur, nec occultd ea ^ exire polle conceditur - Prartcrei matres,
nutricefque, quar nec rei inquerc poliunt inlantes, ncc pro- pter magnos
vagitus poliunt eofdem ad EccleGam adducere . Simi- liter quae domo
exeundo.cilm gravida, fit, pn»palarct fuum lapfum. Item itineratues,
curlorcsve, exeo etiam capite, neainittant fo- cios, vel viarum dudlnres , vel
quandourget periculum latronum f vel quid fim ile notabile incommodum. Mulieres
infuper, quae ob mariti zelotypiam, fi e domo contra viri voluntatem exeunt,
timent ri xas,perturbation<-', notabile maluro.Item famuli, qui nili Domints
pareant^liquod lib' damnum timent : fed certd de alio Domino lc tunc famuli
providemt» fipoftunt. quandoex confuetudmccos ab auditione Lacri Dominus
avertit- Denique Cuftodes Ga bellarum Ct- vitatts , Caput II. De Obligatione
audiendi Miflam. iit titatis,mercium, vine», gregis, vel domus , quando propter
Miflam dubitant de furto, Acc. 6 Quod mihi contigit, c&m Collegii Montis
RegalcnAs Prarfc- Ituram gererem i ut leUorem a feria ledione
tantifperavcrtam,brc- v i ter enarrabo. Emerat Collegii procurator , ut ftabulo
provideret , es area cu)ufdam coloni non paucas palearum mcnluras. Interim
ergo^um paratur mulio ad eas al portandas incidit dies fert us, quare i me
procurator exqui(ivit,an rullicus norter ; quem ad paleas cufto-
diendasaddixerat,obliganduseflct ad Miflam audiendam. Ego Uve religione Sacri
tadus live damni fecurus dixi cuflodi, indigeret ut (aero intereflet;Addidi
tantum praeceptu mihi videri non efle tranf- grediendum propter eas paleas,
quamvis non exigui pretii, qu* diffi- cultcr,imm6 vix furto erant
obnoxi?,pr?lcrtim mtra tam modicum tempus unius, vel alterius horulse.qux in
itu,reditu,Millaqucconfu- menda erat.Ica igitur fattum efl; Verum quid deinde
eftconfequu- tum? eo temporis momentrsquo longe abfuit cuflos, ignis repente
nefeiod quo vicino loco cafu accentui, in aridas paleas incidens totas
incendit^u ut cineres per aream fufful'as,non jam paleas, imm6 ne palearum
quidem pauculas reliquias invenerit regreflus ad cullodii poft Miflam
famulus;qui flat im me convenit, de infortunio docuit, fa&oque ipfo me
monuit,nc multum difficiles,fed verd prudentes in Arailibusfe exhibeant
Confcflarii . 7 Sed redeo ad difficultatem pofletiorem indicatam in titulo. An
Mida omitti poflit fme culpa die fefto, propter lucru, quod mihi cef- faret/i
Miflae adeflem?commtinis hac mihi videtur qu;llio cum ea, An in eodem die fello
propter lucrum notabile poflit quis operibus fervi libris vaca re ?Ac ut
affirmati vdde ea rcfpondcbimus *.$.$. a.ff.d.fic Ac affirmativi propter eandem
rationem de hac erit fentien- dura ; rationem utriufque dodlrinx *M. proferemus
. Cbaritai . 8 QuartA, Excufat titulus charitaiis , ut quando non poteft quis
Miflz interdic , Ac infirmo afliflere,qui vel periculum fubiret, vel
medicamentis opportuno careret tempore, vel folusreliftus la- borem, animique
anxietatem pateretur . Ad eundem mulum reducito,fi quando faemina feiens fc
ardenter amari i juvene, qui prsrflo cfl inEcclelia, i Miflaabffiuet ;
cxcufantiir enim propter cnarita- tcm,ne fci licet labatur proximus- Iu Suar.
6.$. quartum ca- put fUcci i loan.Sanchez htfeiefljtifp.^j. nu.x. (y .fj difput. ^4. nu. a6 yfo. Diana
t-i^^-l-tefo/.xx.cixanxe Granadum; hanc non excu- farifeiam; quia propter
fcandalum paflivum non funt omittenda opera praecepti) puto tamen illam non
teneri ad ejufmodi Miflae omiflionem; quia potefl fequi hanc pofleriorem
fententiam, quae certe probabilis cfl ; Ac ex alia parte hoc non efl fcandalum
datum , fed acceptum, quod homo non tenetur vitare cum tanto detrimen- to
amiflionis Miflae . Ita Suar. Uid. Cor futi udo . 9 Quinti; Confuetudo
introdufla excufationem meriti affert . Ejufmodi efl illa, qua mulieres poft
partum, habitamque ex partu fa- lutem,aliquot dies fe domi continent ;Ac qua
fili;, vel uxflres,fororef- veobdefundlum domo non egrediuntur;inquo certi
confuetudo pa- tri* prxfertim in ejufmodi dierum numero decerncndoefl atten-
denda. Pari item modo excufantur in Regno Ncapolitano,prdcrtim A quilse, vi
rgines nubilcs,quc numquam exeunt edomo. Ita Marcii. /.e.M.is.qu* quidem
confuetudineseflcntprorfusextirpandae; ied donec ab Epifcopls tolerantur, non
videntur dic damnandae . Peregrini . • 10 Sexti; Excufantur ne iter agentes Ac
Peregrini, qui tranfeunt per locum, vel in locum fe conferunt, in quo
celebratur fertum de praecepto,fl in loco fu; habitationis fertum ejufmodi non
celebretur? Refpondeoii,qui funt in tranfitu prandendo,V.G.vel ibi pcrnoGan-
do^tiam fi una, vel altera node ibidem haereant, non obligantur au- dire
Miflam. I1aC0nineh.7v.V* Emebar .art .^.d.^.ru.\x q. Contra, li ibidem per
maneant per majorem anni partem, obligantur. Ita idem ibtd.num. 71 J.lege Sanch
de matrim.UA.i , d. 1 8. (y ir Uter/, /ib. i. e ap. s.Fagundez 1 .Esc/ poae.lH.x.eap.y.uum
,8.Suar.r«oi.r .dt Hflig. trabi, x./it.i.cap.xq. Ratio utriufqueeft,quia omnes
tenentur legibus C6- m unitatis, cujus funt partcs,at in priore cafu partes noa
funt ii , qui t a m mod 1 co te m porc in ea Co mmu n i tate per manen t ; fu n
t, i n poft e- riore; quod diflum eft de Milia, di&um efle propter
paritatem ra- bonis de faciendis operibus fcrviIibus,Ac‘de jejumo:<3c remoto
tamff fcandalo, quod in his contingere poflet . 1 ncc ma f°. rc ? nn ' P* rle »
ncc una ve I altera node, fed pet 0 ” 0 , decem, vieinti dies ibidem peregrinus
commoraturus rt ^■.v pon ^ eo : Mini fatis fuit pratferibere illos duos
terminos, lub quibus certi urget, vel non urget obligatio; eseterum in cafu
nunc proportio Io. Sanch. num.q. in/eloH, di/p.f 4 **. j ». citans Tho- mam
Sanchez,aliofque ; docet non teneri , dummodo is non ma- neat , feu non habeat
animum ibi manendi per majorem parretn anni. Ratioertfaep£dj#a; qua peregrini
non tenentur legibus loci per quem trameunt,vel in quo per modum hofpicii
reperiuntur. At SiurJ.x.doro/ig.traa.x./it.x.eap.iq. numer.j. allqueapud Io:
Sanch. ciacum ducent teneri , quia fecus nimis coiscedcrctur peregrino; nam
etiam per quatuor, vel quinque meofes non teneretur, coprx- textu, quod ibi non
remaneret, Icu manere nollet pro majore par- te anni . 1* Afferamus aliud
oppolmim. Si enim contra, in loco tu; ha- bitationis fit fertum de prxccpto,non
fit autem in loco quo per tran- fitum accedis, tcncbcnfne mini ante difccfliim
audire iacrum ? Rc- fpondeo. Si pridie egrederis a tuo loco, non obligaris ■
Ita Coninch. Ratio efl, quia exeundo ex loco,ubi aderit prxeeptum, illud i te
excutis (neque enim leges particulares obligant extra Territorium ) etiam fl dc
indurtria, ut non audias lac rura, ut non je- junes, ut fervilia opera exerceas
, ab eo loco*difcedas : fugis enira fic legitimi legi' onus, Acuti ii qui
dilpenlationem petunt, non ve- ri violas. Ita Doflores pa/fim apud Caftr
dtlrgUmt ^d.ytr.x.p.i^. j. At d illic u Itas cfl, A eodem mane velit quis exirea
loco ubi prp- ccptum urget audiendi Iacrum , Ac in locum ubi non urget perveni-
re . Nonnulli ut Coninch »».*. to6.Suar.«*.r.i j.v.g.# lo.EaAl.Pont. y.y
V/m*^.r.8.«.6. docent oblieari Miflam audire; quia ante profe- fliooem jam erat
prxeepto allriilus; ergo A ejufmodi obligationi non latisfacit , perveniendo ad
locum ubi non cfl fertum, peccabit, cum fuam obligationem non adimpleat .
Nonnulli refolvunc non obligari, etiam A de indurtria mododifto id faciat,
dummodoad locum , ubi non cfl fertum, perveniat ante ultimum Iacrum ibi pera-
gendum, nempi ante meridiem.Ita Sanch /«r.ri*.LclTius/.4 t.t.dub.%. Salas,Ia
Sarvch.quos citat, fequiturqiieCartr>c.c»/.«8. Ratio pr*ci- pua e(t,quia in
proprio loco poterat differreauditionem Mille ufquc ad meridiem,ut certum ert :
cum igitur difccflcrit, inque illum lo- cum pervenerit intra illud tempus, io
quo nulla ert obligat io, po- tori tle illius loci moribus conformare, Ac a
Sacro, ut etiam 1 je- junio, atque ab abrtinentia fervilium fe liberare .
Utramque len- tendam ut probabilem ample&imur . 1 1 Si in tuo territorio
fervatur fertam peculiare V.G.'SanAi Ro- chi^c in alieno territorio fervetur
aliud fertum peculiare,V-Giiia- cinthi; A te in alienum hoc territorium
tranfeunter ante meridiem transfera$,non obligaris probabiliter audire
Sacrum.Sic loan.Sanch. dift. 74-»? i .eireafifum^conttx Th.Sanc.Ac
Granad.*W.cit.quia not» ex vi legis tui territorii, fi quidem jamexifti ab
Illo, Ac leges pecu- Jiarcs extra non obligant: ncc ex vi legis alieni
territorii, quia ibi tu es peregrinus; ergoAcc. 14 Vagos, hoc ell , qui nullam
certam habent habitationem, donec vagi funt, non tenebuntur audi re Miflam in
fcftisparticularibus Ci- vitatum: Sic Io Sanch.<4.*.34.alioscitansftuia jam
non funt ibi com- morantes per majorem anni partem juxta dida «.ii.utfupponimus
. In fertis particularibus,dixi:nam in univerCalibusEcdeAf,costcncri nulla ert
dubitandi ratio . Conftffio mertafiutH SaeramtntaUi A tt facunda. tf Aliena
dixi^ te, nam A, ut fiat i moribundo confeflio, tu Sa- cerdos omittas Sacrum,
fi tempus aliud non fuppetit, teexcufari i Sacro non ert dubium ex didis ».8.
Acuti nec ert dubium, te obligari , A tempus fuppetat. 16 Dixi
rurfus(moraliter) nam cum conceflio venialium, quo etiam reducuntur
mortalia^liis abfoluta.non lit dc przcepto,MtT- i* autem audi tiode pr*cepto At
, non poterii relinqui Sacrum dic fcllivo, ut illa confitearis. 17 De mortalibus
igituraliiis non abfolutis ert quxrtio. Et qui- dem Suar.r.$.*v } V../*d.6.K*»/’.
Septimum Caput, neque confeflio- nem hanc , neque concionem putat efle
excufationem aptam ad omittendum Sacrum, etiam quando occurrit moralis
neceflicas , uc quando nunc habetur Conferturis copia, & non habebitur
portel/ivc quiaConfeflarius difcedet, Ave quia pater,vcl maritus nolunt, ut fi-
lia, vel uxor redeat ad Ecclcfiam . 18 Sedcertc, Acuti
Suarioaflentiordeconcione(quidquid dicat Angel us,Suar./»c.<-»r.Viuia h;c
non eft ad modum neceflaria;ita ab eo- dem difccdo de confeiiione mortalium in
illa neceflitate,n6quidcm unius, vel al teri us diei, fed aliquorum , ea , quae
i me al ibi 1. 1 . Met b. r*fl*m.$.g.».i 4 .dida funt in eo cafu,quoquis
gravatur peccatis refer- vatis, nec habet Con fellari um potentem ea abfolvere
. Ratio nortrz dodrinx^juam meriti fequitur Baud/vyAgv/^.rp. eft Primi, quia
liceyjer contritionem deleri poflit peccatum , id ta- men medium ert difncile^c
ex altera parte diu permanere in inimi- citia Dei, vald<^ eft
pcriculofumycim, qui i Dxmonepoflidetur, fa- cile in alia peccata prolabatur,
juxta vulgatum illud S. Gresorii. Peccatum
, quod per pari ternam non diluitur , mox fuo pondero ad altud traiit .
Secundi, quia DD pro neceflitatibus valdi hac in- ferioribus excufant i Miflae
auditione, ut hadenus vidimus : ergo noncftharc, de qua nunc loquimur,
improbanda, Tertii^xcfia- ricatecxcufavimus0vm.8.puellamabaudition? Sacri, ne
adolefccns illam videns,pec cet, Ac non excufabimus , ut illa ipfai fe pecca-
tum excutiat , divioamque Abi amicitiam recuperare dii) nequa- quam differat?
i- m. ii8 Explicationis Decalogi Lib. III. §. m. Ut prtttptum pertinentia .
Uti. XV ei/tgaiieru ten pe nendi impedimenta t td 5 •erum audendum . i A
Dvertedemauebreviter quinque. Prim6,eum/|ui rationa- X\ biliter «culatur ab
aflilfentia Miflar,non teneri fundere or ationem aliquam loco illiui . a
Secundd,omittcntem cum culpa Mittam die fefto, praeter mor- tale, nullam
incurrere pcenam ■ J Tcrtid, pr#ter Midam in die fefto, non adefle obirationem
iendi concionem, vel alterius boni operis faciendi. Ratio horum trium efl^juia
de his nullum apparet prarceptum.Ita Navarr.cap.u. n. 7- Sil V. v. Deminita f .
8 . aliique . 4 QyinbydocumMimapufe .yde Snerif.MiTeefit.i.eap.S.S i.\ee&
itetn •puft.x.dt e«mm. 37. eum, qui mand diluculo potell audi- re facrum,
praevidetque non polle fub meridiem , obligari audire di- luculo : quia
praecepti obligatio tunc Uni adeft, urgetque toto tem- pore matutino : id quod
nunc recoluille fit fatis . r Quintb, quid d icendum cll de ponente
impedimentum? po- tell ne quis liciti fe in negotium V.G. aliquod grave
implicare > vel snaliquem locum diftanccmab Ecc lefia difcedere, in quo
praevidet non polle die fefli vo Mittam audire ? 6 Dico prim^pofie tempore i
die fcfloremoto,etiam eo fine, nc andiatjeuan teneatur audi re Sacrum . Ita
Caflrop. tem.x .dirpA.de/, p. 1 ».Sanch.*i.i det,tap. 1 6. Meroll.". r
-d.ii.de /.dnt.^ 7 . R a t io eft, quia tunc praeceptum a&u non obligat,ncc
eft in proximo, ut fuppo- nimus. Ergo pooendo etiam cum illa intentione
impedimentum, non tam eenfetur ponere impedi mentum exceutioni praeceptivus fe
eximere i pr?ccpto,feu<rffugefe nc obligetur ad prfceptum,quod quamvis non
fit imiverfale in omnibus prarcept is,& in omnibus im- pedimentis videtur
innui deexcdmunicatione $.».*. i.Certe admit- titur in his prseceptb:
humanis,qup n6 cum tanto rigore obligant, ut eft prf ceptum de Mifla,d e
jejunio.de fi mi I ibus, dc i o h is imped i md- tis temporalibus.Non abfimili
modoqui exit i loco, ubi eft aliqua lex V.G. Jejunii, &fe etiam cum
intentione non jejunandi cfifrrt ad lo- cum, ubi ea lex non eft, non legem
tranfgreditur, fed legem ipfam 1 fe Jegi tiroi fine peccato excutere
fatagit;ldcm evenit ineo^ui difpen- fationem i lege legi ti me peti t,exempt
ionem enim i lege petit , non verb inobfcrveotiam. Idem ergo in ofunoftro. 7
Dico fecundi , non pofle quempiam impedimentum pone- re eodem die fcilo, vel
fefti proximo,quopofitonon valeat interefie Ucro. Ratio eft, quia eodem die,
vel tempore proximo, quod mo- raliter , dc humano modo ad eundem diem pertinere
videtur, urget praeceptum, dc confequenter obliratur fidelis tollere
impedimenta exeeutioni praecepti per feobftantia: qui enim obligatur ad finem,
obligatur ad media perfede proximineceflariaad illum confequf- dum; ergo multo
magis obligabitur ad illaimpedir daretur; necfimilidie concederetur voluntarii.
Peregrini pofie iter prolcqui , vel fufeipere ; ncc mercatori diviti pofte
navem con- fcenderc, dc i portu fol vere; nec Dominus nulla necefiitate op-
preffus ad fua prpdia diebus feftum immediati praecedentibus fe con- terre:
quaeumendefimilia Fidelibus interdicere, durumeilct.de rigorofum nimis. H*c
ille. Verum adolefcens quidam ex illis, pauli crteris religiofior, huius Patris
confilio non acquicfcens. Patrem Re&orem ejufdem collegi i , quid de hoc
ipfc fenti rct , in- t er rogavit : qui nequaquam licere refpoodit. Additque
rationem, quia, quamvis die Sabbati (dicebat ) quando paratur profedio, non
appareat praeceptum ; inftat tamen, atque in prox imo urget, dc confequenter
adeft praeceptum moraliter : nara fac velle quempiam exire ab Urbe una hora
ante mediam nodem, quar diem Domini- cum praecedit, nullus non illum reum
faciet praecepti: quia ita eft In proximo tunc praeceptum, ut moraliter adrfle
cenfeatur : fed etiam mortaliter adefle eenfetur die praecedenti , ideft toto
Sabba- to; ergo pariter reus eri tcenfendus, fi tunc exeat - Illi autem iter
agentes, mercatores, fimilescerti nec excufari deberent; com- muniter tamen
excufantur, quia ad obligationem non attendunt, bouaque fide procedunt - De hac
refpooiione Redorts admonito Patre congregationis, verfa res eft in
difputatiooem , altero ne- gante, concedente altero, qui fatebatur quidem
moraliter cenferi adelfe praeceptum illa hora una, vel altera ante mediam
nodem; necabat , roto die Sabbati : idque propter fufficientem difiantiam i die
Dominico, pnrfertim in hoc praecepto , quod non judicatur tamrigorosc
recipiendum; utexpraxi, quapropter tot capita fi- deles abeo
excufareconfuevimus, perfpicuum eft . Eth*equidem illi Intres . Sed cuius
fententic profeduri juvenes annuerint, igno- ro : illa duo fcio, oc utrumque
Patrem probabiliter efle loquutum ; & quae nam fit hac in re propinquitas ,
vel diftantia, ex gravitate & rigore praecepti, ex praxi timoratorum, ex
operis necefiitate, utilitate , honcftate, & exteris fimilibus, judicio
prudentis uc x. e.6.fi.t, fecimus, cfteiudiomdum . Qupdquidemju- d ici uro cum
di verfum ex variis cauus efielolcit, ut luit in propofi- to cafu ; mirum non
eft % fi frequenter idem cafus di verfiraodc i di- verfis probabiliter
rciolvatur. . tetur iejun,rt?Sci° Urnarium,».». "/«/.|J & |». iicm,
feludo «fefatigintem, vel pharmacum fme neceffiute lumentem m die jeiimiuion
pecore, non CToruodo. r cafufcipiat,fcio,inquim, id/ed miii, fr probabiles
wsq“»d“» nl *l’P* ie “ < . . , S Adhuc tamen vellicat me quidam fcrupuluv ;
quaatanam pro- einnuitas defideritur, ut judicetur impedimentum elfe pofitum
«empore pruxrmoipfiMdicl pricepui atque idei ut Ce cenfeatur moraliter effe
pofrtum in eodem die , quo urjet praeceptum de iuo loquimur io hoc ■.7-non verteeofeatur
ede politiam aotccedcn- «et, de quo - loquuti fuoiui . Pf0Wt/i fsrtmti, Mijf*
** Ufitl Vtnatum irt tupumti ? , |d expeditiiks eaplicahitur , fi propofuero
cafum^fc qaoolim fuerunt interrogati duo qoidamea oollrit Patribus, dumtto
ineo- dem, qoo.lli. tollesioadolcltet.iverfarer meoque more )irn tum amrnia
rerefimiliaid futurum tempus, etiamferipto tefervibam. Quidam « congregatione
nohiliom feleOi adolclcentesjd feras in «emoto nemore venandas fe egrelfuros,
ut fit ea compaflo decreve- «uot j quo in nemore opportunitas audiendi faernm
die fello ne- quaquam fuppetebat . A ugehatur autem dies Veneris illius hebdo-
aisadar , oc die confeqiienti iter arripere ciim intenderent, interroga-
wrrnntlPatrefodalitatisPra-feQo, aoillisid licem, quandomn- dem fore
providebant, ut die Dominico initanti , in eo loco ab Ec- cfcfusremptimmo,
Millar non edent interfuturii Refpondit Pa- ler fine culpa licemquia nunc
(aiebat; boc efl die Sabbati , non eft io prarcepto auditu* Miflz; die autem
Dominico propter re- motam ab Urbe oiftantiam, ex cuCat io aderit fatis legitima:
po- tefti* eTgo uti hodie teftra libertate egrediendi qu6 libuerit .Pro- fefli
fi vobis ad venandum boc die proficilceodi venia non De Abftincntia ab operibus
fervilibus die Fefto. 5. I. §ufnsm fini k «t fervi/ts} * Pera proprii f ervilia
, quxfubmortaliindirfMisfeftivisve- \-/tantux, eafunt, ad auae deputantur fervi
, atque exerceri | liberis nequaquam (olent, oc immediati in corporis
utilitatem " W n ,Ut P* ur i m “ m confueveruut . IcaSuar.fr.t* de f(t/.
ir.t.M. a.r.a. Caltrop.y.a.^f unitu de cbferu. f,fl.p Hujus generis fine dubio
ccn- lentur ,ararc4odere,ferere,ligna,lapidefue cardcre,fabricarcA uni-
verlahcer opera artium mechaoicaxum exhibere : liberalia funt ea, qu* ad artes
liberales pertinent, atque i liberis exercentur, fle immediate referri ut
plurimum folent ad inftrucndam mentem, lea mium ; qualia funt dare
confilium,concionari , ftudere , do- e, difccdere, cantare, organa
mnficapulfare, choreas agere. «..i.A/ ai ... \ d.ii, „ m ... dimentadenovo xion ponenda , quis enim
non cenfeat te nolle audire Sacrum, & non obedire praecepto, fi eodem diei
loco,ubi Mifla adeft, recedas, atque •d alium , ubi nulla invenienda eft
MiHaJine necefiitate te caoicras? IU nos Op*ft .\ . de Sser. Mifi. (sp.6. $.t .
De his duobus didis ftisd Diana pnr.10.tm/lA4. tef. i t ad meam fententiam.
Loqui tu r autem ^pfede 1 odcntepila ficdcfcftusobil^ iogenium __ cere, dife ,
a m ieiunirnon peccare , niiifi jYiTem non rjuo>mli digWiari, vulgo (
/cWi>. ) Bellum gerere , Scc. Iu Uym,n «rufc^iufciojnquim. uffecl
rcneejusmionesid libram erpen- "-7- ciunsMolina & Befanum .
Inveniuntur &alt» ealulcipiaM tertu generis, quae fcilicet funt fervis,
& libens communia, uc iter faceret, venari, pifcari- Vide tamen.quae dicaro
i *.8. » Iamver6«ertum fit primb, fervilia efie prohibiu; liberali» &
communia, non item. Patet ex illo Levitici *7- cmntt V"* fern/e non fntiei
in en , quod ab Ecdefia receptum iam eft e. htet % de ftrtii . I Certum fit
frcundbi fervilia, tametfi non fiant propter Iu-, erum, efie prohibita; quia
adhuc fervilia, prohibitio autem non eft niG de ipfis operibus; quare parum
facit, an ob lucrum exer- ceantur, an verdgratis: contra, tum liberalia, tum
communia, fi fiant ob lucrum , non propterei prohibitioni funt obnoxia r (ideim
fi fiant Cx officio) quia (pes lucri, vel ea beereex officio, non tranU ferunt
opus ex fe liberale, infervile; ftudere V.G. fiveob lucrum omnia iere iimina aa
tuturum tempus, etiamferipto reiervabam 6«, fivegratis, fuam operis liberalis
naturam femper retinet . Quidam ex congregatione nobilium feleQi adolefcentesud
feras in 4 Certum fit tertid fiquid faciaiob finem moraliter bonum, V.G. ««moto
nemore venandas leeerefTurf>«. m»- fir e» j. — ares ad fublevandos pauperes,
ad reparandam Ecclefiam,&c- te non extrahere opus fcrvile 1 fuis termims,
& in liberale txanfmitterc . Quamvis enim interdum opera fervilia ob talem
finem liceant die- bus feft», id non eft, quia induant rationem operis
liberalis J feu ob alias rationes infrs expendendas. . 5 Certum fit
quart&,in hac re maximam habendam ene rationem ufus, & confuetudinis :
poteft enim ufus aliquas arta pro fervili- bus habere, & confequenter eas
vetitas ede diebus feftis, oc con- tri. Scrvitusenim,&ignobiIitasoperispermaximdexexi(limatiq-
ne hominum comprobatur . His iaais fundamentis, in illis operi- bus , quibus
aliqua fubdubitatio de ipfarum conditione exorta eft , tantifpcr ixnraoremur .
. Trnnf. Cap. III. De Abftinentia ab oper. &c. Trdnfcribrrt . 6 Lic&t
die fcflo tranfcriberejta Pelli*.»» m*». Rrx.tr. j r.+jt.i j. \jxym.i.%.tr.y
,c.\.Sinc.t.iJ.y4/. n .Caftr./.r.».4.Cy j.fiveemm $nris t live cx mercede,five
ex officia, five alio modo fiat. Ce mper eft opus li- l>crale:quia non
differt ab ipfa aflionc feribendi;* Rom? pallnn co- piftae, die fefto fine
fcruoulo ,fuum hoc munus obeunt publicd . 7 Hinc licet Brevia, oc privilegia
tranfcnbcre . Item libros corri- gere, five id fiat dei endo lineas. fi
vcfupcrpolita charta conglutinata , id enim quamvis videatur fervi le^ft tamen
accel4oriU(p,quando per accidens fit ab ipfo corrigente: ficuti etiam
Typograpbo licdt chara- fleres ordinare feu componere, non autem Torculari
exprimere , quod certd fervile eft . Ita Homoboous & Lay m. apud Dian. p-i
” 4. t*f 6a. lie* denique computare mercedem , & illam folvere opera- riis
, rationes dati & accepti taceremur tranferibere, non enim hzc funt
fervilu. Exhisdifceumilia. Quid de fcnbendis,vel exfcnbcndis notis Muficis?
Refp.Id perti- nere ad artem liberalem Muficz ; atque adeA , non ede diebus
feftis prohibitum, nequaquam ambigo. At lineas nfdcm notis fubjcflas, lcrid,*
per fe d iteere non permitto: id enim mechanicum quid eft , * apparatus ad
feribendum, non verd eft ,fcnbere ; mfifortdpcr accidens interdum fiac , quando
nimirum eas defigeure neccdari um videatur ad przfentcs notas delcnbeudas. F
infer e , Vrmmri , Pifcari , Scu/ptrt . X Concedunt non pauci, die fefto
imitari, feu retrahere exemplari* item defignarc,itcm feminis acu eadem
exemplaria excipere , item difcipulis Piflorum aliquid ad difcendft
delineare:h$cenim(a»unt , & quidem refld)ad ingenium exercendum magis,quod
eft quid libe- ralc,quim ad operandum referuntur Ita Caft./.r.«. Tai lique apud
ip- fum,led de ipfa abfoluta piflura idem docere przdifli Dodores ne- quaquam
audent. Breviter arridet mihi fententu Laym /.4 Jr.-j.t.\. *».} cui idde Si
Kfr/tum/i. f PeU.tr. s .t. 4 . aliofqucapudCaftr. /. * .«.6.ani cftm d i x 1
lie t , Pi flores contendere,! uam artem unam dic ex liberalibusuroneludit.efte
probabile, pingere fine maeno apparatu li- c-re die fefti vo : merum enim
pingere, liberale eft, ipfi fcnptioni fi- millimum : nam perinde color in
piflura , ac atramentum mferi- ptura ,ex vafc in telam feu chartam artificiosd
deponitur , * quoad operationem ipfam materialem , quz ab hoc przcepto
potidimfim refpicitur, & prohibetur, parum fecit quod piflura intendat
rerum imagines exprimere feriptura autem internus conceptus. 9 Sed urget
fcrupulus, quis nam eft eiufmodi magnus apparatus? Puto ede eum, quo
conteruntur feu milcentur colores , edolantur tabulz,'.'ypfo parantur
tclz,efformantur penicilli , &c. hzc enim vere famulorum funt mmiftcria ;
& certi idem edet in venatione, vel pifcatione : quia quamvis hz liciti ex
fe exerceantur dic fefto ; tamen fi aliqua intermifeeantur propria fervorum,
non exercebun- tur liciti. Ita Laym-/.r.v.6.Dian.A4 ,, -4- f
'/***»-lc3eCaftr.<i'^.'».#. multi pro hac fententia citantur, Azor.Si,
Bonae. Scc. Hujus generis edet reficere cx
propofiioretia,€omponereferidarmamenta, cieas, hamosnaffas, principaliter
compingere; immd & eadem magna re- tia, ^ quas fdabbicat vocamus, magno
nifu,& pileatorum labore, longo tempore attrahere ,& fimilia,
Videi«/r<i$.a. *.a$. 10 Ouiddc arte fculjKoria? Relp. certi hanc cfle fervi
lem puto , fivelcuTpas,lbtualquc formes marmore, five gy pfo, cera, creta, me-
iallo,vd fimili : Ita CadrV^/^.i.p.j.«.7. pertinent enim hzc ad ve- xas artes
mechanicas; falteqsfic interpretante ufu hominum , juxta iifla fupjt.y Ittr
fattrt . 11 Siveid pedibus fiat,five equo, five lcdica ab hominibus cquifq; portata,
femper licdt, quando etiam omnia itineri ncccflaria deferri poliunt, quia funt
itineri neceflaru.Caftr.^."*.<i«ni * a.allique ibid. citat. Bonae. J. dic pr f (.*.$.
qua (l unicaj.x.nu.n . Quid de
bediiMC curribus onudis ? Rd p. Sententia Suar i i di rt/. 1. 1 . /r. a. .r. ».
ed , abfoluti non licere: quia onera levando , * imponendo, quid fer- tile*
laboriofumeft, five loquamur de Mulionibus^tque Agafoni- bus ex officio, five
de quibufeumque aliis. Dixi ablolut^, nam pro- pter nece (Titatem tui itineris
,vel propter publicam utilitatem , vel ne A gafones ex officio cogantur vacare
omnibus feftis cum fuo nota- bi Ii nocumento , cxcufabuntur faltera, quando
bona fide e/ufmodi iter inceperint. rz Sedbend advertit Dian.p x.tr.x s quia
regulariter ejuf- modi labor lolet ede modicu*(ecquando enim is duas horas^juc
ed, m dicemus, parvitas temporis in hac re,perdurabit?)oon ede eos five
«tercontinuent, five incipiant, demortali culpa damnandos, audita femper Mida ,
fi aliunde non adiit exculatio . M*Ur t . Ubi dt cocpirationt tum eptribut firailibut
infidi- A*m , ii anima Rum . ( .} 1 Lirtt ne in diebus feftis uri molendinis
non folilm aquatilibus, icdctumnsquz animalia folent obvertcrc?Rcfp.c<
neccHiute.vel Tnmb.T.r.DeDtc. prnt. 129
ronfuetudine,quz facili adede i n hoc opere poter i t,non eft dubi ura licere.
Sed his przcilis putodtftmgUcndum . Nam fi cooperari cum his rationis
expertibus nullam , vel modicam habet applicationem , licere puto,fi notabilem,
nequaquam . Ratio ed , quia ea applicatio , leu labor»fcrvileopus manifcltc continet.
* l Id ni fallor docet Sanch ).cura nimquzratan fit licitum in feft is molere,
afferatque Abulenfcm r. ix. Bnod.f.tf. omnino id condemnantem tanquam ill
icittim , fic diftinguendo rc- lolvii: licitum quidem ede in ledis molere mola
trulitili ,ideft m> la, quz circumagitur aqua vel ventojnon autem pidnno,
hoc eft mo- la au* ab animantibus circumfertur Ratio cd,nviuit<qui 1 in
pnlri- no habetur magnus labor,* occupatio; in Trufatili minime Ex qua doflrina
duocolligo.Primd,fi in moledinis animantium, quos uos Si- culi tmumulo /
appellamus, inolX duceret aliquod animal , tain bene inltruflum,ut line
notabili hominis minifterio.fuum munus obiret, non fore prohibitum iir molere
die fefto : fiquidem nec animanti id culpz vertitur, quod eft rationis expers,
* le. ibus minime lubdi- tum; neque homini , qui lupponitur non notabiliter
operari , liruti non notabiliter idem homo operatur in mula Trulatili , cx
Sanch. quando aqu* cur fus dumtaxat m molam derivat , vel quidfimile modi cum
laborat, lege Filliucc.*r7 e. 9 y 10 *. torqui excufit «>pus diftillandi ali
juid fimplex , vel mutum, in quo exigua corporis fati- gatio impenditur. Quare
voce, fibilo, llrcp tu animal excutere, vei etiam baculo identidem diraulare, videiur
modicum labor; ut non fe- mel advcrtcrim,famulum, recitantem devotiffime
Coronam Virginis, his centimalistacillimdprzfidcre potuifle*. At fi Izpius:
ftet al- ligandus, vel folvendusequu , fi cftm eodem male inftruflo fzpe in-
cedendum edet^i mola obvertenda non raro forer, * fimi ^notabi- lis tunc labor
intercederet, & prohibitus . t s Sed hic exurgit non inutilir.
diflicultas.Si ani manti opus fervi- le injungere dic lello ex diflis polium,
poflum nc & infidelibus fer- visM-uri», Tureis, Ethnicis, qui Eccleliz f
gihusnonfuuduntur? Sanch./.i.*» D*e.t t i.n ig.promiitit fedehacre** j p^rptr tradi-
turum quod deinde morte przventus in lucem nou edidit . Ego au- tem volui hunc
nodum conterre cum quodam cx noftris doflo,* di- ligenti Thcologo.qui negavit
td nobis licere; nam tunc ille Infidelis fervus labori incumberet ut
imlrumentum nollrum: quare nos con- vinceremur innoftrislervis laborare ,
adedque nobis imputaretur fervitis ille labor Inditi At
cureidemlnfiddipoffumustinepecca- tofubrainillrare carnes, ab ipfoutpotHegi
Ecclefi.dicz nonlubdi- to, comedendas die v.g Vencri^fic Callr.'. < V.i dtUrtp.x+.^.x.n
-1. alius citans;Sanch./.c.».i4. aliique, quia ( rcfpondit )in commodum fuum,*
non ut nollrum inllrumcntum. Inditi rurlus.przter alia; ergolaltem podem
Infideli iniuifc;ere,ut liborarct die ledo prole,* pro commodo luo, concedit
ultro Theologus id porte. io Verum tametfi ipfe lofidclisex le fi*e in tuum,
five in alienum commod um fine peccato drebus feflis valeat laborare , quia non
eft fubditus le gibus £cclcfijdjcts;Fidcli$ tamen nun uam eidem pote- rit fine
culpa ejulmodi laborem injungere Ratioell^uia prohibitio operum lerviiium
tundatur in illo Decalogi prreepto , s*bbnf*n. “'fittJi atnfi dicitur quis diem
tedumn.orc humano,* morali fan- fj} quamvis ipfequielcat^iliis tamen, ut
laborc>it.precipit . Certe Ii videns DotninO prfapicnt6opuslerviIefu s
t4miil«s.quam- vis m pacatiflima feje a)Os quidcatuJiem feftfi abeo coi.,*
fanflifi- reputabis: ignum igitur df,non foliim nobis imme- dia tcsled medunte
etiam quocunque alio homine, (non quidem ani- manti rationis experte, quod
magis remote fc ad teli, fanfl.fi cati onc babere poted ) laborem lervitcm
diebus teft.s fuille prohibitum . »7 Pod hic I cripta, inveni hanc noftram
lententi imfuifle appro- batam ab Antonio Fernand.nollr? Socieuti sinivfisin/:
apud Dian. p^.tr.\ 4 .rtf. 1 . F*{trt[ inquit ^ynadmtum mnmriptnm Mau nm Ufr-
r,t dttfffl 9y m» titrt i (y mnnt ipimm , qtndtm , tr fr t vt/ 1* /i , Ubornm
iicitr pottfi fni tn or^ime md me , /aierar* mt imptr**- r , non dtfat . Hzc
ille. In eandem valde propendet Mer0l r.zV.4-r.. qui tamen . • Hzc omnia difla
fint,non omnino affirmando, fed po- tifis dubitando . Quoniam verd fcio, Paulum
Laym. t.i. tr * c.y n.t. docere, perpetud amentibus Es efle opera fervilia
diebus feftis i mpo- nere , quare idem eoncefluruxeflct propter parem , immd
majorem rationem Infidelibus, ut in terminis idem concedit Diao./.r.ided non
improbabilised ea fententia,pr*fertim, q U j a ratiooes noftrz«®.i^. allatz;
fateor )nonfuut omnino convincentcs Le^e item Januarium P P- 57- contendentem
folvere argumenta contraria addufla* Merolla, atque affirmantem ; licitd nos
infentibus , & Infidelibus ju- .°? cra fer x i,,a fedi vo , cujus rat tones
ineo fundantur, qudd i le labor, ut ed ab Infideli ,vel Infante, peccaminofus
non ed; ergo illum ipfis injungere, mihi non ed prohibitum . Emundari Trituum
ad mali -dum . 18 Solent famuli,* mulierculz in noftris regionibus, antequam
Cnticumad molam dedinenc, illud cribrisicralfioribus ramentis , lapilli shordeo
loliove pureare.dciiide minutiora purgamenta mani- bus, mizrere,legere^ic
diligenter emundare. Qnzfirum fe^ fuit an hfc duo I ierant, przcifa
lempernrceditate,acror>fuetudine,quam certo m his adede mtroduflam nondQ
podiimus affirmare^Ret.lici- tum non elie cribro purgare^mlifoni-cxcufet
parvitas maceri£,qu$ 1 cer- 130 Explicationis Decalogi. Lib. IV. ' «er facili
hlcadeft ; cum perbrevi tempore non modica tritici ouantitas cribrari poflit )
Ratio fuit, quia id eft proprium fervorum, oc ex alia parte id ad ciborum ufum,
quos narari die ferto licere con- cedemus i fatis remotum di At verd frumentum
cribro eventi- latuin,minutius manibus expurgare non licere ,o!im fine
hzfitatio- nc putabam; quia militat eadem przcedens ratio:at nunc animi pen-
deo^n liceat ; quia modici ffimz applicationis eft cjufmodi occupa» tio , unde
recreationis etiam cauia ab honeftis fceminis excipi folet . Certi
Filliuciusmodd*.if. citatus , excufavit opusdiftillandiali- 3 uod limpleij vel
mixtum, in quod exigua corporis Fatigatio iropen- itur,at exigua etiam
impenditur in tritico, per otium emundando. Pan modoi&V. cxcufavimus a
mortali, eum, qui mola bona inftrucla fidet in pillrioo ; qutahxc modica
apparet applicatu» Acc. Sed dubitandi caufa fine dumtaxat ditia . §. IL
T>*C*»fis txcufantiiui ai cptrando iithu/ ftfiis . E ciim habeant aliquam
propinquitatem ad res Saeras;h?c fimilia fint tabui atis,qux fatis remote ad
res Sacras referuntur ; femper intelli- ge.prxciia ncccffitate.qu* facillimi
tum in tabulatis,cumin his in- veniri poteft, quando nimirum, ucmod6dixi;non
potuerant dirnon fefli vo illa fieri , vel certi bona fide prz vifum id antea
non fuit , vel »c i-r - j r _ » ' fpoliandis? Achocabftraheadoabalia
neceffiute, uceffet notabilis obligatio Aatim reddendi ornamenta,carentia
eorum, qui poflent id efficere die fequenti non feflivo, Acc. Putt^io boecafu
non pofle duci excufationeml cultu facro,ficuti diximus In cafu,quo idem
Templum ornetur. Ritio cft,quia,ornare ad facrum cultum aliquo undem modo
propinqui pertinet, ut ibi- dem vidimus. At ornatum auferre, non ita, cum
potius id dirigatur ad eos ornatus aUcrvandos , quod (aerum quid nou eft .
Buvitai ttrr.peru . f pt r duas horas vacare fervilibus non ede mortale, eft
jam noflra Jl artate recepta fententia.lta Dianafa/M ytf.\h.(yp,ytr.y rr/ quia
mod icum tempus judicatur duarum horarum Ipatium , comparatione vigint i
quatuor horarum Apud Marchantium f.i.r.|. f.t.apud Diancit-aliquu dat etiam
horas quatuor : ipfc requirit tres ad mortale .. Sed his, faltem ob communem
fenfum Fidelium in eon- trarium , aucntiri non debet . a NotathicS*nc./i.»ADrr.r.4.*.ii,Bonmoxcitandu<sw.j.nonef-
le mortale, fingulis fertis per duas operari horas , quamvis animo fi- xuro
teneas id toto anno efficere velle, Ac de lallo efficias. Ratio eft » quia unus
dies fertus non adnc&itur cum alio^d hujus materi? gravi- tatem
efformandam. Non abfimili modo advertit Bonae. Afp.ytlt j.u.^.pdl.rr. /Jcj.c.4
frR.i .#.8. aliique Domi- num injungentem laborem duarum horarum , viginti v.g.
famulis fi- tnul,non peccaturum mortaliter;quia unius opus nequaquam unitur cum
opere alterius : idemqueerit, cx PorteHa^^i/fo. v.latorarr, im Anguli l uccclW
per modicam boram in eodem die la- borent * etiam fi uno pod alterum laborante,
totus dies occupetur , quia pari modo unius opus cum alio noneonne&itur.
Contri, pecca- bitur mortali ter, fi idem in eodem fcflo^iiverfis vicibus
interpolatis, modici quidem laboret, ut unicim afeendatur ad tempus notabile .
Ita Sane » Du./.i r.4 *.8.Portella ia •« addit. quia tunc diverfa illa parva
intervalla violata in eodem die, conflant etiam notabilem violationem : ficuti
fi quis eodem die jejunii perdi- terfa intervalla lingulis vicibus modici
comederet ; jejunium viola- ret , quando illa modica unita notabilem facetent
comraeflioncni . Divi au/ tuhut . \ Opera fervilia immediati, vel propinqui
divino cultui fervien- tb.ut crucem deicrre,organa,campanafquc pulfarc.Acc.
exerceri in ledo poflunt-lta Suar. Fac.Bou.Azor.aliique apud Cadr t.x.d. x
.dirb- W^.^^aa-.l.quiaex tanta propinquitate cum divino cul- tu, fufficientem
concipiunt liberalitatem : Ac fani przceptum hoc, quo divinus cultus
attenditur,non debuitea^uz proximi ad ipfum cultum laciunt, prohibere- A luria
ornamentis vedire, templum verrere , parietes Ecclefizaulzis adornare ,
conficere Hodias, Acc. etiam quando potuiflent die non fertivo, probabile eft,cul
pam nfi ef- fe mortalem,!» dic fedo fiant ; idq; propter aliquam cum rebus
Sacris propinquitatem. Ita Tolet./.^-iy.SuarXf.^r/.rf.x./.jy.ia.n.ii. At
arare,ligna izdrre» lapides ferre, etiam ad Ecclcfiam pdificandam , Acc.
nequaquam liceuprxtextu quod bcc fiam pro Ecclefia,ex Cadr. i.t.n Bonae, apud
Dian .p.y.ytf.%. remoti enim cultum divi- num refpiciun^ confequemer non
judicantur fan£hmoniam,libc- raliutemq; fufficientem par ticipare,fecus omnes
Rudici,omnefque famuli fervientes Ecclcfii^non tenerentur fervare fefta;guod
eft in- auditum, r ftfiu m ». 1 4 . ubi ficexcuuntor labo- rantes pro loco
pio^u t pubi ico,/* txpurgata hoc expulfum fuit - Quid hac in re fieri ob
paupertatem Ecclcfix licebit , mox dicam i num. 14. 4 Fa«. t.EttlftfttploJ.1
.C.I4.IV.4 Pell.il» na*. lfa.tr. %,c. 4.* zo.do- cent,pr*parare vias ad
proceflioncs, licere fine mortali; fed efle tan- tum venialejfi pridie parari
poflint,ac tabulata ad eaodem proceffio- nem v.g. videndam , licet fi pridie
coodrui propter oblivionem, vel propter alia legitima impedimenta non potuerint
, liciti die fefto conllruancur; quia ita concedit Ac hic nunc cultus divinus :
tamen ex fe peccatum mortale efle , icienter differre in diem feflum , quia de
fetalis adlio fervilis omninicfl, & multum d reSacra diflans & remota
;non fic viam parare, id enimed magis coojunflum cum divi- no cultu, quam difla
Tabulata compingere. 5 Ex qua doflrina infero, Sepulcra Chrifli Domini pro
hebdoma- da Sirvila.Ac prffepia ejufdc pro diebus Sacri Natalis, Ac moles arti-
fidofas ad exponendam in iis Divinam Eucharidiam ,Ac Ccenam aA
rtpraclcntationem Sacram , liciticollocariinEcclefus faltem fine mortali
pofledic fedo;cdocum veniali^i potuiflent anteiat n6pof- fc eadem fabricari,
velarcus triumphales erigi;vel Pyras igneasyAc fi- milia
coodrui.RatioefUquuilla acquiparantur praeparationi viarii. Rtttffiiai
Ccrpctdla . 6 Qu ia prascepcum, de quo agimus, non ed interpretandum rigo-
rosd,led benigne, Ac moraliter, utexipfoFidelium ufu colligimus ; idcA
quaelibet nou modica, fed necneccdarid maxima nece(fitas,ex- cufabit 1 culpa
eum, qui diefedivo opera fervilia peregerit . 7 Excuiat ergo ueceffitas
corporalis propria,vcl proximi, vel Rei- publicz : Hinc pauperi ad fefuofque
alendos conceditur ( audita Milia Ac fine fcandalo,quod in fequentibus et ia f
emper intelligitur) arti fervili cuique vacare : imn»A tanta poted ureerc
ueceffitas, ut is poflit ctia Miflam relinquere. Hinc licet cibos fibi
coquere,panemq; neceflarium c 6 hcere,»c fruflus ad quotidianum ufum
colligere.Di- Co(fibi neceflarium ad quotidianfi ufum, ) nam pr?fcindendoab
his, Quid fitlcntieodum,mox« 9aflcram.Hinc fer cr cerare, vindemiam facere,
metcrcjmcflem colligere, quadoed probabile periculum plu- viz,vel alterius
impedimentijomnind licet Hinc Sartori vel cuiq;li- cet vedes fuere, quando boiu
bde ablol vi diebus feriatis non podunt. Ac casad ufumexpe&ant,quifuend 4
sdedcrunt.HincCbirurgus,vel Pharmacopola, vel quilibet poted medicamenta
cAponerc, vel aliud &cerc;G tunc Infirmus iis iodigeat,nec commod^rudentii
judicio, compofitio,vel alia quaepiam res cransferrMUt pratteriri poted - Sit
autem ex Suarii ftjljr hoc judicium benii' ni us.fi agatur de falute proximi •
quam fi de tua, quia ia tua efl Pericula amoris proprii:in aliena,
faciliusichariute dirigeris: Hinc i nfolemni talibus etiam fzcu laribus licet
vias parare, Ac locos pro fpeOaculis videndis condruerctpublica enim fefta,Ac
Public? leti tif reducuntur ad utilitatem Reipubhcz, id quod ed aliquanto peni-
gnius,qulmquod modddiximusex Fagund. *. 4. Hinc Ferrarii fer- reas laminas
equorum pedibus imponentes excufaotur ob neceffita- tem iter Scientium . Sine
necefliute igitur hi Ferrarii funt con- demnandi , nili excufet parvitas
laboris ; nam id ex fc opus efl nimis manifeftefervile ♦ Hmcexcufantur
ct»qucnieslater«,calcem,vi- trumquequotiesjvei cum detrimento coflio
interrumperetur, vel txtrimentumedet ; fi cxpc&an dies non fefli ad
coquendum debe- rent. Hinc ne aliquod damnum notabile quis patiatur ,
potcritla- borare.exemplumquc poni folec de famulis, quibus concedimus la-
borare ob timorem , ne i Dominis dimittantur. Ac ita cogantur pau- pertatem
pati;quam visipfi Domini laborem imperantes! culpa ne- quaquam immunes fint .
Advertit denique Suar, ikid.tap. 1 \ rum n m fi", fi quandoaliqua opera
fervilia pridie fieripoterant , Ac five cuni culpa, five fine culpa tunc non
fiant ; fieri pofle fi fint neceflaria , in die fdlo; quia tunc jam ed cafus
occefli tatis ,1 novo peccato excu- fans . Sed remanent enodandae fequentes
difficultates . Sfitl Uur i. 8 An ficuti damni gravis timor nobikcficedic opera
fervilia, fic con- cedat fpes lucri notabilis? Anfcilicet ficuti, ne amitti
vindemiam, pofllm d ie feflocam facere; fic etiam poffim vacare labori, quo
nota- bile mihi lucrum cAquiram? De extraordinario lucro ferroonem fa- cimus ;
nam fecus cuilibet artifici pro mer cede diurna mteprCeflec laborare,quod ex
hoc pretiofo capitcci nequanuam concedi cerrum efl.Reip quamvis Suar./.c
<\34.J*.8.CaAr.*.t Frfijoifp.i o.v. a.inclincnt in fententiam negati v 5
;tamenaffirmativam feutentia ef- fe probabilem. Ratioeft^juia ut oout refli
Dun.pa.rM5. Mife.rtf. Ja.t?. notabile lucrfi amittere, damnum grave cfl; Adde,
non efle exiflimandfi, pii Matrem Ecc tefii velle ob- ligare Fideles ad rem
oppid6 difficillima, qualis efl, ob abftinentiam fervilium amittere
centfi,ducentos,mille,plures aurem; quod cert£ confequenter d icendum eiilet,fi
femel probabilitatA noflr? fententi? denegaveris: favet deniq;Pontifex,qui
cfurt dtftrh/ ,conceflit Hale- cum pifcatiotie dic feftofcxcipit fdla
folemniajcd non fub mortali, ut monet Sane.»* c*»/./- 5 Vv.aav.4.;quz,certo
anni tempore noilra mariaexcurrunt:faventq;DD.Gajet.Navar.Sotus,aliiq;apud
Sane./. t.dif.x o.*.j.qui ex paritate cum diOis Halecibus,pifcationf Tynno-
rura eodem feflo^c magnum luci G amittatur^oncedunt-Scio hanc conceffionem ab
aliquibus trahi ad neceiiuatem,feu utiliutc publi- cam, ne viQui cOmuni bzc
rieficiant;Ac ah aliis ad Difpenfationem , nam propterei Ponti lex imponit
pifcatoribus;ut dent aliquem eleemofynam pauperibus,vc( Ecclefiz viciniori:
verhmad przdifli lucri ncceffitatAab aliisprobahi liter illam reduci, nec ullam
cx pr?- cepto,fcd folGra ex confil io dandam cllc deemolynaro, etiam fcio .
Paai/, Caput III. De Abftinentia ab operibus? &c. 131 Panit , Ciii ,
Fruflu/ , fte. Eflne legitima excufatio Panes conficiendi ; Cibos delicatos pa-
randi, FruCiuscolligendi,Aniroaluad vidum occidendi^domQ ve», rendi?
Refp.ccrtum cflc haseflc aCliones lervilcsjquare Ii nullam nc- ccflitatcm
importcnt,nonefl,unde eas per fc licere proouncies.folum confuetudo cxcularet ,
quz faci Id potuit introduci m rebus quotidie necdliriis,qu*que
ubidl/enretur.Et certd Panem conficiendi, Ani- malia occidendi, FruAuscollkendt
Iulum, ut recentiora,dc meliora, & cum abundantia habeantur,» adfit abtoluta
conluetudo, non au- deo aflirmareteum Dolores B QKL^^ceptdn dee. d yq.umuj.i
Caftr. Fagun. ht.t. aliioue paflim ad aliquam ex fupradidis rationibus fem- per
recurrant .Sol lim Caftr jam.i.dtfp.un.d. ehferfeft.p. io. m. j. fic ha- bet
ttiumjj potumfameifi uptrfluajj ad d Jtfiat tonem ,#*- tufantur
tenfuetutknefeamque hae jam eft mtredu/Jum ; idqut extenfum eft ad collif tndci
fruRui udem die , utJantoTtijj integr. eretftm { fr ad occidenda excorianda
animalia : pratipuhfi fit talio aliqua, quatit tft , niaria noneffe itafuatiaft
alio dio dif ponamur Jfe.Hxc ille,ubi vides ab ipfo affirmari Ius afliones
conceflas jam elleex confuetudine, nam illud (pratipua) non rc(lringit,ied
addit majorem rationem-Noft fic loquitur de coquentibus panem, eos enim folum
cxcufat, fi panis co- dusnon fit fumciens,fi concurrant multae feftivitatcsjfi
denique do- dus non fatis aptus fit . Atque aliquam ex his rationibus requirunt
etiam in conficiendo pane Fag.i . BceU.is.ii.rn.io. Bon. l.e.n. 9.Sanc-
/.yeoufc, t.d. A.4 .aliique, ut
intelligas, nondum conflare , an adiit confuetudo abfolu (a de pane conficiendo
. 10 Illud nota, parare cibos, etiam fuperfluos pro ordinaria menfa, non
improbabiliter doceri i Fagun l.e. u.t . non foliim per confuetu- dinem,led per
i piam legem concedi;quia nunquam fuit intentio Ec- rlefiz,has tam ordinarias
adioyics,in przccpto de abftinentia i fervi- 1 ibus comprehendere. Ex
hiscolligo,pararepaftillosefculentosfluos Itali Maethero- rtoi appcll imu$,ut
< 5 c ceteros ex farina confcdos cibovjuos nos Siculi CufeufumjG n*echitoty
trmictlloj vocamus, & frequenti flimo iilui ha- bemus, ex feefle opus fervi
le, &confequenterin die fefto prohibi- tumiverum erit totalis excufatio ,
fi quando opus eftent ad publicam abundantiam , vel fi quando fierent i
privatis, ut eodem die illa ufui edent ; tunc enim id reducertturad proprii
vidus praeparationem , & denique erit excufatio i mortali, fi quando una,
vel altera tantum- modo, in iis hora conficiendis cout umeretur, quae eft
excufatio com- munis i parvitate materiae . 1 a Denique ut Domum verras^xcufat
pcrfzpd parvitas materiae nonnunquam necefiaria Domus munditiei , quam vel
praevidere non potuifti, vel bona fide pridie neglexifti. Sic. /.c.*. 7
.nameceicrum,uc dixi, iTimis clare opus id l'crvileeft,fic/.<\r.ir.».j.
rant:ait ab extrema vel gravi vincitur,! altem taciti Ecclefia conien*
ticnte.Ccndex communi fetftentiMPud Caftr.». i .dt tr.cbar.u i.p. 9! "
i-ad neccliitatcm extremam proximi fublevandam licet rem divi- tis lurripere ;
& ex multum probabili , eciaiu ad gravem, tu ut tunc minime obliget
praeceptum de furto non committendo; multe ergo magis non obligabit preceptum
Ecclefiz de abftinentia i lcrvihbus, & 1 cibis. Ita idem
Fag./r.»<.6.citam Suar.Navar.Toletum, & alios. Ex hiscollige rationem
confilii, quod olirn dedi nobiliflimz , srqueae piiflimzpuellz hic Panormi,
fcifcitau ea cft a me, an diebus feftis pollet alicui operi lcrvili luendi, vel
vcflcs phrygi.s elaborandi vacare, quo poft impletum Miftir praeceptum, otium
falleretur dici ; quem quidem diem aliae ejufdem conditionis feminz in nugis,
atque confabulationibus, ut interim alia taceam, vaniconfumunt? 1 8 Dixi ,
lentent iam efie Dodorum non ignobilis notz , licere ad otium vitandum aliquid
laborare die feftoduSyi. V. Dominica q.y toucl+morgpracf.i z. Si v.feftum y n,6.
Peli.** man. Ifa.tr. g.r. 4 Jln. fed id negari verius abalus,ita
S*nc./.i.»»*/is.*. .«.i
\.L»ym.l.a.tr.j.e. 4. n.ifin. aliique, nain aliis
viis,liciiifqucopcribusotioprovideri po- tell;nec tantum praeceptum procaula
tam levi negligendura eft. Ex- cipitur dumtaxat ab liidem L)oCf oribus, U
quando in otio Drcmonis tentatio urgeret ,ut labore illo fuccurri polle tanto
malo crederetur, quia ccrtc m eoeventu urgeret boni fpiritualis notabilis ,
gravifque neceflitas puelle. Hzc rclponfio nequaquam placuit, tum quia reli-
giofillimat erat conlcirntije , tumquia non quidem trntationcs illas graves in
hociuo ocio experiebatur , fed tantummodo molelUam quandam, animique maftitiam
. Dixi ergo iterum ipiam,imm6& ancillas Tuas qticmcunque labo- rem, audita
MiHa, polfc fufeipere, quo aliquid laborarent quod pau- peri alicui
Eccleiue,neccflafiis ornamentis ad cultum divinum per- t inentibus, carenti
confecrarent,vel quo pauperi alicui peculari, ex- tremam,
gravcmquejncccftitatcm paticnti^uxilium prarflarcnt; tunc enim & ipfaabotii
ted io fe,fuafaue anci lias fubduceret , & Deoob doctrinam modd allatam ejulmodifervilis
labor non di fpliceretiN ci- ta Leflor,medixiflc (alicui peculiari) nam in
genere pro Ecclefia, vel paupere laborare , eum in uli uni verfitate non
appareat urgens,gra- vifque, ac certa neceflitas, non poffcdie fefto laborari ,
refle advertit Fag. \.&ult.pr*e.l.\.e.\+. *. 19. PorrA acquievit huic
confilio nobilis puella iOc non paucis zgrotis in fumma ncceftitate conft it ut
is,d ie fe. ftivo labore per maximam pietatem deinceps alimenta feftive fuppe*
ditavit. Koetffilat Spirituali / . 1 9 De hac per occafionem fatis fit pauca
modi dixifle 1 S. Aiftntia uii eolthratur Ptflum . Bariitonferit , Sutcrift»
Officium . H Barhitonfores:Prim6,excufantur i parvitate materiar, quando
nimirum unum, vel alterum tondent;lta Axo.Sayr.Navar.aliiq^pud Diin.p.i -tr.t 5
.rtf . u Secundd ex neceffitate rulHcorum, vel aliorum, quibus non conceditur
nifi diebus feftis pofle tonderi, fic San ia eaaf /. ye. i.d%t.M,j. Tertio cx
confuetudine jam icitaA tolerata Prarla- torum;de qua quamvis incerti fint
aliqui DodtJres, aliqui tamen cx- prefs^ eam jamcfleintrodudtom affirmant, iu
Fernan.apud Dian le. QuartA ex lucro ceftantc non ordinario, idem it. fi enim
Barbitonfor diebus feftis fuis Parochianis neget fuum laborem, faci fe i pleri
fque relinquetur cum notabilis lucri jadura; Quz ultima ratio militat etiam
proSutoribus, qui nifi calceos novos fuis Parochianis impo- nant , ab ipfis
facili negotio derelinquentur . Pauperum fut/e vatio. 1 - Excufabitur nequisapeccato.fi velit die
feftohboribtts infi- dere ad pauperes fublevandos? Refp.fi neceflitas pauperis
vel Eccle- fixalicujusDarticularis ita notabilis dlet, ut liciti pollet ipfe
labo- rare, poflet cc quilibet tertius,ficSanc./-s.r**/>.a .^.i^tuncenira
hic operator eft inftrumcntum ipfius pauperis, vel Ecclefiz . H Verum nodus
difhculutis,quoad praxim^ft, gradum cjufmo- di ncceffitatis agnofccre Breviter
ex Caftr. M Jr .6 d.x.derhar,rf . x .n. 1. Neceflitas alia cft extrema,quando
fcilicdt proximus in probabili , & moraliter certo vit« periculo
verfatur.Aliagravis,quandonimi- rum proximus in pericu Io morali ter certo
exiflit gravis damni, fi ve in corpore, five in honore, five in bon is;Huc
autem pertinet, quattdo Ec- clefia eft nimis pauper , ita ut non habeat
necefiaria ad cultum divi* num,vcl ad fuorum miniftrorum fuftcntationem.Ita
Tol.««/*w. /. .i.vide Fagi .Eetl.praeJ. i.r.14. n. 6 . A lia denique communis ,
qua fcilicet pauperes communiter laborant^ui ncccflitati poteft ip- fe pauper
five fua,fivealteciusope,lic*t cum difficultate, fuccurrere. 16 Dico jam pro
communi non licere q>ro ex trema,& gravi alicu- jus certi pauperis, vel
Ecclefurdiccretihi in die fefto mechanicis ar- tibus operam dare;in quem diem
fi incideret przceptum dejejuni- do,d ico te pofle lici td etiam tum
laborare,& fic i jejunando excufa- ri.Lege Fag.^.n.i Ratio cft, quia feftonun,ut & jejunii
obferva- tio przcipitur fub gravi pneccpto, quod nf» eft probabile vinci pofle
iqualibet cffmuni proximi ncceflirate,fecui paflim omnes dies fefti, «Jejunia
omnia viola rentur,cG paflim cjufraod i neceflicatcsoccur- Tamt, T.l.DeDef.
Pr*e, 10 Si quis^x Sanc.Suar. Fili. Nav.aliifque apud B on.J.Err />.</.
6. q.un.p.yn . , j.fivc cafu, five etum cum intentione , ut laboret , exit i
loco, ubi agitur dies lellus^ccedens ad locum, ubi tcftum non cfl ; ibi- dem
polle cum lervi lia operari, nec per illam intentionem peccare, <5c alia
limilia latis colliguntur cx ( upradiflis , e. m . , a quia niml- ruin is non
tranlgr editur przceptum, led utitur jurefuo, illiusobli- gationema feexcmfe
ndo;tllum locum recole A fatis erit . Confuetudo . ai Hzceft excufatio communis
in omnibus przceptis,& legibus humanis : nam propccrcdfolftm hic aliquas
confuctudincsfubdam circa noftram matenam^b AuQoribus approKitu, c®terasquifquc
exploret in Patria lua ; invenufque cuftodiat . Cijet.u f.i 41./4.A; Suar^i.dr
fent adtioncs coquendi ctbo$^lufque,qucad pr^ parationem culinf,
menfzqueordmariz periment, elledc feTcrvilcs^idduntconfuetu- dincm tamen
castecifte jam licitas. Notat infuperFae.i.£re/.i./.i.r. 1 f u '^ hanc coni uetudinem audam ad parationem
ciborum artificialium, atque ad aCliones colligendi frudus, occidendi ,exco-
riandiaue animalia, quando hzc fieri antecedenti die potuerunt . a} Toletus
infumi. i.r 24 Cajet. l.t.SoU.x.dejufl.q.^ ar/. 4 .,j ua£ Venationes, Aucupat
ioues,Pikacioncsefl'e ex fc prohibitas die fefto, fed jam excufari cunfuet u di
ne^u^ videt u r przval u iflc/cicntibus^C patientibus Przlatis.Imelligo autem,
fi hzc fiant fi ne magno appara- ture $.1 j» 9.explicui.Et quamvis Suar i t.de
J{el.l.i.r.i 8 .nyxrllriB- gat confuetudinem de pilcatione.ad eam,quz fit in
flumine rtamen praedicti Doctores citati fup.cum de Pidurafit. ...quibu s adde
Sanr.ia tonf.l.^s.i.d.iq.n.i. loquuntur univerfim. Etcert^quandoficfine magno
apparatu ( ut etiam pileari arundine) quamvis ohlucrum, ea- dem videtur efle
ratio, five, in fluvioexerccatur,fire in mari . 24 Fag. 4 r^.i 1 w.i.cum
docniftet aClionemdeliueandi imaginem, delineas ducendi ad illam poftei
pingendam , cfleOnfaafcmcntia , nam in noftra jam diximus/»/^; opus fervile,
addit folam excufari pollc.vcl ex parvitate miicrizdeu temporis, vel ex
confuetudine, vel ex eo quod illud non fic pingere, fed memoriam juvare . if
Idem itms.i. c um ftatuirfet opus d igl adiand i effe opus mecha- nic u m,fubdi
t : Conjutiudo rame u hane ailionem fetet luitamauUifetmB- enim juvene/ artem
dtglaekandi dtehett Deminuit , vident tiut comfen - tientihui Preeionit . X a
»6 Ro- I?2 Explicationis Decalogi Lib. IV. »6 Rodrlq infum.e.it. n. 4 , &
\&vtjnnf\.d*fefi*tumebftrvation$ excufant vend 1 tionts Calceorum , ob
confuetudioem v ilam,< 3 c tole- ratam i Pralatis. 7 Caflr. /.1 V». dt
obftrv.ftfiorum, p.6- *.i 1. docet utura, quo fiunt aliquae exercitationes
Miliures , licere die feflivoi tum ratio- ne contuet udum , tura morabs
ncccflitaiisjquia °on ponunt commo- de alus diebus fieri . 28
SsnthJ"t*»fJ.id.%.d.i 9 ."Ai. fic habet : Ktiam t effiant e nete ffi-
tate , ex eonfuetuduto aat tqutffisna fuut itat a aliqua minuta , quafelent
fatere Agri ce/a in M/, fiunt babent fegttet matta, fulitO trituram W- tere,
extendere , aut feparare : (jidem tji dt cenfuttvdmt H r tu /antrum rigant tum
oltra in die fefto , maximi quando i» bu omnibus intervenit a/t - f Ita nt(
effit at, fit doli i juniores . 19 Sanch. p. ftftum , «5 . fic docet- **•'
agere etiam terna aut ibus mu- Iis ertuftit fupeltetli h , lifh , fonerden . t
id tonfuetudtme , mt itndma ittm, (y nundinat ex eu/at eenfutludo . }o Addam
denique < 5 ccs.o junior confuetudinem i llam,qua omni- bus terediebus
tdlisa prandio famuli praedii infervientes , foknt in Sicilia lignatum i
Dominis mitti , ut uunirum fmguli luum iafcem J certd cum noubilis temporis
jattura , colligentes, domum ad com* munes ufus humeris afporcent . Obfervavi
id,ciim ruri eflem periar - pe , ( rurtican enim me per Ise pe juvat } &
illootio, auo nunquam «ninOs otiofus fum,litteris,Yacarc j 1 oblcrvavyaquam,®
quaefivi non fcmel i Dominis , quu jure id die tefto praeciperent ,
refponderunt- queific morem in tuis locis convaluide, ut qui famuli dc feflo Domi*
ni panem comederent ♦ iidem dc poraino,ne tota die otio torperent, aliquid
inTervirent-.Arrifitcxculatioiatqucubicjulinodiinos indu- dux dt, non videri
condemnandum cxillunari. Difpeufatio . ^t Siadert cauta moraliter certhexcufans
ab obfervatione fefli , pcrpenfa fcilicdt foleroaitace fdli,necediutc operis*
oetcrifque cir- ^6 Tertib, nomine Ordinarii hic praeterei venit Capitulum fede
vacante J fic Fagum /.r. aliique, quia hoc fuccedit in uni verfa Jurifdi-
flione Epifcopi praemortui, ex Meroila ' \fi.q.t. .7 dub.\ .«.a.exceptis
cafibusin jure exprellis^ion autem iq jure invenitur eapreflum, non polle has
difpeotaiioncs exped*rc;idem ifo.13.ldem potefl Vicarius Generalis
eju(dcmCapituli,ifo.$4,/S/».fedcxfpcculi mandato, jux- ta difla }. dc V icano
Epifcopi . Praedi&os Epifcopos, Praelatos Regulares, Vicariofque potfe fuas
vices dilpenfandi alii committere, dicendo ,>f aliter tertius approbatu- nt
<aufam,t> dtfptuftt *iiam certum videtur.quia*urofint ordinarii, vel
certd delegati ad univerfalitatcm hujus cautae , poterunt fubde- lcgare. Iu
Sndk 4 ).aur . tota d.i 1. 37 (Quarto denique veniunt etiam & Paroch i,
abfente Ordinario: ha Azor.Silvdler*lii apud Fagun /.c.n.f 7 < (putarem,
etiam ipio prae- fente. propter ca quae dicam in fimili infr.r.j.jf.6. «.56.
cum de Jeju- nio pro calibus occurrentihus;id quod lxltem confuct udinc
introdu- dum cft.ne fcilicet defit Parochianis^d quem in quotidianis dubiis
recurrant:Quoniam autem h^ccommillio videtur concedit Parochis adunivcriiiiuicm
hu jus caufae, quamvis aliquantum limitata, ideft iO occurrentibus cafibusi
idc6 & poterunt eam, modo u.i6.peae. di- doialteri fubdelegare,ut ex eodem
Sane ib. n 4 (y u . coli ici potefl . Nonnulla de hac difpenfatione dicentur
infra y eum dt di fponf jeju- nii nam quae ibi , quaeque hic dicuntur , invicem
fiki lucem pariunt. Supercil docere, An
Epifcopus pofiit.qtiaudo hac in re difpen- fat, imponere Fideli ut aliquam
elargiatur clcemoiyuam pauperi Eccldiae. • Rclp. Si caufa difpeofationis,£ (edi
obfervantiaexcura»t*(l cer- ta*ion videtur pd!e,quu tunc nihil concedit
Epifcopus,exfecnini Fidelis valet laborare. Si dl dubia, fatis probabile ell eum polle ali- quid
moderatum imponere, fic SnntJ.%.dt^tU. j.dt diobfiefiii/.ii.n, 4-Laym. /. 1 Jr.
4.f.2 1 Jtu- 29.2!! ique, id enim ni (aliud dl,nifi cultum
Deopcrobfcrvationemfdli tribuendum, in aliud bonumopu^ com- mutare. Ncc
rationes in contrarium, quas ex Sanc. 4 «w« r.n.9.adducit Bon.M c. \.dt /tg.f 1
.».1}. in contrarium, tanti funt momenti, ut non
cumftantisAiperiortsdiipcnfationcopusnonclUu Azor.Silv.Suar. ooaJ.i.t.
i.dt/tg.f. 1 .«.»3 jn contrari • _ . ^ioutJWMfatuilor,ciutque Fai;. 1 7iolim fi
publi- lacilcfnlvi, quantum faciunt couti» potientem hanc ioflri- cifit
laborandum, utvitetur Icandalum, petatur Dilpeolatio, quu nam '■ ,C ell ommypud
iplos lcje. 39 Ouidpfi nulla exi (lente caufacxcutante Superior difpenfet ad
labores die telio fulcipiendos,folum ut fiat aliquod aliud opus bonum 1
laborante, v.g.ut eodem applicetur eleemofynaalicui operi pio,le- gratisex
Conc-Try^/ij^-s^tut Cfterae omnes difpcnfationes; da- ri debet • Si verd nulla
adeft caufa, ncc efl petenda , nec concedenda difpenfatio : qu6d fi concedatut
peccabitur , an.valide tamen detur , tct-v — zr - r . docebimus . Dcuique
quando prudentis judicio ( nam certior 8‘tim* ne erit
difpenfttioPRcfp.affirraativ^U eleemofy na eiargum- regula ad fufficiemem
caufam luc in redijoofccndam, non habetur) dafitcertopaupcri.vel Ecclcfia:
extremi, vel graviter todigentibusj dubiumeft, an caufa fit lufficicnterexcuUns
i tunc enim vera dil- penfatio concedi potctl , qua impetrata, operi fervili,
dic fellivofine fer upu Io vacabitur- 2i Sed quis Superior eam
Iegitimddabit?Summum Pontificem in fefiis quibu (cunque pofle validd, etiam
fine caufa, licit fine eadem il- licitd, dubium neGt Jta DD.cxt & poffim
lllicitine mortaliter , an venialiter,vide apud Caftr^.i Jrt.de difp.d.6
p.i^.i.n.j.PotxiJ.6. do matre .14 114. Sanc.A8V.i8.*.7. tcque rctradan.
i.ytonj.t.i fi.yn.6. lege e u nde m Sanc.^ maij.t-d.&.n 4 fimili modo ord
inarrns in ledis, jureDicBcefano , vel propria cooluetudineintrodudis: Hi autem
cum caufa ita difpenfare pedunt m particularibus cafibus,quo ad f«- fla
introduda i jure communi, ut hac non exillente^son folurc illici- tam, verfim
etiam invalidam ditpenfationem,fi attentaverim, fruflra concedant, cujus
rationem trademus iafaat.yfi. 7. . quibus non patet alia viabit fuccumtur :
tunc enim ipfura auxilium tanta: paupertati attribuendum*aufamfufficientem
gravem atlerc, ut ex fupradiAlis colligi potefl : Verum fi alia via luccurrendi
apptf inde necextrema,Bec gravis necelfitav exiftimetur ; oon video, rcat,unde
necextrenu.nec gravis aecellitas ex ittimetur ; oon video, cur poflit Edifcopus
in feftis jure Superiori induflis . ha Sane. Aj.«
m<4/.</.io.n.9./M.Ratiodl,quia Prsrlati inferiores nihil podii nc in le-
gibus Supcrions*i i fi quantum Superior cxprcfsc,^ vel tacitd concedit; ut ell
communior^c probabilior opinio. luSanc.Suar.BorvGuttVer. Nomine Ordinarii in
hac materia*xF pitep CUIICUlCliiUU lUUUUWCUUUHK, auoii IICIJUIUCIU ,
cotmmraeselcemofyoas diflribuendas,vei ad quocumque aliud opus bonum
tacicnducn^nferior Pontifice ditpenfec in legibus juris com- C < unant'
mums,qualisetl obfervatio fetiorum, vel jejuniorum, id enim non ef- Fji»
lialiifnuecit PrimA fet difpenfare ex ctufa/ed comrauurcad libitum , atque
ade^tran- — c r- , 6 ^‘t.FnmO fteodere
limites diflacconcedionis. Dixi au tem(mfellis jure Supe-
EpiU^pijomnefqueiunfdiflioocmEpitcop^em cxercen testorum- r j or j $ Sdnftis)
nam dc Summo Pontifice in his), vel de fcpifcopis in q„r Vicarii Ck,,5n.le S n,
ip.mual.bu, .».).« GCTrr.fi V.crru- [Xjurc Dfi«cqf.Do, mI ».(,t, S efi r.u.,d=
qua . tuscmiccnwDeXedexipcciilimaBdatalaMCT.».}.'-- , 0 [Hudjpqrobo^uu
inrliquibu! Dteccfibusimpofuaeficon. B-trb ■ alios Citam S-nc. ' ' ■ a* -ap- a
cccns mu |fla pecuoiarialabormtibusin dicf’cEfo;bancpol!c,ut fa- w.r i. b
quidem in mandato generali non commitluntura, quaefa- m Sanc _ 1.4, w .ir. J,..
ICL probato delibo, & fine fnudeexigi ;& piunt libcralnatrm, &
gtatianypaalu ccrtd ell qaaecumque ditpen- »- j ut monet dc omnibus fimilibus
ptrnisTtiden. atio.Qu6d fi in generali V icarlatl» creatione commit ti intel
igitur , P X ar^L^.Jlucispiisappfican. difWnfatioindepuiK^tiombu rMa t ripmmiud
pro pte r peeula aietn 4 ,' c J r (ig„at c d.aume(f ( fine fraude)
)Quiaalieubifdole«re- conccffionem
Trid.efleui<K»ul|lirBDo«or.saoudM™U*».l,4. vi |i
JjbEpilcopisconllitutifucitaliqui Officiales, quibus Nam c teter tm, ut pote
gtatiapnatidatumipeciale requiicret & ipfa . jyjj! : / c nomm 1,/),,,,»™
quorum ell munus laboran- „ Secimdo veoiunt Paela » BJe
ulaie,,qiulmfuu.Genet.lea , ;™ 5 ?Xd^beode rc wmuiaa|^uniariac«idei M ar^ Ex
bis Provinciales , Superiori» l^«,totiu onaftem regimen ha- Cfgo Fe n uarii non
„„m nullo ruboreVreltgione nulla ioterdum pa- bentes;fempcr^iM»d i uos dunit^t
lubditos . L _ n _, Q um ineunt cum
artificibus , camporumquc cultoribus , ut reddant ili is conceditur^uod fic
tradit IJ>rtelU IV. (etat.f. intuli. Rodr.lcge,& alium Rodr.«* tomp. ref
67. t ont effit JfuedSa cularet ab fque petente pofcnt laborare in noflri ,
Cenvtn- tibut in 4 <t 5 .Cruris Septembris y in di* S.Mitbat/is, Sanftorum
Innettn- tium ,S. Stlvtfiri , quando non intidunt in Dominicam. Unde videant
Pralati\fr peccare mortaliter , aliot fi fotura pradi/lam explicationem in-
vitent , ve/ parantur , quod in fuit Conventibus fiatm/aret laborent etiam
gratis } Haccille. Ubi nota. Prim6»hoc etle vivae vocrs oraculum :Sccund6,
propter paritatem cum praedico teflo Sxn&ae Crucis , mihi dubium ede de
quonam fefto S. Michaelis fic locutio, de eo, qui celebratur meofe Septem
brisan qui meofe Maii:Tert»6,oobis*x Societate» cempend, priv. Soc. Jtfu ,
hoctaiuu Iunx privilegium nondum a N- P. Generali comnauaicatumclle. e ‘L. ||
liores fint ad frangendam legem^linudicent. II „ , I concedi, vel
peramittii&abiplisOfficulibusid praedari, indignum» fcandalofura ,
peraiciof um clle . DeAiSionibus quibufdam non fervilibus die fefto prohibitis.
' Ha futu Mercatur , P /otitum , ftu Judicium for en ft , Juramtntum . 1 tri
Riplici ter fumitur Mercatus. PrimAenim fignificatunivcr- JL tales Nundinas (
Italici Pura) qtue fcmel, vel bis inannoad pu- publicum commercium celebrantur.
5 ecundA,Nundinas dequibul- dam rebus ufualibus ( Ital ice Mercate ) quae femel
in hebdomada ad Oppidi abundantiam funt inAitutx : TertiA,ipfum a&um
mercan- di, ideft emptionem, venditionemque rerum, c. i.fj mlt. deferiitj.i. x
.yfy *h .t .fJ.tit . Cap. V. De Jejunio. i Primus iam efl in ufu etiam in feflis:Sic
Tolet-Suar Fagun. Azor. 3 uos citat, lequi turque Cafl.M.*' un.de
«i/'tri>.ftftji.6.n.±Sccun- um video alicubi in die feflo non permitti;
licet jam exconfuetu- dine permitti , d icat CaAr. ib*d. Servetur
crgoconluetudo pat rise . Tertius magna exparte confuctudine videtur iam
permiflus; vide- musenim(ait idem ebid.) operarios fine ullo fcrupulo die feflo
con- duci , bona defundorntn publica voce Preconis vendi , necelia ria ci
bo,& potui venialia ficri,calceofquc, al lalque res leves emi , ac deni-
que paflim fiunt privatae venditiones , vel locationes : folum propter
reverentiam fefli nonquafnn publico id fit ;fefemiclaufis officina- rum januis,
fervetur ergo loci confuetudo. 3 Alicubi venduntur per Urbem publice Cupedia^e
res efculen- t* ad populum, & maximi puerorum ille&amenta ; atque ut id
im- puni laciant, impetrant vendentes licentiam i Miniflris Ecclefia- Aicis,
data Eleemofyna. De hac ergo re
illud tene, quod pauli fupe- rius t. j. JT .2. <1.4 1 .tum d e Tefiuariii
ageremus habui Ai . Placitum . 4 Placiti nomine comprehenditur omnis Arcp^us
Judicialis, id cA citatio partis , formatio proceflus , feu cognitio caulae,
& fenten- tiae, fententizqueexecutioincaufis omnibus civilibus , dc crimi-
nalibus, & quocunque fiant Judice , feu EcclefiaAico , five fcrcu- lari :
quae omnes attiones non folilm funt, nili adiit legitima excu- fatio ,
illicitae , fedinfupcr invalidae . Ita Lam. /.4. tr.7. t.x. ».7. ai lique paflim,
Fagun./. Etcl.prsc.de. ix.fusA , CaAr.itemfusA Ut. cit. j PutA tamen licere
praefentationes facere, inflitutiones, colla- tiones, provifiooes,6cc(tera
Beneficiorum ; quia barc non afferunt Arepitum judicialem , nam propterei ne
putes vetitum efle diebus reAis excommunicationem ferre in aliquem ;nec multo
magisab illa abfolvere,dc ea facere, quae funt votuntariae jurifdiQioois.ut eA
't.%. expedire difpenfationes ,guia h*c non requirunt judicialem caulae
cognitionem. Pari modA,u Advocatus Judicem in formet, fi arbitra- tor non ut
Judex, amicabilcmcompolitionem Aatuat,fi Judex pri- vatim Iciucnt iam poAea
proferendam feribat, dcc. contra obfervan- tiam fefli, propter eandem rationem
non agent . 6 Nec tamen hic deeft caufa cxcufans,nempe neceflitas,& pictas.
FeAis ergo diebus poliunt expediri licitA cautae alimentorum , Car- ceratorum,
Pupillorum , Viduarum , dc miferabilium perfonaru m : Item cautae, quar
celeritatem requirunt ,quia alioquin res peritura fit : ita Laym »/*/Ec Suar.
quidem t.\. 4 c re lig.tr. xJ.i.de obfer.ftfiu $0. adfin.nout , latronem de
fuga fufpe&um , pofle die feflo capi , dc in carcerem trudi; item in pagis
caulas civiles agitari, fi aliis profcflis diebus ruAici nec adede, nec vocari
commodd valent . 7 Q“* ratione hic etiam habet locum parvitas materiae , vide
apud rag./.r.Eft 7 . ip.prae.e,i ».8.dcS<ur./r.<\ j r. Juramentum . 8 De hoc fatis fit ad
notare , quae compendiosi affert Layqi. MJ. »um. 8. Probabile efl , inquit %
quedCajet. decet. Juramenta in die feflo prebibita uen e!fe , prater judicialia
,• Aha vere negotia , qua die ft fle exercentur % ut Inaugurat ie Defleram ,
centrattui aliquis civili/ , etiam juramento ^ /i opus (it , confirmari
peterunt actrfferieem enim /equitur fuum principale . fued/i ine.l. deferiit ,
major prohibet ie juramenti fa- (lafuit . ficutt Textus fignifitan videtur y
non efl id ujurteeptum , vel fefled abrogatum . Dc Jejunio. 1 ‘NT° n
Hlcteemusde Jejunio naturali pratitrceffarioad Euchi- IX riftic receptionem,
quod abOincntiam I cibo,3c potu requi- rit omnimodam, nec de morali ,quo furta
refl* rationis rosu lar ab- flinemus prudenter k diUisied dc Eecleiiallico,quod
Fidelibus pre- cipitur llatutis diebuspotdlque delcribi ellcer Klar.iim.iM.l t.
/f>». ,. 1 . Alflianti 4 t.iarum, fui unica tnnttjftum
tcm.fl.antJuimt.ii.imfmft.p.inJa Abllinemialeamibus tantum , cum facultate
pluries in die alios cibos comedendi, qnz ab Eeclefi* feriator firria ferta
& Sabbato ; vocari quidem folet Jejunium , fcd latfd . 5 . I. Vt puaUtatt
tilatum jtjunii. Al fluunt ia i tarniiu / , ' FT ellide Jejuni i edentia ,
faltem ob unirerfjliffimam M. M. luetud inem, firmant communiter Doflorcsiita s
Th q Tmeb. T. /. Dc Dtf. Prae. ’ c«- ,
r. 8 .Silvcfl.F'. > 7 ^»«w»»».Navjr.r.iT.«i«, 14 aliiq; mox citandi, exquo
principio colliguntur fequentia . a Prim6, Difpenfatus ad carnes edendas ,
libcrcA i Jejunio Ita Cajet mpradillum JetumS.Tb. Fagund. multos
reiereasprat.Eti/.q. /.I.«.mhh. 6. quidquid dicat Jo.Medina Ced.de/tjun q.yd.x.
adfin. Ratio cA, quia ad adionem
quampiam quis teneri non poteA,ii ad id, quod e A dc ejus ellcntia»non
obligatur. Hinc illi, cui conceduntur ob Difpenfationem carnes, licet ferb
carnare;imm6 pluric-indiefc re- ficere;quia ab obligatione Jejunii jam eA
folutus:/" idem centra t*n- rfrw.Non placent ergo qui lentiunt cum Leir/4
c x Va^/fi.Dil pcn- tumad carnes ob debilitatem virium, poilenon obfervare
Jejunium» difpenfatum verdobdetrimentQ, quod alii cibi viliores ipli inferunt
obligari ad Jejunium.non placent inqiiS,namarqu^Jejunucilentiam ponere neutri
poflunt.lta lo:Sinch.*'*/v^ di/p.^t.n. 1. Illud placet, difpenfatum ad
comedendas femel dumtaxat cames, licet poflit plu- ries comedere cibos alios
quadra2efjmales,n0 tamen pluries caldem cames, quia pnrceptum abAinendi i
carnibus toto perdurat dic . Ita idem»f *. 15. Veriim cum dilpenlat quis
aliqucmadcarnes(mliaU- quacircumAantia contrarium luadeat
)intclligiturabfolutd,& per totum diem; quare regulariter poterit multoties
eas manducare . j Secundb, Difpenfatus ad carnes, eA liberabaAinentiai la/li-
ciniis . Ita Thom.Sanch. aliique apud eundem Jo:Sanch./c.». 17. Ra- tiocA, quia
difpeolatus ad majus, cenfctur etiam ad minos in eo- dem genere . 4 Eodem modo
difpenfatus ad carnes, eodie,quoex libito cames non manducat,non obligatur
jejunare, fed licite potell fzpi&s come- dcre.five difpenfatio luerit circa
prarceptum,live circa Votum jeju- nandi, ita Author CafuumConfc Bononienfium
anni t6$8. taju 2. mtn/ti J anuar. ter fUffpen.z a p U J Dj a n./>
9.ir.6.».|I. Rauo eA,quu ab hoc jam ex difpenfatione efl ablatum Jejunium quoad
eflentiam; ergo ab illo non ampli&sobAringitur.Aliqui diAinguunt,conccdunc-
qucprardi/la.fidii pcnlatus fuerit quis ad carnes propter virum debi- litatem ;
A t fi fuerit difpenfatus ex eo , quia cibi quadragefimales funt illi nocivi,
eo die, quo cames nft comedit, non pot erit Jejunium frangere, & pluries
comedere;quia hic in tantum pollet, in quantum comedit carnes ,quar funt
deAruflivr Jejunii ; at jam ess noo com©- dit, ergo non habet rationem, unde ad
Jejunium non teivacur . Iu Th.Sanch lytenfc.c.x.dub.fo n. 4 .aliique apud
Dian./r. Ex vi hujus difcurfusacauiefcerem huicdiAinDioni , verumex alio capite
fit mihi probabile, in utromae cafu eiufmodi difpcnfatuoi pofle pluries
comedererita Henr.Rodr. Azor.al iique apud Jo:Sanch. infel.d.^x .n_t%. Nam hic
luit difpenfatus ad cames propter eam ra- tiohem ,qu6d cibi quadragefimales
fine ipli notabiliter nocivi ; ergd die illo, nuo non carnes,fed cibos illos
comedit , jam habet in Aoma- chocaufam notabilem infirmitatis,ncmpd didos
nocivos cibos: ergo eA liberi Jejunio, utpoti infirmos. Qiurelic^C iterflm
iterumque comedendoquadragefimalia, peccet contra fui duritatem, ut mox
*.7.diccmus;non tamen peccabit contra praeceptum Jeiunii .
QuAdfiauisdifpenfeturexmera liberalitate Pontificis, adhuc pu- 1 * * 4 to pofle
fero comedere quodlibet.fi man£ pifces comedit . RatioeA, quia fi poteA ferA
propter difpenfationem, cujus jure die non fruitur uc etiS ipli adverfarii
fatcntur;poteris Sc pifces, cui enim cficeditur maius,minus in eodem genere non
negatur.Quod ratione licit Sane. /1 .c. 1 V.)o.*.6.copetur folvere, tamen
nequaquam folvit . y TertiA , qui inadvertenter in die Jejunii non contemnendam
carnium quantitatem fortAcomedit.fi errorem poflci ad vertat, non obligabitur
Jeiuniumfervare.lta Bafil. Pont. contra Manrique apud Dian .t.^.tr.ynj.ti. quia
modonAabfrmili iam habet fufficientem in Aomachonutritioocm eodem
diefumptam,diredAincompatibilem jejunio EccleliaAico^am nutritionem
eflentialiter excludenti . 6 QuartA, Difpenfatus ad carnes, poteA (imul
comedere pifces , quia nulla lex adeA.quz haec fimul comedere prohibest : QuAd
fi fa- luti noceant, fiet quidem contra Temperant iam;non verA contra le- gem
EcclefiaAicam jejunii . 7 At fi potes(ait Navarrusjvefci pifcibus,injuAa fuit
tibi concef- fiocarnium. Ref.nullaconfequentiajfortafleenim pifcesfimul cum
carnibus, vel faltem modica pifirium portio, noti nocent . Deinde aio hunc non
pofle comedere fine detrimento pifces , 8c propterei redA illi difpenfatum
fuifle ; at ex gulae irritamento vult pifces etiam ad- dere: peccatum ergo
committet contri Temperantiam , quod ta- men folet communi ter efle veniale :
non verA contra legem Jejunii, quod eflet mortaliter . 8 Quin t A, Difpenfatus
ad unum genus carnium, V.G. ad Galli- nas, poterit quafcumqtic carnes comedere,
laridum.farcimen, porci- nam , &c. Ratio efi.quia una eA,At individua
omnium carnium pro- hibitio : quare licAt illa nocumentum valetudini pariant ,
unde ea comedens peccet contra Temperantiam ; non tamen peccat contra legem
Jejunii . 9 Pratd i&a in tcl ligend a funt non folAm pro IcgitimA
difpenfatis i Jeiunio; verum etiam pro non obligatis » velquomodocunqueex-
cufatis^uales funt infideles, infantes ufq; ad feptenniu, amentes,in- firmi,
qui omnes cOm non teneantur abAinere ab efu carnium no te- nentur ad legem
Jejunii. Obiter tamen recole, pueros i termino, ia quo ratione potiuntur, feu
abftatefentennii ufquead anuum v ieefi- mumprimu fenes fexagenarlos, teneri ad
abAinentiam i carnibus, nili ahuadAexcufarcntur;quamvis non teneantur ad
jejunandum , I 5 UC Explicationis
Decalogi utc, univfrfali co»futt>iJinc palet . Quire advertis, hsc efle duo
przcepta di vi Ju3,a! terunt dc non comedendis carnibus, alterum de unica come
Aione ; naro propterel non valens propter debilitatem unica cotncilione
contentus effe ; poterit quidem lxpc comedere in die cibos quadra^elimalcs , at
nou poterit vefei carnibus , nili debili- tas hoc c tum petat. Sed quid
diceodumde illis, qui przdidis non obligatis carnes mi-
niflrant?Rcfp.lnfidclibus,ut etiam pueris ante feptennium comple- tum ,imm6 8 c
pollei, fi ufum rationis nondum acquiliverunt; pote- runt miniflrari carnes,
Jo.Sanch /f-» }i-fluii cum hi non teneantur Ecclcfiir legibus, cooperatio non
cA ad adionem contra leges, licuti enim ipfi liciti illas comedunt, ita Ac
licite cildcm ea: porriguntur . Idem dic quo ad perpetud & omnind amentes ,
idque propter duas rationes: Primo, quia probabile eft,hos amentes nullis
humanis le- gibus adflnngi;fi quidem lea humana numquam intenditur dari, nifi
huroano,ac rationabili rr>odo viventibus . Sccundd ,quia ii lunt vere
infirmi, cum cibi quadragcGmales,utpotd pravos humores fove utes, regulariter
noceant amentibus : Quo ad amentes in aliqua materia, vela liqua intervalli
lucegaudentcs,idcm dicendum puto, (i non pro- pter pr i mammer te propter
fecundam rationemrEbriis denique nul- lo pado concedendum ell polici icdie
jejunii mtniilrari carnes . Ita Tnom^anc*4iiAl>«r.cap. 1 x. *. 1 6./5V Ratio
ell, quia hi funtperfc corapreheofii legibus/^ipfi comederent, non peccarent,
quia tunc propter turbationem, quam a vino patiuntur, non advertunt; pecca-
rent tamen miniftrantes, dum cooperarentur adcomdlionem illam materialiter
malam. i o Illud fupereft . Quorumnam animalium carnes hic prohiben- tur?
Refp.non nili eorum ; quz communis hominum exiflimatio»& coufuetus ufus jam
decrevit;habito femper prp oculis line Ecclcftz, quae propterci prohibet in
jejuniis ca mes , ut alimenta mu Itum ou- trientia, hominumque vi res ad modum
reficientia, i Fidelibus ex - cludat^ta Booicf.t.uU.tirta cila turajr*f-f. i-P
- Trull. t.\ .in dt Jure »" tditfmt . Certe melior regula dari bacdc
renoopotcfl.lila enim, quz aflignat pro prohibitisea animalia, quz vivw«<nrt
r a aquam Tcrrcftria vocantur; pro coocefln, quz iotra aquam degunt, oc :
aquatilia nomi- nantur, fallax regula eil : namTfdiBdiocstcrr*, AcLimaccsextra
aquam vivunt, & tamen protubii a>dic Jrjunn nequaquam lunt. ir Si forti
ap pascat nonduii?>rt»s cognituro animal , ut in orbe novo occurrere teile
tncgjUU* 1 ?" 1 ; dobiutiojn fit caro pioh,- bia nec o:; recurratur ad 6w™
prolubmuois, & ad lirailitudioem cum aliis prohibitis^ eo. IO «Me
outriat^ir,noiletucque animant, - kMncdlrat.busprgliibitis^»» dlud ccnfcodun, W
obibmuinlc- ^“Nov^ohoniinctn t»b»™ S™W , pietate , *j8teris itobilio- ‘ •
neCrit, nui eleph* D * uil lepra « 1U vexatus, poli multas peri- « f ^m
cwuStatioivcsi DOnHlicerato Mcdico^hoc remedium na- , i nc urabi liabit
afcaliisccnfcbatur,mhrmitatis > ut per an- tius ell 1“ nullis aW* vcfceretur
dapibus,oifi praccifis capite & num ,n * e * r ^”|* off rt >r fuitid
imdo attentare, vani^uc, atque exqui- »»» , ut imaginationem luam,iuu- '.curari
faoicatem per omnia appetens argrotus ; mudd depoluit , fcd u tempore non
horrorem modd depofuit Verum adamavit, ut pollquam inprillmamdmindmajo-
Vinirciieww , pjaeier multorum expedationero, fuit icflitutus, •et vefei
Viperis. Incidi t inierim Jejunium quadra- < |tfTri »«ipfrisiindiatie conquirendis
atque comedendis bo- ca *huni« vu.aeflit it, donec ab amico feraci , qua
ratione cas car- a>bu*vetips
comederet, mtcrpellatus,in Icrupulum incidit , tempore
comedftad»(iitreligiolirtimf confcientiq) ^^ ^g uiuquxait.Kmaue.Anezcarnes
prohibttz cerfendz Phcologisdilputandam reliquit ^ _‘rgo,qualo tc,dc hac
quarfiioneltuvi»^iouc lucuorrcgo JfliQis /. t. n. ji. nifi me mea fallit
ratiocinatio, colligerem, ^gg^^afcc prohibitas nequaquam L-fie,quia Vipera fimi
lior ell An- ^^,quz prohibita: non fune , quimcoctcris anima I ibus proh ibi-
S: exiguae item nutritianiiYipc ra m el le, cum fit multum terrea , -iqoe
admodum mcdidnaIi%Dop improbabiliter coniicio;quare nifi Medicus
aliund^ofiendat aselle valide nutntioois , licuti funt cas- U rx carnes; carnes
prohibitas Viperas non efle puto quafdam venulas,nervulofque veri carneos^uos
non continet Sasti- roen,cum ejultnodi partes carnear virtute ignis vel
expurgentur, vel re(ideant,vcl evaporcntxrgo pollet dici, pinguedinem efle
carnem , non vcroSagimcn.Rcfp.li propter eju fraudi lutas venulas,nervulofq;
laridum,& przdidz pinguedines cllent uucrdidlz : femper excufa- retur i
mortali, qui ca comederet ; quia femper dlet parvius mate- riar, in magno enim
laridi fruflo ,prob quam parvae, modicarque ve- nulz reperiuntur ? fi igitur
fub moruli funt vetiu i certd nonpro- pteraliud, nifi quia iplaverd funt ex fe
carnes. t 6 Dixi autem fignate in rigore; nam quia modd «-9- diflumefl, hac in
recxiflimationem hominum tilc maxime attendendam, pro- babile autem ell,
fagimenexiflimari i nter carnes, ut item non exilii- mari , fed efle numerandum
inter ladicinia , ided probabilis etiam erit utraque fententia.atqueaded polle
recipi in Jejunio, & polle ab eodem rciici . Iu mul ti apud tdcnr. /.7. (•
1 J. t>. . Lud. a Cruce i* Buil .erue
,J.t ,e .jy.g.n^. Dian^. inclinat Fagun. Eeeie. u zo.aliiqueabiifdemcic. 17 Su
perdi Sc aliud : An pluries peccet, qui pluries die Jejunii carnibus vefeitur-
Duplicem quzfliunculam,hzc una quzflio complebitur. Alte- ram, An qui pej
lufiicientem dilhntiam plures carnium manduca- tiones v.g.mand, meridie, fcr6
faci t, plura numero diflin&a peccata committat?E( certum ell plura
committerc.Ita Suar.r.a Je re/ig / * t.j.n,x.Sc Dodqaps pa(Tim,quia hoc
przccptum ell negativum^uod obligat femper ^oc ad femper .
Nonitaresfehabetinprzceptode unica comdlionc dumtaxat lacienda eodem Jejunii
dic : ItaHenr. Tol. Laym- Filliuc.Suar aliiqueapud Dian.p. *tf 44 quando enim plene bis comedilti, vel
femel carnes manduca Ili , atque adeo Jejunium cum culpa fregifli .fi
tertio,vel quarto, vd deinceps eodem die quadragcfimalu comedas, non iterum
peccas, quia fradlo jam per fecundam comdliooem, vel per carnium manducationem
Jejunio , ipfum adimplere non amplius potes , ac propterci contra nullum
przceptum, quod i tc obfcrvar i poflit, operaris. Altera quxlliuncula ell ;
Quznam fit cmleoda continuatio comedendi carnes, ut fic ccnfcatur uoa
comdlio.adeo'], unicum nu- mero pcccatum?Si quis enim initio menlf comedat
ferculum intri- tum ex carnibus, mox pergat ad tria,quatuorve fercula ex pile
ibus , denique redeat ad aliud ferculum carneum, duo ne numero peccata committi
t,Confeilori ut duo apericuda,an unicum dumtaxat ? Refp. in hoc exemplo unicum
numero peccatum commiuicen- fco,quia per continuatam
comdUonem^inadlreldlio,unaque mo- rali ter tranf^reflio: At fi interurapatur
per alia negotia, judicio pru- dentis viri judicandum erit, an; fi reditum fit
ad iterum comeden- dum, confletur unica moraliter comedendi, (eu fe reficiendi
aflio : Certe fi poli integram horam redeat quis ad carnes , five rcceflerit
animo continuandi poflea comeflionem, five non continuandi, puto multiplicari
peccata, quia tam dillans tempus hac in re videtur fuf- ficicos ad moralem
multiplicationem : Ii vero redeat pofl quadran- tem cum dimidio,non ita,
propter contrariam rationem. Sic perfua- det paritas duftaab eo, qui dic
Jeiunii furgit i roenla, At deinde pofl horara,yel femihoram redit ; pou horam
enim puto, quantum dl ex hoc capite difeontinuationis ,fradurum Jejunium , poli
quadran- tem ejufdemque medium, non item, de qua rc mcx fu* Ut $ . Aiflinenti*}
Lafl it iniit . r 9 Lafticinionim nomine veniunt Lac, Cafcus, Butyrum, fimilia-
que ex lafle conflata, atq; ova^c etiam illatu; vocant "«* <mw ; n«c
folum ea quz tenero albumine funt circum voluta^ed etiam, qu$ fo- lfim continent
vitellum , omnia enim funt ipfa fubflantia ovorum « licet magis minulv£
completa , exchidimus tamen nervorum illam racemum, unde hzc ova pendent, is
enim totus cfl carneus. Aofagi- men fit inter ladiciuia connumerandum, vidimus
Difpenfatumautcmadunuinexhis, difpenfari etiam ad omnia certum
dlo^umTrul./.i.mdrf.r.t.a » 9-Lezana infumm. V. Jt - Junium n. 1 1 .aliique,
quia funt in eodem genere, Sc pro uno eodemq; fumuntur;ut in limili diximusde
divcrfitate carnium modd n. 7. ao Porrdcontroverfiadl , anejufmodi
lafliciniaGnt in Jejuniis prohibita? Si loquamur de Jejuniis infra annum,
Vigiliarumnimi- rum, vel quatuor temporum , probabile efi nou ellc jure
interdia , j Sed quid dc partibus dirorum prohibitorum animalium?om- quia ut
re#d advertit Vafq.£.a.r.x.dr/>. 177.*. j.«.j4.ldcmque docet oesnefunt
prohibitae ? Refp. omnes, eas ni mirum quz funt partes Reginald
VilUlobos,Tho.Sanch. apud Diin./>. I ^1 . id prz- quomodocunqoeconftitutivar
animalis, cartilagines, nervos, lan- ceptura nullibi apparet. t guinem^cc quia
dum animal prohibetur, non poliunt non prohiberi xi Quid
dcConfuctudineflnHifpaniis^occonfcquenter ubi evul- omnes ear pa r tes,qux
ipfum conflrtinuu.His adde jus cx carni bus,ex gatur Bulla Cruciate,
conluetudinem abflinendi i fidiciniis in pr?- Sanch.A4 ? '*C/r.r ^oc\.t.z- ( i
r tu/itundum dit.f**t.d.\q.xp&* didis jejuniis non adefle, roeritddocet
idem Vafq. quiacum ibi ma- m.z t-jusenim continet partes fubtilioresfubflantiz
carnis, per eli- jor Fidelium pars ab hinc quadraginta *mjj s fumat Bullam ,
come- xationemekiquatz< 14 Qu£cumq;:tem medulla, Iaridum^xungia,&
quacumque pin- S uedo nondum vi ignis hquefada, inter carnes funt omnino
ccnten- a : quia ver£ funt partes utcumque animalis in omnium hominum conceptu,
& non mera & propria excrementa.ldem in rigore dicen- dum eflet dc
iifiiein liquefadis , quo pado aliquod illorum vocatur 1 noflris s^imm.dequonw-
.’ quia modica illa liquefadio,muUre na- turam fubflantiz carnis non poceft. t
; Dices, at pinguedo , & laridum nondum liqueUda cpnt inenc datque ladicinia
, allegari non poteft confuetudo contra ladicinia . Dices:at fi non fumerent
Bullam^bftincrcnt iladiciis . Audio, fed conluetudo non ex agendis , fed ex
adis confurgere legitimi de- bet. Ita Jo.Sanch- inftUii.d.juti^. . P ii In
quibufdam locis extra Hifpamam , lego nec efle ejulmodi contra ladicinia
confuptudinem: addunt tamen non ignobiles Do- dores, etiam fi adeflet , non
obligare Fideles faltcm ad mortale . It» Hennq. Villal-utcrque
Sancbez,Portcllav»luque apud Dian-A 1 ^.9. rv/^i.^yrr/.y.fop.g.quibusadde EScolit
p-i-de jejun.c np. non Caput V. De Jejunio. I3S conflat efleintrodudam
fcienter,Ac animo fe mortaliter obligandi , fed potius ex ignorantia, qua
crediderunt fimpliciores, feeflel jure obligatos ; ita Salax aliiq^pud JorSanc
V.jt .*.q.G inccru ergo efl, Ac anceps obligatio , praevalet contra illam
Fidelium libertas, quz eft certa, nec ab ullo jure, ut vidimus , ligata, cum in
dubio lex non fit cenfenda obligarent Suario / yde 4g/.ij.».l 3 Gi(lr/.i.4
*».i3.Merolla».3.r.jV.a.».ai.& aliis. 13 Si verA loquamur de Jejuniis Quad
ragefimz, qui funt folem- niora, Ac Aridiora , major efl, At controverflor
difficultas : Nihilomi- mis,quod neque proQuadragdiimadfit in jure,f«Item
rigorofa pro- hibitio,indc nonnulli probant. Ita F*g\indp'*t.B(t/.4./.t .c.x.m.i
1.»» eJit.Lvgd.Amno 1632. afferens Dodorcs Coni mbriceofes , Eboraccn-
feSjSalmaticenfes, quia in jure, ubi efl de Quadragcfima locutio, fo- lum fic
habetur/ deniguepifi.^^ar efl ut ab tu^aafomutiaam in eae - nibu/ originem
trahunt ( fle vocantur in jure ladicinia ) abflineamui . Obi
GM^uryidefl^uumflyjuflum.Ltjgc Baroniumi.g.»»»# 6n.Ex- plicare autem illud (p**
tflj quafi fit fenfus , par debere efic prarce- ptum de carnibus At ladiciniis
, efl nimis negligere vocis latinae significationcm – H. P. Grice: IO
SIGNIFICO, IO INTENDO --:/wcnim fignificat arquum efl, conveniens efljnon
vero,par przcept um efl :Dixi(folum} quia alium textum de prohi- bitione
ladiciniorum non invenies in jure; quidam enim alius qui afferturex Canone
j6.TruHanofcxtar Synodi, nullius efl authorita- tu, cum illos Canone ediderint
peculiares quidam Epifcopi , nec omnino Catholici, ut conffar,ex eo quod
aflerant,Ecclcfiam Conflan- tinopolitanam effe fupra Romanam. Aror^a.4r.c.i 6.
»4 Sed quid de confuctudinc obligante ? Refp. eam nequaquam adefle, videntur probare
modo dida uum. 21. de confuetudlnc extra quadrageGmam,zquAenim utrumque
perfuadent. _ Quid ego tandem fentiam , noli i me cxpedare,amice Ledor , do-
nec clarior declaratio Summi Pontificis accedat, vel firmior ufus Fi- delium
alterutram fententiam ampledatur . a j Ex eo,quod «.ao.didum efl, Jejunia intra
annum admittere in jure ladicinia, fequicurdifpenfatum ad ladicinia teneri ad
jejuoan- dum, quia cum injure flet Jejunium cum ladicioiis,poterit,atq;adeA
debebit illud fer vari , adquod non fe extendit difpenfatio . lude etiam
infertur , per Jejunium cum iifdem exhibitum pofle quem- piam lucrari Jubilzum,
uti etiam fatisfacere Voto, Acprenitentiz ' Sacramenuli, niflex circumflandis
contrarium coniiciatur . Ita Azo.p.t ./.7.C.10 f aliique contra Nav. con/.y de
obferjejun. Ratio cft eadem, qu ia Jejunium F.cclefiafticum efl . z6
lnquires:Dominicz infra Quad ragefimam occurrentes admit- tunt ne ufum
ladiciniorum , more Vigiliarum intra annum, an verA repellunt ad modum feriarum
ipfisQuadragefimz? Rcfpondeo :ex communiore fententia repcllunt.Ita
Dianap.3.rr.6.r//:8o.Trull./.i. *• det.c.x.dub. 1 .n.i.Dua.ifi/umm.v.Jejunitim
t ri^.Sinch. iu/e/, d. 51 . 17 At per Bullam Cruciatae , Sacerdotes Religiofos
fecurA pofle io didis Dominicis ladicinia comedere, puto:Ita Palarius, Corduba,
Hunnus.Lamas,Vilialobos, Diana, Ludovicus k Cruce, quos citat/e-
quiturq;Pafqualigusdr > 7v;«»»'*^ f /7J.*.4. Ratio efl, quia in Bulla latina, cum efl locutio de
Sacerdotibus,Ac Rcligiofis.fignitA dicitur, cos non pofle licitA comedere ladicinia
in diebus Jejunii . At dies Dominicis Jejunii nequaquam funt . 28 Dices:in
Bulla vuleari\qu$ folet publicari 1 commiflario Cru- cia tz, non dicitur
iudielui/ejumifizd in Jiebat/ tiuadragefima :at dies Dominici ;dequibus
loquimur, dies funt quad ragefimz. Rcfpeum Commillanus minime gaudeat facultate
mutandi fubflantialia Bul • lsr, credendum eft.eum nomine dierum
quadraeefimz>quod ponit in Bulla vulgari, intelligerc dies Jejuniorum
quadragcfimz:Ac quidem meritA; nam dies Dominici funt ultra dies quadraginta ,
qui dies proprii funt Quadragefimz.Refponfio ipfius Pontificis, qui contra-
rium decrevi fle k nonnullis apud Rodr.»» Buil.Qrue. Q.i.dm. 1 . affer-
tur/odem eliditur modo, quo *./>r*r.duimus io fimili,iurairum de ca
refponfione authentici nequaquam conflare . f II. Dr unica Geme fi tone in die
Jejunii . t /^Omeftionem unicam efledefubflantia Jejunii fupra diximus; V/
unde». 1 7. intulimus per tertiam,quartamve , vel aliam co- mefliooem non
frangi Jejunium ; quia jam fracum irreparabillter fuit per fec midarn. Coni ri,
certum efl frangi.fi pluries eodem di e ci- bus in partiat e materie ultra un
icam refedlkuem fumatur : quia » pluribus parvis fic una notabilis
comeflio.ltaMeroJla t .x.di/p.z.e. 4 -du.g^.it S & paffim. Lar, Vinum ,
Muflum , Cervi fi a , Afm condita . a Unicam cnmcflionem diximus . non unicam
potationem : hanc enim pluries in Jejunio adhibere nullo jure orohibetur , cum
indie Jejunii prohibeatur loldm nutritio, & dclcdatiogulc,ut provenien- tes
» cibo: non verA ut ex potu proccdentos.Ita S.Th.».i?. i47.*'.6 Azorf.lJ' 7
'f.tO.f.-j Stnc.in eaqfi/iit /.ye.i .du.z 7 ,n.i.i\iique paflim. . 3 Verus
autem potus in eo confiflit, quAd adhibeatur ad veniculfi cibi, (eu alimenti,
& verA talis fit^nonenim fufficit quod tu ad talem nn? aflumas, nifi etiS
res ejufmodi fit, ut per fe& natura fua adjuvet
tdcUxaodum.vchendumq^liroentmfijOon verdfit alimencam;lVcus Tomi. T. /. De Dcc.
frte. Galliru diflillata potus edet, quia liquida, quia fedat fortafle ficimi
quia ad finem vehendi per venas catcra alimenta k tc poflet aflumi . 4 Hiuc non
licdt intra diem Jejunii ebibere lac, vel jus : fed licde
bibrrevinura^nuflum/crvifiamjquas ex herbis, vel eodem vino di- ftillaus.lta
Ant.de Leoo.»«i i.coebtUtaj>.i.§,xx\\ivn de man^^tiam obfolamdeledationem,
etiam mujtotics indie, etiam in fraudem Jejunii; quia illa in ufu communi cibi
funt; hzc autem etiam cum przdi&is circumflandis vere funt potus.Ita Laym-
Lyn.ij.x.nu.y. Sanch./.e.n^.LczAn.v.jfjunimm^iu.i.bi^.Ece/^rae^J.i^.^. nu.i 4
.in t Jit. Lugdun. anna 1 6 ja. J ldcm puto de aqua Saccaro,
Citro,Gelfiminis,Anito, Aromati- ve condi ta, eo modo,quo noflra ztate ufui
Proceribus funt ; cum quia modica efl quantitas faccari, vel aliarum rerum ,
qu£ in ea aqua inter mifccntur : cum quia illa apponuntur per modum mcdicinz ,
ncfoiaaqua flomacho noceat : tum przcipue quia ezaflumuntur in veram potationem
,& in verum alimenti vehiculum , 8c veri tales funt : non vero in
cnmcflionem , vel per fc in nutritionem . 6 Contrarius videtur Sanch. i*
««/7.4J-.I Vv.s;.».i.fcd fortafle loquitur in calu , quo iu incermifccatur
magna quantitas fubftan- tialis cibi, ut extrahamur i natura potionis . Sapa ,
Acetum , O/eum , fjfimiha Condimenta . Pr?fcindendo i parvitate materie, quf
femper in his ufu venire fo- let,h?c exfe Jejunium fraogunt.ld quod certum
omnino fic^uia n5 ad potum, fed ad cibflpertincnt.Undefit^it fi jentaculo
Vefpcrtino illa adhib»s in die jejumi,non quidem extra odo Uncias, quibus cA-
llare illud pofledicemus inferius fed intra illas cfiputari debeantrei- bi enim
funt, quo ad fubflaniiam,& ad modu item cibi aflumuntur . Uva , Mala
Majfthca , Medica , Aurea , Puniea ^fyfimilim . 7 Ne idem de Uva fentias^uod de
Vino;h£c enim frangit omni- no Jejunium, cura non fit potusfed cibus. D<ce%At Uva fumi poted
adfedandam fitim, perinde ac potus. Rurlus in illa nil aliud conti- netur, quod
nutriat,nili ipfe liquor inclufus in cortice, qui nAeflnill Vinum, vel Muflum,
i quo Jejunium non violatur . Refp. eflo fuma- tur ad fitim extinguendamyeflo,nil
aliud in illa contineatur, nifi ipfe liquor, quod noflrum non efl dilputare^flo
tu fuccum dumtaxat fu - gas,cetera ab ore proiicias : fatis illa i nobis
excluditur, ex eo qu6d , uc fic,afTumatur per veram cotneAioncm,& non in
alimenti venica - lum, cikm V inum.vel Muflum ab ipfa exprclium,per veram &
ului- lem potationem ebibatur . 8 Quod dixi de Uva/lecoeteris frudibus didum
volo;v.g.de Malis Maflilicis, Medicis, Aureis, l >
unicis,&c.ltalic&&«fl*M', Aranc, t <Seio*- inifirana/ii eadem
enim efl, ac de Uvis ratio . Cocbelata . 9 Cocholata Indi$,]Hifpanifq; jam
digitalis veri dudum valdA fa- miliaris, an fit vera potione propterei in
Jejuniisextra refedionem admitti poflit; vulgaris efl noflra ztate ,ac celebris
quzflio . Puto non eilc veram pot ioncm;fed cibum^itq; aded frangere Jeju- nium
: Ita Ant. de Leon, in erudita AVc. de evcholper tat.TmWj. dee.e.x.Ju.xn. t
j.Dian J+Jr*. rtf. 194. & dariusp.9 1 1 . Jo- ann« Cardines Medicus apud
eundem de Leone in advertenti» Ratio ut mihi videtur efficax , fic formatur in
difcernendo quibus nam animantibus uti in Jejuniis liceat , & rurfus quznam
vera fic potio, quz , comeflio ; diximus in Superioribus attendendum eflo ufum,
exiflimationemoue communem , non quidem folam , fed ita fundatam, ut non
declinet 1 fine^c intentione Ecclefiz Jejuniuoi przcipicntis; At cocholata fini
Ecclefiz Jejunium prfeipiemisom- nind advertatur, ergo Scc. Minor probatur ,
quiafin» Ecclcfizeil prohibere, ext ra unicam refedionem , cibos ex fe
nutritivos , Io! tina concedere veram potionem diflributioni alimenti fervient
em : ac Cocholata componitur excibismultumfubflantialibusdc nutriti- vis, nec
per fe ordinatis ad vehendum, diftribacndumquc per vena» alimentum ; nam
propeerei manA , & fer6 Jejuno ventriculo fumi confuevit, ergo Scc. Ita
//.dc Leone, Ac Caraines . 10 Semel ego Virum nobilem mihi familiaritate
conjundum c6- veni mane diluculA,cum eo negotia quzdam colliturus. Cdmq;pri- md
ipfo ingreflu obfervaflem ejus vultum infolenti pallore lurfii- lum,
macilentum, cadaverigue perfimilem; interrogavi, ut fit,decjus valet udine.b,
infirme fatis (c habere fubtremula voce,re(pondit.me- que peramanter rogavit,ut
poft mediam horam reverterer.Parvi.ivI, redivi. Mirumlad verti ejus faciem
priflino colori reflitutam^culos hilares, vocem validam : ex morte in vitam jam
rediifle non gratis dixifle . Quare me cohibere non potui,quo minus exclamarem,
Deo, fuperifquefintgratiz!Bene,imm6optimd videre gratulor Domi- nationem
veflram ; Unde nam tam fubita,ac tanta virium refedio? Subridens refpond it
amicus : Ne mirere, Pater amantiflime: modi enim Cocholatz potionem aflumpfi,
quz miraculi inflar colorem , vises, viumfere in inflanti mihi parere
confuevit: Deus Immorta- lis ! Hanc
meram potionem, oon verA validam comeflionem, Jejunii, fini ex diametro
oppoficam appellaveris ? 11 Anton.deLeoo l.ef.yaum.1.0. ex parvitate materiz
«cufat k moruli adhibentem mediam unciam CochoIatz,Ac Efcob. trabi, r. etam. 3
.c. 3 .unam unciam cum fufficient i aqua. Id mihi propter duas 1 4 U* t ol^r
136 Explicationis Decalogi. Lib. IV. Interruptio , 3. quantum judicio morali
latis cft , nc inter* tionis , hocdl, nediQrahatur unica comclliq rationes
nequaquam arridet . Primi, quia ad generalem qu?lUonem de omnibus cibis in
modica quantitate fumptisjiuc mudopr^lentc difficultatem extorques • Sccuodi ,
quia ad dignolcendum an res ut modica in aliqua materia , femper ell recurrendu
ad finem probibi- aionis,ut A/»./, i .e. x .$ i.fu$£ docuimus, at certi media
uncia Cocho- Jatat valde nocet fini inteutoab Ecclefia m jejunio; fiquidem
media «jufmodi potionis uncia multum^c validi nutrit ,& ut audio^lul-' quam
fex unci* alterius cibi valde nutrientis ; ergo minus redte hac in re
parvitatem dimetiris; Polles ad eundem modum unam, vel al- teram unciam cx
vitellis ovorum cum modiciflimolaccari fruftulo aquae ebullienti
itnmifcere»'nam fic pultem no ingratam palato c«- flabis)illamq;fine mortali
abfumcreinterdiu,cflm jejunas, quia Bulla Cruciatae gaudes ; quan tum ad
qualitatem ovorum , & quantum ad quantitarem,nil,nifi modicum comedis xum
enim ova non fint per- inde nutriti vayic Cocholaujvidebicur libi efle parvitas
mater i?,uim vel altera eorum uncia : fivcicem pofles macnum pileem in parvam
potionem diftillatfifumere.Ac limilia. Apage b?c:fiquidcm,in ordine adfinem
nutriendi, modica illa nequaquam funt,led notabilia latis . ■ 12
ProCocbolaca.quafi jejunium nO frangat arter untur ab aliqui- bus,Turrian
.«'»/»«»-/>. \ S 7 Lezznz t v.Jy*n.a.z, Dian./) M (.rr4.»’//r94.iJ ,
p.5.rr.j.«/;rr.fed Turrian. loquitur depu- ra Cocholaca, cum tamen milia
ciimaliis cibis ad noslemper addu- catur Ac ad parvitatem materise videtur fe
reducere . Ita Anton.de Leone in difp. c. Lcz. clari fentit nobifcum :fol ii n
affert, fed non re- probat contrariam : Diana fatis dubitativi loquitur «• 4. A
quolquc nominat Theologos Coebo! »us nominat tantummodo exauditu al- teriusfic
•» 4 Are melius fortafle perpcnfa , fiat man 1 tcfte pro nolira fencentia .
Tandem invenio Efcobar infum. /r.i . Exam. 1 $. r. ; qui etiam ad parvitatem confugere videtur: fic
enim habet. Aliquando oiixi pro potu baitrt Coobolatamiat m apjs aut varii at i
inbartns qudm ra- licniyPotum tfft a/frtojtd nen uti cond t abufuij id
quotnadme ,/um potio ai Indit io Hlfpaaiamportonit ;undo Cocbolaia avii aut i
at It conditum potus moBffiJrd ciiut/ubflaniiafiffimui.lttm bujufmod* potio
admodum oraffa.in notabili quanutau jtjumom \ solat .Vatias Cocti /at a
liquidum adtd,ur uaita pariatu uncia ua adiuitatyr fac caro uoctffarte jpatui
tft , i<y aifaao/erupalo aifumipatofi . Hsec ille,ubi nota primo illumf** al
iodis »a Hifpamam porto mit J unde igitur tibi fides . an tua Cocnolata fic pu
ra,an mi xta?Secund6^iec unam unciam Cocholaca? ede admit- tenda m, jam modd
"-prae didumeft. t * Que haflenus dcCocholata difputavi, vera mihi
videntur pro- pter rationes intrinfccasCceterum, quia video virus
pias,religiofo^ acdodlos putare eam>pr out in Hifpama,Ac Roma; eft nunc in
ufu,ei- te ufualctn potionem, nec violare jcjuniurmnoltfidquc propter au- rhori
ta tevn extrinfecam) hanc lententiam i prohabi litati s,fecurita- xifiue
finibus repellere. Eoarravitmihi vir noftrac Socie tatis orone t fide dignus,
EminentilTimum Joanncm deLugo , antequam ad fa- ’ eram purpuram eflctafcitus;
dum lcilicet Theologum m Romano « Collegio profiteretur, ita 6 cet£ rripondifle
cuidam Sacerdoti ab eo « fcifc itanti , an Cocholau jejunium frangeret : jfe»
*»'” ufurpam, no - 1 quaquomfrasmatajftfmmtifiamproconttndunt^usabea/econiinont
g „„ cum ima afstrpantttfim^o sstiquamjtj usuum violaro pronuntio. 1 H*c ille.
Si ergo vir adebdo^us^c pius, lantaqucauthoritateprac- | ftans , Gc difertis
verbis edifieric ; qua ratiooe cum non probabiliter , k>qui.Ac a gere, valet
quifpiam lui picari ? Poft haiclcripta legi Tr aliatum Thoma Hurtadi , de
potiono Coebo- | iatajs.x.mor.tr. io.acri ter defendentis, & quidem erudite
> eam jeju- i cium nequaquam frangere . Si cft otium , illum lege..
Arundines Mol/ita. 1 4 In pluribus noftrar Sicili? campis Mellit? arundines
educun- tur,ex quibus magno artificio , nec minori lucro ext rahi congelanq;
Saccarum folecSolent & incol?cas mterdni per frullulas cultro m- ciias. rec
rea tio n i s gratia ,q u afi cupcd las fugere, feu ut verius loquar , dotibus
mandare, Ac atterere, earumq; fuccum palatogratifliraum , expulfis interim
abore purgai^tiMegufUndo traiicere : Nil vul- parius aoud furomos, medios,
xnhmc», nuare tfpem difpenfationem aft ouzftio>an jejunium iliae d i (tol
vane. £t diOolvere quidem , fi in magna quantisate fugaautr» conveniunt noftrates
Theologi ;eft enim ilkfowus^lmimimtivus^Utqucnon modice^cum fit ipfa fccc*ri
roerafubftantiaded illud audivi. Patrem Bernardinum Pic- ciaum N.ttn, &
(in«, Spiritu, pcculurii l Fretraflic ^ tfoRionis . 15 Si quis in unica fua
comeftione, quacunqueexcaufa,infumat unam vel alteram hor^non frangit
jcjunium:quia continuat eandem refeilioncm^uae moruli ter, unica undem cft .
Ita Fa ^ pae. Eecl. 4 i, i.r.j.0.j./5». At fun aliquo folemoi coovivioeam quis
protraheret in tempus multum notabilc,v.gi meridiead Vefperam ufquc,ut au- dio
protrahi alicubi; etiam ulq; ad nodem, jejunium ne fexvabitur ? Relp. Dixit
quidam.fi id apud oosEat^jcjumum nequaquam ferva- ri:fervari autem, fi fiat in
locis ubi id fieri confuevit:quia ab Ecclcfia (ajebat)pr?cipuur unica
comeftiofecundilm coufuctudincm regio- rusjat ibi tam produ&acomeftio,
unica eft fecundum morem patri?; non verdapud nos . Hacc diftindio non placet,
utrobique enim jeju- uium Eccieliallicum non fervatur ; fiquidem Ecclefia
unicam in die comdUooem praccqiit: illa autem longa refedio, multiplex virtut?
eft, Ac multiplici comeftioni verdaequivalequnde nullo modo eft ap. taad
praeceptum £cdefi?fervaudum.Tunc jejunium dici celebraf- fe eum dices , qui
diem totum, vel ejus majorem partem in convivio & compotatione protraxit .
Tu quidem id dices, non ego . 16 Me ad fatictatem refeci. Quanto poft tempore,
plicato v.g. lin- teolo, polium fine violatione jejunii aliquid addere mez
refedioni 7 ad conftituendamfecundamltacolligocxSanch.'*C0A/I/.5.r.i^/.24
0.5-Quadranccm unum cum diroidio,innuiAAnonarterre moralem interruptionem,
etiam fi animo delimaveris nil amplius comedere ; quia dum adhuc remanet unitas
moralis comeftionisdUun volunta- tem mutarc,culpanoneft; Ratio,cur plus
temporis admittendum non fit^eaeft:quia fecundum moralem, communemque
hominumexi- ftinwtioncm in hoc cafu, ubi nulla neccllitas cxculat ; cac rcfcfl
loues non erunt unica comdlto , fed plurcs • 1 7 Sed quid, fi propter aliquam
caufam,v.g.propternegotium ali- quod interrumpat quis comeftionem , quando
nondum plena habita cft refitf io?Refp.Huic propter didam necefliutem aliquid
longio- ris temporis indulgerera? nempe horam; Ita Sanc^.0. 1 .alter Sanch,
duas horas concedit d.% 2. ».4. quando animo redeundi fa&cft inter- ru
ptio,multd magis, fi animo redeundi interruptio fiida fi t:H inc in- fert
Thomas Sanc.iL0.2 d7 j. Lepores ad menfam, immediatd ante legionem aliquid
comedere polle, ut item famulos quando Domino comedenti inferviunt;propter
necefliutem enim legendi, vel inler- viendi.cenfcntur tunc incipere fuam refeflionem,
quam poli unam circiter horam perfe&uri fmt . Simile quid licet
Mercenariis, qui dum ad menfam ledeot , vocantur ad merces vendendas ; harc
cnun artis necefficas facit,ut illa: femiplens rcfe&iones per moram unii»
hora* , plus minus, interruptae, an imo prarfertim redeundi , unicam rooraliter
conftituant . Duas horas concedit Sanch. fed nimis id efle putat Efcobar tr.\
.exam. 1 1 do ffja*.c.\ . 18 Audivi afferentem, poflcrcfcftiooem propter
aliquod neaotiu interrumpi i meridie etiam ufq;ad Vel pcras.il lz enim ajeba t
Jicm i- pleoae comeftiones uniuntur per intentionem unicam volentis ferd ad
fibi debitam refe^lione redi re:fed nimis id ampld difhnn efl;Cum enim jam
plenddigelta fint alimenta fub meridiem aftumpta, nequit unicam refe&ioocm
velpertina referio conflare cum mcridiana.11^ lud igitur in hoc,Ac fimilibus
cafibus attendendum cft, an negotium fit magni momenti, necnejAc iterflm,ao
notabili reflationis parte ca- rueris/i enim magiu caufa fuit, cur notabilem
ccense partem in Ve^ fperas rejeceris , pia Mater Ecclefia non intendit te fine
fufficienti refedionediem tran figere. Qu6d fi modicu c?o?reliquifti^um paru
pro nihilo reputetur, n6 habes juste iterum reficiendi jam enim ma- nd
fufficienter, quoad fubftaotiam refedusesrfi verA ncceftitas inter- rumpendi
notabilis non eft, tibi impuubitur,nofl enim debueras fine urgente neceflitatc
refedioncdiflecare.Fateor tamen polle evenire, ut peccaveris ma nd,dum fine
oeceflitate rcfe&ione interrupifti cum animo comedendi fub nodcm;n6 verd
ferd peccas comedendo^uia nimirum poteris r‘ca viribus dellitui.ut
rcfe&ionc prorfus indigeas . Hzc autem omnia judicio prudentis viri ,
gravitatem negotii , temporis diftantiam, perlonz vires, Acfimilia perpendentis
potius, Cap. V. De Jejanio io- cit. Suar.Dun psrt.i .nati. 6 tef.i . Jo: Sanch.
**/«// 3». funt pro jcntaculo*quar cuilibet irrident, rtodft conflatfi ex
pai»e,ot Pufte te quartam putem folitx camae pro jentaculo comedere; ut tii,£c
cx prydidis,quod accipitur, non excedat uncias odo.Colligitur fi viginti uncias
allunicre in ccena Ioles, poli» aflumerc quinque, fi cx Bonae dsjp^lt.de
peee.Btfl lA^l^V^cQijtunfusmnV. quadraginta, decem, probabilis etlopinio.
luRcgin./.i./«^.4.c.i4- Jrj*n.§ i /tn Ybzox.p.^fumm* de \.pe*c Jys.*l* l."
lkp\\x- dui. ia*.i8j. Laym./»^4.rr8y.t.i».9 Filliuc.M^idp.i^.J l-J."* aes
apud Dunp.9,/r.6.rr/8.Ratio hujus didi eft, quu licet jcntaculQ 13. fed quia
communiter vrx ad tr>gintas duas uncia» hominum c?na cxconluetudinc iit
introdudum t Ac paflim non accipiantur mfi cibi lolctaiccnderc, ide6 qui
concedunt uncias odo abfumi pulle, quae leviores cx pr^didi^quales lutu
trudus^ulcuria,ac. tamoi non cft funt quarta pars dc triginta duobus , non
lom;e ab hac opinione vi- ccrtum,cflc mtrodudam abiol ute conluctudmc dc
lumcndo jenta- dentur recedere ; recedunt umen; quia hafcc uncias odo concedunt
culu,fub hac Ibrida ncccflitatc,ut non pollini nifi tales, vel talescibi i
omnibus live ampla, live modica cirua utentibus, five robulbs, five jeju
nantibus ailumi : Ergo ncc nos allpogerelubjseccato debemus, valetudinariis ;
live iis fames proriusextinguatur,fivc nequaquam : Certum etiam cft jentaculo
polle nos lrui; incenu, an talescibi fub- id quod prudenter indudum pro
praxicll.ne fcilicct fer upulis pate- ftantialcs fint cxciufi :cr» praevalet libertas
valendi illa ailunwe . ret paulb rei igiofioribus via . 4 Dico lecundddh diebus
jejunii, in quibus i upiiduimus polle ex Dixi autem (odocircitct uncias ) nam
parum excedere addendo
BulUCrucutx,vclexaliquocapiteccraediladicinia,probabileeft, unam,vel alteram
unciam lupraprxdidasodo^flctcx nonnullorum poflccaalluini pro jentaculo (
exceptis ovis, de quibus pollei ) in fenteotu parvitas materiz, nec peccatum
mortale conftituens. Ita modica przdidaquantitate;it4fcilicei, ut jundo
proportionato pa- Pellizz. Leander cxTurriaao apud
Dianara/>tfCj>."’.6.'*/'.i j ne, odo unciarum fines non
trinUluniur:ltaLayni/'*.4 tr S.f.i.a.9. a Petes. Potcftne lici td quis panem in
quantitate debita, vel ci- Tmx.ia/umsnapi u\a 7.rtf «c/.^.Acplurts apud
Dun./.f. Ra- ceres, fabas,fimilcmque materiam coquere in aqua,vcl alio liquore,
tio eliquia cx una parte per Bullam, vel aliud caput licdt tunc Fideli illamque
totam pro jentaculo afthmere^ Rei poodeo, non pofkrdo- iis
ladiciniis,caieo,Udc. butyro vefcuflc ex alia, non apparet, unde ca cet Filii
uc. t.ijr.iif.i.t.i.n. 3 1 . quia fic liquor ille non retinet ara* certd
prohibeamur pro refediuncula vdpertina : ut modddc qua- plius rationem
potus;fed propter codionem ex illo,& materia iolida dra ieiunalibus cibis
didum eft, ergo, «Ucc. Iit unus cibus folidus,Ac quidem cxccdcns concedam
jentaculi quan- Adde fi iiiqui ftridiilimd dc jentaculo loquuntur,
ccraceduntypofle titatem.Poiic probabiliter ccnfet Boli'. frtt+A JuhL (• « ». 1 r 8. in co aflum 1 ea, qua? apponi pro
fecundis rocofis folent, frudus, dul- quia in fubftantia ille liquor femper
remaner liquor , Ac vehiculum c taria,« 5 cc.Cttrnon potent caieus,qu»
communiter in fecund is menr alimenti, nihilqueadditad fubftantii nutritionis,
iliaque codiolo- fis adhiberi coniuevit? At cft TOgnxnutritionis . Relpondco
non lum reddit cibum magis ftomacho convenientem, Ac nil przterei. iu : ut max
dicam , cum de ovis, de quibus jam lub licio. Quare ficuti panis in vinum
infufiu cxtumcicit quidem, icd non fit 5 Dico tertib : pro jentaculo ova
adhiberi non licet: Ita Sanchez major in fubftantia, unde nec Fidclestiment
concedam quantitatis _».vFilUuc-rvw^.'wLx7^xc.a^*.6.iMw.ja J panem fic pro
jcnuculoabfu c— «-x»- uu:-«» i- r%: - - 'MM ma editione evulgatis, xim deducere,
panis , - HHHH vitque. Codionc autem fada,bilanccm iterum admovi t,compcrit-
judicet eum tcjunirc . que augmentum valde cxcedem, hoc eft ,ufquead trinainta
fcr£ un- Non fic de cafco,cattcrilque ladiciniis ; quz certe, ut omnes fa-
cias, pultem illam afcendiflc. Bonam ergo partem cius cum iumpfii- tentur,
minus funt nutritiva,Ac nullo modo ovis fimilia:nam propte- fet,leque illa fere
ad fatietatem refedum dlefenfiflet,liVc noluit , rei viribus ob debilitatem
deftituQJ*vitellos propinant Mcdicimon ver6 alterius generis ladicinia'-
InftaSylicetovafint vald^nutritiva , tamen in jure pro aliquibus fahem jejuniis
conceduntur ,ntliipra vidimusirrgo ,undc habetur, qu6d pro eurumdem jejuniorum
jentaculis prohibeantur? Refp. ha- betur ex hac ipfa eorum vi nutritiva : fi
enim ea concedantur in reto- five non valuit ad id, quod reliquum erat
comedend'l,procedere,dicc- batquedeinde amicis, jejunare ne boc tfl, an pleni
canare > Cerri Fil/iu. eius, pj- qui eum /equitur Pafquaitfus ,de
jtjun.dtcif. 106. dum illam fen- ttntiampToftniam , rem experti non trjnt. H*C
ille. Quarecjilfmodi opinionem vocare probabilem nequaquam audeo. Non quia
putem , aquam illam augmenti caufam.in aliquo commuuri per ignem , led quia non
potuit confuetudo.unde totum jentaculis jus haMtur , in- cicnvcni,*ci »uuiww«m -vwu troduccre, ut tantam pultem pro jentaculo
ablumercs, quanta feri go non habebis Ecclefiafticum jejunium;quare non lumus
incoru^ip fuffici t,li non ad plcn^ nutriendum, cend ad plend fatiandum- Intro-
verentur ova in jentacula, fed certiflimi , liquidem propter tantam ducere
vcrdjHXuitjbifcotum, panemque in aquanv vel vinu/liimaflu oppoiitionem, quam
habent cum fine intento per jejunium, ccnfetur certiftimum ea die ab Ecclcfu
projencaculo prorfus interdida . ; dione meridiana, Ac iterfim in refedtiuncula
vdpertina ; jam lufi- cientem, vel quali fufticientem habebis totoillo
dienutritioneauop- tc reficis, infufa ( id, quod parvam mutationem
affert)comcderc Huc, quando agimus de quantitate jentaculi reduci poteft
quanti- tas, quz in die jejunii fumpta, jud icanda fit parva maceria ; Hanc
igi- tur vel efle unam, vel alteram unciam ex nonnullorumfententia di- xi ;
nunc confirmo ex mea, quia tam parva auantitas cibi Quadrage- hmalis ( nam dc
carne mox ) non nocet notabiliter jejunio . Addit Bauci,«*/'/'&?.*4i. &
Henriquez,unumovum,aut parum 6 Remanent dubitationcsduar.PiinurAn In jejuniis,
etiam in iis, in quibus tenes non polle comedi ta&cinia, liceat nihilominus
pro- pter rmteriar parvitatem afium*retmiftaccj,feu plicentulasexovis confectas
. Relpondeoliccre^fiovi quantitas his immixta imm6& fagi minis fit parva,
quia parum pro nihilo repatatur: & regulariter ab igne tam modica
quantiusabfumitur.Ejufmodi funt, quos Bifeq- or izc cum lade , vel fruftum
cafci efte parvam materiam, affirmant- ttllot venucula lingua nuncupamus quique
pallim ululant projed- que, tum propter hanc parvitatcm,tum propter
paupertatem, pofle concedi oftiatim mendicantibus^uandoalia ii non habent, ut
ea co- medant in JievetitaH£cexBauci.VerumHenriq./.*.r.t j.w.q. pro- pter
paupertatem ca concedit, non propter parvitatem. Id autf pro- babile dt, quia
aliud non habenti parumobfonii videtur cflcprpdida quantitas talis cibi^t
propter parvitatem , nec unum ovQ pofle con- cedit,cx mox dicendis n. 3.
colligetur:vcrt>aaute Hcnr.hzcfunt-Htf- ktt t*irn paupertas multa Hnvi/fgis
, (j unumetum , aut parum cri\a tum /afh t ve! fruflum tafti eft iubit parva
materia . Nota illud subis . is . Quod fi magna pars fit in
illiv»vnrumfubftantia,ut in pane, Hifpjsiuuir vocamus, qui lcrc totusex
ovismodico immixto Caculis quem H . . larinz flore conflat, nequaouam licere
per fr patet . 7 SccundO ; An in Vigilia Naulis Domini majori refediuncula
vires fibi reficere liceat * Rei pondeo licere duplo circiter majori 1 , hoc
cft pertingente circiter ad urveias fcxdecirn;& quidem ptopter paritatem
rationis cx iildemobfonm, quibus in exteris Jejuniis to cite uteris^tque
adcOetiam ex ladiciniis prxtcr ova. In V igilia P*> - fchatis,&
Pcntccoftc* , mfi legitima fit alicubi confuetudev-inenv Sed quid dc parvitate
In efu carnis! Refpondeo . Cum h?c fic ma- duda , quae in Sicilia nondum eft ;
nequaquam hxq benignitas lo- joris nutrimenti, quiro leviores cibi
Quadragdiraales,& pro illa ad- cumhabet. 1 > fit aliud przceptum deea
non comedenda tempore jejunii , parva At utraque cft vigilia Ixtitix- Scio; fed
unda habes,quOd in Visi- ejus quantitas indicatur ab A Iphonfo de Leonc^k Dian
.e it at i i Paf- liisixtitix maior (it refedio corpora I [isaflumenda^fim
Ixtitiam fa- qualig. w** t'*tamda y quam fumere folent coqui , ac Pinccrnx ad
prx- eram audis, ne ad corporales delicias,fed ad fpirituales animum adii-
guftandos cibos ( qui certd nc venialitcr quidem peccant, quando ob cias :
iuxta illud 5 Pauli : fsaque epulemur n,n, a fermenta mahtut Jed neceftitatcm
famulatas, Ac fui muneris id prxftanc . ) Palqualigus ina\ynusfimtritatit y fj
veritatis . autem qaem refert, nec refellit Biuci ivfug.faf 8 Quod diftum eft
de Vigilia Natalis Domini, intelligc etiam, fi incidat in diem Sabbati , in • •
. zSy.terf. Petet duo deamo . ait, in efu carn ium dimidiam circiter un- 1 nuo
celebretur iciunium quatuor r Temporum . Ita uterque Sanchez ibdem^ quia magis
dtsnum Quoniam igitur volui ego expendere, quanti ponderis edet ovum trahit ad
fe minus dignum : quare etiam fi feftura Natalis fic unum>atque inveni,
illud mediocris magnitudinis, Ac deduflo corti- celebrandum poftridic , nempd
die Lanx ( quia dies Sabbati ciam efle parvitatem materiz • ce, tum aqua codum,
fcu ciixatum, tum crudum, tum fartagioc f iri- dum, duarum unciarum pondus
attigifle, idc6 fit, ut quaru pars oui, vel xqualis illi carnis portio fit in
hac re noftra materiz parvitas ju- dicanda . §ua/itar . J Hinc certant
Theologorfi arbitria. Breviter, Dico Prim6:de ci- iam eft Vigilia Natalis) hxc
prxrogativa benignioris refediunculz ilii conceditur . 9 Qui vovit in hac
Vigilia jejunare , anpoflit duplo jentaculo frui , docuimuj/ir/>.r . 1 § . 1
3 . Tempus f imendi jentaculum y ftu CetuuUm . »0 Sub Vefperas jentacuIC
fumicoofuevit,cilmfitintrod<ttum bis communibus quadragefimilibus, herbis
nimirum fivecrudis, five elixatisjpifcibus five parvis, five magnisfale coalis;
frudibus five re- ad fomnum node conciliandum: quia tamen polita jam ob hau _
ccntibus, five ficcis, dulciariis, pultibus, quas'm>*^rj, a pp C |i amU j ?
famconfuetudine,abfolute illud licitum eft, idc b jlci td i llnd 'aferi-
wnygdalarfi cremore, ex l^uminibus,ocfimilibus:eaacdpf pol- dieaflumere,
cuamfincneccftiuce , poteris , rejedain Vefperas Dlgitiz 138 *•*<$*»
refedlooe. !t*Jo.SanchV.jj.*.io.Quod idem probabiliter w^f^Potcris in Vigilia
Naulis Domini, quamvis pinguior, modo /*V>. dicio. allumenda refe&io .
haPeil-Af**. $g,r.a.*r.j.e.y. contra ^«.ftoch A Trull cit. i Diana p-9.tr
'An/Jj- i * Quid, (i mand dilucul6 fumas refe&uncuUm, ferA deinde com- plete
comedas i Refpondeo propter tantam temporis a nticipatio- ncw, caufam in hoc
aliqua mrequiro:frcus nonnulla erit culpa : non camen mortalis, quia in
fubflantu nihil ultra debitum fumts.lt* An- «Ics i n FU,t6. v ,g drjtjun.n.x
dtf.y Fernaod.p. X.eram. Tbeol.mor.r 7. y'*S' 7 ' fbftxw, in F/er.Tbeol. v.
ftjunA.n.9. Pafqual.
<*>/»«. ^rr.f. *oa.£y ioj. * a Quid,G eodem diluculo refefliuncula te
firmes, fed pofl ei ho- la meridiana plendcomedas,ferAautem omninA incenatus
cubitura difcedas ? Refpondeo. Non audeo fine notabili caufa vel difpenfa-
tiooe id approbare :eflct enim aliam jejunii formam inducere- Sed ncauc audeo
id ime caufa facientem condemnare de culpa mortali: Colligitur e x iifdero,
turo quia fervatur fubflantu jejunii, quar con- f ftit in unica talium ciborum
comeftione,& onka refelli uncula^it idem l.c. docent, tum quia quod mane
d^lldc inedia/upplctur fatis fuperque vefperc, dumtuiK nihil omninA comeditur .
t j Quid denique fi mane, vel merididcelevi refe^iuncula, quan- ta Vefperi
fieri folet, recrees ; & deinde duabus, feu tribus horis i meridie integram
canam exhibeas? Rcipondeo. Neque id approba- re fine gravi caufa» vel
dtfpenfationepoflum : videtur en i ni etiam h*c diverla forma jejunandi : fed
nec reprobare fub mortali audeo , propter rationes neejftueed. dilhs . Ita ex
iifdem . 14 illud fateor pofle occurrerent quis fummo mand jentaculu ne-
fciens, vel non advertens die diem jejunii , fumat ; tunc profellA li- cite
etiam fine caufa poterit , five meridie, live paucis intcrjeQis i meridie
horis, five Vcfperepcrfelle comedere . Nam propter illam bonam fidem jentaculS
matutinum peteritin- fervire pro vefpertina refefiitracula ; cum bona fides
leniat inconve- niens du&um i nova forma jejunandi; (c non fit cogedus
Fideles ple- nam fibi debi tam refe&oaem in Vefpcras fine fua culpa
protrahere. Quidamdixere in hoccafulicene jejunanti, hora confacta prande- tc :
& deinde feri Iterum fumere confuetum ientaculG , prpter ma- tutinum
cafu,& bona fidefumptu. V i detur coi ligifix Fag prae.Etd. 4.f 4.W.7.
Villal. i*fum.p.t.tT3,\ ^STfi^^.Venlm id approbandum, ncc in bona,uec in mala
fide cenfco. Ita LefliW.4 r.a.4?.j.*.ip. Laym. /ii.4.rr.8.<\».*#.i l.
Jo-Sanch. d. ji.nu.i. quia bona, vel mala fides non abfiulit, vires veri per
illud jentaculum matutinum fuifle refellas. Id ergo in duobus foitlm cafibus
approbarem . Primi , quando parum qoidV.G. una, vel altera cibi uncia mane
futile per er rorem aflu ra- pta ; tunc enim tam modico alimento refodiar
nequaquam vire* fue- runt, unde non efl homo de fua rcfedliuncula defraudandus
. Et qui- dem Turrian apud Dlmp.jJK y*tf\ t -fument i malajwc per pexa- tum
veniale parvum illum cibum, concedit pofl? veipere contueu refeiiiuncula frui :
multo ervo magis botu fidefumenti fecundo cCim fero notabile propter inediam
tncoromodumaliquis pateretur: neeeflitas enim tunc licentiam fe reficiendi
concederet • Non deluit item qui diceret,eum, qui five ignoram «fle diem pepioi
atque adedeum animo peccaimnofononfejunandi, mane prfdittum iSScul»mfar.pnt ;
«»<« n.plii»d )?">“”• fiLuit ) ddlruflum Jfjunium . Sic *• Sed
immerito idd flumeOe judico ; quia ladhucftare pofltfubUan- tiam jejunii, nil
lerd fumendo, vel ufus vxdct . <C IV- TUhrs temedenA ur<Uc cmufim.urt, t
*? .11 i» . Confuetum au tem m efl , ut volenti ur- ■ utique liberi lient :
duntigmob ^^A^cuntentlo inter Theolos* non mediocri, in «micipitttme defuiat
Proli«*«”f , * Jlo S ur( ' l "‘ ,cs ' , '"! >rim6 i»ooe |
lcdee(fen. 'Sr ffL.il tofiSSl ' deprmeepto , tonm , comcdertdi mni- dijpjm. Non deeffenti», ut om«a
fceD&we. cit contri Jo. Sane. S m SEpSh 1 * 1 1 ou jejunii ellentu efl folilm
uwcicomeAia, 23IR Explicationis Decalogi Tk S»nc.»c«/.«.rr.l.d.ll.n.l Laym,
f4".JS.c I.n.tt.Pill. «.Bomc.>.»V.**.*^.Ec,/.,. , A^n.j.Non de prece-
®to»PPi coolueiuume oulicante : uiapuam v is nonnemo ilJa querere JitaRat,
nunquam invenit tamen.Ajoinfuper.confeniaenter non cfle fcorule , boram
mtdtihmanticipatt, etumfi comedaturfummo tnatse. Iu
Laym.»^»*o.Filliuc.4c.r.5J».7 l .Bon7.c.*7.LfXz.®.»«- Tol./.tf.c.*.».; quia contra nullum prateeptum
delinqui- tur<« corpus toto integro die non comcdendo^f*qu^,ne dicam plus»
nucdatiir . Ajodf niquecuradifpenfatione»vcl aliqua caufa,nc ve- xiiasa quidem
eftejfine illis culpam elle tantummodo venialem.lta ii- don t quia efl aliqua
deordioatio tam citb ad prandauxn accurrere , quandoc?terife continent ; i qua
liberaf difpenfatio,vel caub . \ Pro iis au tem» quos juvat putare rocruiicm
die horam fe refi- ciendi flatuum fub mortali» nota poflceoj prandere una hora
circi- ter ante meridiem in hyeme.IuJonSanc-^.;l.«-i -Trull Md«(. /jx.,. dnb.
4. «.x.yfff. fle
duabus in^flate : Iu Bofl./w-4V/ JoM.e.i X.*. 100. Ratio efl, quia una hora
ante» vel poli pundum prarcifum meridiei hycmalis, 6c duae ante *ftivum, quando
longior efl dies^joteft hac in re meridies moralitcr haberi . Hinc» quoniam Mendicantes quique eorum
privilegia participant, gaudent privilegio anticipandi refc- dionem jejunii per
boram. Ita c»mp.priv.Soe.Jff* o.idcd poterunt hi prandere duabus horis hyeme ,
tribus fftatc ante meridiem folari» horologii; nam unam» vel alteram dat
moralius meridiei , reliquas Pontificis conceflio. Et quia multi probabiliter
concedunt, comede* re femthora ante ftatutum, vel conccfllim tempus , etiam
fine caufa non effe notabilem culpam, quia parum pro nihilo reputatur. Iu Dia-
nap J.rr.5.^10 &p \dr.9 rt/i-j, Fill./r-a?^.a.c.4.*«>.7j. idcircd
hyerr.e poterunt hi duabus horis cum dimidia, ^ flate tribus cum di- midia ante
Solarem meridiem menfpaccumbcrc; 3 c quidem ex cau- li fludii,itineris^negoii
lAcetiam fine veniali. Atque hpc quantum jejunantibus faveant , etiam in
opinione illa rirorola, jam vides. 4 Illud denique hic proprium fibi
vindicatlocum;AninQuadra- gdima liceat ante reciuus Vefperas comedere? Prarfcribitur enim in M flal»
l(om, i* rvtfrr.4. rtn. Vefpcras eo tempore cflereci undas ante comeflioncm .
Refpondeo,! icere five iis, qui in Choro Vefpcras pcrfolvui*t,fiveiityjui extra
Chorum.lta Medin. e. Cajet. i»/*mm. v. jejunium, § Hero ecmpftenj.llkv. 1. 11
Mnn.num.z^. V*g.pr*e.Efet4M.i.t.$.n.$. Reg1n.Ai.4r*> ).*.! yq. Ratioeft,quia
Horar Canonicae non habent hanc connexionem neceflani cum jeju- nio : folum ita
congruenter fervari difponitur ( non jam jubetur )pef Rubricas, ne vefpertinum
officium diu di 0 craiur,fidecanun(mfit poli caenam jeju nii,que valde lerd
facienda fupponitur io Quadragcs fima; Immd quia apud nos jam inolevit ufus
comedendi circa Meu- diem, opportunius cflc pofl meridiem, atque adeb pofl
comeflionem, fua fcilicct congruenti hora»vefpcras reciure.Ciim Romg: Sacerdo-
tio ego initiatus recenter fuiflem, operamque Rubricis edifeendis dc more da
rem, narrabat quidam exmeisfonalibus,Robertun5 Bel- larminum Sapientiflimum
aeque, ac Sandillimum Cardinalem folt- tum dicere , congruentius ede nollra hac
tempcftate Vef peras Qua- dngefimales recitare pofl prandium, quim anteii . Nnm
apudmajette rt.fl’0i ( dicebat prudentiffrailis vir ) 'dti Vtfpors rtiitotoniur
nat* ro~ ftihomm rfmiartftfiioprettnbfiatur ad betat te poninns ^ in quadre .
ffjtm* quidem hn/tpefi Nonam ; t. /olent deeon/tt dift. 1. et nuntjamk /elute
beta efl taae drjeiie , in prandium mutata , a/ endit ad Meri - dum : ne t
qu*/e yptr novam Utenttam deiieiatur berarecitatienii Ojfitii Ve/perimi, contra
debitum ritum ad ttwptu antemeridianum tranf. mittitur . Hsrc Bcllarminus . §•
V. §«-* dem dt eblrgKtiene Jejunii, ubi % Ue medta nolle , qua ratione hic
inte/f^enda. 1 "p Rangere jejunium etiam unius tantum diei
,fempcrexiflinu- X tumeik mortale peccatum, communi» docet Theologorum
fententia. Ita
Vafq-p.-.y 7i.^.6.rfvj>.t - 8 m X Suarer, 3 ./>/.V.U. frct.^.nu.xx.
Sanch, Ub.^.dematt.d. 1 j,w.6 (je. non autem cfle culpam duplicem, fed u na
contra Temperant iara , cum per prarceptum Ec- clto jejuiuum confli tuatur in
materia temperantiae, docent iidem. Nm
fortdex intentione inobediendi, vel cx contemptu Superiori* non jejunes , tunc
enim non efl mirum » fi fuperaddatur alia fpecie* peccati, ut ex le natet. 1
Porrd circa obligationem jejunandi notanda funt fequentia.Pri- «>6: fi
pluries comedas Quadra=,cfimali dici jejunii folum m fecunda plena refd 2 ione
peccas. Ita Th.Sanch. d.es.n.a.41. alter SanchX;4.».42. at fi carnes, toties
quoties, ut fupradifluro efl fati*. I Secuodd :quiinitioQuadragclimac flatoit
nunquam in illa je- junare, unum numero, led/ravius, nempd sequivalens
multiplici omiffioni, peccatum committit. At inexeeutione toties peccat »
quoties diem jejuoii frangit, vel quoties carne vefcitur :quar cur ita fine,
& qua ratione in Con^ffione aperienda, ea i nobisdiflis »*
apu/c.rxp.eon/.lib.z facile colliges 4 Tertid : Jejunandum efle ex prarcepto
Ecdefisein QuadrageD- ma,in Vigiliis, in quatuor Temporibus, & in omnibus
diebus forte inDiecefi ab Epifcopo decretis. j Quart6,qui jejunium folvit
obligatas ex duplici Ecclew prae- cepto, V*G- Vigiliar ,& Quatuor Temporum,
vel yigilisr,ocQu*- dragefimse ,Atc. unum numero peccatum committit: quia
utrum- queobliyatex eadem Temperanti? virtute. Ita Vafq.p.a.f-7».^?- S.d^X.num
X. Suar. 3 .p.tom.^/eH. 4.V1.11. Sanrh. lib^ ». d. 16.».«. aJn- atqueadvetfus
Religionem agit. - . 6 QuintA : Jejunium Ecclefiaflicnm incipit t media ttoCtc
m no- flem mediam fubfequentcm.Ita Sy lu.F J’jun n.%. Asor^-i j.r.i y. p.6.
& paflim.Qiioniam verAdiximnsS 4 "?- Meridiemxn bac je|U' nii materia
moralitct cfle fumcndusn^tqi aded cotnprcae nd cre me- De Jejunio. i?9 diam
circiter horam ante ipfum punflum meridiei Mathematicum, funi opera ex fe ind i
(Terentia ; & ex alia parte» famulat us, ac fihatio- fifc mediam poliei
;quzrimus an idem dicendum fu dc media nodtc. msratiojplosfitucxcufat . 7 Ceu£
io jrjumo naturali requifitoad 1 umendam Eucharilliam s Sed quidTollunt ne
licitd Domini, labor iofasaQiones fervis, fi- mathematicc (umendum pro comperto
habeo i iv cfl enim omnium liiique»immdfic operariis
impcrare,quibusconfcqucuterlit,ut hi i Fidelium fenfus. utex *>W*di&is
colligi poteil : At io EccleGallico ; jejunii lege liberentur ? Rclpondeo.Si
bono fine Domini procedunt, tantus requirendus rigor non cll. Ut c larior
evadat foluiio.tac in imperando labores, qui communiter imperari Iolen t, etiam
fidiffcr- iEquino$io,in quo media nox incidit in horam fextam Italicam no xi
valeant, non peccabunt . Ita Bonae. to.z.d.ult.dt pr.Ect/j.x j.u/t.n. dis,
adcile obligationem jejunii, ita utin diefequenti fit jejiman- 9. Sanch. 1«
to*J'Jib.}s.\J.$.n.i. quiautunturjurefuo,przcipicn- dumiprxccdcnti
verdpraceflcrit die-. liber i jejunio. Naminqui- do qu« potiunt fervis : qu i
_1 ervi nec item peccabunt, quu ex officio ro^ncdia hora pofl fextam nodis,
liciti ne portum carnes comedere? laboraui , atque adeo legitime a jejunio, ut
mox in proprio loco dice- (i mathematice media nox ell in materia jejunii
accipienda, non pol- inus,cxcuUiitur,imm6 propter eandem rationem poterit
quisex El- fum, utex fe patet : (i vcrbmofra liter, poflcm i quia media hora
poli colar, rM.r.ijVr/^w.w.^.opcrarJOSConduccrecumpadOjUt non fextam pertinet
ad mediam node in moralem ; atque adc6 ad diem jejunent, nc alias minus
laborent. Iu D D. mox citandi, praecedentem liberum i jfjun io : quare cdm
morali modo datum fit ab Ecclelia hoc prsxeptum , ut creiera funilu dari folent
i confe- Couponn , (j »»,f « tibot utndunt , quenter fit, ut licite carnes
comedantur, cum nondum pcrtranficrit media nox moralitcrfumpu. 6 Quando
probabiliter putantur accedentesad hos non violaturi g Dico tamen Primi ifiquisnon
multumattendensadfeiendum ieju mum,po(le Caupones, fic : Vendentes cibos iis
miniflrare, vende- utnlm in hoc pundo fit inedia nox necne ; verum humano modo
re,atque invitare, patet ex fe. Sed quid.fi lit dubium? adhuc potc- f roccdens
non curet exaftc id more mathematico , led lolum mora- runt : quu.iuii certi
conflet contrarium,ncmoell praei umendus ma- iter cognofccre ; comcdatquc
carnes circiter illud tcmpus:non pcc- lu> : atqi adei, non efl przf umendus
jejunium violaturus . cat, quamvis revera fuerit hora lcxta cum dimidiauodis.
Ratio cll 7 At quando probabiliter, vel certi fciunt violaturos:concefliieft
modi infinuata, quia praecepta haec non tam rigotola morali modo
difncilius.Concedimus tamen latis probabiliter.Ita Sancb. f.ytouf. funtintcll
icenda, nc Fideles cogantur tam fubtiles apices i com- ri V.i6.i».i. lege item
Dian /u." eundem Sanch.W.i.i» muni procedendi modo alienos invelligare.
Dtc./. 7.0.34. Ratio tOccfliomscfl, quia nuni Aratio illa, immiultro- 9 Dico
fecundi : Si quis fciat«vcl facili ex horologiis, fcu aliunde nea invitatio non
fit 1 Caupone, vel Venditore*, dirc£le alliciendoad fcire poteft, punduin nodis
mediat mathematicum, fecundum illud mm jejunandum atq;adc6 peccandum, led ad
lucrum explicandum : debet ic gerere ,ncc pofl illud nc per minutumquidem
iucafupro- idquefciunr,probcqucnolcuntemtntes;ficexaliy>arte;illalubmi-
pofico poteil carnes comedere . Ita Jo. Sanch^/0.41. n.»o. innuit ni lirandi,
atque invitandi adio,opusellcxfcindiffcr * ~ Cailr. t.\M.yJ.t£j .».8. fic fupponit
Sanch. W-admir, d. 4.0.40. Ratio efl, quia luppofita lcicntia de mediae nodis
momento , vel fa- cilitate morali cam habendi . non poiTum etiam humano modo,
& morali non ccnfere illud tempus ad hujufmodi momentum confc* quens
pertinere ad diem fcqucncem addidumjcjunio,&confequen> ter non polium
non cognofcere praeceptum jejunii urgere; Si ergo praeceptum urget, atque cll
in poflefiione obligatio jejunii , non ver6 *oea libertas comedendi j qui fieri
poteil, ut i jcjunandofimlibcr ? Res cfl metienda, ficuti in numero peccatorum
proferendo in Con- icflioncs, fi enim nefeiam prae cifum numerum , (at efl
dicere , ftiot .... J . ferens, cum polTmt illi cibi emi ad licitum ufum;fic
quamvis per malitiamacccdentium conjungatur talis emptio cum peccato
tjanfsreflionis prorepti,' Ven- dentes umeu cxcufantur propter officiu , quod
ipfi fine traude exer- cent :col'dem Caupones pofle nolle recipere eos, qui cam
at uri non funt,mod6 ex circumilantiis illud «e//r zquivalct coadion i, proba-
bilis cll fcntentia.Tunc enim non compellunt ad czna, fed utuntur jure fuo^uo
hofpites alliciam, Cujus rei clara conjedura cfl , qu ia ii pollent , fi
vellent ; folura cenare, non promittendo prandium , fic fic non violare
jejunium ; quare fenfns Cauponum cll hujufmodi . Si tu uoln opud tr.t dmrttrt i
muni * cibo ab/itntai % conaiurut spuJ me vt- ptttaii pius minui 1 nec obligor
nili moralem diligentiam adhibere /frer? fetui de a/io be/pitio tibi tonfu/e.
An Caupones poflint mimAra- ad numerum feiendum ; at fifeiam , vel facili
recordari poflim , ter : lt ~‘ * * V.G. pcccaflc , fic nou amplius : debeo
fateri ter roathemaihice mc peccafle, fice. Ita igitur in cafu no Aro . Hinc iu
ultima node Bacchanalium , illuccfccnte feria^ Cine- 1 qcarnes, innuam per
uccafiuocm mox num. 1 4. Amiti . rum, fi fciam, vel ficili poflim momentum
mediz nodis , i cenaab- lluicrc omnino debeo : quia fal furac A ,qufid
poffideat, ut quidam non redd judicavit,caenandi libertas; pollidct enim clard
jejunii quadra- «rfimalis obligatio. Idem dic de nodi diei Jovis, illucefcenteferia
iexta, quoad carnes comedendas ,cdm par fit ratio : Quid li przdi- dura
momentum nefeiam , nec per moralem diligentiam fcire pof- lim : tunc enim ver6
ad moralem mediam nodem tutd confugiam . Denique fifadisomnibusdiJigentiisadhuc
fit dubium de media no- de , quid faciendum : diximus fatis/^.i.c. j.§- 7 .
vtrb.E.ucbanjii*ju* ffipt». £.VI. Df obligat iont non locptrondi tum oftis in
frafliont J/junii . 8 Quidam die Quagragefinuli nobilem perfamiliarem hofpitio
fub vefperas recepturus, Uutillimam cznam ex permiflis cibis^tque
ladiciniu,uterat dives, & liberalitatis amans, cum paraviflet ; co- gnovit
nobilem illum amicum cum toto comitatur opipare per viam apud alium hofpitem
manicomedifle ; incidit ergo in lcrupu- lum,an pollet luam cznam cx pedat is
holjpitibus proferre, offerre ,
minillr4re;immdaceofdeminvitareadid‘ereficicndos,ccrtusnon paucos ex comitatu
fine ulla neceliitate jejunii leges violaturos , ac fine Bulla ladiciniis fe
refedurov ? 9 Diximus Primi!»; Nam Nollrosconfilii gratia convenit) parare
canam, proterre , minillrarc urbanitatis gratia cum licite potJc . Iu
Trull./rA.J.i* At.t.l.j.f .n.\0. \ne\c$ •" florib. 1.7. im tontl, quuex
una parte ratio Hofpitiiexcufat, &ex alia hfdunt 1 y^Um certum (it,
comcfiioncm indebitam minillrarc alicui Fi- opera indifferentia, nec ex fe
mala; poterunt enim hofpites tantum V-4 dclicx intentione, ut ille jejunium
frangat : die mortale ; ell ex eaczna,fi vclint^iccipcre,< ^ ^ ' Cauponibus,
cibofquc vendentibus : Tertio, dc familiaribus ,& ami- cis • Dixi ( alieni
Fideli)nam refpcdu Infidelium , vide t quz dixi t. J. §.1 . nurn.i 5. £r*6.
& uni verfim plura dc cooperatione cum alieno peccato dicentur , Deo dante,
l ib.ye.i Patrr , (j Dominui . 2 Patrem, & Dominum ad compellendos filios,
vel famu!os>ut ii jejunent,nunobligo.IuFag./>.Ecf/4.£4.i.r.io.«.i Sanch.
lib.^. tonfjt.\J.\n.n.^. Azor.p.i /ib^.t.io.f. 1». ad monendum, corri 10
Diximus Secundi ; hzcexhibereexdireda intentione , ut
hofpitescamcnttllcit^nonpoflt^quiaidetfetvelle cos hic & nunc peccare, ut modon.i.
didum dl . 11 DiximusTerti6:pollelicii^tumparatis(brtdaIibircnari,(ic Efcob.ex
j./r.i ,Jtjtjstn.t.\,fi*.uxm etiam non paratisofFcr- rc cenam4'ofdcmque
invitare non quidem animo, ficuti diflu dl, uc hoft' ' ‘ | * - pitil 'pices
oblata acceptent, atq^plet^ cenent, fed animo, ut fua hof-
ibuslibcraliiasappareat,amicitizq;f]gnavidcantamici:nulloau- tonfj.x.d.xi.n.^.
Azor.p.i /i^a.c.. ad monendum ,corrigen- tem modo poteil cogere, ut comedant.
Ita Diao.f.I Jr.%r.\8. aliique dum,modcili*que increpandum, obligari eofdcm
puto. Ita iidein.Ra- ab eodem citati^Sc rurfus,lat6/>.5 ex Hurt.Ratio
prioris di- tio ell, quia filu^c fervi juxta illud 1.0A Timotb.j. Siqun fuorum,
fy e A ,quia ca obligatio, & imitatio eodem modo nunc fe habet , ac tnsxtmi
dcmtpueTum ) turam non babtt f fiJtm nrgaut Infidtii dt - niodo dicla
fubminidratlo, & prolatio ciborum; apparet enim clar£ ttrijr, ad
Patrurn,pominorumquc curam pertinent . Et quia ii non effe merum urbani tatis
fignum,& ex alia parte ex (e opus indi fferft, funt horum 1 Prflati, nec
Ipi ritualem in hos jurifdiclionem exercent, cum invitentur amici ad
comellioncm,que fic merum ;entaculQ,nno monere pollunt^tqueadcd debent :
nonyerd compellere. ad omnia devoranda. Ratio poflcrioris didti d>,quia fi
urgeret abfo- l Quare poterunt, imm6 & debebunt illis cibos . quamvis
fciant, lutenam urgere exprefs^ ad foliim jentaculu.non die ex ullo capite eos
non jejunaturos, mini Arare ; quia cx una parte hxcfubminiAra- culpa, urgeret
ad adtionem hic & nunc moraliter peccamioofam . tio opus dl cx (c
indifferens ;& ex alia flkrem, Dominumque excu- 1 2 Diximusquart^ladicima
etiam pofle mimArare,raqueoffer- fat proprium officium alimenta luis cum debita
liberalitate pr^ben- re hic,ubi viget ufusBullaeCruc. Ita Sanch.
hb.yjf»fa.xJ.\t.nu.\. di,modd fecundum authoritatem, qua in illospollent,
moneant, fic Rat iocfl, quia fenlus offerentis femperintelligitur conditionatus»
sncrepent, prout didum . cft . ut fcilicet ea quis comedat, fi licitd
poccll.Quid.fi ceruSfciaturac- 4 Ipfi itera famuli^iliijfimilcfquefubditi,
poterunt Dominis, Pa« cumliens carere Bulla, fic tamen fine neccfliuteea
manducaturus > tribufque frangentibus jejunium, feienter cibos parare, ac
miniftnu Sancb^*^- docet non po/fc, quando efl dubium, an recumbentes h*- rc.
Ita Azor.p.i. 4i.7y.31. y.i 1. Sane Mb.x.iudosx.T n.i j, quiah^c beant
Bullamamdc fequiturmult^ minus pofle, quando dl certum? Sed 14 ® Explicationis
Decalogi Lib.IV. Sed profe$6>fi fic dubium, poteft, quia in dubio nemo cft
judicandus immemor eflc fu* falutis : at fi fit certum, non poterit,
nifijufta,ac proportionata urgeat caufa, quia tunc fine ciufa excufantecfle
offen- diculo ipfi proximo ad illud peccatum, quod facild removere polles ;
facilAenim portes, fi caufa nulla te ad ea minirtranda eogeret. Diximus quinti,
fi invitans commodi poteft, ut , ft nec inurba- nitatem fibi cxprobandam,nec
aliud malum timeat, multA magis fi fteret futurum , ut fua monitione invitati
ab Illa peccaminola refe- dionefe retrahant ; obligari ex Chariute ofieiidere
fe ex parte fua eos cibo* praeparafle quidcmjattulifle^deofdemque
invitafie;c?terQ velle, ut quiique fu* confcientiar confulat. Ratio cft, quia
tunc Cha- ritas, diftai.ut au ani farild poteft, peccato promixi occurratur .
14 Diximus denique fexti ad uberiorem do&ri nam, Patrem hunc Ctmilias nullo
modi carnes, parare, miniftrare» vel ad eas invitare ac- cumbentes pofle : ita
Laym.LeflT. m» * ci t .quia tunc (ut fupponimus ) peccare invitati eas
comedendo ; quare fine ulla caufa ( neque enim ratio holpit ii caufam dat, ut
diebus jejunii carnes apponantur } coo- peraretur Paterfcmilias ejufmodi
peccato. Non fic accidit cauponi, later h«reticos,Ac Catholicos degenti ; i fuo
enim officio fortafsA in quibufdam cafibusexcufabitur, miniftrendo fimul
carnes.Ac cibos quadrasefimales tempore jejunii, de qua re vide Laym.A^.a 11,
mylM.hb.^t.% Pili. p i.c.yiHin.fi. Cilix. ir.t.d>/}.< 6.dt (kartjp. 14.
«5c nos fM.s.*. t.ij. i VI L IV txtmfaiitnibui i jrjuhi» . C Aufz excufaotes i
Jejunio multiplices funt, quae ordinis, Ac claritatis gratia, operae pretium
erit dirtiode percurrere . JEts* . v Qui vigefimum primum anmim non complevit,
ex S.Thom. a. 2.7,1 47 .«t/.4.«Vx. Ac paflim DD.Acqui fexagelimum annum
attigit, quamvis nondum illum compleverit, excufaturi jejunio. Ita Jo. Sane. ille
propter adolef- cendi neccflkatem, hic propter vires ( licet robuft* alias
appareant) jam fenio dkciioan tes . Qu ymceps eft de fua artate, quid faciet,
dixi- mus fupraA*.i./.».$.7.K.v£/*/ . a PorrAquoad haec, Dubitabis primA fi
quis in prima hora medi? nodis boc die, quo jejunandum eft, compleat annum
vigefiraum pri- mum , obligandus ne erit ad jejunaodu m hoc eodem die ?
Rcfpondeojfi compleat cx eo quod Ipfe natus fit in ipfa media no- de , ita ut
prima hora jam dida fuerit terminus extrinfccus fui na- talis, obligabitur ;
quia tunc totus dies, cujus initium dat b*c prima bora, pertinet ad annum
vigefimum fecundum talis aetatis^ n quo urget jejunandi praeceptum : At fi
compleat ex eo ,quAd natus fit in ipfa prima hora mediae nodis, ita ut prima
hora fit terminus intrin- fecus ortus fu», non obligatur . Ita Io Sanch.
l.t.num. 4. Dian . />.1 tr. 9. '•f.tf Bonac.f. < *P ,
-^{.y.i.*»A.4.7.quiatuncillaprima bora pertinet ad complementum intrinfccum
anni viqefimi primi , in quo toto, atque adeA etiam in hoc complemento habet
adolefcens ille jus comedendi ; Cum igitur poffit hac hora comedere, Ac deinde
non fit fraudandus communi refrdione,qu* conceditur in jejunio , bis legitimi
comedet plenA, adeAque ut ex didis liquet, legitimA je- junio liberabitur
;atque haec cxcufatio multA erit clarior, fi annum vigefimum primum compleat
hon fecunda, poft mediam nodem , tertia, quarta, caeteris . 5 Simile quid
praetere* eveniet in fenetnon enim obligabitur je- junare eo die, in cujus
prima horaintrinfecd attingit annos fexagm- ta* ut ex didu item patet . 4 Quod
fi quis compleat annum vigefimum primum poft aliquot dies quadragetimse,cer«e
folum ad contequeotia jejunia obligabitur*, «t c onera* fi quis attingat annum
fexagefimum poft ejufdem aliquot dies, ad jc/uma coufequcntia non
obftringeturlta Sanchcz Hb.ytenf c.i .dub.x. ».8. Lex. V.Jejun.n.6. aliique
.Ratio eft , quia przceptum jejuniorum in diebus quadragefim? dividuum eft;
quare poteft urge- re uno die, & non alio. _ . . 5 Dubitabis lecundA , eft
ne probabile feminam non oblieari ad jejunium, f» pertiogat ad annum «tatis
quinquigefimQ ? Relpondeo mihi non videri probabile . quia non invenio jus, nec
confuetudi- nem, ncc rationes baocfententiam folide confirmantes- Ita Fagund.
-E »-Laym. 1W.4 J«- Sanc - *44 • 1 *: . Ouod enim «cun^femi nas facil itis
fenei cere, non convincit ; «luiaex ai» p*«ei jejunio, ut omnibus eft compertum
, non perinde ac boent nes, boc eft, non multum macerantur . Non inficior
interim, Ii quae debiU<^ ixoeabil iter fit , pofleexcufari : verum non erit
tunc «satate, fed ex m ala valetudine dudaexcufacio. , 6 Dubitabis tertiA ;
Religiofus ,qui nondum explevit annum vi- Ke fimum primam, tenetur ne ad
jejunia per fuam regulam «mortali- ter iodida?Refpondeo,probabjle cft obligari
: Ita Jo. SanchV.34 5i v,Jtjun.».% dttjib+t.l r.*.j6.Fagu n6.pr.Eecl.4Jib.
».r8.«.6. quia aliud eft vinculQ Religionis, quo tenetur didus Reli- ftiofusex
vi regul? ; aliud temperantiae , quo ex vi praecepti Eccle- luftici : n0 ° u
uno non aftringatur ,ab altero liberabitur, cum non valeat illatio,
quaefitidiverfis. Sed probabile eft etiam non obligari. Ita Afcan.Tarnbuw«i
•*»«• .Abb.d.x z.f ** ult tSt, Med./id.r/inww.r-f.^.io. Graff.t^./^.
}.r^.)7.«.4a. apud Jo.Sanch 4»<-.r»r.quia prarfunai poteft, nullam regulam
velle fub mortali urgere eum ad jejunandum , quem Ecclefia obligare non lolet .
Utraque fententiatuueft, & excipi fine timore poteft. Limi u, ni fi regula
exprcfs£, vel taciti ^quod verbis ipfius colligetur ) includat etiam
hnsminoresidolefcences: tunc enim ad jejunium bi ex vi voti * fe emirti
obligabuntur. 7 Quid, fi regula praecipiat, ut lfuisRcligiofis ferrentur
jejunia Ecclcli?, tenebuntur ne Minores anno vigefimo primo, ex vi Regul? eadem
fcxclefuftica jejunia cuftodirefRefp cum Jo Sanc./.r.» .»."Fa- gund J.e.n.6.
OiM.p.i.ir.q.rtf.i ti.fi id pr?cipiat regula , folum , ut ita dicam
demonftrativ£, Ac unqui id, quod de jure meft.hoc eft velutl in memoriam
revocet Ecclefuflica praecepta , nequaquam tenebun- tur : quia hoc modo non
additur nova religionis obligatio : fcd prifti- na tantdm recolitur, pro
iis,qui aliis per aetatem obligantur, at Q id regula novo mandet praecepto,
utique ut ex fe patet, tenebuntur . 0 Ex didis collige, au obligentur
fexagenarii ad jejunia przdida exfola regula obligantia? dico enim probabile
quidem efle obligari ■ Ia Bord. »« etnf. Ifa. wr/.i8.*.6. at efle etiam probabile neutiquam
obligari . Ia Jo. Sanch. Afcan. Tambur. Abb.t.e, f.S.v.7^'» wltim.tdit. Rodr.
im ctmp.rtf. quia, utdidumcft , nifi contrarium exprcfse conflet ; lex
Religionis proportionari prae- fumitur cum lese EccleGae . 9 Similequia in
quibufeumque Votis de jejunando. Sicnimquis vovit fingu lis Sabbatis, v.g.
jejunare toto fu« vitae tempore addita etiam claufula, inpf’p*t*um>
probabile cftexcufari poft annum fexa- gefimum. Ita Sanch. Ub.^.in dt<
r.in.«.f4.Dian4».i^r.9.r// 10. Fa^. d'f[>.utt.dtpr Ecfl.q.i,u/t.n.^fiH.
Laym. /ib.^Jr.S.i.x.n.x, Votaenim jejunandi prarfumuntur ( nifi contrarium
exprefs^ quis intendat ) emitti, nifi ad modum legis Ecclefiaftic? ; Ac ratio ulterior
eft , quia poft annum didu m praelumiturfubjedum incapax jejunii propter vires
jamjatn cadentes, atque adc6 jejuniis non obligatum. Jtjunium Vet» CsJJirtti/ b
Ftntifiet fuirtgatum an tbtigtt jcxagtnariei f 10 Facit ad hoc argumentum
Ledori non ingrata qnarftiuncula Illuftris quaedam virgo exoravit i Summo
Pontifice Voti Caftitatis difpenfationem, ad Matrimonium cum pari adolefcentc
contrahen- dam , impofitumque fuit in Voti commutationem jejunium in qua- libet
lcxufetia,conftante falcem Matrimonio fervandum : Annos junda i pontifice
jejunia . 11 Fuerunt Theologorum, quibufeumeeo quaeftionem commu- nicavi,
divifarfententiae. Negabant nonnulli. Primd, quia veluti matrimonium cooftabat
, iu cooftare juxta Pontificis pr«fcnptum debebat jejunium.Secuudd, quiaincongruum
ertet eam mulierem gaudere Voti Dilpcnfatiooe,caftiutem nonfervandoAcnegligere
opus loco Calliatis impofitum . Terti 6, quia fubrogatur . Ai. y.C. d* tt*
utwmis , f. Et d . i .(y x ut lu.ptnd. fi ergo perpetu um erat Votum, perpetuum
tflet debet Ac jejunium Voto fubrogat uni . QuartA, quia ejufmodi jejunii
injuudio videtur reduci ad hanccon- di CIO natam conceflioncm, quamdiit vh
Matrtmcnm fr*l,ismdid*xbi. bij*j*nimm\ non ergo rei icere lic At jejunium, fi
adhuc eidem datur Matrimonio frui . 1 a Concedebant alii . PrimA , propter
illud fundamentum, quod mod 6 attulimus, quia feil icet Votum jejunii non
obligat, nifi juxu menfuram przcepti Ecclefiae ; idemque propter parem rationem
vi- detur efle in poeni tentiis i Confeflorc impofms;cum igitur jejunium tali
mulieri impofitum,vel jquipolleat Voto, vel p?nitentl?, eafdem conditiones
participabit, atque adeA menfuram, terminumque habe- bit in anno fexagciimo.
SecundA, nou eft pr?fumendum plus Ponti- ficem velle obi igarc hanc feminam ,
qulm obliget ipfemet Pontifex, prout eft legislator
univerlalis,obligatQucfubditos ad jejunandum; led ipfe tunc non adftxingit
Fideles poft annum fexagefimum ;crgo, Acc.TertiA, quia ratio fundamentalis cur
fexagenarius etiam robu- ftarum virium ad jejunia non obligetur, eft, quia tanu
artas ad debili- utem vergit ; jam peto, fi h*c mulier, quando erat junior in
gravem morbum incidiilet , non ne excufata fuiflet i tali i jejunio? utique ut
omnes fatemur : ergo Ac nunc «xcufabiturpoftlexagefimum annum, etiam fi
videatur efle robuftz valetudinis : Probatur harc confequen- cia, quia
fexagenaria vere Ac imrinfecd infirma eft, cAm artas prove- dajuxia illud,
Setuilui ipfttfl mortut , maenis infirmitatibus zqui- polleat .QuartA, nunquam
przfumituradefle praeceptum obligant nifi de obligatione conflet ; atdubium
faltemeft, an h«c obligati® urgeat prpdiftam mulierem : ergo illam non obligat
. Neque dicas , przvalere przceptum ,quod_poflidet : dico enim ego praevalere
li- bertatem, Ac exemptionem leneflu t is ,qu« eft certa ; dubitari au- tem dc
praecepto, an fci licet hocdiflam aeatem comprehendat . 15 Ad rationes
ncgatiumrefponderepoftum. Ad primam, pr*- feriptum Pontificis efle regulandum
juxta morem ipfiufimct Pontifi- cis in legibus de jejunio ferendis ; non ergo
pro tempore tam prove- flae «tatis. Ad fec undam, nego,muIieretn negligereopus
impolitum: impofitum enim jejunium fuit folAra pro tempore antecedente an- niim
rtugtfimum, ncrapi juiu morem Ecclefw . Ad icmira ( ut jMcritnru» explicationes
laceim ) dicoopus tubrogatum debere faperc naturam rei,cui lubrogaiur in
favotabthbua . V i Ae/epjtf. .; J.
non verbodiobs ; Sc ea alia parte commumi eUdottrma potle roto perpetua in aA
tones temporales d Coaialano, nedum i Pontifice commutati . Ita Sanchiie.' *
dtt.t 46 .00.17. citans Lcll. & Suar Ad quartam, negandum eft conditionatam
illam c ie perpe- tuam: dicocnimeifcregubandamiuxtamorcmEccUfiari protein- r
arefeilicetabipfa coofueto, ufque ad aunum leaagcbmum. Ex ia igitur vides hanc
fententiam cllc intra probabilitatis terminas admittendam* Caput V. De Jejunio.
A*J Uberiefe. r 4 r Infirmi: At . 14 Excufari i jejunia notabil iccr infirmatae
valetuiinarios res eft certa nimis , etiam fi ii in infirmitatem mcidennt
propria culpa . Ita DD.*« cit. Idem dic de iis, quibus jejunium mhrmitatem
parie notabilem,ut capitis vcrtiginem.ftoimchi dolorem, &c.lu Fagund. pr
Beti. y./»*.t .cipJLn. I J /I v ru 1 lench.A*. \.t* dee. c ,x.d. 7 .«^.Sanchcz,
hb.ytonf.t 1y.r4.o0.ia ldcradeillo,quucaftomacbodi:oiUlrigci ut unicam plenam
refe&ionem, quanta ad plenam nutmioivfmcrt neceUaria .fumere non poflit i
iseniro cogitur lumcre duplicem, at- que aded legitimi jejunium non violabit,
ita Sanc »^«/o.t 1. Idem de eo infirmo,cui forte cdduceren t ad Unitatem
jejunia: ita idem itid. 0.2. tunc enim,quia veredi infirmus, liberatur i
pnccepto jejunan- di, dio per accedens proficuum aliunde illi fit jejunium.
Unde fi non jejunet, peccat , peccabit enim contra temperantiam, vel contra
propriam charitatem ; non ver6 contra prxeeptum Ecclefialticum de jejunando,
ldcmdcco, qui notiu dormire per notabile tempus nonpotdl, nifi exnet , nimis
enim dfct oneroium fic jejunare. Ita Fag./.r.Io.Sanchy.j 4.».t $ Layro.Ai.4 c.
j.*».}. Neque hunc obligo mani ienure/eque ferd plcnC reficere : quo pallo jam
jejunium far- tum tr&um,ut ex fupradiliis pate t,couler viret. Non
obligo,inuuam, “obii licet id commodi facere queat : quia nemo 10 jejunando dt
obi igan- dus ad extraordinaria remedia, & ad relinquendum luum jus come-
dendi circa meridiem.SicTh Sanch./.r.».io.Io.Sanch./.c.Fag./.c.ww. ic.Idemque
denique de eo,qui de no&eabfque perteda carna calefie- ri notabiliter
ncquit.IuFag7.c.Th.Sanch./.c.0.io. quia id non con- temnendum fanti tatis
detrimentum judicatu/ . 1 5 Addidi in predidis cafibusillud ( notabiliter , vel
notabile ) quia notare volui, non quodhbet leve valetudinis detrimentum, quale
eft regulariter V.G duplex habere ciutenum,coiura lo.Sanch. d.d. 14. nn.i. vel
temporaneus, & brevis remiil ulque dolor capitis, vel quid fimile; fed verd
grave, ( liclt fatear propter Ecclefiae beni- gnitatem , non neccllaril
graviflimum ) debere erte illud , quod i praecepto jejunandi liberum hominem
reddat . infuper non eft expe- ti andum iplumadualc detrimentum; fufficit enim
timor rationa- bilis de damno per jejunium infereodo : umor, inquam, non levi
s;fcd mali notabilis notabilis timor* 16 Verum enim cccc nondum non facili!
Jcrupulofioribusdif- folvcndum;ccquanam ratione hujufmodi gravitas eft men
furanda ? De gravitate timoris fatis dixi ,cilm rationabilem cuin debereefle
dixi;& communiter confcientia ipfius jujnantisfufficict,qua, bona fide,
fivcex experientia praeterita, livccx probabili ratione putat fibi graviter
nociturum jejunium:lu I0.SanchV.5i .".14. Idem nonnulli iedd dicunt dcipfo
damno: credendum enim cftipfi jejunanti, qui bona fide fibi perfuadeat jejunium
fine gravi damno le tolerare non po*fc,iuSancn.A^.i.i»^rc.r.i7.0.»i.Suar.
deU%.M,\ t e. 14. fin Si, y.Jtjum.n. 14. aliique. Adhuc umfnon
fccimusfcrupi>lofofati>,qui licet fateatur idjudicio prudentis efle
dijudicandum «facilius enim uni jejunium officiet quim alteri, tamen qua ratione
id judicium fie- ri cum facilitate poflit,! nobis doceri ex pedat, habeat ergo
regulam illam,guam,utcxpediciffimainDotlorcscit. & pejfim. communiter hic
afferunt. 17 Illa infirmius, feu illud damnum falutis notabile eil , quod
operationes ordinarias cujuslibcc perfonx impedit; iu ut , qui con- fucto fuo
operandi modo cas exercere commode cum jejunio ne- queat, graviter ab i Ilo
odendi cenlcnduslic . Hinc fi fcholallicus ex jejunio capite doleat,vel
quomodocumque cum difficultate lludeat : Si mulier ex debilitatejepmii fervit
ia domus incommodi operetur. Si vir quilibet fuum officium, artemque jejunando
difficulter exer- ceat, < 5 cfimilrs; ex toc capi te damni 4 jejunando lc
it/mcexcula- buntur. Nutrientes, pregnantcfque huc reducuntur. ItaCajctan.
infumnt.V M> j. eenf tep.t. 0W.i4.01x Dian./*'/. iJrsll. 9, rr/i/.i 4
propter lalutcm enim fi vc infantis, fivefuami jejunio communiter excufatur :
car- nes autem tunc foldm comedere iis conceditur, quando ficcom- plexio,&
neceflita* earum, vel infantium expofeit; idque etiam puto, antequam faemma
concipiat, fi ii Medicis judicentur jeju- nia matris nocitura proli
fufeipiendz; quia multum graveeft, feminam uxoratam, prolem probabiliter in
utero concipiendam fovere non poffc, /icutienim alia remedia, fic convenienti»
ali- menta poterit , immd & debebit ponere : ne ftr tus f orti concipien-
dus clan^uelcat. Offtcium/cu ars, quam quis exercet, fi fic ex fe laboriofa,
ho- minem per (c liberata jejunio - Ita DD.cit. &.pejffim t , iu quidem ,
ut etiam fi in illo exercitio quis inveniatur potie tolerare jejunium , adhuc
ad illud nonaffringatur, cxdcclar- Eug..1* etmp. fnu.F'Atr.Min.V.Jrjyn.n.l.Apud
Fagund. />.l .Ett/ 4. /ii. 1 .t ft.nuw. 1 y. quia femper afpicitur i lege
id,quod cfl communiter.de per fc. Q ua- tcpofito,qu6d lex univerlahtcr omnes
artem labpriofam exercentes exclufent.nonctit hic includendus . Adde rationem,
quia laboriofis artibus vacantes, frequenti indigent reletlionc, ne in
debilitatem, quando minus putant, elabantur. Hmc Arator etiam robullus,pa-
UcntilUmulquc incdiar, contra Regi nal.Ad^.f.i^.w.i i6.imi nd etiam
duiliimusjcx JttUr.tu . non ooligaur ad jejunium; quia per le omnes aratores
excufancur ; &cx alia parte Ecclefia non intendit privare Fideles fuo
offiuqymoduque vivendi . Pra-terci, quamvis exercitu cx le non laboriola
obligationi jejunandi lubiaceant;tamen fi quis iu fit debilis, ut luum officium
alus icve,ipfi fit laboriolum^i jejunio per accidens hoc ell ratione luf
complexionis e*cufahitur:ItaTh Sane. iarwfjM. j,r.l .i>.».Rcgin.Ar.fii,».ii
9. quia pia Mater Eccle- fia cum unco difpendio obligare Fideles non intenditrHmc
fcripto- rc» V.G.obligautur ad jejunandum, quia feribendi officium levis eft
laboris A forte modict jejunans laciliuslcribet , quim cibo refer- tus, tamen
fi cui Notario ita laboriofafuccedat fcriptio, ut fine du- plici rereflionc
fuum munus obire nequeat, cxcufabitur certe per accidens, ratione fuse
complexionis. 19 Hatcdoflrina ante oculos in tota hac materia perdiligenter
habenda eft ; fit cmm frequenter, ut in aliquo Dolores invenias ex- cufari
quempiam i jejunio, fed per accidens, tu ver6crc*dascxcufa- 11 per lc,rcL.ulamquc
ad omnes alios minus legitimededuca' . Nu- dius tertius fuit, qui referret
quemdam Theologum non vulgaris lit- te raturf,cxcula c ijejuuio hominem equo
iter agcntem;addcbatque Theolo-Us;ut idem rctei cbat; ratione, quia fuccu flans
equus ita ma- le homini tra&abat per iotegrosdies, ut fatis laboriofmn illi
fuiflec illud iter equcftre, quibus verbis clare excufatin per accidens fuit,
non per fe, ille tamen, qui lolutioncm narrabat, acriter contendebat Theologum
in ea cfle lententi*, ut iter equo a^eotcs.excufandi fint 1 jejunio. Cumque ego
inculcarem, ejufmodtexcufadonem nequa- quam univerialem,fed tali peculiari
perfoncaddiUamfuiffe, nun- qui conflans vir veritati manus dedit. Deus
immortal&quantum re- fert, non apices rerum afpicere,fcd interiora eaffi
vffccra penetrare f xo Si qu^ras, quinam fune officia ex fe laborofiuDico .-a
efte,qua: exercentur cum magna agnatione membrorum porporis;tunc cuim multi
fpiritusconlumuntur , unde Sc ciborum auxilioopus cfl , Sc inedia, qu* inagis
corpus exedit, uon cfl addenda . Por ro plutafunt exercitia clari laboriofa,
plura tnanifefllnon la- boriofa, plura dcniqur dequibus, qualia fint, dubita
tur/uo igitur or- dine breviter lingula delibamus . Exrrtitie per ft laleriofe.
at Fabni Ferrarii, Lignarii, Murarii, Foliores,Agricol*,feu Ara- tores,
Lapidicida:, Bajuli, ideft, onera per diem integrum portantes: Piflores.lcu
panem conficientcsfTextores.Malitoros, Fullones, hoc crt^ui toto dic
paanis,telis, vcftibus lavandis vacant, Coriarii Lana- rii, hoc eft qui lanas
lavando, tcrgendo,difcutiendo curant ; Aigenta- ru.vel Aurihce.s,hoc eft, qui
utentes mallro, lima, fimilivemftrumeii- to laboriolo, argentum, aurum, imm6
& quodlibet meullu verfant: Iter agentes pedibus, Guriores ( Italici puelli
e te t.rrono U pofie ) Remigant. s,Naut*que toto die remos, vel alia navis
exercitia pr«- ‘ an t ^? T 5 T* K *® r **P 11 1 ’ non W qui li tteras ordinant^
leve eni m id opui eft ) fed qui torculari opera navanr;Mercenarii,hoc eft ,
qui ut mcrccsvcndanc,iisoQuiti per urbem toto fere die circumeunt ; Or- nantes
templa, quando fcilicet fcalas transferetes, perque eas lalien- tescum magno
labore hinc inde agitantur. Hi,mquam, omnes, fimi- lclque,quia laboriofas ex fc artes
exercent, i jejuniis merit6 liberan- tur . Ita DD. citati, & cicand
^fpmefim . ix Nota autem duo,vrl tria; PnmA,hic fermonem naflrum eflede his
artibus abfolutl acceptis , fccus fi diminuti fumantur: fienlm quis, v.g. indic
jejunii duo,vel tria indufia lavet; parvo labore fru- memum.beftiarum.vel
aquarum vi,molat;leviufculas vittas texat , quod cum modico fit labore; Merces
vendat, longas vias nequaquam tcrens;non vocabitur ablolutl
FuJlo,MoIitor,Textor, Mercenarius, liclt integrum diem in his confumat,nec
conlequenttri jejunio im- mumserit : quia ejulmodiexercitia t fic diminuti
accepta, nonfunt peri e laboriola. *? Pr^tcrca cjufmodi opera jamccrtl
Iaboriofa,totumdie.m,vel majorem ejus partem, vel certi in laboriofis artibus,
bonam die v par- tem occupare debere, ucperfcvaleatexciifatio; fienlm vel
laborio- fiflimus Faber unam,vel alteram horam ligna, vel lapidescitdat,no««
propteri-aeodic ablolutl, quantum eft ex' hoc uno labore , i jejunio
liberabitur. . xa Dcnigue Artifices, vd fimilesex officio laborantes, fi fortl^
fuis laboriofis exerc i tarionibusaliquo die vacentym di^lo die vacatio- nis
jejunare teneantur? Aio probabile
elle, fi vacent uno vel altero, non obligari regulariter ad jejunia: Iu Fagund.
Eui. pr*e+ M.i. eep.i. i 14* Explicationis Decalogi Lib.IV. 9 ///o.S 4
nch.**«J'A**- rf 7 -'» *o.quianc defi- ciant illis vires, legitime poliunt vel
eas fervare ad fcquentia opera , ard eafdstn reficere pro operibus
antecedentibus. At fi multis vacent diebus .obligantur ad jejunium. quia
exeufatio neque i praecedenti» neque i prarfenti, neque 1 conicquemi labore
peti nunc poteft . Extr titia ptr ft ne» labuit fa . M Scriptores, Notarii,
Pifloret, Statua fingentes , fed fine magno «ulIeiflrepitu,conatuque:;fecusad
lapidieidas mododiflorcducc- rentur)FiIumeiLana,vcI Lino nentes; famuli
comitantes DominG per Urbem moderat£,etiam cum iheda obambula ntem;Iter
leflica, fjavuequopera^entesiCantorcs, Sajtores, qui veftescoofuunt; AnciL
Irleviafervitiadomusexhibentcs; Medici, Chirurgi, Confeflarii,
Leflor<$cujuslibetfcienti*,etum qui plures Leflioncs more ordi- nario legunt,&
in univerfum ii, qui ea officia exercent ,quar ingenii wi perficiuntur; ut Ad
vocati,Procuratnres , Scholaftici , Ac fimiles : omnes, inquam, hi mihi
videntur artes minime per fe laboriofas exercere, idcAquei)cjunio per fe
nequaquam excufari . ItaDD.ci- tattjAc citandi/p^^M^uidquid aliqui de aliquibus
ex hisallevercnt. Per fe.ioquam.namfcih facile rationcalieujus gravis
circumftantip per accidens excufari pofte. Fac enim peditem famulum Domino K
Civitatem totum diem equitanti famulatum prarfta re debere; Cantorem ex inedia
i voce confueta deferi; rae Advocatum , Lc&orem , Goofeftarium, nifi
alimento fe recreent , luis clientibus, auditoribus, pernitentibus facere fatis
non pofle; Fac navi iter agen- tem, five gravem pati naufeam, fine cibo
fuflkientedcftitui, ACc- nonne, fed verAper accidens, iis jejunii immunitatem
concedes. Extra fis dubii Ubtritfa , 16 Dubium fit prtmA.AncAcionatorcs munus
fuum pro laborio- fo habere debeant? Rcfp. mihi itadiftinguedum videtur, fi per
totam Quadrascfimam quotidie.vel etiam ter, quaterve in hebdomada cA- fuctam
Wariam,plus minus,coocioncm habeant ad populum: affir- mativeeft
rcfpondendum,etiam fi voIuntari£,Ac propter lucrum(eA enim opus per fe pium)
condonentur; ac propeerei i jejunio tunc «TOntexculandi.f»Fag.pr*r.Err/. 4
./^.i.r. 8 .».ia.Sich.*' 3 *) IXuitnp.t .tr.Q.rtf.iO .L4ym./^.4. ,r
-8.c.j.».4-Si temcl,vel bis in heb- domada > negat£ve. Ita Diana «t.Rati o
cft,qu ia frequens illa dicendi •exercitatio junfla cum neceffario mentis
labore, labor videtur non «ontrmncndus,qualiscert£in raris concionibus non
apparet ;hinc ama, vel altera concio in diem jejunii forte incidcnsjus ad fol
vendum Te/unium nequaquam dabit, nih per accidens .Si quando fcilicet de-
l>ilitas,vel quid fimile id tibi indulgendum perluadeat; id quodex- «endocum
Sxnch.Hb.s.ftnf.e.i.dub.i ).«.6.etiamad diem praeceden- tem concioni; fi debili
tasdadicio prudentis, ide requirere videatur . 17 Dubium eftfecundA dcCoquis.
De quibus fiefontio: Sifint tcoqui Magnatum vilioribus minirtris folum
afliAetcs,vcl fint Coqui communespaucaferculaparantes,non excufantur i jejunio:
at fi ^fintCoqui toto fert die per fccxercitiaculinsecxercentes , five fint
junius magnatis,five numerofac familiar;tunc ccrtd fatis probabile eA ^ximi per
fe i maceratione jejunii : quia tunc eA ars veri cx fe labo* „riofa, cu m in
prarcedcnti caiu non fit . Dubium eftTertiA; De Sartoribus,hoccAde iis, qui
calceos iconfuunt ; quos quidem, quamvis ego cenfeam non excufari : horum «nim
artem quae fedendo exercetur, non apprehendo efle valdd la : iboriosS;tamen
quia inuenio multos, hofguc magni nominis DD.Left. :Sanch.*«cen/A^.y.rjry* *y .Tra\lM.$jadtf.t.%Jub. 7 .*.iMUs iad modum
favere, edendique libertatem per fc concedere ; ideo hanc 'clfc opinionem
probabi!em*c tutam,ne*are 110« polium. Suffragatur rJc rat ioiquia h? c ars
nAHoMm manibus,» brachiis, fed cruribus ctiS, pcdibusjdebq^KKabilitoratu
corporis excrcetur.Excipc;nifi Su- itor folfim fcindat corium levi
laboreideinde I miniftris fuendG; ve! «■1 molle fit cor ium^it non calcei, fed
pannus,vel veAis confui videa- ttur;nunc enim hpc Sutoria aflimilabitur arti
Sartoriae, qulm i iejunio jperfepaul 6 ante non liberavimus. Dico denique
propter autnorita- krai Doflorurnefli probabile nullos artifices, atque adeA
Sutores ebligari ad jejunia :quia Eugen. vel concedit ( ajunt ) iis privilegium
nonjejunandi»vel declamavit eos non comprehendi i lege jejunii.
jjtaTYuJIench./^.pcitan* Fag.Ac Si, Azor./>.i. M.j.e.i 7?.8.Laym.
iW.4./r.8.r.}.*-3-Sanch.<* etufjtb.^.t. 1. dub. 7. ».7. aliique . xg Dubium
eftquart6. De BarbitonforibusEc quidem hos perfe eoo excufo: * un *. quia ipfa
conditio talis artis non mihi apparet valdiex fe laboriofa.ut mihi non apparuit
pauld ante-Sartoria tum quia *»tis fucceffiv£,Ac interpolatim , non autem
conti- nui perintegrum diem hzcfolet ars exerceri . Fateor tamen facil- Jk imi
ii* exculationemaccidentariam convenire polle, cdm pedibus liantes , non
verAfcdentcs laborare cogantur : Dices, Eitg. 1 V. fupra allatus declaravit
omnes artifices eximi a prpeepto jejunii . Refpon- «4 eo negandum id efle, quia
Pontifex tant&tn loquitur dearti- ficibus exercentibus artes laboriofas,
quare femper remanet nobis facienda deartis labore difcuAio, niG forti
authoritatem Do- rorum mim.pmtedxuti di fla m velis amplffli* go inquires. Si
quis artem, fcu vivendi modum laboriofum noo eft cx fua conditione fortitus,
poteft ne ex fua voluntate laborlofum opus aliquo die aA'u mere , &
confequenter eo dic abfiinentif legem liciti non cuAodire?Refpondco . & id
fiat aliqua notabili ex caufa, poflct,ut fi quis carens, V.G.Ornatorc Templi,
iplc cum diurno labo* re,ne fcAum relinquatur, exornet : idem me
lipiccaciscratiaiterpe- deAre ad facram Imaginem arripiat: fi lc tl agellis
ufque ad fan^ui* nem notabiliter caedat;fi ad ferviendum infirmis totum
diem^tura cum proprio lucro laborando confumat : iplam enim pietas fatis ra-
tionabilem dat caufam Ita D. AQUINO (vedasi) « .d. .y.x. t . «« mtdic. tr'utT l d*t 9 mf.diflA 5.
lo.Saoch d 64.fl.ar .'f’h. Sauch. tnttmf. 6 b.f. r.l. dub.i 1 .£7 1 z.ex
part.ldcm judico, fi quando aliquod grave commodfi laborando acquiram, vel
incommodum! me grave abducam : tantz cnimgraviuti indulgereceufetur Ecclefia.
Ita Lc(\'./ib.^.de juft.t.x. ”-4lrilli|c.i.]a7M^i.” uo.TrulUd >
])«^./.iy7.a.i}. At fi fine caufa , ut fi quispcdcAcr ad venandum folfimob
voluntatem fe conf»at,vel pila ludac,vcl ha Ailudio vacet; multfi magisfi cum
pec- cato,utfi ad adulterandum, vel ad furandum diflum pedeAeriter arripiat;
diAin;uendum erit : oam fi haec fiant eodem die, quo urget jejunii praeceptum,
ciim id fit ponere direflum impedimen tumexe- cutioni prarcepti.dumpnrceptum
urget, illicite contra praeceptum de jejunando fiet : Lege Lefl‘ M.4 e. x.n, 4
j .Lay man./il^.ff .8.r. g .».4. Trull./.r. »». 1 j. fi ver6 fiant tempore
remoto, ucc multum proximo ipfidiei, quo jejunium urget: non illicite ficu
f"f^a ff.z.dtCau/Si tsfu/antib ab Sstri, per occafionem diximus; quem ut
re- colas, omninb velim. jt Olim nonexcufavii jejunii lege adolefcentem nobilem
, qui magna animi propenfione per integros quandoque dies , etiam ficum jejunio
dies concurrerent , per fummam voluptatem, arti ferrariae operam
navabat,Acfclopetos,fimiliaque bellicae artis exquifitain- A rumen ta,
artificis infiar perit illimi fabrefaciebat . Fabrum ex offi- cio, dixi, eodem,
hoc opere lubensexcufo;te veri excufare ne qua- quam debeo',quia illi quamvis
diviti ars propria, qua neminem pri- vare intendit Ecclefia, excufationcm
affert : te verd nonofficium tuu ,non ars propria, non laboret aliqua
rationabili caufa fufeeptus, non aliud caput \ jejunandi le^c poteft eximere.
Scio,quofdam excufareeum,qui feaclviut iterum aflumit pilf lu- dum V.G.vel
Venationem, licit provideat, fefic non pofle eodem die jeju nare, quia
prsecpptu m( i nqu i u n t) jeiun ii non obligat ad abftinen- dum abiis
honcftisaflionibus,itaTrul)./.f. n.tadt. Medin.Ac Le- defm. Scio inquam; fed
iis alientiri nequeo; fiquidem dum urgee praeceptum, veleft in proximo, obligor
non apponere impedimenta ad illius exccutionem, ut diflum eft latis/ijP-«.$.*-
8» Illud tanquam certum libens admitto;fi etiam cum peccato te
itadefatigafti,ut n6 poAis jejunium j»ati>pcccaAi quidem, dum impe- dimentum
jejunio exhibendo appoluifti : at poteris deinde fine noro peccato comedere,
quu tunc verd incapax « maceratione jejunii . Pauptrtaf. 8? Duplici via
paupertas jejunium tollit. Primb, fi pauper,quta in- diget, labores dic
jcjunii:unde propter defatigationem le cibi refice- re opus habeat . Secund6 fi
carcatcibis.quibus integram eandemque fufficientem refcflionem aA'umat:nam
tunc, quia cogetur pauca id£- tidem per diem comedere, jejunium diflblvct.
Utraque exeufatio, at exfe patet ,legit ima eft. Ita S.Th.*.a. y.t *7
.Mi.^.tdfyPii pr.Eee/^. hb . t x. 8 m, 1 a. Sanch . inetnf. Ab.y t.x . dub, t ^
1 . aliique . 84 Sed adhuc dubitabis prim 6 ,deeo,cui folum fuppetit panis^Sc
aqua, an is obligandus fit ad jejunium ? Quid,fi preter panem, fuppe- teret Ac
vinum, vel potus vino fimitis? Quid deniquefipraeterPa- ncmA vinum, non defit
aliquod unum obfonium modicifucci, ut V.G.pifciculi,vel olivar.vel nuc«,vel
caepae, vel allia , Acc.Refpon- deo non obligarem habentem folum panem, nec
habentem infu per Ac vini copiam; quia nimis eActooerofum , Ac
laboriolumejufmodi jejunium . At habentem aliquod unum ex diflis.obfoniis
obligarem, fi rard V.G. femcl, aut itcrOm id contingat; non autem, (ifcpi.
Ratioeft,quufiffrpd, maceraretur nimis^tque extra modum cor- pus :
quarcert^nimia maceratio non habet locum, fiidrarbcontin* pt; praefertim in
homine ruftico , firma* iani tatis , Ac hi viliori- bus obfoniisaflueto. Quod
fi cui in promptu eflent non pauca ex diflisobfoniis, tum olivae fcilicct ,
nuces , tum pifciculi^c fimilia: noo audeo/aculcatemcidcni non jeju nandi
concedere; ( quidquid non nemo in contrarium fentiat ) quia fufficien* haberi
ali mentum i multis cibis vilioribus poteft, quod ab uno, vel altero
pretiotiore potuiAet. U Dubitabis fecundb. Qui habet, unde vivat, non verb onde
rcuituat , vel alat familiam, poteft ne prim6 laborare, Ac conte- queter
jejunium ncgligere,ui pretio laboris,quod debet exfolvar, fii-
miliamvefubftentctPPoteAne fetundAde viflu fibi detraherc,AccA- fequen ter
propter parvitatem viflus non jejunare; ut fic pecuniam cumulansdiflis fuis
debitoribus, familiaeque fatisnat ?Rcfpondeo. Pofle utrumque puto»quia rcAi
tutio,qu? eft debita ex iuftitia ,Ac fub- fteutatio fami lif, que eft ex
charitate,pr* valent debito jejunii^uod eA i nduflum ab Ecclefia cum tanto rigore
: Lege rntnm diterittr,dt ctnftcr.dij}.j. certi propter opera pietatis polle
diflimulxri jejuuiuni, mod6«. i.diximus.Anficuti poteft, itactiam debeat?
Colligetur ex mox dicendis ".frf. 8 6 Ufges:fcqucrcturesbi*,pritnd|
pauperem, quandoaliundA non Cap. V. De Jejunio . '43 IMO habet> pofle
laborare die fcfliro , hmoi & ouitwrc facrum fo- Jum ut reddere debitum,
vel fcmiliam alere valear; BMcmm vide- tur ratio de his & dejejinUk
Sequeretur feeundb i «i id etiam obli- gari ; potens enim adhibere medi a apcaad
fol venda debita, i jultitia obllringicur ut ea adhibeat . Refpondcoad primum,
concedendam eflefequcLm ; folum advertO; Sacrum non efle tara facile demitten-
dum ; quia priccptum audiendi facrum dic feftvlium gravitatem habet, qua: non
videtur regulari er vinci a modico illo lucro , quod i labore tam modici
temporis, quo Mida durat, acquiri ordinarie poteft ■ Rclpondco ad fecundum cum
dillindione: ne.oenim adid obligari, ut qui» reflituat ; potent enim debitor
libi peri uadere cre- ditorem nolle effe t^m feverum , ut obllrmgai ipfum ad
conquiren- dam pecuniam medio tam extraordinario , quale eft laborare die rc-
ftivo, ia quo omnibus conceditor quies ad vacandum Deo . At verd concedo te
obligari ad laborandum, quando unta nec dfitas premit, ut Coe illo feftivo
labore notabile damnum fua familia patiatur ; tunc coiiu urget, ut bend tu
mones, ratio Charitatis. Conjugium . ^7 Conjuxnon raro excufationc dufla ex
ipfa conditione conju- gii liberatu r i jejunio . Liberatur autem Primfc, in eo
cafu , quo non polTit alteri reddere debitum,(i jejunet . Ita Thom. Sanch. /ih.p.dematr.d
j.w.io. LefT. /.j. r. a-*-4+ Jo. Sanch. d. ^.num.t , . aliiq; Ratio .ft, quia
jus jufhtif pr$- valct priccpto Ecclefiar.nolentiscum unio rigore jejumum;lmmd
tunc pacaret conjux jejunando. Ita Led. 2 />.4 9. 17. ar.x.t . expmdi- ilis
talRpjtm . Quia faceret contra jus alterius, dum ad reddendum illi debitum fc
notabiliter impotentem reddit .Tunc autem hicca- fus locum habet; ouandoeonjux
notabilem dcbiliratcm contraheret cx eo, quod cum jejunio debitum redderet,
Debitum inquam mode- ra td ab altero petitum :qu$ moderat io attendenda
cftfpcdata qua- li ta te conju^um juvenes enim,fbctiorefque lippius,
feiics,imbecillio* refque rarius matrimonio uu convenit. Ciim ergo quis non
tenea- tur redd. re mfi juxta qualitatem fuar complexionis, ad quod folum,
& non ad amplius virtualitcrcoofenfit conjux, cum matrimonium contraxit ;
ide6 folum tunc debitum conjugale conjugem i jejunio immunera reddit. Qu&d
fi precibus^liovc modo pollet coojux remo- vere alterum 1 petendo debitum ,
adhuc tamen non teneretur uti hoc remedio, atque ade6 poilet nfi jejunare,
& fic redderc.Ita Thom. Sanch. lacaic. Ratio eft, quia pe rimulis obligatio
reddendi eft ex ju ftitia,quz non obligat mu ad reddendum pcrfonaliterdel
Ver6ad conquirenda, vel ponenda remedianc alter petat 58 Negligi item jejunii
prarcentumnon poteft, ut potentior,feu etiam ut potcnsquisfitad petendum
debitum i coajuge.Iti Thom. Sanch. ihtef. quia folum obligatio iuflili*
reddendi debitum cxcufac i jejunio: at conjux non habet obligationem juftitiz
petendi , fcd fo- him reddendi debitum. 30 Scio quendam conccdcre folutiooem
jejunii ei conjugi , qui niU comedat, eft ineptus ad petendum debitum
inod.-ratc, quia ucut faber dives ( inquit ) ne fuum officium» ad quod /us
habet deleret , poteft laborare, & coofequentcr non jejunare ; lac
conjugatus, ut luum officium ufus matrimo..ii,ad guem jus habet, non iiunut ,
po- terit non jujunare : non quidem ut Iit valentior , CC potcntior ad ex-
traordinarias copulas, fed ut Iit potens ad petendas copulas mode- ratas, ad
quas ius habet. 40 Verum nulla ratione placet hsrc conceflio ; non lolum, quu
omnes fer* conjugati fic liberarentur i ujunio , ii quidem pro omni- bus eft
illud : Sine Cerere, (y Baccha friget Vt*u > ; idemque pot-ent conjuges
praetendere quoad comeftioncm carnium, quod certe eftet inauditum ; verum
etiam, quia cilm ulus maitiraonii/iuoad petitio- nem, fit liber in conjugibus;
praevalet lex jejunii, quaccttobli.ans . Sicuti quia Fideles omnes tenentur
intcreUe fac rqdiebus Domini- cis, non poteft quis cxcufari ab illo/juia is
vult uti lua libertate/] uia fc conferat iil dcm Dominicis diebus ad
venandum;& licui, quia Sa- cerdote 5 omnes tenentur recitare Horas
Canonicas , non poteft quis aliquem Sacerdotem cxcufareab ii» recitandis, quu
isvuJt uti fua libertatc, iuaBreviarumfuum in mare proiicut ;& Ratio horum
omnium eft , quia idem praeceptum quod obligat ad finem, obligat etiam ad media
proxima, & neceflaru ad illum, < 3 c ne temoore , quo praeceptum urget ,
ponantur impedimenta voluntaria ad ejus exe- cutionem, ut alibi i nobis didlum
eft. 41 Neque obftat pari tasdufta ab Artifice divite : qui» lex jejunii
abfolutc non obligat Opifice» laborantes ; unde non elt mirum, quod cofdem non
obliget, fi divites fint ; per accideus enim eft eusdle lo- cupletes, at lex
jejunii oblLat per fe etiam conjuges ; unde ii ob fo- lam rationem conjugii,
nili alia addatur exculatio, didam legem i fc non poliunt excutere* Illud
approbo ; fi advertat conjus periculum incontinentiae in alio, polle petere
,etiamfi , ut petat , opus fit jejunium frangere, quia tunc illud periculum in
altero 7quivalet petitioni, <Sc petitio hujus redditioms^d quam urget
juftitiae ratio. Idemj>uto(noncnimabfi- vnilis eft ratio ) finifipctas, ingeras
malam lui picionem inaltero , quod adulteraveris, vel aliam adamaveris. 41
Liberatur fecundd, Uxor, fi ex jejunio reddatur ita extraor- dinarii pallida,
macicquc confeda, ut timor rationabilis fit , ne i vi- ro minus notabiliter
ametur: It* Si, K $•)"*. «".9 Th.Sanch./rf.j, dematr d yn.w. Jo.
Sanch. r.j4.«.i4. prxccpiumcmm jejunii quie- to matrimonii ftatui,quem certi
line debito amote periclitari nc- ce.iceft,ob.iare non debet . 4 } Liberat ur
Terti 6 ,li eadem uxor ita prohibeatur i viro jejuna- re*ut fi jejunet, rixar
cxoruntui,& notabile- dii ordifftt* ’1 h. Sanch. Ucjit.n, 1 j. alter Sanch.
Ioc.cir.n.,6. F44und.fr.4- hccl./th 1 .r.p.n.j. quamvis enim peccet vir,li id
fine tuffi icnti cauU faciat,uxor tamen liobcdiat,nou delinquet, propter
rationem «.^arr^.dittam. 44 Liberatur i^u rso, Uxor Catholic-, fi prohibeatur i
viro h^re- tico icjunaie,iJque nonincootcmptum Eccleliar, vel prxccptt j.ju-
nandi, fed ob alias cautas, puta ob incommodum parandi ci bo> Qua-
drageiinulcs, ob dilpcndium eoldcm emendi, vel qu d liaule Ita Azor*p
«./6.r.l8.p.7.Fagun d./»r.r»r «.lO.TruIl /it.i.indic.c.i.nut, ‘J.h.u. Ratio
eft, eadem, vellere cidtm, ac modbdida 45 Liberatur Quinto,
uudhicoccafmncdicam, puella nubere volens/i ex continuato jejunio
Qu<drag.'fimx, na n in jejunio uno» vel altcrd, quod incidit in Iri annum,
.d vix lo umh«Urc poteft ) fpeciofitatem taciei notabiliter amitteret . Ita
Thom. S<uc loi.tit.m. 11 Ratio eft, quia puelli honeftum Matrimonium aueu
panti nota- bile damnum infert focciei deperditio Sed quod li num tantfjadu- r?
? Rcfpondco quando ita colorem
deperderet, in .ciemquc contra- herct/it, ea vifa, ftaum dc d itta macie e*tra
fuum morem notaretur , Optra Pittatu ; . P ifiiUulat jejunandi, 4$ Licere ob
pietatis opera jejunium dc prxeepto negligere, fatis per occationem tetigimus*,
j.il.i.» 6. 47 Quoad difficultatem Certum eft moleftiam aliquam in jeju- nio
relidere, atque hac nihilominus co 'niu praecipi Kjunium Fide- libus ab Ecclcfu
: quare non eft cur ob quamlibet difficultatem 4 je- junio te eximi imprudenter
putes * Agimus igitur hic dc magna , ac vald* extraordinaria difficultate : de
qua ficdiftmgue. Sidiffic Itas oriatur ex malo habitu tuo, tuaque
giilofuate^tum fi fit ma^niiobli- gariseam vincere, ac jejunare . Ita
Fill1ucc.fe.27-f y.q.^.ia f. omnes enim tenemur malos habitus, quamvis
invctcratos^xtirpare. At fi difficultas oriatur ex prava
corporisdifoqfitioiiejquiay.G-lus- machi notabilem, atque extraordinariam
debili utemfentias, inio- litam laffitudinem.dc fimilia ;excufaberisli jejunio,
etiam fi ejulmo- di debilitas provenerit ex malo habitu nimis comedendi Sic
intelli- go Boiuc. iam.x.d.u/t.depr,Eee /.9 1 .«/r.*. 1 j Ratio eit,quu tunc
ejuf- modi incommoda red ucuntur ad corporis infirmitatem , de qua lu pra
latisjfupcrquc dilputatum eft • T tanfitut ptt Ttrrat H aut iceram, Sfrtitui
Catholici apud infidele/ . 48 Quando nullum adeft, cimeturve incommodum, &
quando, ni jejunctur.apparct Religionis contemptus, jejunium efle obfervan-
dum, etiam mter lnndeles, nulla eft dubiutiu . At fi Iit viti pericu- lum, vel
alterius mali gravis, line di&ocomcmptu, poterit vel pere- grinus, vel
fervus inter Hircticos, fcu infideles & jejuniurn fran- gere, & carnes
comedere die Fidelibus vetito. Ita Pizox-p.xM.i.e. lEcildiarpo- odifpendio • j ,.el
fervi in eo- rundem domibus alium cibum pr.ticr carnes non haberent, vel fi
jejuuando in odium notabile Domini Infidelis inciderent, i jejunii pricepeo
propter didam rationem eximerentur. Bona fidet : ia he/pitii. 49 De bona fide
fic habet , Si V. Jejunium ».14. fui fe putat / v fiam c au/am habere non
ftjunandi t nen peccat mortaliter % tten jejunande ; fic ille.Immd nec peccare
vcnialicer , fi nulla prorfus fraude ita putat , certum fit.Nam li ncgligentiam
adhibuerit in exquirenda caufi ful- ficientia, jam aliqua adeft fraus, juxta
cuius gravitatem, fi adiit , vel levitatem, penfaadaelt culpa, ut umverfim
explicuimus lih.xt:: jo Atque ex ha. fide bona cxcufandos efle aliquos fandos
viros pr ifcis imbutos moribus, puto ; oui Charitate urgente, ut hofpitcs cx
itinere, ut plurimftm pedcllri defatigatos ad cibum alliceret Je- junium etiam
obligans fe pofle frangere exiftimabantraifi eofdem ex- culari potius velis,
quod non jam jejunium de pricepto Ecclefii , led de regula ad mortale non
obligante violaverint. Namcreterum mihi non probatur folam holpitii rationem
pollecaufam fradionis die jejunii, Gve ex pnrcepto, fivcex Voto, five ex
pcenitentu debiti: Ita Aror. p . 1 . Uh . j.c.i • 1 • (T *^«<4 u, 10 a. 1 1. Ratio przcipua
eft , quia in hac potiffimum itate noftra ram culta facile hofpes, mfi Iit
inhumanus, dc barbarus, poterit perfuaderi je- junium i te, non ex a liquo
capite Hofpitisoffenfivo, fedfolum ex obligatione tibi mjunda, fervari •
rarbque admodum, ne dicam nun- qua m, timeri aliquod damn um videtur pofle ex
tua fola abft i nentia , u humaniter ccecera hofpitii jura cuftodias, f(atia
^hi^.TtvXLhh.xJadec.c.x duhj.a 1 x. quia pneepta Ectlefupo- fitiva non
obligant, ut nimis fipcdiximus, cum tanto difpendio • Hinc fi Remige»
Cbriftiani in triremibus infidelium, vel fervi in eo- *44 Explicationis
Decalogi Lib. IV. J T*iuf*ut Mta : nmjfix). »r De exeulationc ratione loci ,
fatis per occationem di&uni eft intupenoribus' *•$ * cum de excuiatioaeabafiiftentia
Mif- friraflaremus. De excutatiooe dubia, vide nonnulla moKH.b.fi*. 4 c ca,qu*
fupra dutmu* />i.j x. 3 j,V m Jtjumum . 'Diffxtfati* . 3* Difpeafationero de
non jejunando concedi i Summo Pontifice nofle, ex juxta caula, licite flcvalidd,
fine caufa autem faltemvali- de.cxfupra d»aiSM-§ *.M* fa t i< contiat . Si
Et quidem caufa jufta duplex eft. A Itera ex parte Summi Pon- tificix^altera ea
parte cjus,qui difpenlaionem poftulat.Ex parte hu- jus cauta debet efle ex
culans, feu aliquo tandem modo impeditiva,de qua w*jt « 6. Exparte Pontifiris
non eft improbabile latis eflequam- cumque, etiam fi non fit impeditiva jejunii
: quare lufficit,(i Pontifex moveatur ab aliqua fibi bendvifa ratione, ita at
folum quia vult fe benignum alicui bcnemtritooftendere.luflkiat aliquandoad
difpen- (andum.Lege Sanr.A8.<* marr.d.i 8.*.6.Punt.t$ dtman.c rq.Caftr.r.
^i/8.$.r».j.DiaBf i.rt.iaV-lJ-TrulU dutj.n.xi. cujus rei ntiocft, quialimilc*
dilpenlaioocscomellae pro pertona particulari, non ludunt bonum cbmunc, acciunt
mili- cujus prejudiciC nec bonum ordinem Rcipublicp turbamiconvenit cmm ipu
Rcipublicsr bono, Principem aliquando fe benignG exhibe* ICXrgo c6m hf
difpcnfationes fint circa lege humanabat ipfo Pon- tifice dependentes ;non cfl
unde tunc cftnmtacur ne levis quidc cul- pa. Proportionali modo efle
difcurrendum de d lfpenlationibus con- cedendis per Epifcopos A jejuniis folo
jure Dicecefano,( non autem liniver(alt,deh senim * yj.) induatis, parius
rationis ollcndit. 34 Atque his fit, peti pofle dilpenlatjooem ex nulla cauta i
Sum • mo Pontifice , & ab Epifeopts in eorum proprio jure fine ulla culpa .
Ita Sanch. I*t.%.d* 4 1 8"9 tum quia integrum mihi eft propo-
neredefiderium meum ; cceterum ad Superiorem pertinet inquire*
ecaufacfufficientiam : tum quia fu;vponcre pofliim femper adefle per, pofle
quempiam uti prardiua difpenfatione ; iu Suar. /•*.$. Wir 1 9 *. ia. Pont . Di
in-Barb Nav. Val. aliique, quos ciut, (equitur* que Trull. Ue.eii. tum quia
fuppono femper adefie didam caufam ex parte Pontificis, vel Epifcopi : tum
quiadifpenfatiq tine caufa con- cela Ii legitimo Superiore, quales funt in
proprio jure Przlati jam eft valida, utfupra vidimus : non igitur peccabit, qui
difpenfatione jam valida utitur , rdmper difpenfacioocm validam valide i lege
exemptus fit ;cfto Superior peccaverit. 'f' Dixi( fiocert) nam fi falfum exprimas
, vel verum taceas , longi alia eft ratio, de qua re alibi . 5) Loquamur jam de
Epifcopis, Prarlatis Regularium,Epifcopo- ftunquc]unfdidione gaudentibus, ( qui
funt hi, vide in fimm/afr.'. g.g.x-a.z. quoad univerfalia jejunia indida toti
Ecclefiac. Primi . Didi Prarlati Papa interiores , non folilm potiunt difpen-
fare in jejuniis proprii /uris, ut modi didam eft ; fcd etiam poilunt cum
fuisfubditisaliquandodifpenfare in jejuniis legeuniverfali in* 111 tutis . ItaS Thom. in 4 -M. 1 y.y. ^ 3
Suar. M. 6 . 4 tkg. C.fa/* Sanch. 16 -Fag p. Ett! 4.M1 c.9.1 ».a. Ratio eft,
quia poteft Prrlatus inferior difpcnfare m leecfuperiore, otiando non eft
rcrurfu' ad Superiorem, cafufqueditpentandi eft Aequent, qualis certi eft hic
de jejunio . Intel ligef mper, dummodo in hujufmodi univerlalibus legibus
exiftat caufa fe tenens ex parte fubditi ; quia difpenfare in le
efuperioris,bocfoluroconceflumeft, mfubditorum necfiitatibusfubyeniatuv. , 3 6
Inter hos potentes difoentare dido modo in jejuniis uni vena- libus, connumera
Parochum , etiam prjrfente Epifeopo. Itaplures 1 7. Et ratio pvet er cus nimis
gravaremur Fideles, immi & Epifcopi , fi hi eflent pro ejufmodi minune^lc
frequentibus difpcnfationibu» femper adefidi . 37 Secundi quilibet ex didi»,
immb St i delegatis ab ipfis , eo modcqquu cum iubditis fui» difpcnfare poteft,
poterit etiam fecum iple immediate, vel roediate^ommit tendo Icilicet fuo
ConfetTario, ut dii penfet, id q uod fatis fit hic ionuifle . Lece Caflr. **.
j. AJp.f». 4 * 4 tfp $. 7 5.1.1» x. Dun.p.iJ.w*/-* j.Laym>W.i^r^c. 3
x.v.jx.Afcaa. Tamb. %. i»nevat 4 it. (8 Teri 16: quamvis Epilcopi non poflint
abrogare jejunia univer- faluEciicft^: quia nihilpoteftyibiufute loquendo,
Interior in lege Superiori' : tamen concurrente gravi cauta, valet pro tota fua
Dias- ceu aliquando difpcnlure. Sic paucis ab bmc annis difpenlatumfuif- fe ad
e<L ndas carnea tunpore Quadragefunae, gralfantc Pcftc, Panor - mi ; Fame
premente Meftame , Icimus omnes. Multi magis pote- runt ex caufa transterre .
Ita Saoci*c^./;^.>.c. 1 V 7.ar.r7.unde re- dic fadum eft Panormi, ut indic
Naulis S CnriftianaeCivitatis Pa- trona, qua incidit m Vigiliam S Jacobi, non
jejunetur ; fcd ob cele- britatem fefti transferatur jejunium indiem
praxedentem . 39 At poter une Epiicopus commutare , boc eft , fine ulla caufa
concedere ouhi , vel toti DiceccG»ut loco jejunii ali quod opus (pi ri- tuale,
five arnualc jejunio, live maius exhibeatur ?Rclp. non polle in jeiunu ind idis
jure communi, vel jure Provinciali ; pofle in jejuniis i fe , vel
Pradeccftoribus, vel Conci) io Dicecefano indudis . Lege Suar 6 . 4 e /egx . r Caftr.
/.1 J • . t dtfpp.y. »«.4.. Indicat
Sanch. / ir d. 1 o.*. II.^ t.Hfti 4 » fit, Rai io prioris didi c§: quia
Epifcopi folimex caufa excufantesfubditos difpenfare in legi bus Superioris
valentfvide qo? dixi, cum de difpffatione ad laboran- dum die fefto:, G er’o
nullam lupponis caufam,cx parte fubditi, nul- lam fuppomsauthoritatem .
Ratiodidipoftenoriseft : quia leges i fe dependentes abrogare poteft ex
quacumque caufa; quamvis fub- ditosnon exculante, ut iiuxlb n.j3-didum cll ;
opus autem bonum, in quod commutari jejunium (upponimus, iam aliqua caufa eft .
60 Quartd ^qu^nam debet efle cauta excufans,fequeex parte fub- diti tenens, in
hac materia ? Refp. fatis erit una ex illis caufisexcu- lantibus 1 jejunio
hadenus explicatis , licdt non totaUtcr, fcd aliquo ta ndem modo infuffk ienter
e • culans. 1 1 a Sane.'* tenfjtk. j . c.i .dmb.6. n.x. hem
fatiserit^idubiumlit andida caufa fufikutadexcufandu abfolute fubditum a
jejunio ; ita i *. vel an fuffictat Superiori ad expe- diendam dilpcnfationem
Ita idem it. 4*6. y n. tfM.Z.i* 4tt.c.t 4.j. n . Vj&y.Jtjun.n, io. Ratio
horum efl; quia fi cauta eft magna , oc gravis, non indigemus difpenfatione :fi
nulla, non poteft ca licite da- ri:ergo,ut, aliquid operari poflit patefias
difprnfandi, tatis erit,fi cau- fa non fit ade6 gravis ; vel fic duou. Quando
Superiores advertunt * cautam minus eUefufficientcm ad ablolutam difpcnlationcm
,mif- cent aliquam commutationem, puta orationem, clectnofy nam, &c. 6t
Majorem caufam requiri m difpenfatione ad carnes, qua m ai frangendum jejunium,
admonitione non indiget . Quid deladici- niis, comparatione fada ad jejunium ?
Ajomajorcrnrequiti ciuura ad dilpenlandum jejunium, quim ad edenda
ladicinu^/uia cum ra- di iniis tlarc jejunium poteft, atque ade6
minusdifpenlatur in us folum cdcndisquim i» violando jejunio. Quintd denique
Confeflarius, ex Sanch. t9*f lih .% .duk.x ,n. x 8 fj M.%. 4 * Mstrjt.9x.x7.
Pzz.pr.Ect/.A./ii.tx.9.*.+. Trull./i^.g « dt(.e x.4*4.7.* it. Medicus, cx
nfdem»». vel quilibet vir prudens a ex iifdem w- ut etiam Abbatifla,ex Jo.Sanc
Lex V. Attat ij/s,».t 4. difpcnlrtre in jejuniis non vaJentdolfim pofsfit qua-
teniis funt periti,dcclararc caulam adefie fufficicntem ad non jeju- nandum
Ratio eft maoifcfta;quia ad difpenfandum requiri turjuriP d iftio fpi ritualis,
a ua hi carent ; at ad declarandum, fufficit peritia. 63 Verum quid fiet in
cafibus, in quibus nec adcfl Superior, qui difpenfet ; nec vir peritus, qui
declaret? Rcfpondeo,lufficit ipfe fubdituv bona fide putans fufficientem fibi
adefie caufam , ut colligi- mus ex Sa allato n.49. Sed jam, librum hunc quartum
feliciter, fi Deo placet, cum gratiarum aflione claudamus. D E finis LIBRI CLU
arti, Ac totius Operis Primae Partis. Laus Deo, Beatijfm* Virg.ni^ ac Beato
Aloyfio. DE PRAECEPTIS DECALOGI. IN DECALOGUM. Honora patrem tuum et matrem
tuam. In concurfu vita Privati , (y io ni ReipuMta . 4 Difficultas efl fecunda;
An extremi pcriclitantcbonocommu- ni leu Repub.lcu Principe : neccdarifiad
commune bonum ego te- near hoc malum/rtiam mea morte, avertere^i poflum ? Pro
hac dif- ficultate uvae cfcorumRccentiorum diverfimodi fentientium do- drmatn
hic exlcriberc . ioannes cnimSanch infol.d.q^. nu^. Ctc habet ; Immb net ob
confer, vandum bonum ccmmunt , oflunp quem propriam txponere vitam rtor i efl
namque jut propr.arn tuendi vitam aJtb jhtflmm , quod i nullo juro comftttandt
alienat vinti poffit . Mi/et utro
murum occupato tum ptrieulo vita tenebitur ratione patti , (j po: notia ac t
opta : ut dtximut dtfp. I O.n. 9, ttpUcanttt D. T nomam , qutm ufque modo credo
non fniffa aUoilotibuopracrptum . Exquo ftquttur non devinci . aliquem tenori
Roftm defendero tum di f pendi 0 propria vita , nifi ad id pofliono fo oi -
firinxiffot . H*c lotSanch. t, Caftropalaus autem /.i .trjS.de ciatit.dui.x .
p.t.n.i. cum com- muni fi contra docet : Certum eflfe d.bere m aquali tui , fo
f(eipui.no+ o effit at e , non foliom bona furtuna % fod etiam vtt^mtxprndero
peoRfip. tonforvationo .Sic V.Tb.z.i.<\.x 6 - 3 L.\.ab cmnibut receptui
Quiabcuuni commune pr a ferendum tfl f peti ali , (J pari exponenda e fl oi
conferva, t tonem totiut . Et pau 16 pofl . %ued ditium efl de Rjpub. dicendum
tfl di prine ipOjfeu alia perfona l \oepub. nti offario 'fi vero neceffaeia efl
: q uia id ipfum efl Hfip. providere. Sio Suare \ , Vatem ia ,fjc. Haec
Caftrop. In conturfu bomarit , (j fortunarum Privati , ^ eipublica . 6
Difficultas cft tertia . Cilm certum fit , fi concurrant , bonum notabile
Reipub. 2 c bonum non notabile meum : illud debere prae- poni, non verb meum,
quia hic maximi valet illud. Votam efl praferend.m patet i Difficultas inquam
efl « fi ob bonum aliquod notabile ut uecefle me non quidem vi nm ( ae hac enim
didumeft num. prated. ) debere amittere; fcd omnes meas fortunas, vel omnem
meum honorem, An obliger haec amittere, ut illi bono . noubili fuccurram? Bonum
notabile dico; nam quid ob confer- 1 OI pqualitcrcrgoA alter privatur, nam
dcRepub.flwx)re aliqua vatioocmablolutam totius Civitatis, feuRcipub. dicam
num.fef. O indigeamus,mihi providere de ea polium, negledo proximo. Rat iodi,
quia ordoChan tatis prior efl/oeteris paribus, ad fe,quim ad alium; Hinc
mea,& proximi vita extremi periclitante, fi utrique nequeo, mihi fine ulla
culpa confulere ,abfquc dubio, polium . CAPUT L promittuntur quadam do
Claritate Proxima debita. D Praeceptum hoc quartum, imm6 dcccetera, qua? in
fecunda Tabula Decalogi coatinencur, expedit iiis explicanda ; neceflaria efl
fal tem com- pendiaria de diledione proximi tradatio : fd in hoc capite agere,
quafi in frontifpicio confequen - tium Librorum, Deo duce , « aufpice , non _ _
detredabo. Sicuri autem certum efl, nos obligari ad proximum diligen- dum,
juxta illud Matt.xa. Dibgtt proximum tuum fit ut te ipfum: ita mihi certum
videtur non adelle obligationem eum diligeodi per aliquem adum internum . exprcfse
tendentem in ipfum proximum . Ita D. Th.l. 1. f.xg. n.i. in corp. Suar, de
Cbar. d.t .feJi.^.num.^. Coninch. de Cbar. d.x 4 . dui 4. fatisenim fuperque
efl, fi ames Deum, cjufque voluntatem veiitexequi; ut fic enim jam involvitur
amor proximi,qui efl de Dei voluntate. Quare fi ce abflineasabclicicn- do adum
odii contra ipfum proximum; defierga eundem exequa- ris opera externa
benevolentiae (de quibus o»x;fado jpfo, &f«rpe etiam interna ( cum h*c
opera fieri fubinde nequeant fine aliquo tandem interno benevolentiae adu )
proximum fufficienter ama- bis. a Duo ergo hic explicationem poflulant : Prim6
; qua ratione abflinendumlitabaduodii; & de hoc agam $.}. cdm de cbaritato
erga inimico/ eri/ formo : Secund6, quauam ratione opera ia bonum ? -oximi fint
exhibenda : Quoniam vcr6 duo luat bona proximi; emporalia, Sc Spiritualia : de
ufdcmerit Ggilladm hic difputan- dum; anfcilicet, & quomodo bonis
Temporalibus, & Spiritua- libus propria iis tn utrorumque coocurfudmt
aliena pra: ferenda . $. I. §luando occurrunt bona temporalia proximi noflra f
In tonturfu vita privatorum. x Difficul tas efl autem prima; Quando inaequales
funt neceffita- tesugiturque de utriufque viu, ut li proximus privatus fit in
extre- ma nece dicate, tu in communi; vel ille in gravi V. G. periculo mor-
tis, certo, tu in probabili; quifnamerit tunc prxferendus? Refp tc tunc non
teneri providere proximo/ed pofle tibi . Ita D. Tho.j.2 .<j
i6.*r.AConmc.d.ij.de<barit.dui.6.n.j} Siur.de e baritd. 9 -frfl.i.
Ratioefl.quia Jus, quod habes ad tuam vitam dl tantum, ut quoties probabile efl
illam nffendi, tueri contra quemcumq; eandem poflis. Certd nimis arduum, &
fragilitati hominum impar onus exige- retur, fi exigeretur aliud. Dico, polle,
nim, An tunc liceat,te relido» tfonlulerc prox imo, tangam infrJt.e. i.fi. 1
.n.6. I Illud eft certum, in bonis,qiue non teneris ex obligatione con-
fervare,pofle te proximo potids confulere quim tibi; id enim munus efl
Charitatis: quare potespro bono proximi, tuas divitias profunde- re, fi eas
proalimentis,fe U legitima filiorum, vel pro reddendo aere alieno, vel bmili
confervare non tenearis.Si ita inaequales f. nt n eccf- 11 tat es, ut M vitam
proximi tuendam non quidem tua vi u r-j fortu- ac bona tibi fint amittenda : au
amittere tenearis, dicam • I. Tanti. T. I. de Dee. Prae, Refp. Puto me non obligari . Ita colligo ex S.
Th.Coninc. Valen- tia , Suar- aliifque allatisi Caflr. M .d. g. decbar.p .9.
num.9. infimiA Jus enim confervandi propriam vitam, deea, quae vitae funt ma-
xime neceflaria ; efl adeh naturale, ut mcexcufet i procurando cjufmodi bono,
quamvis notabili Reipub. 7 Sed quid pro bono abfoluto, feu confcrvatione totius
Reipub. Relpondeo: Vel podimus loqui , quando cum amidionc mei hono- ris illam
confervaturus fim: Vel quando cum amiflione mearum omnium fortunarum . Quoad
honorem, diflinguendum cenfco . Si enim modicum dedecus, nec multum cxccdcns
fubdinendum mihi Iit; teneor il- lud pro pubi ici boni confervationc tolerare;
nam id ad minus pro- bat ratio dufla ex bono communi: At fi agatur de magnahonoris
jaflura apud ingenuos , ciim plus ea timeatur, qulmmors; vide- tur tunc habere
locum dollrina Ioannis Sanchcz mod6aliata ; ficuc enim per ipfum non obligor
vitam, fic nec honorem via apud me zflimabiliorem prodigere: fed contendet
omnind Caflropalaus cum communi , luam dodrinam locum habere , ut modd *. g.
videbimus . 8 Non didimi li diflindione uterer in cafu,quo tuc fort unj edent
neceflanp ad vitam, feu conlervaciooem Reipublicc . Si enim ita de- pauperandus
efTes , ut v itf necdlaria «i bi edent defutura , Dicet Io. Sane h. te non
obligari : quia fic equi valenter , & moraliter vitam profunderes . Sed
obligari affirmabit cum communi femen t ia Caflr. n.eod. allatus. Quddli non
edes hoc mndodepauperandus , obliga- beris obditam confervationem Reipub. ut
omnes fatemur; quia tunc id commune . K f" 146 Explicationis Decalogi Lib.
V. Ia Conrtrf* propriaram fortunaram tam vira privati. • Verftmob confer vation
em Vitae alicujus pi!vati,quoadexp«n- dfdabona temporalia quid
dieendum'Re{p.«He non abTimrti diftin- flionc utendum, cum Coniach.d.ij.J*
(barit.d.SJa.i 14.I0 extrema vit* privati neceflitate obligari», aliqua faltera
fuperflua , nmnOSc jliqua convenientia tuo ftatui expendere, fi fic occurrere
poliis . Ubi enmiCbaritw vitae proximi ur?et, fi hic, ubi a&itur
debonistibi non a dm odum nece(Iiriis,non urget ? 10 At ea expendere, que funt
tuo ftatui itu ncecfturia,ut iis amilTis abeo notabiliter cadere debeas; ut fi
cxnotabiii Artifice Artificem mendicum te fieri oporteat, non
obligaris.Raiiocft,quu non tenens arfiius vitam tuam confcrvare.quim proximi
;fed xu*m non oblica- ris fic coufervarit:non enim teneris V.G. ad Unitatem
recuperandi, omnes tuas fortunas expendere, ita ut omnind nuter xcddaris^uia id
moraliter morti equiparaturiErgo nec alienam, Addit Caftr.M .tr. 6 . d.%.p.
a.u.6* ut illius Reipub.dfe» nobilem retinere faura ftatuxn, quira privatum
pauperem mortem oppetere. 1 1 Dixi *t9.(aliqua falcem fuperflua)nara nec
obligare polium di- vitero.mag nam fummam expendere v.gr. trium aureorum millia
ob vium privati confcrvandam, etiam fi iis expeniis i luo Oatu calurus non
cflet; nec pro privato infirmo extraordinaria medicamenta, Mc- dicofque magnis
fumpubus advocare, ex Coninc.»*. " aOT l 4 J- tolum erum ordinariis
medus,non v«6 extraordinariis fuccurrcrc proximo charitas jubet; efloetiam id,
ut quid peifcttius^oolulat . Dum eso Syracuf«,Urbe toto Orbe ciaw,hununioribus
lutens Tuvenesolim imbuerem, incidit m manus tamofi cujuldara Giaflato- ris,
filius hominis pntdivitis, quem impius Utro fe omnind veUc in- terficere per
occultos nuncios Patri m maius cii, nili lex aureorum reilfflmMiondiao
die^nilfefi I ii redimeret; ille quidem pa- L ,aus .more redemit : (ei .o
Conferenti, .dqutd oblatu, fiife ejufmodi Pa tei,qui ex fimiUbus Cluldcm latrwm
tommifc fceleribut, certi morai.ter lcieba.ciim imna» lorcjatb» comproba turum»
Si de adiofluim de parente ageretur^d m bd oblu.reuutum 0« r. bi tit."**,
quia er diiiis,oeroinem obliga* imus, roignu lujo- ptibus vitam proximi
cuilcdire: nunc rcrdrfum lermoinde Patre (& quid.fi ipfe Pater in
rimili*itmdilcriimM retiatetur,pecttoia- queid.vire Slioe«paf c eretur?)JilB
cilio. efl refolutio.Equidemhae u terer d i ih n (3 iooe. Si ea fumma demi
poteft calupertluB, vel foiilm (latui eonveuicutibui, obligarem Pairem.filiumquc
. Si debeat demi ci neceflaeuiuta ut,eel oroaind dcpauperaudi, rei admodum no»,
biliteri fuo Statu dimovendi edenti neutrum obligarem . Ratio prioris didi eft,
quia aliquod piur loricem libi debet pater, A filii», quim alii . Quare licii
alios noil obligaverimus *.« a tameo boa tam conjundios, ubi agitur dc fuperftu
is , obligare valdcellcon- fentanearoiRatiopofteriorisdiaieii lUa^uamiar «wm
■•din.a enim, ut confideranti patebit, etiam hunccaluro probat, fctmbdo-
miou< priorem diQi partem non taaquam omnino certam adirmo , mfin.nir.npmn
fir cnprndus multam fummann expendere runt Caftr. tat.dt.». 7. & « Comnch.
tt. n. 145. viactur ucm J Vitt V ^Sd e am efig mente fubiata, Diximus,non
obligari quempiam magnam pecump fummam expen- dere pro vita proximi, idque
propter duas rationes u.ic.alw** 5 *'*®' Je,per oppofi tam coofcqueotiam
,infert Caftr extrema necdfitatc non polfc hominem, pro fua vita coniefv*^?*
rem valdd preciofar.i i divite fnrriperejquia fcilicct non wnenirtuc dives, ut
di£him eft, magnam fumaram dare. Diximus item «. nn £| omnium confenfunn
extrema neceflitate omnia ellc communu^r-* his ecce dubitatio; Si omnia tunc
funt communu;er£o,<Sc resprei' r Jt, J. Ar Xr n.Ktimr inii I ia al,
rrarUm.CieOl dUrnTOOQO quia hsec srquivaiet extrcmsepd quoa».s 5. treme
indigens ea ab ipfo fumere tanquam communia- Viae / »• ,d>-40.ubi afiere tu
r idem Caii ropaiausatui coarcedit cr Moi usa Clm- JUnumpsb metum mortis, pote
,ncl. .liibus 1 orcarum dmpoetwo» -mkile»mcontervarf*{.n»m iUtum,Quim privatum
vitaro biure. dicendo • * J-A^nimirum hominem in hoc pofle cedere juri iuo,non
autem juti alterius. Ad fecundam, negando propter tam pa li talem Reip.araitti
Jus vitat fu{ i priratoj & fani hic aprarl PMe« diQum illud joannisSancb
{.i-n H alTerendum,*" nanfattrirtt^Hii uimit praeipttt . H^c rmbi
probabile faciunt, Dofle extremi indigentem furripere modo dicio pretioia ; «
o>nle- Queoter, ex huius opinionis vi.debere ea divitem elargiri . Sed quia
contraria opinio,ut vidi mus, probabili* eft;idcA poterit dives eam fe-
qui,& illa non tradere . Nec datur bellum juftnmex utraqueparte abfolute,
fedex vi diverfarum opinionum probabilium , quod non dTe inconveniens omnes
docemus . Ia tentu' fu p* fi priorum fer tutarum tum attififat* tmperal* Pffi-
i *mti : UHi Dt Bltmefyaa . Denique diftcultaseft quarta; An
extrxnecefliutemeitr®- maro,tua bona pro privato effundere aliquando, feudarc
in eleetno- fy nam tenearis : nam jwojpublica affar ».b. y Ad verte primd,
necdlitacem in Temporalibus aliam efle extre- mam aliam gravem, aliam communem
. Extrema neceflitas cft ea qua proximus tuo auxilio indiget, ne brevi
moriatur, vel malum morti fimileincurrat,necalhmdfit,qui adjuvare poflit , vel
velit . Cdrn dicitur(ne brevi moriaturJintelligituMit Ledefma J. art.\. itaut
inunahyeme,vel in uno vere mori curas fit ; VerumSo- ait, licet longdquisfit
imorte>fi fit certd mori- turus, ni fuccurratur, adhuc dic
incxtremancceflitate.Diflumau- temeiif Morti (inailoquia nonfoldm,qui moriturus
fitdcd eum^qtxi certd incurfusfit in morbfi incurabilem, vel amiffionem
alicujus me- bxi principalis, vel fenfus corpori seflein extrema
neceftitate^iocenc mer itA Bmnes & Angelus apud Sanch./^.r«/r. j Jj.m. 6 .
Gravis cd/ju? hominem conflituit non in ecrto,fed in gravi peri- culo morbi
incurabilis, vel morbi gravis.vel abbreviationis,vitas,vel captivitatis
injuft»;vcl cadendi notabiliter i fuo ftatu, denique vel cujufcumquc mali
cravis; Periculum non lucrandi magnam famam , vel oiagnam vim pecuni* , vel
m>n acquirendi nobiliorem vitat fta- tum.non eft gravis oeceflita$,quia haec
non cft jaQura , fed acquifitto maioris boni : Nota autem hanc gravem
neccfiiutem habere p lutes gradus, vcluti majora, vel minora fuot*intra
latitudinem gravitatis, prardidamala. Communis cft, qua homines communiter, non
decedfdo notamur ter i luo ftatu laborant cui cum aliqua morali
foliicitudineluc- curri /b eodem patien te poteft . Unde vides Pauperem , qui
mendi- care folec non etic mfi ia commani neceflita teym n mendicando no .
decidit i fuo ftatu, immd in illo perfiftit . Non ita dici poteft de eo , qui
ahiis cft boneft* conditionis; huic enim periculum incidendi m mendicitatem
gravccnimverd malum eft. 14 Adverte lccundd, bona temporalia, aliaefte tibi
necdum ad vit* prop ri?, tuorumque itibftentationem : Alia ad flatum tuum de-
center confervandum.Alia,quac nec vitae»nec ftatu» funt ncccflaria, qup
fuperflua vocantur. Quoniam verd aliqui contendunt probabili- ter ea, qux funt
neeeflaria ad acquirendum meliorem flatum , non efle fuperflua; Sic Granadus x.
iccmr.tr.x i /t ftll-A * a lege Ora- tio, de Lugo ia rtfponfJ. s*d.w\ quamvis
aliqui cum Lorea ». a. A". ^J.xp mtmi.x.rt.-j. id negent ) ided rari
quiSjin hic lententia, dice- tur habere bona fuperflua . Hispolitis. 1 5
Refp.ad quartam hanc dimculutem prerpofitam : Aliquo» do- cere praeter extremam
, de qua in praecedentibus difficultatibus eft d il putatum , nunquam nec ad
gravem , nec ad com munem oecdiita - tem proximi avcrtendara,obligan Fidelem
fuum auxilium adhibere. Ita Bon. m. . Dte . i .prae.i.+p.iJ w.fi.aliique
pluresapudVal- qu.Aju>r.Coaiiu:h.cit.A Caftrxi jr. 6 . d.i.p.x.
w.io.conulium id eue ajunt non pnrcepcum , qai* fient ipfemet Fidelis poflet ob
Dei amo- rem gravem neceflicateiii p*ti,fic poteft al ius idem permittere . Sed
probabiliusatieropnmi, obligari quempiam ct iuperfluis, & luo praefenti
ftatui noa admodum neceftariis, gravi neceflitati proximi fuccurreie ; ita
Suar. tBfp. 7. Atit/tO* Bellar.,.,. Ai.*/ *p«.t 7 . Conmch.</.a7
^.g.w.ixs.^rtjo. apud Caftr. /.<•»• r*- id enim vide- tur innuere illud Jo
5. Qui vitUrtt fratrem fuum mtt/Jttattm bufot' „• fy (Uufttit vOfttta fua a» to
; quomodo Cbaritat Doimauor ia Hio ? Ratio eft,quia Virtus Chari tatis jubet
proximo ruccurreredinegravS fuccurremis incommodo : at fuccurrereex bonis
fuperfluis, incom- modum grave non affert jergo, &c. Nec mirum4>ofle
quemlibet eam necefficatem pro Chriftopati ; poflet enim fi vellet, quia m
rebus l uis poteft fuo juri cedere :at non poteft idem velle io aliis ; Hi enim
iut» Juri, quod i virtutcChintitis habent de ex peflando aliorum auxilio, C ^S
rt Alfcrc(reuo”^ U noubilittr necefiiriit fuo ptlftnti (latui In di«o cafa
Fidelci uon oUieari, ia iidem. Ratio ell, quia ordochari- tatis nequaquam
didJat,ut dum gravi proximi necenitatriBCCurto,in gravem cgojvcl gravi fimilem
Incurram ;Nam propter eandem ratio- nem, tu etiam extrema nceeflitate vit*
Lborans,non potes lumperc rem ab alio acqoe illa indigente: quia tunc ipfe non
teoct ur dare,un- propter pofleflionem eft melioris cwiditioois. 1 7 Affero
tertid, in communi necefliute fatis efle , fi aliquando i te proximus adjuvetur
, dando ei aliquam interdum ex bonis tuis eleemofynam . Ita
Bomc./.r.-.S.aliique apud ipfum , ( crederem fa- tis,fi ex centum aureis annuis
duos des, ex ducentis quatuor : ied noa in eadem proportione , fi multCim tuae
excedant diviti* : Vide om- nin6 infi. /.8. rr., . r.x. $. 3 . num.l^. tum dt
Usorts farto . Ratio eft, quia ex una parte id videtur fatis proca neceflitatc
non adeo urgen- ti ;& ex alia, fi femper obligaveris, fadW in Snvcm tu *P«
*ndde- res, ad quod , ut dictum eft , te charitas non adftnngit , lcd lolUrn
allicit , invitat^ue . Ex his multa nccellariO repetenda erant mfc-
"“VAdcompItroeotumhujut tradationisdc F.lremofyoa, eje- r* pretium em
adire fententiamLaym *- 9 - fi • “ latio , inquit , dandi tktmofynam commmtor
Paaptrikur fa* Cap. I. De Charitate Proximo debita. »47 culpa mortali , nn
veniali ) Bjfpendto , cum Pauperum communii mi/e. ximi neceflitatc , fi nimirum
cert6 proximus damnaretur, m tu fuc- ris levit ne te/erabilit efjt /oleat
auxilium aliquod denegare % fi curras i te nearis cum tuo temporali
vitzdifcrimine fuccurrere i commrdt arfrrri poffit , fy nulla negand 1
ratioadfit , t >i4eiut efle culpa Temporalis, inquam, nam Ii tu damnareris,
nec debere, ncc polle ni- tantumvemaiu . Porri hac >pfa rogant, bu, Pauper,
but e leemofynam miselt manifcllumjlcgc nihllomiUUS Juannem Sanch.<4/f infla
notandi eaufa eflejolet , fidivet pro/ofitum habeat illa dandi Io. Rcfpondeo ex
communiori dodrina tc teneri, J uvat tamen, ut feci- e» , aut tempore commodiore
, t elmog; mdtgtneibtu , vel fi fuperflua , mus §prxeed.my(y j. in fimili, lic
in przfentu, eorumdem duorum mua habet ad aliumpium ufum conferre toht , ut
Medma notavit f Dodorum placita hic #C verbum exfcriberC " m . 1 .1 /■ m -j\ >. AmUUi K C* ilmr., I l e mum f fir
h,Kw In extrema preximi nectffit ale quafl. 5. de Elttmofyna,$. videtur
Secundi. At vere fi abundam divitiit nulla rationabili excufatiene motui ,
emnet ife Mendicet , fj Pauperet 6 Caftropalaus l.c. mum.f. fic habet . debe,
rien felum bona temporalia , Jed etiam vitam expendere , fi tibi in humaniter
repe Hat f it nimii inorJinate ditiuarum amore afieUut , fpeteflforepeefuturum
. Sic eum DTW*.i.d.x6.art. j. tradunt em. a- ijLUnutimtmalatiaiu vorfaei vide,
netejui Ex; c /it oret flSaietanut , Bannet , Arag aliique Val. Toreet,Lor- ta
y A\or. Telet.Cenincb.Suar. Ben. Hat io ofl t quia pe a reptum expendendi dy
Dei , ac preximi charitate exutut , idtbqut in malo flatu ter/ari vide- tue ,
juxta verbum Chrifli Matih.S. Non potertisDeofervire , & Mammonae ; quamvis
Confeflariu, abfolutienomh peccati, diviti non facili novaro debeat , quid
commune > pauperum miferiat pif eleomofy- nam /ubievare monitu, reeufet .
Tumquio deob/rgationo hac , an , (j quatit fit , DotJoret non conveniunt ,• tum
quia femper dxvet aliquam caufam in fpteit profert , cur recufrt . Hxc ille :
legeCaftr.M trabl.$. deChar.d.i.p.x.n . ». qui notat duo : Prim6 , te non efle
obligatum in* ’ 7-n;r.L - , 'OL-.r.r. vitam propriam pe e falutt proximi in aliquo
cafu obligat , alint fuper. vacaneumrjfet: ergo ad minui obftgort debet in cafu
extrema nec effit aut Hxc ille. Quod autem in aliquo cafu obliget,
probaverat,*.», tribus rationi- busTri rod ex illo Jo. 1 4. Hoc tft practptum
meum, ut ditgatu i * vicem , ficut di/exi teiAi Chriilus dilexit nos expendendo
Vitam profaluta quircre Esenumj ut illi fubvenias , lufficit fi fis paratus
iilifubvcni- noflra;ergo,Acc. Secundbex illo Jo i.c.r *» hoc cogueuimu, Chat
ita. ve, cum eius neceflitatem ccrtb moraliter fcias • 5ecund6,hanc cer-
ftmDet, quia, Ite animam pofuet pro nobu , fc notdobanu, pro fratri. eitudinem
necefliutis alterius non pofle conflare, nifi fpedatisomni- but animat ponero .
Quod expendens S. Aueuftmus /. ■ Jt mandat oj. g. bus, prudentis arbitrio. Illud
certum efle, aitex Bonacina.tcftimo- dixit .Temporalem t.tamfuam pro attrna
proximi non dubitavit Chri . nium patientis indisentiam , non ctle fufficien* ,
quia facile in caufa A** omittere . TcrtiA,quia bona Spiritualia , & maximi
externa , ex- propriaprxfumipotcftfimulatio. v 9 Quid amplias debeant
Pafiores^c Beneficiarii, vide ttefX l/.V. c.x.fi.\.eum de dominio. II, Quando
concurrunt Bona Spiritualia Prox imi cum nofleit Temporalibus , W Spiritualibus
. 1 T)Otcfi Proximus tripliciter indigere tuo 'auxilio in Spiritua- J. libus .
Primi extremi , quod eftfoliim.quandoille dam- natur , te non auxiliante : Ut
fi infans certi moriturus t fiet fine Ba- cellentiora«& Deo gratiora funt
quolibet temporali bono , etiam proprio; ergo ex charitate huic bono illa
prxferri debent . 7 Ex didis infert primi Callr. fi fcias Petrum V. G.
dormientem efic in mortali ,& efle nunc occidendum , unde & damnandum
;fi potes eum defendere , omnino te debere» etiam cum t ux vita- peri- culo:
debes tamen morali ter efle certus , pofteddlei peccato libe- randum: Iccus
,nun ellqt extrema neccffius ut etiam nos diximus num. 1 . Infert Secundi tc*
obligari, etiam 1 ub vitx periculo , ad bapti • xandum Infantem filium Patris
Cbrifiiani , fi fit morti proximus f ncc prxcCr te fit alius , qui poflit illum
baptizare . Dicit( Filium ptifmo , quem ru folus conferre pofles . Nam fialius
fit ; qui fuc- Chriftiani)nam fi fit filius Patris mbdelis,oui repugnet; ex
aliocapt- currere poffit , ac velit, velfiadhuctefuccurrcntc , nonescertus te(ait)nonobligaris,nempiexeo,quodprobabiliseftfcntcntu
, moraliter proximum efle falvandum : nonefi is certe dicendus ex- quam fequi
potes. Filium non pofle baptizari parentibus repugnan- - ■ Infert tertii, fi te
Confeflariatn advocet peccator morti pro- te obligari , etiam cum vitx
dilcrimine illum audire & ab- moraliter proximum efle falvandum : tremi tuo
auxilio indicere. tibus. Secundi graviter. Quod eft, quando aliquod malum in
Spiritua- ximus,teo ^ v libus grave proximus incurreret, i quo poflet ex fe ,
fed cum magno folverc_, quando es moraliter certus^, ipfum non efle eliciturum
conatu effugere. Tertii leviter, Quod eft, quando cum parvo labore fe i dido
malo poITet quis liberare . Htc effit as ft lutis Proximi non extrema . a His
declaratis, Certum mihi, vel faltem fatis probabile eA, extra oeeeffitatem
proximi extremam ( nam ftexiffat, »**difputabimus) neminem, qui non Iit
Paflor^rum periculoproprio vitx, vel gravi ja- Qura honoris , vel fortunarum,
vel rerum lpiritualium teneri gravi , multi minus levi neceilitati proximi
privati luccurrcre in fpiritua- libuslta D.Thom.Si,Bonac.Suar. aliique,quos
citac, fequiturq;Ca- ftr./.i.rr .6. de Cbarf.yn,}. Ratio efl, quia nimis
alperum, Sc contra Domini Noftrifuavitacemeilct , urgere fidelem ad amittendam
vi- taro, vel ceetera notabilia prxdida bona ob ncccilitatcm^ qua fc ip- fe
proximus, lie£t cum magno conatu, liberare pollet Nam propterei ad meretricem,
vel Peccatorem convertendum non tener is, quia ipli per fe converti cumfuo
conatu pofliint.addita Dei gratia, qux prx- adumContritionis,quod evenire
pocefl in rudibus; nam in bend cul- tis potes prxfumerc eos feire ncccflitatcm
contritionis;quare fi non eliciant, nonefle in extrema necellitate . Sicuti
potes occidere A g- greflorem , & nolle ejus idum tibi in gratia exiftenti
mortem affe- rentem excipere , etiam fi Aggreflur cflet moriturus in mortali :
quia curo pollit iple te non aggredi , & poenitere fui peccati , in extrema
neccffitate ; Pari modo, non efl . Hxc , Ac fi mi lia ex Ca- flropalao . 8 Jam
vcr6Jo.SanchV>y>.i0.ff.9.contnfic habet Unde credendum SetOtfrSd ,
ctnfmsibus neminem cum periculo vita teneri infantem bapti\a*e . Quod docet
quoque Areva/o dicent , univorfot communiter fic />«rr^-(Nota,>»i»wr/#/
> dixit,& umen Caflr. moddl«*.6.addu- dusprofe dixit flare omnes
Expofitores : a/itr fetmina gravida cen- flriEla tjftt ftcationtm pati,
utfiliut baptizaretur . Et hac e/ft probabi. Itm docet Lapri . Et *d ftcationtm
non tenori docet Si ,Zambramut g Antonini Haguciui f licet id teboat fieri pofl
ejut mortem) D. Th. Sua - rr \ i PaJudanus.Sotut , Armilla, D.
Antoninut,Angtlui,Gabriel , Ma- nuale Hifpolenft i nec tenetur fc/fionem pati
,• etiam fi damnata tjftt per le converti cuimuoconaiu twnjw , ntf irnnur
jdjjientm pati , ilo eft feraper. Adde te non efle certum dc eorum converfione.
Adde, ad mortem, ut notarunt Gabrit/ y Armil/a, Sorut regulariter efle al
ios^ui eas converfiones procurant;Nam propterei "** - J — r - — Ok ' dux
poflremx rationes, & Drxfertim incertitudo boni eventus te exculant i
profedione ad Indos , vel infideles convertendos . j Dixi autem primA, ( qui
non fit Paftor. ) Quj enim ex officio te- netur , is profecto non fotom extremz
, fed etum gravi neceilitati (abditor umoccurrcre,etiam cum fuz vitx
periculo,debet,fi mora- literfperat necCflitati occurrendum, nec alius fit,qui
Pafloris fubcat Nec aivtr fatur J}. Tbom. ». x. q.j6. n. j. dicent obflriHot
ejfe not pino proximi animam amore pro fequi , quAm proprium corput , id/fl
vitam . Nen intelligi debet , quod quis amore fua coteftrtanda vita , proxima
non pra flet confiUum patrandi fctlut , fitt quodpofitivi adntitm fpi -
ritualem ipfiut non concurrat quia tunc amant vitam e:'f oralem , ater - nam
perdit , peccato depravati confiRi inter cedente y at quod non omit- tat
provider t anima proximi ob confirtaudam propriam tam , nenaf- vices
fufficientenid cnim,officium,& ftipendium,padumq; implici- firmat Divu,
Tbemae : nifi forti in cafu , quo patlum intere jfijfet da tifaltem cum
fubditis initum, ex juflitia requirit .Hinc tempore non omittenda cura anima
proximi , etiam cum periculo propria vira ; peftis Parochus non potefl fuos
deferere , ncc officio invitislubd itis ficut devmflu, tjftt ratione pecunia
accepta profpicert vitx cor; orali renunciare,nifi adlitzqud idoneus, qui
fuccedere velit ; eundem ta- proximi t etiam cum periculo amittendi propriam :
qua ratione Parochos men fub p? na peccati abftcrrexsne propter neccflitatcm
unius,morti obuoxiat reddi Sacramenta minifirorr fuit ovibut cum periculo vita
pra - feexponat.fi ejus vita tota Ref publica indigeat:ium fi tunc fe mor-
cipul panittntia , citmob id decimat t fjc extera percipiant tmolumen. ti
exponeret.faceret contra ordinem Charitatis , qux unum, vel al- ta , cenfent
Deflore, , unde tenemur ob propriam vitam confer vandam terum toti communitati
debere poftponi, merito didat . domnum fpirituale proximo non inferre ; non
autem t/Ud impedire , nifi a Dixi fccund6(neceflicati proximi privati) nam in
przdidis ne- intercedat conventio . Unde Doaom indiRinfll loquenttt de
ebr,gatioita ceflitatibus gravibus Rei pubi IC? quem libet teneri cum
vitepericu- diligendi vitam f iruualem proximi , pe ft habita propria corporati
, aber. loeidem Reipublicz fuccurrere, docet 9 auJX.de chmfhfi. %. nu, 4.
rantfanl , ty quod ipfi nequaquam exequerenrur , extero, txequijf, ob - id que
ex ea rationc,quia probabile efl in Republ.graviter laborante, noxiot docent .
adefienon paucos extremd, quoad falutem Animx periclitantes . Hzc Joanncs
Sanchez . Ex quibus illationes mod& numero Sedauia tunc tota ratio obligationis
dfetd uda ex obligatione, quam feptime l Caflropalao allatz funt , qua ratione
corruant , jam quishabet^um proprix vitziadurafublcvare proximum, extremd - AJ
~ in fpiritual ibus indigentem M qua tcmoxnfeq .dicamadcd idem hic dccernc,
quod mox decernemus . vides. 9 Sed quomodo Joann. Sanchez refpondere pofTet
tribus illis ar- E nnentis , quatenus contra fc militant ,
quibusufusexCaftropa- v&fttptb num.E. exferiptus ? Putarem pofle in hufic
modum : Ad primum illud yfifti dilexivot , non judicareomnimodam fimilicu-
dinem, fed aliquam , juxta m orCrn S* cr * Scripturx . Efteteperfe- S Diffi
cultis ergo jam efl non exigua, An exiflente extrema pfO* ?"pvrftliut *P *
&c. Przterci Chriftus Dominus Tamb.T. /, DeDtf.Vrac. K » ex-
Nixtjfitasfalestit Proximi extrema . 148 Explicationis Decalogi Lib- V.
expendit vitam, quamvii illa noftr? faluti non fuiflet extremi necef- U ria,
poterat enim aliis viis homines redimere. Ciim ergo nos nemo obliget ia minus
oecefUriis; dari patetiill«djfr«f»;aon cite intelli- gend umfccundfim otnoem
zquiptramum . 10 Illud , bit dtbtmut animat pro fratribus f onere , notat
conve- nient ia m,&confili um, non veri prpcepturo;ut expendentes verbum
debet ex more Sacra: Scriptura: probavimus»» Opuftu/odeCemmun. f.l. $.£••. Qudd
0 contendas notari prstceptum , dic illud cflc dumtaxat, ne proximus ad
peccatum inducatur: non autem uti pec- cato abducatur, qux eft explicatio
dodrinz S.Thomx modo i Joan. Sane h. allata. 11 Ad tertium neganda
eftCoofcquentiaabfoluti , & quatenus iacic contra przfentemdodrinam .
Patet, quia argumentum nihil probat, pollet enim quis fic arguere:Bona
lpirituali|^& maximi ?ter- nafunt Deo cratior a.qulm quod libet temporale;!
ed unus adlusvir- tutis ,fcdfccundu*,& aliiconfcqucntes gradus Grattx
lan&ifican- tisjfed ipfe primus, etiam quando peccator illum acquirere ex
fe vel •roicorumconfilio facili negotio, adjuvante fem per Deo, pollet, eft
gratior Deo, & c ex Charitate etiam in quocumque cafu vitam poft-
ponerecgoprobonoquolibetfpirituali proximi deberem, quod ta- men nemo dixit .
Concedenda 1 'olum igitur eft Caftropalaoconfe- quentiain cafuindodtonisad
peccatum , dequojam conllat adefie prscceptumjuoi) veri abdudioms ab i pio, de
quo non conftat; immd ne Matrem obliges ad patiendam pr?di£tam fecationem,
conftat non adede . Hzc iu gratiam hujus porterioris fententix Cnc difta fatis
; quam benigniorem, Ac hominum fragilitati magis accommodam rf- le inficiabitut
nemo . 11 Ex opinione Cadropajai fequ itu r , te omnes fortunas debere
profundere ob extremam fpiritualcm ncceflicatcm proximi , quia fi rer ipfum
debes vitam, multi inigis fortunas . Sed quid in fententia Joannis Sane bea?
Num ficutiperipfumobjusnaturalc vitam con- fervandi non obligor ad
falutemfpiritualem proximi ; ita ncc obli- gor ob jus naturale confcrvandi eas
faltcm fortunas , qust ad vitam lunt acctffaria? Id diligenter expende . §. 111
. De Ckor it jte inimici/ debito. I /"'VMnes Icimus ede a nobis mimicos
diligendos ; fedinquoea dile£fio,quzfub mortali przcipitur, confidat ,non fcimus
omnes . Con fili i t porri i o tribus > i ta Suar. dtfi. j. de Cko
ritottyfeOio. qmnt a .nu.pTaj'ertim g.Can\nt\\.dijl .z+.Je Caftr. tom. 1
jraiialu 6. d ft. 1 deCbaritate 'patiit fexta Anum. 1. Aliiqueab eodem citati
,& paflim . Primane iuimico^vel etiam peccatori ma- lum velimus, ut malum
ipfi:feu incommodum , feu molcftumeft; id enim eft merum odium , &cx genere
fuo mortale, atqucafide- Lum animis omnini repellendum . Exeo autem (ut
JoannesSan- chcz,^- ».»•* 1 /w^dvertitjquod experiaris te trepidare coram eo,
qui te offendit, immi Sc expallefccrc,2k cuperc cum non videre, vel Ut longe d
1 foedat : non Itatim putes te peccare, fi ad mali illi dclide- randum non
procedas : illi enim funt motus naturales , necef- fario fequentes cx prxfentia
objefliapprehenfi, ut fibi moledi ; non veri aflus voluntarii de maloalterius .
Secundi , ut ex corde offenfam nobis ab inimico illatam remitta- mus . Sed quid
ed illud rcmittcre^Ajo idipfum,quod modo dixi : id- ed,non debere oos moveri
aboffcnfa per inimicum accepta , ad vo- lendum ipfi malum, quatenus malum ipfi
eft. Tertii , ut hanc remilfioncmnon in cordefoldm , & animo confoveamus
occulti; led ut proximis , dc ipfi przfertim inimi- co na lim laciamus : cx
virtute enim Charitatis obligamur nulli ei- fcfcandalum ? feu non efic
occafioncm proximo , quia ipfc pec- cet : at fi inimico hunc remittendi animum
non offendamus • perdurabit ipfe in inimicitia , cujus nos potiffima cauta jam
eflemus. • 1 Ut autem hacc,& alia dicenda dariis intelhgantur; quinque
adusfunt cum Leffio lib.x.c.tf.dui.^. *»•» 1. diftingueadi circa ma- lum , quod
inimico velleex quinque motivis poflumus . Primuseft,qucmmodfidixi , quo malum
eo bne , «que inten- tione inimico velimus , ut ipfi malum abfolutc ut, nihil
aliud ad- z Secundus, ex intentione ut inimicus emendetur ; qua ratione , Pater
filio vult verbera indigere, ut is corrigatur. ... , 4 Tertias ex iotcntione,ut
Malclattor , quique me lxut.a male- fan'*ndomihb& Proximis avertatur .
Vides * Hic bonum aliorum, in DmdtftcboDBO ipfius Malefatforis intenditur . «
Quartus bonum, & fecundum Juftitiameft, ut qui male atit tantumdem habeat
poenae , quantum meretur ej us cu I pa ; ide6 a&usquo malum
inunicodelidcratur,potcft, hoc quarto modo,fieri ex intentione, ut Malefeflor
ided poenam & incommodum fubeat; ut juditi* arqualitascud odiatur. Hac intentione
Dcus,punicns/eu juluravindiftara 1'umens de peccatoribus , malum parnz illis
in- ? C QuintUS , "t fiat aliqua ( funt verba Lcflti/.r. ) reparatio inju-
ria, fy fatitfaUia : dumtnim illt punitur prtptrr injuriam Matam, rt- fiituituf
expnrtt btnrr furti Uf* , tiqut afyu* futhfaRi* mktbttur , 9 ui rniat laiit ,
plus juflo fuO ajfttlui iudulpt , fibiqut /»»»* , tj aftfTi dtlrsbd : dum amtm
punitur , illud tiqusdammodo udimiiur , tum ftnlra vo/usuanmpasistur : fy fuit
id agitur i n gtstism Ufiten* Jtiur ii donan ; Et /it fis nonnulla cempsnfati*
, ui txprrtfniia prsbat f tunt tnun animus lufimct/uuf tu y & /ibi fstisf
nilum putmt . h/i ipiur tn viuditationt mara/is quadam r Ji it uno henarts , (y
injuria rtpara. Sit : ku finit intimi ttnjnnflui tfi tum pruttdsnst , (y tx tt
nttt/fartk ufukat , 7 His didioAis : Adero, Primum aftutn,nifi parvitas materi?
le- nia t, ede mortalem, dc ut dixi , i Charitate omnino interdidum : Se-
cundum, Tertium, Quartum, (^ujntum. non ede peccata, immAelie a dius Virtutum^o
modo, quo ttU, fusd Lcdiu s explicat , Fateor ta- men m Quinto meile magnum
pcriculum,ne ,dum illum exerces, tranfilias ad primum . 8 Dices : m hoc quinto
non folum apparet diOum periculum, fed is proffus videtur cifc ipfiflimus
primus adlus . In utrcKjueenim d erit - deratur alteri malum, ut illi fit malum
, & incommodum ; nam hoc incommodum, quod alter patitur, dum poenam fubit ;
reputatur i Izlofuum bonum , & grata fatisfadho;qiiod certe videtur cflc pro-
prium odii. Refpondet bene Leff^.w.Xfzdc magnG diferimen inter primum, &
quintum adum : In odioeniro, in quo confidit primusadtus, defi- deratur alteri
malum , folum ut ei fit mald. idque abfque mndo , vel menfura;In vindifla
ver6(ita vocatur adlusqumtus.iinmo & cccceri praeter primum}folfim fecundum
monfuram dclifli 1 in odio fifiitur in malo proximi, in vindi&afifhtur in
redlo ordine juditix : In odio non fic reparatio injuriae eo modo , quo debet
fieri ; In vindica verd fit debito rnodtx nempe medio Judice , non autem
immediate per ip- fum laefum; laetus enim licit poflit cx Jo:Sanc. d.i.n.i 1 . 1 Judice,im- Deo petere przdiflamvindi^lamjudam
, quantam fci licet meretur culpa lardentis : non poted tamen ex fe i pio
infligere, juxta illud ad Rom. \X.Mibi ninMflam y /y rgt rttriinam . Cum ergo
in pri- mo aftu Izfusexfedeiideret malum, ut malum alteri : in quinto au- tem
non ex fe,fedt judice; idque cum moderatione juxta quantita- tem delidi
:clar<i apparet , ede hos adus valde diyerfos . Verum nondum animus quiefcit,mfi
ad pecuiiaresjionnullosctr fus, de eodem hoc argumento explicandos ,
dcfccndamus . Actufart i ni mi tum , non rtmitftrr juriiitk , (yt. g Licetoe
apud Judices inimicum accufare, acctifationem prole- qui, nec ab illa velle
defidere, nec velle remidionem per publicum inArumentum,feu Notarii lcripturam
exhibere t Refpondeo ; Si hzc fiant intentione didla in primo aQu , certum eft
die mortalia; fi ali is modis, non die, etiam fi quamcumque aliam fatisfadl
ionem Izdensadcrat.ltaLelTius»^.» i4.Suxr.C0n i nc Lorea, aliiqueapud
Callr./.c.».o.Ratioell,quia Izfus in his, quod juuumeff, expofeit . Abfic umeo
Icxudalutn: quod aberit, fi tuam incentionem palam facias. . „ , r . - .
Videbitur alicui effe aliquis fcrupulus,fi hzc fiant , ex intentione 91 torto
/oce explicata. Verum taceor elle coofulendum,ut juxta Chrt- tli Domini
coafilium, huic tuztatisfadlioni propter ejufdem amo- rem renuncics; tamen in
rigore peccatum non dt ; quia cum Judices fine 1 Republica politi, ut
rcospumant,& Izfis fac isfadio exhibea- tur: idque fic bonum juftitiz,ut
modd vidimus; Sc fecus inique ejuf- modi Judices profatisladlioneoffenforum
punirentur; confequen- ter dicendum, G Izfi hoc iplum petunt, jus ex juftitia
debitum pete- re. Quod fi ipfi Reo id fit provocativum odii, fcandaJumcritpafli-
vum;l?lus cnim.dum rem judam petit, & duro i publico Judice eam petit,
nihil mali, 6c nihil Ipecicm ouli habens committit ; ade&quc in fcaiuUlum
peccaminolum non incurrit. . 10 St tua fatisfaflio^xemplutn punitionis
delinquentis^C hi fimi- lesboni fines Gnt adeo leves, & cum ea facilitate
animi negligi pof- fint,utlongdfuperenturadamno , quod inops V-G. familia iret
pu- niendi paflura ellct; tunc alicui videbitur obligare Charius ad publi- ce
remi ttendum;uam cx probabiliore fententia dicta $. i .». Charitas obligat
proximi malo gravi fuccurrerc,fi cum parvo proprio incommodo poflimus. Notan
ter dixi, alicui videbitur, nam hic addt culpa,quz lemper meretur dignam p?tum
; & hzc rc ipfa a Judice, neimpimita remaneant debdfa, infligitur nullo
refpeau habito ad damna tamiliz rei.quod non eft in caubus, dequibus fermo fuit
»» *. ». 18. Cur ergo non licebit ad diflam poenam concurrere ei , quieit bonis
finibus prcdi&isacculatfoam fbrtafte propterea ablolute Lef- fius pauld
ante ».7. dixit licere, nec hanc, vel Oimlemcxcepuonem adhibuit. Id tamen
expende, Le£for, accuratius. Mancinus in pradica vifitandi infirmos proflua 7.
dub. j. tnfint t U c habet : Non bcn<^ agunt aliqui Confcflarii poenttentes
fcrupulis affi- cientes , dum dicunt illis non poflc falvari mfi«um coram
Judice adliones injuriarum remittant , nam iecuodum jam jamdiaasreselt
definienda.Sed noundumqmSd quando Izfus caufam led endidwit, V. G. fi Izfus
fuit primus & injuftusaggreilor A ille ad fe defenden- dum percullit,tunc
l?fum remifiionem coram Judice in conlcienti* facere deber efflero. Et ratio
eft^uia Izdens jufti fe defendit, & n on ipfi damni caufa imputari debet,
fed aagreflori danti opacam rei 1II1* CitZ juxU illud : toufom domni dot ,
domnum dtdi/ft VtdfSt* CC melius dc Ks%.)\xraiSi6.Damnsim quod quit fuo
tu/pafmlttyfih dtbrt % ntno/iii imputate. Habet ibidem idem Mancinus idem effe,
fi Izfus inventus fuit cum Gap. I. De Gnaritate Proximo debita. 149 cum uxore,
vel confantuinca l*dentis,dc fimilu. Verum G in hoc vel les aliquem cx illis admittere .
QuAd fi Beneficium pro omnibus non fimilibus cafibus laedens laciit» ut le vel
litum honorem cum modera- fulficit,runc profe&d amicos proferes finecujpa :
Ita S. l h.a.z.f.»*. mine inculpat® tutel® definderet, idem eflejain videout fi
cxccliit id enim non dl fignum clar? inumcitigdcd ad fummu non ami- terminosdefenfionisuirOmidem
inforoconfcicnti® (it, quia adhuc citifat ligtu pofitivt amicitie oftende re cx
confilio quidem, no ve- larfus occafionem tandem aliquam lui damni dedit ,
rescii profedd rd cx obligat iune,tcncmur. Unde etiam fit, ut pofitivdorare,ex
pr*- diligentius confideraoda • H*c Mancinus . crpto,pro inimicis non
obligcriv.boc enim lolum cft de conii lio, cum 6 'ad vitandum morule latis in
communi oratione illum non exclude- Salutatio imi mu • . II Frequens
Confeflariorum , & Poenitendum fcopulus : Ajotc nonefie regulariter
obligatum lalutarc mimicum; ita Suaves, V* Charu
/>/7.j.».8.ConXi4.^rCa^rix.^.6.*«.9i BonacM.**.*-! •»'- ealprat. i.A 4
>.\.*.y Diana ,pa.'M j.r#/.6x. Ratiocft, quia cdmnon teneamur lalutare
quofque nubis obvios ; laluutioois omilfio non cft per fe fignum odii ,ncc ex
fe excitans inimicum ad odio habendum non fa lutantem . ix Dixi(regularitcr,)
nam fi antei illum folitus era* falutare, 3 c nuncifalutationeabftineas; vel fi
ex circumftwtiis colligatur, tc nunc falutatioocm omittere ex odio propter injuriam
acceptam, vel fi inimicus fit tuus fuperior;vel fi occurrentibus pluribus inter
quos eft inimicus^sterosulutes,exccpto inimico;vcl fi ultn omiffionem
faluutionis,oculis prztcr lolitum torvis inimicum atpicias; infoli* to ve t
aliti pileum capiti comprimas,peccabis fan£, quia ftc fomitem odii fine dubio
przbebis. juvat aflerre Hurtadi dc Mendoza femen- tiam apud Diaa^.5^^1
tbR^atitnt ft/uMadicinquit)/*** xt t Prima Partntrm, Prolatum^ judtetm quando
tx (tr cuntflantiaeel- hgitur^in panam juflamrti nan falutare iniitntot .
Steu/idh, tei gravi incommodo honoris nompojftnt f a lutari iaimitum : hoc
tamen tfl valde rarum . Trrtib, eum ,fui im/amtm atttpi» injuriam, cujus afli.
ntatio petit aufirrrtrtm vultum , ut f! vocatus fuiffrt Fur , Judaut, Se-
dsrr.it a i tutu enim prudenter ctufrtur omt/fitnem faUttutton,t nonejft tx
edit , ftdtxjufle dolore , (y indenti at rr iit ait t qua jufli adimit
urbanitatu figna : iltm ejjrt mu It it a’gumeute , tum parvi ajiimatft tam
acerbam injuriam . t 3 Duo Religiofi,cujufdam rixz caufa ,fc intra fepta
domeftica non falutant ; peccantne mortali ter, fi antei fe invicem falutarc
cfl- ( ueverunt 3 Rapondeo,itt profc&6,qiiia par eft Icandalum aliis Rc-
ligiofis, ipfitq; invicem,qui rixam habuere . Exculari i moruli tuoc nodent, cx
Trullen./.»** cit.n.j. quando comperta eflet horum pro- bata virtus,& nxa
crnfquc caula, quim alii fciant,fuifict levis, unde ludiccnturnO ex odio gravi,
fed ex levi quadam pafliooe, vel in figni- ficationem accepti gravaminis^e
injuri® moveri ad omittendam fa- lutationcm-Idcm ufu venire nolle video in
tunoratisf{cuUribuS|levi caufa rixse exiftente,& prselertim aliis cognita;
ut item inter maxi- mi conjunf1os,inter quos d ifficulter pr^itunitur
intercedere ex hoc folo fignoodium grave , ut inter patrem, & filium,
&c. ita Valerius apud eundem TrullJ»r.r»/.vide etiam
Dianam^».x.tM."/.6a. Hefalutatt tuudtm . 1 4 Si inimicum modo dido graviter tibi infenfum te
falutantem non refalutes,peccas moruliter. Ita Suar.Comnc.Bonac. »*4 Ratio
eft,quiapofita inimicitia, omifliorefalutationis non folim imputa- tur inurbani
uti, fed maxime odio . Excipe, nifi aded ioferior eflet fal utans , vel e®
adedent circumftanti* , ut eiutmodi odii indicium non fieret. Idem, puto eflet,
fi iu animo diftnwun te (iraulcs^t veri appareas ad faluutionem non advertifle
. 1 j Qu^fivit nuper quidam i me. An fi certi morali ter provideam mihi
faiuunti inimicum, ipfum cum debita reulatatione nonref-
ponfuruman,iiiiiuam,obli .:cr faluure^uarovismihi tunc incumbat priorem
eflemfaluundo?Certe non aufus fum obligare; quia ftc fu- biret periculum
graviter invehendi contra non rtfalutitemdiercnt- que pejora prioribus ; &
auia tunc (ibi impuure debebit inimicus , qui iufe gerit, ut certitudinem
moralem deomiflkmc fu* refaluu- tionis alteri det. Vide, qiue mox xj. dicam de
nolente accepure fibi oblaum fatisfadionem . 1 6 Qjicfivit rurfus nobilis
Matronatui paris nobilitatis vir coo- fanguineum occiderat; an obligaretur
illum rdalutare more patrio, quo Matronx viros nobiles faluuntes refaluunt inclinato
corpore, vel faltem capite? Ego vcluiflem obligare : quia (aluutione tunc de-
negare, eft oli cudere odium:verum quidam dodusi me cftfulcus, ne- quaquam fub
moruli obligavit : in Muliere enim Matrona,cujus n <9 cft vindidK fumere de
injuriis, illa dencgatiofaluutionis n6 efl odii hgaum^cd fcufus jufti doloris,
vel muliebris faflus, vel quid fimile . Pxclufi» i commumbut btntfitnt . 17
Dixi in npufc.dt \ fore peccati mortalis reum Sacerdotem ,fi i participatione
fui facrificii inimicu velit ex- cludere: ide in prxfentia univcrlim addo:fi
enim pro omnibus inco- lis hu;us Urbis ores, omnibus vicinis eleeraofyni
impartiaris, omni- bus huius (amilic Ic gata^juamvis voluntarii
djllribuas,&c. n<5 potes inimicum, qui forte inter bos invenitur,
excludere. Iu tildm.x. J>**”f T"ti}fiquiiur R*- tiocft,quia licit
orare, ftipem clar^iriAgata diftribuere n6 tenearis: tamen pofitoq U0 d ea
exhibes, perfpicuurn eflet indicium odii.fi n»l- Tarnb, T. I. De D". t**'.
re, nam fic virtualicer jam iocludit.IuTrull.Ai. 1.»* dtf.t.ydu,\n.^. Vttia
Ptti.it. 1 8 Veniam petenti nolle dare, nimis aperta odii demonftratio ef-
fet.$ic Coninch./.r.«.9 j Suar /.r.«.9'Si, v.Cbaritat t u. 9 . Iu fi veniain
per le,vcl per alium petenti, negares figna aliqua, quibus te inimici- tiam
depofuille Ggm.iccs.Soius Superior offcnlus poteft lubdi to.ut is emendetur,
vei julle puniatur, reconciliationem in hoc cafu differre, quia id non odn
Tignum, fed potius eft amoris, utpotd ad emendatio- nem conducens. Verum mulu
prudentia opus e(t,oe plus xquo lub- ditus exacerbetur . 1 9 Difficultas cft ;
Quando lxdens veniam quidem pecityid debi- tam fatisfadionein, vel dare non
vult, vel certe non poteft; ledens, inquam , huic enim loli competit veniam
poftulare ; non larfo, cum huic (atis fit , fi fe promptum praeferat ad
decentem reconciliatio- nem, atque fiifignoodii,ut didlutu eft fuperius,fe fe
contineat . Pro hac difficultate . xo Dico Prim6. Si non poteft, ut fi damnum
faCtum fuit irrepara- bile, quale fui flet homicidium, vel etiam non debet, ut
fi I^fusexpof- cat ab offendente tantam fatisfafiionem,ut prudentum arbitrio
ex- cedat offendcntisculpam . Si inquim,non poteft,vel non d?bet^>bli-
gaturortenluscum lignis depofitioms i nimiciti* rei pondere, & ve- niam
dare : fecus meri 16 judicaretur in odio gratis velle perfifterc , dum debito
fuocjus Advcrlarius nondceft . xi Illud tamen nota: quacumque fatisfi^lione ab
hoc petente ve- niam exhibita : adhuc laefum polle expoftularc (atisfadionem
puni- tionis deli&i i judice infligend* . Iu S. Tbom. Cajet. Arag. Tolet.
ahiq;quoscitat4'equiturque Fag^i. t.inptat.D*i.r.\%jt.l x. quia, uc fupra
diximus^d hanc jus julliti® habet ;licet iterum moneam, rem cfle periculo
porcandi expolium . zx Illud inlupcr nota : non efle coartandum offenfum, at
ftatim ac iniuria 1 1 lata eft, veniam dare t eneatur;cum tunc fatis fit negat
1 v£ fchabere.lu Axor.Fill.VilUlobos,apud TrulUr.»a.tl.Siiaeiets ergo tempus
prudentis arbitrio fit elapfum. Eft enim fupra huma- nam fragilitatem, recenti
vulnere , necdum fedata animi perturba- tione offenlum cogere ad pofitivam
reconciliationem conceden- dam : quare nunc dilatio non erit fignum odii , fed
potius indicium infirmitatis humanae. xt Dico Secundi.
Silxdcnsnolitfatisfadionemdcbiumaffcr- re,oCUmcn veniam fibi dari poftulet ;
obligaris quidem oftendere tcodium inanimo nequaquam fovere ; ccecertim ,
potesmodeflc tuam fatisfattioncm urgere , atque ante reconciliationem expedla-
re; rem enim tibi debitam expedas, & odii fomitem non tu mini-
ftras,fedadverfanus,qui latisudioncm, quam poteft dare, immeri- ti negat. *4
Inquf res: Inimicus, qui ixfit, obligatur ne femper i l*fo ve- niam fubmiflo
animo petere? Refp. Frequentiflimc hanc obligatio- nem non cognofcorfemcl
tamen, aut iterum cognofco ■ Nam Primi, erufmod i obligatio non addi , quoties
aliam zquivalentem fatisfa- dionem Ufusexhibet,verb gratjscr pecuniam, per
pr^ventionem in hooorc,pcr amicitiae figna, vel officia, per amicorum
intercefliones, &c. Secundi, quoties in;urix inter inimicos fa&£,
invicem (e com- penfant . Tcrtii»quoties Izfuseam veni® petitionem, vel non
cura- re, vel ad iracundiam magis ea incitare judicabitur, vel qiundoapud
aliquos, V.G. nobiles vires ufui illa non cft. Quarti^uotics is qui of- fcndit,
multo luperior cft, ut non conveniat i iubito veniam pofcere: nifi forte tanta
fuerit injuria fuperioris, ut ad ejufmodi petitionem ipfum prudenti Judicio
urgeat . QuintAjf*«iw
( inquit hir Caftrop. tom x.tr.t.difp. I f%~*. IO. Bonae .Iprafumit petita
venia , (jfatufo- iliout prt tua parte exhibita y alium non ttrrtfponfurum ,•
tuue tuitu li, tnh comptmfationit rttmtrt, quafi iu (Upofitum , fatiifafliontm
poterii j queufqut l idtoi altum paratum debitum exhibere . Sext6 , quoties of-
fenfus eft abfens^iec &cild per fe,vel per alium conveniri poteft. Iu
Truliench./Y.ciuns Azorium . Septimi, quoties non eft elapfum competens
tempus,ut in fimilf dixi n. xx. Solum igitur tunc erit ne- cellaria,
quandogravis fuit l®fio,& aliud remedium ad reconcilia- tionem adhiberi,
vel non poteft, vel omnibus i viro prudenti expen- fis, non debet . Sic filius
refpcdu patris, fubdicusrelpeflu religiofi Prae lati .uxor refpedu viri, fervus
refpedu domi ni in gravibus i n/u* riis f*p^ veniam petere debebunt ; i quo
alii facihdsex pr®didis , vel fimilibus capitibus «culabuntur . Alloqui 'tmimiemm . 15 Inimicum non alloqui,
fignum per fe odii non eft , cum non fit omni proximo debita colloquendi
familiaritas . Ita .idcrn»^- nnm. i x. tamen fi ante conceptam inimici tiam cum
co termones mi- fcebas > obligans i colloquendo tc non fubcraherc : comodo ,
K. j iifque i$o Explicationis Decalogi. Lib. IV.
iifquelimitationibuJ,quudixide(aluUiiooei*»w. ia. gi Denique fi
abfolutideGderes in hunc modum : Cupio mertem »6 Quando allocutio debita OOOeft
, fi praevideas CX tuaallocu- fisi ri/, ntn ut malum paln/ tfi ^ ftd ut bonum
meum , />« ut t aufa mei tionefore, at immicusodium deponat , obligari s
alioqui»fi fine mul- bmi nimrum y quis rxilliut morte ege ejotbareditairmsdibe
, vel ta animi difficultate potes ; nam fi noubjlem difficultatem patiaris, fic
, Utinam moriatur mea filia , uamfit fotueutat ftUUUuebmt oxtu~ te nequaquam
cogo . Ratio eft, quia bonum fpeciaie proximi, quale uam y 4 yc. St inquam ,
fic defideres , major eft refolvendi difficultas , nunc eft depofitio odii ,
procurarecx Chariutc tenemur cumali- quiatuoceligisvelle malum illis,quamvis ut
caufiun lui commodi, quo incommodo , non autem cum magno . quod non videtur
culpa vacare . »7 Quando autem collocutio debita eft, Dubitatur quifoam tunc Et
ita quidem putat honac.M .d4.eircs4.Vte.prse. vel aequales morali ter fuerint
iniurix : vel omnibus prudenter coo- ginold.Telet.clau.^tgio y Mtlfifiue ,Hxc
Bonae- fideratis,non fit major ratio, quod potilis incipiat unus,quim alter ?
$a NihilominusCaftr.rvw.i^r.6.</.4.^rC^«rp«f.i.i».ii poflquam Rcfpondeo.
Tunc utrique mcumbet,captaoccafrone,locution 5 ag- firmavit , pofle malum
proximo defideriri propter bonum Juftitix* tunc iti reAa ratio diAat.Cert£
regulariter inter ar quales c i incum- ruinar plurimorum ; cupererffrarnato
filio mortem , nc longiore vi- bit prius falutare» qui corS altero
pcrtranfit,quivedc novo accedit: ta graviora peccata committat , grav i ufque
condemnetur i optare nOverb illi, qui ftar.Gmilc igitur quid evenire poteft io
colloquendo, patri feni, infirmoque,vel filiae inopi mortem , oein tormentis vi
- Pari modo,fiego indigeam tuo auxilio in re quaoiam,mihi incumbit vant.Ac
Gmilia; quia hxc defideru luo t finalitcr de bono proximi, loqui prius auxilium
pofiulando, quam tibi :& fic in fimilibux. non de malo jpoftquam, inquam,
hxc firmavit «fic addit : CrtdoJS 28 In Monaftcrio quodam Momalium,dux ex
illUrfioft rixam ne- e um debita modrrorienefaeiat , te poffo abfqut pet cato
mortali de vitex fcioquam, profitebantur, omnibus advertentibus, per multos
annos alieuju/ trifimi , ( 'jdoilltut mone natura!, pudere , illamque inrf-
nunquam iovicem colloqui. Dubitavit earum Cootcflarius,an e* in fit at, offeci*
petere , jy etefider*te : mos quidam ex diffiUtontia perfo- peccato mortali
verfarentur.iSc obllioate fic perlcveraotibus, an ef- na , fodeb aliquod
temporale omolu».onium inde f 'testum . Sic dotre fet abfolutio,£cfacra
Communio iifdem impertienda? videtur EmmanuelS A , » biabfeluti duitae poffe proximo
optare malum Equidem fi per aliquam hebdomadam poft rixam i colloquendo
torporate ad fatuiem animo , £5 morum eb f(e,pub. bonum , fybene-
abllinuifient^non condemnaflem de mortali: quia prasfumi tunc po- fimm fy bofli
ubi aliequi va/Ji nuioo morum , mom odio , ftd sd luUTent^rxpecJari interim,ut
ira dcfervcfceret.utquc captaretur Io- vitandum damnum fuum . item de mont tjut
gaudere eb bonum indo quendi pr udent ior occafio, vel quid fimile : unde non
ftatimccUatio fr tutum , A\or.fy Bcnac. tom.x.dilp.j.circa t. Dec.prxc.qu.4par.
locutionis judicari potuifletodii fignfi . Eodem recidite*, fi per ali-
ult.5.7. num. 7. affirmant lietre matrimorum filiarum optare , eo quid quod non
valdd longum tempus rariffimx fe obtulillcnt iermoci- obele formitatem , ve/
inopium non poffit tat juxta fuum e/efideriumnu • nandi uccafionet: nunc verd
cum haec non lupponas,putoefledifti»- ptuitr adero , fyidem ejfe dUunt , fi eb
illarum caufam mati traila- tuendum . Et fi quidem caularux fuit dc re levi,
ipfaquc rixafuit utut it marito : poffit enim illarum mortem optare , ut ab
illo damno krvisjerit quantum eft ex hoc capite odii, vel fcandali,bzc ocniffio
lo- liberaretur , Confentit en Jo\ South, qui fic inquit ; Lititum eft optato
quendi £ mortali excutanda C efto fit venialis, At exaliocapite V.G. tibi , ve!
proximo mortem eb vitandam malefiam infirmitatem , men- ex gravi contemptu.vel
fimili poffit efle peccatum grave.) Ratio eft, duitatem , vttampmna 'em A
marito infiifieun , fyafta bujuigenorii i quia tUnc,maxim£intimorati»,Ut in
fimili dixi ».15. non przfumi- dummodo defidtrei , ut A Deo influenda , non ab
homine injufii , vei tur id oriri ex odio gravi . At fi caufa r ixx fuit gravis,
vel gravis rixa i A Damone . S(atio en , quia bujufmod i de fi denum , fygsn
‘i»m de ma - cert£ceflatio loquendi de moruli eritcondemnanda,quia in hisca- /0
proximi % non tam e fi iefi der ium , (y gaudium de msloilliut , quAm P rx
lertiro eos, qui umui convivuntur in amicitisr uguiicaiuocnuis expnt defumatur
. Hxc Callropalaus , qui etiam rdnondit w qual- f prodici fint,utiu dicam,
nccfolum libcTales: id enim nos reddit dam rationes in contrarium. Rede autem di&um eft { morte natu- i.:1«»
>Li A nocl ic. Dpm . Odi Mo arrirer eos.aui Itirner f. C. 1../V amabiles
hominibus, Angelis, Deo . Odi ego »cr Iter eos, qui lempex rali:)oam fi
occafionem injuftam defiderares , te fine dubio peccata- •marofunt vultu, &
auflero;ncclubduos^:oo{odalelqueloliim,fcd rum, paulo an ti vidi mus imiltA
mag» luperiorem: dum de S.RomwWoprudeoulfimo$qu6» Vereor autem ne Bonae, modo i
nobis num.t ifine y allatus fibl ,c fanaiflimo Abbatc^ujus hodie^um haec
rcribo,memoruro coli- adverfetur . In alio enim loco contrarium docuit ,
utmeriioeum mus, fic IcgoinfcftoS-Romualdi 17.Febr.lL2. Brev. Karn^Vuleuadeb
pro feCafir. citare potuerit . EAe Bonae inx verba x.sd^teets late femptr erat
, ut mtuentet exhilarare, : Nec immeritd ftatim addi- firmum Dat. prae.
quafi.a,fi»h. fi' i.~num. 7 . citato jam modo iCaftr. me magae apud Prenerpes t
^y Heget in benoref uit , ad verfantia fuifmet verbis d. n. ji. i nobis allatis
: E* dS&ie ftquitur eam graviter pete are tonfra Cbantatem , qui alitui
malum exoptat ex De fidet are malum alteri, Ubi t d*fpl*e entia per fona ,
fytton ob bonum ipfiut , velelteriut . Ecpauld pdft : Sotut fi gaudeat do malo
, ve/trijetur debonoex bono motevo / Di Invidis, o&ur enim effit ax
fpettfitetur A moti ve , abeoque bonitatem , ma~ fitiamfumit . Ob id A mortali
excufatter , qui de fanitate alituiut tri- 9 Inquires Primi, AnCcuti
inimicolicetyellemalum punitio- fiatur , quia ex re8s valetudine et
tafionomfumit poetandi ,• Sc poft pls modo di Ao ; ita univerfimpofltt quis
proximo malum ex aliquo pauca . Idemdictndumvidotur de Matre.fipa mortem
fifiabut exoptat t motivo defiderare ? _ quia ottafioneipf arum mali fetum agi
tur A marito , *i»r injurii t affit,- Refpondeo.CertinonftatimaciIludlicCt 4
equitur& hoclicere tur ,• neu enim proprii eUtefiaturfiliai ex difpHtentia
tpfarum , ftd em ium inimico defideratur illa punitionis prena ,quam jufti
n>eretur i dotefiationem proprii mali . Hxc Bonae* Ex quibus vides opinionem
at proximo numm merenti pa?nam , malum defiderare, iniquum Caftropalai efle
fatis probabilem. per feeft, id ergodiligentiusdifcutere hac occafione, ne
gravemur, $4 Inquires Secundi:Anficut aliis,! ufibiipfipoftit quis modo di- Ac
folent quidem afterri exempla: An poffit filius mortem patris opi- Ao malum
optare, v.g. mortem, ad aerumnas vitx hujus evitandas? ure, vel de illa
gaudert^non ut malum patris^ hoc enim edet odium Rcfpondeo , Iu: propter ealdem
rationes, quia tunc bonum fibt execrandum)fed ot ipfe filius paterna
hxrcditatcfruatur?An mater ootat,non malum . Iu
Vafquez,Si,Turrianus,Navarr.apud Bonae, poffit defiderare mortem filix, ne
illam alere, vel dotare cogatur?An d.difp.t.q.^. p.ult. $.(.*.! r. Neque
fequitur ad eafdem moleftiasde- poffit fubdituc mortem cupere fui Prxlati , ut
Prxlaturx ipfefuc- clinandas pofiealiquem necem fibi.vel aliis inferre velle,
vel re i pf» cedat, vel ut ab eo Prxlato fibi infenfo I iberetur?& fimilia
. Si folilm inferre : non fequitur T inquam , nam ibi aAut defiderii eft
inefficax , deGderesjvelcum gaudio excipias eiufmodi cffcAus ; hxrediutem,
hoceft,frftitfolfiminipfodefiderk> , qui aAus inefficax fumitfuam moleftixcarentia^PrxJaiur^^c.ftciliscftrefpoofio
; liciti boniutem, malitiam ve i moti vo,feu fine. At hic eft efficax, hoc eft
*ione,decomeftionecarnis,ut fisAa die vetito, &c. nec illa defidera-
nofluod patrare quis intendit: Cum ergo in hoc cafu ipfum opusex- fe,ut tunc
fiat, quii gauderet depeccato^lludquedefideraret,( lege ternum fit nex propria,
quxfemper eft 1 Ilici u, illicita etiam erit & Caftr.f.r.tM d.if io.$.x.0.
rr .)tamenpofito^uod hxc cum peccato illius volitio. quis commifit, poteft de
habita prole fibi complacere, deque viribus Sunt apud nos non pauci rudes, qui
unquam de moruli feaocu- refeAis:quia non de peccato gaudet,fed de eftcAu
fecuto,qui bonus fant,fibi mortem optalfe^uo incommoda vitx hujus
dfugiant.Ejul- Cft; ita io cafu noftro . _ modi
P^nitentes^orumqueConfiKIariifuntadmoneadi;ilti, ut con- io Rurfus. Si
defideresfub conditione^cilis item eft refponfio, fcientia erronea liberentur;
hi, ut follicitiores fiot in docendis P^- (T- c: : 1 A.._ (liuur marrrttu,
Hirannkni KT • _ 1 - r . (nlirnc que carentia moleftia^culpam odii non
committeret, urnotd qui fi- Chariutc, &e*Officio,DoAoris munus erga
Pxnitentes exercere ? ttiili modo de bono fuo gaudeat, non autem dc alieno
malo. Medicus,eftConfeflarius,Judexi&Magiftcr. -k £m. Caput I. De Charitate
Proximo debita. Invidis . Inquires TertiA. Anficutipoi o gaudere de malo
alteriusquia libi dolet de bono alteriusuic cft diminutiuum proprie excellenti?
funt intelligcndidcfcriplifle invidiam ab cfFedlu, ex voluntaria enim ad-
miffionc illius pufitl®apprchenfionis,in qua vera invidia: culpa rc fi- 'teli
quis modo halienus explica- det,nalcitur unquam effedtu% trifticia illa, pecca
mmola quidem Ii fit t Itbi bonam fit; ita, c contra, heite alicujus mali
caufa,ut efle Iolci fjcile.mm tamen peccammofa,ii in 3 ueat triftari dealtcrius
bono, ut fibi malum dl?Refpoodco : Hic vi- ca dumtaxat fideremus .
eturellcadhis invidi®, quam fic eommanicerdefcnount Dolores 41 Qu6d fi
conllautcr velit quis contendere, invidiam confidere ex |. Valent. Coninc Sturaliiq
apud Cialtr. in przditfa formali criditia; ita id ad mittimus, ut culpabilis
invidia tomi .tr.t.d.i p.z.*.S.E/l morJinats tnfhtiajuafuit do Ut di ioyol- noo
ficquzlibcc dita trillitia, feJ quzcft excedens «anxietatibus trriut y non
quattntti tji dlimi As>«um y /odfmstraui vidtiur diminstro plena, uno verbo,
inordinata; ficuci non quamlibet iram , vel gulam ,
yopriamtxcelUntiamJtuprof.riumfonum . Quare quand o qunurilla- led veri
excedentem, & inordinatam culpabilem efle, docemus om- tur de bono
alterius, quia vult, ut illi malum (it.eft afluvudn. quando nes. Verihn vides
tunc non fidi in ipfa fubftantia tridui® , fit enim triftatur de eodem alterius
bono, quatenus hoc bonum vnrictl ma- tranficusaddtasaccidemirusdeordtiutioncs.
lutnejufdem,velcdmalumtuum,vcldl malli Reipublic?, pertinet 41
Exhiscolligc,imelibenterexcipife.iientiamLorc* 1 .2.7.36. adCbaritaicm :At
quando triftatur de bono alterius ut cft dimmu- in addit. *d\ .srt. qui
peccatum invidi? ex fe, * Ctgtnerz fuo non tivum,feu ut apprehenditur diminuere
propriam excellentiam, bo- c«le mortale, led veniale, docet ( lateor tamen ad
mlidiav graves, & numque proprium,cft ( inquit ) aQus invidi® . damna
contra proximum cligcnda.tacild tranlirc poiie.JRauo noftra g6 i I®c
communiter.Qu? tamen mihi difficilia femper vifa funt. ed.quia tota oj js
malitia vel conlid • t in eo quod quis apprehen iones Cum enim ad eundem
habitum per t meat amare rem,& odio habere illas pufillanimes admi ttit;vel
in deordinatione mod6dta:at live ex ejus contrarium; per eandem enim virtutem
amo, v.g.bonummci admillio five h?c inordinatio dummodo fit modo fupra
explicato in- Patris,& odio habeo malum meo Patri advcrfirium;fan<: ad
eundem efficax, nec tranleat ad gra" J :J J LI A
* s - ’Tft um nodo (it modo fupra explicato in- avius quid;non videtur dic
notabiliter co* tra bonum proximi, vel fui ipfius :crgo non videtur mortalis.
§. IV. D* diltifiioni Proximi , quoad non toacmrrtndum eum fptritualt mias . 1
E fcandalo egimus uni vctCim x i9*p*/i.dt rxp.Conf.hA.xs.i.Q. U 1 /.nunc de
eodem nonnulla lpeciatim. Dillerendum enim eft de obligatione, quamquifoueoi
virtute Charitatis habet, nefit proximo caula pe, cjti.dc conlequentcr damn itionis
?ternc-Obliga- tioautem hy*c triplex dl Prima, ne peccatum proximi quis permit-
tat, fi impedire potell : Secunda, nc ad illud iuvitet,confiliurovc dee.
Tertia, nc cum ipfo peccante cooperecur . PtrmijffispKtMti. a Si permittis in
alio peccatum eo fine, ut ipfepcccet, te pecca- re quis ambigit . Sed
difficultas efl, an aliquo bonofine iilud per- mittere tibi liceat ? tibi,
inquam, potenti id peccatum impedite? Diitmflioncopus habemus Ita Sanch d*
mstrim.liPjo.d.tx.aum.^x. Bonae .d.^.di poe .qusfi. A psn.i .^.uaic
.mum.xlxiuni Nivarr.dc Tur» rian. Nam fi permittas cum fpe certa, vel valde
probabili , ut pro- x 1 mus in peccato deprehenfus rcfipiicar, V .G r. ut
filius deprehenfus 4 patre in farto, non amplius furetur; velut quis
feindemnemfer» dc bono alterius per fc,* non per accidens: tridatur enim de eo
bo- vet, verb. grat. uc maritus uxorem in adulterio, adhibitis tcfti-
no,uccauUt diminutionem excellent i? propri®, atque ad,d ratione
bus*omprehendjt,quibus deinde tcQificantibus, divortium mren* alterius*
confequenter per accidens Quodautdimmediatdcaufec tarepolfit, fine peccato
permitti t,quamvis impedire poflit : femper diminutionem didam, non obeft.fed
favet nollr? dodrin®; nam tan- tamen (apponendo alium modum non adefle , quo il
li boni fines h*> to magis erit •diodienum. Sicut cnim.li gauderem de malo
alterius, bcri queant . Ratio dodrin® dat® eft, quia illas fpet certa,* hcc ne-
v g.de morte patris.ut caufante immediate bonum meum, puta h®- ceflitas fe
indemnem fervandi dantfufficientem caulam ad eam p*r- reditatis fuccefikmem,non
dl,* peccatum iupri omnes vidimus : fic miffionem . contra, fi doleam de bono
alterius, ut caulante immediati malum - A ’ r -meum, culpa non erit. $8 Urges.
At fi tolleretur de medio peccatum Invidi?, unum ex fe- habitum, quo,
naturaliter falcem, fc quis amat, pertinebit gaudere dc maloalterius.ut efl
bonum fuum, modo fupra coaceftb;* pertinebit triflari dc bono ejufdcin, ut eft
fuum malum. Lege S. Th.j.f.f.86. srt.x. ad r. 37 Pr®tcrei,-x communi
dodrina,non]peccat is, qui vidensv.gr. dfvitiasin proximo, triftatur casfe non
habere, fi non triftetur casi proxi mo poffHeriiquia fic non dolet de btmo
alterius, fed dc propria careotia,qu* fibi mala cft . Lege Bonae. d. 5.7.4^.
u/t. §.». m.i. & pafiim . Jam ficar^uo Quando dolco de bono altenus,ut dl
dj* minutivum me® excellenti® , non doleode Ixinoaltcrjus abfolute,
fedfbrmalitcrdemalomro, feudediroinutiooe me® excellenu®, quz mihi mala eft:
Er^o ( nifi aliud addatur quod 'n«*nos adde- mus) aftum peccaminofum non
elicio. Et ratio fundamentalis cft, quia omnes modd docuimus, a£lum inefficacem
lumere Ibeciem (uam i fine, vel moti vo. Quoniam ergo in cafu noflro finis tri
ittuc eft diminutio mei boni, de qua triftari lici tdpoftum ;adus cjulmodi,ex
hoc capite; peccatum non erit . Fatetur Caflrop Ac«*.g. imminutionem propriz
excellenti® ma- lum dfc,* dignum uc de illo quis triftetur: fed quia invidus
non folum de illo malo, fed etiam de bono proximi per fc , * non per ac- cidens
triftatur,quia bonum proximi per fe, * immediati hanc im- minutionem caufac:
cadccauft.inquit.hzc triftma mala e 11 . Sed id non fatisfacit ; nam falfumcft,
invidum in bocadlu triftari l Atii perrait tas,ut foldtn i peccante poenam
fumas, v.g.fi Cuftos Gabell?,vel horti fc abi condat, quo mercis afportator,vei
viator Ci- vitatem,vel hortum ingrediatur,* fic paenam lolvat;peccas;quu pe- na
illarum nondum fit contraila, .ion potdl 1 te intendi, nili inten- datur * peccatum,
ad quod illa confequitur,* pcena alio modo d ce haberi non potdl , nifi
habeatur peccatum . Te tamen tunc ad refli- tutJoncm obligare non audeo. Ita
Bartolom.iS. Faullo i»Sp«ul.\d L 11.». Ho. quia cllo peccaveris cqntn
Charitatem . contra Juffitiam non peccalli,fi quidem tuum officium non eft
confulcre bonis dclin- quentium^olque i pce nis praecavere . Dixi autem te
peccare, fi permittas, ucfolilm i peccante ptvnana fumas : nam fi tu Cuftos non
intendas peccatum, nec damnum , nec pznam proximi : fed te abfcandas, uc melius
res tu® cur® configna- tzcuftodiantur, rariufquc delinquentes peccent, dum
timent no forte i latitantibusdeprehendantur : te reum peccati non facio . Iu
idem Hid. <j.\ ji. citans Na varr.&Rcbcll, quia tunc ad fummutn non nifi
przbcs materiam minoris mali, ut majus vel certd fre- ptemCaDiulibus. Rdpondeo
nequaquam tolli. Eli autem menti revocandum, non inde illa lepeem Capitalia
appellari , quia fcinp-r fint mortalia;ncqiic enim femper Superbia. Gula Jra,
&c- mortalem culpa m attingunt : fed quia fune vel uti Capiu,* rad ices,
unde fre- quens mortalium numerus enafeatur ; * cerc? cx iriQitiabonial-
ceriuvioatenus apprehenditur diminuere propriam excellentiam, f?piffim^
progignuntur inlidic contra proximum, odia^etra<aiones, iufami®,*c.proptcrqu®
rc*6e dixit S. Paulus, tradi m r.pte - lumfmfumi ficut,fimilequid dicimus de
Superbis.Iracundis, Ventri deditis, *c J 9 Iplum ergo peccatum invidi? in
fc,& iit difiert ab aliis (quod eeai Dolores dicunt oriri abanimo Dufillo)
conlillere puto in ea voluntate, qua admittitur illa apprehenlio, perquam quis
credit bonum alterius,ut bonum alterius cft, elfecaufam proprii mall,V.G. „ uu
. qu6d honor f odalis mei fit dedecus meum.Dtco(folsd)nam fi vere ita quentius
evitetur . dfot,invidi? culpa non etict-Fac enim Antonium ignobiliffimumdu- 4
Inquires . Quando ob bonum finem permittere licet oecca- xilfe matrimonio
fororemlVtriDobiliftiini;ciim id bonum Antonii tum modo dido «.a- liecbitne
etiam pofitivd occaGonem offer-* revera fit dedecus Petri, quiseundem Petrum de
invidiadamnabit, fi re ad illud? licet V.G- Patri relinquere elavem in arca,
ubi triftetur dc matrimonio,lcu de hoc bono Antomi,non ut eft Antonii funt
pecuni?,quo fili us forans deprehendatur ad cor redionem ? Se- bonum,fcd
uteilcaula igoomini® fuiipliusPetri ?At fi fals6fimile cund6 licctne marito
dicere uxori , quod per zquivocacionctn quid apprehendam, ut iilanitatcm,divitiasfcieariam
mei proximi, conveniat cum Amilio, ut is veniat tali hora ( non polle licitA «o
line ullo fundamento cedere in meum dedecus delibcrat?appre- dicere ut veniat
ad peccandum , quia fic clara eiiet acceptatio hendam.deque illius proximi
bonis triller: meritd invidi? reus exi- peccati . certum fit ) qud fic
deprehendi poffit , & emendari.Ter- Itimabor . Non autem dico invidi®
peccatum conGfterc in appre- tio, licet ne Domi no conveni re cum fervo, ut
afferat res ipfius Domi- henfionc,qu® cfladus intelledus^ed dico confillere i n
ea volitione, ni ad eum furem, qui ipfum fervum ad furandum excitat , qud fur
quaadmicto,ieu non repello,ncc corrigoeaspufiilasapprehcnfione$, comprehendatur
cum rc furtiva,* fic non amplius eundem fervum cx quibus ducorad przdidam
triftitum . Atque id, quoddiu mente ad furtum follicitet :quia eft calus/juem
videtur permittere I fi auii revolvi,ad eiicntialem notionem invidi?
invenirndara perdiligdter J*rmus , C.dtfurti, ri • notetur romnes enim alii modi, quibus
invidi® deferiptio definitur, s Rcfp Negant hzc,* limilia licita efle Sanch.
Av. eit. num »1 7 * c * e,ues e / c v ^, cntur • . Bonae, ^ * J4 quia oblatio
illa eft tacita , qmdem I hornas, co: ter ique Dotares citati Htt. H. prefla
peccati volitio , fcu acceputio . Nec in tertio cafu favet lex: quando uquam
certum lupponunt mvidiam efle trifiitiara, qua quis flui* ill# locum, propter
aliquam pr®fumptioncra foldm habet a 4 ffi 6 ,T,l.Do Drf. Prsc, K 4 in jy Co
i$2 • Explicationis Decalogi Lib. V. ia foro cxterno.Ceneedit licet rarA(hoc
efl,utefo interpretor caufa non levi exiflcntejPetrus Navam apud Caflr.mox cita
ndum.incli- natQue non parum Caflrop.'. r .rr. 6 . 4 &M . n.6. docentes,
eam legem rrodefle etiam in foro interno. Ratio conceflionis potiflima efle de-
bet, quia caufa illa non levis excufat i cooperatione cum alterius peccato, eo
modo , quo de hac cooperatione docebimus mox univer- lum : Ac ex altera parte,
illa clavis oblatio, di flum illud (auivocum, illa addudio rei, non funt
adiones ex fe peccaminof* , led indiffe- rentes, nec ullo modo exprefl*, vel
tacitar peccati acceptationes, ut rem accurate confideranti patebit . Pner
foutmtim efl abfolut) prcbatiiltt , pt fit 'ter ali ]ue medo proba fi/it
videtur ( ait Caftr. ) ftd tsm Defletum jvdtf iofukmtt t o . Submitto igitur Ac
ego . Initiatio ad per ratum. 6 Invitare ad peccatum, coofiliumve dare, culpam
efle nullus dubitat, fed quae Aio gravis efl , an interdum poffit licitd
quisin- vitaread peccatum minus, Verb. Grat. ad furtum , vcJ fornicatio- nem ;
eum quiomnind decrevit majus committere verb-grat. homi- cidium, vel
adulterium, contra alia via non apparet, qua omnin6 1 peccato isaverti poffit ,
quod in hac traditione femper efl fuppo- nendum? 7 Aliqui negant, i taValent.x
x V.j.f.xt. A j Siwr. Pertatum y n.S. ^.ar.^.notab.^ adfin . Quia illud minus
peccatum, pecca- tum efl.Comparativum enim fupponit politi vum; ergo effet
invita- tio ad peccatum, quod nunquam licet. Prartcrci elicere minus peccatum,
prarmittendo majus, culpaeft, quamvis minor ; ergo & illud confulere, fcuad
illud invitare. 8 Aliqui conceduntiiuSincUJ.y.dematr.difp.i i .num. t r. multos
ciuns, quibus adde BonacV. i fie refi.f.xfi.j .uum.%. Bafil.de Leon./ 1. do
matre. 1 8. $■ f . Vafq. in *p*>fe. dojtamdalo , d. i . aliofqur, quia illud
minus peccatum, quamvis in fe fit, Acfupponatur pecca- tum; tamen relatum ad
majus,hoc efl intentum ad eum finem, ne majus committatur,concipit quandam
arlli nubilem bonitatem, quar efl carentia majoris mali . Ad hanc igitur
eligendam , fi proximum iri illis circumflantiis invites, ad bonum invitabis.
Quare lic&t ra- tione peccantis malum abfolutd illud fit; quia per ipfum flat,
ne malum illud etiam miuus abiiciatur: non tamen ratione con- fuientis, feu
invitantis , qui prudenter azit , avertendo proxi- mum ab illo majori malo,
averfio enim illa, fcudeviatioi malo bona efl. 9 Aliqui
diflinguunt,cumCaflropal.r.r.rr.6.^.^C^#/./>.6.i mt.S. Si proximus efl
determinatus ad peccatum duplici illo pecca- to, V.G decrevit furtum fecere fit
homicidium patrare ; tunc licet ad minus V.G ad fortum hortari, quia tunc non
tu allicis ad hoc mi- nus, jamenim ipfectiam hoc minus fecere decreverat,fed
avertis 1 majore . At
fi folu m erat determinatus majus peccatum committe- re^ non potes ad minus
allicere^uiaalliceres ad culpam, quim ipfe admittere non intendebat, quod
propter rationes prime lententi* non licet. 10 Hae tres fententi* funt fetis
probabiles, ob rationes probabi- les, & dodtos A utbores, anibus innituntur
; In eo autem conveni- mus omnes; licitd pofle afferri rationes de minori malo.
Explico, furari quis vult, adulterare quis appetit , occidere inimicum centat .
Poffumus rationes, ac motiva afferre, quar. probent ufuram; fornicationem,
verberationem efle minora mala, quam prxdifta : nam fic nos non allicimus
proximum ad malum, ne ad minus qui- dem, fed folum dicimus illa minora mala
efle, quod verum eft;cce- tcrum ipfe deinde eliget minus malum, non verd nos ad
electionem incitamus. U Dices; Ex fecunda fententiafequeretur, pofle te licite
per- fuadere volenti furari i paupcrr.ut furetur idivite; volenti furari 1
Petro ccntum,utfuicturi Paulo quinquaginta ; volenti furari ab- folute, ut
potius furetur i divite,qulm paupere, Ac (imilia/jux funt dura, & contra
juftitiam ; fiquidem tunc neret dainnum tertio in illo minori
furto.Confirnutur, quia etiam fequeretur pofle te licitd perfuadere volenti
furari abuno^u furetur abalio quamvis *quali , quod etiam contra jtiAitiam efl.
Refpondeo, efle contra juflitiam videtur aliquibus. Ita Socapud Valq - mt *
citandum . Sedccofequordodiflimum Vafqu. epufe. 4 * fi and. at t . t .
www.i4.qMi has lcquclas concedit : quare liberat ficcon- fulentemlpcccatoAlreftitutione.
Ratio efl
(inquit Vafquez) quia hoc genus confilij c 6 tendit formaliter , ne committatur
ma- ius peccatum. Ex quo fit, ut is, 1 quo latro furatur id , quod tninus efl,
non fit rationabiliter invitus de eo , qui confilium pnebuic; fiquidem i n
caufa fuit, ne majus peccatum commit- teretur • Non efl igitur ratio ea,quam
putat, oc folvit Sanch- quafi dicamus tertio non inferri damnum a confulente,
concedimus enim , fed dicimus ipfum tertium non debere efle invitum con- tra
hunc confulentem ; utpotdfuo confil io peccatum majus aver- tentem;
cfto,fitmerit 6 invitus contra latronem, cui tota malitia r» Ad
Confirmationem,negandaprorfuseftfequela,quiainimlo «quali non apparet illa
bonitas deviationis i majori malo; unde nec in materia jufl i tiar;nec in alia
cdfuli illud ullo modo potelt, Quando quis decrevit patrare malum aliquod
«quale, fic : Veie ccridrt Pe. trum , velFrantifeum , titiare Antoniam ,
VtlCatbarinam ,* Anpof- fis confulere unum potius, quam aliud, dicam mex «0.64.
1 } Urges: At cx cade fen tentia fecunda fequeretur, pofle te licitd volenti
occidere Patre, pcrfuadcre,ut occidat nun patrem, fed V.G. fervum,voleti
occidere Pct tum, ut amputet brachium Paulo;multo magis volenti
occidercquenipiam,ut eandem tantum vulneret, At fi- milia . RefpondeoiHas fequ
elas efle abfurdas docet Sanc.wV matrjib. •fj/tffi.t 1.0.24. aiuquc, propter
eandem rationem modA infinuatam, quia inferretur direde malum tertio i niufld,
etiam fupponendoalif non affulgere viam,qua poflil peccator ille averti i decreto
malo^t Vafq.let.nt.nu. 1 3. exprefsc concedit, licite pofle illud deabfciflionc
membri , quar eff circa eandem pcrfonanuquz intendebatur occidi. Verum de alia
perfona,Ac de pr*di£a occifione fervi ,vel non Sacer- dotis, Ac fimi I ibus
vitp nocunucntis,loco aliorum .qui offendi intede- bantur, non loquitur, fed
ejim ratio idem videtur probare; femper enim is, dum tendit formaliter ad
amoliendam Dei offenfim, lici td agit fine ulla obligatione rdbtutianis, Ac
fine poena irregularitati* ex delifto, vel excommunicationis fi forti percutias
fit Clericus, qui enim culpam non commi' tic , pqena dignus nulla efl . Veriim,
quemadmodum Vafquez foldm refpefluciufdejscrfona* id refolvit; in refoluturn Ac
ego volo ; rcfoeftu enim diverferum, nimis durum efl, idem fine meorum
le&orun 1 approbatione velle conccdcre . Quaeres .Volenti rapere bona mea, pofliim ne licitd
perfuadere, ad mea fervanda.ut rapiat ab alio . Refpondeo.Sanchez de hac
tjuarftione docet duo . Primum id mi- nime licere, quia non licet alteri damnum
iofcrrc,Uludquc confule- rc.ut meis rebus confulam,adhuc enim coofulcrem
peccatum . Sc- cundum.liccrc tamen, fic furi perfuadere, nulla nominata
perfona: Si furar 1 tit y me re/infue , multi alii funt , J fmiSut furati
fefiii . Tunt
enim mui/iui malum t enfuHtur . ftd proprium avertitur . H*C Sanch. Equidem hoc
poflcriusdidtum, quod cum tam generali ter a ppro- hat,approbo Ac ego, quia cum
dicis: mnfti aPu funt y i fuibut potet furari , n on conlulis, ut furetur . Sed
d flicultascft indiflopnore^in fcilicet lieeat ficdicere,nul-
lumumendeterminando./(//i*9*'w# t ^7-/0rm/0i4/^. ( nandi- CiSsOlMC petri furar,
ut modAdicelaS fedfurtrit . ) Qui
d fi, aliquem determinando, fic ^ Hf /informe y ftd furem i prtre .
RefpondcoAinch.Ac.ci/.ww.fr^/r^.videtur inclinare.quod liceat, quand o nulla
perfona determinatur.Sed ipfe profeftd id nequaquam doeet,folAm enim ibi ait,
licere fic dicere, Memopom rePtufut^ /»- terit ab aliquo divitr . Id quod oos
etiam mod6 concefli mus , quia fic minus malum confulitur- Puto ergo ex diflisdicitum
non efle pquale,vcl majus perfuadere, five dcfipnand o pcrfonam.five in genere
loquendo, quia tunc lemper perfuaderes peccatum, nec adeflet
excufatiodeviitlomsl majori dc- iiflo,fed licitum efle perfuadere
miousmodofupraexplicato, quia five perfonam dctermines/ivc nequaquam. locum
habet difla excu- latio Quand o autem dicimu* ( ab alio determ nato, vel
indetermi- nato) femper intellige.ut fi poflis avertere latronem, folfla
indeter- minate loquendo, certdnoo liceat determinatd lignare perfonam, ut ex
fc conflat . 14 Atque hpc de mero confilio.in vitatione, perfuafionerAt fi Utro
ita dicat ; N'/»' tume »djuvn ai furandum minui A Petro , egotmrabor majus ab
eodem Petro , pqterifnc illum adjuvare,fi alia via non efl fu- rem avertendi i
majore fumma? Refpondeo pofle, auia Dominus m re lua,Ac dc qua potefl dii
ponere, cenletur id vellerum tu in hoc au- xilio rem utilem pro illo geras . Ita Vafq ibid. lege item Dianam
^ g. tr.j.ref. 19 fin. Quid fi latro pari modo polcat auxilium ad furandum
minus ab hoc;(ecus, dicat fe furaturfi ab alio tertio majus, vel pofcat
auxilium ad vulnerandfi Petrum;fecus/>ccidet Paulum: eflo polles .
modofupradi&oid confulere non tamen potes ad/uvarc.Ita Vaf«u. ib.u.if.
Ratio efl,quiac 5 lilium pcrlc tendit ad evitandam majorem culpam ; at auxilium
, fcu cooperatio per fe tendit ad ipfum pecca- tum, quod lic£t minus, peccatu
in tamen efl, quodque ficuti committere tibi non cuiceditur foli, ita neque cum
locio . Cooperati* tum Peeeantt. ij Non efl quzflione dignum, An poflis
cooperari in adione ipfi peccaminofe proximi, V. G. io accipiendoaliena invito
Domino,ia occidendo, in percutiendo innocentcm:manifefldcnim tunc, ut uum. P r
*t*d.diCtum efl, complex elles peccati:Sed qurflio, Ac quidem va- ria^c
frequenti llimp praxisefl,An liceat cooperari cum asione pro- ximi ex (e
indiflerente.ct qua ipfe fumi t occafionem peccandi .An V. G. liceat
fcalasfeneftrar ad movere, quzaiflio cft ex lc non mala, fi fcias aliquem velle
illa commoditate uti ad furandum, licdt furtum tu nequaquam intendas . 16 Sit
regula umvcrfalis: Ex caufa rationabili, jufla nimirum. Ac oroportionata, non
committit peccatum , nec confcquenter onus reflitutionis contrahit is , qui
fcienter participat, feu lcienter coo- peratur cum aliauo in aftione,qu£ non
efl intrinfece mala, led infe confidcrataindiffcrcMefl; fiipfe illam adionem
ordinet ad finem bonum, ideftvelad fuam ncceflitatem avertendam, vel ad luam
utilitatem confcqucndam, quamvis alius ea abutatur ad peccan- dum. Hanc regulam quamvis
plures impugnent » fequuotur ^ De Charitate Proximo debita OJSimi Jio.Vilent ■«'i.f lo^.j.Aior M.1 ./ii.
&. num. 11. fu. 6 . t*p » 4 .*.l “Pll. mi. 10.& W.. Rcbclfv. 14^ »4
J.Suir.»». iJ/ri/. /Mf. ijucUr 1 .«» Dntl.ttf 7-Onrop.M.l .ir. 6 .J. Cttr. iftr. 7.Dun i,,."- 1 -P* inmm^iuat
Pontium, duos ltaiu<Jo$alial<jue . Cuius ea latio tactis cfl quis quando te urcet cauli rscionsbilis.ut facias
illud opus , moraliter cenferis 000 polle aliud lacerepllaemm nitens
uecelAtasaufcit 1 te potentiam moralem ; etjo tum non te- neris abeo opere te
cohibere . Probatur coofequemia.quiaabllmc- te ab co opere , quod cxfc malum
noo eft ; idcddcbcrcs, ut impe- dires, leu ,ut non permitteres peccatum
proximi, at impedire tunc non pote* ;ergo, ac- Probo banc minorem , tunc noo
pote»; tollit enim ite, utdiflumeft, potentiam moralem urgeas illa cauter- io
non debespfiquidemad ioiportibi le nemo teoctur , quare tone non judicaberis
velk peccatum proxrroi , fed propter neccllitaicm tuam folum cenferis negativi
permittere. Ubi v ides totam rationem hufusdottrinz fundari in duobus; Prirod,
innatura operis , feu adionis, quz ex fe fit non mala; Secundo m caufa
rationabili ex- gene caufa aliquanto graviore 7 quam Gt ratio ^mnlatus ; &
ca,quz ditlaeft, fufficiens fatis luperquccenfctur . Sifaraulu» ad duellum
aflociet Dommum, vel eundem fornicantem cuftodiac ante fores^it in utroque
peccato aii imo lior lic;c lare peccabit ,ut modi innuimus; ita Sanch.o.aj.quu
fini»ellpravus;at U materialiter aflociei ,cufto- diatve , idell ut Dominum
luura non derelinquat j licit videat eum uti hac aflbeiatione, ut ammofior fiat
ad peccandum , excufari qui- dem poteft, fed ncnfutficit ratio fola famulatus,
nec notabile illud nocumcotum/iuod diximus initio iujut numei: fed maximum
debet cUe,quiacuUodiaillajnimofiorem Dominum reddens, valde pro- piuqua dl
peccato, multi magis id dico de aflbeiatione eadem mate- riali ad duellum,
deque omm cooperatione fqua quis utatur ad occi- dendum , quia majorem caufam
requiri fupra di ximus,quaodo culpa abutendi eft contra julli tiam . ao Qui
licum fcracl fuit An fi amicus meus velit» ut ego feram rounulcoTa, &
limilia .rurpislcilicet amoris incitamenta, quae ip- fe mittit ad fuam
concubinam, poflim ego fine peccato defer re?Ref- ponfio fuit abfoluti ne
:ativa,quiacx una parte Hzc adio, licit aliis cufantc, quzfujufta,
acproportionau cum opere faciendo ; lioc indifferens, ertconjunAa cum
pcccatoamici^jufqueconcubinz ,& eft, quz e;us fit rationis , ut rcfpeilu
operis , nuo male utitur cri- AmuUiu.
minofus, cenfeaturpro temoralitcr urgens, «neceflaria. Si al- terum ex bis
abfit , cooperantcm peccare, non eft dubium . Solum dubitare quis poffet quopcccati genere? &
refpondct Sanch. loto titato nurr. io. eogenere peccati, quod committit ea
aflione abu- tens. Quidfidicas efle folum contra Charitatcm f cum Delugo 7 /
punit. J.xo. Jttl. 4. $.x. legantur, quz dixi inepufe. diCauftff.M. a./.i.
$.17.® ioi.dcfcandalo; indeemm, an idpoflitdici, colli- get ftudiofus Lenior •
1 7 Verum enim veri unde exploratum habeam caufam efle fuffi - cienter
excufantcm ? Arbitrio prudentis potius , quam certa regula id definiri poteft.
Non enim femper eadem caufa excufabit,lcd maxime perpendi debet: Primi, remote,
an proxime opus in- differens fit conjun&um cum peccato abutsntis: nam fi
icmoti , mi- nor caufa te excufat; fi proxime,
major,&urgentiorcaufaopuscrit adcxcufandum . Secundo, an fit jo materia
jufticiz, ubi intercedit damnum tertii, majorque urget obligatio, ne cum ejus
damnifica- tionecoopereris; an in aliis materiis, in quibus minor folet urgere
obligatio: major enim in materia juftitiz caufa cxcufaiionis efle debet, minnr
in aliis . Tcrtii*onducct item advertere , An fi tu eam cooperationem proximo
neges, ccflaturushfit a peccato; fi enim ccflatur us efle t, major cauta
requiritur, quim fi nequaquam . V ides quim implexa , quam confufa fit allata
regula ? Illi ergoacquiefcere ex alia parte non adefl caufa cxcufansduih ex
famulatu, vel ex alio detrimento , utlupponimus : nec enim , fi adefl quidam
modicus ru- bor, videtureHe regulariter canti momenti, ut fatis^xculct .Fateor
tamen, fi tibi magni fit cjufmodi amicitia, ac veri timeres eam amit- tere;
excufari tepofle quia tunc notabilis nocumenti jullus metus accedit . Simile
quid erit, fi te amicus petat .ut cubiculum ei accom- modes, in quo fcis cum
fornicaturum, nifienim nuubil is nec editas te cxcufct, peccabis, fi illi morem
geras- Ita Sane hrz/r.®»®».*!. Et notabiliorem quidem pofco , fi in tuocubiculo
f-curius & confiden- tius fit amicus peccaturus, ob rationem modo didam
inaffociationc, atque eodem modo philofopharc in coeterlsfimihbus, ubi ratio
fa- mulatus & obfequii non invenitur . at Occafione famuli.illud de Dominis
adverto, nam fi Dominus nonciiciat fervuro habentem extra domum Domini concubinam
, feu univerfim fervum malum, vel fi non fubtrahit aliquid ex necefta- r i 1 s,
quando probabiliter creditur fervum ex tali eje&ionc ,vel fultra- ttione ad
lanam mentem rediturum,pcccaturum mortalitcr:Quod fi vcrifimilccflct
domoexpulliim deteriorem futurum, (ut certi fa- cili przfumi pofletjliccretdomi
retinere, dummodo non fit fimilit pcrniciofus LcgeSylv.tvrfc ®.at . Ra- tio cfl
, quia in priore cafu videtur peccato fervi favere ; non item na
pofteriore.AdditTrul./4-** Vtc.c.i . .nix.\uns fizot.p.xJ.x^.%^. Vide
Nav.cjq.».at^#r^liamcxculationem:finimirumexexpulfioi tinn pofiumus, nili ad
caius particulares, praxis gratia dclccndamus: nocabilcdamnuin Domino
fcquarur,c6 qu6d fit famulatu debito, Ac * ior evadet regula ,& non nihil
accuratus neccflariocariturus.vcl pretium fervi, vel ipfum fervuro amifluru».
nam fic aliquando clarior evadet regu! Confeffarius fublcvabitur . Colorat io
fama 6 cum Domino , (j /f mi fiam. Ipsa
communis famulatui , & obfequii ratio cfl propqrtionata caufa , cur
cxculetur famulus, filius uno verbo , fuhditus, lequencia opera cx fe
indifferentia faciem?Ita Sanch7.c.".2i.Prim6,0;uilu he- ri ufurarii
pecuniam numeret, deferat, recipiat , refewt mere in li- bros, fed de bis fusd
mox in^x.Secanddfi cjufdem juflu, quem Icit ire ad adulterandum , fleroat
equum, ipfum merd comitetur , mere- queex pedet ante fores (mere, inauam, hoc
eft uon ut cuftodut , animofioremquc ad peccandum reddat > fternat ledum,
cibos con- diat, miniflretqucconcubin*,eandemquemerdallociet, ducendo ad
locummbi Dominus peccaturus cfl, januamque aperiat eidem m- ax Quod didum eft
de Domino,intc!lige multo magis didum ei- fe de Patre rcfpcdu filii. Quare
ficuci aliquando excufo parentes/r»- trefque majores, quandoadu filios ,
fracrelaue non expellunt,, quia deteriores extra domum verifimili ter evadent ,
&quiadede^ cus eft familizextra majorum curam inalterius domibus illo
agere: ita tfofdem graviter accufare debeo', G continua remedia: quz mo- rali
ter poftunt, ad curandos eos, quifub ipforumcura lunc , ne- quaquam adhibent .
Foveret etiam peccatum Dominus (multi magis pater rcfpcdu filii ) fi fervum ,
ejufque Amafiamdomi retineret : nam fic Dominus receptaret
peccantes.lnquiris:Poterit nc hic herus excufari nunc ex eo capite , qui alios
fervos , vel fervas i nvenire facili non poteft , qui perinde ac illi naviter
famulcntur?Refpondeo,non poflumcxculare. Nam hoc cafu non folum eft fervus
malus.ut nu.prae.fed eft fecurius -i- , ■«ii.iiin- . . uut caiu non loiu.Tj eu
u-tvus maius, ui iccun RrdTurz-TcrtiA,fi ornet fuam heram mcretriccm,fi deferat
feripu, peccans , & commodius. Idem dic quoad filium , volentem domi pa- a
internuncia folius u rbanitatis plena ,fi deferat munulcula, & cl- rentum
retinere Amafiam.Quid dc fcandalo?Quid de periculo coo- * " ' m 5 *»— c. —
i A przllarec. Ugiitotiusfarailiz? Apagcitecjufmodi lites . Cooporatio eum Ama
fi a , uVt pinta d»patlL bomtfia . 2} Licet cuilibet Judicis concubinf munera tradere^tque
ab ea- dem petere, ut intercedat pro ipfo apud Judicen^quando e/us inter-
ceftione fperat , uc juftam lententJam de re alicujus momenti Judex pro ipfo
ferat ,_nccalia via fe offert ; qua poffit ejufmodi fenteotian» " contra c
amatoria, i contineant claram provocationem ad duellum; nulla erit cxcufacio,
nam hac fune intrinfcce mala ex Sanch- *r*®>.x6. quamvis Caftrop. tom. i.
trafi.6. 4 A.p I t.num j. hzc licere ex aliqua urgentiftima caufa, dubitativd
doceat . Quod fi famulus ignoret, quid in eoferipto lateat i fiquidem
efteertusde turpi tudiuc amoris Domini, vel pcrfonz,inter quas in- pro iplo
ferat, ncc alia viale offert; qua poltitejul modi lentt tercurrunt illa feri
pta,funt valdd fufpedzrounquam licere deferre, obtinere. luCaftr.
/.c.^.j.Hurtad. apud Dian. tr.8 fentit^.Sanc quia debet fervus ex communiter
contingentibus pr$- fumere ea cUc amator ia, & malajznigniusumen etiam in
hoc loqui- tur Gaftr.^.cit. Rebell.eam enim delationem ex aliqua urgentiftinu
caufa. puta mortis,vel fimilis gravis mali avertendi, ucerq; concedit. 19
Pntcrca, lubditus non ex fola famulatus ratione, fed metu notabilis detrimenti
C quale effec, fi quis timeret neDominum hunc deferens , cogatur alium cum fua
moleftia, & damno quzrere ; nc 4 Domino male trafletur , ne corvis oculis afpiciatur
, ne i domo cum fuo detrimento expellatur) fuhditus, inquam .excuUhitur, fi
refe- rat adulterz , vel inimico , ut tali hora ad domum heri, vel ad coodiftum
locum accedat ,( fed ne dicat,ut accedat ad peccandum, vel ad pugnandum in
duello; hzc enim fune intrmfccc mala ; fi jul- fu beti inlequatur puellam ;
vifurus,vcl requifiturus ubi ea habitet, & nihil aliud, fi juflu cjufdem
non aperiat mod& januam, fed do- ceat ubi herus Sanchcz ab lifdem citatum .
Ratio eft , quia id poteft puella obtinere fi ne exercitio, vel incremento
turpis amoris, quare adlioex fecft iq^ differens : & ex alia parte,
expettario lentent ix dat fufficientem caufam . 24 Quid de puella adeunte Judicem
pro fua caufa, vel dc eadem vocante Medicum pro fua curatione, vel de homine
indicente alli- dentia faeminz pro infirmitate: peccabuncnc hi hzc facientes ,
quando fine gravi incommodo ea omittere non poftunt ; A nihilomi- nus
fciuntjudicem , Medicum , fceminam his occafionibus turpiter labi ? Relpondco :
Przfcmdcndo ab alio inconvenienti , puto pofle , necdlicate nimirum gravi ,
& proportionata cos excufantc ; id quod patet ex di&is . x j Si puella
( ut idfcmcl hac occafione dicam ) advertat fe ab alio •u, u/uuuc^iuacm non
apcriac rnoaofanuam , teu ao- libidinosi tangi, quando talius funt impudici,
(eu Jibidmofi, (qui us fit, fi Dominum adjuvet adafcendendum per fcne- fint
hi^licctur pluribus imfr*M.*.§ 6.) non poteft liciti permittere flram, quo ingrediatur
in locum ubi peccaturus fit- Hzc enim, dc fetaogi: nam concurreret ad a£um
intnnfeci , & mortaliter ma- fimilia cftmbnt aliquanto propinquiora peccato
abucentis» i adi- Ium» Si vexi fine pudici e* fc, «hoocfti: quale efle folet
ofculum 154 Explicationis Decalogi Lib. V. ex more patria? , vel ta$us manus in
chorei* ,diihnguendumelt . Si faltom mertifeeoj medi , ut ia cofu proponitur ,
no» pUcxatdii peccatum f enim fiaot in publico , licitd eoi permittet puella .
quia , in re per le ( 'jfacmnt obftquta proditia ab a/, quem bonum finem\pdta
eoquodoxki. non ma la,adeft excuiatio iuffi C1C0S , ne (cilicct in lulpix Ionem
mali- eant itis ffitii fui caufa, Vol
cfjufiam mererdem ,Ucit enim bae officia , tia?*apud fc fpc<2amc* venui re
pullus bon* alias famx ♦ At fi h*c & obftquta fini valdi conjuntia peccato
,n.<n tamen /mdi fecundum fe, fy fufpicio vitari poffct, vel illi taflus ,
quamvisex te pudici , fierentle- Juapto natura pec cata fyideifejungiptffunt a
peccato per finem divo*. cretd;debet puella omnimi repellere , fi certd
mortaliter ungentis, fumffy ftjunllum . Ha*c ille, Nota illud <#<■«,
vetobfufiammercedem. ofcuUn tilve malitiam advertatmam tenetur ad non
concurrendum Hanc lententiam fequitur etiam Merolla t.t V.a. c.q.dub.
io.ceee/!$ cum alieno peccato,ubi nonadeft cxcufatiopermittendi.Certo > in-
Diana p. 3 tfise/.i r .cxcufiatcsco*,qui Cx officio puellam in: quam,advertit:namli
foliirnTub dubio , ex alio capite non obii atur curru ad Amafium ducunt.
reppellere , quia nimirum nemo prarfumendus cil malus : Ita FUl/e. 3 1 Dii
parita* autem erit inter hos,* inter pingentes turpiajoatn 39 97 Sed ceret 1 eo
ipfo quod Iccretd hi tadlus fiant>lulpedi lunt , fi ii vedoresdeu bajuli
aded lint religioli , ut nolint fe/uafque operas « lepclIendi Licitc ( ut id
etiam obiter un^anvpolle i puella rcpcl- locare in cjufmodi
ve&atiouibusjacilc 1 in tuo lucro notabiliter l$de- li Medicum, &
ficncgligere curationem lui morbi, ne tangatur in rentur,quod non eft
communiter in illis turpibus depingendis . partibus honeflis, concedunt
DotluresBon -^»»ar'.?.4-/ , -to.«.9-Joa. 32 fcthic item nota diferimen inter
hasartes: qui enim profite- SanchVi. »7. quia nemo renetur ad mittere
curationem, i qua non turartein, V\G- hiftrionicam turpia repratfentantem ,
Icmpcrcft minus abhorret, quim ab ipfo morbo. damnandus. Ita PetT. Hurtad. x.
1. di/p.-j 6 fefl. 6 .% . ( nifi fortd 2 6 Illam etiam caufam lufficicntcm
exiftimo,ut,finc peccato pof- illum rariflimum calum didum ».x8.excipi« ,) qaia
proximi ejuf- fil puella habere amatorem , & fioerefeab illo videri ;
tdemquepa- modi ars adneditur ad turpia . At non Ita lculptura, pidura,baju-
rentespofle concedere quando id fit ad iinem nubendi. Vide ommnA latus,
veliimiles artes •• fitcemm perfenon iuntoccafkmespccca- de hac re infra,
/y.c.y.J.ll /5 *.49.Cautc tamen id fiat, nec in leper- torum in proximo,
tcdmcrd: per accidens; ita ut peccata tacile,* mittat deledationes carnales
deprarfenti : quod facillimum, & Ire- ut plurimum vitari pollint.
quentiffimum lolcreefie, prudenter notabat Pater Nicolaus Raldel- li,mcus in
Theologicis amantiilimus Praeceptor ■ Cooperarie Vendentium . Munera Amalii an
acceptare liceat puellae, dicam infra,!.-} . 1 . e, ut > etiam , an le
ornare /.7. t.S.§.$-prr totum . 33 Caufa jufla,& proportionata
ccnfentur,Qtquisfua vendat;i«* »7 Quid,fi puella pr*i'cindendoiprsrdidq fine
nubendi,fciat labi dura^uam pateretur fi res fuas, quas venales habet,
nequaquam ven^ in peccatum adolefcentem,quandoeam coni pici t,poteiinc. Primd,
deree, dummodo venditio non iit contra juftitiam. Itaque pottft quis permittere
feab illo viderit Secundd, le illi coni pi ciendam trade- vendere aguuin
injideli,quein bcitufui loreadfacrificium Idoli, tu» re ? Utrique petitioni fic
rcbpondet Sanch. tom. 1 . in UocaUib.x .t fi.a. cos mulicr>,quos fcit 1 mi,
ut ad turpem amorem illis perunda juve- Ad Primum, eommunnrr Deflores docent ,
eam peccaro mo ta. nesalliciat: aleas,* t-ixilloscis, qui in ludo illicito Tunc
illis abufu- [iter, quando nulla nec effit aio duc.tur , fedut fu* iib er t ait
fatis faciet , ri. Caupones item poliunt mimllrare cibos indic jcjunii;tum
quando kuc atque tlluc dtfcumnde ffecat, ut invifat viduet , ut murbanaxi-
dubitant, an ad le divertentes i jejunio excufcntur :tum quando pu- deatur ,
tat ad Er clefiam, for. Alti tamen docent non percaro mortali, tant eos non
cxcufari . ter . Primi , quia ea etrafio petiut eft ex prepda amant it maJltut
, 34 Potelletum quis verxkre.vcl etiam loca re domum fuam Me- quam i muliere
dat a , qua likoetato Jua jure utitur . Secundi, utmi/Jt retrici,vel Ufurario
publicortmmd id pode fieri ex Sanch. l.l.inder. ftrupulit fu bf areat , dum
vult trptnd,re , quando eft mt effit as demo r.6.*r.20 etiam nulla excufanre
caufa , quia locOscft valddremot£ exeundi , for . Tertii , quia ox bac taufa mu
fieres ft fuporfiui ornante 1 , conRUidhiscurn peccato abutentis^C fic pollet
etiam abuti aerc.cibi* ftmptr peccarent ,■ quiafciuntft pluribus turpiter feto
amandas . Hac aliiique rebus innumerisrNifi tamc locuselTet ratione fitus
magisap- idsut ftnttnria verior ejt( quam fequitur etiam Diana cum aliis ab ip-
tus ad alliciendos homines, vel vicinitas Meretricis multdm noceret
Jociumpa-r.T. *r.i q.ref. 30. } Ad fecundam fic habet : St data opera hoocllis
fixminis in vicinia commorantibus ; nam tunc requiritur ( multimodis , fi ft
ornatam efferat confpidtndam)abfque ulla ntreffi- caufikqualis ccrtSfufficienscflet,
non polle ali IS hondlioribus locati^ tate fe ejus confpeP.ui efferret ,
ftdquadam vanitate nuda , nec turpis Cc nili ctkrt lcx,ne id fiat^ut certe
excommunicatur in Sacro textu t . amoru alterius ignara , fy fi illum nen
intenderet ,■ nejcio eam i culpa \. de u furis r*6.qui domum locat Ufurario
alienigena? . mortali liberare ,* quia aliud efi , fuafe quocumque eundi
Ubertate priva. 35 Qui vendunt clculentaloluturis jejunium, exculantur, fi ti-
re, quod eemmede , ahfqut anxietate atque abfqut aditu ad ferupv. menc di
minutionem emptorum; prxeipue cum raro ex tua denega- Ut, praflart nequit {
Aliud autem, data opera fe ejm afptdui effer- tronc ii jrjuniofint vacaturi,
nullo cmm negotio, quod tu denegas, re, quod facillimo negotio vitare fottfl :
nec tn oblatione illa aliquid ut iU- alii porrigent . tatis efi. HsecSancnex .
Quam diftin£lionem,quu Albcrtus Albcrti Unam, vel alteram rem non magni pretii
invenditam tibi fuper- dt er natu mulier . d.i.e,q.fi.\. notuit admittere:
nimis fcrupulosd de efli? caufa lufficiens certe non judicatur ,ut depiclura
Amaljirtno- priorecafu locutus eft : fi enim omnes cum eodem Recentiorcs*^.*.
dddidumeft. At vcrAdiminutiofucccfliva pretii exigui , in latis 30 concedunt,
ex jufta caufa puellam excufari in dido priore cafu,ob notabile damouro cdm
poflit exerdeere, latis iunicienscaufaexi- necdTitatem aliquam,vcl utilitatem,
quse maior utilitas,vdnecefti- ni — -- tas huic rei proportionata defideranda
fit , quam Ca, quae ducitur cx fcrupylis, ex libertate, *c. PiSlor, Hijtrio ,
Ve der ejufdem Ama fis . Cooperatio eum Idololatria , Idoli, ejufquc templi
fabricatio.ut item Idoli jam *en- ditio, cumfmt ordinatae ad Idololariam , non
poflunt cx le liciti prarftari ingratiam ejus, quiad hunc finem fcitur ea
velle, quia luUt darjp,5c valde immediati occafiones Idololatriae ; qualis
certi non cft a»ni facrificandi venditio, cum agnus mullis ali» rebus noo pcc-
caminofisufui fit. Ur^entiflima tamen exift-nte caufa ( ut eflet, femcUaut
iterum , juxudida " ig.nugna paupertas artificis ( peccatum viaretur. Iu
C»ftropal.^.p.IS.»lv.B•Tant^erui^.3V.l.f.9y*^.J.®.*44• t l u,a )^l ^, ®• quid
18 Non l.cct regulariter Pidori pingere Amafia? imaginem pro <0, quem Pidtor
certi Icit io eam turpiter e(fc affrdum: quia non tpparet caula fufficiens ipla
fola amilfto lucri , quod ex ea pidura conquirendum fic . Nam idem puto
fentirndum de pingentibus val- diturpia;immdde Hi (Irionibus eadem
rcprarfcntantibus, ex quibus moraliter Icitur multos peccaturos • Dixi (
regulariter)” en, m tanta eflet Pidoris.vcl Hiftnonis necclfuas , ut co lucro
indigeret ad viflum,vel quid fimi le;non rccufarem femel, aut itemm licerent ea
fine periculo morali fuar impura? delciftationis,quod cavere maxime iq
Hiftrione turpium proh quam diffieildeft ’ )donec alia vivendi ra- tio
diligenter conquirenti non aperitur . Ita Sanch- F° n{, '*5 » contra Azoriiun ,
Sc Bon. apud Dian./>. J. **- J* "/5. Petr-Hurt.apud 19 Licet tamen
famuIo,frd non nifi addito timore notabilis dam- ni explicati nJ p.cmerc pro
Domino depiflam jam imaginem concu- hinaj.ficut etiam modis diflis ik.
&".i 9 ornare heram, meretricem comitari . &c.quae tamen limplici
amico non concedi mus, ut colli- , .Ratioquodfcrvusemcred diam imaginem
laciliuspot- -io eftinfolae*** f 'iturcx
n 2g-rv«“«*|u*>u a-- St» aa3mP'^ or »‘ ft » quia minor cooperati ptione : i
P* 1 ' cnim Eminus facile emere per le potiet i at non poteft 0° tjuicx
ofticiolcflicas humeris portant , vel rhedas agunt- pof- fumne Ticitd,pretio
conduci, puellam fcienter ad lafcivQ adolefcen- tem adducere? Aio nonpofte,
quia id, nec excufat ratio famula- tus: hi enim famuli , fcufubditi non funt :
necamiuio lucri, quia hoc eft fatis exiguum , juxta raodd difla de pingentibus
Amafiam . Hibeo tamen unum apud Nivarr- l.^.confkn fecundo edj.conf.\. de pan.
circa finem Fx quo aliquid benignius collisi probabiliter po- tcll * S-xbit
(inquit) videtur ec/lgi ratio defendendi multos k peccato 16 Ad vendendum vinum
fcienter fc ioebrianti , caufam majo- rem aliquam,praMer ipfum vini merum
pretium , cxpoftnla t Caftro- pilaus /oejkj.i-i.zdde Si.V.Rbriotat , Sanch.
loc. cit. «».33. nempe vel timorem, ne nolens vendere injuria afficiatur i
voleme emere, vel timorem, ne multum fic diminuaiituremptores . Mulcdm, in- quam
; quia ebrietas videtur majus malum, quim fulutio jejunii: & idcd majorem
caufam requirit, quim requirat jejunii fragio. Simile quid hac occafione dic,
de reddente gladium furioto, vel cum illo inimicum occidere volenti ; nam licet
ex juftitia gladium alienum rcddreequis Domino teneatur, tamen in hac
circuftantia furiofi^jjfi i gravi (fima ncc militate cogatur, reddere non debet
; idque fub onere reftitutionis, fi damuum forte lequatur, ut dicetur inferius
Ub. 9 . tr.q. C...^.^.nnm 6. 37 Peccant cumonere reftitutionis ii, cui tradunt
vinum , fru- mentum, caeteraque aliis. ut hi cum injurtitiaea vendant, quia hi
operantur nomine illorum . At firadem vendisaliis, quos Icis per fraudem,
mifcendo,V.G- aquam vmo,vel demendo dc menfura,*c- aliiseiiercvcndituros, tunc
liciti poteris, quando tu nifi iis ven- deres, difficulter, vel cum tuo damno,
aliis vendere co^ereriMiani fi aliis fine tuo damno arquepodes, cur ex
Chariratc non debeas? ItaSanch./ac. cit. n.xy. Caftrop. l.c.n.\,
legcDian./>.3.*r.6.r//i/.44. Merolla to. j.te.i, d.x. d^b.io.coroll.}.n.io^.
Caput L De Charitate Proximo debita. 15$ quid aliquid dicant . ) non
funtaGiones intrin feci malae, fed ex fe indifferentes, cum Idolumpollit appeti
ad huneftus fines, nempe, ad ornandam domum , vel ad memoriam Antiquitatis
comervandam : templum vcr6, ad ufus humano» licitos, Acc. De in^reffu in
templum Idoli, deque gcuuHexionead illud , dixi per occafionem, &tjx 1 i •
Coeperat io tum minifirante indigni Sacramenta, (jt. %9 Si Sacerdos fit in
moruli, idque tu certA cognofcas, ( nam fi abeu certitudo moraiis/emper erit
bonus przfumcndus) non pec- cas petendo, ut is conficiat Sacramentum V.G. ut te
abfolvat. quan- do alius boo iis praedo non ed, quia tunc necefliusdeu
fpiritualis uti- litas te excuTat 1 peccato , q uod Sacerdos ille pollet ,
media falcem contritione, vitare. Iu Azor p.iM.xt.ij.f.j . Sacerdos , inquam ,
five Parochus fit tuus, five nequaquam, eadem enim mihi videtur utriufque
ratio. An liceat ab cjufmodi Sacerdote Sacramenta pete- re, quando funt alii
probi, i quibus petere poffum ; au, inquam liceat, fol&m ex capite, quod is
cd paratus ? dicam mox n. 6 j, 40 Si Sacerdos efletexcommunicatus,diftinguendum
diligenter eft : fi enimed vitandus, hoc ed publicus percudor Clerici, vel
nami- natimdenuncutus ; illici te i te expofccretur,ut is Sacramenta cou-
ficeret. ItaSuarez«*c«i/y.i4,t? 16-quia tunc communicares in di- vinis cOm
excommunicato vitando ; ira m6 , quoad confeflionem , in- validi eam ab
illofufeiperes, fiquidera ab vitando Ecclcfia vel tollit, vel fufpendit omnem
jurifdiGionem. At verA, fi ed non vitandus , hoced.fi habet qnamcumque
excommunicationem : modAnon fit vel publicus percudor, vel norninatim
dcnunciatus ; potcd i te lici- ti, Ac validi rogari, ut conficiat: quia
Concilium Condantienfe id , in gratiam Fidelium^onceflit . Unde tunc cjufmodi
excommunica- tus, modi non feipfc ingerat , fed ad Fidelium petitionem , Sacra-
menta minidret i Ac liciti, quantum edex capite excommunicatio- nis, Ac validi
operatur Ita Saoch. Ht.j.de
matrim.d.Q.a.2. Petr.Hur- tad. x.%.difp.\-)\.felH.\% §.149. contra Suarium
difp,\tjtit.fef },\ . Dico (.quantum edex capite excommunicationis nam fi per i
p- fum Oct, quod non obtineat abfolu donem, edet in peccato mortali; Ac tunc
recurreret Dodrina num.practd, jam enim tunc peteres Sa- cramenu ab ciidente in
moruli . Cooperatio tum iniqui pugnandam , vel aliarum tona diripientibu t . 41
Urgentioremcaufamadexcufaodum requiri, quando opus ed magis vicinum peccato
abutentis, Ac quando ed contra juditiam , (latuimus A/* - ,* Cilm autem
urgentem hanccaufam, ede metum mortis, velfimilis valdAgravisdetrimenti, pateat
exdiftis, con- fequenter fit, ut excufentur Chriduui remigantes io triremibus
Turearum, contra fimilesChridianos pugnantium; Ac praeterei ii* qui arma
porrigunt i Tureis petiu, ad eofdem Chridianos interi- mendos ;afportantem item
farcinas ad Bellum injudum nccedaria, admoventes fcalas,Acc. Iu Lefl.Sanchez,
Valent aliique, Cadropal. um.ijr.ydtffAf.i i.n. ro. quia nifi Chriftiani captivi
harc faciant , incurrunt perriculum vivar. At non excufantur etiam metu mor-
tis, fi Chridianos occidant, fi percutiant , fi contra eofdem immedia- te
pugnent, fi applicent ignem, quo comburantur naves , Ac Cbridi»- ni in ea exi
dentes, fi eundem ignem appl icent Bombardis ,ex quibus Gbridiaai non terrendi
folum edent , ( nam pro hoc fine dubio excu- farentur ) fed etiam occidendi :
quia ha&c funt Intrinfecdmala. Ex- cufantur tamen, fi inferant damnum
Chridianis , in rebus exter- nis, eascapiendo,veldeftruendo:quiatuncfuntin
extrema necef- Ctate illorum bonorum, ad vium tuendam : nam propterei eodem
mortis metu excidatur is, qui admovet fcalas , vel humeris fuden- ut latronem,
qui vult furari ; immA Ac qui eundem fnrcm adjuvet ad furandum; quilibet enim
ad harc jus habet ineitreroancccffita- te.luCadropalau$^r«r*/aran«ni.tx. citans
Molinam. F.tunivcr- falitcr loquendo, prae ter extremam neceflitatero, iliaca
ufa teexcu- fabit , fi concurras ad aGiones indifferrentes, quibus alter
abutitur ad furandum, vel damnum in bonis inferendum, quae judicioprudcn- tis
judicetur proportionata ad quantitatem furti, vel damni, ex didis colligi
potcd. D t
Cooper attexe cum Pejeraturo , «tu Jejunatur t , Malefit te Male- fit ium
dijfoluturo . Hemiflivi . 4» De primo c* bis egi £J.$.c.r.§. $. de Secundo,
prartermodd diGa Ac * »». 40. dicenda, habuidi mulca tit+s.f.§. 6 , de Ter- tio
didum ed fatis Ut. x. tum de Malefit ie . C ceperat io eum Ufurario. Tres
clades perfonarum hiefe offerunt. IpfcMutuatarius, ided ille, qui recipit ab
Ufurario pecuniam mutuam lub onere folvendi ufuras . Famuli cum Mutuatarii, tum Ufurarii .CcEteri alii non
fa- muli , inter quos Notarius , Tefles, Princeps . Mutuatarius . 41 Quoad
Mutuatarium,triaquf ri poffunt PrimA. An ipfi liceat fol vere Ufuras ob mutuum
jam acceptum t Refpondeo licere . Ita Sancb. Ht.\Jm Deea/x.Sjt.i o- Ac de Lugo
tem.x. de Jufijt.x j .ftQ, 1 1 , . quia bfc non cd occafio peccandi, quf detur
Ufurario, cum ipfe facile poflet illas non recipere : fibi ergo imputet , fi
recipiat : nam Mutuatariusexcufacurfoivere, auodpromiGc, ne habeatur infide-
lis, Ac ne claudat fibi odium ad habendum itertim mutuum. 44 Secundo. An ablolucd petere
liceat ab Ufurario pecuniam mutuam ? Refpondeo licere, u eo mutuo quis
indigeat. Iu iWxom- rounicer. CadropPont.Suar.aIiiqueallati i Diana *
p.ytrj.deftan - date rrfol. 2 . tunc enim, qui Gc petit, nec coofulit, nec
intendit eam Ufurarii injudi tiara , quod certe edet iniquum , fed intendit
vtiliu- tem propriam fuppofiu malitia Ufurarii, quam folampermittit^iA vult •
At G mutuo non indigcat,fcdeamj>ccuniara procurer, ut illici- t A expendat
;etiamliccre,probabileefledicemus paulA p-od eo capite, quod petat ab Ufurario
parato . 4j Tertid. An petere liceat mutuum ab Ufurario, Cc addendo ; Da miti
mutuum, nam tttijehamin U[nrat. Refpondeo adhuc licere, quando fcitur Ufurarius
non mutuaturus fine ufuris. Ita Molin. Valentia, aliique apud Dian- i.r. Ratio
ed , quia id non induceret ad UfuraMtque aded ad peccatum;fed fenfus ed
conditionatus in hunc mod um : Da mutuum , nam quia non vis mutuate gratis
yjolvam siti lu- 4 6 Quoad famulos Mutuatarii dko, certum ede illos, imm&
Ac quolcumque alios cjfus minidros , amicofquepofielicitd effice^ re, quod
potefi ipfe Mutuatarius : quia agunt perfonam Domini.Pof*
funtcrgototum,quodcli(lumed'i*«.4j. Quoad famulos verd Ufu- rarii, multa fune
difita«.i 8. led plura jam lubdo , quae fuut commu- nia cum non famulis . Ne/s
famuli . 47 Quoad omnes ergo alios, placet mihi hanc formare regulam, ex Molin.
/. A trattUut , d. 3. Leff. Ut. 1 .e.xjut.x 1 . Ac aliis quos i pfe tit jeg. Si
qui fe tenent ex pane Ufurarii , Ac cum co cooperantur ai committendam ufuram ,
peccant, Ac obligantur ad reditutioneo» faltem fecundo loco pod Ufurarium :dum
tamen excipias eos cafus, io quibus mu tuatar io inarata non ed cooperatio ;
nam tunc neque peccat contra Mutuatari um, nec i reditutionisobligatiooe
ligantur Regula, Ac ejus ratioclarior jamjam evadet. 48 Etenim radix peccati,
Ac obligationis ad redituendasufnras , ed involuntarium Mutuatarii, quiabfolute
loquendo invitus Ufi*r rasfolvit : quare, quaodo^uoad eos, qui cooperantur
cumUi»> rario, Mutuatarius, vel vere Ac ex animo non ed invitus; vel certi
iis facild illam cooperationis culpam ( fi quaed } remittit: tunc fi- dem
cooperatores ( quantum ed ex hoc capite injuditiasl nec pec- cabunt, nec onus
contrahent rtfiituendi. Sed eccc difficultas : ec- quando enim invitum non
efleMutuauriumcenfendumeiit ? Die id fciripoircRegulxfcqucntisauxilio, quam
colligo exLcff itid. Molina , aliifque. 49 Quoties cooperatur quis cum ufurario
in re,qu? grata cd Mu- tuatario; invitus nic non erit : Siquidem tunc
cooperator ille nul- lam injuriam irrogat :quod fi quam forte irroget, facili
ea condona- ri iMutuatarioprxfumitur, «|.ju in gratiam ipfius Mutuatarii to-
tum denique negotium refunditur rundeconfequenter fit, ut ille cooparator non
peccet contra Mutuatari um, nec Redi tutioni fic obnoxius . Quoties verA
cooperatur in re in^rau cooperabitMr^nvi- tus erit Mutuatarius, quia tunc aded
clara injuria, nccinjuriz re- midio prarfumi rationabiliter potdl ; Ac fic
aderit peccatum ,ac re- di tutionis obligatio. Exemplo res fiet clarior. Numeras
pecuniam mutuam dandam ad ufuram : excufarisi peccato. Ac i redi turione , quia
id gratum ed tnutuatario,cdm fine numeratione is non haberet mutuum,quod ipfe
cupit . Contra, conlulis ufurario.
ut non det mu- tuum, nifi fubuiuris, peccas. Ac ad reditutiooem obligaris, quia
id ingratum ed mutuatario . 50
Hincfivelamulus/ivequicumqucfitobfinetnbonum,acMu- tuatario utile^onfulat
ufurario, ut det mutuu cum ufura, nempe ut is, qui folet mutuare cum ufuris,
eas non deneget huic petenti : Si J |uis deponat, feu donet pecuniam Ufurario,
non ut ufuras exercear, cd ob alium honedum finem , five ob amicitiam , five ad
cudodiam - Si qulsadjuvet Ufurarium in numeranda, vel deferenda pecunia, vel in
lcribendis, feu notandis rationibus , Ac debitorum nominibus per meram
feripturam , quae non faciat fidem ad cogendum Mutuata- r ium: Si quis in
exigendis ufuris fine ulla coa&one. amicA moneat debitorem de
fuodebito,immA Ac adhortetur ut folvat, ne appareat in6deli5:fiquis deferat
pignora pro fccuritateufurae; Si quis, cilm fitfupcrior, permittat, propter
bonum fortd publicum, ufuras (fi tamen non fit lex de ea non permittenda, quae
nunc certAaded,^. Pofi smllefc. $ms* te amplius, de Ufuris alUi , AcideA
fervanda , lege Leff.^-3 ».t. At SaUsi^fy^^v^.af av.fiJSiquis mc- diator eat,
redeatquejqufrens ufurarium jam aliis paratum,qui ali- cui velit
rautuarcpmmAiqu?rat Mutua taxios qui velint ab illo 156 U furario parato
accipere mutuum : Si ouiscAm fit Dominus , loccc fuas domos, vel officinas
ufurario ( praricindendo i lege» qu? nunc certd adeft, ne ufurario alienigenae
domus locetur, Uiffip" intui ?4* ) Si quis inquam*aliqua ex prfdidis
faciat, nec peccat contra mutuatarium, nec onus incurrit reilituuonis, quia
mutuatarius ad haec vel non efl invitus, vel facile remittit. Et ficu t i ipfe,
ejufijue Amici prgdida One i piius injuria facerent: ita Atquicumqur alii ;
atque enim rem ipfi non incraumexequuntur . Hxcpoffmct Mol. Saias, Delugo,Lefl.
Dian. aliique . Coniri . Si Tutor.Curator^bfolutus Procurator, negotiorum
feftor dent mutuum fub ufura, ut tales funt, quamvis nomine alio- rum: Si
famulus, vel quicumque cogat mutuatarium ad iol vendas ufuras : Si quis feribat
libros Ufurarii, cui fidem faciant ad cogen- tium mutuatarium, ut ufuras folvat
; ut item ii fubferibat Apodixis, fimi Ii modo Bdem facientes ad cogendum^t
quis deponat pecuniam apud Ufuranum , ut is ufuras exerceat , Ac fimul ipfe
deponens ea- rum particeps fit : Si quismediatorvolenrem dare gratis mutuum ,
excitet ad dandum cum ufuris, vel fi cogat mutuatarium ad ufuras folvendai,vel
fallis motivis allidat , quoipfe mediator plus acqui- rat pro fuo labore; Si
quis inquam,aliquaperaeatexhis,peccat cum reltitutionisonere, quia iis nihil
remittit mutuatarius; cum eorum did»adiones fint ipfiinjurioff , perinde ac fi
eflent ab ipfo ulura- no. (taexiifdem fpatfim. y» Dixi (abfolutus Procurator)
ut innuerem i llud.quod meritA docet Lcffius, hb.%.t.xtsJ*b.x\.n.\t \ . his
verbis : Si ipfe centralius {Jurarim p,t famulum (puta,ut per precuntoum) fit
tntundu, ,ne» ix- eufatw fama Iu t g qui* tunc videtur eaufa tffcax damni ; fi
tamen nen trst i n ^ete flate famul a ‘fq u* ee rontraHu pecuniam dare, eo quod
Demi- mus efftt pr a fem : nem videtur famulas t tueri adreflitulienem ,• quia
mu- tues eri ut mem ceafet fibi iujurism fieri i f e mule , qui elittr
pectentem tm- mtrere non potefl, fed b Demitte ; HatC LcfTlUS . j) Dixi (fi
fubferibat Apodixis) naro fi folfim feribat illas; quae non faciant fidem (
eftodemde cum juftitia fubfcripturus fitufura- rius)non videtur rem i
ngratam,fcucertd gravi ter ingratam facere mutuatario. Favet Bonae,
dtinogJ.yjf. 14^.5. 54 Dixi (Ac fimul ipfe deponens particeps fit :)fi enim
folam de- ponat quis pecuniam, ut iis ufura exerceatur; peccabit quidem eo
maloaffedu ; at non obi igabitur ^ a uam vis obligari putet Sal. dab.^q. w +t?
J Jadreftitutionem, quia hxc non e(l injuria contra mutua- tarium ; buic enim
certe gratum eft adefie pecuniam apud ufura- tium^oam ipfe recipere fieilA poflit
. jj Superfunt dux difficultates; Altera ficclar^ proponitur. An- tonius
Ufurarius debet Petro ex jufiotitulocentum aureos ; Titius autem debet ei dem
Ufurario alios centum propter injuftas ufuras. Si Antonius, ut Petro
fatisfaciat,d<cat eidem : Exige tibi illes tensum , fuesmiki debetTitiui ;
licui potefl Petrus, hos i Titio fibi exigere? Refpondet De\\tio t.x.d*Jufl
dee. /et. t.n.xxxooira Lefl.ib cieatCa eumduabusGmuI conditionibus,
pofie;fecus, nequaquam. Prinu conditioeft, ut folim exigat monendo de debito,
non cogendo. Se- cundant pecuniam illam non accipiat nomine proprio, quafi jus
ha- bens ipfi datum ab Ufurario; jus enim nullum is habet , quare nec al- teri
date potuit , fed accipiat nomine ufurarii , cui applicetur ; nam deinde iple
Petrus cx ejuldem Ufurarii uciu commilitone fic appli- care poterit.Quibus
conditionibus politis ; confiat, inquit, retponG© data : nam fic nec fiet res
ingrata mutuatario, Ac Petrus ad utisfis- cieodfi (ibi non utetur illo iojufio
jure ufurarii, quo uti^efiet intrin- fecA iniquum §juarefi tetu hec induftries
Concludit Delugo) sstpheo- tur ipfi mutuet ene , (y ipfe ttnftntiat , nem
ebhgtaom Petrum ad pecca- tum, net ad romifiunem. Notarius . 56 Altera
difficultaseftdeNotorioc«Icbranteadam,feucontra- fium ufurarium* Adde Ac de
tefiibus ad eum contrarium adhibitis ; nam dc mero fcriba,fcu copi (la, qui
nullo modo fidem facit, patet c* didis. Adde deniq.de Prine ipelupremo,
permittente ufura s m l uis ditionibus.Quuad Notariuergoduo funt certa,
unGfubcontroverlia. 57 Certum efiprimA , fi Notarius celebret contractum
expretla lifura, unde, cxvi illius f quia verfaturapudjufta tribunalia ' JJ® 0
poflit cogi mutuatarius ad folveodam ufuram ; peccare quidem No- tarium
:quia,quanum eft ex fe, concurrit cum 1 injuftouiurano, CC ficit contra
juramentum i fc ini tio officii cmiflum de non fac lendis ejufmodi injuftis
adibus, at non obligatur ad rcftitutionem.quiare- iofj nihil folvit fupra
fortem mutuatarius , ut hipponimus Quid.fi ii» aliquo loco, fi ve per
iojuftitiam Judicis five per ignorantiam , five propter aliud caput mutuatarius
uluras folvat? Rclp6deo,tuncobli- Wibitur Notarius ad refiitutionem faltem
tertioloco, indefeaum fcilicet ufurarii primo obligati, Ac Judicis in jufti ,qm
obligatur fe- cundo loco. Ita Sylu. v. i . Lffur.j. LciT. dz o. dxi. «.1 8a Ma
rderus , *r.*.r.l dut.l+ COntn]o,Mcd. '.di Ufmrit 9.4.$ de toeperetiemikus .
Ratio efi,quia,qu6d Ufurafolvatur immediati ex in jufiitia Judicis, vel ex
ignorantia, non tollit,quinNotariusantecedenterinjufiam caufam huic coaflioni
dederit . 5 g Certum efi fecund A : Si Notarius celebret contraflum Ufura rum i
fed palliatdfingmdo alium titulum; peccare, Ac obligari ad reftitutionrm, quia
Ac operatur cootra Juramentum, Ac concurrit ad Iojuftitiam . Explicationis
Decalogi Lib. V. j9 Controverfum ergo remanet, An ve) palliatum hunc,Vel clari
ufurarium illum contradum Notarius fi celebret , petente, Ac vo- lente
Mutuatario, peccet, Ac ad reflitutionemfolutarum ufuranitn teneatur ) Refp.ex
didis eum peccare quidem, quia facit contra ju- ramentum; fed non obligari ad
reftitutionem. Ratio eft^quiyut mo- AAprofecuti fumus,voleati,Ac ferenti non
fit injuria . QuAd fi in hoc diu aliqua fiat,facil6 remittitur i Mutuatario,
cui res grata fida eft. 60 Sed cur Ufurarius oblidatur ad reftitutionem ,
quamvis volen- ti, Ac fcienti Mutuatario rem gratam fecerit, mutuando cura
ufuris; non autem hic Notarius ? Rclpondeo,quia Notarius hic , Ac illi om- nes,
quos fupra excufavi , mhi l recipiunt cx ufura ; totum enim hoc lucrum ulurz
accipit ufurarius . Hinc fic,ut Mutuatarius rcfpedu Ufurarii non fit volens,
atque adeo fit invitus fimplicUerA abtolu- ti : fed fit folAm volens , ex
fuppofitionc voluntatis ufurarii , aliter mu tuare nolentis » atrefpedu
cooperatorum pnedidorum eft fim- pl ici ter Ac abfolutA volens ; cum ab ipfis
recipiat beneficium, nec in ipds ad fit iniquitas adionis recipiendi injuftis
ufuras . 1 '/fies . 61 Quoad teftes : Ajo, ea que hadenus dida funt de Notario,
di- cenda clle de tcftibus:hi enim unum faciunt cum Notario, tumid
communicandam vim feri pturz publice , tum ad alia prxdida . Princeps /
rtmiffve , Quoad Principem permittentem Ufuras, Ajo polle id fusA vide- ri apud
Diau. p.g.tr.X.refp, 14. Coeperat io tum tran gr/ffuroprateptum . Ag Cajus
decrevit jejunium violare^nimicumoccidere,rem alie- nam furnperc, etiam fi ego
illi cibos, gladium,fcalasnonl'ul»mini- ftrem; fibi enim certA providebit
abaliU, quare meritA hic dicetur praecepta tranfgreflbrus.Titius verA itacft
difpofitus^it ubicumque inveniat cibos, eos etiam die vetito comedat ;icd nunc
dc illis adu comedendis nequaquam cogitat: vel, quia eft graftator riai um,ica
eft diQ>ofKus,uti ubi in rem alienam inciderit^eam furripicr.vel quia eft
Ufurarius, ubicumque inveniet modum injuftum lucrandi, lucrum extorquebit,
quare meritAdiceturpaxatusad peccandum. Notasdif- cr unens ? Ca}us jam adu
interno peccavit hoc fingulari peccato, con- tra pr^ceptum Jejunii, per
determinatam illam voluntatem volendi omninA comedere. At Titius nondum adu hoc
fingulari peccato in- terius deliquit,fcd propter illam pravam dilpofitionem
habitualem, ftatim, oblata occafione peccabit . Qui facilA peccaturus eft, non
eo ipfo dicitur , vel tran fgrcflu rus vel paratus ; fic cnun his pk°us. heu
nimis dlet mundus : f«l requiritur, ut quis verfetur uiftatu malo,fi-
vcaduali^ive habituali, ut explicatu eft . Jatp dc utroque figillatim . 64
Quoad iranfgreflurum,ncgati-aftr.t.i.rv.6y.6/-«j.*.4- melic»- tA jjofle
cooperari alicui, prpllandoadioncm ex fe indiffercntcm/iua . «-i-. hoc caput,
quia f _ qukd proximus aliis aUteeuSu/ ufurut eff t , fi tuet ne» es defient ,
quia bete tondetianaUt mem telAt , que minus tu caufafis illius pet cati :
qulafipee- xitnusy Vg- alibi mnm t fiet folatur us jejunium , tu multa tatefe
inttree - dintttmneemfubmimifirer*s % pettertt\quiaaltquemode eea/urrertt pet.
rato alterius : At quod alibi proximus foiuturus fit Jejunium, met immutat tuum
eonturfum , qut fubminifiratiene cana tonfifiit ergo fimi Uter per tabis.
Lcffius fic t.4.e.*.d^."".%4. Non potefl ( int tUito fine eaufa ,
fjc. ) apponi c esnafelut uris jejunium , quando altbi tam iniere neu peflunt ;
fi enim a/ii ituri iit tornaturi erant , t. ea efl meer fit rttufecrt cgquieo
pet tatum non potefl impediri , juxta ta y qua ftribit Navarrus (j Caje. taaus
. Sanchex /.!.*• Dot.eep.y.num.i $. diftinguit io hunc modum •• Si r/s
indifferens fit preximi ad pet, atum ordinata , fuppt ditant illam nem
extufusur i merteft ; ut nemo excufant admoventem f telam, vtl hu- meris
fufltntanstm , quando quis vult furari : aut ho mi nem i rntr fier- et , ant
fer nitori ,• quamvis nen defit , quibat feppedrtet : tjniata- lesaSlionts ita
proxima peccate, mala meriti diei queun ■ , nifi eaufa aliqua urgeat i
txtuftntur . Si vere res indifferens remeti fe habeat ad pet. totum , ut
vendere agnum infideli , quem frio velle ad immolandum Ido- lo ; futes mulieri
, quos fcie velle ad alliciendum juvenem : tume probabile ttnfee vendentem
eecufari i talpa faltem meet ah , fi terti ftiat ipfe non vendente, alterum
venditurum , euamvit nu/la aha reu- fa\e*tufant reuturret : gom in tantum eff*’
pet e atum , i» quantum f oppedit ans nen evitat pettatum abufuri illis
a/lienibut % ut nen fuppe- ditando jam alterius pettatum nen evitat f ergo ,
fjc, HlC Sanchex , cuius certe haec pofterior, non pofteriorem folum partem
probat ; fed univerlim, utuniverfimea utitur citatus Lettus. Sed profedA omnes
tres lententiae funt probabiles. Tantorum fcilicet Dodo-« rum lentemus, bonis
rationibus innixas, improbabilitatisccnfura notare nullus audebit . 6 f Petes.
Poteftne quis liciti invitare ad tranfgredirnda prrcc- pta ilIum^ui,modo
didoyam tranfgreflus eftydiccndo V.G. ma eom- Goo 15 * Explicationis Decalogi
Lib. V. differt ab homine f quantum eft inter utriufque cogitat iones.moref-
qucdiflidium! .. i Pater ergo, uterat vir prodent, ac Summi judicis > memor
j juid fibi fafto opus eflet , quidquid amplcfli» fine ammae piaculo poflet ,
diu, nofluque mente volvebat . Aderat per ea tempora Panormi vir omni fententia
prudenti flimus , ac prsrfertim cafuum conicientiz, hoc eft Theologiae moralis
peritia infignis, Jerotheus, eidem Pluto gem pe r fami 1 i a r i suni verfzque
ejus familizdupra qua m dici poteft, carus, rus, quocumque fsepi colloqui .
apud {e habere Plutogenes confu - abtcflatur.ut Policratem Hifpamcam protectionem
urgentem, pi« fiuinadolefccntem authoruate^ompefeeret ieaqueoccaGonecjus pravos
mores, quibus przfertim parente$,ufque adinfaniamlacef- Kbat, aliqua ratione
corriperet. Is mandatum nonrecufans, Poli* ^cratem m letmo cubiculo
fortAotiantem,ficfolus aggreditur . $. 11 . A filio quid P*'rntiiui dtitatmr ,
41 i (nam te filium, quem io Domino ab infantia parturivi. 9 Sed quid, ii Pater
alia bona reliquit filio vinculata (V.G. majo- ratum ) quz jam apud filium
extent , debebitoe filius ex his, vel h o- rum frudibus fol vere Patris debita?
Rcfpondeo : (i debita fint con- tradaabeo, qui infticuit vinculum, Ac quidem
antequam vinculum inflituerit,certumeftfilium debere, non autem, (i poti
vinculum jam fadum irrevocabile : nec item , ii debitam iint contrada ab ma- joritus
pofleflbr^qui inilitutor noo fuit . Horum rationes lege apud Sancher, ac
Jurifconfultos ab eodem cita- tos: nam Bona c i nam ,»<"*. t cire* 4.
D/r .pne.d.t). i.unU* y p. +., t euroderaquefzpAdoroi, ac ruri . ueverat. Quare
hunc femelenixA afferentem Aror » Ac Filliucium in aliquo ex didis diferepantet
, nequaquam fernior* 10 Qmrtodcnique/ubveniant in ncceflitate corporati,
quantum vires, fufficiunt, Parentibus filii. Quare, fi pater infirmus eft, fi
in carcerem detrufus, G mente captus ; fi extrema, vel gravi ncceffitate
preflus, debet fihus,quz opus erunt, porrigere, curare ut libemur,
cidemqueetiam ex proprio peculio providere . Iu Nav. infummjf. I4.MNB.II. £. n
Illud fateor ex Navarro,»4»V non obligari filium aliis caren- tem bonis , artem
fuo flatui indecentem exercere , qui patrem alat: V ■pilunamicniium,'t«icmin
L/omiuoaD inurina panunvijnon temoonis, anem luouatui inaccciuem exercere, quo
patrem aiac: JT gratis compellabo ) ut quid tanu contra tuos amantifftmos quia
ejufmodi incommodum meritA filium excolabit : mitem a Ge- na re tues pervicae
ia? Docebo te brevibu$,quid filius debeat Patri:tria ro , teneri filium
Parentis neceffitati tubvenire, tamctG Parens effe a n . A, J cl: r.LCJ: ir. n
: simirum, Amorem, Reverentiam, & Obedicntiam:ut quid dcniqi i te nunc
velim cxpolcere , manifefte concludam - Hartit Poiicrates pr$ obfer v^ntia,
quam Jerothco gercbat.Scd quia erat curiofus, tcu- toque ingemo, fic refpondit
: Arridebit mihi ifta Theologiae moralis prfledio, Pater : Veriim oppugnabo,!!
per te mi hi licebit , qu* con- tra meam Hifpanicam profedionem diiputaveris;
Rc expugnabo for- taffH : huc enim tua oratio tendit, ut video. Age^fuod p
ropofu i ft i, ag- greditor : ego expeditis auribus, ut ex reverenti officio
tibi debeo , quaecumque attuleris, excipiam . Tum Jerotheus . x Amet filius
parentes. PrimA, Di ledione interna, ita ut eos nunquam odio habeat , neque
illis malum aliquod notabile animae , vel corporis inferendum exoptet. Si fccus
in re non modica fixit, peccabit mortaliter, tenebiturque haoc circumflandam ,
utpotc confli tuentem peculiarem impietatis fpeciem , in Confeffione , Ut redi?
monent Dodores, patefacere. Lege noftrum opuft.dt Comftf. hb.X.t J.$.I . (J in tdii.Panormu.nniti 1
649 Rc Benignius Itb.todjtnp. 7. num.tfi.itrf. duos . \ Przteiel amet, Ac amore
externo . Hoc eft : Obftringitur filius figna benevolenti* externa parentibus
oftendere . 4 Quapropter quidarA, vel afporA cum iis notabiliter aeeret,eof- vc
{perneret, vel ad non vulgarem t rifti tiam compelleret Jcthali ter peccaret,
ut Sylv. V.FiUi f.t a. Ac Navarro,r.i 4 .*.i> . in fumma , cui
addeBo<UC.m^4.Dvr^.!.f.*»ira/>.?.».g. j TertiA. In fpirituali neccffiute
illis opituletur. Si filiusergo ' 11 articulo mortis Pater, Matervc
Eiotuologefis Sacra- Gbi fubfidio poflet exercitatione alicujus artis , minus
fuo ftatui coo- decentis, ad id enim eflet nimis durum obligare Patres, dum
pro- gnato gaudet, qui alia via fublevare cadentem poffit. Colligitur
exS.Thom.*.a.^rot.«rr.|. Ang-ioV-Sj.iMrin.j. Recolligitur t.fi- tutjf.dt
optr.Ubtft. is VerOm revertamur ad id, quod fecundo loco propofui mus 1 filio
deberi parentibus ; nempe Reverentiam . PrimA enim , G filius parentum
percutiat, etiamfi perculliofit levisses Nav.»* fummatnp. 14.M0mix.imm6,
fecundum aliquos, etiamfi folum attollatur ma- nusad verberandum, piaculum
mortale committit, ita Bonae, r.». rhea 4 . Dr/.pr* c d ',6.n.umit p.t.n. A . 1 ? Secundi,
fi deliberati maledicat parentibus, Cve fupcrfti tibus five jam fato fublatis :
vel eos contumeliis afficiat . 14 Tert io, fi eofdem parentes alicujus
crimini», quam vis crimen verum fit,aceu(are non dubitet : mortaliter item
delinquit :qua ra- tione tamen in boc poftremo capite excipiatur cafus lrfp
Majellatis» di vin* per HeTefim,vcl humanz per confpirationem advertus Prin-
cipem', cum fmterelida minus frequentia, tupcriedeamus nunc di- cere, Rc
feribentibus de hoc Argumento libentes relinquamus. Le- ge Axor./>.a &
deinceps Nau. ». aliofque . ij Quid,G Princeps det liberam facultatem
occideodiprofcri- ptos i patria^icit^ ne filius patremoccidcre poterit ?
Refpondeo •' nonnulli Jurifconfulti pofte contendunt. Ita Bart. »’• i. fi adu/t
§Mbtft*JF.d* •dubn. Gom. »» infiit.d* nu.ix- apud Dicaftill. mox citandum, tum
quia filius debet alimen- negligat,ut in articulo mortis Pater, Matervc
Exomologefis Sacra- *».*a-apud Dicaftill. mox citandum, tum quianimsoeoet
aiirocu- mentumfufeipiant i fi prohibeat, ne ii neceflar i um condant teft*-
tinegjircPatriprofcripto;ergoRcpoteritoccidere,tumquiaaltcu- mentum ; fi cos
abducat, nequid rationi confonum pauperibus, vel biadfunt l^es, ut qui
prolcriptos occiderit/; erum mercedemcoh- openbus piis pro falute amm*
relinquant , in mortale crimenex Icquatur : i cujusconfccutione non excluduntur
filii fententiaejufdetnNavarrin* prolabitur. Si enim oienaueex his ig
SedprofeflA fententia ejufdem Navarn ** prolabitur. 5i enim pleraque ex his iaJuti
proximorum debemus,quid non debemus Patri ? 6 Pari modo huc reduco obligationem
filiorum in adimplendis quamprimum, au? funi in Tcftamentis A parentibus d i
fpofiu circa rs alienum , vel legata : immdh£c,abfquecaufa, notabili temporis
intervallo differre, piaculum efle mortale, meriiA docet idem Na- 5. citans
Antoninum- 7 In eo eft difficultas: an
fi Pater nulla betoa relinquat filio » te- neatur filius ex luis propriis bonis
fol vere debita : mutuam V.G. pe- i 6 Sed profeflA pro hac fententia nec
ego.nce Covarr.^» mstr.e.%. 5.7.*. 5. Decius/* aliique, fuffragium dabi- mus :
quia id graviter^tque adcA mortaliter repugnat cum charita- te,Rc pietate, qua
filius debet patrem ampletti: lege Dianam/». 8.*r.7. rtf 4X. Rc Julium Clarum
apud Dicaftillum mox citandum , lege vo- r6 i Uf^uf filium non excipiebant ,
meri tA jam defivere , quia impiae l'unt;uc£c impium eflet, denegare alimenta
patri proferipto. Lege Laym./.y/r^j.iM^. J^.a.*.a. Rc lege item^u^mox dicemus
,$.d. qui hape noftram fententiam extendit etiam ad parentes rcfpeftu fi- u
quia mutui p«endiot»lj&atiodl per- iB^ucmiiicubinummn audio mter rebelles
pri fonaTi %'c ooil » n mTaffi rmo*Tu £>«.»/>•.»/-.— . Mi//»- «amodum
Rcpub. icPrmcipi ooccnton : pruh,bn>qu,d™ iihum. —.aj.alujuraciuiu . Cum «um
bliu.no- ne p«t..!imenumtm(ltet, id emm quid nep.ti.uni eft : Ac poftt.rt mine
fuo pecuniam illim pequuqium fufceperit , nihilomnind de- interficere,
prarciperc non ludeo: queratur 1 l..«i.,qu.,udCoin- bebit.Ac idterior. quoid
peeuoiira fuftcptim pcofiliiahmenm.in muniumpublicumrruium «vmi
poftir^id^termjU.vupoC quo n JfeT" majov viget dfi fficulca^ eft : qu ia
Pater tenetur alere fiiios,atque fit ab armis contra patriam averti?occidatur,
inquit Dicaftill. 4t. * i kishabcotadverfus Patrem expofeendi alimenta: nam
propterei /*/.»».i.^ro^.r^.r j. propter bonum univerfale Rcipub. ,utuum illud k
genitore acceptura, feroper cadet cootra genito- 17 Quartd denique , contra
reverentum filiarem peccaret fi- Jmtm „ I k genitore acceptura ^jjtdverrts
filios, nunauam. Quemadmodum enim deficientibus vi ris boms , uxot regulariter
j^ifceoeturexfuls dotalibus debita viri folvere : Ita Sanch. M.9.d* wt***J-+'*
u bi *.J0. affertur quidam cafus in quo tenetur uxor: ad tpfammet uxorem, Rc ad
familiam alendum c ^tx»cla,quiaut r4 q^| ctemcr j l ^j ncum j ) i tlfioo mori*:
Ita profeuA io cafu propofito , fi pari ratione booa paterna non fuperfint . g
Neque opponas cum nonnullis ; legem, io qua fancitur :-?»?*«*' trm aC( fprrit y
{J r„ UU iit uti/itattm 0/ttrim , fUtrit tonvrrfs, bv"* futium •dfcUtiontm
:fiu f*r aeetpii , fclvtndt n$nf*rrit . It» Jalon. ir& bii f 0 ft, ^ di
cc»i.i*d*b.num x. Rom. i*fi*i*L\ 10. |qe oppoo** 1 inquam . id enim efto
veritatem habeat , fi quando hie tert* 115 accepit ex caufa lucrativa ; oon
verA, fi onerofa : At filius ali- jnenta ex caufa onerofa conquifivit jquiaipfi
omuinAi Parente de* heUntur. lius, G recognofcere, ut notat Azor.p.i./ib
a.c.x^.io. ex contemptu nollet patrem, ob ejus paupertatem : At fi non ex
contemptu, fed ad vitandum aliquod incomrnodum^ut erubefcentiam;certedquia non
edet injuria direda in patrem, i mortali culpa ( fic puto ) eflet excu- fandus.
Obtdunti* . iS Supereftobedientia,quf parentibus debetur. primA in iis 9 quz
fpedant ad bonos mores Quare przcipient* patri, ne filius fcor- tetur,ne ludis
prohibitis vacet, ne noxias familiaritates foveat ;fi ts mi nusobediat, mortale
peccatum commi ttet^x S.Thora.t .».y.t 04» **t.y fpeciatim io confeffione
declarandum . Iu Arag. ».». urt.^fi.x.ad Angelus V.Fiii»t+ 1
aj.Prccipienti.iHquamrnam fi fo- liam ioterpofita fuerit, quamvis replicau
admonitio;ipfa inobediei»- fit mortalis non erit. SecundA , in Ut parere parentibus obft nngitur filii»
Gaput II. De Charitate debita Parentib.&c. i?9 filius quae ad domus
gubernationem pertinCDtdabculpa gravi in re- bus gravibus, prarfertim fi
accedat contemptus, vel pertinax obftina- lio » lub veniali , in levibus . „ ,
19 Ex quo complexionem contra te Uc inflituam, Pobcrates: Si in ii$, qux ad
familiae gubernationemgiaviter pertinent .obligatur filius parentibus morem
gerere: qua fronte tu detcrere,aique in exte- ras nationes, contra eorundem
replicata imperia, te conterre ingra- tus audebis r xo Ad haec Polientes* ui
erat, ut modo in»ui,ingenin*c varieta- te loquendi promptus ,przmifla non
vulgari ofikioforum verborum infinuatione , Gc interiogat . Inquiro, Pater
{apientillirac, An peccet filius artate jam grandior, caufis mftruGus veberaent
ibus, prziertira ad folidam animae fuac falurem pertinentibus, parentibus
veriSac fa- miliae nullum inferens detrimentum : fi idomefticacoofuetudinc,
poftulaea , ut fascft ,4 patre venia miamvis minus impetrata, an, in- duam,
peccet, fi domo dilccdat? Non peccaturum , refpondit Hierothcus: tunc enim
filius, cum tam multa adjun&a congeras, quaccerta Cuppam; fuum majus bonum(
mnltoque magis, ii dc aeterna agatur Ulute) exiguo patris feofui pr* ponere
legitime valet. Teneo igitur tel, lubrifitadolefcens ) teque pronuncio
meisconfiliis aflentientem - Tu non ignorasjego invitus ( altum hic fuipirium
tra- xit Poli crates ) experior mores pcrviaces meos: non certa erga alios , in
quorum gratiam liberalem roe , atque urbanum ingenium habere animadverto;
fed*efc io qua fanguintsdi fiun&ione inlolenti adver- sils Parentem meum
Plutogeucm. Saepiffime enim dauvel levififi- maoccafionc in illum vehementer
indignor, immb per meum gra- viffimum fcelus ( crubrfco, fed ingenue lateor )
iniiir iis illum aggre- di, atque obilinatb laceflere non dubito : Qua
turbatione lamiiue , etiam inter edendum , etiam inter
domefticoscon£anguineorura/a- miliariumque convi&us quoque maloexemplo^u
Paterjmmb um- verfi ex vicinia norunt . Remedium tantis meis malis cum naviter
exquirerem^ um cum ipfo in eadem domo veriamu r>in venire datum non eft .
Oppugnanti natura femel vel bis, te cum vidoria opponis ; Oepd vel femper id
moliaris, occumbes. Quid ergo? Heu fuge non jam crudeles , fed natales terras;
fuge littus amatum ,ao mihi etiam littus amarum i Domo exire juvat ,
reverentiam, quam patri debeo, fic melius prae me feram, nihil
conviciandoabfcns,qulm c oram,fcm- per in contumelias incidendo . Dc indebam
ili a m no(lram(qu6d Deo optimo acceptum referre grati debemus) ita patre^natre
, germano- que fratre folertiflimo ornata confiat, ut nihil prorfus detrimenti
ex mea abfentia paflura fit : Quamobrem ergo me crimine condemnas ? Przlcrtim
cum ex hac profedionc, quaroplura fperem reportare i Regendi fplendorem
familiae noflrse ,ad amplificandas fortunas, ad fororum mearum nobiliora
matrimonia conquirenda.Hzc«dC alia fi- milia ita di&rt&jAc
cordatdcongefiit adolefcens,ut Hicrqtheusnon roodb i Ilum ab omni prorfus
peccato vindicaverit, fed 1'c futurum intercertorem apud Plutogenem . pro
ejufmodi difceflii , receperit . Tum confuga verborum urbaniutc ultro citrdque
habita, b cubi- culo difcefiit ad patrem ; qui exoratus tandem per Hierotheum,
fub cumdem fere mcnfemA quidem optimo eventu , ut deinde refeivi- rous ,
Polientem libens , volenfque dimifit . fi. An in viti/ p*rt*il6ui Mnirimeamm
iait$ filiis littmt } i "C Tjara inflabant Pafchales feriae, atque ad
aperienda peccata, i \ facraraque Synaxim fufeipieodam confluebant in templa
frequentes de more Fidelcs,cvlm Plutogeoes Hierotheum convenit, precaturque, ut
facro illorum dierum tempore Aloyfiam filiam i propofito nuptiarum illarum
deterreret . Spopondit is operam fuam: nec multo poft Puella amita,
&confuctisdediflequisaflociata*nimf labes depolitura, ad Hierotheum fuum,
familizquc 4 confeflionibus, acccflit ; qui illam pneveniencTecum, inquit ,
antd, breviter agam , quam peccata patefacere aggredi a ris ; quidfcilicet in
aflumendo flatu tibi liceat , vel congruat expoliturus . V11 his auditis ,prarfen- tiens
Aloyfia »qu6 tenderent ejufmodi verbi . Et , 6 Pater,relpondit, quam
gratbantevertisdefideriummeum,quo jam idem 4 tefeifeita- ri non multo antei
propofueratn ? Neque enim apud parentes meos ex firmo animo dixi*u6d de illo juvene
ad tuas aures forti pervenit; fed potius, uceosofeitantes ad me, indignoac
jufto matrimonio collocandam,excitarem:m«vinquam , annum jam vigefimum lex tura
agentem, neciDeoimpulfam(ficipfiplacet) ad rz libem vitam confcrvandam .
Cceterdm in pofieruin,ni ipfi mihi confuianc,coofu- let amita mea; nec ego
amitae di Sentiam, modo mortalis peccati rea, ( i quo,tanquam 4 facie colubri
/emper exhorrui ego , & illa ) ob hanc caufam , nequaquam fimus .
Auresadmove,refponditHicro- tbcus ut Capientium dogmata excipias, filia:
excipiat/iuandoquidem hic adeft,£ amita. * Certum, cxploracumque eft, fi filii
invitisparentibus ineant ma- criraooium cum dignis, & alioqui nullum
lequatur incommodum , non peccare lethaliter; imnfo ni venuliter quidem, fi
prius modeftd patentibus facultatem petierint , taroetfi nequaquam exoraverint
. Ratio potiffima eft*uia in eleflione fla tus,& maxinrf matrimonii, fi-
lii nemini fubduotur.Ita S.TlKxia W.aa.«.4.Itacaeteri. 1 Hinc regulariter npn
tenetur filius implere (poa&li*Ai**Mqi ejusconfenlu pater promi fit :fic
enim teneretur ad matrimonium , Agit de hac re dilucidi Sanch. Uid.d*i.n.y. 4
Hinc etiam naerildTridcotinum fado excommunicat impedientes matrimonia : quae
excommunica- tio licit foium fu contra eos, qui , cum habeant jurifdi&iooem
fori exteraimfubditoSjCos 4 matrimoniis injufli impedi unc,ut clare col- luitur
ex contextu Tridentini ; quales funt Epiicopus,&: Princeps urcularisf
excipitur Rcx,& Imperator, quia hos oporteret exprimi; excipitur &
Parochus, quia fori externi J jrifdidlionem non habet in fuos ) tamen um rigida
prohibitio oftendit fenfum Eccleiiz , no- lentis ut Matrimonia impediantur: Et
meriti : nam independenter 4 lege politiva, ex fc culpa morulis eft impedire io
re gravi jus alce- rius : At verd , ut diximus , in (latuseleftione quilibet
fui juri» eft ; atque aded , nec 4 fuis , nec ab aliis, fi peccatura morule ii
vitare ve- lint , impediendus . Dixi (injufte)oam quando adeft juih caufa,ut
quia Matrimonium eft indignum, vel quid firaile;non peccat Princeps,vel amicus,
modis fuavibusabfquev i, vel metu, impediens: uceft concors Dodorum lententia ,
iplo lumine rationis comprobata . Lege Sanch. iUdA^x. mum.j. 3 Di fficulus igi
tur fola fupereft : An curo indignis poflmt filii li- citi cootrahcre,pat
re,vel genetrice di dentientibus? Et quidem liciti aliquibus videatur non
potle, idqtie fub moruli , quod ccrtd valdi preoabile eft : Iu
Sotus,Corduba,Navar.aliiquc 4 anch /4. dtmatr.d, *$.«.g.quibus adde Bellar.
l.\.d* meu.c. (y fateor ta- men probabile itemelie^c tutum , qu6d pofliut .
Ratio praecipua eft modddi&a: filium fcilicet omni no liberum efle, nec
alicui fubiict hac in re.Addit S.Tboma.a y.104 -art^.inetrp. in iis.quarad
proprii corporis fuftenutionem, prolifque generationem attinent, omnes
homiocsellc pares ; atque ade6 ne filios quidem in his duobus fubja- cere
parentibus. Et redd docet Sanch. ad e6 filiam liberam efle , uc etiam ant£
vigefimum quintum annum*ubere valeat,ctiam indizno dc fine patris confenfu*^
al> 4 s matrimonii Ubertas impediatur , de- turque puellis aula occulte
delinquendi . 6 Illud adverto : clfe conveniens , ut falcem i Patre confilium
pe- tatur, fi quidem in re tanti momenti congruit Patris confilium ex-
plorarc.licit fineabligatiooefequendi . Et quamvis Sanch. I.e. arbi- tretur
peccare moruliter filios, fi in matrimoniis eligendis i Parcn- tibusejufmodi
confilium non expofeant ; ego tamen,pace tanti viri ; huic fentenuz
nonaftentior.Ut quidemm tantum peccati mortalis onusdi cis tandem confilium
Patris refpuere concedatur? Adde
Pri- md , fi non nili caufa confil i j Patrem docere de meo matrimonio de- beo;
potfcfortaflcmeiprudentiore viroillud petere , defienon in- digere paterno .
Adde SecunddjCiim nos, dc ipfcmet Sanch ag.»mus in praefentia de filiis
voleotibuscontrahere cum indignis:!! fub mor- tali obligaremus filios ad Patris
confilium expofeendum, illos regu Ia- r i ter coa liceremus in pericula rixarum
. Certum enim erit , Patrem contraditurum , cum agatur defuae
familizdedecore:multo magis fi conflans fupponitur fifius in arrepto propofito
contra Patris aper- tura confilium : quam cooflantiaro licite fartam tedam fervarc
pof- fe, merito fatetur idem Sanch. Satius ergo fore videtur curare, ut ignoret
Pater ; qu 4 m ut nofcat , dc coram eiusauthoritas dcfpiciatur.Quare fi flatuit
Evariflus Papa, c.Afittrfi 0.9.3. ut pro nupta nequiquam habeatur puella*uam
pater ipfenon defpoolac:Si Leo Pontifex ,*■' fusiis , . j. dcSmtusAm- brofius,
•, j 1. j. a.ajunt ; non efle virginalis pudoris mari- tum eligere, fed
judicium parentum efle expe&andum: Si in Sacris litteris parentibus tribuit
hi>C minus Sap 7. Da filiam tuam vi'p pru- denti : Si S. Paulus i.Cw.y.exprefle
docet 4 Parentibus tradendas die filias nuptiis^i multa Sacrarum litterarum
exempla r quz affert Bel- larminus,/r pr«p.x.(y imfin Jd
manifefWdccnonftrantTRefpoode cutn* eodem Sanch. in lamili. hsecdcfimilia
probare quidem efle valdi ho- neflum ejufmodi confilium 4 Patre conquirere ,
diram peccati mor- ulis neceflicatem non probare. Hsec di da fuDt,quandoex
ejufmodi matrimonio non timetur fore ut fequantur gravia mala, fivefcxndala,
fivealia incommoda; tunc enim, ut notat Smc.l.r.m s 1 .contra charitarem,ex alio
capite, qu 4 m ex folo Parentum invol unuria peccati labes poflet emergere . 7
Filiosergo, five hi excedant , fivd non attingant vigefimum quintum se tat is
annum, nuptias ineuntes^nvito genitore, ab hxredi- ute expellere non poteft
pater; iifdemque debet ( ex Sane, citato , aliifquepa^V» ) genitor dotem
competentem , vel falcem alimenta iuxu fui (latus conditionem conflituere. fi
bona , unde vivant, hi fi- lii non habent : At fi habent , lic^t probabile fit
juftam adhuc dotem iis debere patrem conferre, ii digne contraxerunt ; quia
nihil pecca- runt in libero matrimonio deligendo; tamen certum eft, &
legibus jure Astutum , nec dotem, nec alimenta iifdem debere, fi contra- xerunt
iod ign£ . Quorum ratio brevis ea eft •* quia , fi digne fefe gefle- runt, non
lunt fraudandi fuadote: fi verhindigod, fed nibitomi- nus funt pauperes ;
aequitati , ac paternz pietati confonum efl , uc pater alimenta faltem
neceflaria , ne fame pereant, filiis indigenti- bus, nec contra jus patrium
peccantibus, praebeat . Atfiqui indi- gnas conceperunt nuptias , di vites fint
, cflm negari non poffit iodi- gna ea elerfione familiz decus ab ipus fuifle
commaculatum ; quan- doquidem vi&uneccflario 000 carent, merito 4
parentibu* funt de» ftituendi. Ex Explicationis Decalogi . KMtUUlMil • IA.
UttOlUl 1 - - dehabes, unde tmseih*reditaie,qiumoupcramiutibiirrCTo- cab.li
donatione concedit . Uode perpende , Ut* , an re » d ginta attreorumm.llu
contemptu, habere: ld Y.xfiXmr pertingere dotem paternam tnam A ampl.m mu ltfcG
loror MeltWe quod conlUnter molitur, in Monulmm dauflra Ide rec.p.et , pro-
fenofti. . Oundiemi. AdoleTceos, de quo fama percrebuit , indignus , U sm»ua .
tuis notiis cMfeatur; face clarius eft meridiana , li eaq.ixafleru.it
bat.onibus , atqde penculu oboor.ni > cimnupuis ccnic _ hr evirer coinufcas
. 4 Nolo umeo ita rigidus audiri ,ut alit . duigeam : Cum Goffrido enim ,Soto ,
<5c Bcllarmmo , /. /apta Juntarius; Quanto ergo magis liberum volui ijc
matri motuum , quod periculofiorem vitae Matum affert .quam Religio; eos
Trideotini pru- demilliraos Patrem cedendum eM ? iane ad vitam Religiofam ,
quae valde animi lavet, quamvis ali icere aliquem munufculis poliis , en* gere
tamen nonpotes: cur igitur ad Matum cogere matrimonii ali- quem licite poliis;
qui Matus permaximdeMlexcenthizculi pertur- DXr«Td' ^clidig^o^n metiendam ,
breviter cognutcas . Jt C../.W ait Tbora. S.nch /rmdlr.l^ d.ii. dmm.iiJduum'
ihiO. ar„~rr, . I, JitilvIdOf» (ait Baldui,/. U.cfiH.m > C.d,mpiJ,d, .
lrn«.r m— '«"( ait Menodlius,*/..- /iiW/ Ia. »>*>«/" ' *9
«»nrgs.)f«ro*-»r»«/»g»o.*/r»r/rp«irp»- rfer ' Quod didum reffeintciiigimus,
nili aliunde nobilitate V.G. litteris militiae meritir , vel fimili oou vulgari
prnuogativa exccf- fua in divitiis compenfetur h idl-mmt a,umru>d V .,{ ait
Batto- Ius. /qr. t*m •<* (i/rior/ft all.q.re If.r .fl icndiUanu tum a hero
eenpuge : qualuicerli tfi ////(inquiunt) ftlut ortui parent ibu t , ntt aiiii
er nonum 11 vitafufuhui , ntbiltjjimom «»r//arrr. #a»i f o, OlifimMifU tdmuMd
/lotri <*—«•«' . At enim m 6 , juvenem illum tuum magna ea parte cfle
erulmod . notis afle- fium, nooego folus, nonfola viclrr ia, fcd unsveru Civiui
mmri pulim docet ;de utinam abfque tuae familtx dedecore . nimis pallim ^10
Erubuit hic. prafertimeum audiit iliud(juvenem tuum; vir- muli pudore Aloylia
;& ut Anacreontis utar lepore , apparuerunt puellares rena , perinde ac t
in latlia candorem solarum purpura fuerit immiffa, Nec tamen frlai defuit ;
eandem erum eicultt, rurem, nempe fe ei vefo animo juvenem nunquam dilexme,
jultis Jerotne», & parentum eapoflulacionibuscum jurejura odo
ruriusoppoluit . Mox culpas Tuas ritd confefla,obcdiemioi parentibus.imrad,* 1«
ta- flu remiffror 60a eft : nec mu It* polUb Jerot heo , dufque periamr-
liaribus excitus pater.filiam Miro nobili ,ac lupra quam credibile eft prudenti
, nuptui dedit , coi laetante familia . 6 IV. Paternonpolcfi filium cempdlere
nec ad Matrimonium , net ad ^thgtonem , I A Bfolulisergo Alnyfix nuptiis, per
totam *flatem intra Civi- A. rati» mxn.afc continuit
Plutogcncsjfalsiuscoeterumrulli- cari non femel cum umvcrfa familia Apparente
tamen Autumno , ipfe cum filiisxnn jugere Genero.inviui nprxter rl Jerotheuab
Uf- bana domo fele fubduxit : in fuis amaeniffirais hortis , ubi fontium fcat
urigines , arborumque opacarum condenU nemora , f ru«uum copia, atque in primis
commodiflima domus aderat , vjndcnuarutn tem ore commoraturus. Et ibi quidem,
femel, dura i meridie omn« fere a familia ad auras Mantes capundas^rftumaue
illius dici te«*»pC- rand umpn porticus confiderent : Ediflerc,amabdtc
Jerolhee,( dixit _Plutogencs)an e ^ 0 Thermagoram filium hunc meum,anuptm adeo
alienum, liciti valeam ad matrimonium contrahendum compellere Tum
Jcrotheusconverfusad Adolcfcentcm. Thermagora ( inquit) qui tam diligenter, me
prarceptore, litteris non minus prophanis, quim facris haflenus vacafii , &
totd animo vacas ; id i te prius au- diat Pater : mox fi quid tuz defcnfiooi
addendum , veJ demendum Nolo tamen ita rigidus audiri, ut aliquid pertinentibus
non In- erit , ego fubiiciam. 1 Ad hoc Thermacoras: Parebo libens, five ut tibi
morem geram five ut i me invidiam caelibatus avcrtam/ive ut obfervantiam^uam
parentibus amantiMimis meis dcbccvn hoc meti propofito, nunquam
otfcurafle,ipfis in primis perfuadeam. Nec aliud praeter iplaThoro* Sanch
Theologiae moralis fulgentiffuni luminis verba, J*b^.dtmMtr. W.*a.».4. quae
conlulto nudius tertiusin hunc ufuoinouvi, hiem medium coram ipfis parentibus
afferam : Nonpofunt ( inquit :)p* r *»~ ttttoftrr fi l»0 1 ad matrimonium ^vol
ad toltt : nupliai/od hirri fateor Itcitd polle patrem^ion quidem adigere
abfolutd ,fcd paterni filium ad nupeias invitare- JuM* (iqutdem caufa familiam
propagan- di, nepotes progignendi, paupertatem accepta dote lublevandi, yd quid
fimile parentem excufare i peccato . noneM improbabile . Sci inde pro meo
inMituto fic breviter conficio.Tu,aniantillime genitor longa progenie ex genero
filiaque/pero , gaudebis ; idemque ex Poli- crate fratre
meo,itidemfpero^amilumverdnoflram, quam divitiis affluentem ( Deo immortali
line gratia; ) alienis bonis non indigere , norunt omnes; ego expeditius fovebo
fine propriae uxoris, progna- torumque cura , & munia infuper pnrclariora ,
nobilioreique Prse- fedurasjobdiligentiorein operam, quam navabo litteris
faciliore ne- gotioli vis afpiran t ibus,aMcquar. U t quid ergo me ad matri monium,
vel como “ fione hati vis reMcnt p Momi. boMill . Jt punit. fi*, concionem
Flaviani Epilcnpijepid Oratoris audire exoptantis )CupU ;»<•«*, Jerothec
lapientiuime,«v- dirt votrmprrjonantrm , mtafqur pjrtti tonfitm anttm ;
fiquidrm noi paftoraln putri jublili calamo fiiilamut , vt/uti fub qutreu
quadam s aut fugo ad umbram tiri dantium pratorum confident t/ : tu veri opti-
mi inflar^ atqut artire tofi Mu fi, i , auream citharam modulatui , dulcif-
fimi 1 'enitui confortantia , univtrfum excitat tum admiratione Tbea- trnm:
hacc CbryfoMomus ; hsecego. His poMremis verbis pra:mo- deMia , rubore
fuffufuseM Jcrotheus , at fublndc pleraauc in rem ex fandis Patribus admirando
eloquentiae pondere cfim adoidiUct .re- probare ea convidus Pater, latura
unguem non potuit ; unde tadum eM,u t in poMerdm moleftiam filio nequaquam
attuleri t . Remque fe- lici fuccedu Deus Optimus promovit; na maliquotpoM annis. Sa-
cerdotio initiatus Termagoras , promovente apud Hiipanue Regem fratre
Policrate, Archiepifcopus Panormitanus incredibili paren- tum adbuc viventium
,ul"quc ad lacrymas lztitia , totiulque Civita- tis gratulatione , creatus
eM . V. An Pater pofiit retrsbere filium i Hfligione} 1 T> Ed«,unil£
difcefferim. Aderit huic difpuutiOTi MrtthU cu reliquis,u( didum eft^le&milia.Et^diferttlfime
Paw:r,lu- biunxit;Quandoquidcn) roei germani fratris hadcnuscfinrmauipar-
tes.quarfo te, ut partes etiam meas hic fufeipias; atq;cxponas*n mea Religione,
(quam um Mudiofe appeto) iidtd retrahere pofljt Pater. Haec dilpuutio (rcfpoodit
lerotheos) uni venaliore methododi- ngenda eM Vel enim fermo inMituitur dc
impediente mgreflum in Religionem, vel dc confulente egreffuro ab illa • Rurfus
, vd dema* pjdientc^t confulente, vi,fraude,mjaru;vel fine bis,puta , pieciUu*
dumtaxat, vel meroconfilio. Denique potefl cllc locutio, vel dc pec- cato , vel
dc obligatione rcftitutioois . Impedient vi , fraude t iitpuria , tj c - X
Porri certum (it, impediente ^ Rrtdha Reli 7 iofo,iirmio& Novitio(eit Diali
ilU.t.«.»Sfeq“«te Rcbeiini ^icfquei.i, fr.udc .iojorij, pecx.rcmorulK^^di^i^w»^
tenendi quod homini.vel Rei, non. d.mnum tnavMagW* I 4t liir i i g. d-t.xA ». 1
6 . Jwnn.de Lujo 'O/Pi / iidorciuue abnodem citati . Ritio ell rrnnddU.qun
omnis vij,& filii «M, »(.fmi '"“‘JJ f™swmu|u™ti'me C
il?^oiJreprivi,qujlisefth*c,flMdu^ 4. dio. r *•« )tn '-ticnim k**c ,nf,ptr
rtd&i , »"* Djr j lo (,ii tl[ j oncm reflituiiouis ilUm inferenti.
Certd tum homo,tfi f M , g^Y^ohSen” m,,ne »l.us,ut vim,&
freudem.impcduteit^umen- , "f' 1 ' *«« .“T U u , qux ipfis ex oiihubi tui
rfliimptione vel coufemtiooe obvenite Joiluntiersoq.iicoi.tnhocjuropemur,
contra mflUtimm ,.fi, quidni, ludAv.nAy ttiiM ‘‘ 11 ’“'“, n m . fidimniim
emereat : )n.m evenire poteft, ut ille homo ,f. : ,m.A idt finmu ... ,„ r , / int } ru a uo f, u f uerit , vel futurui
edet Religioni , vel >U\uUxa<»‘<» ' mm '* m ‘ ' »»- f-<“' t' "
m “ ‘ foent idm.niir;vel,ut compcnienliir emolumenuflux ispcr feaffe- lamnum
emergat : )ium evenite potefl . ul iHe houm uerit , »el faturus edet Religioni
. vel alius loco illmi '~ c - v . - ruerit imm iiuisvel, ut compenfentur
emoiumentafluxispcrle arte- ' C Qux eo confirmari podun tar E ume,.to:
N.meflcettaomnuim, ^ o rldfa^SuS 3 SeritTnillumi e« ut C patet
maliaeateumfiliis i 0 viflo .veditu , vertmjhoc »««»« i ™ k deL^eo /r . u. Pari
modo, fi inaredieodo lo Religionem exd.o ndeOi ad Rehfionem confugiant
iquiagrsviiA contra (udi- Iraoh^h^ibihflioiiret.quam li remanfidit
infxcafo.n.hil Iliceius, quttn iequitur citatus Diana br* ditx rr/.ad. , quis
seque «i quod wnomnuid certum efldam Imm6 fem- capi- inferente illatum: cum
Gap. II. De Gnaritate Parentib. debita &c. 161 cum potuerint cficaliqu*
caufar,cur homo ille, vel non ingrederetur 8 Facit infuperad hoc argumentum
prohibltioTridentiitf /«^aj in Religionem * vel egrederetur ah illa • t.iSdt
%«/.dc qua fusdSuar./w.r»'.quod ubi excommunicationem 4 Damnumautcra hoc, vel
cftfpintuale, qualis eftipfe non in- contorfit adventis eos, qui per vim
feminas coguntfnon loquitur de grelTus& egreffus.vel temporale. De hoc
poflcnore luquuti lumus , Maribus )ad iiigreflura Religionis; unde m extendit
ad eos, qui illas nam cum prius fit malum ixreparabilc.ratione illius, tu,qui
vim,do- impediunt, his verbis : Simili qu/que auatbtmatifubiicit ee/^uifan-
lumve i n t U li fti , vel pravum condii um dedidi « foltim obligaberis ad
blamVirgini/ , vel aliarum mulierum voluntattm vtlum aecipitndi ,
vim,dolumqucauferendum,confiliumque malum rctrailandum: (li ve/ vcu tmiu/ndi ,
quomodo fime ju fla caufa , imptdiunt . Haec Con- haec adhuc pcrfaftant.)Nam
coeterum (i poftei hamatile perfevera- cilium. Impediunt verd Prirad,(ut •*. habet
Suar. *.i $.) omnes illi , ret in abiicienda Religione, ipfifuaeque volunuti
imputaretur non qui per vundircikSvcl indiredc illaum f?mio?,dir?&d
impediunt tibi, qui viro, dcceptionemquc jam, pro virili, removUli . ejus
voluntatcnsideil per graves minas, vel fimilia &c. Secundd, qui Scio^liquos
ce prodamno temporali Religioni illato ohligire, ut per Gmilem vim Monailerio
illaum impediunt, ne ibi mulier ad- vel alium ad Religionem adducas, vel te
illi mancipcsdu Gahr.Sco- mittatur. Tertid valdd probabili ter, etiam ii^qut
decipiunt fallis ra- tus^liique apud Dicaftillura hte cit.n.i j.fed certd non
aflentior.lu tionibus feminam , ut mutet volunurem ingrediendi in Mongfte-
Sotus RebclL Lrif. Valq. aliique.quosiW. citat,ioquiturquc Dica- fium,vel in eo
perfeverandi : at cum/ju i precibus, tic promiflionibus ftillus,quia nemo
obligatur libertatem dare, quae dl ordioii luperiu* obtinet i femina , ne
continentiam profiteatur ; quamvis (ic impe- ris, pro damno temporali, quod elt
ordi ms interior is . diat>nc velum accipiat*uit votum emi tur,non
comprehendi ah hoc Conci lii decreto,docet •*. Suar, quia fic non propria
impedit volun- bnptiitnt fine v> jjrau/lff injuria . utem,fed procurat, ut
voluntas mutetur fcu non habeatur ;multd magis,quia modus hic per preces difluadendi,
nullam continet inju- 5 Jam verd difficultas major eftdc impediente, vel
confulcnte % ftitiaroiftcuti continet vistraus & praedida deceptio. Atque
ex Kj§ fcd fwe injuria; an peccet, reftitutioniqueCt obnoxius? animadvertitis ,
five parentes qui filium, fivc alios qui quamlibet puellam retrahunt precibus,
& lacrymis a Religione, imraunes cfie Qooad putatum . ab excommunicatione
lata per hoc Concilii dccretumded foliam fa- cere contra
charitatem,*«.^*r*<tf.dcclaracam . Quoad peccatumik habet \H/AM.\jr^.d.g\,fi.fetmda
veto pati. Qui ab/quo rationabili , veljufla coufaditfuod/t alicui
^o&gioait iu- gr/jfum , aut ti fuad/t tgrtffum , graviter fucat / quoniam
retrahere A, tam te bono grave efl : tenebitur , qui ita retraxerit ,
claritati/ iogtfnadt- U contrariumfi^pes fit iri reforet/um , quod Hm impedivit
. Unde ir avi - terpte eant parentet , qui fele carnali ajfeflu permoti ,
obfque rationabi- li caufa , nullum n»n movent lapidem , ut filio t J Religione
, qu» m inen/fi funt^txtrabant ilacrymity fy alni viis tonando , i tamfanUo
fropofito il- lot avertero : foletque Doter tJJor , ac filio/ ita extraSlo/
graviter, etiam in hoc facuio punire . Videant etiam Senatore/ Jurgii , ft
graviter putaro , tome denoto mandata , ut ah f quo rationabili (aufaprimt
fuffictenter co- gnita, (y examinata , rxtrabantqfy collocentur in domo
aliquanti acriter eorum conflantia tentetur . Haec Molina, qui videtur
fupponere hanc caufam examinari i Senatoribus Regiis polle; in quo, tanto
Dollori nulla ratione confenfum praebeo : cura enim harc caufa fit fpiritua-
lis ,ad Ecclefiafticum Judicem pertinet , non ad faecula rem. 6 DiQum autem
meri t6eft(fme rationabilicaufa:)hacenimex>- flentc,cu m prudenter agitur,
ab eo, aui hac motus ingrdlum difiua- det, non ert timenda culpa . Rationabilem caufam putat iiid. Moli- na
:Prira6, fi ingxeflusdl futurus nocumento ingredi volenti . Se - cund6,fi in ea
Religione diflolutd vivatur. Tertio, fi candidati com- plexio fit jugo Rei
igionis inepta . Quartb, fi ejufdem mores fmt ade6 pervivaccs,ut majora mala
Religioni, vel etiam ipfi meriti timean- tur . Quinti fi aliquo impedimento
quod Religiofam profefiionem impediat, v.g.rre aiieno^natrimoni. promi Ili
one^nfirmita te corpo- ris, vel fimih laboret. Sext6,fi pare ntec,fororefve
gravi ter^jus auxi- lio ind igeant.Hxc ex illo. Qua nta autem debeat eile
e/ufmod i nece£> fuas, & qua ratione necdfitas extrema parentum impediat
ingrefsu, immidclicitd extorqueat filium , & quofcumquealiosproteUosi
Religione, non verd necefTitas gravis,quaefolum per aliquos,impedit quidem
ingreilum filii, & aliquando fratris, foro re periclitante ; non veri
juflificat egrdium,quia obligatio tunc non cft tanta, ut vincere
poUitpofleflH;nem , quam habet Religio in pexfonam Religiofijam profeui:
harcinquam,fusi docent Snnch.l.^.iadeeaO.io.dmrm.1^. Suar J.x.d»
l(ffigJ.^s^n.J.CMAcJ.l.traajSj/. ifaoj. %,q.n.prnfer, tim 1 5. Valent.».} V.7
pafr.t.Bonac.r.a. »*4- Du.practpt.dfi. qua fl .unita addit, qteetmvit non
defiat ^qui contrarium ftn~ liant. A zor .p. I.I.I.C . , .Trullench.».! .in
dteJ.%j.x x+Jy /.4.C. * V.9.& omnium horum primus S.Th.a.z. q.io 1 . art^.
ad 4. (y quod m.xjq.^.arA$.iyqvodlil.io.q.q.ar^. 7 Quoad peccatum >
dequoagimus,videoSuar.».}^r^//.; > c.p.». 5. aliquid benignius indulgere
parentibuvtq^»dcialiis,Fil»os aliof- que i Religionis ingreflu , modcfti,ac
temperate retrahentibus : fic enim habet :Si quit aifqj injuria violentia , aut
deceptioni/ altum aver. .tat a! ingrrflio religioni/ pretihui , vel
promt/fienibui ; illud non ejfrt ox genere Juopettatnm mor talo : quia ili non
intervenit injuria , neque indutlio ad malum , ntque averfie , fed ab flraQio i
bono ad f olui em non omceffario . Cur ergo ibi erit gravi t malitia ? Nam bth
alter pavo detri. ementum patiatur jton tamen involuntarii Jfcut i fer vim^aut
deceptionem i fod quis liberi confontit , ergo inde non redundat in a 5 um
malitia fahem gravit Sed lici t verum fit, tunc non ejfot tam grave peccatum i
tfl tamen fine dubie peccatum jnuhkm repugnant ordini cbaritatit/y refpeblu Dei
, d cujus majori obftquio homo feparatur . .Et pauli poO : Si quit intendat ,
ut foldm ingreffii/ differ /Uter , miner erit culpa ; tytali/poffeteffetanfa ,
utrffttnuUo ,• fic enim extufari pojfuut parentet , qui aliquantulum filio/
detinent , ut torum con- flantium experiantur , »■•/ torum vocationem magi t tx
aminent . HZC Suarez . In cujus loci margine breviter, & perfpicui Oc ejus
tota do- Urina in compendium redigitur : fw avertit afiam * Hjltgi/nu im-
getffu foldmprec ibus >oc promi/fionibui ,aen peccat graviter , nifipeettt
fini importunt (y fine ulla taufa , contra crtamSpirit m fattfiU vecat/O-
Tamb.T. I. DtDtc.Prac. Quoad nflitutionis obligationem . 9 Veniamus jam ad
aliud caput de reftitutione . Adero precibi» fimilibufque blandimeotis^iire vi
vel fraude difliiadentem alicui fo- erellum,vei fuadentem egreflum, ad nullam
reflitutioncm obligari . Ita Lefl. Sanch. aliique apud de Lugo dtjufl. tit.i.
difl.q. foQ Petr. Navar.Bannes^aliique apud Dicalhllu /. t. de jufl.tr. i.dy.dub.z.n^t . Non
ipfi cgrcllo, vel non ingrclVo:quia contra eum,cilm ipfe volunta- rii
aflcntiatar>nulla iujuftitia committitur, quare nulla reftitutionis
obligatioenal'citur,quaead folam injuQitiamconfequitur . Non ipfi Religioni(quidquid alii in contrarium
feotiant^um Mol.f. p.dt jufl. tr. ±d.t 1 .jj. 1 .arbitrer vrrb , ) quia neque
contra ipfam hoc modo inju- ftitia fit ; cilm enim peccatum hujus confulentis,
fcu allicientis non fit aliud, uifi cooperari ad cgreilum Religiofi, vel ad non
ingredum ; c 4 m ejufmodi egreflus , vef non ingrellus non fuit peccata contra
ju- Ihtiam fed ad fummum contra Divinam infpirationem, vel contra Votum;nec
erit cpntra juftitiam, peccatum ad illas a&iones permo- ventis. Pluribus
barc prolcquuncur Dolores laudati : mihi autem hadenusdifputal)e,fulhciat ;qu6,
amant illima fiJiajnofcas,vim nul- lam advenis piumpropoli tum tuum i quopiam
afferri liciti polle. 10 H^c^iliaque fimi lia Hierotheus.Quf ita permoverunt
Patrem Plutogenem;ut is Metildae facrum velum adumendi bonam veniam fc
conceilurum fpopooderit.Et certi flatim ac in urbem ab agro poft
menfemregretiuselbcoailitutaeipinguidote, promidodetit . Tu verd
hicfulpice^Le^or^ivina confilia-Tandiu vitam produxit Plu- togenesfenex , uc
hanc fanaiflinum puellam jam grandiore aetate proveham, totius Morullerii quod
fub nomi ne, & tutela Sanfli Sal- vatori/ ,noflro Panormitano Collisio non
multis poflibus diftans, ce- lebre ell Panormi , viderit praefeduram agere,
hoceft vulgari voca- \xi\oyAbbotijfomy^pTQj[u% tempore, quo ejufdem filius
Thermago- «as Antiftes^it modo memim^idmirabili prudentia, ac fmgulari mo- rum
probiate, Panormitanam Ecclcfiam gubenubat . ti Illud animadverfionc dignum
porri eft . Vidifli enins^mice LeGor, confilio, opera, authoritate dodhnimi
Theologi moralis, quo hasclapientiffima familia pro expiatione peccatorii
utebaturjquim multa fortunarum exitum,ultra omnem expedationem,fortita fine.
Tantum ergo praedat lapientibus viris , ac piisanimas Fidelium in-
ftruendas,regendalq;commitcere.Nam propterei Theologos mora- lcs,qui huic operi
inludant^tquc in edoccndisinfl i tuendi fq ; eoo fef- fariis permaxime laborant
, magni faciant ( abfic verd invidia) velim omnes.Tu^ui mea legis.fi adoldcens
esyac tyrocinium tantae fcieo- tiae ponere jam decrevi(li;eorura limina tere,
eosfepd interroga,il- lorura lcdliooibus allidue,ac frequenter aflifte;quo
aptior ad tantum munus animas regendi ,qud nullum efl excellentius, efformeris.
1 z Jam verd dum avidis auditorum auribus, qu? retulimus zliaq; plura
propinaret Hierotheus ,ex cujus ore magis , qulm ex Platone , meile dulcior/ib
inditum i natura leporem, fluebat oratio: vergdbac ad occatum Sol , atque 1
vicinis montibus arboribufque longiores fa dimittebant umbrz. Quare Theologo
dicenti quiesnmilfeque fuo cujufque libitu , con laetar ambulationes per amaroa
viridarii fpa- tia concefl* fune . Quorum exemplo & mihi i Benigno Ledore ,
nd plus nimio in feribendo defudem , tantillum oro, quietis ,abl'olut(J jam
Dialogo permittatur . TTT valdd obviat omnibus p?ne cognita pr?termittam,ea
dura- W taxat compendiosi differam de Paire , ac Matre , nccaliqu* L fub- i6z
Explicationis Decalogi Lib. V. fubticebo de Marito, Sc Uxore, quae nonnulla
explicationis luce pro tyronibus indigere videbuntur . §. I, Tuter quoad
alimenta filii , tjufdemqut exboredatie. nem } (yVeta . Pater filio legitimo ,
i /~%UoadPatrem . Quarrct quis primA . An Pater teneatur ali- menta prpllare
filio 1 egttimo?Refp. teneri, ctiamfi filius au- thoruate Principis fuerit profcriptus^tiamfi
fuerit excommunica- to*, ctiamfi diflipaverit ea , q uar pater fbrtdcidein
afligoaverat pro alimentisjctiamu filius potuerit fibifuo labore, vel aliunde
provide* re»re ipfa tamen non providit.lu Azor.y.x./.x.c.4.y.7.Ratio horum,
& fimiliurnc(l;quia adhuc filius ell, & pars patris, de jure natur; pa-
tri commendatus,excipe,quae dicam n.S.Quod fi pater bonis careat, pol leat veri
mater;h;c fuccedit in hac obi igatione:& utroque defi- ciente, Avijvel alii
progenitores paterni, & his quoque deficientibus Avi progeni torefvc
materni. Addit Azor.ibid.e. j.y.K.dc tandem c6- fanguinei propinquiores,id
quod,nifi forte incclligisfratrcs.lorores, acpatruos.durum mihi
videtur.LegeSurdV*^»"»***», tit.t.q.xS. Si filius habeat unde vivat ;
liberabitur pater, mater ve , aliique ab ali- mentis porrigendis : quia ccflat
tota caufa , nempd filii neceftitas . » Nomine autem alimentorum hic veniunt
viflus, veftitus , do- mus, leflus, medicinae , imptnfx funeris, immAAc uxoris,
fiiiique fufieotatio : atque haec omnia juxta cujufcumque cond itiones ; ita ,
ut filio nobili debeanturA famuli, & pardagogusA libri & impenf;
nccefiariar ad ftudendum,& juxta morem patriae, etiam equus . Ita
&nch.**"»/>.a./.A .t.\.dub.n ,-fy pajfim Ha*cenim,< 5 c(imilia,
cum his indigeat hlius,alimentoruin nomine hic comprehenduntur. Uno verbo,
debentur alimenta fecundum (latum, non veri Iulum fecun- dum naturam . 3
Deexcommunicato addit Axor./^.S.Iimitationem, ut ei i pa- tre non debeantur
alimenta , fed foldm vi£tus,ne fame pereat, quan- do fpootc fu a filius in
excommunicatione perfiftit . Id mihi difficile videtur . Elio enim peccet tunc
filiusabfolutioncmnegligero; ta- men non videtur pietati Ecclcfias conveniens ,
ut velit cogere pa- rentem ad deferendum filium . Nec obflatGlofli, &Abbasapud
Aror Jbid. addud i proca limitatioae : ii enim non loquuntur de pa- rea tibus ,
quibus peculiaris cura filiorum infita cfi i natura , fed de aliis extraneis. 4
AdeA rigorofum eft hoc onus filium alendi; ut peccent morta- liter parentes , fi
fine gravi caufa fuos infantes in hofpitaii alendos exponant • Iu Sanch
tonft.\J.\.t.q 4 f,fidc etiam S.J jb .]4 Azorius I.t.c. j .y. y facit huic de
Lugo t.i.de Jufl. Quod fi timor i nfamiar, v.g. matris , vel fimilis
neccfiitasad talem expolitionem divitem patrem compellant ( quocafu ccrtd non
peccabitur : ) debebit cx probabili fententia Sanch- Aror. / e. jd fieri ,
animo reflitucndi Holpitali ira- penfas faciendas in
alcndocxpofito.HofpitaliCinquamOnam non pla- cet Baliarus infler i b»t , V.
adulterium , #. 9 dicens poHcreflitui aliis pau peribusjli cnimextat Dominus,
feu legitimus adminffiraco rea- rum impenfarum,nempdHol'pitale;qua ratione ad
alios pauperes te vertere jure potes? Vidaequaidicam/^^f-V^V^l?' . m, y Diri (
cx probabili fententia : ) nam mi hiium eft improba Wle cum limitatione wv*
dicenda ex Layman. alia opimo Hcnriquez , apud Sanch J.e.n. 1 yjfw.quamfequ
itor Dscalbll h.i 71 .docentes in eo timorejfeu necefhtate,mj« folfira non
peccare parentes etiam divites exponendo > filium inrwipscuqied nec ad re-
di tutionem teneri - Ratio eft pradumpta vohintaiFundatorum,q U i v iden tur
ejufmod i Hofpi talium erettione .cu julcumq u e genens nc- quou non 1 - v
.--p»-... mwi- mi ( ut audio ) ita ho*fili^e*P®Jw«hMt U in eorum patrum, ma-
trumve notitiam vematjflatira Uliaeoldetn reddat, repetitis expen- lis
haflenusexbibitis . Certcficpronictur eos tantum alere velle, qui funt omni ex
parte deft itut i. Quare ejufmodi obfervatio fi adeft, dedam , ( hanc tuifle
voiunutem Fundatorum , atque adeo obfer- Tindatn . « o..^«ywa» y jrfiK rii ,ij
maia Jd , Mt Plte , nl , m an. rpuriisjq^ .L p^ c^rchuqeQit^ p Utt ioccflu,
adulte- PrJt 2-K^re tamenauoad hxc fi5 n r ClVl 0 «iamalimentt vacantur pro- !
I,b f X, fir ' ""'fla: M«e Clonico ; cum fit de Jure n u in ^r -.^tiuacumquc
tandem ratione ab ipfo <„ jenuu? ^e c
fcq mtuf ei SucJmuJfi.t.to,., V.,t Ircm ^ >0 ,- ’ a. p,. rc In Quere filio
ipurio alimcma propor- non potefi : nam propterea ejufmodi excefium tum filia
fpuria , tum cjufdcm maritus rclfituere, etiam ante judicis
fcnteotianulegitimis harredibusCnili forti ipfi liberi remittant)obligabitur.
Vide hacc di- ligenter difputaca apud Molinam,^ Jufitr.x.difp. 1 6$. Sane It
Aut. l^.dt n.xo& d>fp.%$.n. j z.t\zoxJ.c.<jy Fagund. i* dot.c.x.k
num.6.ubi invenies hanc dodrinam non ede contra Conflitutipnes Pii V. qui
videtur fpuriis prohibere etiam alimenta ; nam intelligit, quando aliunde ali
poliunt . ImmA Dodorcs apud Bardi /. i.firl. y. »i. non ignobiles docent fi-
lium, etiam fpurium , fi nafcatur poli donationem bonorum i Patre faftam,
poileadonatario legitime petere alimenta . Donatario, in- quam, tum fi bona
Patris ad aliui pervenerint cx contradlu ouerofo, id non polle, i idem notant .
7 De filiis naturallbus/qui illi funt, qui generantur ex copula, nec approbata,
nec reprobata jure civili,hic no mcmmimusuis enim cer- tum e(l,nen potie patrem
alimenta denegare; imm6 polle; deficienti- bus filiis legitimis . omnia bona
lua donare, vel relinquere, ut fus^ Dodorcscum autem dicimus patrem non polle
denegare alimenta filio, intellige, fi filius ( quicumque ille Iit, etiam fi is
fit legitimusex fionac.locomoxcicando^a.«-i.)indigct:quandoenimnon indiget, non
obligatur Pater-Idquod etiam docet Molina, & Sa nch. locis cit. quibus ad d
ede LugoWr jufi.d.z 4.J*. iti. Dc n iqucfpuriushxres conii itu tus d Patre fub
conditione filegi- timeturi Principe, potcll petere
hxreditatem,&eamiDterimpof- fidere donec impetretur facultas,ut cx Sane,
notat de Lugo ntor.d.xynum. j. Lege Sanch.M . jJub. 1 1 U 1 lofque abipfocit. Couftt negandi
alimenta ,£7 exheredandi , &e. 8 Quaeres Ter t id : Potellnc liciri
aliquando parens alimenta ne- gare filio? Refpondeopode: quando lcilicetadell
aliqua ex caulis , ex quibus jure pater filium exbarredare valet , etiS
legitimam eidem negando : nam ex iifdcm valebit alimenta negare, hliaeque dotem
non coniti tuere. Quae e.t-dem caul sc faciuut;ut filius patri alimenta negare
liciti poflit . Ita Bonaci na , dteal.prae, quuft. ume. part.e.ff.i.num.i.
G}var.Molina J Sanch.aIiiqueM^'»apud eundem Bonae. Ratio horum Ungetur mox
nametfiequenti. H* autem caul^ quatuordecim fere numerantur in legibus ,
Authcnt. »1 cum de Ap~ ptUdtgnefie.fi .caufa a»/r»»,hoc«fl. Si hlius (intellige
etiam &: filiam, imm 6 « 3 c nepotes refpcdlu avorum ) manusgraviter in
patrem inii- ciat.Si contumelia gravi afficiat. Si accufet^xtn cafum
proditionis Patriae, vel Prmcipis.Si cum maleficis fc interrnifceai . Si
infidietur vitae patris. Si patris uxorem, hoc cll novercam violct.Si in
judicium deferat patrem cum ejufdem gravi detrimento. Si requifitusa patre
inclufo hlius(non autem filia ) illum non adjuvet • Si prohibeat pa- trem
tellari . Si Hifiriomcam, vel gladiatorum exerceat, quando pa- ter non ell
ejufdem artis. Si patie offerente dotem & nuptias, hlin minor vigintiqumque
annis luxuriose vixerit. Si parenusfottefu- riofi curam filius negl i gat . Si
eundem captivum non redimat, cum pofirt. Si fiat hxreticuspatrc cxillcntc
Catholico. Ita Bonae. /.c.ao- dit aliam caulam, idell, fi filius dilapidaverit
bona patris, quam non pofuic Azor./.c.c 5. y. 6. vide Authcnt. cit. 9 Sed
infui^unt do; difficultates Pr ima: An quando Pa ren tesex- hxrcdare potiunt
fiiium,unde & licite negare alimenuJd i ntel liga- tur ab omnibus, hoc ell
etiam de necdlariis ad vitam fuflentandam ? Refp.i u intelligi docet Molina uterque
apud SiMcJ.^matr.d.xo.n, t aliique, quia tunc filiusobfuam ingratitudinem , non
habetur am? piius proulijfolum igitur, perinde ac eoe teri proximi, in extrema
ncceffiute erit ad juvandus. Non ita intelligi, fed patrem teneri h*c necefUria
alimettfaprae- fiarc, docet Covar. apud eundem Sane. quVacfle phy ficum filii
nun- a uam amittitur, atque femper in patre aliqua major obligatio refi-
et,quim in aliis. Ucraquc lententia ell probabilis. Hanc utproba- biliorem^c
certe m«;is piam libentiiisampledor. 10 Secunda difficultas: Ad
poflitexhaercdarifilius^tquc a diui» ali mentis expelli, fi committat contra
patrem aliquod peccatum fi- mile,vel majus lis^uedifla funt? Rofp.Ncgant
plcrique, Mop.i -de Jufl.tr. x.d.i 76.il iique apud eu ndero;nam in Authentica
dicitur ^uc prater caulas numeratas , nulli liceat ex alia lege alias
ingratitudi- nis caufas opponere , concedunt Clarus, Covar. Regmald.apud Bo-
mc.t.x.cirea 4 .Dtc.preu . 4 . 4. f.nn p.6.§-?- «.s.aliiqueapud Mol.cit. ver f.
dubium deendtefl , fi enim pater exheredationem filiis potell : iu- • "• -
-ropterapqualia. 6.wr.D«i> bU meriti . Utraq; fententia in conficientia
probabilis ello* etfiapud Juriflas prior habeatur probabilior • Habent patrem ,
fy filium d quo aUndut . 1 1 Quaeres Quarth: Quid fentiendum de patre , quem
Patratum appellant Latini, i quonam erit alendus ? Pater Patratus eu iJIe * qui
filio gaudet, nec caret patre . Hic
igitur, fi forte egcat,eritne alendus i filo patre, an i luo filio? Relpond. i
patre(ajunt Franc- M. Pratus^liiquc apud Dian p.io.rr.t J. ref. ,j. ) quia qui
filium genuiti cun- Caput III. Quid Parentes Filiis 3 <Stc. 1 6 ? eundem
educ*re,&inflituercjure naturae debet :A fiJio ali conten- dunt^ inclinat,
fed non refolvitDian. It. quia plus debet filius pa- tri i quo fuum die habuit
.quam pater filio . Utrumque probabile, ut indicat Azor. PJ .. j.f-i 3. dum
fentenuam priorem probabilio- rem vocat . Dices: fi uterque ex his (equi vel it
opinionem probabilem fibi fa- ventem, remanebit patcrpA ratus fine alimenti
s.Rcfpond .fi uterque perfiftat in Cua opinione fequenda^nt dividendum onus in
utroque. Profedo id zquitas poftuUrc videtur; dio, fit fpeculati v£, &
proba- le, id non exigi i rigore juftitiz. Vide &b. i . eap. j. §.4. *.
Alerefirsum dubium . Patre quoad irritatioaem voturum fifti impuberi, /puris .
modi facultatem • Nihilominus videas Sanch.«iDfr.A/,4.r.:<fc.gr» Sunium^
om.i.ele Refa.lsb. 6 deVot*^.6.u-il.CaRr.tem.^.tra,’lt< l .ibe Veto t
difi.%,par. 7. <i.7.difi'errc docentes , A'um nihil potle ni vita ne- potis,
nifi mortuo patre ; quare privativi iulum patri viventi cam fa- cultatem
concedere efl fundata folilm.in quacumque patria poteftate abloiutd fumpta ,
maximi in ea poteftate, quam quis habet in guber- natione domus, fami)iz;£c
przlcrtitn filiorum, quo- genuit:hanc au- tem habet immediati pater,
eoquedeficicnieTutor, vel Curator, juxta do£rinam,& limitationes lupra
datas r.16. $•}. «.19. hil- que deficientibus^ vus ex parte patris j &
demum etiam Avo defi- ciente, mater ; quod fi harc etiam deficiat , jam lub
nullius poteftate erit filius . Atque ex hac ratione reipondere facili poteris ad diffi-
cultates allatas et fias*. 1 a Quaeres Quinti, Quid de Vocis ? Filio fpurio,ut item naturali non legitimo
potefine pater irritare Votain iis cafibus, in quibus S olle
legitimodlximus/^n/j.r.ifi.^.^.prf totum? Ratiodubitan- i eft/juia radix, ex
qua in parte procedit facultas irritandi Vou, eft Patria poteftas in filium :
At ex Jure non habet pater potellaiem pa- triam in fpurium, nec in naturalem :
ergo , &c- Rclpond. tamen poflcperinrfe, ac legitimo.
UzC*flr.t.i.trafi.if.deteie ) d.i.par. j.num.t. Ratio eliquia difiingucrc
debemus minorem przdi&z ra- tionis dubitandi : ex Jure non habet pater eam
fummam poteflatem, quam ipfa jura invexere; concedo . Nam habet eam poteftatero
pro- cedentem ex ipfa generatione que patri competit ex ipfo jure nat u-
rc,quzque fufficit ad munus regendi illum impuberem , atque aded ad irritandum
ejus Vota;nego minorem. Confirmatur : quia inter- dum, ut diximui/upra 1
t$drmfib.j.t.6.u.xi. matri competit haec po- teftas irritandi & tamen
certum eft matri non cfle conccflam ex le- gi bus, in filios patriam potcfiacem
. Caftr .bt.tii-ScSMch./ib> 4 .i»I>*f*/.e£p.$j, irum.8x. docent, hanc
poteflatem competere patri in filium legitimum ablolute: at in fi- lium
illegitimum, tunc folum, quando ii tutorem non habet;auando enim eum
habet,gubernatioejufmodi filii ad ipfum tutorem fpedat, utpotd^x legibus
inft.de Patriapoteflatejnpr. f u b ejus poteftate con- ft i tu tus : idem ergo
docui fu pernis, thm de Voti irritatione . Verum nunc, re attentius
confiderata, difficilis mihi doflrina videtur . Si enim in patre refidet
poteftas naturalis, quam filii imbecillitati pater confulatantdconftitutum
Tutorem, ut omnes fatctur^C per aduc- tum Tutoris hzc naturalis poteftas n6
tollitur, nec diminuitur, oec impcditur.loliim enim Tutori conceditur
gubernatio quoad cetera civilia, n 5 verd quoad ea, que pertinent immediate ad
rcsfpiritualcs animz, quarum difpofitio ad ius civile nulla ratione fpedat,cur
tolli debeat poteftas irritandi Vota?Ad fummum poftit irritare Tutor ex
confequcnti;quia nimirum ex poteftate gubernandi, quam illi c6ce- dunt
Jura.confequatur fccultasirrit 3 di;& poftit etiam pater Princi- pal iter,
quia per jura non tollitur, qudd filium genuerit, in quo firmi- ter radicatur
irritandi facultas. Nec oouum, apud plurespoflc eo- dem tempore refidere
irritandi poteftacem;cum fciamus omnes ide Religiofi Votura polle irritari a
Superiore focali, & i Provinciali . Confideret harc lapiens Leflor,
novaenim, & /insularia decerne- re, nifi fint mihi valde manifefta,
lingularis nolo , Pater , quoad veta filii , vivente At*. 1 j Quaeres fcito.De
Avo, vivente Patre, quoad eandem irritatio- nem Votorum. Id, quod ut commodius
inteliigi queat, reducatur in mentem illa Juris difpofi tio^fanam Civium Jfjte
bit qui fuiy vel alie- ni juris funt . fi gi txme % (f ustore mea nafcuatur ,
in pote flate mea funt . Item, fi»/ exfilioTMo , & uxore ejus ( ideft nepos
meus dc neptis mea) aqut/unt tn mea pote jiat e , /j pronepos , pressep: u ,
(ydeinerp, certe- ri . Ha&cnus Tcxtus,exnlio,inquit ideft defeendentes per fexnra vi-
rilem, live ipfi mares fint,five farminz Nam defeendentes cx filia nu- ptabunt
in poteftate patris eorum . Et quidem hanc poteftate habet Avus, non folfim ex
legibus polit i vis,fe etiam ex vi naturz ; cum ad priorem genitorem pertineant
certeri defeendentes, Unquam ad principium primum, fine quo noncflent polleri .
14 Ex his ergo oritur difficultas :Curo tota poteftas irritandi Vo- ta fit
innixa in poteftate patria,banc autem habeat A vus,coofcquen- vivente Avo; quia
tunc pater non eft fui juris, necconfcquenter videtur habere hlium in fua
poteftate . Augetur difficultas,quia Do- dlores^uos fequitur Caftr.f. 6. de
votop.7. mum.%. ver fu, fi». palTim docent, fi filius efficiatur
fervus,fufpendi patriam potrftatcm in patre, ne fci licet filius teneatur
pluribus obedi re^iempe patri ,& domino, eodemque modo fi efficiatur
fervusipfe pater, nefcilicet fi- rmili ratione fiHus teneatur obedire duobus,
nempd patri,&; domino, la» cujus dominio, (eu poteftate eft pater, &
ccmu^uen ter omnia pa- t ris. Ergo
pariter in cafu noUro.fi nepos eft in poteftate A vi;non erit in poteftate
patns,nc obedire duobus obligetur; & conlequenter is, vivente Avo^ln Vou
irritari non poterit. Ex a lia parte, cum in pa- tre fempei refid eat poteftas
veluti naturaiisin filium, ratione ecnera- ttonis «'«J?» uti ejufdem, neque :
fit inconvenienspoteftate irritan- di Vota die in duobus; ficuti refpeflu
Religiofieft in RefloreCon-
xcnluh&^Provincjli.vidcbirurjIicui^iaraAvoconvciiircciuf- J. II. debeat
mater fiho , que ad tum lallandum , (j alendum ? i ^“\ UaeresPrimdrAn mater
filium nutrici det licite la&andum? Refpoodeo: Id ccrt6 nemini fine caula
libens indulgeofcd adhuc fmc ulla, non nifi de veniali condemno: libero autem
ab omni culpa^rationabiltcxiftentecaufa. ltaNavarr- in/umma t e.14. num. 17.
Ratio eft, quia dummod6 inians commodi nutriatur, non videtur tam gravis
defc&us;nt prarlcindendoabalio inconvenienti, exculari nequeat ab aliaua
competenti caufa^ualis eftet, imbecillius matris , mos Patriz, vel quid fi mi le.Incon
veniens autem grave , ac propterei mortale,pronuncio ; fi periculum appareat, i
nutrice infantem gravi morbo, vel grandiuKulumeffedum malis moribus,prz(crlim
hzrefi. fore inficiendum . 1 QuzrrsSccund&Matcr quxnam alimenta filio
dcbcat^Rcfp.ca ufque ad triennium cxaflum debet filium et iam fpurium alere ,
lac przbendo . Caecerum reliquz impenfz funt i patre faciendz . Si lafle mater
careat,vci laflare filium nequeat,quia commodcfut loquitur
Dicaftillusb»^.i.df>*/f./M.^7^^.ir.« 1 7».) laflare non poteft ; tunc patris
etiam onus eft, laflis impenfasfolvere-Qudd fi pa- ter folvendo non fit, qua
ratione in onere alendi plene filium 1'ucco- dit mater di ve$»di£lum eft 6 .
praeed. n. t . Apud patrem ne^n apud matrem proles educanda fit»al tero ex hia
Infidelibeu hzreticoexiftente, ut item divortii tempore ; cum cafus noofint
frcquentes,legantur DofloresSanch Hb.xo.dematrim. A, fi. 10 . per tot. Azor
p*r.i*'lib r.e.f.quafi p Propter camdem rationem, vide apud Juriftas , in
Authcn. Sat ramentum , Cod. quando mulier tu» rffjPL in tua Authen. (j fime
prohibitione. $. propter ea afitur .necomit- tantur Theologi, Moli na
.tem.x.dtjufi . trabi x.difi.no.ver/ ,§uando impuberi. Caftr.oc Thom.Sanch
.apud Dianam, />.io.rr*tf.t qua ratione mater fi tranfeat ad fecundas nuptias,amittat
curam, feti educationem filii ejufve tutelam, & firailia . Ego enim de his
aliquid innuam, bsb.j, e.t. 0.. j. a Quaeres Tertid; Circa expenfas^ matre pro
filiorum alimentis faoas , in hunc modum: Antonia genitrix aluit filium ulquead
de- cimam annum , vivente patre , five przfentc , five peregre agente : tum,
mortuo eodem, ^ filium aluit ufque ad decimum octavum, qumdo fciiicet Antonia
fili i bona adroimftrabat , Epofcit nunc i filio omne* impertias ab ipfa faQas,
immd zftimatioucm fui laboris ; legitime ne expofeit ? j. k* 6
^cu^tcsunofpiritu congelTifti, tribui neceflarid didis diftmguendas. 4
DicoPrimb : Si vivente patre alioaui di vi te, vel exiftente tuto re^nater
filium aluit, & proteftata eft le alere animo impenfas repe- tendqrepett rc
quidem poteft, let.Nefemsoiutfif.de negotii, gtfii ,. Si oihU m proflata,
pizUtnitur,fi non contemplatione patris^rertd amore niii,liberalitcr id i
feciflc . Simile quid eilein marito, quando uxorem aut^aon folutaiiocero
dote^locet Sanch. A h ^.domatr.dsfi.^jt.jVm foro interno i ufficiens ratio
petendi mihi videtur beg.fi qui , a Hbe- Viyfa.fi mater JfJi liberi, agnoftend*,
/ etiamfi mater non Iit protefta- ta ) G concurrant hzc duo,cx Azorio * i
p.z.tib.i.e.j ? i o.Primd, ut po- liti vo animo repetendi aluerit ,Secund6 ,
utomiflioptroteftationi» non fuerit caufa damni in patre,vcl tutore;quandoenim
pater, vel tu- tor fi lclviflent, matrem ejufmodi animo repetendi alere, ipfi
alaif- fent nullis , velpaucioribus fumptibus ; tunc profedb mater in con-
fcientia non poftec exoenfas, repetere, quia ipla fuiflet in culpa, quod tot
expenfz niifleot fadz; 1'olum igitur illas paucioresaiuz ladz ve- ri fuiflenc,
tunc jufte repetet • J DicoSecu nd6 : Si xnqnuo patre , nulloque tutore
exiftente, animo pofiuvofe compenfandi mater bona filii adminiftrans, filium
aluit , poteft alimenta repetere ; fecus,rep utatur amore filii id fecil- lc
;idquc maxmuMi bona matns,dc filii non erant divifa.Ica tb. Quod u bona divila
erant, oc cuique fui rationum libri refpondebunt 1 prziumicunn matre ejufmodi
filii bona adminiftranceaftuille ani- d enim ofteudit illa rationum , &
librorum diftin- 6 DicoTcrtio. vEflimationem fui laboris nequit naaterexpolce-
re ; quia mater pro filio laborem fuum gratis impendere jure prsefu- mitur,immo
fortafic jure cogitur . L a fi. III. 164 Explicationis Decalogi Lib. V. $. 111
. Vir fuid Uxori dtirul , quo ad a ument a . 1 Oneftnodrumomnia,qua;fibi
invicem debent conjuges, hic i .^1 colligcrejcum id fufe Dodorcsapud Trullench.
/ 4.*'» dat. /.tyiVJ.4.pro|cquantur;;illud enim tantummodo ex occatione, quod
de al imentis filiorum egimus, difputarous : An conjuges fibi mutua alimenta
brarbere teneantur ? Et obligari quidem virum uxori, luce clarius cfi;lta Sanch
da matt J.q.difl A m. Io. uti (itamur Juriipauii. quia id extorquet arda
conjugalis conjundio.allatauue dos ab uxore. Immdfi vir uxorem i nopem fine
dote duxiffet , illam adhucalere oportebit :quia libi vir imputare tunc debet,
fi indotatam duxit . Ino- pem, inquam; fi enim d i vitem, tacitulam ab uxore
dos promifla ccn- ictur : fiquidem uxor per Matrimonium fe, & interpretatis
£ fua bo- na, Ultem quoad competentem dotem, marito tradit. x Eadem obligatione
tenetur vir, fi dos cafu , & fine culpa uxoris pereat; etiam fi uxor
propter fuam culpam, non tendentem ta- men direile ad leparationem ab ipfo
viro, fit perpctu6carceri man- cipata ; etiam fi propter fuam culpam in morbum
rontagiofutn , V. G. lepram inciderit, unde feparacim i viro habitare cogatur :
multd magis, fi fine culpa fua, ut , U fure feparatio neccllaria fuerit propter
viri contagium. Ratio horum efl, quia id requirit reciprocus con- jugumamor. Et
ficut uxor non inops maritum exulem, vel in Trire- mibus propter lua delida
detentum alere tenetur; Ita invicem ma- ritus uxorem . Quid fi dos pereat^uia
propter uxoris fur refim^ lia ve delidia, fuerit publicata , feuFifcoaddlda?
Qua-fiiodf, an vir , ; & dithngu an potius pater uxoris ipfam teneatur
alere; & didinguendum ert, cum Sanchez/pVe matr.difp.^.u .10. si enim
parentes uxoris divites iint,ipfi tenebuntur; fi inopes, tunc fuccedct ex
obligatione mari- tus. Quod idem videtur dicendum , fi uxor dotem fi ve validi,
five invahdcdifiraxit,vcl coni umplic, marito non confenticntc;quod efl dotem
perircculpa uxoris Ratio utriufqucdidi efl , quia quando dos culpa uxoris
perit, perinde cil, ac fi iolutadosabipfanonfuif- let; in quoeveutu non
obligari virum uxori alimenta porrigere , moxdiccmus: Id, quod certe dici non
poteflyfi fine culpa, velcafu pereat. In duobus ergo dumtaxat cafibusabhac
obligatione certd liberatur vir. Primb, fi uxor recedat 1 mariti cohabitationc,
fine culpa viri, lcd ex propria levitate fi enim ob viri iatvitiam non le- vem
,( levem enim uxor ferre patienter debet, neque potefl propter levem culpam
fcparationem/juzcfl res gravis, intentare) uxor difcc- d at , non liberabitur
vir ab ea alenda ; quia tunc culpa mariti ed,non uxoris . Imm6 fi temere uxor
recellent, lcd deinde poenitentia duda redire velit : tenetur eam alere
vir,quamv is adhuc extra domum de- gat : Ratio ell,quia paenitentia.&
emendatio culoam,atqucade6 ca- put, unde alimenta negare vir poterat , piam}
tollit . Hic non loqui- mur, quando affuit legit imum divortium ; de quo plura
Sane./. 10. da rnair.ptr talum . \ Secundd : Excufabitur vir ab alenda uxore,
fidos promifla non afferatur . Ita Sanch. tad. dtfp.\.p*r tatam , quia dos
datur ad lubih- nendum onus familur alendae; ea igitur deficiente, deficit
& onus . Quod fi partem dotisacccpifli , pro rau uxorem ale : cOm valeat
ar- gumentum: fi integra dote frueris, integre aleres : ergo u parte ,
partialiter. . 4 Quid, fi ii, qui dotem promiferunt, verd folvendo rton lint .
Ke- jt" j... :r.. - wl ..n,* : rpnrt nradhiie nit quicumqucis fueritdub
cujus poteftatc non erat uxor ) non tene- bitur vir . Horum rationem lege apud
Sanchez citatum ; apud quem etiam invenies^on polle 1 viro expelli ab
habitatione, veli debito conjugali uxorem propter dotem non lolutam , cilm h*c
fint longe divctla, non alcre^c non cohabitare, nec ex priore pufle poderi us
in- ferri . Sed proh , quanti ponderis cft habere in eodem tedo ,& ledo
uxorem, illamquc non alere ! Moralitcr , & in praxi hsrc admodum funt
difficili* : nam propterei cogitent lapientes, quid hac in re con- fulcndum
tandem ht;& legant Aut bures allatos a Sperelio./f.xVrr. 1 »8. u. io.qui
contra Sanc.tcnent , ob dotem nulla cx parte folutam , pofle i cohabitationc
uxorem expelli . Huc facit fequcmsdubitatio • . Ujjo r , cx confenfu viri ,
vitam agit extra ejus coni ornum , > leqiM luu laboribus alit ; accidi t
autem , ut uxetem non .Icrt^rum poflit ? m 1'V « * ' ™l° r . ,im • 1“ lm
«if.icntcntia Judicis.non enim & c m hlc fiftcit aulhoritas propria , n
coofciemii forMiroqno ftandalun. , m hic certi non £„7"" cfl vcrum •
* non W 1 ‘ ur Scfl fepawtio. lc ^ u »tur,quu ex communi confenfu £a-
PoflctMninjuftiabnxore negari ,£t!cun. poffit . Hic enim wr , « r'" 1 ' '
Cci ? '" d '& OTtem ,,r non . contra Sanrhpr !»! jf >*vitu , ne
dicam major . Ini* 1 ? 5 citatum dici pofiet.pliB cfTe,non ale- re, cum
podis,qulm non cohabitare . Non alere enim ed f^vitu,non ver6, foldm non cohabitare.
Denique potiet etiam dici, uxorem pofle didum virum nolentem ipfam alere, domo
eiicere,ficuti potefl/i ipfi valde fseuum fe prfbeat, (vitato ex aliquo
prftextu fcandalo fi quod efl.) Non poteO enim ne- E ri iBc duriflimum ede
innpi uxori A caufam efle diicordiarum, ip» mfamccontabefcere, & przfcntem
videre maritum potentem, fed nolentem ipfi alimenta przbere. Quae omnia mer i
t6 fapicntio- rum Judicio fubinittantur. Uxor quid Viro diluat , <fuoad
alimtnta ? x Z^Uoad Urorem qu^ri poted: An h^c aliquando maritum alere V<
dcbeat?Refp.cum Slch./.f.ZaZ.a-»»J7.multis ciutis debere; quando
IcilicetprdToex inopia viro;ipfi fuppecit , unde marito fuc- currerequeat,fiveexbonisdotalibus,
fiveex paraphernalibus, five aliunde conquifi t i s:hoc enim expofeie mutuus
conjugum nex us,ctii- fi maritus culpafua fit carceriaddridusyfitTriremibus
mancipatus, fit infirmus, non autem fi culpa fua ab uxore recedat.nifi forte
redi re velit;utrx proxime didis colligi manifedd potcd-Quid/i maritus alienum
contraxit, ut uxorem aleret;cogeturne illud folvere uxor ex propriis boois
marito defundo?Haecderedixibreviter^.x.$.a.«. j. x De donationibus inter virum,
Sc uxorem, malta jurifpcriti : ti- bi fufficiat legere Molinam^aliofque apud
DicadillunH/.a.rr.fi.odfZ. x. dui. j. i m. 71 . Cadr. da jufi. tammut. dijl.i.p.
ly par tot. J. V. Mu ntct(Jtatt txtrrma quit mugii adjuvanduty Pator , an filiu
/ , an uxor f i QI quis Patrem fuum,fuumque filium, atque uxore, fratremque «3
in extrema, vel gravi ncccflitate conii i tutos animadvertat : &
unidumcaxatex his auxiliari pollet: quaerimus cum Lcffioapud Ca- .tr. 6
.d,fl.ydatbaTj>.\ i.ff.a.cuinam auxilio ede ipfum oporteat; Duo V G. modici
panes ipfi fuppetnnt in extrema fatne;unum fibi,ut certi poted^efervat ob
individui proprii confcrvationem;alterunu cuinam comedendum porriget,
Patrinc,Fratrine^n Uxori,an Filio/ * Profedi ex communi calculoapud
Left/.r.aliofque ; Patri por- rigendum : plura enim debet filius Patri, quim
Pater filio, vel quam frater fratri, vel coniugi conjux : Siquidem filius i
Patre, tanquam ri- vus 1 Fonte, hujus ulurS lucis participat. Habet item
educationem, conft i t u t ionemque . Quid de laboribus pro Filio it Patre
exantlatis? Quid de non interpolata , ac nunquam remidafollieitudine ; Quid
deexpenfis?Sand Aridoteles p.Ethjf »«/ inquit Jrontfliui futvrnit Pa. rtru
itui, quim ipfi fiti . Vides, quanti lacienda fit Patris cura^ Non quod cx
obligatione fe ipfum qnis podponere obligetur; nam Chari- tatis ordo tanquam in
primum fcopuro^n vitam propriam collimat, fcd, quod podit cum laude, fi velit .
\ Di&um fignatded(inextrcma.vel gravi necefficate) namextra illam teneri
hominem potids filio fuccurrerc,quim gcnitoribuvpw praxis docet, illi rationi
innixa^uia Filius lub cura parentis ed; non autem parens fub cura Pii ii
.Genitoribus item plus deberi etum in communi ncccflitate, quim frat ribu s,
ratio naturalis d idat . Ita Cadr. t.l.tr .6 dift.i.da rtar p.io.m.t Dc infigni
amico, vel beoefadore, vi- de Cadr./.r.».io.(^- r i.(yu.xt. Uxor ver6 potilis,
qu 5 Parens, vel Fi- li us^d incommunibus neceflitaiibusalcnda^cfublevSda :
ItaSanc. I.t
.dtmrtrr>difi.q.n.i 6 . utpotd in communi commercio illa, tanquam
infcparabilisfocia Marito data, juxta illud Gen.j . Proptar bot rthm~ qutt hamo
Patrrm, Matrrmfij adhara-.it Uxori fua: (utioue i n com- munibus necel 7
itatibus)id quod iucd intelligcndum,ne hoc didum *.i* . citans Suar- Bonae.
Coninch. ( id quod certdfua probabilitate ion caret) fic admitte in noflra
fententia, quam protabiliorM» putamus; ut fit potius fubveniendum uxori in
communibus necd- fitatibus, non vcr6 in extremis. y Sed^mabo te,Ledor^ui potius
opitularens,fi Pater , oc Mater perindd indigerent; tu verioon utrique, fed
alterutri opem ferre dumtaxat pofibs?Patri potids^fpSdes^uim Matri
fuccurrendum: IuSThaa.».7.x^«r/.io.Vale»«^.^Alf-4^J" €Utcn,m «'dme Char
itatis tenemur magis amare Patrem; fica tuccurrerc.Tuadi- gna picate refponfio
: nec deeft refpqnGoni rauo ; Parentis enim necefliutifubveniendum,anquafn
principio nodr^ origmis^ed: At nobiliorem,altioremque principii rationem habet
Pater,quam Ge- " ^ Illud hic denique noto: intet
hosConranguineos.KWflrifld con jundos non cfle morale,didam przlationem non obi
erva re : lm Rod riq.r. tjt. x+cou r/.p.Caflr.r. r ,tr. 6 .difi. m .‘p. 1
04r.14.otM»! SmnQ, & Bonaci nam, quia inter ejufmodi obligationes tantum
dilcnmea non intercedit, ut fub p ceiu mortali altera alteram antecellat. CA-
Caput IV. Mifcellanea de Filiis, &c. CAPUT IV. Mifcellanea quatdam de
Filiis , Parentibus , & Propinquis. f vr OnnulU % quae aptum locum
iufuptemitut forti t a non funt hic ad quacuoc capita reduco . Ad peculium
filiorum . Ad donationes inter Patrem, & filium : Ad legitimam filiis
debicam:Ad crterorum propinquorum mu tua obligationes . Qua omnia, ut etiam,
fuperidsdidla de Paremibus,atqueconiugibus,fus*( led fa- teor fubinde
confus&A Theologis, ac jurilconlultis difptuau repe- teorfubinde confusi
Theologis, ac jurifconlultis difptuau repe* ries;nospronoftroinrttiutoeahic
compendioscfeligimus,atque ea penpicue proponimus( quamquam paflim obvia
omittere dec reve- rarm*s)qu*ad pinguem quamdam cognitionem pro regendis con-
fcientiis neceflaria omuiob funt vifa ;adje£lis auchoribus, quiadiri iacild i
ftudiofts poterunt. I. D» PeeuHe filiorum t (J ye. 1 T N menaoriam omnind
redeat , quid Gt peculium filiorum Ca- JL Arenfe,velquafi&ttrenfe,Adventiiium,PrafeGitium;quodq;
Jus in illa Pater habeat;de quibus dixi fupra , Ai.f. j $.7. v.Petulium. poteft
id rideri breviter apud Aaor. p- a. A*. t.x%. natn fecus nihil eorum, quae hic
fubdenda funt, i ntel ligetur. Recolatur fecundbex Molina,».?. tv.xo.rf.119.de Lugo^.i
.^r lufi. d.t/»U.i. Svs\.p.\l\.*t.i 0. aliis ciutis: Filium egredi i patria po-
teftate,fcu,quod idem eft, filium emancipari, Primd,per mortem na- turalem
Patris, Sc Avorum . Secundd, per mortem cjufdem Patris civilem. Terti6,per
Hzrefim . Quart6,per Nuptiis forti i Patre fi- ne difpenfatione cum Affini, vel
confanguinea contradas . Quinti, perCardinalatum,vel Epifcopatum Filii ( non
veri per Presbytera- per dignitatem Pitritiaro , qua fcilicet filius fiat Regi*
confiltartus, dtc-Odav 6 ,pcr legitimam emancipat i onero, qua fcilicet
cOfentien- tibus Patre, dc Filio coram Judice, Filius l Patre liberetur ab
ipfius Patris poteftate. Noni, in aliquibus Regnis, ut inLuGunia, & Ca-
ftella,per legitimum matrimonium, etiam invito Patre contrattum. Decimi, per
captivitatem Patris apud hoftes fufpenditur patria po- teftas^uimdiu captivitas
durat. Hzc ex pluribus citati Doftores; quae ad noftrum inftitut um fatis fuit
brev i ter collegiflc . Ttflanuntum , (j alienati 0 P teuHi filiorum . a
Quarres jam primi. Filiusfamilias^ui illeeft,qui nondu eman- cipatus, lub
Patria eft poteftate; poteft ne de fu is bonis validi teftari} Refp. impubes
non potc(l:quia illi teftari prohibetur i jure; etiam fi fit doli capax. Jura
vulgata apud Axor.Ar.r.i4-*.io. Pubesverdfo- kim poteft teftari de bonis
Caftrenfibus, velauafi, etiam fine Patris conlenfu;ficuc & io viu^c in
morte eadem donare. At dealiis^iead l \ n i | f . ; 1 1 » 1 ; i ff. f ■» ^ r W
in foeminis anno duodecimo completis , diem ultimum hic haberi pro completo,
etiamfi fit inceptus, notat Aror- it. poft annos praedi- dos dicuntur minores,
ufque ad annum vigefimum quintum ; poftei filii familias/lonec emancipentur .
fertum fi fit pubes minor viginti quinque annis , cum Patris tamen
confenfu(quamvisipfe filius Dominus ht,)& cum Judicis decreto,!! de re
immobili agatur. Ita $8 Ratio eft,quia non femper valet : Son poteft teflurt
ergo non foteft danar» Jtu dtfpowt , etiam ttufa morti j . Leges enim TdUmentum
filiofamilias prohibuere propter bonas rationes>non veri quamcum-
qtiedifpofitionem- Quod fi filius liberam eorum bonorum admini Arationem de
con- Qood fi filius liberam eorum bonorum admini Arationem de con- fenlu Patris
habeat;ut quia v.g.longi i Patre degit, vel quia plenum nfumfrudum, &
proprietatem ei pater dedit. Scc judicatu r habere con fenfum Patris^tque adei
poterit de illis liberd difponere . % Secundo: An idem pubes, quando non habet
defeendentes, te- fta ns de bon is caftrenfibus, vel quafi, poftit praeterire
patrem, nec ei debitam legitimam relinquere ? Refp.nfipofle/cd fi proterit in
totum, efleTeftamentum nullum; fi m partem minorem Itrgitima.efleTcftamcntum
validum quidem, fed inofficicfum : hoc eft, poteft pater agere querela
inoffidofi tefta- menti, petendo iocrementum ufquc ad debitam partem. Ita Azor.ju-
racltans^.i./. Mol. jf.M.T jo. Ratio eft, quia fu- perftici patri, « matri,
& his mortuis, fuperftiti Avo,& Aviaefem- per ex bonis filii debetur
legitima , quando filius moritur fine de- lcendentibus . Hzc autem legitima cx
jure communi nunc eft ter- poftit difponcre»feu duoarc.fi ve in vita»fivc in
morte,licet certum fit (ut modo diximus ; non polfc nifi dc caftrenfibus
teftari ? Reip. prz- mittcndumdle, filium impuberem ( qui pupillus dicitur,
quando ei dceft pater ) in triplici ttatu confukran i jure ; Primo, quando eft
io&ns^deft minor leptem annis Sccund^quandu.eftinfantizpruxi* mus , hoc eft
Quando, fi fit mafculus,pervemt ad decimum annum cum diroidiodifiemma ad nonum
cum dimidio-Tertid, quando eft pubertati proximus , hoc di fi mafculus excedat decimum
ann -n cum d imidiu,fcemina vcr 6 , nonum cum dimidio.In Molina,& jura 1
abiploallata^f'" i.drjuyi.dijl.ii^. ut md minor Scub/ai. Dico ergo:
fi.filius,vcl pupillus fit minor feptdanms,cCim rationis ufu careat,& in
legibuszquiparetur mente captis, nec dare , nec alienare, five in vita . five
in morte poteft : nunc ergo bona filii integri admmiftrare debebit t five pater
, five tutor . 5 Si ut inumiz , vel pubertati proximus : qua ratione in foro
ex- terno fe obligare , atque adeo doture, vel alienare poftit , vel non
poftit, vide apud Molinam a $. litttfihuifumiiiai , 3 c novilfimc apud
Callropalaum ,do/ Iflit eommutut.d. 1 ^.q. nobts enim folum fulficitfcire, quid
fit mconfcicntiafencicndum ^ Pro qua , quicumque impubes, fi doli capax non
lit,hoccft,fipcrfrdoulu ra- tionis careat , invalide domt , five in vita , five
m morte; quia ad va- lidam donationem requiritur conlciifu* Domini ratione
utentis : nam fecus, ebrius vel amens, rem fuam alienire validd pollet . Si
verd fit doli capax , lic£t concederemus non p^ffe valide donare , hoc eft ,
ejufmodi impuberem non polle transferre dominium , etiam de fuis bonis
caftrenfibus in donatarum , nifi fi fit pubertati proximus, quz eft communis
opinio videnda latius apud Dodlores (lege de Lugp dtjuftit. difput. a86.
aliofque. itid. citat. & przfertim Sanch /it.7 murrim.d.jBJ Hum.prtftrtim
»4 ) tamen fi Iit, ut dico, doli capax, & aliquid tibi donet ex Olis bonis
caftrenfibus , vel de quibus liberi difponere poteft ; fine ullo pecca- to
donatum poterit i te retineri dooc.. repetatur , etiam fi donatum luerit fine confenfu
patris , vel tutioris Ratio eft , quia tunc fi- I . J.r j r * . «, 1;, irritatur , fcd folftm datur
a&:o ad repetendum . Ita colligo ex Angelo , ejufque ratione apud Sanch.
ko.tit.fim. Nec mirum fac in conficientia repetere licitd valeat ; nam id
infimli , cumaei- turdecontradibusoncrofis fidlis i minore , docet Molina ,
ioc. fit. & nos tangemus mox uum.il. Non autem licere huic repete- re , fi
juravem tenon repetiturum ; colligitur ex didis de jura- mento. 6 Denique fi
fit dubium, an perfedo ufu rationis patiatur : tunc (ut diiimus/V^U»*.? ALr.uA
fi fupra feptcuoium fit, przfumetur perfedo ufu potiri, atque adod rem ab
ipfoacccptam retineri in confcicntia poterit, doisec repetatur .fecus, fi infra,
na-.? . retineri tunc liciti non poterit :quiacontri , integro ufu rationis i
gaudere non prarfumitur . 1 \ Ludui fitii fumi lias vivent ( putre . I I 7
Quzres Secundi : Quz poteft ludoexponcrc liciti filiusfami- i profedi tia, five
ad venti tia, cum faltemufumfruduro pater habeat; • noo poteft, nifi judicetur,
remittere pater : uc certi jud icatur in mo- I dica fumma,quia fic eft parum
damnum patris , & dedecus effet filii parvum illud reflitui. 1 Filius in
ludo illicito non eft fubditus patri , atque adei lucrum , ex illo habitum
abfque controverfia fibi acquirere, notat Rebellius 1 Jotomox ciiat. n.6.undc
infertur pofle te vincere k filiofamilias ea, qu$ 1 i te ipfe in illicito ludo
vicit; ex ludo licito propter illud caput po- i reft, communiter loauendo ,
fibi filius retinere : nam nunquam folentfut Rebellius advertit » p.dfp. 1 1.9
lucra f filii* exi- I serepatres, etiam feientes provenifle ex ludo .
Undcfcquitur h?c 1 ludo aequi fica ede filii, non teneri ea adducere in di
vifione hf redi ta- - fiscum fratribus, pofle eadem juftd acquiri icollufore in
fequenti- bus ludis, &c. • 8 Sed quid .quando filius de bonis adventitiis
habet etiam ufum- quandoaliquid filio donatur contradicente patre ; vel quando
ipfe ufusfru&us alicujus rei filio relidus eft? Refp. filium polte ejufmodi
bona przfcindendoabalio inconvenienti, ludo exponere; & coofe- 3 uenter non
debere reflitui, fi evincantur i coliufore. Ratio cfl^quia lorum plenam habet
adminiftrationem, ficut ergo hzc aliena rc,& donare modo fupra diflo poteft
; fic ludo expendere . 9 Hinc filius five domi, five peregr^ agens/rx
pecunialium Pater ei dat ad alimenta , vel ad libere expendendum , poteft
aliquid ludo exponerejut etiam in eleemofynis^lonationibus^c honeftis recrea-
tionibus. Ia Azor^.x.lxx.i^.f.i.§jfuurei . Pofle autem quotannis quatuor , vel
quinque aureos ex centum annuis , quos habet pro fuis i66 Explicationis
Decalogi Lib. V. to Inquires; G filius negotictur iabotm paternis ( id,quod fu*
m- ^ftriaacquiritiViieiiKlit>erirludocipopcrc? Refp. nequaquam : quia huc
lucrum eft bonum profeamG.peru- nens tum quoad ufum,tum quoad dominium, ad 1
Patrcm-InOas^t m- duftria eft tilii . Refp.Haoc idduftrii graus cenfctur
eah.bere in pa- rentis commodum blius: Nam quoties oegotutioA indullna ratio-
nabiliter exiftimaturgratiscxbibita(ut incafuuoftrojbhusemmex amore, quem Patri
debec.judicatur .pfi fervirc:;ncmo poteft pro illa oretium exittere ut modo'
i.6.*."*.3.cum de alimentis bliodatisa --- Matre difnutavimusNifi forte
proteiletur fegratis rK>lleferrirt,vel
yitutefiliuro4lwmveredimat;uticarcere,vei fimili poena eumdem Srm ut nrooter
reverentiam Patris defierit protcftari : tunc enim W*rct;ut munus publicum, vel
digoiutem idem filius cAlequatur, praefcindcndo i peculiari jure alicujus
provinciae, (id additur prop- puu Pnrturara, Defloratum, &c. Praeterea fi
Patrimonium eidem terius Reeni CallelJCsde quo Icatur Mol. apud Dicafttllum at.
aftignct ad ordines Saci^s lufcipiendos;fi pecuniam det,ut piam, vel n i L
taoceric deduflis cxpcnfis,quas Pater facit in iplo alcndo,un- necdlarutn
peregrinationem fufcipiat ; fi expenfas necellarias ( non tiindemcxiecrc pro
fuoextraord mari o iabore.de i nduAnaX nam or- verA volunurusA ad lptcndoremjad
ingreflum in Religionem fa* dinaritu debetur i Filio Patri ) quantum darem extraneo.lta
Nav. «at. Haec enjirn omnia vel ad alimenta bliorum » vcladCaftreafia £c
Molinam,».». id. aj8. Cx^i.fUjufi^ommutdjx.p.x^. QuAd fi r e m donatam Pater
filio iradidcrit^dhuc jus eAPatri cun fibi revocare- Si tamen non revocat ,
confirmatur patris mortedonatio; itaut filio res tradita abfolutd cedat , io
aliquibus umen cafibus poteft p*icr vaJidddonare-.hoccft
obdotem.obalimenta,obnuprias*>b militiam; & ob hanc quidem } boc eft, ut
filius ad militiam commode i nftrudos eae , poteft dare res mobilesfnon verA
immobiles: )& ftatim donata fiunt booa Caftrenfia ; quae omnia cx fuperius
didis liquent . i Huc reducuntur ex iiidem*4«d. fi quse expendat ,Paterut Ifer-
IclTaliinueapud DicaftiUi>>q^dmi^^W.S.»«.i*7. & tunc reducuntur. Tru
notant/*#.* DD.exl ege illud videtur bonum filii advcntitium.dequo jam dixi
«.7. Adverte, C> /»*.PrimArfH>fie Patrem remittere u tum frudum, quem
debere moralitcrconftare, Patrem non fadurum per fe^lla negotia, habet i ple
pater inbonisidycmitiis filii : id enim non cft donare de nec inventurum alium,
qui gratis,vcl minori prctiofacerct:fecus re- curreret dodnna,quam de fervo
tradam in fiinili>/cM>''»3*'*7 $-9- Ludar fjlnfamthai babtnth tutortm ,
Fntrt dtmortuo , x i Hecquoad filios vivente Patre.Quiddepupillo* Minore vi- gulmcluntlubpoieftatepatmcooftituti
i atr gintiquinque annis , habentibus tutorem , vel curatorem ? Refpon- phyuce
lunt lub patris potcftatc,non moraliter ; deo: harcoiiT-ftio pendet ex illa,
Andifluspupillus,* minor obii- dCC.luCaramuei/.».T^w/.M#r*/.u/4i- luu.lcd nolle
acquirere pro fe ; remittit enim dumtaxat jus exigendi frudus, quo gaudebat in
filii bonis . SccundA donationes Matris, & aviae, vel Avi matcroorC nullo
jure iofirimrUquia nulla funt jura in commium, TertiA. donationes taflas filio
illegitimo validas efle . Ratio cft, quia jure loltim infirmantur donationes
fadar filiis, qui le- gitlmciuntlubpoteftatepatmconftituti : at nothi , <5c
illegitimi — /-..L , a ,: *-- > feu fecundum leges, gentur in confcientia ad
liandum contradibusi fe initis fine aut ho- neate tutoris.vcl curatorisjquae
vocatur obligatio iuturalis,nam fci- mui i civiliter non obligari » hoc eft per
leges irrium pronunciari ejulmodi obligationem . Dico autem primbifatis efle
probabile,puberes,uc etiS impuberes ac pupillus pubertati proximos,immA»ut
colligo cx Mol.». 1/114.$. tx dihn ex Angcloapud Sanch./.x./» Matnm.d.^lS.t
i.za. pu- bertati no 1 proximos, dummodo iint perfedo ufu rationis praediti ,
feu,ut dicimus,doli capaces, in contraflibusonerofis.initis cum quo- cumque, (
pr*terquam cum tutore, nifi in quibufdam cafibus,fatisi
Sanch.Arl<»»./«.io.alUii$;probabilec(lc inquam, naturalem obliga- tionem
contrahere, quamvis non adfuerit authoritas tutoris, vel cu- ratoris; &
dummodo contradas non fuerit circa res immobiles, & qu^fervando fervar i
poliunt Ita Laym. LelTtus , Rebb. Taunerus apud Dianam^. }.»».s »»/.44- Ratio
eft jquiaad naturalem obligatio- nem circa res fuas^liis non imneditas
fubeundam,fati» eft liber con- fenfus urentis ratione,qui certe elle in didis
fupponicur. ^ { Quoniam autem quoad forum confcicntiar data i patre filio re»
tineri Une peccato potiunt , donec repetantur i donante, modo quo fupra didum
etl de donatione impuberis-Dif&cultas illa fefeoffert, An mortuo patre
Hlius^ui invenitur habuifte aliquid ab ipfo,tenea- tur illud in confcientia
conferre cum cccteris fratribus ; hoc cti , de legitm^vcl hr redit ate paterna
tanto minus accipere, quantum m» venitur accepitie ex donatione paterna . Hoc
autem quaeri mus, quando filius velit fuccedere Patri : Nam fi contentus donat
is ,1'ucicdcre haeres nolit, nihil conferre tenetur . Solum tunc , fi nimis
habuit i Patre vivente, potient alii filii , hoc eft iplius fratres , agere
contra ejufinodi donationem , ut pote inotiicio- fam,& iplc obligaretur iis
Legitimam faltem dare, de qua re agitur imtrjtd*nsiwHi.\n\ex\tD legede
Lugo,/i/f.i4./»/*A " Bon. d.l.dt(0*lr4it.<j.6.p. 7.§.0fr. 4 Sint hz
duae breves/ed pro noftro inftitut fufficiwtes Regul?, in re fatis proliu,
& involuta apud Junfpcritos . Prima regula ex Molina tiid. difp.x\%. Quz
Pater in caufa neceftaria dedit filio(prz- tcr alimenta)hlius iu confcientia
conferre tenetur: mG tamen pater exprcfȣ voluerit, ne filius conferret : &
illa pater potuerit filiodo- narc line diminutione legitim® aliorum filiorum.
Secunda recula cx eodem 3. Quae gratis eidem, & l»be- ralitcr pater donat ,
uoo tenetur filius conferre ; nifi pariter elpra- lerit pater, ut filius
conferrct^c nifi alter filius teneatur contcnee»» quae ipfi donxt^quamviscx
caufa^ patre fuere; quod ultimum vide apud Molinam Ucjii.faGiii . Ratio
utriufque regulae cft, quia quan- do pater dat cx caufa,cum det quod filio
debet, videtur dare coadtus; bicoSecunddcilm ludui( ut etiam emptio, venditio,
& locatio Ccc. ) fit contra&us onerofus, pupillum, &diftum minorem
ex fen- tentia probabili obligari naturaliter ad ftandum juftis legibus ipfius
ludi, patet ex diflis. Nota ergo PrimA, fi pupillus, & minor creditori ,
vel collulor 1 ali- quid folvant; potie hos illud, donec per Judicem repetatur,
retinere; wtpote habitum ab iis/jui in confcientia probajiil iter ohlicati
erant. Nota SecundAjeofdcm pupi Ilum A minorem pofle nonfolyereouod
promiferunt, dummodo non juraverintrCftm enim exceptione legis valeant fe
defendere, poflunenon folverevitandocirculum,quolqj- vanr,& deinde repetant
. NotatertiAjcvim iidem,fiquod propter il- ^ Judicwn cofeltur ,0,Ut “ ra C ' n
°® C “ > ' -i u.^-.Ou iMriwi juri futnuc . J DiliCprjcKr aliroenu: ) hic
cniffl qmmvis ncceflhriA dentur^ !• 1 tamen videntur cxpcnla ob bonum iphus
patns > cui .ncumbit fuum 1» Oairc, Tertii ; »n yer pmfeffk«em Rd imit tatar
I filium »Ure,utpocd pirtqi. fag lalUntig:hgcintemilimen;. Ur- P«i urSfSauMui
contpetebit cx filiis bonisxdxenticiis?Re- ?«e« P wms ' < l uiro fnoldeo^fi™
P«er profitetor . Cyc filius , nunquxm Puer fuum pater xel.t »11« dcp»uper»re
Ojm» dum n Krmm.s jhmcmorum ufumfruclum amittit ; quiaprofcflionulli Pjtnsjuri
prijudicare M»t. non eft umntoros* neudum cum putre , fuorum bonorum debet ■ Iu
t-Solfim eft advertendum , n r ^us, ufumfiruaum przdiflum competere Religio 01
»" nzceu iucccdendi capax, donec Pater vivit in Reliciooe; 0 » 10 TO ^ r 5
uo ce< j't ei ,qui dc jure Patris harreserit : quAd fi Religio fit
incapai^fqual^^jjj f 0 i^ m tres, Minores de Ob- ?ervanila,Capuccmi^oc etatis
Jef tt } u f us f ru a oS com petet ipfi filio in f^cu Io remaneo t ,q jam erat
bonorum adventitiorum proprie- f*’T„ fii;„ tm. ,4 Aseturdebociufra./.J.tr.,., j
II. D ' i.,„ p.,r,m , Fi/iom . fiflit , non cft tam rigorosd agendum cum patre
, domino» , 6 Ex bis re£d deducunt DoOores apud Azonum.A i.U.t.x+fu x citantem
jura , & jurifperitos : & quoad ordines Marcbmus , dt
0rdi*!JT*n.x4>»Tt.6j*fit. 1 .ilifrrt*t.io.t\u$ dat pater hlioob dotem, ob
ingrefiumin Religionem , ob nuptias , ob patrimonium ad or- dines fufeipiendos
, efle , mortuo patre ^conterenda cum tratribus . Contri , impenfas pro folemni
convivio in nuptiis , vel prima Mil- fa , vel primo iogreflu in Religionem ,
non dfe conferenda: quia illas ex hibentur cx cauli neceflaria ; hsec
voluntarie , «emis. Adde.hsecad honorem ipfiusj»trisfpeaare,& ^«b^framto
dic communia . Scio , aliquos data ob patnmonium ad ordines com- putare inter
alimenta , quare non efle confercnda:Ita , .f ‘J’ que ajjud Dianaav>ar»- 9
^.*.»»/.a 4 q“* certd opimo probabilifli- 7 Qu* pater infumit^dum filium alia
bona non habwtemalitm . ftudio litterarum , immA & in cujufcumqoc MWJgchai»c«eiW>
■ sssi^dcas2SiS=asriS* Caput IV. Mifcellanea de Filiis > &c. 167 mjfit
ad militura>umifque, Ac pecunia inflruxit, qux bona caflren- fia fupra funt
appellita , dum expenfas fecit, ut filius officium publi- cum, dignitatemve non
vendibifem,nec ad hzredem transferi bilem conlequeretur , aut promoveretur ad
Magiftri, Dofloratufve gra- dum : non funt, defundo patre conferenda . Ita
Molina, M i d>fp. 157. quia haec omnia ad alimenta filiorum vel reducuntur
,vel per commune jus extenduntur:Nam cceterdm, quifquelua munici- palia jura fi
diverfa habeat, legitimi cuftodiat. 8 Prseterel,quae filius i patre occulti
accipit, infumitque m me- ** ««. /-*•“-•** * * retricibusJUicito ludo, vel
fimili turpi modo; nifi pater ea condona- eft fupra «m 7 ; Tutofecundb ex
didiis fupra, veric,cftm vixit; vel nifi alterum tantum alii fratres fimili
ratione dte. (.■?.§. z.Ac docent Azonus, *«.?.}. Parentem polle remittere boc
confumpferint.non tenetur adducere in cnllatUroem cum fratribus, juramentum
filif ,quia haum fuit in commodum 1 pfius Patris^ uare quia bec nec
alimcnta,necad rationabilem liberalitttem patris fpe- tunc
filu.finealwpjramcnti difpCTlatione,conlequi ex aequo pote- dant. Addit rcdiMol.-ifi/j>»».*4a
regularitcr pofleprffumi patrem fit harrediutem cum fratribus.
Imm6fiPatermfuotcRaincncoad decernunt.Si vero praedidar voluntarif
renunciatiooi juramentum adjunxerunt, ut nunc communiter adjungi folet, valet
renunciatio, feu i jurante fervari dcbctjquia.ut didum eft, fupra i.\j» dte.t.
m. 1 1 juramentum homini przftitum femper obfervari debet , quo- ties fine
peccato obfervari poteft,uc certe poteft iucafunoftro;ne- queenim filia pcccat
, fi fua dote contenta, velit reliqua parentibus cedere. Puto nihilominus
Primi, filum pofleiSupcnorepetercreUxa- tionem ab hoc juramento etiam
voluntarii fado , ut didum i nobis 9 Denique quz pater di_ , . . bonis colend
is , ind uftria , non ordinariis ( ordinaria enim debentur patri iquocumque
filio ) fcd extraordinariis, filius adducere non obligatur . Ita Azorius^.i.^.s.r.a^f ..Molina,W.»44,quia
illa tan- quam pretium fui infolit i laboris filio debentur. Namproptereifi
defundo patre, nondum filio hzc folutafunt ; debent ei foivi,ex to- {0 acervo
hxreditatis , tanquam fi efict aes alienum. Vide Moli- nam citatum. §. I II.
debita . D \x\m\uinfuperiotiiui filium carentem defccndentibus ,de- bere
legitimam afcendentibus^i fortifuperftitesfint. Lege Spercllum,**»*. 1 .dttif»
$1 .Ac DD ^^ c natos, ubi plura de legitima , &c.Jam nunc diilercndum,
quando defccndentibus fruitur. Sand his vel hzroiius tota patris debet ur^li
videnda pcrcapitaex {quo inter filiosfiliafque, hifq; deficientibus, dividenda
inter nepotes, fi adfint, Ted per ftipitcs,vel faltem integra legitima, nullo
aggravata onere , danda iifdem eodem modo eft cx bonis relidis* patre, vel
matre . Dedudis tamen zre alieno, & impenfis pro funere;nifi fi quis ex
filiis propter aliquam caufam cx/upro allatis ab hzrcd itate exprefk de-
pulfusfucrit . Legitinuautem hodie cx jure Cxfareo,/.Na*'»^«»w, Ac l. pateret
i*rfa.tt{iamaxxx.\xex\lJ* triente. (j .bot net een. j. ( nam fidi verfis Regnis
alia funt jura, luat omnini fervanda ) eft tertia pars bonorum d iftribuenda
aequa Ii ter inter filiosfiliafque , fi ii fint quatuor,vel pauciores at fi
fint quinque, vel plures,eft pars dimidia : jwxta vulgare carmen. $*etuer , aut infri dant
notii juro trientem : idcfl tertiam partem. Stmijfom vrrb dant notii quinque ,
Vtl uhto : ideft partem dimidiam. z Quoniam veri filio non competit legitima ,
nifi poli parentis obitum;eoenim inter vivos agente, filius quoad legiti imam
jus dum- taxat habet ad rem>non in re : hinc duplex oritur difficultas.
Prima, An quando Pater,dum vixerat, fua bona diflipavit, feu prodigas lar-
telligendum efle cum Cova rr Jbid.cn am de fili is, fi fortd hi, modo di- do^utn
juramento renunciaverint ; par enim eft ratio de utrifque : quicquid aliqui
contii opinati fint ■ 5 Didum autem eft *-m.4.(Padum ineunt cum Parentibus)nam
quando padum hoc initum eft inter fratres, gratia ipforum, non ve- r6 Patris,
etiamfi fuerit cum juramento, irritum omni n6 eft ; quia turpitudinem continet,
dum de Patrisviventis hxreditate , abtque ejosconfenfu tradatur . Quod fi is
Patris confenfus pado jurato ad- ditus fuerit, valebit padum,
obligxtionemquenon regrediendi ad bona Patris inducet , jam enim non amplifis
didam turpitudinem continet • Solfim advertendum : idem padum juratum ^ etiam
cum confenfu Patris •gratia fratrum initum , e vanefecre, 11 moriantur
fratresfupcr Ifite Patre;quia tunc cefiante fine principali juramenti,
ceflaretejus obligatio. 6 An Monaftenum (lare obligetur hujufmodi pado; An idem
pa- dum pro nu! Io habeatur tranfeunte Patre ad fecaodas nuptias ? An eadem
renunciatio de bonis paternis extendatur ad harreditatem Avunculi ? Ac fi mi 1
ia, vide f us& apud DD.ritatos ab Axorio, Ar.r.z*. IV. Dtfrotrom Jartrumfur
mmtuo cfiSgotiom quead otimtnio . kUidatn filio prodigo efTufior.hfrcd itate
demortui Patris, im- ^ md Ac viventis germani fratris ad allem cxhaufta luxu,
atque delicus, pofcebat alimcnu ab eodem fuo fratre.qui expilatum i lui :Q'
germano patrimonium , aliis bonis per extraordinarios bboresao quifitis,
fortuna t^compen faverat : obligaturae frater ea fratri fub- minift rare ? is
enim , ut vita innocens eft,« pius , i Theologis noftri* idfcifcitaturi certus
aiioqui^iifi peccet, ea profufiftimo fratri omni- nd velle denegare. z Diximus
fratrem^tlam ex una parte fratrem»five ex Matre tau- tfimjquo pado vocatur
(Jttrimufivc ex patre tan tum, obligari fratri- bus luis;non folum ex treme,
vel gravi ter indigentibus fuccurrere;id enim, ut fupr.*. » .diximus^ommuneeft
omnibus proximis: fcd etiam ordinaria paupertate laborantibus; atque adcA
fratres fratribus de- bere convenientia , juxta cujufcumquc ftatum alimenta
praedare , quando aliunde ea frater habere non potcft.Ita Azor.Av.v.40. Trull.
/.4.« dte.t. 1 V.p.citantes jura civilia.Quod etiam in fimili ncceflita-
gitiones aliis dillribuit cum praejudicio legitimx filiorum ipoflit ni- , v
hilominus filius integram petere, quanta fuiflet confecutus, fi difli- te
extenditur ad filios ex fratre , ut innui e. J.g.i jv j. patio nequaquam
proceffilfet . Ratio ell, quia plus urget picus in tanta propinquitate, qulm
iit Rcfp.Si mala fide pater, puta ut filio legitima dccrdceret,fua bona gradu
remotiorc:cfim igl tur major pietas urgeat pro fratribus^c di- dlminuit,poffe:
non vcr6,(i bona fide. Ita Azocf i.M.i e.iy.q.q. Ra- dis n^otibus^rtiamfi
roalddiftipaverint facultates fuas,aderit obli- tio eft,quta mala cxilleme fide
pater peccavit contra Jusdebitum fi- gatio :ut in fimili de Patre, Ac filio;
non multbante didum eft . Ius, ergo injuriam propellere femper poterit
filius.At nqnpeccavic, } Quod affirmamusde fratre; affirmamus dcfororcviuoad
danda fi bona fide, unde jus filius non habebit contra bona fine fraude dimi-
illi alimenta ( alimenta inquam, nam de dote, lege Molinam, tr.%. do «tata parris . .
ju/l.d,iij.roufo it jit uro. J ut autem refipifeat tuus frater, vel foror 3
Difficultas fecunda : Si Pater vivens expofeenti filio , filixve i
malo^tqueafiuefcatlafxiri^cinduftrix, polle ad tempus aliqua te fuacn legitimam
integram tradidit juxu facultates , quibus tunc fruebatur ,poteftnede inde
filius, vel filia extindopatre,petere ali- quid amplius, fi forte amplificatum
pollea fuerit patrimoniu patris? Relpondco. Non pofle doceo t aliqui apud
Covzrr.*« eapituijmam- %u y d* potiityi* 6./. 5. JT. quia fatis eft, eos
alieoui legitimam,ha- biu ratione ejus temporis , quo illam exegerunt . Pofle
tamen docet communiorlententia . Ita Covarahiqueapud ipfum^VAquia legi- tima
debetur otnnind ex bonis , quz mortis tempore parentes relin- quunt . 4 Sed
quid, (i filia rmunciaverit futurat Patris focceffioni? Certe id in filiabus
ufu venire folet, quz cum nuptias cootrahunt, padum ineunt cum Parent ibus, ut
contentae fint fua dote; Ac Gc renunciant cuicumquc juri, quod alias habent ,
vel habere poterunt io paren- tum bonis. (dummodo fame non pereant)ab illis
fubtrahere, ne dubium fit. 4 Obiicies ; Ergo forori , quz verbi gratia , in
proftibulo fa- miliam infami nota , fiae fratris culpa, deturpavit : fi ea poftei
indi- geat , fratrem coges ad iuppetendaaliraenu?i reda hominum exi- lfimatione
id abfoaum omninh videtur : idem dici poteft de fratre» qui per grave aliquod
familiz dedecus fedepauperavit . Rdpondeo in hoc, vel fimili tam fevero eventu,
aliunde fratrem probabiliter, faltem ad tempus non cogo : Memoria enim eft
revocandum , Pa- trem filio denegare pofle alimenta , fi filius committat
aliquod kelus ex illis,quae fupra c.j. 5.1 ^ww.o.declaravimus . In cafu igitur
fororis hujus eodem modo, quo ibi,philofophare;fummiquc Dei le^cm non efle nifi
admodum rationi confonam intclliges,Ac denique fic diftin- guc : Si foror adhuc
in patrando fcclere perfillit, deferatur, ut hac Medicina in fanam mentem
redeat : fi Citii fit emendata, non video, Refpondeo: Si vi,metu, dolo indudz,
etiam cum Juramento re- cur i fratre fit deferenda : faltemquoad
vitzneceflaria, przfertim nnneiaverint ejul mod i fi lix;an poflint ad huc
przmiSa, vel non prz- fi fine gravi detrimento id poffit frater. Idem
proportionaliter dic de mifladifpenfatione ingrdFum habere ad bona paterna,
quandoad- «{teris propinquis, Acc. vertunt le fuifle notabiliter
dcceptas^onftat ex didlis fupra ,
dttoleop.\.rmm.i,i.%.Acx}JM%{Mxe^.^.\jni.tS.Ax. fi voluotarid une
ciUdeceptiooerenunciaverunt ,fcd «bfque Juramento irricam efle ejufrnodi ren
unciat ionem»juraqu*,affert Azorius^.a £1 ».r.*8.f. 1. Tomi, T. I.DtDtf. Prot, L 4 i68 Explicationis Decalogi Filium,
Uxorero/ororcm/cu Fratrem minore m,difcipulos, Servos, CtmRicnm. Pueros,ctiam
Clericos. Bonac>' etnfnrij % d,fp. x .q+j>+ Reginald. ** i‘i ao.n.s
r.Trulleoch.^.4-'" dteal.dub.S.m. 8,Molina,**.i.<^.ii 8. • Quandoquidem
de obligationibus inter eonjundlos locuti fu- Swc.A*.l o.* «.arA* .gj.6
R,tiocft,quu Superioresomnei pof- muV illud deniq: hic obiter n£miniff«ionetit
inutile. Affero enim, funt uu mediu moderatis ad jubditorum bonum . Filium
Saccrdo- fiee ob correctionem , id eline rurfus deliCtum committatur : Gvcob
rem obeaufaraverd rationabilem , utlempei mpridiQisfuppon,- iuttamvmdi£lam •
iieft utfolvaturdebiupcenii committente rout;poffe licitcACne timore
excommunicationis i Patre modera- deliaum ■ oofle moderati ( non licereenim
immoderati , cer- te verberari,docct Boaac.>W.citac.Navar.aliiquc, negant
Tolettu, tom eft ) verberari , multoque magis» verbis ( fed non , qux graviter
W.t r.a,. Salon a. a f it^ca r.»./!. utrumque piobal,lc:quia utr,-
infamenOiocrepari i Patre, Viro,Fratre,Magiftro,Domino^eniore, que fua non
dceft cogmu facilis ratio . Laus Deo , BeatiJJim <e Virgini , ac Beato
Aloyfio'. liber sextus IN DECALOGVM. Non occides. H Oc ordine de Homicidio fermonem
inftituemus. Dc Homicidio jufto . De injufto fui ipfius. De in- jufto Proximi .
Dc obligatione reftitutionis ex illo. De homicidio justo. IUSTUM , dc fne
peccato eft Homicidium , Ii (etiam authoritate propria) liat ob defenfionem
vitsr, bonorum, honoris : deinde fi fiat ad malefaflorcs puniendos : deni- que
fi fiat in Bello jufto . I. Dt Homicidio ob dtftnfiontm vitet . 2 T TT vitam
meam defendam ( non verdut vindiQam fumam) U communisdl do£lrina,portci rac
occidi cum , quimeinju- ftcaggrcditur,ctiam intendendo ejus mortem, ut medium
11109 vitae ( licet is fit meus Pater, Filius, Frater, Dominus, Coniux,
Sacerdos , Rcligiotus,&c. fine periculo excommunicationis, vel
irregularita- tis.Sic Hurudus, Dicaftillus, aliique contra alios apud Dianam
par. 6 . tr.-j.rrf . .; i. )cum moderatione ineulpatx tutclz, hoc eft, quando
aiia viatuuri meam vium,velmutilationem non poflum.Sic Petrus 34j.Sylvefter.KB<‘//f»ni
1. q.pr*frtttm j. l.S*ytMb.\,Tbtfuur.t fj.Hum,ix.\j^\\vA y BS.xx.ydul> g.
Bonae. tom.i.dijp.x de rr/Ht dn pari u,</, vli./tli. 1 . p.<&. Ratio
eft ,quiarucurx infitum habemus, velle vitam, & membra, quantum
poftumus,cutlo- 0. j,S2yr.^b.l.Tle/dur.e ij.nurr,iylje(\luSy/ib.Z.C.\.diib g.
Bonae. tem.i.dijp.x dertfiit jn partit ,q.u It. /ti}.\. />.8. Ratio eft ,
quia ruCurX infitum habemus, velle vitam, & membra, quantum poftumus,cutlo-
dirc, juxta illud/*» vimjf.dtjnft,^ jur.ee ahbt toties dccanuiura , Vim
virtptUtrtUtet . 3 Obllas Prim6 . At fortafle ille eft amens vel ebrius ;oc
fic, non peccat me invadendo. RcEat certd injuft^ materialiter mccumagit. Adde
i nulla reda ratione poflTe innocentem cunftrin.;i,ut lc permit- tat occidi i
quolibct,quacumquc bona fidc,proccdcntc. Ita Molina, Bartolus, Goracf.LdUpud
DicaftiU.mox citand.n.ay. a Obftat Secunde», at fortafle invadens crt in
mortaliRdp.at tor- talle ego invafus non l'um in gratia ; Cur ergo tenear vitam
amitte- rcAdamnan?noncniin teneor secernam lalutcm meam alterius ia- luti poft
ponere • Adde, tuncadlummum rae debere vitam meam temporalem vitx xtcrn*
proximi poftponere, quando proximus ita eft in extretm neceflitate,uc non fit
alia via pro ipfius (alute.nifi mc$ viexamiflio ; fed in enluooftro, jun habet
proximus aliam viam , nempe defiftereab i obdendo. Lrgo, 5 c c . Dico(ad
fummum)proptcr ^ ^Jam^erb tip°f al V L?y*5? rne /ub moruli cum morte tempo-
rali alterius medctendcrerK.ctpondeo, me non obligari communior fc fcn.cnu. It.
L l 91. Molina . Tolc- j M t. 1 1 .»«" »4 '.udccii
virtiitccbariutiiprarferre polium Confirnutur , quia nemo tenetur horrido. ,
ll°'™*^” 1 ™ .tjtcifiooeaUcrius-viiamfuamdcfcndc- rcifieu'* nemotmetur
dimcilifu, brachii abfcifliooe eandem «itam con lctv.tr e • ; 'J 1 ”' *unc opinionem
ccnfcam probabilifli- rttam • ^2“ ^ “- 7 “ e _?< >rtcm propriam , fed
a&um illum honeftum^m«>s »qu* hondUs melior cll.quim vita mea . Ta-
menputoCTkdilhnguendum : fi enim proximus fit Pater, Filius , Priflcep* incu,
>® c ' P°“ ura Praeferre ob pietatis officium . Et fic concedunt communiter
Do&orcs cum Joanne Sanchez , difp. io. num. y. xtrfus finem , mc ad
falvandum Patrem i naufragio polle permittere, ut ipfc accipiat tabulam , etiam
i mc occupatam ,im- m6 illam ipfi tradere , mea vita ncglefla : id enim
virtutis eft pio tatis . Atpofle . Ratioeft,quiaegononfumdominusvitxmex, quam
mihi velutiufque ad ultimum fpirituni confervandam com- mendavit Deus : ergo,
nifi aliud major virtutis adlus permittat , ( ut diximus in prxdidlis Patre ,
& Filio, &c & ut fuit infantiis Martyribus, qui noluerunt fe
defendere propter fidem ) obligor om- nia media , faltem non multum mihi
difficilia , ponere ad illam cuftodicndam : quale profeQd ede luppono » me
defendere , quamviscum alterius morte; qux , experientutefle , mihi hor- rida
non eft , fi mihi eidem vitam parit . Ad rationem in contrarium modbdi^am : ajo
, illud ipfum indigere probatione , anabho- neftate chari tatis communis
evincatur oblieatio , qua urgeor ad cuftodiendam vitam meam ; cum tamen
contrarium probet illud abomnibus ad milium pronunciatum , prima ebarnat mejpit
Hfttp- J*. Dixi( ablolutc : ) nara ut innui , ob aliquem excellentiorem
virtutis aaum polium permittere me occidi , fic enim , fi mc* mors damnum
nullum infert Reiptiblicz , infert mors alterius , fioam me occidi cum laude ,
cx motivo charitatis Patrix . Sic etiam , qui ad moriendu m ex fame jufle
damnatus eft , poteft cibum fibi forti oblatum rei puere, & mori , quia
exercebit adum virtutis obedientix . Prxterei , fi prudenter putem me efle in
eratia, in- valerem ver d in mortali ; tunc profc£l6 non teneor ( cfto polfira
, ficuti innui, uum. j.) ut me defendam , illum occidere; quia tunc
iDterccdita&us virtutis mifericordix . Etdehis^cfimilibus,non verdabfolutiK
ut concedit Bt < .decpr*(tp.qu<ft. I .de Cbant.p. 4. num. j. )
intelligitUT illud S. Jo: Msijornn bac d»U~, {horum nemo \airt ; qudm ut animam
Juam ponat quis pro ami (it fuit. j 6 Adverte duo. Alterum moderamen ineulpatx
tuiclzrequir*-, tur, ut non plus agas , quam opus fic ad defenuonem ; Puta , fi
tuam fatis defendere vitam potes minis, ac verbis ; ne verberes fi verbe-
ribus, nc mutiles ; fi mutilatione, ne occidas . A Iterum , li alia via ? V.G.fugiendo te tutari pofiis
; fugere teneris, fi dedecori magno tiba fuga non vertitur; ut certi non
verteretur, fi efler. Reli^iMus. Non ita fi vir fit nobil is, quamvis fit
Clericus^ui dedecus elict,fe in pedes darciita DicJSill.&dt Logo apud Dian
^-9 .»a.7-"A 4 -l’an.™dc . fu- gere obligaris i Patre, Filio, Marito,
Fratre, &, cx mea quidem len- ccntia,five minore ,five majore : Immd ab
ebrio quocumque, nam non dedecus , fed pietas , vel prudentia , eiufmodi fuga
cenlctur ab omnibus; Sic Mcnd.a.».^//>*»n».i70./>/I i6.$.aj6
Mald.a.a.rm/» A. capitu/.i .dub.M. Quid fi , cura fine dedecore poliis lugere ,
non lu* gias , fed occidas invaforem injuflum , tenerilne ad reftitutio- nem ex
homicidio ? Refpondeo , de hoc dicam inferius, C.4.&K num. 16. Adu/itr , (j
proferiptus an ft dtftndtrt qutant { 7 Sed adhuc inquires, Primft^n Adulter in
adulteriodeprehcn- fus,& an proferiptus i Principe, id eft, qui ex ftatuto
poteft a quolibet occidi ;pofluntle defendere occidcuuo eos , quiiplosoccidcre
ag- grediantur? j Re . Digitized by Caput I. De 8 Refpondeo, adulterum poDe,
quia io foroconfcicntise non ju- ftcinvadituri marito, ut mox § 4*.J- dicetur .
Deprofcripco, feu bannito;majoreDdilfkulcas.Nellus, «* tr.dtbannitii^.%. }
ttundi ttmporH' 9.49. probabiliternegatjquia, fiisjuOcabaltero poteD, m- juDe
contra illum pugnabitur; fecus,eDet bellum jufiuro ex utraque parte . Concedit
Qaxccuw^inpmtixnm.d* hom»c, Sc Decius yinf.mt vtm y f.dt 7*yf.quia flatutum
illud non potdl praejudicare juri,quod quilibet habet ad fuam vitam detendendam
• 9 HincexSoto,^.i.y**Ai-'* f, -7- qui Icit bellum, in quo mili- tat, efle
injuftuin, licite pottft etiam in ipfa pugiu( tum quadam cautione jam jam
offerenda) militem alterius jufii exercitus occide- re, ne ipfe ab hoc
occidatur. Ratio ei), quia injuDitia belligerandi ex parte Principis, non
tollit jus defendendi propriam vitam .Cau- tio autem ei), ut didlus miles iuju
It usceflet ab occidendo, & admo- neat militem juDum de tua hac cellatione
: nam Datim tunc non erit amplius miles injulli belli, & ftc poterit fe
detendere : &illc alter jam non poterit amplius hunc juDc interficere. Hic tamen injuOus miles
julte punietur a fuo Rc.c, ut legitimo judice, dcdclido patra- to, quo
militabit injufid. Ita S. Antoninus, Abbas, Petrus Navarr. LeffCovar. Bonae,
aliique, quos citat, fcquiturquc Dicaitill.^.a.^f jufl iqV*4.S. An ul Jtfendai
unum /x prex unii ypojpt aUumet cidm f 10 iDQuiresSecundb: An liceat
aggreflbrem proximi occidere, ut defendas ipGus proximi innocentis vium ; nam
ut defendas bona ejufdem temporalia, mox§.*.*8- dicam . Relpondeo; iicuti ad
meam, fic ad innocentis vium defendendam ; cum ditio moderami- ne polium, quia
fi licite occido invadentem injuild mea bona, ut mox dicetur ; mult6
magii,injufie inuadentem vitam mei proximi^quam, ut bonum meum, reputare debeo.
11 An tenear ?dillingucndumefl ; nam fi in vafuseft Pater, Ma- ter, Filius,
Uxor, Princeps Subditus, unmdfolum Vaflallus, vel fi- mili modo mihi conjundtus
nec mihi cx detcnlione imminet grave periculum : obligor eos morte injuDi
aggrdforis defendere ; id cni m pofeie charitas iis debita, Sc aliquando
juOitia, fi curam proximi ge- ram, &c. Ita Leffius, Molin.apud eundem
DicaDill. it e. t it. Si vertkeO unus excommuoi proximo, non obligor. Ita
Suarez , um.yJ>fp.±%ftli.\.nu>\. quidquid in contrarium videatur innuere
Dicafiill. ioeodtaio nu.%3, quia tuncquafi aequaliter, Sc non cum magnoexcefiu
, urgere me charitas poteD pro vita invaforis : Un- de alterutri favere, non eD
magna deordinatio ; Quod fiinvafor iojufius e() tuus Pater, filius, vel
fimilis, non ce obligo ad eos oc- cidendos, ut defendas invafum, quamvis
innocentem ; quia te exculat , immd prohibet tanta conjun&o , Sicuri nec
obligaris morte invaforis, eum defendere, qui licitd V.G. ob martyrium, vel
aliam caufam honefiam, fuam mortem perrniteie, ita DicaDill. ^r(0ci/.«M.ioo.cadcmenim caula honella te i
morte invaforis po- terit cohibere . 1 An tt non aggrrditntrm aliquando
otcidtrt ptjfit ? <x Inquires Tcrtidi An liccataliquandoobtuamdcfenfioncm t
interficere innocentem tenon aggredientem ? Solet afferri exem- plum duplex.
Primum: Si quis V.G- te aggrediatur i obiiciacquc , quafipro fcuto , hominem
innocentem, potefneoccidcrc hunc in- nocentem, ut ab aggrcfTore te defendas ?
Secundum : Si tu V G.equa allidens l ugias inimicum tc occidere volentem }
potefne conculcare puerum , 'vel claudum in via forte jacentem ; fi aliter vit*
tuar ftr- vire non vales t Rcfponderyitrumquepofle , non intendendo mor- tem
pueri, nec implendo innocentem , fcd aggreflorem ; quamvis inde intermedia
perfona innocens vulneretur ,& cedat : Rauo cD, quia id non cft di refli
occidere, fedcuamfervare vitam ' y quam- vis inde pe 1 accidens, & indireSd
alterius mors canfcquatur:Quem- admodum omnes concedunt , polle in bello ju flo
contra Civi ucem rebellem bombardas explodi, quorum idlibus morientur plures
pue- ri prorfus innocentes ; fi aliter visoria contra Civitatem haberi non
poffit. 1 tt
Quid, fi ille puer in via jacens, non fit baptizatus > Refpoodeo. LdT.
l.\.t.$.dub. 9.». J9- putat non
licere tunc illum modo diflocoo- culcare, at an licere, colligitur ex
di&is/*M f-< 1 * J»4**fn*im 8. in
fententia Jo. Sanch. tu perpende, nos enim, incilibus Um rar6 accidentibus, diu
immorari non debemus. Hinc obiter advertas velim,cur Rcfpub. Tyranno volenti
totam communitatem defirucre pofijc tradere innocentem, quem ipfe oc- cidet
communitate fervata ; non polhc ver6 eadem ipla Refip. eun- dem innocentem
occidere, quamvis fic fervanda fit Civitas . Ita Pe- trus Navarr. /.x. t. 3.
n.i xo- Lopez , p. r x .60. Lefii /4.C.9. dubj.n.\^. Ratio enim eft, quia hoc
edet direfld innocentem necare , illud in- dire&d,& ratio ulterior dl ,
quia a&io tradendi illum innocentem Tyranno, non eft ex feintrinfcc£ mala,
poteD cnimefie ad alium fi- nem i dio Tyrannus abufurus ea fitad injuDi
occidendum : quare il- Jum poterit exhibere Refpub.propterfuara neceflitatem
:'utetiani potcll exponere periculo vitae fur ad defendendam Civitatem, im-
perando ut maneant Infua Datione, uc militenr,itt hoDe$ aggredian- tur, &
fimilia . At aflio innocentem occidendi cum fit pote intrin- Homicidio Jufto,
169 fece mala , nullam excufatiunem admittere poteD ; 1 4 Qudd (i innocens
renuat in priori cafu tradi in manus Tyran- ni, tunc Rerop. polle illum condera
nare cx Valentia,rv<».t*^//> J.f» 8 .dcSoto/.doJ»j 9 .q. 6 .nrt. 5 . in
pcenam inobedicntueineravi : occi- deret enim jam nocentem- Sed in lententia
Jo> Sanch. tupra/.j.r.i. §.1 .«.4. id an procedat, ibid. vide . Quod fi (
Dando in fententia Va- lentiae ) renueret, quia vellet potius i fua Rcpublica
morte benigna interfici,qulm i Tyranno morte forufle crudeli : pofletne liciti
oc- cidi a Republica - Id tu cogita i dl enim cafus : fi oon meupby ficus ,
certi ranllirnus. Anptr prauniionrm ottidortpoffii inimuum} t y Inquires
Quarti. An polfim liciti praevenire occidendo eum, qui me parat occidere ?
Rtipondeo . Duo hic funt
diDingucnda- Al- terum videtur certum i incertum, & per iculofum alterum.
Certum videtur, polle a me cum moderamine toties dido interfici eum, qui
proxime, & in proc indu parat me injulle aggredi . luNavarrus in (apit ij.
«*.j. SylveDer. V- H<»»wrirfitr/ni.f.z.Bannez 1 a.i. 4M4ryf .64. ^1.7.
dub.+. Leff l*b.x. rap.9. d.S. RaiioeD: quia illa pro- pinquitas pencuii ell
moralitcr ad iulis agirelfio. Dati foiene exempla. Si Maritus evaginet gladium,
fi fub cervicali abfcondic pugionem, fi ficarium domum adducit ad uxorem nodu
occiden- dam ; poteD tunc , fi morali ter ccrt_6 id praradvertat Uxor praeveni-
re occidendo illum, vel ficarium, fi alia non apparet fidus : Secundd» fi quis
eat ad folvendum canem, vel Iconem, ut me fugere non valen- tem dilacerem i poDurn
eum ante necare, quam beDiasfolvat. Tcr- ti6, fi famulus mc interimere tentet,
praetente, atque imperante Domi no : podii m ipfum Dominam praeveniendo 6 med
io tollere , fi al iter mortem v itare nequeam . Qua rto, fi venenum mihi
parafti,nec ego polium illud vitare, mii aliquo artificio illud tibi
prepiaem,pro- pmarc tibi utique polium . Haec, Sc fimilia, ided liciti fiunt (
fed non cx aDedu odii, at, ut me liberem ) quia adelt jam praeiens , &
morta- li ter adual is asgreDio , &c. Et fortalie quando Molina , dt
juflit. lom .4. tr . £fp^. n.r . videtur concedere, in propriaro, vel
aliorumdefenfionero, latronem, qni vias publicas tenet, pofle \ quopiam
interfici ; tunc (puto) conce- dit, quando proxime is mortem parat, & damna
V iatoribus. Rurius quando Leflius/-* ixap.y.n.tf. docet maleficam , quae
magicis arti- bus aflidue nocet per demonem, polfe cogi verberibus ad dcfiDeo-
dum : quando non adeDaUaviaeamcompefcendi,imm6quaiidoB»>
niC.tom.X.dt/i.irtflit.inpar,q.uhim/tdi.l,.p.QJi.^. addit, polfcocci* d it ;
tunc eO,quaudo adu viuc aliorum infidutur per daemones qux- fi per famulos,
&c« Alterum incertum . An liceat interficere eum , qui veluti remote parat
mc dc medio tollere i Varia afferuntur exempla, in»* micusmeusquarrit
opportunitatem me occidendi ; an antequam il- lam inveniat ,po(lim ego illum
interficere ? Idem pnccipicfuis fa- mulis, ut iimecircumvcniant,occidantque :
an poDim famulos, vel Dominum praeveniendooccidcrc? Meus aaverlarius adit
Judicem, nec defiilcrc vult, tcnutquelalfistdlibus mihi delitura impone* re,
vel omnind occultum propalare, ut fic ego injufia morte pu- niar :poflumne,
velteDes, vel adverfarium occidere i vel etiam ipfum Judicem, quando aliam
evadendi viam nou habeo, A: mihi clare confiat ipfum injuDam lciciucr
lententiam in me eDe prolatu- rum Mdem quatritur/iobhosteDes falfos deberem
amittere hono- rem , vel ampla bona temporalia : idemque fi falfis , feu
injuDis de- traQionibus famam grevitcrobfcurare quis tentarct. Idetn fi quis
inique impediret creditores meos, ne mihi in rcnOtabilifatisfa- ciant, : nam ad
honorem, bonaque mea tuenda poDum , ut mox dice- tur, injuDum ailualcm
invaforen., cum moderamine prasdi^lai interficere . 16 Dico. Quamvis aliquid id
concedant, ur Bannes, boro tir. probabilequc putat Pctr. Navarrus,y»i.*.<-^.q.«#.}gi.^f
$75. Di- caOill. mcx citandus : Sc quoad accufarorem, Sanchez,»» DoeaUii. 1. enp.% 9. num.-j. lege item
Layman M.i.fotl.j. n-. Ego cum
aliis fic pronuncio,lic£t fpcculative harc fieri pol le probabile appareat ;
tamen in praxi nullo modo funt excipienda .Ita Sotus , /. .A 8. Leff
b-xx.^.dub.i.n.6 4. Dia». 97.^7- p. j^r.4 tj l o. Bonae- /x.num.y. Rat io eD,
tum quia quando aggrefiio cD modo explicato remota , nunquam moraliterdrerit
alius modus defenfionis : tum quia facili fic perturbabicur . Refpondco dum
aperitur oDium ad plura bomi- cid ia occulti commit cenda .Scio has, fimi
Irfque noDras rationes non ^UcwXixciJMW. l.i.dt jufiit .n.x .difp.xo dub.c^.
&apud Dian.p.8,rv. vide etiam nf. ;x. fed immeriti . An adrteuptrandum
honor rm iit tat ottidtrt ? ftmijfivi . r 7 Inquires Quinti . An finita
aggreflione,liceit io juDum aggref- forem perfequi, ad meum honorem reficiendum
> Refpondeoid pertinere idea, quzr mox $ 3-^ ^ uat explicanda . t. IL 1 7 ®
Explicationis Decalogi Lib. VI. IL Dt Htmiciai* oi drftnjiantm Btntrum . v T
Icere occidere volentem mei boni alicujus momenti injufti t- ■» occu parelii
aliter ea defendere nequcam.ccrtu cO, tum jure
eaturar,tumcivili.ltaSotas,Lefn/.r aiiique Sylvefter, Cajet. Navarr. Valent.
Sotus,Moim.Laym.aiiique apud Dicaliilium,/i.^«yJ.rr.i. W. quia fecus improbis
daret uroccafio bonos innocentes fpol iiodi Cttae/iaaty dejftarii/ , lt£im
jiqutham , t. taitrfttifli , dt bemc. Quo jure fruuntur etiam Clerici ,
Rcligiofique fine periculo irregulari tat is, cum nulla ratio»nec ullum tus eos
condemnet, dixi(injufti • ) nam extremi indigens V. G. cum habeat jus ad boni,
quae fibi opus funt ad vium;occidi, G ea occupet, eoo pote 11 . It a MoL» . $ .»'• \Mp. 1 6.».
8. » Verum tres apparent nodi,qai fint explanandi. Primus, Eccujus momenti haec
bona e(fe oporteat: Refpondeo. Certum eft, pro re mi- nima occidi furem non
licere ; non enimChriftianzChiariutiseft uno, vel altero aureo vitam proximi
pofthabere ■ Docent ergo Sotus , Ai. 5.?. 1 .arf.8 .aiiique, debere elle bona
magni momenti , Bonae. .inp*rt .i.ult.fiil.xjjQ, num.i . magni valoris. Molin.
•*m.4.tr.}.Ji/j>.i6.n*m,6. non fatis eflevalorera trium, quatuor, vel
quinque ducatorum : Dicaftillus/»i *.dtfufjrs£i.x.d,io.dmh.).a.jp longi tTimi
majorem quantitatem requiri , quam ea, quar in furto eft fufficiens ad morale .
Annotationes ad Antiatem , dt Maltfitiit , apud Dianam p j. rr. 4. uf. t8.
monent non debere me minoris valo- ns,quim duorum aureorum. Sed profe&6
cenfco debere excircum- filntiis id expendi : unus enim, vcljalter aureus eri t
magn i momenti pro eo inope^ujus integrum patrimonium in illo aureo relidet.
Con- tri, decem vel viginti eruat exigui ponderis, pro Rege, vel valdi di- vite
• In fumma, res , propter cujus def enfjonem cO quis interficien- dus, debet
efle magni momenti, vel ex fe, vel in fui sellimatiooe , vel ex aliquo damno
confequeme , &c. } Illud Molinar,»i.*.7.contra Baldum,aliofque non
reprobo,licet t es fit unius, vel minoris valoris; fi illam quisrefiftente
Domino, vel cuftode, vellet auferre , feu ejus pollcfiionem occupare , polle
in- terfici, fi aliter repelli nequeat; quia non injufius folum,vcnim etiam
contumeliofus graviter eft( ut luppooi omnind debet ) contra prae- fentem
Dominum is^ui fic tentat alienum arripere . Addit Lenius, ij.r.|dd.t i.nu.69.
exCovarr. etiamfi deinde recuperare per Judi- cem poflet. Hinc decerne, pecca
ville. Vineae magnae cuflodem nu- dius tertius , qui accedentem de die
homunculum ex plebe , ad uvas non mulus,ut fu/uffurandas, clamoribus primi, mox
expulfoin va- cuum felopo exterruit, ‘denique nolentem defiftere ejufdem felopi
vi.emiflo plumbo, interfecit ratio quod peccaverit,e(l:quia res furripienda
erat modici, < 5 c contumeliarum fic cuftodi inferebatur, feri nulla. . 4
Secundus nodus.Si re jam ablata fur fugiat, licetne illum perfe- qui &
occidere, nifi rem dimittat?Rcfpondeo die diflingucndum.Id enim vel fit
incontinenti, hoc dl,in ipfoaftu, vel finehigsr, quando nondum rooraliter
ceofetur res efle fublata , ted res auferri , oc tunc furem occidere tibi concedi
tur.Ita Syl vefter.F.Jfr/Aw»,i.*. i - 0 ; o-Lefs .iijt.l+SuxchJ.ijb Mattim.d.xt.n.%7.
multd magis, u illum clamando admonvifii, ut nifi rem dimitteretdclopum
V-g.inipfum exploderes. Vel id fit ex intervallo, poftquamfci licet fiur rem
abla- tam pacifice domi fuae habet , & tunc non potes furem occidere , quia
eflet mera vindi&a • j Fateor umeo elfe probabile, cum Vafqx y* *+** 4\>
aiiique apud Dian.y.8 fv.7.*5^47.Ldi.& Reginald.apudBonac/r.». 4. fi non
eft fpes alite* recuperandi, vel eflet timor recuperandi cum magna
difficultate; polle te tentare rem tuam fivi immobilem , fivi mobilem: 'fi
extat ni individuo, cur id ponatur, vide mox fi- v**® refumerc . Quid fi fur
contra renitatur, indebitamque luam pofief- fionemcufloairecontendat,pofle
occidi, quia tunc injufti te fur im- pedit, & moraliter»fen aequivalenter
te aggred iturae confcquenter infert vim, quam repellere fasent tibi. 6 Tertius
nodus.Nolente/eu.repugoantelnvafo,poirumne licite ejus res defendere morte
invadentis ? Refpondeo , fi de v iu de fen- denda ageret u r ,poflcrojquu o«no
efl Domwt» vitf iiiz^uare inva- fus opn poccfi cedere juri vitam UMjndefendendi
. At deberemne ? Refpondeo. CAm repugnantia bccinvaft fit,ac fi nulla eflet
>ide6 idem hic dicendurer 11 * 1 dliimu»Rt.«,.io. Ubi nulla mentio efl re-
pugnantiae. Illud dc cauf* fu* vitae juri cederet, «it ob virtutis 4a °* ,y
tunc quamvis licite po flem ipfum iovafttmd«*}d««»“®en “on tenerer; quia licdt
tc mihi ex eodem virtuti» . 7 Vcrilm oSfr F ^ e , ^fcndendis bonis externis ,
hooo- fc/anu. r 1 ,nv 4dens nullam vim tunc infert n co.fequemcr «flit miwut »
yoc 3 *«* 1 «m E.cipe cum Lcff/.<. ^■iliWta-tunccnim mihr ^ P c «ineanc , ul
U bon* ahliuelfcnt ^^c Vclc" iuvcKm » ^‘V 0 ’«mfe,returJ,cct..m M«itus °“
,i quando illum .r. ln ^ CTCOtcn ’ u,orl UUomodocuroquc nuu pu.cflum, pudqatU
§. III, Dt homicidie «h dtftnfientm hoattujj padit it i* ; ahi dt Duilli . 1
/"“NUod modhfiatuimusde defenfione bonorum temporalium , V/ extendi ad
defenfionem honoris , & pudicitia; pallm eft : u quidem hacc
aeflimabiliora,qulm illa funt bona . Ita Salon.a.i. 4.^4. an . •j.Coatnv.i .
Tolet./.j.r,6. aiiique apud quibus adde Val. Mol. Navarr.apud Dicallill.
/^.«.64 Honeftusergo vir,ne alapa Verbi Gratia percutiatur, hondHque mulier, ex
Ca^un.a.a^ ^4.v.7 Sylveft. V, liemitidium ij.ytypaf- fit* ,ne impudicam maculam
patiat ur, occidere etiam fine t i more ir- regularitatis mvaforespofliint,
quando aliter confulcre fibioequi- vit.Ita Suar. Bonac-Conin.de paffim apud
D\*n.p.}Jf.\ yrtf.i6.tcvx- tet ex C\cnufi far it/mijb Htmie . Addit Bonae
.t.\.d.%.d4nft. ia partit. y. ult.ftfi. 1 , p. 10. **•*. ia. poflcinvafum
condonare vitiminvafori patiendo violationem fu iduando non efl periculum
confenfus: nam teftc S Luci a.non coi nquinatur corpus^iiU de confenfu ment
is.Harc ille . Sct! quia difficile eft non addic in tanta oceafionc periculum
confenfus: nemini ego ejufmodi condonationem indukerem. Vi- de mox aum.-j. a Sed quid, fi fueris jam
abpaV-G.percuflus, potes ne ad refar- ciendum contumeliam repercutere , quantum
fatis erit pro tuo ho- nore? Rcfpundeo^fatim oc incontinenti, etiamfi qui
percuffit aufu- giat,& tu illum infequarisad rcpcrcuticndum.non ut
vindidaro fu- mas, fed ut recuperes honorem , quem vcluti fecum a&u fert
aufu- giens, fprculaii v£ probabile ell potlc:ex intervallo, nullo modo . Iu
Navar. ia fumma c. 1 j.num.4 Vidoria dt JunhtlH^a. j.Petr.Navarr .4 cj. J.ew. $
8} . Hen riq ucx , lih.q.dt Inyul e . 5 .a.i o. Ratio eft , quia hic efiet
vindiaam fumere ; ibi ,aggre(lH>nem moraliter adhuc exiflen- tem vi
repellere. I Dixi(fpcculativi:) nam propter non ibfimiles rationes didas fi r.«
i6.m praxi id recipiendum non judico;auamvisfciam abHur- tadoapud Dianam^.8
trj.rtfaH. cum aliis itf etiam in praxi, & fine limitatione doceri,&
Diana quidem^.a.rM Jit^dcm pios& dodiflimos viros docuifie . 4 Obiicics:
poilum cx fi.a. *. 6. cum Vafq. rem meam refumerc 1 domo fur. sii ipfe
renitatur, etiam poft dics:ergo Sc honorem. Refp. nego confcquentiam . Nam ibi
nocanter didum eft ( fi res tua extet in individuo:)at tuus honor in cafu,de
quodifputamus,ciim ablatus jamfuerisde veiutideperierit;con vincereris, alium
asquivalentem velle acquirere, media contumelia , Vel pcrcuflione;quod noneflet
vim vi repellere. Non ita^quando fibi ftatim: tunc enim quamvis fta- tim ab
alapa V.G.tibi inftida, honor tuus deperierit phyfice,non ta- men moraliter,
& in hominum exiftimationemam proptcrclid fpe- culativd conceflimuj-Licct
contrarius nobis fit de Lugo, r.i. dtjafi. tT.xJifp.xo.a.xlv.tyxyo. 5 Obiicies
rutius, fi quamvis fpeculattve,licerct ftatim repercute» reagsrciTorcm : teneretur
hic aggreflbr pati talem repere unionem , immoetiam mortem : nam cum jullc
repercutiatur , illam pati obligabitur; alioqui cftet bellum juflum ex utraque
parte, fed qui» dicat,pcrcuflbrcm obligari ad patiendam repere uffionem , vel
mor- tem^ ergo nec licebit repercutere . Refpondeo , percuflorem non teneri
pati ejufmodi repcrcuflionem ; nam potert veniam petere » & dare percufto
congruam fatisfadionem . Iu Petrus Navarrus , M.i. c*p.\ }8t. Quod fi faciat ,
tunc injuftd repercu- tietur , & poterit fc defendere . At fi nolit id
facere, tunc amit- tit jus fe defendendi, ficuti fur non tenetur permittere fe
occid^vel percuti;tenetur tamen reddere Domino rem fublatam : qua reddi- ta/
Dominus vellet adhuc illum percutere, poterit fur Jure defen- fionisuti. . . .
. a, 6 Denique habe duo- Pnmd/i verbo contra te in;ufte contortam injuriam
repellas, dicendo ( mentiris ) te non peccare probabili- ter .etiam pradiceputo
cum Soto/ x -9 9 *'\ i " *» r Pfi*- Henriq./.i 4. dt Imga/ar.c.^ a.
ro.vide Diana mj>.6.ir.6.rt/. 1 6. quia tunc vindictam non fumis ; fed »
cilm non pofiis alio modo, injuriam injufte allatam vita defen- avertis . At
vero afficientem te quibufeumque atrocibus contu- meliis, occidere non
potes.Ita Aaor- 3 c Leffius apud Dicaftillum,/.!. dt Jufi.tr ,\ .d. io.<Aid.6.».?8
quidquid alii dicant apud eundem».^, quia aliter hoooretn tuum defendere
potes^uandofoluro agitur de contumeliis. . 7 Secundd : Puella , vel juvenis
quando folliciutur, tangitur, vei ofculum jam accepit per vim abaliquo,poffe
liciti, immd cum laude non folum verbis afperioribus, veriim etiam pugnis,
alapa, immd & fufte illum ftatim non graviter repercutere, Iu de Lugo ttm.
t dt Jafl.d. io./t#.io. num.196. id enim non eflet vindiciam fu mere, fed
puritatem animi , & conflantem diflenfum oftendere : & quamvis ejufmodi
repercuflio fit poft fufeeptum V .G. ofculum; & tamen eft etiam defen fio
pudicitiae;nifi enim fic acriter hominem ilium repel- Ias/aeiic redibit, nec
facili difee det : nec facili quis credet, te con- fenfum non prarbuifle . Dt D
tulit. 8 Reftat illa difficultas : Si occidere aliquem poflum ad tneura honorem
defendendum, polTumne propter eundem honorem duel- lum Caput I. Dc Homicidio
Jufto. 17 * jum acceptare ? Antequam id decernam, nonnulla funt de duello
praemittenda. Duellum chfingiilare quidem grave , atque ex privatii caufit cer-
tamen inter duti , vtlp/um, ex conditio, dffignato tempore, fj bto . Iu
Sinch.in/umm.itA.z. <•*/>. $9. Clavis Reg. Valent. Filliuc. Bonae, alii-
que citati i Baflzo V.Duo,l*m . In qua deferiptione illud(£y)copula* tivife
habere mihi videtur. Ita Bonae, citatus, & exceptus i Diana part . ytr. 1 1
.rof gq. itaut fi condicatur locus dumtaxat, vel dumtaxat tcmpus,non fit
duellum, prout fumitur in prohibitione Pontificum ■wxafftrenda, quae cum
fitodiofa , (Iride dl interpretanda pro rigo- rofoduellaI»Hurudus^»pud
Dianam,/*, j .tr.1refolut.99. 5. Notati. 9 Dixi PrimifrMv*.' ) pugna enim, quae
fit finearmisaptisad in- terficiendum, vel vulnerandum v. ".virga, levi
baculo , pugnis, avul- firme capillorum, <3cc. non eft duellum. 10 Dixi
fecundi ( ex privata caufit .- ) in bello enim jufto , contra communes hortes ,
cum lifdem fufeipere > & condicere duellum ad reddendum milites
animofiores, vel ad holles terrendos , vel ad fi- nienda propter bonum
pub!icum,belU^x Principisauchoritatc,fine dubio,! icet. Lege Reg.r.i -M.\i
.cy.n.jy Sc B*Urum,lee.eir.num 7. x 1 Dixi Tertii(«t
<-*«»/i<‘7*.)Quxre,fi dum duo rixantur, alter di- cat : Exeregladium.fi
dum funt in Ecclefia, Navi, Aula Principis, do- mi ; alter ob reverentiam , vel
periculum loci dicat , Extentui : eo • demque impetu exeunt, & pugnant.fi
in loco aliquo rixam incipiant Sc eodem tempore, atque calore , in ipfo impetu
exeunt ad alium lo- cum , ibidemque evaginatis gladiis pugnam profcquuntur,fi
duobus contendentibus pugno vel verbis alter vel uterque domum petat/r- maque
capiens redeat , depugnent ; certum mihi videtur non efle haec duella, de
quibus loquimur : quia in his uonadcrt conditio de- terminati loci , immi nec
temporis . Lege Dianam alios referen- tem, peri.x.treSl .\b.ref.i\.fj fiar idem
putat contra Bonacinam .Mancinus apud Dianam,/)*^. Ijtc/s 9- fi quis dicat ,
Teeumpugnabo prima voce , qua per urbem tbviut libi fuero . Quia tota urbi non
eft locus determinatus : Sc , prima vite, non eft tempus certum. 1 a At, fi dum
funt in Ecclefia,navi,aula,dcc. non ob reverentiam, vel periculum, led ut
poflint liberius pugnz vacare, exeant, vel alter dicat ob eundem finem ,
Exeamut : Si duobus contendentibus , alter condicens locum dicat , Hic txpeBa,
deme ventam , lumciifquedomi arma redeat , vel dicat , Hic expello , donec cum
arntii tu huc redeat / Si quis dicat inimico manenti domi, Ex», Aie in viate
expello Si quis abfolutddicac , Invito te ad pugnam , quocumque in loco mibi
occur- rerit dubium videtur/n fiut provocationes ad duellum, de quo agi- mus .
Efle videtur nonnullis apud eundem 4rr.rfr.quia licet fub ali- qua
indeterminatione,condicicur tamen locus dc tempus . Verum cum ex didis
prohibitio hzc fit odiola, nonnulli apud eundem/rc.r. ccnfent, non efle : Tum
c^uia in aliquibus ex bis non indicitur tem- pus, vel locus determinate : Tum
quia videtur ex circumflandis , efle foltitn in his invitatio ad pugnandum ,
& valde per accidens ad S ugnandum in tali loco, feu tempore ; Tum przcipue
quia, quan- o conventio, Sc pugna fiunt illocalore , non funt du* , fed una
moraliteradio ; lege eu mdem p*rt. 6. trabi. 6. refolutio ai quare conventio
tunc non eft dicenda Duellum , fed pugna exorta ex rixa» cum
inhu/ufmodiadionibus, principium potlfts attendatur quAin finis. 13 Hoc igitur
Duellum etiam privatum eft prohibitum fub poe- na excommunicationis latx
Pontifici Summo refcrvacarf Per Bullam Cruciate poterit femel invita, dc
femelinmorteabfulviiutitern» quando delidum eft occultum,femper per
Epifcopum:quid per Pri- vilegia Mendicantium, univerfaliter vidimus . Sed
femper ex pra- ti idis Privilegiis, ia foro coofcientia tantum in Met b. C
onfeff. hb. j. , $.4. ubi videatur DlCi^\W\tiftb.l dejufiiiia % tr.l.d.iO dub.t
ym. 238. )Sc fub aliis poenis, przfertim fub poena privationis Ecclcfia- ftic*
fepulturje . Ordo hujus prohibitionis hic eft. Pius IV- confirmans conftitutio-
nes Julii Secundi, Leonis Decimi, Clementis Septimiae Cone Trid.
/>i/.»5.f.i9. tfr prohibet Duella lolemnia. Sequitur Greg-XIlI. qui prohibet
fub excommunicatione relcrvata»aliilquepfnis Duella etiam privata,corumque
cooperationem . Denique Clemens VIII. przdida confirmat, additque aliqua magis expl ici ta
fuaeademex- communicatione,aliifqtie poenis . Si moriatur in ipfo aduali conflidu^c ( ut ego
interpretor) fi fine facramcntali Confeflione: nam cim intercedat tempusi
vulnere ad Confeflioncm , non dicetur is mori in ipfo conflidu . Nec obflac
Rituale Pauli V.dum fic habet in Rubrica przfixa ordinationi , de exequiis:
Mori ntibut in duello deneganda tfijipu Itura Ecelefiafiica , otiamfi figna
punit enti a dederint . Non obftat, inquam, quia minuseft dare pcenitenti*
figna, quimfacramcntaliter confiteri, dc ctkmin articulo mortis quilibet
Sacerdos habeat poteftatem abfolvendii qualibet excommunicatione , modo aliis
explicato : prardidusfic abfolutus non decedet cum excommunicatione;dcc.ita
innoftra Me- thodo tonfe/fionit, hb , i cap.tp.fa.uum. 57.i1 nihilominus, qui
in dido conflidu fine his fignis morientem fepeliunt , graviter quidem pec-
cant.led non incurrunt excommunicationem ullam . Iu Hurtadus apud Dianam, p.
f.trabl.j. rofol.99. Banniusdc Caflropal. apud eun- dem/. 7. rr. 1 1 .rrfoL 14.
Nec foldm committentes Duellum, incidunt in excommunica* tiouem ; verum tliam
infligantes,confilium,arma, f avorcmquc dan- tes, Patrmi,Dotnini loci, dc
funilcs c Ia ri politi m cimis confti tu- rionibus. Quandam exceptionem, quoad
dantes arma amicoomni- no volenti Duellum committere, vide apud Hurtadum, apud
eun- dem Dianam, p.ytr.i q.ref 101. 14 Ut contra, quia lolum ratum habentes
fiveipfum Duellum, fi ve provocationem ad illud , nomine luo fadum, non fint in
dida Conftitut»one;jdc6non incurrunt incxcommunicationem.Ita Flo- ronus,»<V
D*r//».apud Summam Dianae Verbo Dnehum, num 10. Du- bium folum eft de duobus :
Primi, An fpcdatores ? Refpondco, In Bulla Gregorii incurrunt, -T/v#*™'// /*
compofito. In
Bulla Clemen- tis. Hujut de liili foeii t dt iaduftria ptliatertt . Ex quibus
verbis , coniicio, non incurrere eos,qui cafude per iranfitum fidunt, ut : vi-
deant :Imm<S nec qui eunt advidendumcuriofitatisgraiia.de nihil eorum
przfentia movet Duellantcs : muli6 minus, qui illuc fe con- zrunt ob finem
advocandi Confrftarium , vel medicum , dcc.Sic Bonac.apud Dianam/», j.rr.14
"/. fed folum ii incurrunt , qui ad funt/nunum vel aut horitatem dantes
Duellantibus,vcl tanquam ttftes, vel /udices, feu Arbitri, dcc. id enim
videntur fignibeare illa verba tx tempofite,# foeii fpellatortt . 1 5 Secundo :
Dubium eft de ipGs principalibus , fi enim provo- cent, vel acceptent , fed
deinde propter aliquam rationem, altero V-G.non com parente, pugna non
committatur? dubitatur an didam excommunicationem incurrant?Affirmant
Filliucius , t.ur.i^.e.%. nu. 170. Efcobar **. i.exam^.num.C^. c.i. Negat
Mcndoxa z.i.d.vjo. fofl. z.$.igO. etiam in terminisBulIzClcmentisapud Dianam
dicf- temp j.^. 14. Tt f ioi.an hzc fententia Mcndoxae fit probabilis, alii
judicent. Filliucio favet ftylusCuri*,qur eos oro excommunicatis habet .
Mendozar favent verba Gregorii , qui dum excommunicat principaleviddit ,fi
pugnam ton>mi[erint . Sed Filliucii lententia te- nenda eft, non quidem
propter flylum Curi*, qui plerumque eft pro foro externo; fed quia.efto per
Grcgorium ita reslelubeat, tamen Clemens 5.7. excommunicare videtur mert
provocantes ; dixerat enim infligan tibus, etiamfiptnnaaUqqua /xenia furrit ,
quzclaufula videtur etiam intelligenda,feufupplenda^x§ 7. dc
provocantibus.Certd prohibi no tam exaggerata Clementis , & pri- fertim
illa verba ejufdem diti. 6 . ( (y in fimiha ) manitefte often- dunt folam
provocationemztiam non fecuta pugna , immb **iur\ non fecuta acceptatione,
fubexcommunicacione rclervaca prohibe- ri . Hzc enim verba ( fjfmiUd) non
cadunt folum iu inlli-Mn tes ad Duellum, ut aliquis putat, fed iu principales
etiam, id enim videtur oftendere modis loquendi tam univerfalis Clementis. Et
fsnc mi- rum mihi effet, hominem merdinftigantem ad Duellum, vel provo-
cationem feribentem, incurrere in excommunicationem icferva- tam non fecuta
pugna, ut patet ex ipfa Bulla Clementis, ipfum verd principalem non incurrere.
16 His janrprzlibatis, ad difficulutem propofitam revertamur, An ver6 Nobili
Duellum acccptarc liceat, ne vilis habeatur, Sc con- fcqucnteis ne honorem fuum
amittere cogatur ? Refpondeo nequaquam licere, nifiincalibus inferius ponendis
«».17. Ica Sanchez.Becanus,Moliiu,Leftius,Rodnquex, Bannes.So-
tus,Layman,quosciCat,lequiturquc Dicaftillus,/» x.d* ju/i.tratl.d. tadub.6.
& communiter. Elio Vidal.coutrarium aflerat. luquif.fo- tunda de Duello,
indinecque in graviflimo cafu Layman , apud Dica- ftillum lx.u.yz. Ratio eft,
quiaexuna parce fieret contra graviflimas ConftitutioncsPootificum :
immd&comrajus naturale, per quod omnis pugna privata przfertim expolita
periculo czdis proximi eft illicita, nili ipfum jus naturale permiteat^n
ca(ibus,ut dico, ponendis infer tui . Et alia partc,nondeiunt alia remedia
confcrvandi hono* rem in fimilibus provocationibus: Ut fi vir honeft*
exiflimationis, hoc, vel fimjli modo refpondeat provocanti : Equidem tnaiflbac
een- Ji i horne non indigeo , ad me meaque confer vanda : Quocumque iu loco ,
vel t empore potatui f tm ,gladto illa dej fidere . 1 7 Nec tamen defunt cafus,
io quibus licitd accepubis Duellum . Lege Hurtadum de Mcndozaapud Dianpj./*-.!
i refty. tr 4. nf.99 - Quidam inimicum inermem aggreflus eft, tdadioquc ftriflo
fic ert interminatus . Tecum
pugnare volo in eo Conditio Uco , nifi acce- ptet, i)c te confodiam. Sindis
licitd, fine periculo excommunicatio- nis, Duellum acceptavit. Alter non
diflimili modo domum de no- de cujufdam divitis ingreflus, fic locutus eft ;
Auferam i te hac pre- tiofa bona , nifi Dmel/nm acceptet . Pari modo licitd hic
Duello con- fcnli t,fi alia via fuas res fervare non valuit . Ratio utriufque
eft, quia ex una parte humana jura non urgent Jn tanto periculo , &cx alia
hzceftipfiflimadcfenfio vit*,& bonorum contra injuftumaggrcf- lorcm. Imm6
aliqui ibidem, quibus adde Dicaftill. Itb.i.de/ufiir. trall.i.d 10 d. 1 i r 7. Sc Thomam Hurtad. p. a. traB.
ultim. ref.y meriti idem extendunt ad provocationem. Si quis enim alia caret
via. qua fuam vitam fervet, nifi provocet ad Ducllum( quem tamen calum fateor
eflctrariffimum)licitd provocabit ; quia, in haefup- pofitione, hzc non eft
provocatio, led /ulla defenfio . Qua ratione excolari puflunt acceptantes
Duellum , vel ad illud provocantes, quando certi fciunt , pugnaro non fecuturam
: vide apud Dianam yPart.x.Uatl «6.«/uAe-jl» (5 par.^. tratl.S. re/olut.t.
Multo magisdicxcompaflo, cum certa occulta promiftione, quod impediendi omnini
fint ab omni damno , femper tamen przcilo fcan- — . I7X Explicationis Decalogi.
Lib. VI. [eaadalo , lectlque contempta } etUtnfidefceodcrctad locum pu-
gngjUdioiHriiHerint, Icvefefine periculo iaus aliquot cootorlc- f intuta
EfcolMr./r.l.M«..7.cVl." w ..66.5.j^utp..v.c./.,BaJi*liS| V.
"Duilium,*. 9. , 5. IV. Di HlmiiUu iJ MihfiBlui puuunin . M Alefallores
vel fnnt in fua libertate , oondumipotettaie pu- blica coraprehenfi , *ci fnnt
fub manibus Judici» , v. g. in Ca icere. „ MaUfafiorn nandum lomprobtnfi . 1 Quoad
priores,habequatuor. Priro*,i nullo privatohl poflunt occidi, nili forte in
cafibos,quos innui fupcrius0.i.*.i j./f*',quiiad privatos uoo pertinet aliena
peccata punire, potiffimum tanto mor- tis fupplicio. z Sccund*. Poteft publica poteftate concedi
privatis facultascos oceidend i, ut folet fieri contra Ban 11 it os/eu
Profcriptos, etiam pro- gnas prorumpere capit ,fuh ipfisfcalis. Et quamvis
conftridoore cuncrcturad filent i um.vi tamen nifuque corporis incredibili,
humi provolutus , ad iicalas patibuli afccnderc renuebat : immo, occ inde
fublevan i circumftantc latellitio patiebatur. Ita fa£ltim eft, ut Mi- □iiiri
poli mulus horas, quas benigne, fed omnmofruftriconceffc- ruot Sacerdotibus
allillentibusyqiao hominem ad poenitentiam com- moverent, laq ueo ad iptas imas
fcabs cotorto, humi proftratum mi- fereiuflocarmt; fi non ore, certe
oculis,nutu,animo,i 5 c fubinde de- truncatis verbis blafphemantem . Pateor id me , &
frequenti flimos cancros cum fummo horrore fpc&avifle . Inquiro jam, an
potuerit Princeps ( quem fuide de toto eventu intra illas horas •admonitum ,
ferebat fama)hunc ad mortem compellere? Rurfus>an potuerit Cal- cem per aliquot dies vitam
ill 1 prorogare ? Id cum accidit , puer ego eram Caltamfett£ in Patria meaific
virus mea $tatc grandiore»(nunc certe meminijdlkreiues audivi , licuiflc
Principi illius mortem ut- gere;idem parcere, vel i uppl ici um differre, non
licuifle . Rationem addebant, quia io tanta fpe&antiura frequentia bonum publicum
ex- pofccbac , ut crimmofis fpes hic non daretur procuranda condona- poiito
praemio, iu Silvefler,Azor.Tolet.aliiqueapud Dicaftill / i-da tionis um
fceleita arte Blifphemianim , quam fecife alii aemulari
/»/.rr.r>io.4Wi.i.*.7.&apud MenochV/ atbitrj. 1.7.90 " 4 etiam
velle, ab hoc unico exemplo potuiflent . fe ipfos invicem , idque proditorii
«occidendo , etiamli , prarter vo- luntatem tamen occidentis, Sacramentali
Confeflionecareat occi- Juri i arda i» tondomnantUt maUfaRoribut . fus,ex
Dicaflill./'r.r.*.t». contra Sotum apud eundem Dicaftillum, iM. tunc enim ipfi
Profcripto imnuuiur Confcflionis carentia : £c 7 Snperfunt tres graves
quseftioncs . Prima . Certum eft, Judicem quia fecus,Bullus Bannitus
poflet(ciim femper feri ipfisdefnjinter- ordinarium debere furis ordinem
fervare, ut dicetur infra/»*.9.r.x. fici . Sed in his omnibus privati quicumque
ut Miniffri publici occi- !M-Quid de Principe^eu Judice l'uparao?Rd
pondco.Hic,qu ia pq-
dunt.ExcipeParentes,Filios,Conjugcs,&c.dequibusdifIumeftl'u- teft
dilpenfare legibus juris ordinem pncipicntibus',poiemin ali— perius /.
y.r.i.§.»,*.i 6. illud adverte, cOm hujus facultatis exercitift quibuscafibus
fine illis folemni tat ibus ( urgente certe caufa, ne te- meri agat
jcodemnare.Iu DicaUilUx-fM Jt/p.^.d.j.d.i.n.ioS- affr- rens Lell Arag
Covar.aliofque ; Silent tres calus afferri . pertineat ad Jurifdi&ioncm
contemiqlarn , poflequidem i te occidi Prolcriptum in proprio Principis
profcribentisTerritorio.non veri in alieno, nifi ex tacito, vel rationabiliter
pnefumpto legitimi Prin- cipis confenfu . Quid fi in alieno occidas.non facies
folum injuriam Principi alieno,verdm etiam injufteoccides;utpotiqui occidas
fine legitima fecaltate . Aliqui apud Dianam,^ j»'.4^/»*.Bannitum
ublcumqueoccidi pofle docent. Ratio potdlefrc,qnia,Ultemregu- ... — — — - lari
ter, ad eft prardidus tacitus confenfus . Terti*-Qtt§ndo apparet pericul um
fugae ejus,qui de re gravi reus Si non fint legitimi profcnpti, fed foliim Rei,
Graflatorefque, re- eft, < 5 cc.Scdm his ummbusdebet femper Princepsefle
certus, cri- gulariternon poflunt occidi , ( ne i fate II itibus quidem eos
capere men probari polle : rurfusdebetfummarium formare proceftum •
volcntibusjfolum ex co.quod ipfisrefiftunt;nec poflunt tunc Judices apturaque
defenforemconftituere Reo, etiam fi abfens fit: & tunc r 1 1 • ... r I. * j
: J n nn/T., ■ immX JlrAMiiUll,nii»n vp vrncnnmtfrhre. Primb^uando delidum eft
vere notorium;»am tanc non tenetur citare. Sceuncfo, quando grave imminet
periculum Reip.fi ftatim non fiat punitio, ut fi adfit timor Rebellionis, vel
gravis turbationi» in Civi- tate : liciti foleronitaics illas omittet . cSupcnc
. „ quem filitot, adi . ~ ’ ma
poteflas aliquem occidendi, vel fenteutiam de alterius morte fo- l Terti*.
Quando t.Maritm f.adlorom Mnm* da ndulttrut , (7 1 . rendi more belli ( ut
dicitur) fine ullo prori us ne fummano quidem Grnvtj, radam , permittunt Marito
deprehendenti Uxorem in adul- proceflu,fed ftatim, & in continenti . Negat
de Lugo,r.z . terio ( idem Patri refpedu fili* ) illam occidere pofle ;
ficonflaret /^.y.n.ja.Oinceditcfle probabilem aliquo valdiu^eiit. calu ^ tunc
dari Marito, vel Patri audoritatem publicam , nec peccaret ^».r.ap.«.9d.cui
favet Fagund.^ar.8Vvr^. Dicaltil. Maritus,
vel Pater cos occidendo, quia procederent , ut Mmiftri .f^^ceditque Bpffius
apud publici : At quia ex communi Tl^oUorum calculo , id ita non eft ; * 4 -
,<*» cnrm , pofle Regem fine judiciali ftrepitu occidere occulte nam
le^foldm propter illum vdhementem dolorem, amroiq; per- adulterum^qui vim Regm*
inlerrct,fqlufque Rex id iciret,quialic turbat ionem, non damnant in foro
externo eas oceafiones; non ver6 Regi expedit ad Regiam infamiam evitandam .
eos creant Miniflrosfuos.ide* femper mortaliter peccabunt/. /i ftRottix\. f. ».
quamvis illas deprehenderint m fragranti cnm: r. lator. fo floro 1 2 j. 7. ».
quamvis illas deprehenderint m rragranti crimine. Nifi umeo diflus Marita,, vd
Pater «cidaat por prima, motuvqui ia tanta palfionc probabiliter praiura. non
rart poliunt S, poft fenteotiam laumi Indice .adultera ;uxor tradatur occidenda
ab apio marito , tunc {and ut mimller Julliti*, poflet illam 'ifiinc pCC- eato
interficere . Veriim id non ell tonfulendum , cum proclive fit , ut vir
potiulin vindiflam occidat,* mod,um,quam m zelum ,nftl- ,i>.*uior odio
dctelletut tanum mami^uamvis permtlUm cru- ^Omclericum eum Uxore. matre, vel
forore, vel propria filii tur- niter inventum occidit, peccat, fed non incidit
in excommunicatio- ni Cap. fivrrap. quia juftum dolorem compefeere,
difficillimum J2V it Glofla ibldr.rm^^.HquefeOA notat Uyraan /. 1 jr. s .p.i.
TVZ.t.Sc apud Dian ?9 .. 4 Quartd.Clericis in ^Jopous ordinibus conflitutis.fub
morta- li «xMUKgt occidere eium nw profcrit>tos.iinm6 iidem fine Pontifi-
Innat om prolatui natant an pajjit tandomnoni f 8 Secunda quxftio j An poffic
unquam innocens morte damnari ? Refpondco.In tribus id cafibus quaeri folet. Et
quidem duo parum habent difficultatis , multum habet tert ius . 9 Nam PrimdrQui
adu eft innocens,! ed prudenter timetur, fi lu- C vivat, noxius Reip.eflc
futurus, nulla ratione poceft occidi.ItaSa- J.& communiter.Nullu» enim pro
peccato fu- turo puniendus , ciim praefertim portit occurri damno, quod forti
ti- metur, trudendo illum in carcerem ,eiiciendo in exilium 1 occ. 10 Sccundd.
Filius innocens nunquam occidi poteft pro peccato Patris, multo minus quilibet
alius pro alieno peccato; legeS. Iho- 4 - » ...*•! a — Haec plana funt. Molefta autem
eft tertia difficultas . An Icilicet Judex, vel Princeps licitipoffint
fententiam mortis in eum terre » qucmcertbfcit e!le innocentem; qui tamen , I
ecundum allegata ac probata, mortis Reus apparet?lpfe Judex V.G. vel Princeps
occulte Petrum interfecit ; fed Paulus propter aliqua mdicu vehementi»
infamatus: coovidus tamen fecundam legitimas probat ioncs,de e» occifione fuit
: poteftne liciti ipfe Judex, vel Princeps Petrum capi- te damna re? Refpondeo.
Certummihieft.exDD. max ciundis . Principem non pofle, fed teneri eum liberare
• Ratio eft ,quia Princeps poteft fibi difpenfare inea lr^e, qua jubetur .
debere procedi mjudiciisl©- cundikm allegata , & probata . Qu6d fi fubeflet
periculum Icandalt , «Jam I*erf .quoad PO^n 0 re S .Cc rtum cft>au a or i ta
tepuUicapof- quod Rei non puniantur ; tunc Princeps palim , «famcum Jm- kiSc
debere Malefaclores 'Oterfici^crvato tamen juris ordinernimi- mento ( fi hoc
neceflarium judicabitur ad faciendam r Q q uod 11 citcntur^udiantur^ac f a /jr
Dro bctur,3cc. Dcbere,inqul , pronuociare , fibi notam efle illius hominis
innocentiam . 5ca quan- fed noa dubito, quin aliquando pofljt Princeps vitam
cfidonarema- donam tantum fcandalum contra fummum fupremi Principis im-
Icfaflon l’™^|™'^’*“d»mnatD;fiquidcm rari id dficcre bono < ^ od fi
noceat*manifr dum eft non pofie. 6 l0CO ’ “ bi q« tnor , vel quinque d<
rrabv f«- ‘*|I Pundusergodi fiicultacisde inferiore Judicecft, quiblcdif- fpe
fiua ra viil,^,^a platea plena fpcdlaucibus porrfiiwi^WMwBWpeaaMkonioe 1
", C “ ' " 1 Chriltiano indi- peufandt fibi potellate non gaudet. Nonnulli cenlent,eum pari m». do non polle. Ita
LeiUi.r.i,.". 8, -inclinat deLugo.r— .a-*/ 11 //»- Rofella, Angelus,
Peiruv Navar.Si apud DiamM» Cap. II. De Homicidio fui ipfius . 173 ii jvfi
.tfail .1, dub quia innocentem cert6 cognitum dire- Confeflionc tenetur credere
p*n icenti; at extra ipfam poteft ,& fleoccidcre,intrinlece malum eft.
Nonnulli docent poiJe.IuS-Th. debet fidem habere potius pluribus Teftibus &
probationibus, quatn 3.1.4.67 ^i.Thom.Sanch/^.x 17. aliique ab ipfo,& i
uniipfipcemtenti. diflo de Ioiwcitati:quibusaddeCajet.Bann.Aragon SaionCovarr-
V a l.aliofque citatos tc exceptosaDicailili. /.nr.Jp«.79.quia fto de Lu; Azor-
1 ura prccipiunt,ut Judex puniat cu m,qui fecundum al J egatai& pro- bata,
mortis e(l'e reus i nveoitur, obligabitur igitur hic omnem move- re lapidem ,
quo impediat hujus innocentis intcrfc&ioncm; praeve- niendo ne Teftes
contra illum deponant , vd diligentius eos exaroi- Ma lefaflor omnino occultus
an poflit con- dmturi } iS Tertia denique quzftio eft . Anviceverfa, fi
Princeps novit privata fcientia Reum elle dignum morte, fed publice probaturis
iundo,aperiendocUm , fi poteft , ipfi carcerem, ut fugiat, monendo elle
innoccns^n inquam poflit cum Princeps morte damnare ? Prin- Principem de illius
innocentia, imm6 & deponendo Judicis officium ceps, inquam: nam Judicem
inferiorem nullo modopofle, certum
fiexdepaGtionegravedamnumnonaccipiat,dcc.Verum(i haec non exdiftiseft.
proficiant , inftetquc Princeps ut condemnet ; poterit ( hi dicunt ) Rcfpondeo
regulariter non poffe. Iu Dicaflill. l.i Jtjufl.tr. 1J.4. condemnare. dub.y
».1. cum Arag.Petr.Navarr.Ac aliis. Si cnias nemo, ut dicetur i) Ex his fcotentiis
prior menti meae ade6 certa fc offert, ut /1« poteft proximum diffamare de
peccato occulto; quanto ma- haec pofterior non fit mihi intrinfece probabilis,
quia umen eam do- gis non poterit eundem occidcre?Et ratio ulterior efl : quia
Princeps fli przfercim S.Thomampleuuntur, probabi lisfaltetn pro- jurif
difliooem habet fori externi,ad quod non pertinent ea occulta pterautioritatem
cxtrinfecara cenleatur.Ratio noftraeft, quiafo- qu* probatione eiterna carent.
Adde,efledc jure natur*» ut Reus cratiflima Jura ctlm praecipiunt, ut Judex
puniat fecundum allegata, audiatur in fui defenfionem : ut probat Clau Reg. M.
ix. ex & probata, femper intelligunt de Judice regulariter, idefl defudi-
Clcmentina Patronalnjo ftntontiafjro judicata ,&c. f natam, . do ce,cui
regulariter cooQa re non foletdedeli&o Rei, niG per allatas nctuf idquod
non poteft fieri, nifi per probationes externas, quas probationes' de Judice
autem innocentiam Rei certd cognofcentc, ipfe velit adducere .
quicafusrariflimuseft, & peni dixerim metaphyficus; nuroquam Dixi
(regulariter: ut fisnificarempofle, quando inflat magnum agunt . Sane etiam
leges uoiverfaliter damnam,qui per juflam com- aliquod Reipublic* vel alterius
damnum ,fcd tunc res reducitur ad penlationem alienum accepit :lic£t enim hoc
non cxdI icent, femper defenfionem cum moderamine inculpat* tutelae. Relege
raodbdi- tamen ex jure natur* efle id exceptum intelligitur , OC fexcentaqui-
fla». 7. dem fimi lia in jure reperies . 1 4 Dices. At ita publicum bonum
expofeit , ne fdlicet juris ordo pervertatur : neve Judicibu s detur occafio,ut
etiam nocentes 1 ibe- rent , prsr textu , quod eos innocentes efle cognofeant .
Facilis refpoofiotjuris ordinem non pervertit «qui contra jura non agitat jam
vidifli , nullum juj elle contra certd cognitum innocen- tem . Przterci majus
malum efl femel innocentem interfici , quim illnnntiKnivmri>m litan.l* : ..
Lll. Dices: poteft Princeps, immd quilibet Judex cogere debitorem ad folvenduro
creditori , fi certd conflet de debito ', quamvis nou poflit in judicio probari
: ergo & poteft fimilem certum Malefa&o- remoccidere. Refoon deo
negando confequentiam .Difparitas enim efl manife- fta : fiquidem in folutionc
debiti certi Judex operatu r^d compen- (andum,non ad puniendum.Ad
compenfationcm autcdMbeiendam, aliquoties nocentem liberari', illud enim malum
irreparabile efl , ficuti occuhd poteft amicus adjuvare Creditorem; ita poterit
& Ju- hoci Principe, & i Repub.facife reparari valet ,ne multum ferpat
, dex faltem ut amicus :at ad puniendum requiritur jurifdidio,qu* nimirum
vigilando, ne Judices , nili vero jufliti* zelo przditi, eli- non habetur in
occultis ,utdidJuraeft. gautur.Deoique magis favet pubi ico bon 0 populos
fcire,leges nemi- ni u^amaiiauetnoffcndendi caufesefle» fed innocentem ondecG-
$• V. De Homicidio ttt Btlh juflo , . que repenumdemper incolumem fervarejquam
fcire^as concedere immoprzctpere, nt vel femel occidatur dire&£ homo ab eo,
quieti T\ E hoc, ne Cramben delicato Leflori recodam apponamus, fufi*
innocentem ac fen&um novit. Dircdd, inquam: nam non video, J— / ficiant
ca,qu* attulimus A^.i. /i» ».36. &rux- quomodoaliqui contendant, id non
efle occidere dire&d,fed indire- fus$.7. V» Bellum . ae:<niia nimirum
(ajunr ) Judicis intentio efl fervare juris ordinem . nm hominem occidere:ficuti
poteft peraccidensoccidi innocens ad A P TT T TT victoriam confequcndam , vel
ad fc felvandum ,co modoquoetiam v— rv r \j i ii. nasdocuimus fup.t.i. $.1. o.t
a. Id inquam non video , ciim enim nullunijus, nec juris ordoadfitcontraclard
cognitum innocentem, Dc Homicidio fili ipflUS. ut modo dixi ; id non poteft
intendi , quod eoipi noo efl , intend i non narc^uemlctt fcientia privau innor
entem, quando illum ura-i jus, r ,-i . n ), ?5 C j t J e ’ '"amicfta ni-
nec( adhibitis remedi,,..» ,1». d.dis) s,a affulget non condem- 7 ,U “ nandi .
Ita Leflius b,. ci,«. ««„/,. Qminch. ». 5 ?a. d. f.,r. d , ^ A ,/iolPn ° m r \
e 9 ' dtttmfmii 1 to. (? d-l+dr /.t. autemfe occidit, qua ratKmc Ct ab Ec-
•««.loj.quia cafus civiles, utpotc trequentiores .turbarent faciliis 4,« Adde
Sn^lSs' S» j 1 ' "f *' 7 ' K ' 5 ?T/"' m Tribunalia. Adde, ptivatos
videri in bis cedere fuo juri propter di- i", n,’/ V.LlV/?? '' ' —'STigun.
tiuramaias Reipubl.bonum.qu* certi ceiTtourumaeiturdevita, vel
mutilatlenejtiurnquamprarfumitur.Quandoereor.P./l.../,,,*^ c^“’ '< 1 Ui bus
qutedam ad praxtm conduccntta utiiucr eiplica- cio jud,cndtk&ti t
pronuntiat perfonam publicam non teneri uti i Primiim n rr n j- fcientia pn
vara; dc his civilibus, & levibus agit, utpatetexcafu t” *IS!!faS Pofl ° m
,ot d| - Textus: non de vita. oumeil, licite mibideliderare mortem ob bonum
finem. V.G. ut is Quid dc Mmiftri, JSatelles V. G, pote Une licitierequi fen-
ohTneI!ZmS(>™a S D'!!r : mihi tentiameontraPetrum.il certb Iciatutumeilc
nullius culme reum? j r ' rt R r, P»" dc o : Qu.a fi morr defideretur ,ut
_e, i - .-i ■' - debito mudofequatur, nihil mali continet: Atii illam quit libi
infe- oam Gdubiat, debere Iui Superioris fententiaflpcxequi diiiniu” /'V. tu
Dtc. . V. Erecutorl/ontontin . efponoeoii ratycdm debitum niodum excedat,
multum continet mali;fiquidem illum ferales exequitfuu tunc fupponitur
fententia valida, Ac ju fla, bonaque fide i Judice prolata , cui obedi re
potcll Minifter fubditus . At U notorium lit.fcntcntiam efle injuflam , vel
intolerabilem erro- rem conti nc-rc.vel.ut alii ailJiinr.M ininnirvr* C.i
Refpondeoinnoflra fententia noti polfe in gravibus. oo/Te inmi-
^'"^“^'Pattwteflatemin vitam, quam nullus habet prxterDeum. noribuspoeuis,
propter cafdem rationes jam diOas .Aln^m de Lu- SbJre dSI boni i' m
RoP»b.Male&aor«J go, 1.1 Mjufi.d. t ,..48. & Dicallitl. 4c. itu. an
dutmrmmr t dr "' or, .T.P c “ 1 ? tur • non LPoffnmtgoauthontate publica
carens, quidem probabiliter nrobab: litate extrinfrea, cui conformate (c line ‘
tconierre. ita in cafunolho. dic etiam ;ucefi licitd deftder*.
peccaro%)fIetMiniilcr :) fii„n«TOtia(ilV^nbteOi^not^ wneft t™" V.G.
eveniat ob bonum fanitatis finem ; rii„ m r„Vii« fedprocurari licirdnumquam poteft,
ut dicetur «. 10 . cupi/.,. $.1 i Argumentum fecundum. Ucet jeiuniisA
carnisaffliflationi- A i ffle !V cenrc > 'W* v iti citius fiemihi fit
finienda :fed id nital,en/IAv>AM.~ _:L: f ll >. r verum etiam inferre ;
ergo nterficcrc . Rcfpondeo : -p- --.t»-- •Av.ssMAnre? citius moriendi; quia
id. tj PetetcuriofustSiJudr» Ecclefiaftkusei Confeffone c, “ r . t VJ. l ™ ,
™™<'»t^etdiieQi. 1 refimfimoccidere. Atfeiisaf- mentali fciret Verbi Gratii
Perri innnri-nriim jl .• ^ J cra- filiationibus moderatdafficere,cx
mtentioneplacendi Dco,licebic legitime effrat c^ra i ? J ro ca * i I"*™”?
‘ ldatlf per accidens fecu.nra fit velodTer mor Kg una enent contra
iplum^otemneA tenebitur illum condem- Id enim non elt nifi indirefld mortirfibi
caufam efle , quod in nmltii Judlrt^^^^aM^rlk^levtoiril^fii^de UtCT ^
SuayOTdeS^ dam,non verb evtraordinariis et delicatis : Utetiam^obh,7t„r
mdeuia.0, »47. Rataoc II, quia ConfcOirim h, fumcrccrtraordinarta, & maenis
impeofis conquaC ia mc dicamen- 174 Explicationis Decalogi Lib.VI. Ia', cum
fatis fit medicini* uti communibus . Immdcolligoex Dofto- ribusnitfx citandis,
nec me obligari i pfos eofdem ordinarios cibos alfumere,fi quando valde-
laborem io iisafliimcndis ; quia cum tanto Jabore , nequaquam propria charitas
obflringit ; Ita etiam , umet (i poflit quis ad vitam fervandam vefei carnibus
hominis jam occifi (quidquid rcfragentui Val.r.^.j-f ?Ai Azor^.i./.8^.;}
<?.4.)quia non apparet unde in tanta neccfliute id fit prohibitura, At re
ipla, il- lisad multa medicamenta utuntur Medici: tamen non obligaturi quia nun
tenetur tam extraordinario cibo,Ac tam repugnanti ipfi na- tur* vitam
producere. ItaTol. lii.dtfipttm.ptttui. mortui. r.oo.Ca* jet.a.X.?. 1 ^s.srt.x.
aVi. Nar. i*/itmm.t.%}. m.iil. 4 Dixi autem (moderate) fi quisenim contra regulas
prudentis indifcretd fupra fuas vires fele cruciaret, unde notabiliter fibi
vitam breviorem redderet ; peccati Homicidii reus effet :quiaficuti alium V- v.
infantem non potes occidere, ob bonum finem citius eum mit- tendi ad gloriam ,
fic nec te ipfum . Neque opponas Carthufianos,vel in ipfo periculo mortis,
laudabi- liter fiveex Voto,fiveex piaconfuctudioeicarnibusabftincntcs.lta
Pagrtid-^.j. 1 »^ «Mt. »'"».t9 (tri0.citansSayrumalio(que ; AzoT.p*'*.* 1
*.£j-i4-ncbGS,inquam,opponas:Nam pari modo affirmo cum Thom. Sanch. inc*f. lii
. j. t -i . <fel.34.eos debere inpe riculo mortis carnes comedere, fi alius
aptus cibus addi ; ut fi eflcot in deferto , ubinonnifi carnes haberi ex
venatione poflint < Verum, quia regulariter alii funt cibi , vel ex vitellis
ovorum recen- tium, vel ex delicatis pifcibus,vcl ex fimilibus confecti, qui
carnibus sequipolleaut ; ided regulariter cum laude , tum in vita, tum in mor-
tis articulo ,ob mortificationis amorem i menfa repellunt . Scio joa. SanchV
3.<v*»m.7.Gerf."*fl.<A trmptr. Cimtuf. probabiliter fentire, etiamfi
nulli alii fint cibi, atque aded in neceflitate extrema , polle, immd,Ac teneri
fuum Votum ( fi tamen Votum eft, utfentit LeH. Ai.a. r. 3. 4 a. ».i»- nam fi fit mera
recula, ut putat Gerfon. Ut. eit. Ac Thom. it.n, i. certum eflet non teneri ) i
carnibus abfii nendo cu- fl odire : quia farpe licitum eft ob juffam caufam, (
ut eflet hic,oli con- fervandam rrligiofamdifciplinam , publicumquc bonum, ac
fervo- rem iua Religionis) non confer vare vitam; quod non eft occidere le (
ajunt ) ditcflc , fed indirede, verum prior fententia mihi ma- gis ferdet . 5
Argumentum tertium: Tufledamnatus ad mortem, poteft in fe exequi fententiam :
potcll V. G. fumere venenum , fe vulnera- re , fibi venam aperire , inficere fe
in ignem , Atc. Ergo licet aliquan- do fe direde interficere .
Relpondeodiilinguendo antecedens. Damnatus ea poteft facere, fi ea ipii
legitimi praecipiantur :conccdoantecedens; nam ficcon- ftituiturMmifter
publicus fuae necis : ad quod quamvis Judex non poflit Reun» cogere,
(niiniscnim crudelecfl, hominemfui ipfius cfle carnificem :) tamen, accedente
ronfenfu ipfius damnati, non efl unde non poflit . Ita Vidona,Arag Cord.quibus
favet LeflV. 1./.9 J. apuddeLugo,fen».r.<A/»/? d.io.ftli.i.n |S. quidquid
aliqui dicant,cum de Lugo i.e.n.\ j. neque enim tunc damnatus punit fe ip- fum
tanquam Jude*;quod certe non poteft,quia punitio cum fit adus Juftitix
vindicativ*,debeteflcadakerum;fcdpunitlcutconftitu- tus Minifler Judicis
punientis, qubdefllongd aiverfum , quodque fieri lan£ potefl, Ac folet : ut cum
ad przceptum Judicis vel Conref- farii fe quis Ipoliat bonis/e verhcrat,fe in
exilium contert^juod pro- prieefl, exequi punitionem , non verdproprid punire.
Aclieanon praecipiantur , nego antecedens : non enim tunc licet damnato exe-
qui per fe ipfum fuac fententiam mortis, faciendo quardiredd mor- tem afferunt
: quia cum non fit inftitutus minifler publicus, lcoc- cidcndi poteuatem non
habet • Hinc liciti ad locum mort is fe confert, fcalafquenatjbuliafcen- dit;
quiaadhaec praecipitur faltem implicite a Mimflris: at illiciti
ifcalisfedciicit •' quiaadhocnon praecipitur, cum regulariter i Carnifice
deiici foteat . pari modo liciti venenum , propinante Mi niftro, 'aperto ore
fu- mit; dcglutitaue; cibos non afrnmit, quaudoefl damnatus , utfa- mcpcre.it ,
collum ad idum iccuris extendit : quiaad haec fa- cienda faltem impliciti, ut
didum eft, regulariter praecipitur. Con- tra venenum exfc, vclantiternpus, quo
propinatur, aflumere ; fefe propria manu vulnerare, venam fibi aperire
regulariter nequit: quia regulariter hxenon prxcipiu ntur ; Sc ex al ia parte ,
funt adio- nes per fc mortem afferentes . Laqueum collo fibi circumligare ided permitto, quia
eftacuo latis remota ad mortem : idemque decernito defimililm 9 - $. H.
lndirt£1 m fui ttfi/Cf . 1 T - * cum aliquid oonit X r C 'f!?mbm?r,! PO f to .
Vc l omiflo, mors aliunde confequi- turj V.G; ^‘'f^siotydis amico, vel
occupandam re- jjnqui*»^ 'Pfcabfor bearis, Ac pereas . Certum
^“j^ffrileeft^erernp CCre ^anediredam mortemfibi caufare : Sed d.flicileefl
decernere, quandonam id liceat, ejufque rationem afferre- * tri 9? otie
»adeftcaufa , jufla, certi gravis , a |iqu'dag , lomittcndi, quamvisexillo per
accidens fcqua- tur nr.ors, u taracn ego eam mortem non intendam, fcd intendam duntaxat
6nem bonum: toties liciti me gero ,eflo mors mihi , immi & alteri
confequatur . Quoties veri ejufmodi jufla caula non adeft , vel mors per fe
fequitur,u>ties me gero illiciti . Ratio Regulae , at- q ue adeo dodrinae
efl:quia non femper obligamur ad cavenda ca,quse per accidens eveniunt , Ac ex
alia parte , caula jufla nos urgere poteft ad aliquid faciendum vel
omittendum^uamvis ad illudior accidens malum aliquod confequatur . 5 Video
Regulam, icd qua: mihi non omnino fatisfaciat : adhuc enim inquiro.
quandonamitacl!e,veinone(le dijudicem? Ciim au- tem id non poflit alio modo
decerni , per prudentem virum, omnibus circumfpediSjpradcrtim gravitate
caular.Ac conjundione vicina, vel remota adioms , vel omiifionis cum morte ;
ideo alia major explica- tio addi non potefl, mfialiquoiumcafuum peculiarium
mentio, ia quibus Dodores hanc indiredam cooperationem ad propriam mor- tem
agnofcuutj & tamen eam concedunt : nam c* illis difficile nego- tium non
erit, (imilia decernere- Lege /ii.x. /.i.r.9. dub.fi. aliofque«K>x citandos
. 4 Primb igitur, potefl quis ad oppidum jufld evertendum, i niicere ignem in
pulverem tormeatanu; potefl flationcro non deferere:po- tcft Icalasadmxnia
oppidi admotas primus afccndere,&c. quamvis prxvideantfe fic elle interimendum
: quo padloEleazarusfub Ele- phanto opprdTus fuit cum laude ,St Sampfoo fub
tedo Philifleorum. Iu DicafliU./.mtfxr.Ratiocfl,quia jufla caula boni publici,
lacft Vi- d onx, has adioneexx fe non malasmerit6concedit . 5
Sccund6,qumdoquisl Tyranno injuflemorci damnatus, poteft Ac quidem probabi
liter per aliquns ( nam in noftra fententia legatur t fumum $ .1 . n.j.) fe
filius offerre interficiendum , ut vitam damna- to amico fer vet.Dicunc(
injufte : ) nam fi juftd damnetur, non potefl, quia fic Judicem volentem non nifi
jufld Reum occidere , induceres ad teoccidendum injufte. 6 Tertto. Jufle capite
pledendus , carcerique incl ufus , poteft ob honeftatem Juftiti^,vel obedientix
non fugere, quam vis ei via pateat ad fugiendum. Et juftedamnatus ut lamc
pareat, poteft oblatum ci- bum rcfpuere. Immdmalefadoribus licet fe Judici
offerre interfi- ciendos. Quod fiprardidiinjufl^ fuerint damnati, nifialiud
moti- vumadfit ( ut affuit in fandis Martyribus motivum fidei, & Religio-
nis ) tenentur fugere, & comedere, &c quia tunc jufta caufa non adeft
vium prodigendi . Anfivcjuftd five iniuflecarceri mancipa- tus, obi
igeturfervare Juramentum de redeundo in carcerem : dixi- mus num. 19. 7 Quantd,
pro bono communi poteft quis exponere proprians vitam . An verd etiam aliquando
teneatur , dixi fuperius ■ y ‘•p. 8 Quint6, poteft nuis invifere , St fervirc
pefte infedii , vel fimili morbo laborantibus r quamvis timeat luam
infed.onem^dcAque St mortem . ita Si, V. Homit. Dicaftill./.*n#*r.«jJ 7 .
Sireenim eo- rum vium temporalem intendas ( qnod non cfk improbabile, dixi-
mjis 1 . 1 1 s. ) five eorum vium fpiriiua lcm,fempcr cx honeflate charitatis
operaberis . An tenearis, Md. diximus . Multo magis uxor cum fuo probabili
vitae periculo afliftit cum laude marito pelle m- fedo:lmm6 fatis probabiliter
excufatur uxor Sc amicus; qui amftunt fuisinfedisex pdle/oldm ad amorem
deinonftrandum;quamvis eo- rum opera non fit aegris i ilis profutura, quia
adhuc id honeflum , Ac pium eft . Iu Jo. Sane- d. 6 , *. 7 . 9 Sext6, quando
quis non poteft viure mortem acerbiorem, nlu fe in aliud periculum alterius
mortis minus acerbae immitut; pote- rit in hoc fefo immittere . Iu I^it
A*.i.r.j9.<feL6. » ? f.v.g^d vitan- dum incendium, ve) ferocem Leonem, vel
invadentem inimicuraj»- teft fe quis proiicetecfcnellra, quamvis moriturus :
tunc enim ma- lum apprehenlura ut minus, poteft majori anteponi,atque adeo
elici. Hinc Lcflius , ii.n.zx. tenet^nilitcs navales licite ignem iniiccre in
pulverem fulphureum ,fe coniiciendo in mare, ne na vis io boftium manus integra
deveniat ; quando id faciunt , neacerbitffem mortem apud cofdem hofles
patiantur.Addit>poJle etiam id fieri ob finem bo- ni publici ; oe fcilicet
potentiores fiant iojufti hoftes ex tam pingui prarda.Approbans Dicaftill.
hi.x.dt}ufi.it.\.d,\o. d. r 7^137- idem- que «.jU-affirmat de fuffodientibus
Turrim, vel Mxnia, in Bclloju- ftoiCtiam fi fciant fore fe opprimendos Gmul cum
Hwibus . His adde Fag« 1.A3.»* Dvr.r.n.v.14. aliofdueapud Di*n. 4° ■ Ad- do St
cgo,nc fiant animoGores ex paru vifloria . 10 Septimd:Lic 4 t corpus macerare
ob mortificationem, ut modo diximus jf.i. «.3. ...... 11 OdavA ; Non obligatur
quis muure locum habitationisad falu tem recuperandam^icc uti extraordinariis
cibis vel medicinis,ut ibid*m ditimusMCc ducere uxorem promet eandem laluteunnec
pa- tiens magnam fitim tenetur quis potu abftincre , licet aliquod dam- num fu*
faluti inferri praevideat. Ita Joan. Sanch. /.3. Dicaftill>rx. n.jjx. citans
Vifloriam.Ac Arag.Ratio Horum eft;quia non tenemur ut ibidem vidimus, cum
tantori^orefalutemconfcivarc. Lege Fag. /ii.y iudtt.tsp.i i . nurn.i 8. 19. q'ui tenon obligat ad
utendum vino vel carnibus ; etiam fi Medicus dicat , te vi&urum cum illis
ampli ds d ccem annis , quam fi utaris aqua , Ac pifeibus . De puella
repellente Medicum ne contredctur in partibus inhoneflis,dui fuperius/ j. c.
I.§*. 4 *.i 4 Nonb Ad vitanda gravia
tormenta poteft quis confiteri verurr» czimen;imm6 cum aequivocatiooclalfum
fibi imponere; faltem u m Caput II. De Homicidio fui ipfius. t75 d»mnum aliorum
id-ooo redundet : eo modo , quo pluribus dicemus , c . ii Deniqucexercereartem
Funambuli, vel venenum luroerc,vei vulnerari fefinere, utoftendat efficaciam
Cui remedii , quodftatim S uis adhibeat; inde licita Hinc, quia pcriculu v ite
exoriatur pex ful- ciens remediaro mortaliter certum . luPicaflill.
let.ut.n.fq\. $. IU. Dt MatiUtion* fui , (Jbi dt Eunucbo , r Qlcut occidere,
fic mutilare fc nemolicitipoteft :quia perinde vJ ac vitae , fic &
membrorum corporis nos domini non fumus. Unde inferunt refld DD. »« cic. &
communi ter, neque ex fine, ut i peccato tugias, pode in membris te i pfum
offendere, v-g. oculos erue- re, ut feminas tibi ruinarcaufasnonalpicia* ; quia
non corporis membrum, led animi malitia caufa peccati eft . a Jufla tamen efle
caufa poteil, qua fe quis mutilet, evitatio maco- ris mali, five hoc ab extrinfcco
ira pendat ,fi ve ab intrinfeco. Ita Mal- derus & mendofa apud Dian.^.y. 2*
Qua ratione fi Tyran- nus ubi praecipiat, ut manum abl’cindas,fccus,tc
interficiet: potes tibi manum fecare. Et proptcr.eandcm rationem, alligatus
poteft manum vel pedem abfc indere, fi fecus non poliit gravis malum a fe
prohibere, 3c, fi rationabiliter timeat quis tnori ,nifi membrum, v.e. brachium
veneno vel tabe infc&um detruncct;j>oterit fine culpa il- lud
abfeindere, vel poterunt aliis ex ipfius coolenfu . _ 5 Quod fi inquiras. An in
his &fimilibuscafilus tenearis ? Re- fpondeo : fi fit magnus luturusdolor
in abfciflionc,non teneris ;quia — y ■ cum tanto incommodo non urg-t charitas
in tuam ipfammct vitam, quia oon (unt facienda mala, ut eveniant bona.malum 1
autem iomn- Nam propter eandem ruiunein mod6 diximus.non obligari nosme- Icci
eft, occidcrc mnoccnKm.F»^ dicamentis magno pretio conquifitis ,&
extraordinariis vitam an- draginta dies,foeunmnum pofl odloguua,dc ccn '5 r,, S
u ,°“ nofque protrahere . Quod aliqui addunt, teocri te, quamvis magnos dolores
pati, fi tua vita fit admodum Rcip.neccfiaria;faitem praefice non urget, quia
regulariter potes prudenter exiftimarc, tibi molien- ti alterum non minus aptum
fucccflurura. Iu Sayr M.j. d. aliique . Eumubut . Ierat mortem fptui five
animato , five inanimato , & hunc abortum indirectum procurare, ex
proportionata caufa , liciti poteft tum ip- ia praegnans, tum alii. Nam
propterei tunc tamina aegrotans po tellfanguinem emittere, debita inedia uti
potiones medicatas, ad pravos fi umores expellendos ordinatas fumei c , dtc :
Ratio eft, quia fic, propter illam neccfliutem, Abortus ccnfetur
folurapermiUus, non verd intentus ; cum Mater fuo jure utatur fanitatera
conqui- rendi. Quando medicamenta arque tendunt in falutem Matris, & m mortem
fartus, pofteca applicari infirmxprygnmti, u ialus infir- mae ell def perata ;
docet probabiliter Sanch. j oe.cit.u, 19. etiam ii du- bium Iit, an vitam matri
allatura lim.Ratioeft, quia lecus pcnrcc cert6 Mater, dc confcqucnter factus :
At per illa medicamenta forti uterque liberabitur i morte. .... x
Sccuiid6dirctfc ; ut fi Medicus praeciperet ebibendam potio- nem, directe
habentem pro fua vi, litum interimere, vel conceptio- nem impedire. Et quia
certum efl ex Sanch- Vafq. Pont, cum Caftr. /oe. tit.it. p. tum efle mortale,
illam abfolutefumere, vel propinare : quia fic vel occiditur per le i u nocens,
fifsctus efl animatu* ; vel fi nondum eft informatus anima, contra finem
naturae impeditur ge* neratio : umcu adhuc dubitatur, an aliquando liceat,
quando nimi- f um, ni ita fiat, periculum vitae fub<t Mater , Fatui
Animatui. 3 Dico Prirad . Si
confiet fictum ede animatum , vel dubitetur, an animatus fit ; nunquam lic£c.
Ita DD. citati (c citandi . Ratio ell , noffrum cafum, foeminmum, ut quo minus
poteft , aggravetur delin- qucns,dixiraus M.\ s. i$.7.Vorb % bregai«ritat % n.x.
Fatui Inanimatus , 4 Dico fecundA: Si fcetus eft fi ne ani ma^liqui affirmant
in tanta Matris necefficate, licere . Ita Sanchez, GrafF. Uit. Si, Vtrb.Homic^
4 Illud item eft hujus loci, An propter magnum lucrum amputare dium % Layman,
tib.)ftH. j.jr $ />. J : f 4 * l Jl qt | e 2 f ' /i aliquod ex membris
liccat?Soletque cfl‘e quaeftiode iis pueris,qui,ut w/.ii. Aliqui negant : .
ItaFilliucius ,-j ‘ j ? ' Jz. ion oram vocem retineant . lolertis Medici manu,
abfque morali pe- 62. aluque apud eundem Dianam- Utrumque pr bab c. K p aliique
apud eundem Dianam - 1 ..... fteriorum potiffima, ducitur ab inconvenienti :
uam 11 id liceret, li- citum etiam eflet, propter (anitatem, direfle procurare
pollutio- nem; quod nemo dixit - Ratio priorumeft j quia tunc fartus eft ag-
greflor contra Matris vitam : & ficuti pravi humores ponunt depel- li, quia
invadunt vitam ; ita & ille factus, qui nunc inftar humoris I.rt.rr.i. fusi
.dptoUt Tanmrusmox cinndus , ,«»ica. Ad
iauddcpoUuiiom.cflcpoidldif^ritMsPruptcrpCTi- ■ effeimproba- culum apertiflimum
mcontinentiar, fi ejulmodl licentia " " “ tur;& quia fica
poUutiopermitteretur,impedireturulustt»n|uga- ILs, contentis jam hominibus illa
voluptate pollutionislicitipel- lonoram vocem retineant » folertis Medici manu
, abfque morali pe- riculo mortis, Eunuchi fiunt: eo enim periculoexiftentc,
nequaquam licere, patet ex diftis . Ut etiam certum eft , non licere Patri id
in fi- lio fine ipfius pleno confenfu, attentare, quia Pater non eft dominus
membrorum filii. De illis igitur a jo,d 3 e probabilequbd liccat.Ita Salon.a
14.6f.urt qui dum aliam veriorem fententiam vocat , hanc non bilem indicat,
ipfo Diana nobis contrario faten te /*.$.*'. j .Trf\i.fin*. Eflo probabile etiam
fit^udd non liceat. Ita Tannerus 2 t.difp. 4^.8. dub. 5 .n. ior. Diana aliis
c\ti{.iiP.lM.f.rtf.fi.^yp. 6 jr.%.rrf^ 6 .cr*u. dtmp. tr.6.rrf.yj. Ratio noftra
( nara contrariorum, colligetur ex ntex dicendis ) cft.quia jufta videtur efle
caufa, non deficere in Re- pub.immb in Ecclefu nosfonoros Cantores ad divinas
laudes modu- landas . Adde , eam abf ‘ciffionem non iu notabile nocere ipfi
indivi- duo, ut refarciri feu compenfari non poflit cum emolumentis vocis,
& cum lucro quod fperatur cx illa . Fingeartcra adefte afferentem
utilitatem , iramb folumfplendo- rem Reip. quse ars exerceri oon poflit nifi *b
eo, qui careac uno den- te, vel (ummitate minimi digiti ; condcmnarefne de
peccato eum , qui fine mortali periculo majoris maii, damnum adeA modicum fibi
i nferret, ut illi arti vacaret ? Ego cert£ non condemnarem : ficut ucc condemnat Fag.
Hb.f in det, e. 13. >1.4. Neque obftac, hominem ooncl- fe Dominum fuorum
membrorum, non obflat, inquam ; caufis enim juftisexiftentibus , pofle quempiam
aliquot membrum amputare , jam omnes u.z. concedimus : & meriti, quia
debuit Dais homini abfolutoadminiflratori fuse vitar in juftis caufis, nec
folfim in malis ab extrinfecoprovenientibus, avertendis , eam Ijbertatcm non
dene- gare. Neque iccmobfiat periculum , qudd in his Eunuchis timetur
incontinentias nonobftat, inquam : quia fic condemnares etiam Ca- lli ta tem
perpetuam voventes . 5 Quaeret Curiofus : An hic permittens tefliculosfibi
afeindi, fit Irregularis ? Rcfpondeo: efle docent >Sayr. Mol-Suar.cir. i
Diana ■p.xo.tr 1 \.rrfi 1 . fed non efle , eft etiam cum Caftr.r.6V.^.p,rx.».4.
probabile . Rationem idem affert :quia, inquit, hicnonfecicex in- dignatione,
aut jufto, vel injufto timore peroendarcaftitatis, pro ut requiritur ad
irregularitatem hanc lucris Canonibus. Prarterei nullus textus hanc peenam
indicens, loquitur dc eo, qui fibi tefticu- Jos abfeidit ; leddeeo, qui fibi
virilia abfeindi fecerit, qudd diver- fum eft - §. IV. Dt Abcrtu . 1 A Bortus
pertinet ad damnum propriae perfoni ; nam propte- jT\. rei deeo hic breviter
agemus. Duplici autem procurari
mo- do illepoceft. Ex Sanch. dtmatr. j. x o. w. 9 .Graff./».i. 4 ^.*.c.ll.».j.
Caflropa\.d.$.dsmatr. part.+.§.}. nu, 1^. mulu de abortu habet Di- caftill -
/tt. xdtfuft.tr. rV.foV.12. Primd ind.-reiHc.ut fi pronans fu- roat pharmacum
tendens direflead 1 an ititem,! icit pcraccidens in- cepta ; quse
inconvenientia oon inveniuntur io cafu ooftro. An lititui fit uberi ut , ne
Adulteru tendatur f • • 5 Ex di&isconfurgit gravis difficultas; An
quemadmodum ad fervandam Matris infirma vitam, probabiliter licere diximus
diri- gere medicamenta dire&£ ad fartum inanimatum propellendum tendentia :
ita idem liceat . Primi, ad fervandam tamam, fcu hono- rem, dc confequenter
vitam pucllar,vel Monialis prpgnantisex adul- terio vel facrilcgio ? Secundi,
ad evitandum periculum Illius mor- tis, quod aiiills experta puella eft in
parturiendo? Inanimatum dixi ; nam ad animatum nunquam licere, ««.j. iam
docuimus . 6 Dico jam tertii : licet Torrcbl,Btirdonus > Lezana, Trull. apud
Dianam^ .^rr.j.r^ii.(|Jj-/).6.rr.8^/j7.codemquc tcftesquidamdo- fliffimusexSoc.
Jefu, concedant, ut prttbabilc : Communis tamen fententiaDD. apud eundem meriti
in utroque cafu negat ; audio(aitDianaV^ 6rr.g.r//j7. ) affirmativam fententiam
fuifle damnatam in CoogregationeS- Officii Ratioeft,quiapcr:cuIumeft diilaas,
aliilque modis viuri poteft, & fetus non dUvgrdlor. Adde periculum
cvidcntiftimum aperiendi viam ad multa incommoda , cum gravi Reipubl.pemicie :
fi harc licentia concedatur . Pana , fj abfe/utie Abortus . 7 Quando f?tus eft
animatus, prseter alias poenas temporalesin- curritur irregularitas, &
excommunicatio latae fententif , i provo- cantibus Abortum, hoc eft i
tradentibus, vel confulentibus, vel coo- peran cibus, vei juvantibus ad
abortum. Ad i pfis accipientibus potio. oera,utabortunt^iegacNaldusapud
Bordonum««ciUndum, coi aflentitur idemr.4 r4wi/r«*. 4 i.»».6.& Joannes
dcLugo*> %tfpMb.\ V. 4. validd propendet incurri excommunicationem: quia
deillis in Textu non eft, quoad excommunicationem, exprefli mentioiveriim
incurri contendit Dicaftillus, Hb.%.de juft.tr. r V. 10V.12.». 1 -jq. cum
Bonae- dt nft.d.14 *it.f*R.i puubi. 7.1.6. utrumque probabile . Quando autem
fftus non eft anunatus, nulla irregularitas, nul- laquc excommunicatio
incurritur - S ic B onae- ibidem . Quod fi an- ceps fis, fuerit, necne animatus
;quimvis peccatum fit ejusabor- lum procurare, ut nout fignat* Sanchez dt
matum, hb.9. d.xo. ttumj. 176 Explicationis Decalogi. 7 ■ tamen non incurri irfegulirititem , nec
excommunicationem diu fupri ht. 1 . t0p.y. V. ty referu.ttu. l . O V.lrrti «. 8
An autem excommunicatio b?e Ct refervata,dubi»t . nounemo. Sed certi per SixtQ
V.eratrefervata.nuncper Greg.XJV.Gc ejufmo- di rigor ell tfpcntusV^^iiixiuit
Greg-XIV. Sedes Apoftolica. m.x-fy atexeommuuieatteae quiAtet Preityter
tam/aeu/arii , quim cu- yufui, Qrdtnii Am/m*, ad Fidehum Coufefi ionei audimda
, , (y ad tot eafut fpetiaAur per Uti Ordinarium deputatu, , phnam, (y Ai,, eam
, im fert eoufeieuti 0 lanium abfol vendi habeat fatuitatem . Harc Pontifex .
Ubi, nota, quamvis hodie non fit hic excommunica- tio Summo Pontifici refexvata
j tamen nemincm.poffeabillaabfol- vere,niG ( ItaSilvius.quemlequitur
citatqueBiflius,**F^«' Ver t. A ter tu, ) fpecial i ter ab Epifcopo deputetur .
Epifcopo, i nquam; nam propterea non eft admittenda lententia afferens poffe
Contcffa- rium Regularem, deputatum i fuo Provinciali ad illam abfol ven- dam ;
non eft, inquam, ad mittenda : fiquidem Pontifex non fol&m difponit, hunc
(fenfeflarium deputandum efle ab Ordinario, fedab Ordinario loci -Qualis certi
nunquam cft Provincialis. Notat autem Bauci, infel.q.fl.Peteib. latis effe, fi
quis habeat ab Epifcopo facultatem abfolvendi ab omnicafu, & Centura tali
Epifcopo refervacis, nec effe neceffe Epifcopum dare facultatem ad abortum fpecia
Ii ter abfol vendum , ut ego memini, me notaffe At.x. Meth. Ccnfeff‘.e.‘j.nuX.
9 Cenfeo tamen i Regularibus Mendicantibus, eorumque Pri- vilegiorum
participantibus, ex duplici alio capite poffe illam abfol- vi. Prim6, fi ii
habeant privilegium univerfale abfolvendi ab omni cenfura Epifcopo refer vara.
Secund6,fi habeant fimileprivilegium abfolvendi ab omnibus cafibus Pontificiis
, quamvis ioliim extra Bullam Coens. Ratio eft,
quiainutroquecalujameflenrfufficirn- terdepuuti . LegeBonacin./ii.j.drcrw/irM,
d.t.p.w. nu.t(. apud eundem BafBrum iHd.fi*. Ab irregularitate ex abortu
occulto,non poffe Epifcopum difpenfare, docet SpCTellus,^*.* .dee. 1 1 a.»6».
ex conftitutioneSixti V. non moderata in hoc i Greg. XIV. An autem hic duo privilegia
Religiofi habeant, lit.^.opufe Methodi Confejf.e.-j. 5,4. definivimus. De
Homicidio injuflo proximi. De Hmieidie Voluntaria , fy prafertim , de Cafua/i.
1 T T Omicidium aliud effe Voluntarium, hoc cft volitum,feu in- ll
tentum,fiveinfe^ive in caufa; aliud cftcCafuale, priter intentionem agentis,
notum cft omnibus . Homicidium autem vo- luntarium innocentis efle mortale, ac
inducere Irregularitatem cx deliflo nimis item eft omnibus exploratum. Dc
caluali ergo folum hic remanent aliqua notatu digna. Ptoquo. 1 Adverto Secundi, affeflum ex caufa dupliciter
fcqui pofle . interitus . Jam , quoties effeflus eft pnter intentionem, five
fit pri- mo modo, uve fecundo, dicitur i Dofloribus Cafualis . Sic To[M> 1
jyi .§.a/terum membrorum : ita tamen, utfirard, dicatur cafualis flri& : fi
plerumque vel femper, dicatur minus ftridd^c miofts pro- prie cafualis, fed
tamen abfoiutd cafualis, moddfit pnter intentio- nem . Nam propterci S. Thom.
».a. q. ort.Z.od 1. mortem pueri cx eo,qu6d mater pngnans percufta fuerit, fine
intentione occifionis , cafualcm appellat : cftm tamen, ut idem ibid. affirmat,
ut plurimum ex pcrcuflione pngnantis fequatur infantis interitus. Adftatucn-
dum ergo.quando Homicidium direftum, deouo hic loquimur(nam de indireflo mox )
fit voluntarium , quando cafualc ; coofideran- da cft agentis intentio, ut
quando cffeflujeft intentus, vclprxvifus In fuacaufa,licetrardfequifoIcat,
dicatur volunurium ; utfi quis pulfans campanam intendar, vel priv ideat, ut
malleus decidens oc- cidat hominem, quamvis id ranHimu m fit . Contra ver6, fi
quis ali- nomicM.— ,..n: nn ifc^“ l ll ^hique mortale: led gravius , quando cx
tali p«cu eftuentms fcquitur mors ; minus grave , Rcglllap>e , r C1Ca •
Secunda, pro illicita .Ter- S^^nifiuntcmadreni^tionm f ^ petet* cosu- 5C» jam
un^ulu bicvitcr explicemus . Prima ^fgu.'a . Dani operam rei A e ita . 4 Dante
te operam rei liciti mors alterius feauatur ex illa adio- ne licita, priter
intentionem tamen tuam, quando nulla affuit cul- pabilis negligentia in
evitanda alterius morte, nullumeft peccatum. Quando autem affuit negligentia
levi^eft peccatum veniale .-quando S ravis^ft morule . Ex fufficienti ergo
diligentia , vel non lufficienti , e pendet peccatum Homicidii , dum aftioni
liciti vacas. ExemplQ cflcfoletdc Fabro, qui lapides jacit de alto, vel de eo,
quifagitum emittit volens occidere feramUi enim fequatur mors hominisadhi- bita
fufficienti diligentia, clamando v.g. circumfpiciendo,dcc. vel inculpabiliter
non advertendo, nullum eft peccatum :fi vero aliqua levis negligentia
intercurrerit, erit veniale : fi negligentia graviksric morule-Simile quid
debes aflerere de accendente ignem prope lege- tes, &Tolct. Hidem affert exemplum
Matris dormientiscum par- vulo infante, unde infans opprimatur. VerCkm, cum
harc adlio pro- pter frequens periculum fuffocationis fit illicita ; potius ad
fcqucn- tem fecundam Regulam pertinet , quam ad pralentcm . Secunda Ifau/a . Dani
operam rei ilAeitd. 5 Dante te operam rei illicit? , ex qua pr?ter intentionem
fequi- tur homicidium, aut damnum j non lolilm expendenda eft ncgliwv- t ia,
vel diligentia in evitanda morte, feu damno :veriim etiam ; an aOio ipfa per fe
fit periculola . Nam fi adioex fe periculofa cft, etiam fi adhibeas diligentiam
, ne mors , vel damnum feauatur ; peccatum Homicidii, vefiniuftitiinon
effugies, fi de pericufo falcem fubdubi- tes : tunc enim in illa aftione
periculofa taeitdconlcntit ad dam- num. Ut fi V.G. pugnes cum altero, non
quidem animooccidendi , fed tamen occidas. Adhibita enim diligentia, ut non
occidas, adhuc peccas mortaliter peccato Homicidii cafualis, fi pugna fitex fe
gra- vis Sc periculofa ; veniali ter autem, fi pugna fit levis . Contri , fi
quis fe inebriet, quamvis illiciti ag«t contra Tempcrantiam,& quamvis, fi
fciveritle ebrietate furere, dcfufficientcrfibi non providerit ; fic homicidii
, vel damni reus , fi aliquem occidat , vel fegetem combu- rat : tamen,
Gnefciebatfc in furorem abiturum, vel Gfciebat .adhi- buit diligentiam, ne
moraliter damnum poflec contingere, ut fi do- ni clave inclufusmanfiiTet, reus
non erit damni : quia ebrietas ex fe periculofa non eft ad caufandam
homicidium, ve) damnumcombu- 0 ion is legetis ; ficu ti cft aQiopugnandi , vel
ignem temer t acceden- di . Simili moao adulter, qui diligentiam congruam
adhibet , ne adul- tera occidatur , providendo , ut occultetur dei iflum ,
&c.non com- mittit peccatum homicidii, fi fequatur mors adulteri : quia
adulte- rii adio eft illicita quidem contra temperantiam^noo verd ex ic cau- fa
periculofa in genere homicidii ; & , ut fupponimus, fumciens di- ligentia
adhibiu fuit, ad illud evitandum . 6 Ex homicidio autem cafuali nunquam
incurritur irregularitas, nifi vel quando adeft negligentia in eviuoda morte,
& ea negligentia gravis, eft mortale peccatum; velquando,quamvisadfit
diligentia lufficiens, adio tamen eft ex fe periculofa, exqua fequatur mors.Lc-
geLaym. At.4fr# S tr -i-P'ls.sa.» t.&4-( Addeomnin6Coninch.
d.it.doeemfuriid.9*.Zo. & Dian.p a- tr,\b.ref \+, )quiaeciam do- cet, efle
probabile, ut nemofe in confcientiiforoccnfeatirrcgula- rem ex dieliflo, nifi
deliflum fit mortale . 7 Hic irregularitas ex cafuali homicidio contrafla,ciim
non fit perfeA^ voluntaria, hoc eft non fit ex intentione occidendi, fcu ut lo-
quitur^ Tridentinum/#34.*"/>.7 ex propofito; poteft fi occulta
lit^bfolvijfeu tolli ab Epifcopo:difpcnfationem enim irregularitatis ex
homicidio intento/juamvis hoc occultum fuerit, idem Trident 1- num negat
Epifcopis . Tertia I(fgu/a. Omittam , fed non probitent quod quis datet on
fufiitio . 8 Omittens aliquid ad auod tenebatur quis ex juftitia, fiex ea
omiffione fequatur mors, vel damnum alterius, tantum peccat^uan- ta eft omiffionis
malitia . Quare fi Princeps, qui ex officio tenetur la- trones coercere, id
negligat ; unde viatores occidantur , vel fpolim- tur : Si Juftitii Miniftri
non cuftodiant Civitatem , unde de no«e furta, & homicidia patrentur ;fi
dux exercitus,cum poffit, Milites noncoercet ; unde injufte aliqui occidantur :
imputabitur illis ad mortale contrajuftitiam, vel veniale, juxta gravitatem ,
levitatcrn- queomifliooisjcu negligeotii.Ita Navar.Mol.Avila apud Dicaftili. I.4*>tt>^>.lO./I4.».^oo^Adquam
gravitatem vel levitatem cognofcendam, tria i prudenti viro funt expendenda
:Officium,qQO quis fungitur : Pericula majora, vel minora ,qui moraliter
urgept, vel non urgent : Potentia, quam quis habet , ut evitentur homici- dia,
vel proximi damna. Superius item At.i.eap.^.^.y.v, Dipofitum, per aliam
occafiooem advertimus, negligentiam ejufdem gradus,qui in rebus non manni
momenti eft peccatum leve : efle culpam mortalem , io rebus majo- ris ponderis.
9 Huc De Homicidio injuflo Proximi. Huc
pertinet, C quis occidatur ex notabili culpa Domini nu- trientis animalia
periculofa^cca non cuftodicntisjd equa repluri- bus non mul td pdll r-4.$.a.d »
9. Huc, 6 quis i nnocens condemnetur ad mortem, ex gravi injuria Advocati. Huc,
fi quis infirmus moriatur ex notabili negiigentia medici • Huc ii omries,in
quibus adeA obli- gatio ex juftitia.vel quaft Juftitia . Nam propterei Laym.
lot.cit. c. 4. ».8.cum Rodr.Ac Avila^dem putat efle feotiendum de liberis com-
paratione parent um,Ac contra: cum inter illos nonfolum intercedat vinculum
charitati^cdquafijufticiat obligatio naturalis: Quare fi mulier manifdlet
fornicario Patri propofitum procurandi abortum, prole jam animata;Ac pater non
impcdiat/ipoflit : irregularis fiet ex Laym.citato:quia obligatur impedire ex
quafi juftitia ; licCt neget Lell. /.a.r.9.0.94. quod ucrumque cfle probabile^!
ocet Dicati nHi.no. §iuarta l(fgu/a . Omittens y ftu me a prohibeat quod quit
debet ex Charitate . 10 Omittens aliquid azere,ad quod ex Charitate quis
tenebacur,G ex hac omiflione fequatur, feu fcqui mors, vel damnum probabiliter
poteratjpcccat juxta gravitatem omiUianis,modo dido ».8.Tahs cf- ter is, qui
cum poflet,non iuccurrerec extrema necefikate laboranti: unde u mors fequatur,
erit homicida . Talis item fi quis non revelet, cfim poflit.infidias alteri
paratas;unde fequatur ejus occifio.Talis(ex Laym./.*.licet refragetur Suar
Jom.^ .d.^.feli,^ n. j.addi
Laym./.r.) qui borainisoccifiooem impedire volentem, maligna diflualioae, ab
hoc opere Charitatis avertit . 1 1 Difcrimen autem quod intercedit inter
omittentem adionem debitam cx Juftitia,de quo in Regula pr$cedenti;Ac
omittentem ac- tionem debitam foidm ex Charitate,dcquohicagimus^ft valde no-
tabile. Licd enim ex utraque omiflione, fi fequatur occifio ;homlci- dium tibi
imputetur; tamen, quando teneris non omittere exfola Charitate, non obligaris
ad refti turionem damnorum, qup ex illoho- micidio,fru adiooe etia mortaliter
peccaminofa,proveniut. Ita Ga- fp. Hurtad .d.i.de irreg.d jf.6.n.x a.Turr^» \
jt+.cx Vafq.p. ayi.too.w.4. contra Suarium, A vi I. Dianam cit. i dc Lug. mox
citand. nec incurris ullam irregutaritatetn.fi homicidium non intetsdifti;dl
ntriufque fis Reus,fi per peccatum morule omittas, quando teneris ex
iufticia(cur id addo,vide mox <-.4.$.! * ,6.Ac de LugJ.ifie/ufl.dfi.
/*d.7.w.94.Dicaft./.r.**.i o4-)Ratio datsr dodrin* efl, quia homici- dium
proprii peccatum eft oppofitum jfufiitue : quare quando non eft contra
Jufiitiam,oon poteft fecum ducere paenam^uar debeatur ex Juftitia, qualis eft
poena reftitutionis; nec irregularitatem, uuar cum fit odioft, foldm
intelligitur impolita proprie dido injufto ho- micidio . Et red£ Henr iq.<*
irreg.e. ? .num.ing/e/fjit.x. dici t,c irca irregula- ritatem ex delido
Homicidii voluntarii, culpati* debere efte contra Juftitiam ; idemqueeenfendum
efie dc irregularitate ex dido deli- do, aede obligatione refiitutionis debitae
ex delido . Quando autem hoc homicidium dicendum fit ex propoGto, quan- do
cafualcjut videatur, an Epifcopuspoffit ejus irregularitatem dif* penfare,fi ut
occultum: poteft colligi ex didis *.x. fcd diflindifis vi- de apud Caftrop.
tcm.6d.6f. 1 y.*.$. apud Dian.piro.rejr .refxo. $. II. Praxit ,qua explicari
homicidium injuflam tperteat ia C 'onftffione. x 'pRffidebit
Illuftrifs.DJo.Torrifiglia Archiepifcopus Montis X regalis examini eorum^ui
Sacris initiari poflulabSt^derant- que de more Examinatores,! nter quos ego
minimus allidebam. Semel cum cceterisfefe examini obtulit Diaconus quidam non
multae cca- tisjutpote paucis ante diebus aptos ad Sacerdotium annos aflecutus
; qui, ut a me interrogatus fuit,Ecumam facultati operam navaverit . refpondit:
Sacre Theologiar^ic praeferrim Cafibus confcientip . H9I1 ad illam
expreiuminominatamqueCafuum mentionem: atque ut quantum re ipfa Adolefcens in
eadifciplinaprofeccrit,explorartm, dixi : Qya igitur ratione tc gereres*, fi ad
te inter Confcfftrios jam ad- feriptum Pcenitens accederet , qui hominem
feoccidifle fateretur ? Refpondit. Certi laudare eos Confeflariosuoo polium,
qui unicam dumtaxat hujusprarfenimcriininisdclarionernin tanto Tribunali fu
fficere, minus prudenter putant. Quinque enim Interrogationes funt
fuperaddendsr;nifi ii quando ex circumftantiis,qualitateve per- fonae,
temporis, loci, vel fimilium aliqua ex illis,quiares fit explorata Gonfeftario;
praetermittenda videatur , * Prima eu,de circumflantia perfonarp^nitentis,
nimirum an Gc Clericus, an Sacerdos;ut nimirum^qua ratione in irregularitatem
in- ciderit, & an in irregularitate Sacrificium celebraverit,quod fmflet
■ovum peccatum innotefeat . I Secunda, de circutnfiaotia pcrfonar.qu?
interempta eft . In qua fune diftinguenda quinque genera perfonaruro , quae
fpcciatim funt Sacerdoti aperienda- Primtlm eft ratione Con/undionis,ut fi
Pater , Mater, Uxor, Filius vel alii notabiliter conjundfoccifi fuerint, tunc
enim homicidium nonfolum peccatum eflet contra juftitiam, fed «iam adversus
pieutem Parentibus debitam. Lcgcnoftrum opufe. Met-Conf xj(y ia edit.
Pattorm.aano 1 649 .ihid.% 7. ».48. Secundum, ratione ftatus,ut fi fit Clericus
vel Monachus: eit enim Tamh. T. I. De Der. Prae. ejufmodi homicidium in fpecie
fac r i legi i contra Religionem; & in- curritur excommunicatio, Pontifici
Sumo refervata in c Stquufua. deatt . TertiG^atinnc digni tatis, ut fi fit
Epifcopus,Archiepifcopus. Patriarcha, Cardinal is, llegatus Sedis A pollui i
cx, vel Nuocius: eft enim adjuncta excommunicatio rciervata In Bulla Cacnac.
Quat- tum, rationcpcculiarisqualiutisquarundam perfouarum, quales funt illae,
qua: adducunt viflualia ad ufum Romanar Curiae ,qu; ad eandem Curiam accedunt,
vel receduntabilla,vel in illa morantur; quarque ad eandem recur run t ob I
ites,flc negotia: eft en im fim ilis ex- cum muni catio refervata in Bulla C^nc
contra omnes interficientes, mutilantesjiercuticntesy&c.cjulmodi perfonas •
Quintum, ratione damni ex occifionc forte fecuti:quo pado occidens fer vum
alterius id aperire nominatirn debct;qulaadell timui peccatum illati damni ,
obnoxium reftitutioni pecuni# «quivalentis. Sic etiam occidens Patremfamilias,
tenetur fatisfacere pro damno fecuto familiae ex morte Patris, & fimi lia.
4 Tertia interrogat io eft de loco: De quo in fumma, fatis eft in- nuere
committi facrilesium, Ac praeterei pollui Ecclcliam,fi in illa cum ejus injuria
aliquia occidatur; vel in notabili quantitate vul- nerati alicujusfanguis
effundatur. Legietiam poteft Vi liant, detif. z9.dw.j8. qui
probat,hocSacirlo;iumnon fuboi excommunicationi lata?, fed ferendae, quae ferri
uon debet, fi Homicida dignam peraget parnitentiam . Non puto tamen, Ecclefiam
pollui, nec confeo.uenter lacrilegium committi . Primd.li j puero non habente
ufum rationis, vel ab araente aliquis occidatur . Secundb>fi foldm
vulneretur, fan- guis autem nec effluat in aliqua quantitate, quando vulneratus
eft ia Ecclefia;necpofteiex vulnere infliflo, quando exivit ab EccleGa. Tertib,
Ii quis alterum occidat in Ecclflia ad fui defeofiooem.cum moderamine
inculpatae tutelae. Verum h*c, 3 c fimilia, breviter, & cordate Emi
nentifUmus ( magifne in fapientia , an in purpura ?> loannes De Lugo
colligit difcxo.drEucb r.ftii.x.ia.qx. s Quarta interrogatio eft dc auxiliisad
occifionem alTampcis.func enim explicandi focii,citmqu'bus forti alium quis
occidit, vel per- culti : u enim aliusconvocavit^tot peccata commifit,quot
invitavit perfonas quibus ciufafait,Aclcandalum, ut Ac ipfiad homicidium
concurrerent,modo,Acnumero,quiexplicari folet iatr. dtftandai*. 6
Quintddcnique.interro^andumcft dcdurationetemporis:hoc enim explicari oronind
oportet, ut dignofcaturn umerus pcccatorG, atque altuum multiplicatorum ex mala
illa voluntate habituali oe- c idendi . Si quis enim improvisb homindp dei
iberati necavi t^m um numero peccatum commi fit-: at fi mediati, Ac per multum
tempus' inimicum occidere tentaverit, multiplicabitur numeros peccatorii. Dc
multtplicatione^ujus explicatio perdifficilis non mihi folfin>,fcct
Dodoribusfempcr vifa fuit;agitur ia cpufuth M*tb Cenftffariui hi. x.e.i.$.$
.tydtia.epty Ac ita quidem perfpicui,Ac expedite, ut adpra-
ximnihillupra.Atquehsrc de propofita dubiutionc. pro mea tenui- tate, hade nos
fatis . 7 Sic dum difpuuret Adolefcens, mira voluptate aures admove- bamus
omnes; praeter fetentiam enim veterani Theologi, n 5 tyronis erat habitu
corporis venu fio , modeftiamque, Ac gratiam non vulga- rem in loquendo
praeferebat . Quare fe cohibere non potuit alioqui f i» vis, Ac fermone parcus
Archicniicopus.qmn exclamaret . Madd itteris^c virtute, nunquam fatis laudate
Juuenis: U tinam Dhrccfis noftratui non abfi miles uanc ile i plurimos poftet I
Equidem illam ex animo lpondeo , fi quod pingue Beneficium , vel etiam
quaelibet cx primariis Dignitatibus, quarum^iomi natio vel collatioad me per-
tinet unquam vacet : neminem i me (ibi effc praeferendum. ErubuiC iogenuo
pudore candidus adolcfccns,c mias appofitd egit , inofiro confenfu cum plaufu
rcceGit>ac Sacerdotio omnium primus,(fic ju“ bente Archiepifcopo) infignitus
eft pofterodic. Verfim ( ut m ite- randa eft hominum conditio ) nequaquam parem
fortunam poftei forti tus efl novellus Sacerdos :fiquidcm paucis interjedis
menfibus ( heu!) A rchicpifcopus extremo fato, coi i acrymant ibus omnibus»
fublatuseft:mcoquc pra-fertim tantoduloris fenfu,utcum ejus mor- tis memoria
mori Ac volo nunc orationem meam : nam propterei tantifper oro, Lcdor, fi
Icamus . 5 . III. §Hat pmaiteatis impoarmda imjuflo homicida ia Sacramento Conf
effient t . 1 T*\E hac Paulus Com\to\us i a re/p. Morat, hi ^.quaft.x t.au.8.
in JLy hanc (ententiam i cribit:H#«iV«Vi ,' pamtenna fa lutam effit , vrniam
petere ai tecifi propinquit , it f dem omnia damna rtfareitOy pro anima occ i/i
per annum tria ftr a flare : jfngu/it heidomadis unam Mif- fam jurate
celebrandam y Aliquam eleemofyttam juxta homicida facul, tatei pauper ibu,
„egare : Litanias , vel po fartum Virginii percurre. rt • Pratertaper eundem
annum femel in hebdomada confiteri , f eme lito eaenfe communicare y(y jempet
tota vita quotidie unum Pater, AcAve, genihut fl : git p»o eadem anima oecifi
recitate . Harc Comitolus ; que fa- tis fit Confeflnribus propofuifle, ut ex
his in cafibus particularibus minuant^u^eant ve opera, juxta conditiones
perfonar Pfnitentis^lia- rumque circumflandarum, cum ea prudentia, quam
breviter « mea Met cede Confeffioait hb.4. f .j. & 4. expendo . M C A- 178
Explicationis Decalogi De Obligatione Rellinitionis ex Homicidio. , Df
Oiliiatuxt tx Homitidie iadirtfio . t T\ Amn um alteri ex quacumque
adionc»atque aded ex occifio* XJ ne provenire, vel dircdcpoteil, vel mdircde,
fcuper ac- cidens . Ne long umfaciam, intcllige id exemplo : Ioannes legeeem
Petri per culpam mortalem comburit. Sandis damnum Petro dire- fkit, atque cum
ad reftitutioae/n Petro tcocri de totodamoo, nullus ignorat . At fi forte
Francifco innocenti imputetur earum Tegetum combullio, unde Francifcus
intrudatur in carcerem, (polie- tur Tuis bonisjcondcmnetur ad Triremes , &c
hoc damnum dicitur iadiredum , per accidens ref pedtu loann is . Idem ergo in
occifiooe . Si enim toaunes in/ullc occidat Petrum; damnum Petro direde fa-
cit, & ad rtflituenda omnia damna Petto obvenientia obliga bi tur; dequa
obligatione agam mox § 2. At fi Ioannes, ut didumcA, occidat Petrum , led dtmde
Francilcusde ejufmodi occifione iniacnetur, & folvat p?tus ; haec Tolutio
pane dl indi retia refpedu loannis.&in §fT*ftnn qmrrimus,an Ioannes
obligetur hoc indireduro damoum refarcire ? Qui alium occidit, & collocat
cadaver ante januam alteriur.unde is alter i J udi ce condcmnetur;aoo judico
die caufam moralem ejuf- modi condemnationis : Ita dc Lugo 1 jU Jufi.d. i.fnO.6. num.% 4. loquitur tamen,
quando imputatio providetur, licdt non intendatur. Contra Sanchcz ab eodem de
Lugo ci ta tum *iid.d. 1 ifttltc. (,a.u 6 . Multd minus, qui in venit cada ver
occifi ab alio ante fuam januam: & illud collocat ante januam alterius :
lege de Lugo lot.eit.dfoIl.yM num.i 14. (qui cuaro obiter id habet; a
Reilitutione cxcufat eum, qui infantem ante luam januam inventum, cuilocat, ut
nutriatur ab aliis, ante januam alterius: ) verum qui alium occidit in domo, vd
agro alterius, unde pariteris alius condemnetur; /udicodTe moralem caulam .
Ratio utriulquc didi ell, quia ex prioribusadio- nibus nti fcquitur ut plurimum
imputatio homicidii, Oquidcm cafu ibi mori potuit alibi vulneratus: fcquitur ex
pofleriore, namprzfu- iflec mi tur Domino domus, vel agri cftlen ticntc,
homicidium fuiiie com miflum . In utroque addic caufam moralem, probabiliter
fupponic Sanch-^.i jonf^jxk. t .w,7 1 .fcd propter rationem didam nollra vi-
detur probabilior. Dixi tondomnitioHu utique ad mortem, nam alicujus damni V.
G. incarcerationis, vereor, nc tua aflio'* ditiii /».4 . fic aliquando mora-
lis caufa : Ipla enim collocatio cadaveris ante alterius domu m eil ta- lis, ut
ex illa, ut plurimum, icquatur incarccratio inhabitantis in do- mo, Ac fic
inducet obligationem rdlitu t ionis damnorum ex incarcc- tione iequentium. 6
Quando ex adione politi va tua ( nam quandoex omiffione , di- dumul
pauldancc'.i.$.i.*.io£c ii )imputatur homicidium alte- - »_ . ri,vclaiiud
contingit, unde mors tertiofequatur;n6 incurris irregu- cifco, vel ejus
haeredibus ca,qu.r ipfe Francifcus coadus forieluiti lariiatcm,(ilolum pcccafti
contra Charitatem, nec cam mortem in- teudilli, licet provideris. Ita Leilius
/*£.». r.9. nvoMti.dum di- cit didam imputationem etiam przvjfam non facere
peccatum con- t ra juliiciam . Quia tunc tu nuo es ullo modo caufa hnmicidii,ut
di- dum dl . At ii peccaili graviter, ut femper hic fupponendum cfl,per adioucm
pofmvam,licetfolumcontraChariutem; praevidifli ta- men mortcm.illamque intendi
Ai, i rregu laris eris. Ita de Lugo tom. t , ‘(‘ju/l J.H fu st. 6. m.jt.cx eo
principio, quo putat tunc peccari contra juilitiam : lege etiam Dicafliii./f*
6.tr,x. dt iuft.d.\ 0 . dui.x^.n. 194. Ratio mihi videtur cfle , quia caufa
irregularitatis ex facris Canoni- bus, dl homicidium voluntarium ieu volitum.
At homicidium quod intenditur, live folAm nunc peccetur contra Charitatem, fivc
etiam contra Juilitiam, live ponatur ejus caufa multum periculofa/ive pa- rum,
dummodb aliqua, quamvis levis caufa, vel etiam levis occafio fcienter
ponatur^tque homicidium ut didumcA, intendatur, volG- carium ell leu volitum.er
j.o per illud irregularitas incurretur. Non fic quoad obligationem
rellitutionis:Ad hanc enim inducendam non Aflcrori>robabilc,& tutum cfle,
regulariter loquendo , non teneri fatiseA quodeunque voluntarium.nec qujecumnuc
prxvifio , vel in- quempumad reAitucndum damnum c|ufmodifccutum indiredi,
tentio;fed necelkcA,ut ponitur caufa externa phyfif£, vel moraliter
quocuroquccx his tribos modis rescontingat;atq;ade6didum loan- influens
ibfolutd. Ac ex feUflicienter ad damnum fnodo jam expli- ucm ad nihi l obligari
. Ratio hujus noArae lententi?, qaam impugnat cato . Et hujus rei ratio
ulterior efl,quia_cufn de.obhgatjooe de Lugo, r "- < ’-*-8o.fequcas
Molinam Re* " 1 J “ Etquidem certum mihi cfl,I<uimcm debere compcnfate
Fran- i,vci cius heredibus ca,qu.r ipfe Francifcus coadus forte fuit i Judice
tradere Petro diredi damnificato; ca, inquam ,qu* rccom- peniabant damnum
diredumpp 1 Petro illatum . Ita de Lugo doju/i.d.i.ftH.6. ««.84.
Rcbellius/>«"*1 Jii j. 1 r.citans Cordub.Sotum,aliolque -
RatioellmanifcAa.quialoanocs damnifi- cans tenetur facere aequal itatem cum
info Petro^cui diredcdamnQ intulit . Ergo cum Petrus i Francifco habuerit luum
A Ioannes, ut certumefl,perboc,uoa ablolvatur ab obligatione refircicndidam-
num.quod fecitxonfequensefl.iit Francifco vices Petri nunc fubeu- ti reddat .
Nili forte Petrusreflituat Francifco id. quod coadusi Ju- dice Francifcus iofi
Petro tradidi t;ium tunc Joanncm Petro debere reddere, nimis ell clarum . J
Redeo ad qu?ftioncm propoli tara .Triplici modofehaberepo- (oannesindiredc
damnificans,feu occidens Paulum . Prim6,ita ut non praevideat illud delidum
cllcalteri V G. Francifco impuun- dum. Secundo, ut pr? videat, icd non
inteodat.Terti6>ut pr?videat,& intendat. , non teneri bell.Av f Ud
fcquitur Leilius hi.x.t.^d. 1 6.«.i 1 3. ell: quia dioilica* lio tunc Colum ell
radix obligationis rclli tuendi, quando ell caufa ex- teroapbyfica,vel moralis
damni c6fecuti,ut patet in aiiis obligatio- nibus.5ed io cafibus didis
damnificatio,! eu occifio n6 ell caufa pby- fica, ut cereum ell; quu nullum
concurfum, leu influxum phyficum exercet occifio Petri, quem commifit
loanncs^in imputatione Fran- cifci:Nec rooralis,quiseuim dicat, quod ide6
imputetur damnifica- tio ipfi Franiifco,quia il lam fccic loan nes? Ergo,oCc
Index igitur fo- liim capit occafioacm impuundi occifionem Francucoex occifionc
fadailoanne ; non autem Ioannes dat caufam. Quare etiamfiloan- nes damnum
Francifci provideat, vel etiam incet»dat;unde& : peccet contra charitatem:
tamen quia h?c previfio^St intentio non »citip- fam adionem externam
injudam,niii aliis ex natura fua «t caula lal- lem moralis injulli damni : no:i
poteft inde colligi onusrellituendi ; quod foluun fcquitur ad injuflamcaa&m
externam damni tionis nulla fpcciaiisicgrs dilpofitio pofitiva ad fit (ut adefl
ccrrd de irregularitate;) recurrendum proillaefl ad id,quoddc jure ell na-
turali: nimirum ad fuificienciam influxus dati damni . Vidc,qua:di- ain
infernis /.?. Tr. }.<•.».» 9. Ac to. ubi haec do&rina ma^is claref*
cetjAc confirmabitur magis . II. Zh d*mm ddto . 1 TX yTOnui foperius, me huc
aliqua confulto addere de indi re£b XVI. damni ficatione, etiam in temporalibusbonis:
ne iterum, cdm de Reilitutione agam, eadem repetere debeam . Damnum indirtHum i
tt illatum . Ex didis ergo refolvator fcqoens cafus: Antonius facem manu
pnefcrens,ingrei!use(l domum Petri, furaturus ejus velles . Accidic autem,ut
omninb ca(u,& praeter intentionem tacula incenderet or- nat us,icu aulaea
domus ejufdcm Petri A etiam aulaea domus vicinas 4 Dixi autem, regulari ter
loquendo : )qula Inrerdum ex circum- refltoSeSiS,” ctturen, V G.ftmin Pe-
T«ii> qa* nullo modo furari Amonius intendebat . Deintfcciictu ,ri,vcl
Petrum occide nruutur toiM (ladioalterios V.G.F1*- idem Antomutidomo cjuldd
Petri, reliquit januam apertam , unde cilci info Francifco invitwex quod
efumatt-t mdioum.quod Ftaci- laQumell, uteadem nodieantecedcntoalii fures,
pciquedomutn. fcut damnnm,.el itinrtemin t u ierit . Tunc enimjta damnincatio
cu apertam ingrclli.turati Imtduojcquo! ejufdem Petrt.Queritur jam itu»
aaumum.vci morxeii* „ r . caufa hpyficadamoi Petri» fed moralis , damni
Francifci • Ad disnofcendumainem, an adiit einlmodi moralis mflurur, illa efl R
eaitla, ot videatur : An ex tali ttammbcationemnUa cum tuis circumllaotii.
feqnaiur ut «lur.mum imputatio, vel damnum tertii; fi enim utplurim4m, Jignum
erit moralis influxus. Lctjc Lenium Cit * 1 Eji diflilfequitur,eum,qui furatutTbefauritm
Avaro, unde 7a.R.atioeftducendaexdiQis Nam dcItruOioaulforum Petriunui- ^^ rtV
rnaBr«tec6lcdus moriatur :Eu^ujoccultdaliquem occidit, t6 magis a u) eorum
Tini.fuitomnind per accidens, & indireda ipfi An Antonius obi igetur ad
rclli tutionem non folilm vefti um,quas ell furatus, dc quibus non ell dubium ;
fed etiam aulaeorum utriufque domus, & equorum? 1 Relpondeo : Non obligari
ad reflitutinnem aulseorum , obligari tamen ad equorum reflitutionem . Ita de
Luco m Jtj» 0 .d.\ t frtl.4. ".#7.citan$ Mol.lege etiam H\c^KtW. n*m . £
ufn ^ui folofuoexemploexiraneisefl offendiculum ad maleagen- dum,dc fimiles,
non obligari ad rellitutionetn ex homicidio, etiamfi intentum id
ididtsfucrit:quia tunc,licet peccetur contra Chanta- tem; uon tamen peccatur contra
Juilitiam per adionem externam qusc fic vera caufa pbjrfica, eel moralis
homicidii . , qui oriatur incendium. Ar quia commune efl, & ex fe periculo!
um,ut io apertam domum de noae incrediantur fures: ide6 Antonius, qui ja- nuam
apertam reliquit, fliit caufa injulla damni illati in furtoeqno- rum; ac
propterei ad iltiusdamni reflitutionem erit obligandus, g Dices; quid, fi fax
cafu incendillct eas velles , quas for farripere Caput IV. De Reftit. ex Homicidio.
179 intendebat?Refp.cum eodem d e Lu go « 4 «/ 8 8 fubdiftindioor. Si enim eas
veiles luffuratusclTct , & apud fe inceni* tuesum ; obii* gibitur ad
illarum valorera refti tuendumiquia ita tim atque eat apud Te retinuit
.contraxit obligationem reftituendi ex injufta acceptione quomodocumque apud
fceafdem perire contingat . At fi antequam ipfe eas furripuiftcc.incenf* cafu,
& praeter intentionem fuitient ; non contraheret obligationem reftituendi :
quia tunc per accidens latroni fuiflet incendium ; licdt per fe futura fuiflet
acceptio, fi in- cenfae veftes non fuifient . Damnum i II a tum a tui/. 4 Huc itera fpedat quodlibet
damnum. atque a de6 homicidium i tuo animali, mancipio, filio illatum . De
quodico PrimiS, fi gravi culpa, id eft mortali fuaferis vel juileris damnum,
occiGoncm ve, vel negiigens graviter fuifti in illis cuftodiendis, ce
mortaliterneccare, reurnqueefleintcgrzreftitutioois, luce clariuseft, quia
liciujufta caula damni es. De damno hoc prarcer citandos lege Dicaft. fit.x dt
rtft ,/r a V. j .</. i . V erilm;fi damnum ab iifdem irrogatum fuerit, te
ne- fciente , vel te nulla gravi culpa negligente;ad nihil antef-ntentiam in
confcientia teneris. Ita LettM z e g.d.i y. ». r » j. & paflim DD. #*
l.fiftttui v$. dt Naxal. ali it n. (y s. fi culpa y.dt imjuc. jj damna data .
Ratio eft.quia non teneris ex re accepta, res enim fupponitur periif- fc;ncc ex
injufta acceptione, quia te nulla n grave m culpam, ut fup- ponimus,commififti.
Poli fententiam,eft diAiogueodum. Nam aliud de animali^c mancipipialiud de
filio eft fentiendum . De quibus 5 Dico Secundd: Si animal tuum, vel tuus
fervus damnum veid quamvis fine tua culpa irrogavit ; debes poft lentendi, vel
damnum re(arcirc,vri,fi mavis animal vel fcrvum»qul noxam feci t,dare ei, qui
pafius eft damnum. Ratioeft,quia ita jura proforoexterno iufti (an- xerunt,
leges enim pofluntob publicum bonum decernere , ut ali- quid, etiam (i tua
culpa non przcefleric , i tefolvatur pollfenten- ciam,ad quod ante illam
nequaquam in confcientia tenebaris . Ser- vus tamen^etiam poft didam
fententiam, pollet, ut non Te daret dam- nificato,ali6fugerr,&ad fugam ab
amicis adjuvari :fiquidem nimis eflet durum hominem obligare , ad (c pro noxa
dandum . QuAd fi is habeat peculium independensi Domino, debebit ipfe.fi
veiiTfuge- re,reftituere;quando in damno faciendo.mortaliter modo jam dido
deliquit . immo puto obligari ipfum ad rellitutionem defuodido peculio , fi
mortaliter peccavit ; contraxit enim ipfe obligationem reftitutionis de jure
naturae (& quidem an{e Dominium & ante omnefententiam in confcientia )
ex Injufta damnificatione. Dixi ( verd,quamvis fine tua culpa irrogavit. ) nam
, fi verum non fuit damnum i tuo animali, vel fervo illatum j tu non obligaris
in confcientia ad flandum ulifententix , Cc pofles occulte cibicom- peularc.li
folvillcs&qui accepit,fi ipfi id certb conflaret, non pollet luft£
retinere. Ratio eft, quia frntentia femper fuppon it damnum fidum i tuo
animali, vel ferro : hoc igitur non po(ito,tefcntentiain confcientia non
afficit ; cilm tunc ejufmodi fentcntia contineat in- tolerabilem errorem, atque
adedfit re ipfa injufta . Ouod fi res fit dubia, debes ftare fententix; quia
pofteftioftac ex parte Judicis, do- nec appareat manifeftd in/uft itia . 6
DicoTertid : Si filius abfque culpa parentis alium occidat, vel damno afficiat
, ad nihil in conficienti* foro tenetur Pater ; quia ubi culpa non eft
,necadeft poena . Infla, dt tttxa/.afl. $ u/t. vide Sylve-
fchyV.rtflitutia.urfutfin. Immdnec io foro externo leges p recipiunt, ut filius
unquam dedatur i Patre pro noxa;quia id inhumanam Tape- ret durit irm.Quando
crco damnum 1 filio infertur, fandae legis di- f ponunt, ut ipfe filius, qui
liber eft; non verb Parens conveniatur. Dt thl patiant rtflitutianii tx imjuflc hami c
i dia dirtHo , ftc. 1 TJ X homicidio diredo, Sc propter pariutem rationis ex
vuFne- JUa ratione, muti|atione,&c tunc folfirn debetur in confcientia
Reftitutio,cdmad(uitculpagravis Theologica , hoc eft peccatum morale: Ita Dc
LugJU.t JtjuflJ %.ftQ.y fi entes nulla, vel etiam in fenten tia multorum,
venialis dumtaxat, faltem communiter n6 dc- betur,ficuti etiam excufatur
homicidali unde fol vat,non ha beat, vel fi ex folutione inducatur in gravem
neceftitatem; Ita Sjqc Jit. 1 .canf. e.i.dut.j.quz fiunt aRhi uni verfali ter d
ida . x Jam vero in re noftra. Certum fit Prim Vnakqiri occidit fcien- «eu»,
volentemque, peccare quidem, fed ad nullam rellitutionem obligari ex vi
occifionia. Ratio eft, live quia nonpeccatconcrajufti- tiain^i ve, quia
illedumfponte occidi vult, remittere videtur, quam remiffionem de fuis damnis
temporalibus facere, dum vivus fuit , po- tuit ;ouidquid renuant deinde hxrcdes
. Dixi( exoccifione)nam aliunde, ut fi quis occideret fiervum^uam vis volentem
occidi, fed in- vito Domino, debebit fine dubiopretium fervi
reftituerc.Hincfpoa' te convenientes in Duellum, nili occilus fuerit deceptus
in aliquo , vel ad duellum coadus; non obligantur ad ullam reftitucionem jquia
anvicem fibi remittere prefumantur.Vide de Lugo M .dt jufl difp 1 1 f$R r I. Certum fit fecundi, Hocnicidam/cu ejus
h^redes,fi fufficit hae- reditas ; teneri rellituere tum omnes legitimas (non
autem fuper- fluasjexpenfxs ht U$ in curatione oecifi, fi non ftatim mortuus
eft extrada ea pecunia : quam alioqui eodem tempore ad fui fubflenta- Tamt. T.
/. Dt Dee. Iflrttc, iionemexpendillct:tumomnedamnumreale, fivein honore, five m
tama, live »n pecunia per fefcquutum ex injufta occilione , ficu mu. 1 latione
. UaLeii ' hb.x.eaptt.g dub.tg.num prxfnt.ix-j. de Lugo 1. 1 . dtjufl. d. 1
i./tli. 1. n um. 3 1 . Ratiocft , quia horum damnorum mjulUcaufi* fuit
Homicida. Dicoautem( per le :)nain dedamno per accidens, fcu mdiredb , paulb
ante didum eft . Dico rurlu-. (fe- quutum uam,b nullum c/ufmodi confcquutum
fuerit damnum;ut accidit, ii uccilusrei familurisdeltrudor erat, vel homo
nobilis, qui lucro,per arcem, vel negotiationem non vacabat &c.non eft unde
rc- ft n ut 10 debeatur. 4 Verum . Qua ratione digoofces hujus pofterioris d
amni, feu lu- cri ccftaotisjvcl damni emergentis meaturam ?cftm divinare no
pof- lumus^jamdiuvidurus fuilletisnifi iuuiec occilus; quantum lu- craturus
fuiiict pro tamilia; quantum fuiflet periculum t. tu* potius amittcodi^uimlpcs
lucrandi, < 3 cc. Relp quidquid aliqui apud LelT. lih±. r.9. d. io.
menfurare laborentyd tandem morali, prudcntique judicio efle
expcndenduin^ittenta (anitatc,Miventutc, modo vi ven- dite negotiandi, quo
utebatur, vel ut probabiliter poterat occilus : dempto lempcr aliquo pru
periculis, 6c incerti t udi ne, & rurlus pro utilitate hxrediatis,quamciciusa(fequuti
fune hxredcs . Pro labo- re, quo Arufei'V.G.occifus, vel mutilatus iropendiflet
, nihil puto demendum m favorem Homicidz.lu idemjtfiuh.i 9.0 ia j.quia in-
julldiple Homicida i laborando artificem impedivit. Rurlus, puto Homicidam non
debere expenfas funeri • occifi : quia hx lempcr fie- ri debebant; quare earum
c m f a is nequaquam cenletur . Denique, quia haec Judicia difficulter haberi
cxaAd poflunt; opti- mum,expeditumqucconfihumcft , ut totum id compufitionc ,
& cranfadioiie inter eovd quos res pertinet, peragatur . 5 Certum Iit
tertid , Homicidam non rAaligm ad reftitutionem eorunviuf ipfe occilus
acquifiturus cftl*t,lioccifus non iuiflet, quan- do nulli fune legitimi
hxredcs. Ratio cfl.quia nunquam q;iis tenetur ad damnum rdarcicndum , nili id
proximo fcquucum fuerit : At damn um,de quo loquimur^ioo lequutum eft ebera
ipfum uccifum; quia hic janidt extra vivos; atque aded damnum temporale contra
ipfum lequi non poteft^ neque lequutum eft contra Hzredes, quia hos non elle
pari modo lupponi mus. Qiundo aurem funt Hxrede\/ a debet, ia quibus iurredem
Ldic; de qua re jam fubdo . §uiiui dthtattn rtflilutiapra Htmieidit f His enim
unquam certis, vel falcem probabilius praem i flis , dubi- tatur pr i md, quibo
tium Homicida rellitutionem debeat ? » 6 Rrlpondcodlb nov.ter ditlingucndum .
Nam, vel deeoeft Io- quucio,quod occtfor debet occtfo,aiitcquam hk vitam
6nut;quale« lunt expcnUe ineo curando, Ii ftatim mortuus non eft , aliaqueli*
milia damna an te ejus mortem forte iplifequuta ,qux brevi ter enu- merat,
expenditque Boflius ttm.z m talium , tir.xynum. 6 . Vel de eo, quod idem
occilor delxrt pro damnis fidis , poftquam occifus vium obiit . qualia lunt
alimenta , qujr is daturus (uiflet parentibos vel fi- liis, (1 non fuiflet
occifus Si loquamur de priore, debetur hxrcdi, S licumque ille fit, live
neceflarius; five extraneus Ratio eft, quia aeres fucccdit in omnia jura
defundi. Si dc pofteriore,non debet nr nili parentibus , filiis , uxori Defundi
, juxu ac eis damnum fadrnn eft . Ratio eft ( inquit rcdbLeffiusynonquia haeres
fucccdit in jura defundi; namdefundui nunquam habuit jus ad reftitutionem Ira-
rum damnorum 1 utpotd cujus obligat io poft mortem ejus orta fit; adde , &
quia defedus nullum damnum tempora le fentic , dum de* fundus ell, quod
refarciri vdit Sed ratio eft^uia parens & filius,n«- ritus & uxor
cenfentur una perfonajatqucaded,qui unum ex his oc- cidit, alterum Izdit : fi
ergo Idus eft, debet ad squalitatem per re- ftitutionem reduci : 7 Hinc fit.ur
fi quis ex ipfis lefus nequaquam fuerit, nC fit aliquid ab occidente ex hoc
capite iplis refl i tuendum ; quia ineocaluin nulla re iple damnum paiius eft:
ergo in nullo reficiendus . Evenit autem^os aliquando non efle
l^fosquandofcilicet ipfi aliundd alun- tur ; Sc propter aliquam caulam lidem
nequaquam futuri furflent hfredes occifi . 8 Exdiftindioneallata*vw. 6 . vides,
fratribus . vel fororibus etiamfi hzredes fint occifi , dcquihufcumquehzredibus
extraneis ejufdem , nihileflerefticuendumexpofterioribusdidisdamms, in Molina,
Saion, Lellius, Valentia, Pilliucius, Ronacina, aliique apud Boffium, tam. 1
mtra/.tra/i.xf . num. 3 . quia hi non cenfentur una per- fona cumoccifo:El 7 b
reftituendum tamen ex prioribus;quia funt le- gitimi harredesjfucccdcntes in
omnia jura defundi. Aliqua contra prardida habet Tbomas Hartid\isj>ar.z.rra/
1 .$.csp.x ref*/.mauil.i 3. Illud eft favorabile , non obligari quempiam ad
iatisfadionem pro Homicidio, nifi petatur, & nifi petatur intra triginta
annos, prarlcri* bi adionem ,itaut non videtur amplius peti. Excipe m utroque,
quando idebnon petitur: quia non poteft , vel quia adeft timor ali- quis,
defimilia. o Quid ,fi nulli fint haeredes? Debebitneocciforreftituere prio- ra
danma pauperibus . Poftcriora enim non debere , jampatetex didis: quia nullis bzredibusexiftentibus,
nulli ndacft laelio. Re- Ipoodco; ia profedb : quia in fi milibus debitis ex
dcli&o, cenletur aefiindus velle in ufutpios , ad animar fu* favorem
remfuamdi- ftribui : fod melior (brtaflerat* 0 ^* S 0 ** ^ 1C ? " ,< *
ctur defiuitumefle M x 4 b Digiti ’°2S i8o ab Alrffandro Pontifice,
eap.rumtamafieiymntjui iterum infrixi. l. /. j .S-*.2o dicemus .
ioQuid,fioccifus»dura effet in vita>remifit omne debitura Homi-
cidar;omnc,inquam:nam redd de Lugo«*u dfp .\ i ./«#.§. m. 6 i .Sinch./»^. i
.fonf.e.^.dub.1 i citans CovarruvianHFclinum,Bar- tolum,aliofque advertunt ,
quando roorti proximus occ i fori quis ignofcit/eu remiflionem exhibet(<raod
certioccifor poceft, fed non ofclisaturjintelligi de injuria, non de damnis
tenip©ralibtis;tum hfc^ nili exprcfsd rcmittan tur,f empcr
debebQtunReib.occifum potuif- le remittere omnia t dum erat inter vivos ; atque
aded G plene remit- tat, nihil nec Patri, nec Uxori,
necaliisquibufcumqueHirredibus efleab occifore rertituendum . Ratio ell, quia
non 6t his i ni uria ,n i fi ratione occifiA contra occiG voluntatem ;fi ergo
hic condooat,ni- hil contra occifi voluntatem retinebit occifor, quod redituere
te- neatur. Soltitn ergopotuiflet peccare pater remittendo>in aliquo ra- ro
calu, quo aliundd filii alimenu non haberent , &c. i r Venim contra hanc
dodrioam, quae ed Leflii, x.Kb.x.t.$,dub. x 6 .n. 1 58 A Thom? Sanch./W. i .comfe.^.du. i
x j.infurgit de Lugo, kc.m r.. 6 j . afferens veram eam ede in prioribus
damnis, quae modo diflinximw*6.dequibuspqieratoccirmdifponcre,dum vivebat : At
non efle veram in poderioribus, quia haec damna in ie patiuntur Parergi ius,uxor;non
in a)io,id dl nOin perfooa occifi: Ergo is remit- tere non potefl.Noo
difplicecdidin&io:fed tamen Lcflh, & Sanchez opinio probabilis i
temedjnuia ii patiuntur quidem mala in fuaper- fona , fed totu m habere
debuerant dependentes i Pat ris voluntate . ia Denique hic quaeri folet, an
homicida aliquid debeat :Primd Creditoribus occifi.Sccund6,PjuperibusTcrti6,
Amicis, quibus oc- ciius ex libe raJitate, vel gratitudine multa
donabatfRefpondeo nulli ex his homicidam aliquid debere, quidquid nonnulli
contradicant. Ita .eit .dub x 6 .f>tr totum , Dicaffillus , li&. a. dt
jufiit.tr aB. »y//f.7.**».7P.Salon, Sotus, BecanuMliiquequoscitat, requiturqae
Dian.^. 5 .tra^i.^.rtfo/.q 7 . con tra Lay man, & Moli nam, quoad credi-
toresj&c.&A3-/r<»^.6.i-c^j5.Ratioeft, quia hi non funt ita conjun-
gi rooraliter cum occifo;ut damnum, quod huic infertur, judicetur & illis
inferri. i? Illum certum puto , quod infumae Leffms , Uc, eit. mm.j 54. vrf.
Ratio major vora tfi , homicidam debere reftitutionem prsediflis quando is
illosoccidiffet eo animo , utipfis iniis bonis noceret ; fi- cuidcm tunc
propter illam intentioncm,pcccabit occifor contra ju- ftiiiam . Hcc do 3
rioa,quam Leffius,ut dixi inGnuat,non videtur cobfrere Cum alia, quam aflert M
xj.e^n.iS.lkoasfuporiui amplexi futnusmi- mirum occidentem non obligari ad
rellitutionem damni indirecti , etiarafi illud intenderit , V.G. tenon obligari
ad damna fccutaex morte Avari % qui mortuus ed propter dolorem conceptum ex
Thc- fauro a te illi iurrepto.Coharret tamen, nam ibi fur G ve intendat, Gve
non intendat mortem^ion ed caufa externa, nec phyGca,nec moralis mortis Avari :
at hic homicida cft vera mortis caufa ; unde illi dam- num patiunturA ex alio
capite, illud damnum intenditur ab homi- cida ;ergo tneritd tunc peccat contra
judiciamA rellitutionem de- bet : vide,quse dicam M.%.tr.yc+$xjt.i. Hartt Uti
ferit quid debeat ? 14 Dubiuturfecund6:Anh?redeshomicideobligentur refarci- *e
damna occiG^v.^.difla , quando ipfe homicida fuit i Judice poena przfertim
capitali coodemnatus?Refpondeo obligari . Iu Sanchez, loto
fi/.f^.W*fi.6.Molina^tf>?.J4.*.8.Leir locuit. difi.tx. u.i}8. Vafq. dmb.
j.(?pa/fim contra Rofcllam , Sotum , aliofquc citatos» eo- dem
Lcffio^Vonlliuseoira poenae poGtio , Gyecx officio procelle- rit Judex^ve ad
larfae partis inflantiam,cftex juftitia vindkativaA in bonum Reipublicae .
Caeterum non apparet, unde per illam aa «qualiutem rcdufla fit inarqualitas
rerum tcmporalium^faCla pam krlae. Nam pari modo fii r,fi capite plebatur, non
propterei illi ce • fat obligatio redi tuendi* u* rapuit. Illud
concedo^uandoh*redcs occifi funt divites, vel nobiles, qui. ewfmodi damna ie
non confueverunt.facild p^e/udicari,effc slDsfolo luppl Liaon- flum facis. At
fi pars Isrfa fit ex vulgoA praefertim cft grave jnon vidco,nifi exprefsd
remutat,qua ratione lepiifille prae- furacnja fit . Excidtru medum fu*
drfmfionh , tt/intadem , vtlpf ovteatu , an obR- l»tur adufiitutiomm «
homicidio } (j e. ■ c Dubitatur tertid:De excedente modum iufhr defcnfionisiPe-
«ruHV.Caggrcditur Pau!um,is^ilm fc poflet defendere, folfirn vul- nerando
J^trum; tamen gladio transfoditAiuteremitiobligabitur- nead reftitutionem . H C
ipondeo;hunc incurrere irregularitatem,certum fic . Ita Siy- ros, Avii*»
Reginaldusapud Dianam, p*rt.ur*R,\ytfil.\ e. fed quoad
reftitutiotiem,dequaellfermo, Leffius tria «Jocet ibid.dab. ai.Prina^» fi
Petrus Paulum ad pugnam provocavit, Paulum ad ni- bii teneri: quia provocans
videtur cunnia damna remittere provoca- torum fteit ei poteflatem , ut contra
feagat , quod poteff • Quam dodrinam nos nonmultdanti»‘'«.i. admifimus .
Secund6,?iPe- Uus a ggreditur Paulum fine provocatione ; teneri Paulum , fi
exce- Explicationis Decalogi Lib. VI. dat in fe defendendo, ad integram
reffitutionem ,quia peccat tunc Pauluscootrajunitiam,excedendomodum . Tertid ,
effetamen probabile teneri folfim ad partem judicio prudenti dimetiendam : quia
mult6minus peccat, qui fic invafusoccidit , qulm qui fpon- tc,& excitus i
nemine . Ego unum add o ; Ledor fapientior judicet. Si verum ell primum didum
Leflii , fequitur,Pauluminvaluro,qui extra modam occidit Petrum, ad nihil
teneri . Ratio enim cur pro- vocatus ad nihil tenetur , eff ,quia provocans
judicatur remittere : fed invadens judicatur pari modo remittere ergo, &c.
Minor pro- batur, quia ipfe jam fcitiuvafum, omoia mala contra ipfum inten-
taturum, Ac tamen adhuc invadit ; ersoprxiumiturillft malis, feu damnis
alkntiri . Cum ergo fcienti, oc volenti non fiat ihjurra : in jpfutn quoad bona
temporalia non peccabitur contra juffitiao : at- que ade6 nullum teilitutionis
onus contrahetur, vide numtrjumnd, fetat. Favet huicdodrime Layman, /d.t
traSl.\-p»rt\cafitul.R.mfm.q, dicens poffe judicem in tali cafu condonare
rellitutionem in p^nam injuriz aggrcflbris, vel tixz adoris : affert que
Molinam docentem eutn,quiobaccepuminjuriamjufio dolore, aut ira affedus vulne-
ravit, velocddit,Verb.Grat.Mari(usoccidit uxorem deprebeo- fam in adulterio, in
confcientiar foro poffe denegare rellitutionem damnorum, donec ad Judicem caufa
delata cognofcatur, utrum iu panum delidi, atque injuriae
compcnfationem^reflitutio ipfa remit- tenda fit, necne . Dices: hos
fiveprovocaotes, fi vcfolfim aggredientes ; non poffe remittere damnum fadum
alteriddcll fuis h^rcdibus;crgonoo pof- furaus recurrere ad hanc remiffionem . Relpondco de hoc jam di- dum
eff fat is -i*. 10. 16 Huc pertioent tres dubitationes . Prima, an qui potefi
fuge- re, fi invadatur, nec tamen fugit, fed occidit invadentem; ad reditu-
tionem obligetur? Refpondc^qui cenfcntfuium tone delinqui con- tra Charitatem ,
utpotd quia fine magno incommodo per fugam po- terat illud homicidium vitari
;confequenter putant, nullum urgere onus reditutioois ,Ita LdBm , U & jrM
m, M il. w». t iydtfi. r ynum.io-j.Wio[\TUydifpui Qui verdeenfent etiam pecca-
ri contra juditiam,utpotequia unufquifque habet jus, ne occidatur, author itate
privata ; redit ution is oneri occidentem meritdfubmit- tunt . Ita de
Lugo"ffM .dojufl defii>Ul.to.ftli.%.nttm. 170. (y diflinR.
iS.foH.xntm.qy Nos expendendum iterum damus, quod \y pro- pofuimus; nemp£
invadentem polle praefumi damna eventura re- mittere, ac. 17 Secunda . Quid
juris in reditutiooe, quando quis rixp initium dedit^>ccidit,vel occiditur f
Refp. fi Petrus rixae det caufam foldm verbis Paulo ,& Paulus occidat
Petrum ,fan£ Paulus reus erit refti- tutionis. Ita Mol.Sot.eit.n.}.fr
Rb.x.e.^.difi.%1 .«.i j7.quia ob fo- lam verborum contumeliam injuftd Petrum
occidit : Si contrl, io eumdem Petrum fohs verbis rixantem iniurgat gladio
Paulus , Pe- trus autem ne occidatur»ipfum Paulum trlfveroeret, ad nihil tene-
tur Petrus.-quia quamvis prardi Qx verbalis rixp cum peccato author fuerit ;
tamen poflquam gladio contra ipfum Paulus infurgit,potelt fe defendere, &
cum moderamine occidere injufid infurgentem : fic ergo de fimilibus
philofophatur . 18 Tertia.Si pugiuntibus PctrocumPaulo,fociialterutriusoc-
cidanta!iquem;obligxbiturne Petrus , & Paulus ad rellitutionem occifi?
Refp- G excitarunt focios» obi i®ari noneft dubium ;quia jatn funt concaulae
homicidii : At fi (ponte hi locii fe immiCcuerunt,ip- fifmct
impuceturjnequeenim foU mea pugna caufa ell ( nifi multum per »ccidem)ut alii
accurrant, pugnent, occidantque,vide tamen , quae dicam mox 5. ».6. 19 Illa
quidem difficultas cft non vulgaris. Si ego focios excitavi ad pugnam,&
deinde remanet aliquis occifus ex ipfismcis fociis;an ego huic occifo
rellitutionem debeam ? Refpondeo . Duplex de more ell fententia : Altera
docet,te debe- re rellitutionem, immd & contrahere irregularitatem ; quia
per confilium,& fuafioncm caufa fuifii mortis , ita Suarez, Avi la , Na-
varrus , Coninch , quos citat , fequ i turque Diana t pert. 4. troft. a. d*
trttfui. ufolut. 1 1. Altera negat te reftitutionera debere , negat- que
irregularitatem contrahere . Ita Vafqucz,Turrianus, Galpar Hurtadus, quos
ciut,fequiturque de Lugo , dt/l. 11. feli. 3 uia fuadens, licet peccet contn
Charitatem jalm tamen necfrau- c, nec dolo fuadet, non peccat contra juffitum ;
fcienti enim, & volenti non Iit injuria : creo dam na ex oc cilione orta
non tribuun- tur illi , ut Authori injuflo . Quare ficu contra juffitiam non
pcccas ; nec debes effe obnoxius reflitutioni , nec irregularitati, quod fi
focios , propter aggreffioocm tuaminjuflam contra tuos ini- micos , i n
nccemiatcm codjeciffi pugnandi ; quia nimirum adverfa- ria , ut offenderent ,
contra tuus (ocios i nfur rexerunt, atque ali- quem ex his occiderunt : fan£
tunc obligaberis ad rellitutionem , & fies irregulari$;quia tunc injufla
caufa fuilli mortis fui focii , ut ex fc condat. Pro bonit fpiritualibm occifi
an atequid dtbettur ? 10 Dubitatur quartfi. An pro bonis fpiritmlibusfla*
feciUetoc* cifus, fi vixiffet, debeat aliquid injudus homicida. Refpondct
Leffius , Ri.i.cap.a.difi.xy nihil debere ; Bona enim illa, Caput IV. De
Reftitut. ex Homicidio. r8i illa,vel confiderantur quoad meritum, vel quoad
fatisfafliond . Prius eft irreparabile; quia meritum unius Don poteft alteri
dari i atque aded meritum homicidae non poteft reparare meritum occifi , qaoad
fatisfadionem autem^uamvis haec pofiit alteri dari, tamen non con- fiat in cafu
noftro,an occifus aliqua faxislaQionc fit : privatus ; neque verfim ea,qi»m
homicida pro eo exhibebit»illi prolutura fit . Adde, non pofle certam raenfuram
conditui, quam fit obligatus Homicida exhibere; Quam ergo dabit? certdmunu inde
terminatione nul- lam: haecciLeflio. ai Verum habe fequentemcafum: condiderat
Petrus tcftamen- tttra.inquodifponcbat, ut ex redditu, quem exa&urus erat
cxfua penlionc viulitia, centum Mifiar pro fc celebrarent ur:in teri mocci-
ftus eft 4 Paulo,unde ex defe&u cenfus.qui ipfius morte cedavit, Mif- fz
non funt celebratz : ad quod obi igatur . Refp.Salooiu$ *'<• .*".*
contr.^.fol.j6i. apud dc Lugo ««. ■x.dejuft.dift.x i.ft£l.\.n.\.{c quidem
merito, ad easMiflasrefarcieii- das obligat Paulum; fi enim opifici 4 te redi
tuendum eft, quod per operas materiale» tua caufa minus luemur: non video curi
te non fit reftituendum pro da mnofpirituali, quod quis tua caufainvitusin-
currit . Ncc obftat • qu6d modo diximus ex Ledio, nefeiri utrum £a- « 5
cConinch, 3 c Porcellam, & apud Dranam^rf^-iMft.^ri/j/.jf.F*. cundcz,f/i
Decal.lU.g.cap. t .num. i$. Ratio eft, quia tum nullum de- lifium comtnififti
contra Paulum : Supponi mus enim , inculpabili- ter tegeftifle, & omnind
involuntariam tibi fuifte intcrfc&ionem Pauli; Ergo nulla pcena dignus es
ex hac Pauli occifiune adc& tibi involuntaria . 27 Certum eft tertib, Si
occi(Ja$,feu percutias Laicum, putans tc occidere, 1 ‘eu percutere Clericum, te
non incurrere in Excommuni- cationem . Ita Sanch. iiid. ««'».»8. Covunm.inttp.A/ma mater ypar. i ,§.io.*.i
g.Ptrfitutjultimoqfy paffm . Ratio eft, quia Excommunica- tio eft impolita non
contra volentem, fed contra exequentem per- cuflioncm Clerici. Remanent jam
quatuor incerta. Prim6, An fi occidere volens Cle- ricum Petrum, occidas per
errorem inculpatum Paulum etiam de- licum, i acidas in excommunicationem ?
Sccuodb, An fi occidere vo- lens Petrum, vc I quem! ibet al i um ,per fimi letn
er rorem occ idas Pa u- lum,debeas reftitutionem ex Paulo occifoPTertid, Quid
dc irregu- lanutePillamne in utroque cafu contrahes? Quartd.Qirid de viola-
tione Ecclefiz ? 28 Quoad Primum , Communis opinio docet , te incidere in
tisfa&io hzc occifo profutura fit;quia necfciturc6trarium:ergores
excommunicationem . ItaSinch. loc. di at. num.xj. citans Covarru- manet dubia
negati ve;in hoc autem dubio,melior efte debet conditio viam, Cordubam,
aliofquc^ Bonic. leto mox mania , afferens difpooentis . Qu6d fi
vcrdconftcc/KcifumdeceftHTe in mortali (fed quando de Chnftiano tanta
certitudo?) tunc non urgeret przditta obligatio; G quid em inutiliter pro illa
anima eae MilTz celebraretur . Pro damno prrfoaa/i an aliquid de itatur} 1%
Dubitatur quintd. An pro ipfa vitz mutilatione.percuGwne, rei cicatrice religa;
przfcindendoi damnis aliisj, de quibus jam haflcnusdiGuraeft, aliquid
reftituendum fit? Relp. nihil nec fpirituale,nec temporale efte ex obligatiooe
refti- tuendum. Iu S*nchsxJrc.cit.conf.cj\.dnh. 1 7.Lelfius,/»f x.e.^.d»h. aj.
multique recentiores contra Sotum , Scotum , aUolque dicentes Suarium,
Molinam^liofqu$,Reb:llium,^*".i M. j. 1 . num.x 3. Ratio eft, tum quia & re
ipfa, & animo Clericum tum quis occi- dit ;tum quia Ecdefia per fc primo
fubcenfuris intendit prohiberi ne homo , vel Clericus quicumque ille
fit,occiditur, five fit hic,fi ve fit ille . 19 Verftmprobabile etiam
cenfeo,non incurrere. ItaFragofus, dt UrpublitaCbrifliana.
tom.xJil>.\.difl.x.%,x.nu.ifi. fuse id probans, quemexferibit Diana ^.."*??.
». y. Ratio eft, quia afiio illa exte- rior, ad quam folilm fcquitur ccnfu
ra,non eft 1 te voluntarie admlf- fa, quia non eft voluntas^tbi non praecedit
cogni t iojquare 4 te 06 fuit Paulus injuria affeftus, nifi folilm
materialiter: ergo non eft caput, unde procedere debeat 05 na
excommunicationis;quz non eft impo- 2 j. multique recentiores contra Sotum ,
Scotum , aUolque dicentes unde procedere debeat na excommunica tionis;quz non
debere compcn fare pecunia ; quorum fententiam probabilem puut fita,ut difiuin
eft, nifi a&iooi exteriori formali ter iniuriolz. Confir- idem hcfchb.xs.p
.dift.x j.frr.g.^.ai.fl.i^o.lcgeDicjflillumyW. a. matur; quia propter eandem
rationem fimilequiddittum eft mod& j.dtft.x 1 .fy c.^.dub. ji,
dejnjhtjrafl.x.di/p.j.dxi.+.n.i j.nobifcum fentientero,citan ceraquc
Navarrum.Bannez, Petrum Navarru,Vafquez,Covarr.aliolhue . Ra- tio potiflima
eft, quia probabilis eft fententia docens non efteebliga- tionem reftituendi
bona Superioris ordinis,quando in eodem ordine reditui nequcunt;&: hujus
ratio eft, quia virtus JufticizcCmutativz, quz eft il ja,quz reftitutionem
prscopit,rcfpicit aequalitatem: erao ubi (qualitas inter duo jura efte non pot
eft, illuc nonfeextendit iufti- tia.Cum creo nulla hominis vita^iec pars, ut
ita loquar, vit^,u(fa pe- cunia, feu ullo bono inferiori aequari poftit;
lequitur.juftitum non fe extendere ad przcipiendum dari pecunia , feu aliud
bonum ioferius pro vita, 3 cc. Ordo autem bonorum eft hujufmodi^x Leftio,
M.x.t. tiMt.iy Primum locum obtinet bonum falutisetern^^cquiiur bo- num
vicz,& membrorum, tum honor, & fama ; denique facul utes temporales.
Prolixas rationes, objetiionumquefolutiones de haere n.26.ex Sanch. Id quod
quamvis ibi admittat^ion autem in hoc prx- fenti cafu;comendatque difparitatem
afferre , tamen eam non vide- tur afferre fuffic i enter . $0 Quo ad fecundum
de reftiturione , eft item duplex fententia . Priorem lequunttir ii, quomodo
n»m .x 8. priorem ibi politam fc* cuti fune; par enim videtur ratto: &
quidem Bouacina , difput. j. dt rtflitut.inpartit. quafl. u/rima y frUitn.i.
par,^. num.%. fic hanc opinionem firmat, fatio tfi , inquit, quia primi % ita
bavttur ; Jeg, eum qui nocentem, $. fi injuria, fi", de injuriia . Tum
quia fttundbi bte atho tfi injufia contra Paulum , ftu contra hunc hominem ,
liiit fahl putetur Petrus . Tum quia tertii , qui tomi urit demum Cati , quam
putabat ejft Titii , tenetur ndreflit ut Ionem ; ergo idem dicendum
efiinprepofitocafu . Tum qumquanl , qui percutit Cajum Clericum ; quem putabat
effe Titium Clericum ,• committit facrile/iai» peccat eanitA iuditiAnt lege, fi
libet, apud ciUtOSpSc vide,quz dicam iufri,cum dereftitutio- contra juflitiam ,
P fuhjacet excommunicationi . Covarru viat , Sua. DC famzagam . re\ , Sanciti y
Juliut Clarui ^atiique apud f^ehehiumiquamvit ipfo putet homicidium in hoc cafu
non teneri ad omnimodam re fi u ut tonem . Hzc Alium pro alio occident .
Bouacina. 2$ Dubitatur fextd. Quid juris contra eum ,qui volens occidere ■num
alium ioterfecit ? Refp. Ut id planis, reddatur, & multa per hanc occafionem
cxpli- centunt ria certa breviter feparemus,ab incertis quatuor . 24 Certum fit
mihi Primd, ( quidquid fentiant Covarruvias» Ugolinusvtliique apud Sancbe2
li&.xAo matrimon.di/lin.ii.nxm,l6. ) cumflui fafla diligentia putat hanc
efte feram, occi di tque ; fed de- inde advertit efle Petrum V. G.fuum
inimicum, quem etiam occi- diflet , ficognoviflecCquz vocatur ignorantia
cor.ntans: ) pecca- re quidem ex interno aoe^u; fed non eile verum homicidam ,
nec contrahere poenas : unde non efte irregularem, non obligari ad refti-
tutiooem ex homicidio, &,fi occifus fuerit fortd Clericus, n 5 incur- rere
excommunicationem . Iu Sane n. 18. Ratio eft. qui a illae pccnz oriuntur foldm
ex ipfa aflioae externa injufta,quz hic nS ad- cft;fo!usenim pravus ille affeflus
eft interior; nec illo proceffum eft ad occifiooem . %S Qndd fi quis hoc fe
animogerae.ut velit occidere hunc, quem nefeit, vel dubitat, vel etiam
fufpicatur^n fit homo, an fit fera , an «c CIericus,an fi t Laicui : certd
homicida erit, fi ille hoiao fuerit;& erit excommunicatus,fi ille fuerit
Clericus. Ita Lopez, quem ciut, lequ it urque Sanch. Uidem quia tunc non
aftedus modd, verum etiam opus externum injuftumeft; ut etiam eft opus externum
iojuftum, quoties debita diligentia nou eft advertenterappofiu, utexfeli- quet.
x 6 Certum eft mihi Secundd. Si tu dum vis occidere Petram omnino per accidens,
acprzterincentionemoc- cidifti Paulum , qui fbrtd quia Verbi Gratia illae
tranfiat, in fe attum lulcepit, te non efle homicidam, nec obligari ad reftitutio-
nem iu>rpir0i..on.. iT- - . r . _ Jt Non obligari tamen ad reftitutionem
probibile mihi apparet: quia ita fequitur ex ratione /am num.xg. ditia, 4
fentientibus nori incurri excommunicationem . £t de Lugo quidem tom.i.de
jufi.di. fpmtat.xf.fett. 1 ynu.^.y idc etiam dfp.lfott.i.n.xybc habet in hac tt
. Dutt ;/ volendo oc cider e P etrum inimic um^ptr errorem occidit Pan . Ium
amicum , quem vident h longi non agno vijii, (yputafli effe Petrum t querneo
loco pauli ante reliqutrat ,■ non committit homicidium volum. tarinm , nec fert
a fft homicidium . quia illud homicidium procedit ox ignorantia . qua caufat
involuntarium : ergo /i militer y fi putae te furati rem Petri , (y accipit rem
Pau/i ,* non committit furtum . Hef ponderi ad hoc pot eft : quidquid fft Je
antecedente , negando con. fequentiam , eft enim differentia: nam In primo cafu
arat circa fuh. flant i em mUienii\; non ,nim vh occidere illum hominem , quem
occi- fttifed a^um : quare illa o£io videri pot eft iuxtoluntaria . At in
fecundo cafu error mon uer fatue circa fuhflnntiam athenit . ( quan- doadcft
hic error in furando cui reftituendum, docebo inferius hh. 9 Jra 8 ieap.l.§. 6
jutm.x. ) v'ts enim accipere , (y furari , (dic etiam damnificare) rem iflam ,
area quam nen errat , fed circa dominium tirtuty quod non pertinet ad
fuhftantiam ufurpationh hujut rei i qua. re ifla allio fecmnditm fe tota eft
voluntaria . Hzc de Lugo . Notafti illud? ( non committit homicidium
voluntarium , nec fertaffe horni. etdiurn ) id quod dum non reiicit , videtur
admittere. Si ergo non committis homicidium, non teneris ad reftitutionem ex
hocm- cidio. Coifirmatur ex Fagundcz in detal /th.j, capit. 1. num.ja.
guiquzrens, An homicidium przdiflo modo ex errore commif- fum leges puniant
pzua ordinaria mortis , an pzna arbitraria a Judice imponenda; putat
probabilius puniri arbitraria , Er ratio eft, inquit, quia bujufmoli homicidium
refptflu Uliut 'euem auil occidit . fuit Muvl .. 4 r» Hat ’ T i8z Explicationis
Decalogi LiixVl. veri coram Deo voluntariam rcfpeflu occiG , cur fic erraas
reftitu- tiocem illi debebit in confcientra ? 3J Confirmatur iceuirdo ex
Molina, tom.q.dfput.io.qmdiflin- guit tria in cafu hujus errurar
interfc&ionis : Primddclidum coram Deo ; & hoc certum HI ede mortale ,
ac G fuillct fine errotc , dcc.Sc- cund6 , inordinead Rcmpublicam, dc hoc modo
acceptum punitur ab eadem Republica arque,ac fi fuiflet fine errore (fic iple
putat )cGm probabilius niod6 contrarium judicaverit Fagundez,& ratioell,
in- quit» quia xqualis la fio Fufia eft Rcipubl icar, cum jam unus homo ab
ipi’a ablatus injulle luerit. Tcrtid. inordinead ipfum Paulum per errorem
occitunijdc quoad hoc, fic loquitur; Tertium vero eft in- juria Hau/i
inttrftili) qua injuot propinqua , gpharedtx fu 0 nudo redundat j quam profequi
ad ipfot , etiamfuo t ac defuncti nomine fpe(i.it. tl quoad hoc , negandum non
eft x injuriam rfte leviorem , cul- pamque y ac de iulum levitn ejfe : ecquod
letum interfeflcrit dehfium quodammodo fit tCitifum in injuriam , ac de litium
adi eniti Petrum , quem interficere intendit , injuriam y ac de litium in
Paulum y quem contra fuum intentum interfecit . Quia ergo iddehiium , q.,oad
Pau- lum , fy queaJipfiut haredtt eft It viui , minufqne * r dignum , ut con-
donetur ; facilius obtinebitur gratia , (yc. Hac Molina . Ubi vides jjnmd
fundamentum cur Rebellius moddnum.^o.fine^d partem re- ftituiionis obligaverit
fic interficientem, fortaficluiflcditfam a Mo- lina injuris divifionem . Vides fecundi, fic nos
polle confirmare ne partem quidem deberi. Idc6 Molina fentit levius tunc efle
dcli- dum,quiacenfet,divifamcflc injuriam partim contra Petrum, par* tim contra
Paulum ; fed jam ».29. «.jr. probatum efle videtur, nul- lam clle voluntariam
injuriam contra Paulum ; ergo nulla ei debebi- tur reflitutio, 34 Ex
diftisrefpondetur ad rationes Bonacinae allatas num. 30. nam ad Primani, Jcx
illa nil aliud decernit, nifi dari a Itionem inju- riarumiccrtc in foro
externo, fi ve propter pral umptionem mali doli,
fivcnedcturanfaexcufandirmlcfadh, live ut puniatur ille malus animum occidendi
jam fatluscxtcrnusper intentationem homicidii , Proferatur textus: Si injuria ,
inquit, mihi fiat at eo , cui fim ignotus, aut fi nuit putat me Titium tfft ,
cum fim Srjut , praevalet quod principa- le tft , injuriam eum mihi facere
velle ,• nam c er t ut Jum ego , licet illt futet me atiurn ejfe , quam fim j
(y ideo injuriarum habeo a Inonem , H<CC tCX- tus,& nil pra-tcrci. Ad
fecundam jam didum efl, negari ab hac fecunda fententia, il- lam «dionem dic
voluntarii injuriofam Paulo ; Ad tertiam jam rd- pundic mod6«.ji. dc Logo. Ad quartam, jamquod ineaallumitur, negatum dii
probabili fententia ,quam diximus «.19. Quoad Tertium , ideft , quoad
irregularitatem duplex efl item fencentia.Qui enim mod6 dixerunt illud
homicidium parere excom- municationem , dicant dc parere irregularitatem cx
deliflo : jam enim voluit tunc homo occidere hominem . At, qui negarunt parere
excommunicationem , negant parere irccgularicatcm . ita colligitur ex Fragofo
citato ,dc ex iis quos ipfc citat, quiaficuti probabile efl univerfimex
homicidio, quod omnino cafu, & involuntarie , ac prarter intentionem etiam
ex opere illicito confcquitur , incurri ir- regularitatem, quando nulla illius
fufpicio, vel dubium inculpati pra-ccflit , ita in cafu prarfentu in quo omnini
involuntaria cft , quo- ad fubllantiamciufmodi occino, ut jam vidimus.
ItaHenriquez , Coninch. quos citat, videnturquelcqui Gafparllurtadus,^'//’»^. 2
.irregul.de dtfierJi J num. 19. Sani Farinae cius, »« q.tom.dtilarat.fol.
qx.eolumn.x .infin . ( afferturquei Fragofo apud Diana .finr, 9 . tra.l 4. rrfi
t fin.) affert declarationem Congregationis Cardinalium fuper Concilium
Tridcntinum, quod mandans occidere Petrum, fi Man- datarius occidat Toannem,non
incurrit Mandansin irregularitatem; Atcertcpar videtur ratio in cafu noftro.
Utraqucergo lententi* probabilitatis fines videtur attingere. . 36 Quoad
quartum , idefl Ecclcfiar violationem , .tfadieo. Dico primi: ficuti liqui*
alium in Ecclcfiaoccidat oblui detenuooem cum moderamine inculpata» tutelae,
vel occidat omnino calu, <x prarter intentionem fine ulla mortali culpa ;
non polluit bccieiiam . ita de LugO,< 4 ^ XO.«6 EucbariftiaJelhe.X.".
4. quia illi fic non ;ht in- juria - !ta\ fi dum vult fc defendere , loco
unius, alium 1 omnin ,6 • incul- pate, dc involuntarii occidat , nec Ecclefiam
wd&t’ 1 mpdo, & fine peccato mortali occidentis, unde dc fim,
Ecclcfixxo- ®ceifi«i^icaUtt«dc , & non in ncoerc injur.nr viix , «1
cdufionis finglunis : ut C rcprxfen- Undo turpi», ibi mori alituteomnini prxicr
mtentionon Icqua- tur Erclcfia non vioUtur i idc6 multo nugis,
(iidcumcrrorccon- tin^at ner violabitur EcclcTt* jquia pariter non
fupponiturff» injti- ... . i •' 'jju.cfl Ecclefiam polluere. ItadeLugo,^/. 3
Qui homicidium fieri roandavit,fequutoefletlu, proprie homi- 78 pico terti A :
Siquiscum Ecclefiae irri^erentia occiderevo- eida
eft,ordinariisp9nis,cenfurifqucfubjeflus/ Sunt autem duodib lens unum, cafu,
& prarter intentionem alium involuntarie occi- crimina inter conlulcntcm,
demandantem . dac vel ( <l ul ld in idem recidit ) volens occidercTitium,
occidat per er rorem Cijum ; communis opinio relata ». 28. docet pollui Eccle-
fiam J qui* jam adefl peccatum mortale in hor genere irreverentia; , dc injuri*
°f c| fionisin Ecdefi*. An vcr6 ex fecunda opinioneall*- ta ».. colligi poflit
Ecciefiara non violari, quia tunc nulla efl vo- luntaria injuria, fed iolum
materialiter, ine fapientior expendat, dc- cernat<iuc>&c. $. IV.
fatuor Cafut ex fparfim ditiis decidantur . 1 T) Rimuscafus;Occidifli
Petrum,non quidcin animo, ut Pauli> X homicidium imputaretur: fed tamen quia
praevidens lore illi i.nputandum^inimofiusoccidifli(peimpuniutis;immd
idcircdocci- difli(qui cafu* efl .fortior, jquia eam imputationem
pratvidifli.fecus, nullo modo occilurus : ide^quzris,quod peccatum contra
Paulum commiicris?Relpondeo; in utroque cafu peccafli in Paulum contra
duritatem, non tamen contra Jultitiam ; quia fic nulla ratione fuifli externa
caula imputationis, unde ii rellitutionc immunis es , unde dc ab irregularitate
. Ita Molina , to. 4. tr. 3. dift.% 6 . «4, z Secundus cafus. Veneno infeci
vinum bibendum i meo inimico; verum calu advenit amicus , & bibit , me
vidente ,dc me ( ne meum crimen proderem) tacente: fumne hujusamicioccifor
,& ided Ir- regulari ■ ?Refpondeo nequaquam . Sic de Lugo,r«m.i .de Jufi.difpX.
fetl. 6 .n.S 6, quia hujus mors prarter meam intentionem evenit. Et cx alia
parre , ego non fui injufla caula mortis ; quia cum tanto periculo meo non
tenebar illum monere de veneno . 3 Tertius cafus . A ficariis fuit Petrus metu
mortis eoaflusoflen-< derc Pauli domum;undc bfturacfl,ut Paulus occifus
fuerit, domuf» S ue inccnfa:ad quid obligabis Petrum? Relpondeo. Comitolusapud
ianam mox c it. damnat nunc homicidii, dc reflitutionis( unde dc irregu
laritatisj quia peccavitcontraCharitatem,Juflitiamquc:Ne- queniim metus mortis
debuit illum excufare i tam gravi injuflitia, cui iple indicando aedes
cooperatus cft. Rodriquez, quem (equitur, citatque Diana ,p.ytr.q.re/. 6 \.
propendet ad eum liberandum i rc- llituiionc •' quia ( ajunt ) iplc non fuit
caufa moralis ejufmodi dam- ni , fed tota caula fuerunt latrones; ex quo ; dc
ex principiis pauld fuperiusallatis, fcquitur nec eflr irregularem. “4 Ad idem
videtur propendere de Lugo, tom. 2 .de Jufl. ditl.fi tl. 2. rtum.zt. 4
t.Sifeiat i inquit, Petrum quarere inimicum, ad occid. n. dum eum , aperiat i/b
uti fit y teftificarit plane verum fident tamen Petrum illa notitia atufurumad
homicidium ex fua malitia , non erit ter t hter iptcFato injuftitia J'rd
particept homicidii J altem fi cu/fa eo- gente ntctffttate tcoptraiuiei . Notas
illud nulla cermte net e/Jit at e ,*) ergo ca cogente , ut certe efl in cafu
propofito; liber ab injuflitia efle videris . — 5 Quartus cafus: Petrus detexit
quemdam grallatorem latere in quodam Antro, dc Paulus videns latronem,
clamavit, hic eft latfo; uterque, ut grallator, dc latro comprehenderentur
,funtne irregula- res fecuta
cjusmortc?Rcfpondeo.Bonacina,^/i"/x«/<^*r«// l rfi/p. 7 . q. 4
p.i.».i8.Avila,aliique apud eumdcm,docentcile;Turrianusapud Dianam mox citatum
dc Diana^o».? .^.s."/".8o.ncgant, nifi quando fic manifeflantes
efltnt accufatores , vel tefles oeceflarii ad cogni- tionem caufie, vel hoc
facerent ut miniflri Juflitiar. Illos adi; haec enim pertinent ad traflationem,
dtCenfnm\ nec omittatur Lay- man, htro tertio ^fttlione quinta x parte tertia ,
capite frptimo , hzc , dC iimilia breviter compleflcns . V. Bx i fidem fparfim
ditiis eo/lioitur , quid fentiendttm fit do cooporantitue cum Homicida . I T T
1 funt Confidentes, Anxii ian res,M.indantes,Ratum haben- Jl tesjNon
prohibentes Homicidium. Dequibus hic breviter; aliquantulo enim fufnis dicemus
, cum agemus de reftitutione/8. tr. , ^.cap.z.ptr totum. LcgC Layman,
ht.yfetl.^dratl.jpart.ycap^.num. quinto . Confuleut , (y Auxiliant . 2 Qui maligno confilio, vel auxilio, permovit
hominem ad ne- cem fili, vel alteri inferendam; veri, ac proprii Homicida eft ,
fi eventus fequatur. Quod fi ille aliquod, fed non determinatum propoli tum
antd conceperat, quod malignoconfilio. vel auxiliotuo magis conii rmafti; mitius
quidem puniendus eris, fed irregularita- tem non effugies. Ita idem i 6 idtm t
vide id explicatius infri, /.8. tra- tlatu quarto , rapite fecundo , Jf-2. »um.
6 . Si fit dubium an permove- ris, fupra lit. t . capito . JT. 7. t). Damnum f equulum , A numero
fecundo , diximus, fi ille omnin6 determinatus erat occidere, videmoxx.y. dc
omnino infri, btrooflato, ira flatu quarto , capite fecundo ,J. 2. num. fexto .
Mandant , feu quod idem eft , jubent . Alterum: Qui mandatum occidendi ante
ejus exccutionem ex- prefs^, vel tacite revocavit , ab irregularitate , ex
Avila,p^v/^ri- ma ydifputatione fexta .feli tone fecunda , dubio quarto ,
fccurus cft f dummodo revocatio aa notitiam mandatarii pervenerit . At yerd,
qui confilio pravo dato, quod, Verbi Gratia, turpe Gt vindictam nonfumere:
aliquem ad inferendam necem permovit, licet poftei revocavit; tamen
irregularitatemcx eodem Avila, » bidem y incur- ritdi pcrfuafus conceptum fcmel
propofitum nihilominus exequutu^ fuic Caput IV. De Reftit. ex Homicidio. fuit .
Ratio utriufque eft » quia fi femel Petrum perfuafifli , feu illi confilium
dedifti,ut occideret :& deinde illum diffindere concris, non umen ille
diiluadctur/cd occidat : in vim occidet tui coofilii , quod firmiter animo
infedit : ergo homicida eris , & irregularis . At fi foliim mandafli ,
cfira tota ratio mandati confidat inauthori- tate mandantis, mandato revocato ,
nibiltuiremanetinMmdata- rio; quare fi is adhuc occidat , exfeoccidct , nonex
tuaauthori- ute;&confcqucnter tu nec homicida eris, nec irregularis • Nam
propterei , Gforteconfiliumpnedi&umnon fuillet inalia ratione fundatum ,
nifi in authoritateconfulcntis;acquipararetur manda- to : 6cco revocato , fi
adhuc fieret occi fio ; tunc , qui fic movit ad necem, fed revocavit , non
eflfet homicida , nec irregularis . Quid /i quis erravit in exequendo mandato i
Dc hoc vide fupri $. j. tuum, j j. 4 Haflenus ex Avila^ceterilm
farpofitus^*j.?«*l. j. duMn. 6j.6*64<&probab | le putat Leffius, M.x.t,
i $. d<fi.yn.it lege Dia* praedirum diferimen non «goofcit , docetque tum
mandantem, tum confuleotem, V.G- abor- tum animatum, vel mortem inimici, non
efle reos homicidii, nec ir- regularitatis , fi ii revocaverunt mandatum , Sc
confilium : quia pari modo , revocato coofilio , ac revocato mandato , fi
fequatur nomici- dium.non imputabiturconluIenti.Neutramex his lentent iis audeo
appellare improbabilem • 5 Alterum : Si tu alicui mandas , ut Is hominem
occidat , & ille mandatum excipiat, tuoque nomine exequatur; irregularis er
is, licit mandat ari us jam anti concepto occidendi propoli to .quamvis tu non
mandafles , nihilominus hominem occidiflec . Si autem ali- cui fuafifli
homicidium , fed confilium tuum nihil ad efle&um con- tulit, quia per
feipfum ad occidendum plani determinatus , nihil omnind in propolitofuoperfc
confirmatus fuerat] homicidium non commififti ,& fic ab irregularitate
immunis eris . Ratio utriufque eft , quia mandatum fit in gratiam mandantis ,
confilium autemda- turin^ratiamrecipientis;exquoicquitur,utfifuadcas Petro , ut
is occiGonem faciat , qui Petrus talepropofitum firmiter conce- dent ] fequitur
, inquam, ut tu nihil efficias , efficit enim ille ex fuo firmo propofito : At
ver6fi eidem mandes, ifque mandatum cxcqua- tur > fequitur, ut jam tuo nomine
Homicidium fiat , tibique ut caulae adlcribatur . 6 Denique nota: fi affirmanti
tua gratia fe hominem negaturum , credas id ab ipfo futurum efle, neque
contradicas^iec impedias,cdm pofbs]cenfexi te ucitdconfentire , & mandare.
1 183 Eademque ratio cO,C te rixante, V.G .atm Tc»nne,amici tui forti
fuperveniant;& i te non prohibiti, nec repulfi(addo, c&m poffis) Jo-
aunera in tuam gratiam occidunt ; Quare in utroque cafu Irregula- ris fies :
recoIe,qua: dixifupri$.t 1(4 tum ha funi . Qui fuo nomine necem patratam , pollei
ratam habet, ad dam- norum reftitutionera minimi tenebitur . Ita Medi na ,
Leffius , Vaf- quezapud deLuno,/«w. I de Jufitt. difrutat .Ig.fr/hen.tp. $ t.
«au mvf.js.nec irregularis fit. ItaVafquez,Turrianus > Hurtadus,Sua- rez,
Conioch; aliique quos citat fequiturque de Lugo, /«•* eitata rutmrr. 54. contra
Molinam, Silvium, Navarrum , aliofque . Ratio efi, quia irregularitas
infligitur ei , qui , aliquo tandem modo, eft caula homicidii :Sc rurius,
obligatio reftitutiooisconfequitur un- quam effetius ad fadum homicidium , feu
ad damnum illatum : Sed quia , per ratificationem homicidii , veldamni antei
tertio commiffi , nemo efficitur ullo modo caufa.c&mad praeteritum non fit
potentia : ergo , &c. Neque dicas ratihabitionem retrotrahi , Sc mandato
comparari ex J» r ri*fa* »*, & de fatfo excom- municationem contrahi abeo ,
qui percuflionemCIenci nomine fuo fafbm rati ficat : ergo etiam incalu noftro .
Ne id dicas , in- quam , negoenimeonfequentiara : Sc Ratio negationis eft, quia
ratihabitionem retrotrahi eft per 6Q"jnem Juris y & ejus difpo-
fitionem ; ut defigo Jus tapitnl.tnmquit , definientia txtommtt- mtt at ternis
imfnt» , difpofuic in di£b percuffione Clerici , quae certi difpofitio non efl
in irregularitate, nec in obligatione reftitu- tionis . 8 Porri fi quis
homicidium , vel damnum non fuo nomine pa- tratum poflei approbet , non
cenfetur ratificare, atque adei nec cen- luram aliquam cootraheri,mult6
minusreftitutiousobligationem; quia nemoratificare poteft . quod fuo nomine
gertum non efl , t. tum quit , Jefenteniiet t • tommtnu athnii infuto , “de
natura ratifieatio- nis vide multa refleex plicata i Bordono, viro certi
du6lo,& eruditu tam.^eantrep. 31. num . 1. ( 'y deinceps , ubi item mul u
de ratificationq profcfiioois . Ntn prohibens . 9 De hoc diflum eft fatis pauli
ante t. j .5.1. na. 1 0. Sc multa di- centur» M.&.rir.rratl^.c a. f. 6 .
Laus Deo , Beatijfimce Firgtm , ac Beato ALoyfio. IN DECALOGI) M. Non
Adulterabis. Luxuria, quam hic prohiberi, ut certum fupponimus , eft virium
oppofitum Caftitati per exceffum,& ver- fatur circa deledabilia taftus in
rebus Venereis>id eft in rebusad generationem fervientibus.Ejus fpecies
numerari folent. Fornicatio, Sacrilegium, Adulterium, Inceftus , Stuprum ,
Raptus , Peccatum contra natu- ram,quibus claritatis gratia, adde Impudicitiam,
qua; confiftitin tadibus, afpeiftibufqucinipudicis. De his ego plura docui
inMitbodo ixpiditjlib.t.c.y. ptr totum, qua; certe hic repetenda non edent ,
Verum, ne manca ut prarfens traftario, & ne ad alios!ibros,in re tam
frequenti, & quotidiana, Lciftorablegetur,hunc
ordinemfervabo,uti»f#iW//ArtMg»trefcribamprim6,qua:»n M/tbodo a uti docui i
deinde coctera addam , qua: abfolutam reddant tradationcm . . §. I. Dt
Fotrucatimt . Mttbade txfuBtn CewfiJJUnit , /»i. 1. c. 7. jf. 4. fic 1 habes .
Initium facimus i fimplici tbrnicatiooe , que eft prima luxurie fpecies . Huc
tamen multa aggerimus , quia Inc frequemiora , nam ceterum , — non rar6 io ilus
luxuriae fpeciebus, quas *»* fubii- cieraus, eadem eveniunt . * Qui committit ,
per illicitam copulam , fornicationem ; non latis explicat dicendo ft pteeaffi
taatra Caflitattm , fed ad- dere oportet ft capulam balmiff, . Iu de Lugo , tf.
dt yxnit. ftR. S ■ quia fecus , non explicatur malitia propria copulae
fornicariae, quae eft divrrfa i malitia quacumque con- tra Caftitatem. * Qui
committit tria V.G. peccata cum tribtu fceminisejufdera Tomi, T. /. Dt Dtc. fw.
rationis,non tenetur declarare fuifle tres ff rainas^dm fatis fit dic»- tt,Ter
fer meatu <fum.\u BonacV/ Saeramtmtu, dffp. tjefl.j, | pttpt:.%.num.\ 4,
Ratio eft, quia eadem eft malitia Uve cum tribus , five ter cum eadem; nifi
forti aliquando id interroget Confcflarius , ut occafio proxima tollatur , quae
ex illa frequentia cum eadem ti- meri potdWe qua diximus in Mttboio, r.i.$.t. 4
Pcccatutncum6liaConfefJbns,nec exfeeft Sacrilegium, nee Inceftus ; fed fimplex
fornicatio. Ita Filliuc t»m.%.trsB.\o.c.f. num. aoj. aliique . Quare, qui id
commifit , fatis eft fateri , / tftmitatmm
^.PrrfcindimusautemifoIIiciutioiieConfeilionis. Nam folRti. tatk ejuf modi eft
fpecialiter confitenda , cumfic contra reveren- tiam
Sacramentodcbitara.Prfcfcindimusitemquandoefle Confef- farium, adu meretur ut
medium ad peccandum, vel quid fimiieitunc enimadeflec nova malitia, vel contra
reverentiam Sacramenti, vel contra fimilem Virtutem . f Virgo ,
fiveVirexFilliucio, wm.71.fi re PueIU,exSanchez,^ mntr,mM.7Aifp+n*m.\Con\nc\\dt
Saetam. Hfp. J.dni. 4. num. ptima vke , voluntarie frangit Virgi- M 4 nita- 84
Explicationis Decalogi Lib. VII. nitatem ; non peccat peccato diverfo i
fimplici fornicationc,fccun- dflm opinionem aliquorum ;quare fufiicict lateri
fornicationem, nec obligatur virginitatem mamfcftire. Idem dic, Ii fe
pqlluat.fi morose dclcfletur, G vir defideret virginem Gne voluntate viro
inferendum his enim non additur ex qualitate ad jefla virginitati* , nova
fpecies malitiar. 6 Fidelispeccanscumin6deli,quantumcft cxhoccapite » non
peccat, nifi fimplici fornicatione, cx opinione probabili . Iu Aror. p,\M. i f
3 - licet etiam ede contra Religionem , id eft contra reverentiam Sacramenti
Bapufmi , non negem eile probabile . Iu Sanch./^jV* ra+trim.difp. j.i». r x.dc
Lugo i difput.i $. t/t ponit JiU.y. num. $ 6 . 7 Confirmo prioremprobabilitatem
: auia principalis ratio, cur dicendum foret, hoc cfle peccatum fpeciale.eft,
quia Ecclefia,dum prohibet cooju^m Fidelis cum Infideli , prohibet etiam
quamcum- nueccnjuqftiaue,cum fit idem motivum,ideA,ut pro reverentia no- fi rie
Religionis vitetur illa coojunttio,qu9 eft damnofa cum ipfi Fi- deli, tum proli
educandae . Quae efi ratio Sanch.^.allau»& approba- ta i dc Lugo,i^.Sed
h.rc ratio nou multu urgere videtur; ergoAc- M inor probat ur, nam Primoiubi unum
prohibeturnon intclligitur, & aliud, quantumv is fimiie,ut efi notum in
jure, Multo plusyauia fe- cuncfd intervenit no parva difparius: nam in Matrimon
io efi longe maior conjun&io,qulm in copula furtiva .Tertii; quia etiam fic
in- celiigercntur fpccialitcr prohibita civile commercifi, collocutio, fa-
milia ricas, immd & fervitium infidelium, ex quibus oriri majus peri- culum
fan^potefi . Fateorefie pecca turo,quando quis cum infidcli- bus(exift cute
everfionis periculo vel fcandalojlatniliariter degit :fed hoc non efi i llud,de
quo agimus ; fcd quid commune ad omnes asio- nes pe riculo peccandi expoGtas .
Quarti^cu m totam hanc malitiam fpeciaJem ducant ad verfarii d prohibitione
Ecclefi* prohibentis Matrimonium Fidelis cum infideli ; fequitur,falcem regulariter,
n6 prohibitio xisdudica- a hoc pecca- tum conflitutXjOllcndun t quidem
gravitatem, fed non diverutatem fpccificam:ficuti poenar conftitut.r in
homicidium qualibcatum,V. G. prodi corium, non oftendunt differre lpecici non
qualificato . Sed hate fatis, contra nofiram brevitatis feflandx confuetudinem
. 8 Quid dc Sodomia cum infideli ? Refpond- idem videri dicen- dum; nempi
abundi effe, C fateatur , quis commi/fam 4 ftfuigifub. miam > fiquidcni , ut
cx diflis conflat, non appareat , unde occeflario teret>fed ftatimpoftei peccaret,
&c- Nec potefi obiici , effe quidem unumnumcro,led includere duas fpecte
malitias; occ,inquam,hoc potefi obuci*quia fe exponere tali periculo
pcccandi,£c eodem pec- cato peccare,cjui'drm lunt lpecici Quod fi intercedit
przdi&a mo- ra, non efi mirum debere explicari ;qt^ia tunc funt duo numero
di- 1 li nfta peccata . Qui media ex fe licita, vel cx fe illicita adhibet, ut
fornicetur, qua ratione lateri debeat ,d i x imus »j» Metk»do/A.t.t.§.xo 1 4 Dc
co£ui excoqfuctudine inveterata fornicatur , diximus»* Matiede i id. a . } .De recidivo diximus ii id. /ii. j.r. j
.§.4.Eum,q ui cum magna contentione peccat, cum magna voluptate , cum tanta
continua duratione,quia folurn addic circumfiantiam aggravantem; explicare eas
circumftantias oon occeflario debere,diximus item ii. 'i.da CirfMm/iuMiij ajjra
t ani ibut. derivetur fpecificadiverfius . q Quando quis, cum fit frigiduu vel
E unuibu 3 % cum aliqua noceat , debet ta ter i ,fe effe u l e ra-ltaSanch.
).d» mtrtimjdifl. 1 9.».a. Rat io efi, quia tunc, non foltlm ad efi malitia
fornicationis , fed etiam mali- tia contra naturam: cum adfit frufiratio finis
naturalis, idcfl finis ge- nerationis; atque inutiliter tum
fuu:n,tumfarmineumfcmcni ult frigidopvovocefur. 10 Qjttndo potiti ve invius
alios, follicitafquc . VG. puellam, cum qfcijjkindepeccas , aliqui lentiunt ,
non debere tcetlefol li- citum explicare , te fuifle primum alliciendum . Ita
Joannes Sanch. infthSlu , difi.i num.i \.infinr i 6 t Lugo drpunit .diji.i
4./W7.4. nvmn. i ai ex fententia Vafquez,l‘ed efi contra T hornam Sanchcz , »»
D#r. fii.l.tap 1S.wnm.f4 & contra Kotuc.drSaer^mfntii^di/put.j.fuafi.j.
part.i %.ydtf.i.mum.\ 9. eadem enim malitia , licit non tam gravis , efi,
quando non invitans, cum illa neccas; adhuc enim particeps cs ejus peccati Idem
diximus i* Mttbedo % tap. 4. t .«.j.dcconfabu- lantibusinMiffa. Idcmque dic de
turpi collocutione , dc fimili- bus : neque enim propter camdem rationem te
obligo ad ex plican- dum, an primus fueris Qudd fi quis follicitavic, fed
deinde oon P*pr ccffum efi ad opus , vel certe mulib pbfl , debebit
fan^Sac^rdbti ia fubiicere , utpoti peccatum follicitationis d itlinflum ab
ipfooperc pravo. 1 1 Quando quis in copula non fef»** debitum modum , «eo wi i
latereTvel fedendo, vel przpofi^, vel viro fuccumbwtc modo fervetur vas
naturale , ne fit pericohtWeffuntfendi “ (id quod tamen r>r6<rlt«
folct.qaU tmtri* femini, attrahit:) DO n e« citewntog» e c 2"“SS jj!
Sanch. matrjii ^r/2Lit»,i.qul»id aeeadcntale efi l copuir, OC im conjugatis,*
el cftrenial^«2^*i KJI ^ vc 5 P cccatom ahWni* CT>Um, debet «plicare : quia
lieet f iinj- firtrirn iratine*atfe^u;hoc» tamen clt re ipia fornicatio, fcd
ta- tunc fit Qui item eamdom copulam flu, impudicuUM P fornicatiooisei ; &
^SSSm.dirperjit.r, or «feconfia. 11 Qu»odoquis carnali ter, vel alio quocumque
peccato peccat : non-ftnK*® explicare fele expofuifle periculo peccandi,ingre-
diendo^ t,n,um Verb.Grat. puella» A deinde peccafle: Sic de Lugo, 1. quando
enim hree duo, id efi de exponere periculo peccandi,£c peccare fimu) concurrunt
,nec inter ipfa tanta tnora, vc' contraria intentio intercedit , quanta
necefiaria cft ad di- hloeuendu unum numero peccatum ab alio; unum pcccatfi
morali- terfiint • M 000 «A in MnhdSc d fuit nunc addendum, propter val- dd
rarum cafuaj , quo quis fe periculo exponeret; mox flati ra poe ni- $. II.
Additi». 1 ■pOrnicationemelTe peccatum mortale, & contrarium aflerere x
cflchzrcticum^ccretumefiinClement.aS^wAd»»» , d» Hawitii : fed an fit folum
prohibita jure pofici vo, an etiam jure na- turali , atque adedex fe fit
intrinlecd mala; quarritur i Doloribus. Et Durandiu quidem, ?**Ax-Martinus de Magifiris,
qua/i $.dt Juxur ia, oiagiatr. 0 iait *uw. 6 aliiqne pauci putant effe folilm
ex jure politi vo; vetuin communis, & om- nium ierd Dodorum lententia docet
etic ex lege naturali , iu apud Valentiam /».l.di/pHl.^.<jnaJl.].par.^.tc
Sotum, M. J. dijufi.q.^.art. 3. contendentem cfle errorem in fide
cootrariumfiegc S. Thom. i.a. q.M+.art.^. Mihi duo lunt certa: Primd hanc
communem efle veram fenten- tiaro : Secund6, data hac veritate , dicendum li
nobis efle, dari rationem naturalem id ccrt6 probantem; fcd ingenue fateri nos
de- bere , eam a priori nondum clard die compertam • Ita folemus rc- fponderc,
cum de cceli quibuCdam occultis^um de Quadratura cir- culi, aliilqucfimilibus,
etiam in Philofoph ia difpuuinus : ea ni mi- rum certa elle^crtifquc rationibus
pofle probari;verdm eas nondum adhuc fuifle manifefie ab ullo propolitas . Dixi
( i priori ) nam i po- llcrion , fatis manifefie probatur» przfcrtim ex co ,
quod fi non eflet jure naturali prohibita, in aliquo tandem urgeotiflimocaiu
poflet in ea difpcnfari;quod nullo mododici potefi. Lege Boflium,/**». $.m»r. ttf.l
4.» 8.£r y.d* Pollutiantjj ».x6. Q*7. d» ipfafotaitatipn» .aliof- que quos idem
citat.Sed hite Scholafiicis enucleanda relinquamus. Nos quoad praxira.
Ctiuuiinatut . a Dubitamus Prim6:De Concubinatu, aui quamvis poflit efle in-
ter Conjugatos,Cicro Ordines initiatos, Rcligiofosj&c, dc fic perti- nere
ad alias fpecies ; tamen quia frequentids cft inter folutos, huc meritb illud
reducimus. R elp.Concubi natus non
fultim cft, quando quis Concubinam do- mi recinet, fed etiam qiiand oloris
extra domum, modd ad illam per modum habitus, ut libet, accedat . Utrumque
periculolum pecca- tum .propter continuat ionem peccandi, dnafquc poenas
habens;Una dlin foro interno, ut non poflit concubinarius ablol vi , nili domo
ciiciat Concubinam ;vel fica habitet extra domum , ni fi firmiter proponat ad
illam non accedere , addiu experientia alicujus tem- norlZiuxta prudentiam
Confcffarii . j Quid,ueiici non poflit ? De hoc «'» Mri W. C*«/.//i. 3
.r.;.(adde iA.rn.xx. J non pauca difla i nobis lunt , licut etiaio,*^ ^.a.r.i
j.r.dcmodo , quo ejulmodi habitualia peccal* fu» t apud Sacerdotem deponenda
Altera p^na efi in foro externo.Tridentinum enim J.de- crevit.ut Concubinarius
ter ab Kpifcopo admoneatur ;qui nifirefi- pifcac, excommunicetur : qu^d fi per
annum in excommunicatione per feveraverit/;afiigetur-Concubina itero ter
admoneat ur;quz nili rclipifcat .eiicia tur i Civitate, vel etiam ex Dl9ccfi.Dc
ppnis Concu- binarii lege Azor. p.^.^.3 r^.Concubinarius fi fit Clericus,
fufpen- fioni fubjaceat exTridcntino,/#»!.». 14. fed poft feotentiam , lege
citatos DD.quibus adde Sayrum , tom, 1 . Clavim Regiam , Hi.%. t. s. Crafl. 4
^j.r. 7 g.Toletum, hi. 1^.76. Cepula tum Vida a. 4 Dubitamus fecund 6
:Ancopulacum Vidua fit fimptexfornica- tio?Rffp.lta;quia Viduafolutaefi. Et
liceat Navar.»* Ma*ual.t.%j. ".67.putct,hanc,ut fornicetur ,fcu uc
loquuntur jura, ni honefli vi- vat, amittere tutelam filiorum ante fententiam judicis
; probabilius tamen efi, non amittere, nifi pofl fententiam . Inflas pro Navarro; Vidua amittit tutelam per
fecundas nuptias, etiam ante feotentiam, ergo Sc per vitam fornicariam . R^P : “^8° confequentiam; nam
illud prius exprefs£ fic decretum efi injure : hoc pofterius , nequaquam . 5
Rurfus : Eadem Vidua fi fornicetur intra annum luflus^tiatB r Er unicum iflum,
amittit omnia bona,vel legata fibi ex 1 ibcral ita te Marito relidla,i’ed pofl
fententiam: quia hzc efi p?na Videatur omnirtb Sanch. dt matrimon. hir .7.
diflinfl. ax.num. 1. At fi pofl A li- num ludus fornicetur, nihil amittit; ita
Glofla, 1» *****&. & nfiis. Caput II. De Sacrilegio. 185
m«y»j*/,Covan'. i» Ratio ed, quia jura lo- quuntur loliimdeanno ludus cur cigo
ad alios extendamus ? An* num ludus jura civilia unci faciunt, ac reverentur,
ut li intra illum tranfeat Vidua ad fecundas nuptias» velint, l.\jt*dofocuadu
nuptiis , eam amittere legata fibi i V iro rclida , fed mentd hi c lex 1
legibus Canonicis Ai . c .dt jicund.nupt . ( & ibi Innoccnc. «. 1.
Holl.w.i. ) dl abrogata, quia cuilibet foluto matrimonium liberum ed . 6
Denique, ii maritus ulumfrudum, vel legatura relinquat uxo- ri, fi calle vivat
: tunc certe, li calld non vivat , ante lentent iam lega- tum amittit, etiam in
coofcicntia : quia in eo cafu, ilia non dl p^na, fed condicioi Marito
requifiti. Illud noto: hoc eafie vi .ore, exclu- dere omnem illicitam copulam (
non ergo fecundas nuptias, ex Mo- lina, Sanchcz J
Vafqucz,Dica(lilloapudDiaium,/>.io./M ) etiam unam vel alteram ex
Rofdla,$ylveftroapudSanc. /.7 de matr, ^.9t.*.}i.(fic mihi videtur, licet fciam
aliter aliquibus vidcrijiromb etiam occultam . Ratio ell, quia quamvis v.g.
mentiri femel, non la- ctat mendacem : At in materia callicatis , prpfertim
rclpedu tasmi- nae femel cccidillc, cft, non cafld vix ille .Comice exeo, qudd
fi lcire- tur,ufq; ad mortem ut inhonefla reputaretur. Comice rursus, qui fi
fort£ concipiat; jam per novem menles, dum habet m utero, mho- nelhmcritb
nabetur : imm6 & fem per deinceps , lilio illegitimo cxillcnte tefie
luxuriae Matris. Cum ergo unus cafus etiam occultus ex fe ferat conceptionem,
Sc totus vitar dedecus, caufabit in cafu no- flro exclufioncm i legato debito
calle viventi. Dixi ( in cafu noftro:) nam quando illud , eafib »rw%expofcitur
non ur conditio, fed in p$- ramdelidi,id quod ex verbis teda toris colligi
debet i probabile dl ex Sanch.tf.M.q expofei crimen ellealiu notum : quia debet
probari in foro externo, & requirit fentent iam Judicis . Eli nihilominus
probabilis contraria lententia, idcfl legatum reli- dum Uxori, fi calle
vixerit, in colligendum efle non de turpitudine occutta/ed de ea,quar aliis fit
cognita ; ita uc fcemina exillimata tan- quam honefte, Sc cadd vivens, pollit
(ibi in coofcientia lucrari lega- tum. Ita Caftrop. 1 4.5.7. cui adhaeret
Diana, p.totr. * yref.8. & alios citans, lic£t contrariam dicat efle
probabiliorem . Videetiam»'^.rMt.v#/Iii. Ratioc(l,quia valdd praefumi poteft
Vi- rum refpexiflead honorem apud homines, non verd ad ipiam natu- ram
turpitudinis . Idem propter earadem rationem efle in ea , qu* communiter
reputatur virgo, fi virgini relinquatur legatum vel he- reditas; probabiliter
docent non pauci. luMartinusdeS lofeph, Trullench,Layman, aliique abeodem Diana
citati difta re/elutiono alleva, ter ficu io, Confirmatur boc 0 finio. Mu It6 magis fi non recipien- do legatum,
deberet propria turpitudo palira fien . 7 Porrd non puto illud {fieafii vitat )
exc ludere omne peccatum contra raflitatem . Unde fi polluatur, u impudice
tangat, dce.dum- modo non fit copula, poterit legatum confequi .
IuSayrus/.i.C/**. lege Sanch. quia in locutione hominum commu- ni, illud tofte
vivere, excludit illicitascopulas, non ver6 ciufmod i ex fe occultos
turpitudinis aflus . Atque id in confciencia : nam in foro externo, fi r ortead
illud deducantur ejufmodi impudici tadus,cilm fint vehementes Conjcdurar de
copula, facild fccrai nam a legato re- pellent. ItaCaftrop.rMff- ydtfp. 4
p.iy^.y.n.xo. Copulam non perfidens. Ifemigt? . t Dubitamus Tcrtid. An
fornicans incepta copula po(Tit,& obii- S ir illam inceptam non perficere,
quamvis adfiic periculum effu- is feminis extra vas ? Sed de hac rc dicam infra, j.n.t
6. Copula cum sponsa alterius . ( 9 Dubi camus quarth. An copula curo Sponfa
alterius de futuro fit Forn icat io? An Adulterium? Refpondeo
elTefornicationem.Ita Sanch- t.\.dematr. difp.y Bafilius Pontius, /.f a.
dematr.c 4. num.S. aliique, quia per Sponl alia nondum Spoufus jus in Sponfa;
corpus coofecutus cft . Cum, contri, quia jus bocconiciuitur ad matrimo- nium,
fiveconfummatum,five etiam tantummodo ratum ;ide6 tunc Adulterium erit. Satri/tgium ex per fena Setra . Ignoranda in
Tenuatione . Dari pofle ignorantiam invincibilem circa prsrceptum non
fornicandi, faltem apud Barbaros, Sc incultos, probabile ell . Ita
Azxs^Pnrt.xM.tu.w.i . Fagund. Ht.6.ia Dec e.i. num. 1 a. quia non admodum
manifcfld illud deducitur ex primis principiis luminis naturalis. Lege citatos.
De Sacrilegio. 1 T N „f. „„f. . (i c lubei . Pertimui jdSj- Xcrilcgium, quod
duplex in hac materia dl. A Iterum, quod contrahitur ex perfona Sacra : A
Iterum, cx loco Sacro. 1 Quoad primum, quod cft,quandoaliquiv)ui DeoPer votum
Ca- fiiutts le conlec ravit, adhuc turpia qurcumque, V.G. mollitiem ,
fornicationem, &c. non veretur admittere, certum ell , ut Metbo- do,e.i.
$.H.pra/diim, num.fi. condat, non _ oportere explicare, an femel, an pluries
Calli catem voverit ;quia id non addiidiffcreotiara lpcculem . j Qufllio igitur
fupercfl, An qui violat votum folemncCaflita- tis,id explicare teneaturun fit
latis, fic fateri : Violati Votum Cofiita- tU -. quod ell querere, an Votum
limplri,<3c iolemne ,( quod quidem folemne habent cum protclii, tum
Sacerdotes ) differant fpccief 4 Dicodleprobabilitlimum, cum StuicUcz, f7.de
mate. d.i?.n.%j. ftlg.in dee.cap.6 num. 14. tutumque in praxi, non difierre
lpccie ; atque adc6 folemnitattm illam Voti noncfieneccflariodeclaran- dam .
Ratio dl, qma utruinquc votum eandem Religionis virtutem gqubrefpicit. Hinc
Sacerdos non obligatur in peccatis contra Cadi tatem expli- care Sacerdotium ;
IcdUtiSClI, U dlC.it » e votirtumCafiiiattm vio- lafle . Ia Sanch. nj.n-io.
Fagund. t+.pr.Eccl.ix.yu.t, Hinc Epilcopus, Generalis ordinis Religiofi , ex
hoc capite ( nam fi adedet aliorum fcandalum , juxu fupradi&a de fcandalo ,
aperiendum edet 'j in fornicatione v. g. non obligatur manilrilare fe ege
Epifcopumge ege Genera! m, ($c. fatis erit fi votum tantummo- domanifedet. Ita
Sanch. difp. 17. ».^j. quidquid dicat Fagund- 4/. J r * . i .«i-S.Hinc
Reli.iofus non cft obligatus explicare fe vef Religio- um ellc, vel Sacerdotem,
fed fatis ed, fi explicet Votum . Hinc Fe- mina (uluta, verbi gratia, peccans
cum Sacerdote, Diacono, Subdia- cono, vel Protdlbjvcl habente vota biennii
Socictatis|efu,&c.fuf- ficitfi dicat, fecum eo, <}ui Vote obnoxiut erat
ptee age . Ratio horum ell eadem, qua tpracedond a.diGacd. j Sed jam exoritur
alia difficultas: An qui habens Votum Cadi- tatis, ed caufa inducens alios ad
turpiter peccandum ; debeat litum tale Votum explicare ? v. g. Petrus Sacerdos,
vel Religiolus ronli- iium dat, vel inducit Paulum, & Antoniam nullo voto
obilridos , ad illicitum congreHum;dcbetne Sacerdos ille cum eam inclusio- nem
fatetur, explicare fc efle Sacerdotem ? Rei puodeo non debere . Iu Sanch. /.
yin dee. e.6 , »um. r o infimili . Ra t io ed, qu ia votum non videtur fe
extendere , nlfi ad obligandum voventem, ne ipfe in lua perfona deledationes
venereas admittar; non vcr6, ne alios ad eafdem inducat ; propriam enim , iuamque
Calli tatem promifi t ; non al ienam . 6 Hic denique nota, Novitiura,qai nondum
ulla vota cmifit , non obligari patefacere fe ego Notuium, fi forti peccet
contra Cadi ta- tem : quia donec voveat, novam fpeciem peccati non committit .
De peccato cum filia Con fellor is, an fit Sacrilegium ctpliCaoium Con feliar
10 ; dixi fuperifis» 5- 1 .»4. Sacrilegium ox loco Sacro. 7 Jam verb,quoad
alterum genus In hac materia : quoded, quan- do in loco lacro, ejufmodi turpia
perpetrantur; fciendnm dl, per voluntariam pollutionem , Icu feminis edufionem
, quando notoria eu, pollui Ecclcfiam, & reconciliatione indigere . Certum
autem ed copulam illicitam,& quanicumque illiciam feminis eftiifionem, in
loco iacro habitam, liGt notoria, luperaddere peccato rationem lacrilegii in
Confefiione patefaciendam . 8 Sed quid pnmb: quando copuLdl occulta? Refpondeo;
licet communior, & probabilior ("ementu fit, etiamtnnceflefacrile-
gium. hiSuxxczyton.i.de HeJ.i.i.e.7 Sanch. /9. d* matr.de/p.i e, num.il. Bonae,
dematr f.^.ult.n.7. Tamen probabile etiam effinon clle, atque
ad^dmConfedioneminimd explicandam. Iu Vafq.w.r. part.i.di/p. 9$.s . Bafil. Poo
C. de matr.l io.e. t q. n. ij. citans a lios , dcdicenseilefententiam communem
Doflorum. Ratio ed, quia in tantum edlacrilegrum, in quantum polluitur
Ecclefia: at non polluitur per occultam copulam : ergo, «c. Quando autem fuit
oc- culta copula, fed deinde pod aliquot dies, V^G. fi&a dl notoria :
polluitur quidem Ecclefia in fbroexterno, indiget que reconcilla- : At copula
praecedens non fuit in foro interno facrilega,nee ab illa, quia occulta, fuit
Ecclefia violata. Idem docet Afcanius Tamburinus his verbis ; Ecclefia, Sc
cemc- teria occulte pol luta ; quando pollutio latet, non indigent reconci-
liatione; at quando incipit publicari violatio, necefle ed, ut Ecclefia
reconcilietur. *9 Quid Secundd ; Si copula fit licita, ided conjugalis ?
Refpon- deo;fi adut neceffitas, non ede facri legam :dequa vide Sanch. /.o .de
matr.di/p.i j.a.it . & nos dicemus pauld infra , <*. j y » 4q. r o Quid
Tertib: De ofcul is, aflibus,& locutionibus turpibus fineenulione feminis
in Ecclefia publicdfadis f Refpondeo non efle ex hoc capite facri lega ; unde
necfpecialiterln eorum Confeflione lacer locus aperi endus,i a iM. Ratio cd,
quia hoc (acril^i umcom . mittitur, ex eo qudd violatur Ecclefia { quaequidem
violatio per fa- cros Canones indura fuit : )at per folos cadus quomodocumque
im- pudicos, quamvis cum pollutionis periculo ( modopollutio noofe- quatuOoon
violatur Ecclcfi»; cr S°» ° cc - 11 No- i86 1 r Nocanter dixi («t hoc cspite 0
non enim eA negandum ,fi quis J»«c, ?d fimilia exerceat in loco (aero, cum
magiu Ecdcfot irreve- rentia , ut fi Meretricem publici ante Altare impudici
quis tange- ret, fi in facro templo lafcivas Cotrucdias reprzfentet , &c non
efl Explicationis Decalogi. S- II.
AMitit. Sed unia Cea jugeti. i T\\xi §,pr*crde»ti 9 «.$. sodomiam cum propria
cdnjuge efe JL/ item Adulterium ; unde fcquitur , fpeqiat im etfe m confef-
inquun negandum, ab hoc facrilegii fcelus in fua propria fpecic committi» etiam
fecluia omni humana prohibitione - Ita Bonae. - , . i . Jrcsf.prattpi.f.f.*. 14. &al upmjjim.
Ratio dl» quiaeflec fionc declarandam. (Quidquid dicat contra SanchrE, &
alios Ma- pravis irreverentia divini cultus , atqueadeo ipfius Summi Dei no-
chadusapud DUnam,/>.r*f.i2.rr/*j. Jam ex hoc emergit difficul- ttbilia
injuria. tas : An latis fit ejufmodi fcelus fic patefacere: P«eca*ie*ntra •*/«.
, d .. j 1 . : 1 : r. 1 1 i d C,-.. . 1
a Petes, quid intelligituriad hunc effeflum, nomine loci facri ? Refpoodeo,
quamvis ad effcilnro refugii latita loci facri nomen in- telligatur,
includatque non lolilm Ecclefiam ipfam,Cappeliifq,luas, fcd etiam Sacnftiam,
Mooaflcriutn ,&c. Ita Sanch 1.9. d* mastjfyp. At ad cffsUum condi tuendi
facrilMium, tum in ho- micidio; tum m furto, tum hic» intcl ligitur fola
Ecclcfia , < 3 c iolum Carmeterium, hoc ell Ecclcfia cum fuis Cappellis
confecrata. aut fahem ad Epifcopobenedifla, (acris Officiis^ut fepulturae
fidelium deputata . Iu Sanch. HA d.n . **. non ergo oratoria farculartura pri-
vata, etiamfi ibi celebretur er licentia Pontificis . Sane. «*. «».39. i|
Denique adverte duo. Prim6, non addere noram facrilegii Cenjofat* ' Refpoodeo
non ede facis ; addendum enim ne» ccllarid cft, eam conjugem fu ille propriam
Ita Sanch. /.9. de m*tr.J. s Poiuio» apud Caflropalau m, d.fp. 5 .de matr. p . .
}.*.! 7. Boflius iP.iJnerjit.iiJeti.it.* lx. Ratio efl, quia fecus explicaretur
peccatum, quod non commifilli :per illa enim verba, Peecani naturam cum Ce ejurata , fignificatur quod
alter vir injuria mpaffus per te fit . Dices : Addat pcenitcnsfecum Conjugata
pcccafle Viro coofenticute. Refpondeo : at fic fignificabitur «injuriam fallam
efle contra propriam poenitearis uxorem : quafi vero pf nitens abufus fuerit
uxore alterius, non verd uxore fua. Replicas ; Addat fecum Conjugata peccalle ,
propria ipfius p^ni tentis Uxore confentiente. Iponde muium iuwh t wn cii
uclciic cjmmwi icuipuns in um- feflionc memtrufle . Nili fortdex alto capite
Deo , ejufque cultui ir- reverentia aliqua notabtl is irroraretur . Iu
ii.nu.1x4- ut fi quis v. g. Indos publicos, vel Comxdias,& ludicra
fpeflacula exhibere mdie Veneris fandi, v.g. vellet; id enim efle contra Dei
reverentiam 1 ne- mo dubitare debet . * 4 Secundi : Nec e x fefuperadditur
fiwilisfacrilejyi malitia, ex eo quod quis peccet gc flando facras Reliquias .
Iu Filliucius tr.io.e.j.m.iip apud Dianam, p.\.trj.tef.\ 8. Ratio efl, quia non
ri- detur tam gravis irreverentia . 1 5 Quia, fi Sacerdos, v.g portans Sieram
£ucharifliam,vel primb copula carnalem haberet, vel fecondd infamaret , feu
furaretur, fcu pallam. X Obiicis . Dicendo , Peccatu centra naturam eum mea Co
ni ugt > no- tam infamiae apud Confeflarium inuro eidem Coniugi . Rcl
punico: de hac tou re didum dl univerfim in Meti. C enf./^j. 9.^.1. $. . Adulterii Pana. t Ulla p?oafpirituali$,
qualis efl excommunicatio, irregulari- JLN tar, dcc. ex
Adulterk»,faltemipfofado, incurritur • Tcm- porales autem funt quinque. Prima,
ut dos, Sc donata propter nu- ptias amittamur . Secunda , ut amittatur
juspetendi debitum con- 'T'-: I: _L1 A... . quid fi mile peccatum patraret r*
Refpoodeo in primo cafu magnam jugale. Tertia, ut incurratur aliauando
obligatio refiitutionis.Qtnr- irreverentiam agnofeo; unde & grave fpeciale
facrilegium contra u,mors i judice infligenda Aduli Religionem commiflum, atque
aded Sacerdoti fubiiciendum . In fe- cundo tam gravem irreverentiam non video .
Ncc novum efl , non omnia peccata aequalem turpitudinem continerr:nam propter
eam- dem rationem eum , qui valde impudica ance Altare exercet , modb mu» 1.1 1.
ifacriiegio non liberavimus ; liberamus tamen alia peccata non ita turpia
committentem »iu Azor. r.j.r^7^.xj. $. II. Additi e . f T TNumhk addendum
fuperefl. Contra eos, qui rapiunt, vel follicitant, vel corrumpunt Mentales ,
quod efl commicte- re facrilegium ex parte foeminae, fulminatur in JureCanonico
r. / . w tene, non autem Adultero. Quin- ta, ut prester iDluro adulter, uni pollit fieri
divortium. De hac quin- ta,** tratiatn de Matnmeme ; Quarta pertinet ad judices
externos De tertia, & fecuodj,hic noilrum em nonnulla delibare. Denique
Prima quamvis pertineat icem adeofdem judices, quae umen de il- ia nobis
videbuntur neceflaria, non praeterant ternus . a Prim6crgo,lic& Adultera
Uxor amittat dotem( non vero m jure consmuiuparaphernalia,cx Sylv. v.
Adulterium, 9.6. lece Sanch. L io.de matr. mi/p.&.n.i q. qui notat ali ud
cx jure Regni Ca flell£,)eam- que Vir lucretur poli fentemiem ( nam ante
feotentiara foliim po- teft eam retinere, fi forte ejus habctpoikflioiiera ;
non yer6 ab M to- te poflidente eripere jaotdtamcoj G Vir adulterante Uxore,
& iplc adulteretur, non amittit dotem Uxor .Sic Covarruvias ,1*4^/. fuit
rapuerit i7.f. 1 . perna Capitis , & item (acrilcgi bona Monaflerio
ar.j.^Al . Menoc. 4 j f Ae ariut.taj.xi 7. afferentes jura , quia deputantur .
Nou illud vel : Ggnificat enim eamdem incurri poe- habet textus, l.urejj.
fdlut. nam, etiamfi Raptus non adfit, non folliatario, & etiamfi adiit fol-
1 ici tatio fine raptu, &C- Duas efle numero malitias in Sacerdote , feu Profeflb
peccante cu m Profefla/peciatim aperiendas in Conteflione ; dicam raox e/ef.
§.l .num j. De Sacerdote Graeco uxorato, an facrilegium committat , fi alias
ungat ; dixi infupcrioribus,/.a.f.6.5.jjf.j. De Adulteri*. I T .V Methede Ce»fr{fJ.x,e. 7 .$.6. fi t
habes • Certum eft conjugatum .1 turpiter peccantem cum folut» ,vel cootw ,
debere explicare fc die cornuatum : quw tunc adefl nova fpecies, nempd Adulte-
utos, vide Azor. p.t /.3.C.8. . riuin ; fed qucfljoeft. An quando conjugatus
cum conjugata ( Bc s Sccundd. Adulter amittit per lecesjus exigendi debitu i
dem quzritur, quando prdeffu-s Saccrdoacum proidU^peccat, jugale ab Uxore; unde
(equi videtur peccare Adulterium , matr. Paria deliti a mutua cempcnfaiieae
dijjolvuntur . " 3 Hinc fit, ut vir occulti adulter non poffit in
conficientia uxo- rem publice adulteram accularcciviliter, &dotem aequi
rcrr.quod fi acquirat, tenetur in confcientia rellitucrc . Ratio efl, quam
ungit Sjlvefl.v.*/ f.* 4 quia leges difponunt applicare dotem Viro, nou quidem
adultero , fcd innocenti . 4 Quid, fi pofi dotem ipfi applicatam \ judice vir ^
adulteretur ? Refpoodeo,tuncnon teneri eam Uxori reftitueie» faltemante Lm-
tentiam judicis, quia cx una parte eam ;am fcccrat fuam :flc c talia, haec efl
p^na . flcc. Dixi ( accufare civiliter : ) nam criminal iter , boc efl ad
damnan- dam adulteram , etiam morte, potefl : Ita Sanch- l \ o4t «.33. quidquid
alii Uid. contra dicant ,quia, quoad criminalia fune ira pares uxor, & vir
io hoc deli&o : uxor i enim fub p^na mortis, nota autem Viro adulterium
prohibetur . De pgnis Adulteri 1, pra ter ei- di debitum con- jviv<)) ua u
..... , J-w 9 , . fi fu* «plicaiulus fi t l^umTin^qUeT An litis fit dicere,
temmifi aduh*. conjugi conjungatur; quia fine jure conjungitur . Lecc Nivarrura
» tiumJactiiepmm.He. tc , • »*/irw»».*-.xx*«r«.x ? .DicotamencuraSoto ,**4 ^16
i.ua.art.6. 1 Dico non euefstis ; fed adulterium .vellicrilegiumex parte id non
fequi :quia harc efl perna ad quam incurrendam requiritur utriofaue C 0 *e
prrpet ratam, fore neceflarib e xp! 1 eundum. Iu dcLu- accufatio partis,&
lentenda judicis, adde Conjurm innocentem » ' ' J quando fortd fcit Adulterium
fui Conjugis, pnfle remittere inju- riam fibi fallam, & fic innocentis jus
non oflendi: quia volenti , oc conlcntienti nulla fit injuria . Lej^ Sanch. /-
10. dematr.djp. ij. pT*jerumanu.\Q, qui optimddechrat, quando edet fcandalurn
reti- nere apud fe Conjugem adulteram; quid faciendum innocenti , ne videatur
cooperari cum adultero? 6 TertiA.Conjux innocens potefl negare debitum
adultero: quia nimirum frangenti fidem fides non debetur: debet autem efle
certus Conjux/altem per vehementem fufpiciooem. de adulterio ; u enim dubia?,
vel etiam probabiles cflentconjefturar, negare debitum 000 pofiet;quU nemo efl
fpoliandus jure,nuod poffidet, propter dubium • vel protuh.l tatem, ut lart
diximus* Hi.i.in Det.e.^.^.b. Dixi( Cunjux innocens:) nam Ii ipfc adulter fit ,
necare debitum licite nequit ; quia jam injuri* adulterii compcnfata? invicem
luat. 7 Quo- j-o u,fp Ratioeftfluia tunc duo funt commif- fa peccata;
altcrutn.quotiuispeccat rn luaperfona ; alterum, quo cooperc tL,r ‘-um alia ,
ut «1» *« propria perfona pe r cet . * Sodomia cum coojuge etiam fua efl
adulterium ;« deniquebe- A I jjj t4 s«fodo<niB,&
fimiTiadclidauxoraii,etiain cum folutis,funt .jyirerfaiut item mollitiei
;atqueaded explicanda. Idem dic de ofetf ^ tafllhoi impudicis, Ita Sanch. A*o-
«iusr *.Aj.e.»*.Ra|^)efl,quiain his i ernper injuria fit con jugi. Dedclcflationemorofa
conjugati, vide infra f.i oy.j. ^ Supcrcli hlc,tanq’jamin luo loco,
quacrere,Anqui fponfam ha- l>i-c der futuro, id «plicare debeat, fi contra
Ca A ititem peccet ?Re- fpoodeo . Dt hac te dixi pauldluperita Caput III. Dc
Adulterio . 187 7 Quoniam veri conjux innocens poteft, fi velit, i niuriam tibi
fi- liam remittere, & reddere debitum conjugi adultero, ut inudo di- Hutn
eft ; quaeruntur duo. Prim6, An fuffioat remittere mence^tque adc6 nihil
feiente conjugeadulterudc tali remiflionc?Sccund6,an ft femcl innocens remitic
, poflit in poftcruin necare debitum, ex vi ad' ulterii, non quidem novi, tunc
enim pollet fine controvcrfia;fed ejus, quodremiflum eft? Refpondeo ad primum,
fufficere.Ita Saneh. Rb . r o. de mateim. e. 1 4. ff.a.quiacjufmodi reini(Tjonon
eft donatio , vel limitis contrait as ,ad «juorum valorem requiritur acceptatio
; led eft veluti ccllio quaedam juris, ad quam fufficicipU mera
renunciaciojuccnim potita , Ita tim, fagittz inftar,jus competit
ccilionario:ficuti renunciao hareditate, ftatim tine alia acceptatione competit
lublhtuto hzrcdita$:fic ergo, fa&a rcmiCTionc iConjugc innocente , flatim
adultero competit jus petendi , quod erat per illam injuri -an adulterii
impeditum . Refpondeo ad fecundum, non poHcdcinde negare dcbitum;nec ac- cufarc
adulterum. Ita idem ibid.n. 1 . Ratio clt, quia injuria 1 'emel re-
tnilla,revivifccre nequit, & dare jus negandi , &c. 8 Porrlhec remiflio
duobus ex hiberi poteft modis.Primi verbis. Secundo faltisquod fecundum
tit,quandol'pontd^C nulla neceflitate exigcme,inno;en .lciensadulti*riuni
alterius, copulam reddit, vel pe- tit,vel ridet,con!abu!atur , & timilia
amoris indicia exhibet cum ad- ultcro.Sponte inquam,ti enim vi,vcl levi etiam
metu hzc prcftat;non dt zquum,cx SancV.ro. r.14. n. 1 j. innocentem privari
fuoacquifito I ure.flc tibi przjndicarexumnemoinncccflariisprzlumatur libera-
is, Irg.rtm legatam Jf '.do amittendo levato. 9 Ex hoc autem alia enafeitur
controverfia. Si enim innocens det tigna illaamoris, vel copulam reddat,
pctatve ;llatimne intelligetur ▼crl remittere, atque aded non pofle amplius in
conlcientia negare debitum, vclacculare? Dicof in conlcientia: ) fcio enim cum
Sanchez , /. 10. dift . 14. A n.$. in foro externo ea fiena haberi pro omni-
moda rem i flione, 6cconfequentcr, illis exhibitis, repelli i judici- bus
accufationem . 10 Refpondeo :
triplici modo fe gerere poteft innocens, dumca tigna fponte exhibet,
&fcicnter. Primi, ani move rorem it tendi. Secundduinimo nullo modo
remittendi.Tcrtii^bllrahendi ab utro- que, hoc cd:exhibet quidem illa,fed nec
habendo animum exprefliim remittendi , nec animum non remittendi : Si primo
modo , jam veri rcmittit.de indetit,ut non poflit amplii sin confcientia negare
debi- tum , vd accufare : quia jam remiflio injuriae fatis fuperque fida eft,
quae, ut mod6 diximus, nunquam revivifeit. 1 1 Si fecundo modo : Cum tunc veri
innocens non remittat , re- manebit in fuo jure, atque aded negandi debitum,
< 5 c aceufandi .Iu SiQch.lib,io.doMotr.d.ia..*.zi. Diccs,at qui
fidepromittit, obliga- tur ad damna fecuta ex fiuione; ergo dc qui fidi
remittit . Refpon- deo, ex hic fida remiflione nullum damnum Adulter
patletur;folikm enim reddere copulam debebit , dc pati illa amoris tigna , quae
io ho- minum exiftimationc damna non funt . 11 Si denique tertio modo fe gerat
laefus Conjux, putatSanchVl. «»•*• fi». eum non polle negare debitum , vel
accufarc ; quia ca tigna amoris tam voluntarii fufcepta, funt vera remiflio.
Nec eft eadem ratio ( inquit) de profHfioneReligiofa, quae requirit adum
pofiti- vum profitendi: quare ti fiat animo fimili negativo , feuprrcifivo ,
non eft valida : non eft , inquit , eadem ratio . Primd , quia ad profcf-
fionem requiritur ex prefiflima quaedam voluntas profitendi , cum fit fufeeptio
novi flatus • Secundi, quia illa amoris ligna majorem ha- bent connexionem cum
reconciliatione, quim i pfum exercitium aduum profeflorum habeat cum ipfa vera
profeffione.Hzc Sanchez; flusr tu , Capiens Ledor , expende ; ego enim
expeditam difparUatcm nondum introfpicio. $ . IV. De rrflitutiortt damnorum ix
Adulterio , 1 ^farlqcuplesjuvenisfufcipitfiliumexMariauxorePom- V-/ pei paribus
fortunis ornati; quem ratus Pompejus fuum efle Primogenitum aluit per multos
annos, dc tandem contulit eidem Majoratum , poft habi to verd primogenito, quem
non mul cis poft an- nis cum eadem Maria legitimi,- genuit. Adquid ergo
obligabimus Cf- farem ,& Mariam Adulteros, tanti damni cau(as?Si enim
nullum damnum realcfubfecutum fuifletex adulterio, ad nullam pccuniar
reflitutionem eos efte obligatos, Icimus omnes. Prius de adultero , mox dc
adultera feorfim • Nec deerit interim refolutio de filio ipfo jam grandiufculo
, fi forti fciat , fc elTc ex adulterio . lcri debet, quod ita prudenter
creditur, ut oppotitum nullo modo vi- deatur probabile, fca Lefll
Sotus,Navarrus,Dica- ciU.l.t' ■l.dtjufi .dt/i .-j.dub. 1 1 1 60 . 4 Certum fit
tertid,fi adulter aliquo modo luatit.ut adultera pro- lem 1 'ul'ccptam
luppoucrct Marito pro lua: teneri infolidum ,dcex arquocum
ipfaadultcra,tumdcalimentis,tumdc harrediute.Ratio efl manifdta,quia tunc
adulter eft per feprimd caula damni conlc- cuti:quandocmm c 00 lilium eft in
conlulcntis & exeeutoris commo- dum, uterque tcnemr.Tque primo pro rata^c
indefeclu altcriusfrn- guliin (olidum, hoc cil in totum.itaLeflius,i«
diji.j.m.41. ; Certum fit quarcd, fi adulter fit certus de lua prole , licet
non fualerit luppofitioncm. teneri per ic ad alimenta ( qua: hacc fint , fu-
perius dixi t. j. e. j . Ratio ei! , quia ipfe efl nunc verus Pater, Cc illi
incumbit alere filium.Dico, per lemam adefte fuat interdum excufa- tioncs,cx
mox dicendis a- 9col liget ur.Superefl igitur decernere de maiora tu ,
velfidcicommulo, vel etiam de parte hzrcd itatis, quam forte aliquislimilis
tpurius^c Ii legitimus efTet filius, acquirit . 6 Dicoefle probabile, adulterum
certo nofcentem fuam prolem , ac non procurantem, ut ea lupponatur pro
legitima, non teneri ad re- fli tut iouemdillz heredi tat i s,^cc probabile
etiam cflc,tencri<Ratio pollerioris dilli efl, quia prob ibilitcr,cenlcnt
non pauci hunc adulte- rum efTc caulam dircilam , proximamque illius damni
filiorum . Ita Sotus,Henriq-Dian4rdiiquc
recent.apuddeLugo,a«>/»/?.xo.iyiyJ.i 5. foti. a.«.i o.Dicaflillum, Av. ti*.
Ratio prioris efl , quia contrarium autumant alii, contendentes hunc etic
caulam per accidens: Indi reftam, dc remotam. Addunt, io- Ium Matrem eflecaufam
proximam illiusdamni , dum Adulter nec fuadet;nec procurat . Ita Lcflius,
Vafquez ,Molina,Turrianus, Re- bellius aliique communiter apud eundem de Lugo,
quos ipfefequi- tur,»V.Ha bc exemplum :ti Petrus V.G.fureturitctuamfiipellelli-
lem,tu vcrdadcaincompcnfanJam, fureris pecuniam i Tertio; Pe- trus non tenetur
ad reflitutionem pecuniae , fcd lotum fupel leili I is per ipfum ablatz : ita
adulter efl quidem reus adulteri i, fcd non fu t* ti leu majoratus V.g.injulllcollati
filiofpuriorhoc enim furtum fola adu Itera, occatione adulterii committere
videtur. Utraque opimo, fa Item propter bonos Authores, probabilius eft:
!cgatur,dc Dicafli!- 6 J. v V t Oblita: is Adulttr * , 7 Dico,eam per feefle
obligatam ad reflitutionem omnium dim- norum per fc tilm legitimis
provenientium. Ita Lcflius /a. c.to. Af. Vafq.Molm/ 1 'urrian. aliique apud de
Lugo,Vi/^>.T < . feli. ; . Ratio efl , quia ipfa efl immediata caula, cur
maritus, £c filii legitimi credant il- lum efle verum filium^tque aded ea damna
patiantur. Tenetur ergojaxta regulas uni verfales, vel cx fuo pacolio mode-
rate expendendo , vel filiumad Religionem inducendo^vel fimiM quopiam modo
procuarc,ut,quantumpotefl, damnum caveatur , vel refarciatur . • 8 Dixi autem (
per fc provenientium :) nam debet reftituere v®. risti 1 i i s ca omnia, q uz i
piis tanquam filiis debent u r,ta Ic efl fidei com- milium, Majoratus , Harreditas,
Avi, Avunculi.Confanguineoram, fi forti furccollata fuerint filio fpurio.
(.‘onera, non opus efl rd In- tuere, quz filiis veris non debentur . Si quis
enim putans illum fptu- rium dic verum filium , aliquid ei denet liheraliter ,
quod fonl noA dediflet , immddcdiflet veris filiis, non obligatur Mater ,
idveris eildcm filiis reftituere , quia id non eft damnum per fc, led multlm
per accidens proveniens ipfis,qui jusin eam donationem iibmteta non habebant .
9 Dixi iterum ( per fc dic obligatam : )nam excufari poteft ex fex capitibus,
quorum fecundum lolum excufat i mani fellat iune fui adulterii , non verd i
reflitutiooe bonorum , G alia excufatio non fu- peraddatur . Primd igitur
excufatur , fi non fit certa de prole adultera,- ut modd diximus deadulccro
licet enim rard id Mater ignoret: poteft tamen contingere ut propter
vicinitatem copuiz adulteri Mariti, proi> fas ignoret, vel ambigat faltem.
10 Sccundd: Si non tit moralicer certa , fe pofle fpurio per- fuaderc
illegitimitatcm; cui certi non tenetur communiter fi- dem habere contrafe
filius , cdm poflit fufpicari Matrem aliis filiis velle favere Quando ergo
filius non tenetur credere , dc ex alia parte praevidet Mater nihil fe
profuturam ; fiurtra eflet illa manifrilatio . Adulterii obligati* . » Hac in
re certum tit:Primd,ti Maritus forti adulterium fcien.s, exigat iatisfallionem
pecuniz pro ipfo adulterio; adulterum pofle renuere :quia id prohibitum eft,
fatfigtrt y f. detranfattitnibos . Qudd fi occulte adulter velit fatislaccre in
pecunia , poteft Maritus ni confci entia illam retinere ; quia hzc efl
compenfatio fine lenoci- nio, ut fuppono, leges autem folum inforoexcerno
faiis&rtioncm illam vetant , ne detur an ia lenociniis. ? Certum tit
fecundd, adulterum nifi certus morali ter fir illam t«S3KSiaS^^ Signate dixi
(communiter non tenetur: ) nam fi filius convinci poflit, ut quia efl multa
fide Mater digna , vel teflibus, aliovc modo eadem Mater probet toto tempore
partus fpurii abfuifleMaritum ; tuncfanc Oc tenetur filiuscrcderc ,
hzreditatemquercfpurre; & Mater tenetur , nifi aliunde adiit excufat io ,
veritatem patefacere : quia ipfa tenetur ponere omnia media apta ad
refarcienda, & non continuanda damna filiorum . 1 1 Tcrtid:Si filii, vel
Maritus remitfant obligationem. Et fani, ni- fi aliquid multum grave obflet,
facile poteft przfumereejufmodi re- miffionem mater, Sc tic nihil maoifcfta re
. Nam maritus potius cenfetur velle nefei re adulterium Uxon$.ne fubeat tantum
dedecus , periculumque invadendi adulterum , adul- teramque; quim amittere
aliquid ex bonis fortunz. Et filii, prx- fer- f 188 Explicationis Decalogi Lib.
VII. fatim ingenui , przfumuntur potius nolle fuam matrem i tanta ob- ligatione
ureeri , quim aliquid fortunarum amittere . »* Quzdam ftcfe liberavit: Habebat
ea filio tres ; quorum unus erat ex adulterio, & quia ab illis nihil Obi
timebit , lic cofdem cft al- locuta : ««a/ teflrum non efl legitime tenerptut ;
fi tum nominalem eom- ptlUvno^a'* bart ditate necjfano depelle tu * . His
auditis timuit quif- 4jue Obi, ne fpurius declararetur : quare omnes exorarunt
i matre 0 - xentium,fpuriumque quicumquei» eflet, Obi inricem jura ceden- tes,
io panem haereditatisadmiferunt . Huic remedio obAat unum ait Covarru vi as
»> p. i . nam til ii legitim i metu coalit , adebque minusfponteconfcnfere .
ApprobodiCtum . Verum 0 om- nes veri id,< 3 c ex animopton autem ex metu
Icci ileo t.idque cxplicitd declaraflent , fe fcilicet Jura cadere propter
amorem matris , vel ob reciprocam benevolentiam inter fe limul eadem in domo
educatos; tunc admittatur remedium, quia Oc ex omni parte eA voluntaria
remilfio. Quarti: Si mater fuis bonis, vel alio modo pofl*et, vellet que com-
penfare 1 ufficienter pro omnibus damnis per fe provenientibus: quia bocmodojam
habent lilii zqu i valenter, id quod accepit fpurius . . 14 Qui nti : Si flt
periculum vi tz, vel fimilis mali -hoc enim exi- flente,ncmo oblicabit
adulteram, ut fe prodat; quia vita nullo pretio eftzAimabilis, ocquia in
extrema ncccflitatc omnia funteflmunia. _ 15 Sext6:Deniquefi fit periculum
infaimziquiafamaeAfuperio- risordinis, & meriti rebus temporalibus przlerenda
. Sane hzcexcufatio frequentilTima eA:deficit interdum nihilomi- nus, quando
fcilicet mater eA proAitutz famz, vel etiam quando fe deberet folum prodere
apud prudentem filium, vel apud paucos : Et ex alia parte damnum ellet tam
grave aliorum filiorum, velReipu- blicsr; ut illa parva infamia ex numfcAationc
proveniens, fuperare- tur notabiliter 1 tanto damno . «<S Ex his vides
rariinpraxi occurrere cafum. in quo adultera fuumfcelus prodere cogatur .
Favetquc Pontifex, dum univerlaliter ^<iw.ofie.depotnii.(yremij^no > x 6
mwaxtt ellead poenitentiam ad- mittendam , licet nolit fuum crimen marito
revelare . Dt Conjugatorumpeieaiis in materia luturi* , x Ccx/ione adulterii
utilefore Leporibus cenfeo^in unum hic V/ velu t i fafcem ea colligare, in
quibus peccare folent conju- ges in ufu Matri mouii . Quae ut
ordmatimproponantur^d tria capita reducam,ad Pollu- tionem ,ad Copulam, ad
Impudicos ta£iu»,taduique Amilia . Pollutio Conjugis . z Conjux impudicis
ta&ibus fe polluent, vel exercens ejufmodi Cadus intendens habere
pollutioocm, aut cum probabili periculo il- lam habendi>mortalicer peccat
peccato contra naturam. Ita Navarr. r.6.« 4: .& pafilm. Ratio cfl, quia
Matrimonium non dat conjugibus ixcultatcm,nifi ad eam fomiDi>cffulio»em,quz
generationi inlcrvit: harc autem maximi illi advertatur. q Propter eamdem
rationem eodem modo iidcm peccant fi fele mutuo ad pollutionem provocant . Imm6
harc culpa, & prxccdens , fpecies t A etiam adulteriidpeciatim confitenda
Iu nos»* *P"J e - ^ Conf . /. 1S.7. RatiocA,quia per hanc turpitudinem ,
praeter- quam quod iemen prodigitur»dividitur eorum caro, contr-* datam in
matrimonio fidem. An ipfius liceat provocare le taflibus in ordine ad copulam ,
& an lildcm liceant aliqui tadus cum pollutionis pericu- lo, dicam mox n.±
'>.& deinceps. 4 Uxor tamen liciti petet A reddet debitum
maritofluilolethne ipfius confenfu in fine copul* extra vas confultilemcn
effundere. Ita Pontius/ «o./. , i.* %.contra aliquos, quia ipfadnm petit
reddit- que id facit quod ex fe bene fieri poteAA propter malitiam vir i, non
debet fuoiurc mulier fpoliari.Sed quid faciet in hoc calu Uxor.fi ipu nondum
(cminavit?pauto pofl d icam *. & EA
item peccatum corttra naturam, fi conjuges dum congrediuntur, voluntarie foras
le- men emittunt, ut ex fe patet : voluntarii inquam , nam fi accidat , quando
feftinnntcrutura femen foras emittit, qui congredi legitime
<onator;nooeflpcccatum,quianon cll voluntarium, ita fppifiime ac- cidere
inConjuje arCta , quando vir primis vicibuseam cognofcere tcntat,nont
meritdSjnch-/.$.^. 7 .».ie. & ao.Quod facmina,quz non fit f{rt>nfa de
przfenti, vi cognita, fatim, & incontinenti pofiit (emen viriifc receptum expcllcre,probabile
docet idem Sane J.z.de natr r.paritatcdufla ab eo, qui poteA furem in continen-
ti ubi furtum arripuit pcrcutereA non pofici. Nos hanc doCtrinara non
admiucraus mox n. 14. Copula. . pinis , ut omne peccatum etiam veniale vitetur,
in matrimonii u f u aliquis ex his quatuorede debet ( lege Stnch.l.^ifi. . )
Prolesmf^i cultu procreanda, carnis concupifcentia fedanda, Sa- nius pr°P r ‘ a
Uxorifvc conlervanda,Propria obligatio fatisfacicnda; qu* at* 1 P oI lrcm3C
caufx non folum funt,mea lententia, quando co- njux iam, quando moderni petit
abea Puella , qux propter verecundiam pe te re non audet. 6 Jsjeque tamen
cAnecefic, uc ii rc&i fines exprefsi aflufignato intendantur;Gitisefl enim
alios pravos fines non admittere, fiquidem eo ipfo , quAd matrimonio uti
conjuges volunt , nili debitos fines ex- prcfs£ removeant/ Hos virtuteA
impliciti intendunt-lta Sanc.i*.#* lib. i.dtfp. x 6 .u.z \ .i" fimiU . 7
Exprefsd excludere finem roultiDlicandzproljs: immd etiam cuperenlios non
procreare, veniale dl ; quia ex unapartejam impli- citi remanent alii refti
fines;& ex alia;noonulla inordinatio eA illud optare:NoneA tamen
raorulc/juia tunc nihil G>njux ponit, ut fup- ponimus, quod re ipfaobAet
conceptioni prolis .QuAd fi ob bonum finero,v.g.quia pauper eA , nec poteft
alere nlios, illud optaret, ne ve- niale quidem elict . Qui non reddit debitum ne prolem
multiplicet » an peccet t Vide mox «.ij . * Dices.Thum.Sanch./.9V:/>.p. tunc
folum putat* onefle venia- lem culpam ufum Matrimonii oh finem
fedandzconcupifcemiz , vel fani tatis tuendz, quando non habet Coniux alia media
quibus carnem fedct,vcl fanitatem tueatur: Refponde:At Emmanuel Sa p.
^li/io»r**/ag«4r,».5.cum aliis apud Sanch l.t.d. putat abfolu- ti hos duos
finesiemper liberare con/ugesab omni culparCon firmo, quia nolo obligare
Fideles, qui humano modo folent operari , & non metaphyfico: ad fpeculandum
quodnam med tum fit aptius ad t en ra- tione» Iu perandasfatis habeant, fi
eligant illud, quod eft aptum. Ad- de Conjugi uxorate, conveniente domi Uxore
(quare per fugam vin- cere non potell, quod omnium optimum remedium ell in
hacmate- ria)imm6 < 5 c ad nlios procreandos intento/atif difficilia eAe
alia me- dia ad fedandam concupilcentiam Ita Laym/»'^. «u-x. Simile quid de
fanitate ; cum enim obvium habeat boc remedium , nolo eum obligare ad alia
conquirenda. 9 Deniouc cum, qui ex foladeledlatione petit, vel reddit debitam
peccare folAmputo venia Ii ter. Ita Pontius, MMmatrim.c.u num 6 . Quare cum
apud alinuem legis ( Non peccat Conjux, qui alteri ob dcledationem petendi
reddit debitum) itaCzlcAinusSueflionenfis imcomptndio Tbtologia
moraJispr.x.t.^o.Uc interpretatur, non peccat, ? jui alteri ob dclc&atjonem
petenti , iplc reddit , ut fuz obligationi itisfaciac. 10 Diccs:Cur nonfequimur
JoannemSanchex,^yJ>.xj. «r.iy.qui con tendit/inem folius delegationis in Confugatis,nc
peccatum qui- dem eAe veniale; ficuii non cA pulchrum profpeQare Campum , fra-
grantem Rolam odoratui ob voluptatem admovere , fuav i mdodisc liberas au res
dare PRefpondeo; Idcd illum in hoc noofcquitur, quia faltem in praxiyidquam
tendit femper noAra dudrina, in re tam la- bri casualis eA luxuria^dcA
communiter, in volente fulam d. Icdla- tionem, periculum Ubendi in
exccfliim^iimis ci voluptatis fini ad hp- rendo;qui exccfiTus in
rc^uomodocumquc con cella, femper culpa ve- nialis cll , veluti cxccfluscibi ,
potus , occ. ut explicat idem Joanncs Sanch. H.rx ifuibuj xrrbit . 1 1 Atque
hic obiter nota, propter eamdem rationem diffim nu.p. ibi ( ut Jua obligationi
fatirf attat ) fieri,Ut quamvis peccet is^ui p«lt habens forte Votum CaAitatis,
vel qui petit cum affinitate poli ma- trimonium cootradaex inceflu , altero
Coni uge non conlentientc ; tamen non propterei pcccct i» alter Conjux, qui
legitime reddit: po- tell fiquidem,licet non tencatur.IuCanrop.^V^J otmattp.^.
J.to . m(.fy 7«pravus enim illefinis,& vinculum illiusamnitatisfe tenentia
folum ex parte petam» ,& non ex parte aflus, nequitcommaculard infumarum
reddentis debitam ex obligatione juAitiz . Nonnulli hic addunt ^debere Conjugem
non reddere, quando id 1 non cA illi in- commodum; id quod dicunt, ne
coopcrctur Coniux fine ulla caufa cum peccato alierius,quod facili poflit
evitare Sed certe in praxi vix invenies non adefle ejufmodi incommodum ; femper
enim adeA ti- mor, nealter, qui jam copulam appetit (nam propterei petit )
aegri ferat fe repelli ,& ne enafeantur difeordiz . 1 x Dixi (legitimi
reddit: ) fi enim poA initum Matrimonium ap- pareret aliquod impedimentum
dirimens, per quod ii Conjuges le- gitimi non funt, reddere certi non poflet :
quia tunc ellet fornicatio, non vero copula maritalis;& malitia fe teuerct
ex parte atlusjiec lo- lum ex parte petentis. Rurfus/i^ui Votum CaAitatis,non
habet, pe- tat debitum aoeo qui talem votum habet, vel ab eo qui contraxit poft
matrimonium praedicam affinitatem exinceAu( quznunc lolum contrahitur ex copula
cum confanguineis in primo, vel fecundo gra- du fui Conjugis) poteA quidem, ut
dillumeA, petere, quu non priva- tur jure fuo;A: illel quo petit, poteA, &
teqetur raddere,ne ipfum di- dlo jure privet: at noo poteA reddere in priori
bimcltri Matrimonii , nec 'ex Iftcn te altero con juge adulteto .Ratio eA, quia
tunc alter noo obligatur reddere cjt obligatione juAitiz; unde non habet caput,
quo excufctur i cooperando cum peccato petent is. 1 j inttntie. Conjuges
habentes ex intentione copulam.ut naberec etiam fi Conjugati noneffent, vel
turpiter cogi tando deliberate de alia, vel optando turpiter aliam, vel fuam
cfle aliam ubi non conjuga- tam ; peccant mortaliter . Ita S. Thomas , »*
quarto t dift.\^.x. ady apud Sanch. domatrim. hb. . dift.11.
<w»m.}.Navarrus,r-«/'.i6^ num.xi. Br»nacina,<* matrim.f,^^art. 6 .num. 6
. quia fic,pcr deledationem mo- rofam tenderent in eam, quz reipfa noneftfua:
quam doctri- nam fic limiut Sanchez , hbro nono , diflint.it- numrr.S. Si dolo-
elatio hac Conjug i nulla re turpi tfftt , fedin fola puUbntudint w- ri , aut
fnmina aliena , perinde at pfJT et '* togir attona mrborti pu A fhra dele
flarim ut vel flt , aJ alium ccnjugaltm ex filetur / nullam Vt- deo let balem
culpam t eumdeleilalto in nu/leemteerpt objtflnm feratur De Adulterio ad
hontflum fintm dirigatur . Nen taer.tm e fi koc alitui permittendum , f t d
valde Jitfuadtndum ratione periculi . Hadenus Sanch. Quaratio- tic de leda ri
quis poflit de copula przterita , futura , vel cooditiona. ta » dicam iuoloco,
Aio.r.4^ 5. „ r 14 Efufio extra vae . Peccat mortaliter mulier, qu*fufccpto le-
minc Ce erigit, vel mingit, dc fic velit conceptionem impedire . Iu Sanch.
Ao.rf/p.ai.».}- V*ht dico ; nam quia matrix femper retmet multum liminis pro-
pter vim retenti vam,qoa pollet, reipfa non impedit, licet multum noceat i Ita
te\\<Kh.detafihuietfee*atiip.i.i.4. num.tff. peccat ni- hilominus ex illo
pravo animo,quare fi hic dclit.fcqueob alios bonos fines erigat, vel mingat,
culpa faltcm gravi vacabit . Huc facit qui- dam cafus , quem alteram non mulib
poft e.y .§. a. num 9. Fagundez in THtJtt.yvum.^o. ait non peccare Icemmam fc
invertentem poft copulam, ut femen foraseiiciat, nc concipiat ;
quandoaliquacau- fa rationabilisexcufat V. G. periculum mortisin partu, aut
labor maenus,& magnum detrimentum in detinendo.. Sed certd nulla ra- tione eft audiendus , quia impedire
generationem ,cft ex fc intrinie- ct malum. Dices ; Sancbez alios eit. l.t.de
matr. Jifi.\x. num.xj. docet fpon- fam per vim oppreflaro i fponfo ante
bimeftre , pofle femen in conti- nenti ftatim expellere : a idem diceret de
quacumque foemina vi opprefia,quia( inquit) tunc reputatur mulier (e defendere
: ficut enim fuam rem defendere reputatur dominus «quando ftatim rem i fure
furreptam fibi re ailumit ; fic, fi fcemina ilatim femen furtivum
ciiciat,adedquc generationem impediat :Ergo impedirrgencratio- nem non eft
intrinfecd malum, quia fi hujus generis eflet, Sancbez non potuiflet dicere in
pnedido cafu licere . Refpondeo: Hanc dodrinamdodifiimi Sanchez merit6 non ad-
mittimus : tum i pofteriori, quia fequeretur hoc.ipfum, nempd lice- re
generationem aliquando impedire : tum i priori , quia foemina poteft quidem fe
defendere omnibusaiiisviis, non verd quando ad- di damnum tertii innocentis :
ut in cafu noflroadeft damnum pro- lis. Sicuti nec dominus pollet fibi rem fuam
ftatim i fore repetere cumdiredo damno innocentis alicujus tertii. Ccrtera vide
apud Texedam, i* Tieoljnorj.iJ.+tr.i.n.x 14. 15 Peccat item maritus , qui
copula incepta , defiftit i feminan- do, quando uxor jam feminavit . At fi hzc
non feminavit, poterit, ex Diana, Sanchex, /-9. difp.19.num. $. de ejus aflenfu
fe retrahere, modo non fit periculum pollutionis extra vas: id tamen magna
indiget cautela, quia irritata jam urriufque natura, facilis eft alterutrius
feminatio contra copulam , quod fusi probat Leander, de Sstram.t.z.tr.q.difp.%
J.f.l j. 16 Illud concedit Praepofitus, in tertia porto t f.j^.art.xo.duh.x.
apud Dianam, p.6.rr.6"f-*7- fi vir ob morbum ,aliamve caufam co- pulam
interrumpat, fi deinde fcquatur pollutio extra vas ab ipfo ne- quaquam intenta,
nec adflt periculum confentiendi,nonefle (altem morule, quia tunc cafcquitur
contra voluntatem ex opere licito. Nam propter eamdem rationem indicant meriti
nonnulli fornican- tem pofle ; atque ade6 debere extrahere feicopula in carpta
etiam poft femen i confornicante emillum, nam recedendo ab illa rece- dit i
peccato, quod femper eft licitum , immd debitum , quare fi fe- quaturpollutio,
fequcrur ex opere licito , & prsrtcr intentionem coofenlumque. LegeLeilium,
l.+s.l.dut.-j.nu.fi JSauch./.q.^. 19. »•»».7. docentem cfle probabile licere,
imm6 teneri fornicantem ad prolcquendam copulain/juando fceminam jam feminavit,
vel inevi- ubiliter feminabit, contra ouem agit Averla citatus, & exceptus,
Quod dixi concedi i przpofito , eftoronin6diflinguendum . Vel cnimprimb, Vir
confultocommifcetur cum Vxorc volens propter morbum non feminare, praevidens
tamen futuram pollutionem ex- tra vas: Et id nullo modo eft approbandum , quod
tamen videtur ap- probari i Diana,/>-6.jr.6.rr/^7. Ratio mih i maniferta eft
.quia nun- quam licet procurare pollutionem, fcudifpcrfionem feminis. Sed uid
eft magis id procurare, quim commifccri cum muliere, animo e retrahendi, quando
natura eft irritata fatis ad feminandum ? San£ commixtio h?c magis eft
provocativa feminis, auim fit qu*libct6n- tredatio geni talium, manibus, vel
quolibet inftrumentofada. Id tu dixeris, conjugem darroperam rei liclt* ?
Verendorum tadus ali- qui funt probabiliter liciti conjugatis extra periculum
pollutionis; non verb tadus valdi impudici, ut eft concredat io,< 3 c motus
eorum- dem : quia tunc id non eft folum tangere, fcd ipfammet procurare
pollutionem, ut dicetur mexn.fffi- jo. .Multo ergo minus licebit hzc commixtio,
feu copula inchoata . Vel fecundi, Vir commifcctur cum Uxoreanimd legitimi
femi- nandi intra vas , fedinterim incidit repentina alicujus inexpediti morbi
acceflio, fubitus terrz motus, fubita rixa , Scc. & tunc fe re- trahit
(& id approbare fol&m non potuit Przpofitus ) quamvis prf- t videatur
futura feminis difperfio, fcd non intendatur ; tunc cnira ver^ per accidens
& extra intentionem fequitur pollutio. 17 Duo fupcrftint hic explicanda.
Primum fic propono : Uxor ouzdam fatis
frigida,roinulquevenereaalidc<^itatio«iem vertebat, dum vir cum ea
congrediebatur , unde fiebat ut ipfa non feminante , feminaret dumtaxat
marituspjuo illam peccato damnabisPRelpon- deo, nullo condemnat Pr? pontus $ p.
.».}t.lege Dianam, p.;. ^.14/«^ j 7. quia femen mulitris valdd probabiliter nec
adi ve >n ec neceflarid ad generationem concurrit . Przterea fi illam
condem- nares, etiam reas efficeres vetulas llef i Iefvfc congredientescutn
viris validis, & feracibus. Proptct eandein rationem nonnulli redi do- cent
mulierem non obligari expedarc viri ferni nationem, & item , ubi vir
feminavit, polle ipfam fuam feminationem negligere. IuTh. Sancb./.9V.» .«.£
Convertere deniq; animum ad alia , ne natura , excitetur, liciti noteft uxor.
Iu Martin. deS.Jofepb apud Dian. p.xojr.i ynf fuz «nim obligationi lufficientcr
laiisfacit , u viro ufum fui corporis ipfa przftet. . 18 Sccund6,quid cootri?
poteft ne licite uxor poftquam femma- vit vi r, membrumque retraxit ( nam illum
obligare non poftum, cx Sanch. id." 9. ad «pedandum , ut poft
feroinatiooem luam, feminee mulier, licit expedarc poflit, fi velit ) poteftne
, inquam ,fe ad femi- nandum manibus adjuvare ? Rfcfp. licit aliqui negent , ut
Rodriq. im/ummsp.i Caflrop V j.dematr.p.+$.i.n.6. Texcda mox citandus tamen cum
Sanch. /.9./1 7.».! a.licit id «« Edutonr L»gd»- ntnfi,*nno t6zi .fit
expundum,( inclinat Dianap.x.rr.r7^r/.?8.Lef- ti us /4- r. j .dui. 7. * . $
duf>. 1 4.« .94. aliiq; ab eodem Dian. ^.ci- tat i ; quamvis idem Diana
contrariam lentent iam amplexus deinde fuerit ex Tcxedap.9. lr •* .frp.xo.rr.x
j.rr/4a. )probabiliter puto licere :mod 6 fit contmu 6 ,& immediati.
Ratioeft, tum quia eft probabilis etiam illa lententia , quid lemen mulieris
multum conferat ad generationem : tum quia nimis durum eflet i rritatam naturam
velle compcfccrc ; idque non rard.quia mulieres funt viris frigidiores ; tum
denique, quia illa mulieris feminatio, in eo cafu complementum eft przcedentis
adus maritalis. Quibus rationi- bus conatur rcfpondcre Texeda addudus k Diana
d.r/J j 1 . icd illae refponfiooes,vcl mediocri Theologo proh quantum frigent!
Nec minus friget ratio Caftropalai ue* eitat* , quam contra fen- tentiam Sanchcz
afiert. ( ait copul* licita tft , perluam rffUrantur una Cara : at mulier ptr
illam rjfujionem non viJttur fitrt ana Caroeum viro , utpoot ah ea ftpatato ;
ttfo , fyc. Hzc ille . Sed merit6 ('fapientiftimcvir )dixifti/’»« videtur- ) M
m maritus & uxor non fiunt una Caro, per externum illum tadum corporum, qui
videtur ; fed per commixtionem feminum utriulque, quz non de colligo principium
Caftropalai , fententix Sanchez valde facere , fic : Ea copula, dicit meri t6
Caftrop. licita eft Con juxibus , per quam efficiuntur una caro : fubfumere
poteft Sanchez ; fed fiunt una caro per commixtionem feminum ;ergoAc- ,, _ Non
nemo benignifis aliquid dodrinz i nobis hadenns traditae concedi t.Docet enim
etiam ipfum Virum licitd pofle tunc fuis ma- nibus pudenda uxoris contredare,
ut ipla feminet ; quia id , inquit , non eft nili licium copulam perficere ;
Ita Baucius, Leander, Marti- nus deS- Jofeph, quoscitat, fed reprobat
Dian.p.io^r. 15.^4». quod tamen an fit probabile, expendant alii. n 19 Illud
difficilderitUxori.Diximus*r.4-eam pofle reddere, oc pe- tere debitum A viro,
qui in finecopulpfolcc membrum extrahere A extra vas feminare. Jam fi ipfa Uxor
in eo cafu non fcminavit;irri ta- taque fatis eft, poterit ne fe provocare ad
feminandum? Rei pondeo: Neut iqul id concedo : foliim fi fcquatur fiao naturali
fluxu fine con- fenfu feminatio,ipfa non erit io culpa.At.fi fc provocet, qua
ratiuoo 1 culpa liberabitur? Semine enim Viri m utero non exiftente , fu uni
femen non emitteretur ad generationem adjuvandam, fed ad libi- d inem
explendam. Huic ergo mulieri autbor fum, ut nec reddat , fi id inconveniens
imminere pVfvideat;poteft enim n6 reddere, & con- fequenter debet non
reddere . hoc periculo imminente : ipfa enim hanc redditionem ea circumflantia
infedam nunquam fe obligavit . ao Uehitum cepula . Con jugi non
adultcro;quamvjsexcoramuni- catoex Caftrop- domatr.difp.i^.^.xoSexih petenti
etiam fcmcl ne- garc.vel di fferre con^igalc debitum ; per fe mortale eft, cx
triplici capite.ex eodem contra Pont. l.to.dematr e.x.n.x. dicen- tem fcmcl aut
iterum negare non die mortale, idque etiam dote non foluta, ex Sanch.
l^dematr.difp.^.n.x . Quia confugi negatur , quod fuum tft : Quia ex negatione
exoriuntur difeordiz , Quia feri lemper adeft
pcncuIumincontinentizincoo/ugepctente.Suutta- rocn hujus rigoris ordinariae
exceptiones decem . 11 Prima. Quando precibus, & blanditiis vir petit, vel itaremifs£
petit, ut facife ddiftat . ItaComejo&Ochag. apud Dian./».^ tr.yref, »4.0 ,
rri4.'*//».tuncemm non videtur pravi ter oftendi ex negatio- ne : nam etiam
quando folis precibus petit creditor debitum peeu- niz, cilm poflit ferio,
judicatur noo ferre graviter dilationem folu- tionis ; femper intellige; fi
abfit periculum incontinenti* ,& nificx verecundia quis non auderet aliter
exigere . ii Secunda : quando eodem femoto periculo, rard Uxor denegat. Ita
idem «l.Quare fi quinauies foleat Vir petere in menfe uno poteft uxor fcmel noo
correi pondere, ut etiam poteft matutinnrpetitiorii fer6 ad vefperas debitum
reddere. Ratio utriufque didi cil , quia non exiftente incoutinentiz periculo
in petente , levis utraque ne- gatio judicanda eft . Quid, fi nimis crebrb vir
peut ? Refpon deo ; fa- n& negare liciti potett; fi abfit incontinenti*
periculum ; quia mu- lier aci ordinari um.communemque modum fe obligavit, non
ad fu- perfluum ; quale tamen fit iftudfup*rfluum, difficili eft dimetiri ; nec
alio modo nifi judicio prudentis, 1 pedata ztate, viribus,fani- tateconjugum
erit expendendum. i} Tertia : quando coniux negat ob multitudinem proli* , quim
fufteatarc nequit : Iu Sotus contra Navarr. apud Lajrm. aum.16.
contra Caflropal Ue.eit&>to.a*m.j. Si- cuti enim in aliis debitis magna
incommoditas excufat i folutionc . Iu
hic- Seroper tamen, u i nimis fzpcdiQumi-fi, feclufo pericu- lo incontinenti* .
Quo item
fcclufo pofle Conjuges convenire , ut non exerceant copulam, ne onerentur
filiis ; mihi dubium non el). Hinc infurgit nova quzftio , An poflit quis
negare debitum propter fotorem oris fui conjugis, hpc enim magna incommodi- tas
ei). Refpondeo, non pofle, PrimA ; fi fator non efl magnus . SecundA, fi aliquibus
remediis, puta odore apud fe, vel conjugem afliimpto , vel i cerau ablutione
vinci illa maleolentia poflit. TertiA.fi aliquo tempore malus odor , ce flante
fortaisA infirmitate, deferveat. Polle autem, fi foetor eft ootabilitcrgnftis,
nec ullo modo, vel tempore vinci queat, immA tunc etiam leparationem tori fieri
polle, docet Bauei ia/faga/.ea/v. de quo cafu interminis a nullo Dolore fuifle
difpuutum , ibidem affirmat . Ratio allatae dodrmaeeile potci),quia inprioribus
tribus caiibus difficultas non efle tanta fuppooi tu r, quae poflit vincere
obligatio- nem debiti, quam contrahunt conjuges ex contradu matrimonii . At in
ultimocafu,cAm fupponatur magna difficultas,non przfumi- tur conjuges ufum
matrimonii cum tanta difficultate ( qu$ moralis impoflibifitas vocatur i
Theologis Jpromififle . Confirmatur, quia docet Sanch. /ii.9. de matr. /14 «.11
.cire» fi*. non teneri fanum conjugem reddere debitum conjugi, qui incidit in
lepram etiam fedufo periculo contagi i, quando accefliisefl latis dif- ficilis,
ac moraliterimpoflibiliscx naufea talis morbi; affercoue Car- dinalem dicentem,
non compelii conjugem ad debitum reddendum, quando ob lepram nimius horror
infurgit . Sed eadem naufea militat in cafu, dc quoloquimur . Ergo. Quando
foeto r hm cognitus ante initum matrimonium, mox dicam . Quid, fi cooiux
malcolens patiatur morale periculum incontinen- ti*? Rclpondeo, nec tunc
inul.timo cafu przdido obligari conju- gem alterum, ad reddendum . Ratio efl,
quia lex charitacis non obli- gat cum tanto incommodo proprio, (alcen quando
neccflitas fpiri- tualis proximi non efl extrema, nec gravis, quemadmodum non
cft hzc, cura conjux male olens fui* Hirnulis impuris poflit aliis reme- diis
occurrere, lege num. fequentem . 24 Quarta . Quando negat propter rationabile
periculum fuffa- Iutis , ut li ipfe fit febri opprcfius , vel conjux alter fit
morbo conta- ciofo affedus, vel pofl cibum, vel balneum afliunptum.&c.Ita
Sanch. M.fjt msttim.dtfp.i4.ptt ictam . An verA tunc , quamvis non oblige- tur,
poflit ni hilomiotis liciti reddere i Diftinguendura efl : Si cft pe- riculum
vitr. non poteft; quia nemo ell Dominus fu* vi car .Si ell foIAm periculum
longi morbi, ut Gallici, lepr* , < 3 cc. licet non obli- getur, tamen poteft
J quia in his morbis, quamvis diuturnis, fed non mortem tendentibus przponderat
Matrimonii amor, atque evita- tio periculi incontinenti* in utroque conjuge.
Uxor femper emittens fatus mortuos, an poffit reddere, & pete- re^ polito
quod poflit ( ut certA potefl ) an teneatur redderc,difcr- tA habes apua Sanch.
M.j.de matr.d. ioa.«.8. Sed quid , 0 fit periculum
incontincnti*,obligartfnecurn tuofani- tatis periculo conjugi copulam tuse
concedere J Refpondeo : non obligaris : Ita Conindi- Laym. aliique apud Caftr.
d>/p j. de matrj^. $.to-*-4‘ -idde pra-pofic $.p.i.6.de matr.du6.yn.i4
quiaalia viafibl confulcrc poteft Conjux . Quando lepra Przceflit matrimonium ,
& i te fano cogniti fuit , tunc cx Sanch.^ddebes reddertsquia ejufmodi
periculo loogi mor- bi confenlum legitime prscbuill i, & commune efl oron
ibus paci '10- mbus, ut, fidetegatutvitiumrci,itaobligrtcontradus, ficuti fi
viriumabeilct ; Idem igitur erit ia praecedenti cafu de oris fcetore,fi illius
(onfeius fuifli, nili Ite tantus, five fator» five horror ex lepra, utpbyficA
te inhabilootreddat ad copulam, notavit ^ij^Quiou. In primo bimnllri , pofl
initom M.trimoninro verbi! deprn-fem, non obl.pntur Conjugn reddere debitum,
qooctm- lummeturMutrimnuEum, qu.. per UcmCmonn‘" in iliildunbui menlHms,
dumefl Matrimonium folum Ar nnnc«ifnmroat»m,poflunt deliberare de Religione
aftu- menda' -h* SanTln U.tA »-"•<*/ Quid fi cerri fmt , fe nolle effe
ReUxiofa , adhuc non obligantur reddere. Ita Prcp. i" dmk 2 *+l- apod
Dian. p. 4 f 4- rf A ' I t«vet Sanch.to.fi/.**. rg.contra Q oa \ ttc \ i%
d»S*crr.d.x6.dui>.^.(tncl.z.n.^.<\\xn illeanimusnon tollit ius^iuod
habent in toto co bimeflri ; quod quidem jus datum fuit ab- foiutA,liciti
propter illumextrinfecum finem deliberandi. Pofl con- f un ,rtsationcm
matrimonii quocumque tempore fa&am femper de- inde re* Wcre oportebit ;
quia noneftampliAs Religioni locus. z6 Sexu. Pofl): licite conjugem negare
debitum petenti ante be- ncd ifliones Ecclcfi* , notant probabiliter aliqui .
Ratio efl, quia proba bil is cenfetur opinio . docens copulam conjugalem ante
didas benedic) iones, peccatum efle veniale : hoc ergo velle evitare, non fe
copulando» licebit conjugi. petenti ver A ante denuntiationes/ fi quando
matrimonium ante illas eontraOum de przfenti rite fuit ) mu ItA certius efl
pofle debi- rum denegari : quia conium mare matrimonium ratum non prarmif- fo
denuntiationibus efle morule ex Tridentia 0 colligit probabili- Explicationis
Decalogi. Lib. VII. terSinch./id.j.d/rmarrV.u.ai.j.aliiaue apod ipfum . Velle autem mortale peccatum evitare, nou licAt
foldro, fed debet. Non infitior interim alios putare non efle morule , quando
certi funt conjugati nullum inter Icadcllcdirimcns impedimentum : nam propterea
ii fcquentes hanc opinionem, pollen c fine peccato copulari . ita Sotus
Ledelma, Rodriq. aliique quos cit. Dian. />.9. tr. 8. rtf 19. xj Septima
.£i, qui emifit Votum Caftiutis&ei qui contraxit Affiniutem cum fuo Conjuge
ex inceflu, pofle alterum Conjugem negare debitum, innui fupra *. u.Sed ad
verte, fi tuconfcnfifli Voto, vclmceflui,non folAm tenon teneri reddere debitum
, fed nec pofle petere ; quia per confenfum datum ad vovendum renunciafti juri
petendi, ita Laym. n-fi*. & per contcn- iumad inccflum,incurrifli etiam tu
ex Sanch /it.g.d* mau.d.x 7.*.$. in prenam r.on petendi debitum , ut •*.
infinuavi . 18 Otia vi. Non peccare Uxorem nolentem reddere debitum , dum
ipfaeft in fuit menftruis, probabiliter docet cum aliis Boasc. dtm*tr,i+p.6.n.\
o. quia tunc eflet peccatum veniale copula, ob dif- ficultatem retentionis iem
i ms, &c. »9 Nona. An Amenti debeat faous conjux debitum reddere ? De tota
hac rehabefummatimhxc tria cx Sanch. hb.v.m*tr.d.r\. Primo, u utcrq; conjux fit
omninA amens , vel rarA habens lucida rationis intervalla : funt feparandi,
propter damnum prolis forte fu- turzfincparcntumeducationc.QuAdfj funtfoldm
dolidi {ttmfi ) non funt feparandi , quia utcumque habebitur educatio .
Secundo, fi folus vir efl amens, poteft uxor fana carneo copulari : quia non
erit damnum prolis, cflmhsec habitura fit nutremedu- cantem. Sed per fe non
obliqatur reddere debitum ; quia petitio amentis non efl atius humanus , cui
uxor debeat reipondere . Per fe, inquam : nam fi adfit periculum incontinenti?
conjugis amentis , obligabitur :( ait Sanch )occurrerehuic periculo debitum
redden- do . Sed oro te , amice Letior, ut expendas, hoc periculum non fore
nifi materiale ; nam incontinentia amentis non efl culpa . Facilius ergo dic
obligari tunc uxorem, propter periculum difpcrfionis femi- nis fui viri cum
fruftrationc generationis, cui ipta uxor potefl con- fule re, recipiendo in fe
maritale femen . TertiA, fi foU uxor cl! amens , vir potefl cum ea conjungi,
quan- do ament ia non d) fur io fa, unde oon fit periculum abortus, quia proles
jam habebit Patrem educantem. Quando autem adeAejuf- modi periculum , non
potefl; quia cooperaretur ad faciendum ab- ortum . $0 Decima. Dubius dc fuo
matrimonio, ycl de impedimentis , an poffit petere , vel an debeat reddere ,
dixi latis fupcrquc/**.i. »» dtc.c. }.$.?. matrim fjy v.difptnfati* , a» Sed
redeamus ad coetera,qu* pertinent ad debitum icopulf, Debitum, ni melius dicam,
indebitum petere, vel reddere intra vas prarpoflerum , efle peccatum contra
naturam , fuperius docuimus . Qij_d copulam incipere in pr^poftero, fed animo
coni ummaodi , in natura, oc re ipfa ibi confummando? Refpondeo, ad huc efle
morule ; Ita Sanch. M.B.dc mstr.d.t 7.».4. yAcBon.^r matrj.ef n jr.ia contra
Pi\v.dtpa*.t*"f4- apud Dian: p. Ratio mox dicetur " . ?a Quid
perfricaregeoicaiiainfuperlicievalisprzpoflcri ? Ref- poodoo, adhuc efle
mortale. Ita Pont. /«^.10 dtmatr.t. 1 i.w.y.&Ca- flrop. dtman.d.^.p 4.
contra Sanch A^.o. d4 m*tr,d.t quaefentetuia Sanch inabqutbm Cedttibut Lugduni
4**01621 . im- prtjfi/eh deleu ; i lia m tamen aflert Tancrcdi de
m*tt.M.%.difp. 1 7.$. p tueret j.i •* contra Texedam. Ratio hujus,& prper-
dentis tefolutionis efl ; quia in procedente cafu, ell certo inchoatio S eccati
contra naturam : in hoc, quia taQus tam vicinus vafi prfpo- ero prohibito,
videtur conjugibus etiam ipfis prohibitus : dtccriA quoaopraxim, cum femper
ille ta£)us fiat cxaffcflu ad locum pr*- ptilerum, femper erit, faltem ex
afFetiu mortalis . Idem puto in ca- fu, de quo nuper interrogatus fui ; hoc efl
de quodam viro, qui volu- ptatis tratia digitum intromittehat in vas uxoris
przpofterum . I-.ll enimartctiiisad przpoflcnim libidinem . Quid deniq; fi
genitalia intromittantur inosfeminz^um pa- ri animo feminandi in vafe naturali;
Rcfp.adhuc eile mortale. It* Fagund. »'• eUc.te.xJH.6.e.\*. 1 9. apud Dian.p
6J*^. Tt fi$- fyf***- du/Ti) contra Sanch. iee.tit. qui locus Sanch. etiam in
difliscodicibu* deletus ell : Sed pari modoaftcrtnr ab eodem Tancrcdi Md Ratio
poflet efle, quia id videtur adeo efle contra redbm rationem, exce- dens alias
deordinationes in materia luxuri* , ut cooflituat novam
luxuripfpccieminnominatam,fcu ejtt^ inchoationem : fed certA ali- qui apud
Diaiurn/c./rrMflvar^wmappcIlant.Vide tamen que dicaaa inferius r. 7. ubi ex
Filliuc. videor fequi opinionem Sanchez. Cepula taeda t . ^4 Situro variare in
copula, five fcilicct i latere, five i tergo five alio modo; dummodo Con jupes
uniantur in vafenaturali , efl , folum ven iale ; quia non efl nifi parva
deordinatio : quando autem adefl caufa ,ut fi Vir,v.g. propter pinguedinem non
poflet congredi, nifi retro accedar, vel quia uxor efl 'ravida, &c. ne
veniale quidem efl; quia matrix fufficieotem feminis partem natura fua attrahis
ad fe,atqueadeA non impeditur generatio : efto, certius fecu tura fit alio
modo. Conjuges enim ad cerum generationem quzrcndam te- Cap. III. De Adulterio
tenentur» non adeertiffunam. Ita Pontius litr.io. esf ac.it. »u. *"• i-
Copula tempus . 35 Accedere ad conjugem) dura ed gravida* vel dum ed in
mendruis, non ed faltem roorulc > & probabiliter ncc veniale . Ita Sane
h. /.9.^1 1. mnw.v.qu» regulariter in gravida non cd pericu- lum abortus, Sc in
roenuruau 0011 apparet , unde adde prohibitio, cum etiam tunc adhtlaltcm minus
prmcipalisjinis, qui clt concu- pifcemiamfedare. 36 Nec in Adventu, nec in Quadragefima,
nec in diebus fcdis, &c. adeft prohibitio conirdTus conjugii is. Aliud
cnimell nuptias celebrare, ided benedidiones nuptiales in Ecclefia, Sc
folemnetn inducere tradudionem 1 poni, e in domum Iponfi , quzduz funt ve- tita
in Adventu, & Quadragefima, &c. lege Sanchcz, hir. 7. dt tnatnm dtf-.y.
Sy 1 veft - •- matr.j. yq fa. Alind, ca pula m WWW ood legitimum coofcnfum
deprttlenti ;quod die prohibitum , nul- libi legitur > Qua ratione tempore
Euchariftiz fumen dar dt conveniens 4 copula abdi nere , ditium cd i nobis
pluribus in scflro * pufe, . dt Coaua. t.i. iT- r . 37 Remanet aliquid dicere
de tempore fenedutis conjugum. Ii ergo quamvis credam, non amplius filios
generaturos, copula uti queunt; Quddfi ita fint lenes, utfmen non emittant,
adhuc ad copulam conari poliunt, Sc talius alios conjugum, de quibus mox,
exercere. Ratio cfl, quia eo ipfo quod funt conjuges, ad hzc omnia jus habent,
faltem propter alios minus principales fines, concupi- fcentiam fedandi ,
amorem fuum fovendi , &c. Differunt igitur per- maxime hzduz quzdiones : An
lenes conjuges omnino exhaudi conari poflinc ad materialem copulam , Sc , An
lenes omni 06 exhau- fti,itaut judicio Medicorum nulla arte adjuvari podint ad
copulam habendam , Matrimonium inire queantHIlud prius, ut certum con- cedimus
cum Sanch, /. 7. ioi. num.j. hocpoderius negari debe- re , docet cum mult is
idem Sanch. /7 .dt matrim. difp.91 . . quem vide . $8 Qu6d fiejufmodi Cenex
conjugatus non polfit alio modo con- gredi, mG femen effundendo extra vas;
beneficdiftinguit Cadrop. difp.i.dtmotr.p.. «^.Sidubiuscftdidusfenex, anfemper
ita fit congredurus , ooced liciti, ex Bon .dematr. d.6. u.j. congredijquia
donec dubius cddceffulionc, utitur jure fuo maritali, & illa emi fio ed
ipfi per accidens; & abeo momento, quo moraliter fit certus, fem- per ita
futurum,illiciti congredietur :quia tunc per Ce edet iilaeffu- lio extra
vas,atque aded poccatum contra naturam . Cepula lotus tsLtrinftcus . 39 Pubi
ici conjuges copulari, ut etiam fe impudici tangere, eft peccatum mortale . Ita
Th.Sanc. 4 q^.t 5.«.! .quia id ex Ce adverfatur nonedati , & quia edoccafio
proxima peccati; cfim certum mora- liter fit , aliquem cx afpicient ibus ,
faltem in turpem delegationem incurfurtim. 40 Idem^iiniocofacro^etiamprivatim
ea exerceatur ( quinam fit locus facer ad effrdum hujus peccati , vide fusi
apud Dodores Th.Sauc h. l.$.d. 1 j.i *.i].Cillr.f.afM t.d. 1 .*.i.dc nos
inuuimus fu- K t.i.fi. 1. «.ii.) Ratioed,quiaex fe maena ed irreverentia,in
locis o deputatis haec turpia »gu«nv»$ali 4 s licita perpetrari . Non infi-
cior umen,i juda caufa poflte peccatum excufari.Sola autem hzc ed, periculum
incoacinentiz, quo forti laboreK conjuges, fi in loco Sacro fint conclufi per
longum tempus, puta unum menfem ex Sane. Z9.de matr.d.i j.itam.i ». quindecim
diesex Ledio /.4.1.3. d.ix.n.86, decem diesexFagund pr. Eeel.i. /,4. c*. num. z
1. qnatuor vel quin- que dies cx Suario , quem citant Fagundex Hid. Sc Diana
par.t . sr. 7. Tullus , iis affini* imttr Conjuges . 41 Tadus partium
honedarum,vel inhonefiarum,afpedusearun- dem, turpiloquia, morofz cogitationes
duplici modo exerceri inter conjuges podunt . Altero, une pollutionis periculo,
de quo prifts agam ; altero , cum ejufdem periculo, de quo poderi is ed . V ir
partes przpofteras,vel os U toris yam diximus d *. j 1 . Ratii riorisdididixim
Duzfunc hic d poderiorisdtdi diximus*. 10. . -0 ■ * ~ " ifficultates.
Prinia, An idem fit, quan Joci 43 Duzlunc hic dimcultates,.Pnma, An idem iit,
quan; ccs funt impediti,nec copulam exercere podunt . Refpom liene
didmgucndum.Si enim impedi mentum cU extrinlccum.ui V. g,ob infirmitatem,
vclabfentiam non datur illis Mttrimootouti; vel fi alter, aut etiam uterque
conjux affinitatem contraxerunt qxince- Au pod Matrimonium initum, quando coii
jugi incedunfo interdici- tur fola petitio copulz;vel fi funt in loco publico «
ubi lolum illicita funt copula,& udus , modo lupenus dido ; Si,
inquam^xtrmlecum ed impedimentum, poflunt ea omnia , ut raodd dixtmus,excrceie
,fi abfit pollutionis pcriculum.Ratioed^uia per illud impedimentum extrinfecum
non tollitur jus .vlatrimouii , quod dat licent iam iis omnibus aci ibu s . At
fi impedimentum ed, ut ita dicamjmtrinfecum, boc ed tollens jus ad maritales
adus, uc fi fuperveniat fcientia de in- validiute matrimonii, vel conjuges
voverint integram C.ad tatem ; ( nam fi foldm partem, ut, v.g. voverint non
petere debitum . 1 cetera non
edent voto fubjetia , qua re exerceri licite pofieot ) tunc illa om- nia edent
prohibita. Ratio cd^uia ide6 conceduntur , quia ordinem implicitum vel
explicituni habebunt ad copulam maritalem ; fed nunc illa vel non habent
cjufmod t ordinem, vel per votum promilidi non habere : ergo , Sc c. 44 Sanch-
»^.".»4 Cadrop. t.i.tr.x.difp.xp.\o. JT-j.Vij. docent, dubium de
matrimonii valorc non ooffe exercere przd idos adus ; quia tunc, nec potedadum
coniugalcm.Scd quia nosfupra/.i dtc. e. 3.5.7.V. matr. uu.i. diximus dubium de
validitate matrimonii non feraper cadere dciua pofleflione; idehhicconfequenter
dicimus, tunc non ede illicitos eos adus , de quibus loquimur; dfetamen il-
licitos , quando cadit ,quem locum recole . Quhd fi aliquando in di- do
matrimoniodubio propter jus uxoris poflit conjux reddere , ci\m non poflit
petere : non poteft tamen liciti eos adus , morofafque co- gitationes
admittere, quz non confequuntur , nec requiruntur ad debiti redditionem ; quia
illa non funt secellaria ad tuendum jus alterius . 4 j Secunda difficultas. An
conjugatus Iicitd poflit ipfum turpiter feu libidinosi ungere vel afplccre,mer£
propter voluptatem, fed fi- ne periculo pollutionis ? Refpandcoipon pauci docent,
id foldm ef- fe veniale, ficuti ed ejufdem morofa deTcdatio de copula cum
eonjuw ge ablentc.Ita Th.Sanc./.p.»*/.^^*. 16. Prttpof.de Hurtad-apud Dian . »
.4.1 ^.4. rtf.x 37. Ratio ed , inquiunt , quia nifi alius malus finis exprete
intendatur , quicumque tadus voluptuofus conjugati ,C* fe refertur ad copulam,
quz ipfi jam liciued: ex nullo enim capite probatur , q u6d ii adus debeant ede
cum conjuge , fatu ed, ad vitan- dum morule^i fint adus cooiugis.ided adualiter
conjugati. Alii nt- hilominusputant ede mortale ; quia intrinfeci malum ed, uti
pro-, prio corpore ad explendam fecum libidinem . Ita jo Snnc.difp.il . h.
j6.Diana/>.a./M ifrf- i 37-Et de- nique;4.ti.lf^ji .adducens Dieadillum
trahentem ad fe Vafqu.dc iterum il.rtf.44. Utrumque probabile. Tatius tum
pollutionis prrituh . 46 Przmittendumed Primd , Pollutionem voluntariam ex fe
femper prohibitam^dqucjurenaturali-ltaTho.Sanc./pV.i?- ».r<. Leffius I4S.4.
dut.14. cuius veritatis ea ratio potiflirna fo- let afferri^uia deflet licita ,
impediretur ufus conjugii tam necefla- rius in mundo: q uandoqu idem homines ea
fola velu ptate edent con- tenti, rvee conjugiis vacarent. Additur^Si
fornicatio ed jure naturz vetita , multo magis pollutio, qua prodigitur femen ,
impediturque generatio. Vide, quzdixi*' 47
Hincdireddvelle.velprocurarepollutionem extra matrimo- nii ufu m, efle mortale
certum cd, Sc exploratum; de qua infr* fuo Itco tap.y. At indircd^'d
ed,ve!!ecaufam,ex qua przvideiur futura pollu- tio , fed non intendatur , ( fi
enim illam intenderes, jamdirete vel- les, decerto peccares mortaliter ) hoc
roaximded in<ju*dicwc,Aa & quod peccatum fit? Dt t tufis Pollutionis.
Tatius fint pollutionis potieu/o . 41 Omnia num.41 . przdi&a inter conjuges
licita funt, fi fiant vel ad lc przparandos ad copulam, vel ad vitandam
incontinentiam, vel ad odendenda amoris legitima figna : At funt venial ia , fi
dumtaxat ob voluptatem , fivequznafciturex ipfa finali copula, ad quam hzc
tendunt, quamque imasinarioConjuxabfemfibiprzfentcm facit ; five quz nafeitur
ab iifdem diflis adibus .abdrahendo 4 copula . Ita Thom Sanch. 1.9. dt masr. d.44 per totam.
Jo&nn.SanchV. 1 1 . *um.i6. Filliuc^.ur. jo.r.j».v.»95. lege Dian^.3.^^.
rtfxxy Ratio prioris difli ed, quia , ficuti Matrimonium licitam reddit copulam
; ita ea omnia, quz natura fua five impliciti, fiveexplicitd ordinantur ad
illam ; ita ut Conjuges fi ofculentur invicem pudenda , finediflope- Ticulo
pollutionis; lic^t acriter reprehendantur, nontamendam- nen turde moruli
JFilliacio . Si digito, vcJ fi genitalibus tangat 48 Przmittendum ergo ed
fecund6^raufam pofillqtioois, dupli- cis generis efle pode. Primo notabiliter
& per fe influentem in ip-
fam.TalisedjVcrbiGratiajVehemenscogiutiOj&diuturmdefz- ininz concubitu,
voluntarii 4 calido juveticadumpta. Sccundbper accidcns,& leviter
influentem, cxquafcilicet caufa nec femper,net frequenter fequitur pollutio: ta
lisefl cibus Sc potus etiam fuper- fluus . Cibus enim influit quidem per fc in
ntirritionem , ac fatis per accidens , & infrequencer pollutionis ed caufa
. Iu Thom.Sanch./i. %djtf.ptr totam. 49 Ex didis communis jam nunc Dodorum
rcfolutiouniverfalis hzc ed, pro Solutis Quoties das operam alicui caufz,pe r f
e ooubili- ter influenti ad pollutionem,five in vigilia, fiveinfona no conti
ngen- tcm;cot ies peccas mortaliter , fi illam przvidiUi » «c^t eiprefv4 non
intenderis. Iu ex SaQch»i.Vafq.Salas,Heariq.L*fliusFittiuc.aUique apud Dian^.x.
ir.j j. rof. 3 1 . Excipe , nifi ncccfikas te cogat illam adionem caerc«te,ut
verbi W»* J92 VMia, mederi pmlbnsverendis. Quoties verAfineneccffitate, vel r
ationabili utilitate das operam caulae leviter, & per accidens in- *u itnti
ip pollutionem {etiam ii Illam prarvidcrii , toties folum pec- •Afventahtcr
Ratio imrum ell , quia fi caufam leviter influentem !■**» cum per accidens
fequatur pollutio, illam tibi impuuri ad mortale xqUum non cfl . Prxicrtim ciim
valde tenuis fit obligatio vitandi pollutionem in caulis, quse ner le proxime
non ordinantur ad illam, ut fuse Sanchez i ita ut nec adiit obligatio fub
veniali, fi intercedat ncccllitar quia ei , qui Tuo jure utitur, non imputatur
ad peccatum, id quod per accidens lequitur,cuai illud potius patiatur ,
quimagat-Si verd ponas caufam notabiliter influentem, A per fc in pollutionem (
nili neceffitas pro- pter didam rationem excufct )illa tibi meritd imputatur ad
culpam mortalem, cum is, qui delibera te vult caufam, velit etiam effectum
neceflarib.velquafineceflaridabilla proven i entem. Dico^Jclibcrate: fi enini
bona fide nullo modo prxvidilli polluti<inem;cxculabcris ob involuntarium, &
indelibcratum, ut ex fepitet . Porro jam habes, ubinam difficultatum cardines
verfcntur.Ecquf- namfcilicet fint c au far influentes notati liter, quxnam
leviter?Rur- fus quxnam fint illx ncceriiiatescxculantes ? SO Cum
Sanc.S-9V.45.*.! i S,Leli./.r/rt//ah^ m», ICO. aliique ccnieo, Iulum illam efle
caufim notabiliter influentem, qux efladiopcccaminola mortaliter in genere
luxuria: contra fextum prarceptum ; : quidquid benignius dicat Jo.SanchV.xt
.*.i 5.) c a; te- ras omnes efle leviter influentes . Hinc cogitationes,
dclidcria.turpiloquia.ifptdus.tadus , ofcula, mortalia in genere luxurix, fi
c.x iliis prxvidetur pollutio , quamvis non intendatur :funt peccata mortalia ,
non foliim in fedcd ut cau- fae pollutionis : ita ut
licalideadolelcensconcupifli , V-G- delibera- ro, «Mitinuoqueaftedu Ice minam
non tuain , ex quaconcupilcentia przvidsfli,tecafurumin pollutionem i
dupliciter peccafli , pecca- to fci licet defiderii fornicationis, &
peccato contra naturam, cui caufam dedifti . Io- Sanch./x.non approbat omnia
prxdidaefie cau- , per fe notabiliter influentes in pollutionem; fednos
lcquitur Thom. Stnch. aliofque flcc. ji Cuntri; Cogitationes, defideria,
turpiloquia, Iedio vana, feu curiofa turpium, curumdcmque rcprxfcncatio,udus.(
5 c fimilia,quX venialia, five ex indclihcracionc, five aliunde, ut ell V.G
tadus levis manus ex vanitate A joco, five etiam ex parvitate materia: in gene-
re luxurix , fi ea daretur , quam tamen prori 11$ non dari dicemus.i"- fra
; fi in illis prxvidcatur pollutio , dummodo non intendatur, funt peccata folum
venialia, ceflinte femper pcriculoconfenfus : Hoc emmficxiflat ,&
prxvidcatur, feu per negligentiam gravem prxvi- deri negligatur,
pcccatumdlemorulcpoHutionis in caufa non cfl dub\i\m' % (\ix\2, qui dc\i\xrntc
amat pAicu/um t per ibit ,«» 74 ». Prxtcrei loqui verba amatoria (ait
Dian^.a.rr.if r^^r. 'citant Thomam Sau- cbez^Salas^liofque) V.g cor meum, bonum
meum, anima mca,ob lb- lam vanitatem , A ad conciliandum vanum ( lcd non
libidinoCum ) amorein.quia non excedit culpam venialem, ( tutelligefeclufo
peri- culo proprio vel alieno , videlicet illius, ad quem ejutmodi verba di-
riguntur )ided etiamli prarvtdcatur , Ced ciui periculum confcnfus non
intendatur pollutio, mortale non fiet ■ Rurfuscomeflio calido- rum, potus vmi,
fle fimiha,etiamfi excedant uique ad culpam morta- lem, icd non in genere
luxuria-; multo magis, qust non funt ex fc pec- cata, ut temperatus c ibus
& potus, equitatio ,fomnus , fitus Cedendi vel cubandi, & fimi lia, fi
in illis prxvideatur fecutura pollutio, nec intendatur , nec fit cooCenfus
periculum, non erunt nili ad luminum Explicationis Decalogi JorSancbVfp.zx J v.x9.verendorum pruritum
,’vel ex morbo , V.G. lcabie,vcl ex pulicibus» vel (jmilibusortum,manibus^iae
intentione impura: libidinis forte coniurgentis,fcdare 5 ed hoc de pruritu, in-
venio deledum apud Thom. Sincb-isfi^im Lugduntnjf amiiju. quamvis non defit i»
nliii editionibm. £t Jo. Sanch. kcsit.num.\h. te- flaturfuilleicota
UniverfiuteComplutenfi decretura , utbxc do- drtna Thom- Saoch.mtada fervarctur
. Denique excufat etiam Bo- nacma, dematrj, 4/. io.*.8. puellam fua pudenda
lavantem ad pur- gandum fxtorem . Quando er;o in aliqua adione ex d idu
prxvideatur pollutio , fi adiit aliqua caufa falcem ex tua com- moditate
provenicns^c pollutio non intendatur, nec fit periculum confenfus:vel nulla
erit culpa iis adionibus vacare, vel in aliquibus, folum ad lummum venialis: ut
didum efl fxpe . jJ Illud denique hic przmicte: ea, quz hadenus de caufis levi-
ter, vel notabiliter influentibus dida funt , intelligi etiam de caufis, unde
diflilUtio, vel commotio notabilis fpirituum vitalium genera- tioni
infervientium confequi f olent. Ita Thom.Smch 0 >.n. \.(y ».\t. hxc enim
perinde ac pollutio funt contra Caflitatem, propter ma- gnam (imiiitudmem,ac
propinquitatem cum eadem polJutionc.Pnl- futioenim (neinfeius lisjell effufio
feminis apti periead generatio- iJcm,magnaquedeledatione emitti
folet.Diftillatiu autem eft effufio cujufdam humoris ,qui minus mordax
eft,& aquofior ,quam femen , paucioris quantitatis, imm6 non raro Hillarum
indar, minorifquc vo- luputis,< 3 c aliquando nullius . Commotio fpiritum,
cfl przpa ratio acf utramaue ex didis ■ jtm vero hxc, qua mvis proprii
pertinentia ad folutos; funt tamen fundamenta umverfalia, & perdiligenter
in hoc argumento notan- da . Nunc ad rem noflraxn proprius accedamus ;
formemufquc hanc reculam pro conjugatis : n im pro fponfis , ».61 . Pro folutis
autem , fufficit quod hadenus didum efl d «.48. Addendum tamen nonnihil
efldediflillatione , ut clarior dc illa conflet vera dudriua. Diflillatio , ut innuebam , duplici contingere
modo potefl Pnm6,cum voluptate. 5 ecund 6 ,fiiic illa, ut experientia illorum
conflat ,qui in diftillationem folenc incidere . De utroque modo fic habet
Gcrlon. p .x.opwmjr ,dtpoll.diuTi%* % \ .Notaiifi . Immt- fttt ft tali t humor
uudiui ( fit totat humorem flutat em ex difli/latieat f fuim tfl modius inter
verum femen feu fprrma , fy inter urinam f atfue hunt medium humorem ineptum
efle ad generat /enem , votari pejfe falivalem foufputaltm , habere di ver/um
ortum at meatum ah eo , quem habet femen . ) Hic , inquam me diu t humor fe
immiftet aliquan- do tum minatione ^ahquaudo per fe defluit fine t agitatione
(j fenfu .quan- doque veri fit tum deUflatttne (j pruritu i A paulA poft -
Humor* ifltmtdiut ex leviorihut taufit,ac majori fatilitatt monetur ad exitum
qudmfemina/ij , pr a ferum in Mulieribus \ adeo quod ex leiijjuro motu foeporij
aftfque ahqua t agitatione ; fj ahfque fenfu proveniat. Kxtffe- Hu autem
pertipitur per fordidationtm quandam xitiofam in tatne fua , vel in pannis .
HarcGerfon Dehacigitur diftillatione, ut omnia quse ad ipfam pertinent, di
ftindd colligam, habe profolutis tres fequentes Conclufiones; nam, pro
conjugatis addetur unum quid num. Concludo prima • Sicut deliberati procurare
pollutionem, deque ea complacere,mortaleeft; ita procurare diflilUtionein,quae
fit cum volup<ate-lta Sanc./.9.w*rr.<f. «7.0.1 7. Ratio efl manifdla,quia
tunc r roc uratur , feu complacetur de voluptate libidiuofa,qu* efl diflil-
ationi conjunda . Conclufio Secunda. Sicuti obligamur removere caufas per fc
in- fluentes ad pollutionem^:aufas;inquam^n genere luxurix, non \ttd venialia.
Ratio horumeft, quia tum ilteadiones veniales io genere per accidens, modd jam
explicato: i ta oblijumur eafdem rrmoreix? luxurix, tum illae mortales in alio
genere ,tum maxime bp per fc lici- Pf r ( c 1 ^ Ue j tCS,D0 ” n In ito influunt
io pollutionem . AtMtt&nt. i».-.io.lim,t>«io- Ritioefl cadem.quu femper
obl.g.mur removere ciut« tnfluento . ner
ia xA vnlilnrarM lllirif ll : niui irerA rinf,i nflr rrriiienl . trwtri» nem
dodrinaedatx». 49 Interdum enim mortale peccatum luxurif per fe ad /oluputes
flliciias ; non verAcaufas per«dd««. modo propter ejus brevem (jurationem , vel
quid fimile non dl caufa nota- uem ex^heato ^Has a autem cauf is ,eafdem efle
quoad pollutionem, & quoad diflillationem , eafdcmquecxcufationes efle pro
utraque , patere fatis potefl ex didis . Concludo Tertu: Quando diQ i I latio
conticit fine ulla prorfus de- ledatione libidinofa Icu fenfuali , quamvis
adfit crcdio levis genita- lium ; ea non cfl peccatum ; unde nulla addi
obligatio tollendi ejus caufas. Ita Cajet.^ r#w.i . o.nft.ii. ars. z. §. Adverte tamen ; Sanch.
/,9. matr.d+y ».x. Laym. 8.Rc«iin./.xs t.%. nu. ^.Ratioeft, quia vel cfl
peccatum quiadifpergitur ille humor, vel quia efl dele- \ n ciui-uyi j ,r„ ,
datio venerea, vel quia efl proximum periculum ad vcncrcamdele- quenter non
peccaret peccato contra naturam in caufa. dationem. Non primum :quia ut
vidimus, ille humor non cfl f emen , ^ ia Quiad caulas excufame$;ill* funt /jux
fcona fide apparent ne- nec ejus effudo generationi prodefl . Non fecundum ,
quia nos ioqui- ceflan^ ut ‘'”’ convc,1 ' cnles, * mm ^^ c commo ^ aran ' m ®
,ve * c°rpo- niurde eo diftiflationismodo,m quo nulla adfit deledatio
fcnfualis. ri. Jta Thom. Sanch»^. nu.praf^. fy ? Quod fatis fit merum com- Non
tertium , quia fi illius h umoris effiifio nullam affert deledatio- biSiter
influens in pollutionem;noqaeenm> momentanea, V-g cogi- xatiodeliberatadc
habenda puella, vel udus ex le)e*is manus cum eadem deliberatione, &
coniequcnter mortalis, poteu dici efle cau- fa notabiliter influens in
pollutionem .quamv.sm vigilia occurren- tem;multominusin pollutinnem
contingentem noOe in lomms,qu9 tun loogidi(l« ipr*-d.d.c<Kiuno<«- ,
vcloao Miu die n »,p. lia;Ririflioi« enimex .“ ,,e ▼el nodum» . vei dium*
co]lutio -Quitrgoexiis pr*viderrt pollu- tiooem , fcd non intenderet :non datet
cauf am pollutioni , A conie- omnem etiam venialem culpam tollendam, invenies
cia- idapudjo^nch/r.e.f^W, junilo p.rz.& apud Dianam, fi.i.tr.i f.rtf _ ,
'ifi V hot etiam verum efl , ubi net netejfltai , nec caufa utilitas adefl
iill.Su*‘ b Hxc Diana . Hinc potus , cibufqucetiam ad eos
^uflandos:fti»dere,audireCon- fcffion^j tQ;t nin is caute 1 , ve! etiam
amicabiiiter, fine prava intentio- ne loqtii , cubare tali fitu in ledo obfuum
commod um 'equitare ad nem;non cfl ratio, cur ipfa fola fpedata afferat
periculum proximum ad illicium voluptatem infedandara . Confirmatur Prim6;qu ia
nihil potefl efle peccatum in hoc genere, nili fit contra Cafticatcmjhfc enim
virtuseft,qux moderator dele- dationes venercas : in calti autem noftro nullus
efl venercus feofus. Confirmatur Secundd.ex Sando Thom. opufc.6^. c. d t fluxu
Utid*- nit t qui loquensde diftillatione fic habet: Stiend^mefl^ quod illi»/
negotia 0 ^ 01 vel ad recreationem, amplexus A ofcula juxta morem humoris
effufiouon efl pollutio: quia , ut dicunt Medici , fine Midi- patri^> ne ‘
n,II .banus videaris - mederi verenda alicu jus , & fimilia, dtleflathme*
(ycamii motione iu//ui potefl pollui vmlande , hal-rntt ,rcau
i*fatisexcufantcs. ItaNavarr Manuali rap.i 6. n.8. Hxc Sandus Dodnr . Si igitur
eancccft pollutio, nec deJedatio- Addil Thom-Sancb^-SMdr matrm.difp.^num.^. fy d. 1 j.numer.t6.
ncmaffcrens, undenam peccati reatus orietur? Profed 6 non imma» rit6 Caput IV.
De Inccftu. 193 3ifli8«ii»t/Jii*aalUradi:lca«ioncnMtque.dt*qwnullimar- im
afferat rebelli onera : eruite . Jim«r6,qiumvis haxprapiui pertineant ad
folutosdimt umen tundaroenta umverlalia,* perdi- ligenter ia hoc argumento
notanda . Nunc ad rem noftrara proprius accedaraui,formemufquehancregulam pro
conjugatis, nam pro Spontis diximus pro Solutis autem fumcit,quud hadeous di-
dumcfW»«.4 8 - D # tsSUbm» , ij<. ifUtr Cuvtyt tum pdhuMtpmUtth . j4 Eos
adus impudicos, nem p$ cogitationes, defideria , afpedus etiam partium minus
honeftarum , turpiloquia , & fimilia In ordine tamen ad fuum conjugium
exercere portunt inter fe conjuges, etum cum pollutionis periculo pr*vifo, icd
non interno,& une periculo confentiendi m dclcdationem pollutionis
probabiliter (cquende i eos, inquam, adus exercere poliunt, qui exhibentur
propter ali- quam caulam ex didis excufantem : fecus erit, peccatum morule, fi
adiofit morulis in genere luxuri*; veniale, fi venialis . Ratiodu- citur ex
didis. altero,regu lar iter in peccatum inciait moruic,u przYiacx m in altero
pollutionem , quamvis non intendat. Excipe, nifi fit in loco, VG.in ledo^ibi ad
veniente periculo proximo eliulionn,pol- fit copula uti: tunc enim illi adus
impudici eflent praeparatio ad legitimam copulam, quia praepara rionetn non
efle ex fc peccatum , llatuimus fupra. Dixi autem ( regulariter in peccatum
mortale incidit:) quia regulariter pro his tadibus impudicis, extra pradi dum
locum aptum ad copulam, non apparet adefle caulamcxcu- fantem :fi umen ea
inveniretur ; ut fi ma ritus eliet Medicusunede- ri utique Uxorem in verendis
pofiec , amoto femper periculo con- fenfus , amotaque pollutionis przvilz
intentione, ut nimis fzpd didumeft. 56 At ver6conjux,qnieordem reddit,
quamvispollutionem infe tale;Ejulmodi enim turpejsde]edationc»,przter
effusionem feminis extra v.s, non funt conjueibus cum tanto rigore pruhibitz,ne
nimis oncrofus fit ftatus mamalis,fi in tanta occafione prurientis uxoris.de
prolis fufcipiendz ddiderio, ab illis fcabfimere lub mortali obliga- rentur. An conjugatis liceant
deledat iones ex cogi tauooibus morofis dicam 4 1 a uberius. Ttfluty (Jy bit fi
miti» imttf Spenfit . 61 Sponfis de futuro vald£ probabili ter fine peccato
licent a itz- dam amoris figna,qualia funt ofcuU,tadus,afpedufq,je pudici, fle
lo- ciKionesatnatorlz,etiam propter deledatiooem in illis relidentem fcd fine
periculo pollutionis,vel confc vfus m illam, vel in copulam, At nullo modo
impudici.Ita rh-Sinc.4i.9.«ur»y^6.J», 4' - l .Fagjn.
i•/>ru'^£r^■.9.r.r.l•.I.ciunsGajet.Med.Valeotia^liofqut' . Ratioeft,
quiafponfi videntur ad illipudica juscotifecutieflecx Sponf; lit i is, quoc
irent ad impudica, quia haec ordinantur proxime ad copulam; quz non ciUicita,mfi
Sponfis de przfent:; hoc eft, copulatis matri- monio laltcm rato. Unam
cxcnfationem invenio in Sprifosc^sadio- nes pudicas exercentes cum pollutionis
periculo przvifo,icd nfl in- iriculoconfenfus in illam;Nam fi
inoccafioneeliet,uc jretur.G ab illis abllineret; pollet ea ufurpare, quia jam
adeft rationabilis excufctio . 6a Inter eos, qui libi vclfponfalia promi
ferunt, vel invalid£eace- „Jiraruni,velfub conditione, fi exoru vj.fueriti
Pontificedifpen- fatio impedi menti dirimentis,vel quid fimile; nec przd da
quidem prz.vide.it, ii non eft pencuiirm didi confenfus, nec illam intendat,
liciti poterit rcddcrc,ex Sane mmrj.4 j.«.$#,fcd non poterit ex Cwtropalao^v
«»<**««» '-P* r 4 $-a. mm.x. cui adde Przpofitutn p.j.f.6.^.x6. ,
»*».i*7addudlum i Diana, Ratio Sa nchcz eliquia tunc conjux excufatur ;
fiquidem reddens, da t ope- ram rei lici cz.,& debet ex Juftitia. Ratio
Caffropalal eft,quia falfutn eite putat, tfic debere conjugem reddere cx
Juftitia prodictos t adus : nam inter veniente pollutionis periculo, coniuges
non habent jus pe- tendi. Ucraquefententiacft probabilis. Adverte tamen
costatus. pudica amoris figna funt lici ta . I ta Th . Sa ae.t $ .mstr. <4 j
. ^ $ 8 . Fa- gund.Ar. ".6. citans eundem Sanch Sotum & Gutticr
aliofque plures nui lo contradic en teyipu d Oi\n.P.^.tr.^.rtf.t^x. Ratioeft
nunifefta, quia hzc conceduntur Sponfis; (ed hi, ne antequam impleatur condi-
tio, non funt Sponfidcd erunt: ergo, &c. An Spontis liceat dcledaooin
cogitationibus morofis ; decernen- dum fpondeo/.io. (+. Utu etiam, ao Viduis,
&c. TatJms ij bis fimi Ha Istttr folmtti . Hjmijfiti . 63 De iis inferius
agetur commodiiis feparatim c.S. $.x. CAPUT IV. f. I. Dt Inctflu. 1 T N Msibidi
t txp. C9»f tjf M. xs. 7. §.7 Xic habes:Non efl dubium, in- X certum erte
(pedem luturiz explicandam? in confefiione, qua cum cunfanguincis vel
Affinibus, contra cartitatem, five per copu- lam.fi ve etiam per ofcula,
tadufque impudicos, &c. peccatur : narn propterei ita communiter delinitur:
Eft picatum iuxuri t y qusd t«m- mitut ut cumptrjon» tonjunii* . quos concedit
Sanchez,non debere erte adc6 impudicas , ut fiat ini- tium A inchoatio proxima
pol lutiows extra vas. Tales efleut/i vir peteret ab uxore ut ipfa
contredaret,movcrctque vcrSda ipfius viri, vel idem vir vellet immittere
digitos in vas naturale mu lieris>ibique perfiftere quafi copulam digitis
exercendo : hi enim no n falum funt adus impudici, fcd
iplametprocumiopollutionis: quz procuratio numquim licet , Sc folfim in
conjugatis non ertet mortalis, quando in eolocofunt, utdidumell,ubi per
legitimam copulam pollutioni pofiuntobrtare. ' 57 Hinc fecund6:0fcula,amplexu»,
aliique taaus manuum fron- tis,pedoris,&c ut item faciem afpicere.cCUbulari
A fimilia amoris S n, fi fiant inter conjuges, quando non eft nimia voluptas
incitans pollutionem.nfl funt damnanda de morcali^mm6nec de veniali, lis xradus
iit ex neceffitate declarandus ? An ver6 fi quis cum aliqua fi ex patri$«vel
amoris ufu fiant , quamvis prz videatur poli utio,fea dia ispeccavic, etiamfi
fuirtet Mater , fatis fe explicet , dicendo» non intendatur, nec fit periculum
c6fenfus in illam. Ita Sanc><\f*. ex Inttfium cmmifif Quid de peccante
cura conjundi* fpirituaiiter» «.36.erto,dfe mortale cfitra Sanchez putet
Praepati ique apud Diao. idert ex Baptifmo velconfirmationc, &decoojundis
Iq^aliter, ideft Ratioeft, quia cauia moris,vcl amoris fufficiencer ex
Adoptione? excufet conjugatos . Certi excufaret etiam fratrem fororemquefe
Tribus didis hzc, quz fatis confufa propter opinionum varie- inore patrio
amplexantes^ in aliquibus locis etiam extraneos, dum totem apud Authores funt;
breviter, dirtinddque ex meo infiitu- pofi abfentiam redeunt ia Patriam^ie
inurbani videantur, multd er- to expedientur. go magis excufabit conjugatos. a
Dicoprobabilcefie, nec confanguinitatem , ab Affinitate fit* f8 Verum
deledationes raorofzjjfpedu partium inhonertarum , S.Th x.xj.i f.mi.9. &
Cajet. iM. ) nec unum gradum ex his differ- Sed quzftto, an Inceftus cum
confanguineis differat ab Incerta cum Affinibus? &rurfus, An Incertus cum
alterutris ex przd idis in unogtadu ufque ad quartum: nam in aliis i quarto elt
fimplex for- nicatio) differat fpccie ab Incdluinalio? V.G.peccaucum Matre, cum
Filiarum Sorore, cum Nepti^um confobrma, fiveconfangui- neis,fi vc Affinibus
differuntne inter fc fpecie,itaut in confcflione ta- dicuntur . Qudd fi caofa
excufiins addfet, d ic non efie cop u lam: Ii cu- ti de tadfbus partium
inhonertarum didam efl modd j.jm. de Marito, Medico,&c. inquere,V.Gr.contra
primum cum R— tre,quim contra alium, V.G.cum Confobrina ; tamen quia non mu-
tatur fpeaes, puto non effceafpeciatim ex neceffitate patefacien- da. Ratioeft,
quia in omnibus his una fpecic deformius eft ( li- mnJX Iai.Im# —tmlA J.MU.M \
...a — - [ " que mod6 dido eriis, quando oonadel . r w w adeft^tque illud
przvidct,rcuserit^[uia nulla caufa eum inejufmo- terdum verdex
prxceptoEcciefiz,ut in coeteris,& maximi in gra- di proprio tadu, vel
afpedu excufat . dibus Affinitatis , nihil fpecic di verfum ex hoc necertari6
infertur t 60 Illud hir ctrnimir nnfa rdm ^nrhkeo til «irm J* T • 1. TA mtr,
nr-Pr-nf.iin rt\m «listllarl nrrnitlr fumI. * rituum generationis; quarum
naturam tiumtr. t»dtm e7nlT«mus : ipfi nw» mutent fpeciera, inde probatur: quia
hi nihil aliud in* T smb.T. L D* Dir. Prsr. ^ N fe- 194 Explicationis Decalogi
Lib. VII. crunt.ni fi majorem, vel minorem conjunfiioncm : uucis autem &
minus uon variant fpeciem, etiam in hac renortra morali, niti aliun- de
probetur dic contra particnlarcm virtutem, vel particulariter contra diverfum
rrH£ rationis didamen.ld quod hic,quanms multi probabiliter invenire fatagutit
; nihilominus alii probabiliter ucm uon inveniri polle contendunt . Dices : A
(ierimus hic nnm.zrx probabililfima plurium fententia, turpem conjunllionem cum
ronlanguinas non afferre divcrlitatem fpccificam nes e IT *rid in
Con!cflioncexplicadam,ut divertam ab alia conjunctione llrtQioris conlanguinei
; quia licet gravius Iit contra unura gradu m,vg.contra primum cum Matre, quam
contra alium v.g.cumConfobrinadelmqncre: tamen magis dc minus fpecicmm-
ceilusdivei lam non conftituit. Ergo idem allererc debuimus tn Me- thodo
Corfifi.fo.x.c.y§.i.fy a- in injuriis illatis cootra.Coofangui- ncos , vel
Affines ; atque ade6 dicendum fuit , injuriam illatam Pa- tri, velFratrinou
cflc divertar lpcciei ab injuriis contortis contra exteros minus propinquos;
quia pariter magis , & minus in debito, auod confangumn contrahunt non le
vituperandi , non afferunt diverfitatem tpecihcain . Refpondco; certe urget non
improbabiliter paritas. Unde pro- babiliter confequ itur,tum in hac materia de
inccftu,tum in illa ma- teria de injuria contra confanf.uincos, vel affines
inflidla non cflc ne- ceflaribcxplicandamejufmodi diverfitaccm,fed fufficere fi
dicatur; mihi tomjnntlo contutntJiit affici . 1 Dicoiceuiidd, inccflum cum
conjunClis coujunftione legali, idert conjunctione orta ex adopt ione alicu jus
in filium, (qu* clt inter adoptantem & adoptatum ejulqur delcendentcs,
(altem qui in ejus erant potertate, quando adoptatus fuit : inter adoptatum
& filios le- gitimos adoptant is;qut in eius funt poteflate?inter Uxorem
adopta- ti, & i pfum adoptantem, & denique inter Uxorem adoptantis,
& adoptatum . ) Dico inquam, hunc inceflum non elleexplicandum, ut
aiftinftumabalm inceflibus di&is»* mu. pratt dentiae ncc neccf- fa rio
explicandas di verfiutes illas dichs in proxima parent heii. Ra- tio prioris
partis hujus didi cfl ea quim *./**<''•£«* diximus; quia nimirum Eeclcfu
propter idem motivum reverenti* coniundlis de- bicx, prohibet ejufmnai
congreilu*. itade Lugo,<«V>.i6. depan.feil. Ratio poflerions eft
fimiliter eadem, quam 'l.diximus quia di verfitas gradus folum indicat magis
< 5 c minus in eadem fpecie . 4 Dico tertidjinceftum cum conjundtis
conjunctione fpirituali, idefl,ortaex Baptifmo^c Confirmatione, (quxelt inter
Baptizan- tem & Baptizat um, inter Patrinam vel Matrinam cum ipfo Baptiza-
to, inter Parentis Baptizaticum Baptizante, & Patri nfi vel Matri- nam:
qudd idera eft refpcftivi in Confirmatione . 1 Dico, inquam, jnceftum hunc efle
explicandum ut diflindum ab utroque i nceftu carnali & legali przdidol*
».x.£r j. Ita Sanchez /.7. de matr. Mfp. f . 0.9. S-d non eile nccdlirium
explicare an cx Baptilmo an cx Confir- mat ione fuerit orta ronjundio : Item
nec elie necefle explicare an v. g. Baptizans, vel Confirmans peccaverit cum
Baptizata ,an cum Mi- irioa cjufdem haptizatx^an cum Matre cjufdem ,£cc. Ratio
primz partis hujus didi eft, quiainccftusfpiritualisadait circumflant iam
Sacramenti, ratione cujus reducitur ad genus quoddam Sacrilegii . Ratio 1 cc
undae, & terti* partis eft, quia’ 1 ‘cmper in praedidiscom- mittitur
peccatum cum eadem fpecie defbrmiutc(clln graviore, vel leviore Jquiafemper eft
contra eandem reverentiam debitam per- funis, ex in tuitu Sacramcn ti connexis
. j Huc commode reducere pofluinus duo, que fuperfunt explican- da . Primum,
circa impedimentum public* hoiieftatis . Secundum, circa inccflum fodoir.iticum
• Quoad primum ,fciendumdl, impe- dimentum public* himcftatisefltTillud, quod
oritur cx lponfalibus dc luturo, valide tamen mitis;
namhi$iuinitis,oritur,exSan- chez l.j.dematr.d.68. ij fiqq. impedimentum
dirimens Matrimo- nium inter SponfipSponfuiThdc confangumcosSponff in primo
gra- du, fle contra, ideft non poteft valide contrahi matrimonium a Sponfo vel
Sponia cum didis Conlaoguineis . Idem etiam impedimentum oritur ex Matrimonio
rato non confnmmato : cum hoc addico ut fi dirimens ex Sanch. ihid. etiam ufque
ad quartum gradum;& etiamli Matrimonium fuerit irritum, ex quocumque
capite, przccrquam ex defettu confenlus . 6 |am fi quis cognofccrct (orarem, v.
g. vel matrem , nliamve fu* Sponfx de futuro; rurfus fi coenofccret
fororem,aliamveconfangui- neam fu* conjugis per verba dc prarfcnri ,fed nondum
conlummato matrimonio; deberetne in contefliouc explicare nonfoJumipfum
peccatum, (edet iam ejus qualitatem, nempe lui fle incertum cum Matre, cum
Sorore, cum Confanguinca Sponf*, flcc. Refpondco cer- tum cfic,talc peccatum
habere malitiam inccftus carnalis. Ita de Lu- gorf#/p-i6 quia eft prohibita
talis copula per Ec- clcfiam ponentem in ea impedimentum dirimens, propter reveren-
tiam Conjundis debitam: quare erit ut talis explicandus. Quoniam vero fuperhh
diximus, non cflc ex probabili opinione in coetcrisin- ccftis
neccflari6explicaodosgradus;ita hic, ubiinccftusoriturex in- choato matrimonio,
confcquenter propter eandem inibi allatam ra- tionem, dicendum erit. 7 Qijpad
fecundum , idcftguoadfodomiam,qu*rimus,anfiquis fodomitici cognofccrct
Conlanguincum, vel Confanguincam vel Affinem , v ^l.ConjunOumconjuoAionc
legali, vel fpirituali debeat explicare ConjunQiooem, itauc non fatis fit
dicere ,ft /edomiam cemmififft , fed neceflarid addendum , /e jcdamtiicum
innfium eom- mi/ffft. Refpondco ncceflarib addendum. Ita Fillincrv.a-ff.30/- ^
nm 106. Ratio eft, quia ob reverentiam naturalem propinqui debitanu cjufmodi
peccatum ultra malitiam fodorai*, habet & malitiam in- certus. Quamvis enim
per hunc incellum (odomiticum non impe- diatur Matrimoniunviuia ut impediat ,
debet efle feminat io invale naturali : neq;per eundem incurrantur ptrn$ contra
inceflum late, quia pocn* fulminamur contra inceflum proprtd didum , idefl ena-
tum ex copula naturali: tamen^uia fit contra przdiiUm reveren- tiam, non poteft
propriam incertus malitiam non participare. Major difficultas cJljUtrum
explicandi gradus V.G.fic: Cvw. mifi' inccflum /edcmilicum eum Fratre , (Um
Putre , cum Conf 0 6r$nc i An fatis fit dicere: Comnu/i imeefium foJ*mitic*m)
Refpondco in noftra lententia probabili, non efle neceflarid explicandos. Ratio
eft, quia omne» lunt cjufdem fpeciei, difolOm fecundum magis & mi- nus in
eadem fpecie differunt, id quod, ut diximusu.z. notat quidem ma jorera,minoretn
ve gravi ia tem , fed nequaquam fpecie diitinQuin peccatum . AMiiie. * "PN Uo tantummodo hic ani
ma^vertenda,mihi relida video. A I- lerum cfhqui con;ux rem habet cum
confanguinea (cx San- th.Aj .de matr.di/p.t f.mum.ij? l.(j.dtfp.%j.m.\^. ) fa*
uxoris viuentis ( non verd Affini, ex eodem ihd.eitfp.xj.mtmi.^.)\n pruno &
fecundo gradu : & qu* coujux habet rem cum confanguineo mariti viventis (
nec verd Affini) in eodem primo vel fecundo gradu; peccat fine du- bio peccato
inreflus : fed infuper, propter hunc peculiarem incc- flum, commifliim utdjco,
cum confanguioeisfuiconjugis ( non autem, fi commifliim fuerit, cx eodem dj.\
5. w».r6. cum confan- guineis fuu propriis) didlusConjux, vel dicla Conjux
incurrit in duas pccnas;fcmpcr idtclligendo,curo eodem d.d.ij. nmm.x. quando
femen incidit intra vas nam fiefiuntuno cara, qua rationcoritur affinitas . a
Prima prcm eft, ut et iam ante omnem fententiam , fub mortali non poflitamplids
petere debitum i Con/ugc. Iu idem /.9. difp.i o. ***.». cujus ratione dicit le
nefeire , fed (olffm cx ufu . Qy ia contra- xit cum illo affinitatem ex copula
fornicaria, qu* fi eft ante Matri- monium initumjdirimitexTridcntinaV^aa^V
ma/r, r.^incundum in didlis gradibus : At cum in cafunoftro matrimonium ;am fit
ini- tum, ( Sc fatis eft ex Sanch / j.matr.d.i j^v.6.G fuerit ratum, quam- vis
non confummatum ) folftm privatur conjux jure petendi . Poteft tamen reddere in
gratiam alterius Conjugis innocentis, immb &ei-
demfignificare.n^expefletfuam petitionem , non tamen poteft pro- vocare, Ut
petat . Ita Sancbez, l.y.dematrim, d.6. num. ix. quidquid dicatTexedaapud
Dun.par/.?. trafi.8,re/.ti. Innocentis, inquam :
namfialterconfenficadeuminceftum, vel uterque fimtlem ince- rtum commifit ;
uterque araifit jus . Iu Sanch./.9.«M/rV.}t. ».». iy d.x-]jt.\.jumBa
d.x8.n.z6.m i.j. Quare neu ter poterit petere, vel red- dere • An pollit etiam
pecerc, quando videt fibi imminere periculum incoutinenti*?concedic
Quinunaduenas,rr.9.yf^j<//.ii.{altem quan- do commode dilpcnfationem petere
nequit, < 5 c periculum eft in mo- ra. Sed puto cum communi fententia, quam
Icquitur Dian />«//.9. trafl.K.refii. non efle concedendum : quia funt alia
remedia vin- cendi tenutionen). j Difpenfat autem huic pccn® Epifcopus^x
SancHez/ft.m«"/OT. dM.mt. io.(y .
Confcflarius Cruciat*, Hid. *um.i6. Privilegiari Regulares, r^*^.^/p.ifi.dequa
rc »» traSiatu de Matrimonio . Il- lud cumCartropalao, »**.*. irati.i.
difpntat.de legit, pan.iq. nu. mrr.prafrrt.n) $. docco, fatis efle probabile,
& tutum, non incurri hanc pcenam ab eo Con juge, qui nelcivit cjufmodi
acceiTum ad con- (anguineam fui Conjugis, cflc fpeciali ter ab Ecclefia
prohibitum: vel quamvis id lciverit, ignorabat efle huic inceflui annexam pro-
hibitionem petendi debitum . Ratio brevis eft, quia hzc eft poena ex Dclido :
quam incurri ab co,qui inculpabiliter eam ignorat >zquuri* non eft • 4
Secunda poena'. Huic Con jugi inceftuofonon licebit per Cano- nes,mortuo altero
Conjuge, cum ulla alia, feu ullo alio amplius ma- trimonium contrahere fine
difpenfatione , idque in poenam fui deli- fli . Sed certd id non eft in ufu, ex
Navarr Sancbez/. 7 . 0 i 4 /rV. 7 .*. 5. quare fine fcrupulo poterit nunc ad
fecundas nuptias fine dilpcnfa- tionetranfire. Sed occurrit adhuc advertendum
tertium , An fcilicet, fi fit ince- flus in aliquo loco cafusrefervatus,
intelliMtur cjufmodi cflc ille* quo lemiuante viro, non feminet ff mina;vel hac
feminante , ille ne- quaquam. Refpondeo. Communiter ab audoribus, Bauci de caf
ref.cafee t. credi tur, efle refcrvat us,quia jam copula videtur confummauAd
Vcrricclli trafl. 4 . quafl.x 7 . i mn». 78. putat , non efle ccnlen-
dumrefervatum, quia refervatio( nificxprefse contrarium expri- matur )fcmper
intelligitur de completolcelerc^tdiftumfccluseft quidem completa feminatio cx
parte illius, qui feminat, noo vcr6 completus inccflus.quia non concurrit utriu
(que feminis com- mixtio, unde oritur affinius. Hzcille. Sed certi non vided
quo- modo ille non fle completus incertus ex parte fetoioantis,qui irreve-
Caput V. renter per fuam completam feminationem fe gerit cum confaogui- nea.vcl
affine, cur igitur non erit rcfcxvatus,fi refervatus eft incertus abfoi ute .
Ille alter,qui non feminat , ideo non committit cafum re- fervatum,qu'a,ex
parte fua noneft completus incertus. Et licdt ad fit in ipfo cooperatio cum i
nceftu completo alterius , iupponimus ta- men efle refer vatum incertum non
verd cooperationem ad illum . Qujd,fi fit dubium^n ille ait er femina ver it?
Refp. multd maeiscrit refervatus, ut exfe patet . Immdidem Verricelliinhocnobifcum
fentit ex eo principio; quia prefumptiofemper eft^u^d uterq/emi- naverit .fori
autem externus, oc internus non difcrepant,nifi quando contraria veritas certa
ert,non verd quando eft dubia ex Menochio, l.+pta[$\.m .8a*Mnl.»*. i .d. 1 97 fol. g.Sanch .infummJ.
i s.iQJum.i 3 . De Stupro . I TN MitbodoCenftffi.M.t.e.f. 5.8. fic Habet :
Stuprus eft Concubi- X tus yiridtm vi rei ne femina, eadem repugnante : Quarcea
confentiente, ex probabiliilima lententia, crt fimplex fornicatio .
Undefequitur rtatum «tgwtofff non effe neceflc in coofeflione ex- plicare ,
virgine confentiente ; quem illa repugnante , explicare oportebit. a Pari
ratione fodomitica copula cum eadem confentiente , eft mera fodomia : Unde nec
ibi ftatus virginitatis eft declarandus . 3 Cum fe*'?* polluit, vel dele&atur,dcc.non
fecit nifi peccatum mollitiei, de quo dixi t. \ . $.1.0.5. nam p ropterea fuam
virginitatem explicare non obligabitur . 4 Ad expediendam confeflionem fecit,
fcire obligationem, quim contrahit rtuprator . Dicoergo . Cum virgo defloratur
ipfa confen- tientemihil nec ei, nec parentibus debet deflorator . Ita
Leffius/.i.r. \o.iub.\. At fi vi, vel fraude , vel promiflione virginem quis
deflora- veritifand tenetur, vel dotare, vel ducere, ac fol vere quod promific
. !u idem $. It Additio. Do virfiiu occulti vitiata . 1 A Mittitur , Gvei
Mare,Gvei femina irreparabiliter virgini- /a tas per voluntariam feminis
effufiooem,Gru decirtonem , etiam fine exteriore procuratione; Ut probat
Cajetao.z.».?«*yf. ix y. srt. 1. contra Mart. de Magiflr apud Lertius/.4.c.a.*.izo.fedidcrt
coram Deu: nam fecundiim flatum , fle quoad exirtimationem hu- manam in muliere
amittitur virginitas per corruptionem , feti fra- fliooem clauflri virginalis.
De utraque amirtione aliquid eft hfc af- ferendum . 1 Quoad primumtMonialis, quae
ante profeflfionem vel confccra- tiooemie voluntarii polluit,quamvis amittat,
ut dittum ell, virgini- tatem fecundum virtutem ; tamen ciimnon amittat
fecundilm fta- tum,quia integro virginali claiiftro gaudet, nulla indiget
difpcnfetio- oead profitenduro,&ad velum fufcipiendum,rolrtm'vireinibus
con- certum-Et propter eandem rationem, eadem poteft finefcrupulo ac- cipere
legatum foiis virginibus relisum , feque , ut nubat, virginem pronunciare ,
icc. 3 Quoad fecundum : virginem occulti in CJaurtro violatam, fe non polle
ingerere ad petendum confccrationis velum, etiamfi ex hoc infamiam Gt
confecucura, docet Azor^-i./.J-c. 12. Bonaci «m- *r.f .4./). 1 7.*. 4 -aii« afferens : at pofle Officia
propria virginis exerce- *e>immA fe offerre ad illa,n& in
fametur,quia(inqui t Azot.ibid.) inrti- tut» EccIeGartica non obligant cum
tanto rigore . Vcrrtm,pace Azo- rii du&iflimi Viri>hxc ratio probat
etiam pofle^n Gmili periculo in- fernis, non folum in prxdifta Officia fe
ingerere , fed etiam petere confccrationis velum , ut tenet citato Suar. Peli.
t.\.d*mnimij». 78. quia pariter id ex iortituroert EccldiaOico. 4 A legatis
tamen relidis foiis virginibus excluditur i Sanch./. 7. dt marr.difp.91 .'».4.
in cOfci entia, hfc in Claurtro violata; fccus enim non fervaxetur Tertatoris
voluntas, niG forti, ni illud accepter, iofe- «nhe gravis periculum fubcatjfed
tunc debet fecretd reddere ei, cui illud competit, vel ejus
dirtributoribus,&c.Qu6d G in aliquo cafu^d acquirendum aliquid, requiratur
ut Virgo fit; fed ut ea excludatur, racertaria fit fententia Judicis ; tunc
poterit occufe violati illud nnte fententiam acquirere, quia fententia petit
Virginem efle publi- ci, vel ccn^ noo occulti violatam. Dixi^cxcluditur i
Sanchcz:)nam effe etiam probabile, reputatam communiter vireinemjicet occulti
violatam , polfe acquirere tale legatum ; pauloiuperifts diflum eft. 5 Quid de
Nfetnmonio ? puella, fignaculo virginitatis occulti « P eg ^ a tne,fi
medicamentisialiifque mediis naviter utatur, quo defectum illum caelet, atque
ut virgo matrimonio collocetur? Ref- nondeo, G probabiliter judicet fore , ut
futurus Maritus numquam hoc vitium cognofcat , nec ipfam, nec parentes ad
occultationem «ooperantes peccaturos . Iu Bonac.8. I>vr.^r./to^.i^NMvXSanch.
U.dt matr.d.x .^ p.Nav.r.rnm tmbajontl. j. torolf. j6. itum. 6 O. Ratio eft,
quia tunc nullum infertur virodamnum, nec puella pro- PriidiciturGc mentiri:
dum enim illismcdiis utitur . non idagit Turni. T. I. Dt Dtc. Prae. * De
Stupro. 195 animo alterum decipiendkfed animo fuum vitium,qu6d manifefta- re
non obligmir,occulcandi . Veriim fi judicet fore, ut delidum ve- niat m viri
notitiam , qui illud aegerrime ferat «peccabit graviter contra duritatem ; hoc
enim modo praefert occa donem innumeris malis, £c przfertim magnae difeordiz
toto fere vitae tempore inter ipfam*maritumque. Nuta illud(zgerrim6 ferat )Hur
red uco.U quis lileatlc morbo Gallico laborare, qud fit periculum inficiendi
incau- tam uxorem, dcc. 6 Non tamen puto violatam illam peccaturam contra
Jurtitiam; quia nd iblcnt Conjuges viti aequae habent manifcrtarc:& ficuti
Ma- ri tus fua occulta non mani feli at , ita nec fua patefacere tenebitur Uxor
. Adde efle nimis intolerabile^bligare puellam ad fe infeman- dam,vcl ad
abrtinendum i nuptiis, vel ad nubendum hominibus in- fimae forus. Nec ert par
ratio de contrado venditionis, in quo vitia occulta rei venditae manifertare
modo iufiad icendo necertarifl eft: non inquam crt par ratio , quia in contradu
Matrimonii confuetudo fert, ut ficuti Vir fine injuftitii fua vitia
occultafabltraho ab iliis,qu^ Uxorem inficiunt)non propalat;iu non manifeitet
fua,quantum efc exvijuftitiz. Mulier :quz confuetudo non eft io venditionibus.
§. III- Dt ciRgationt Stuprareris, x QTvlumnunc admoveamus ad explicandam
obligationem re- Qttutlonis^ ftupro derivantem. De qui fatis Aridum didutn mod6
eft $. 1. *. 4. Pro ea ergo ut ordinatim procedamus, meminifle oportet ,
llupratorem pofle Primo virginem volentem , & confen- tientem deflorare :
Secundi v 1 , metu,Gmilique injuria; Tertii cum promiflione matrimonii.
Dcfingulisfeorfim . a Pro certo autem funpone. Primi , fi nullum damnum
deflora- ta virgo paflaeft^d utbil teneri defloratorem.Cilm enim hujus tota
obligatio, dc qua nunc au imus, oriatur ex damno fado; hoc non exi- ftcnterevanefcitobligMio.
ItaLeffVafq.Turrian. apud deLugo/*^. x.dtjufi.d.x . 0.16. Hinc fideflurata
etiam per vim, ocnideindi, Sc juxta fuum rtatum nuplit^d nihil oblidatur
deflorator:Nam nec pro aperitione clauftri aliquid debet yquia hoc malum ert
irreparabile Ac alterius ordinis : nec ob d item datam i parentibus , hzc enim
fem- per danda crar ,&c. fi tamen propter periculum non bene nubendi
aliquid virg>oi dedit deflorator, fuamvis illa deindioptiminopfe- tit ipocer
11 m conscientia virgo illud retinere , quia periculum non nubendi pretio fuit
zlti nubile. 3 Secundb.Si virgolibere remittit. liber erit deflorator : Ncquo
enim requiritur confenfus Patris, vel alterius ; quia fu t corporis , quoad
hoc^domina eflquzcumque Mulier. 4 Tertio. In fbroexterno^tiamfi nullum damnum
virgo paffa fit, fi tamen vi opprefia iucrit , Raptoris poenas incurret
rtuprator . de quibus vide Leil Jit+e 3 .dub.^.n 6 6& Azorp. j
t.\%.<(yc. ij.& nos aliquid tangemus ,c 6 5.Z.0.9. Quid.fi quis vi
violavit, fed nuuc non habet , unde referciat , nec alio modo poffit refarcire
,nift eam ducendo^bliCabituroeillam ducere? Refp.ad id obligari per ib docet de
Lugo, Hb.tjrtfp.dvi.x }. quem vide . Defitrater Vir finit . Hadtm ttnfmtitntt
quid d.hat ? j Jam verd his pofit is, commium ert Reccntiorumfententia^e-
floratorem pueilz ex cjufdera puellzconfenfupiihil in confeientia debere nec
pueilz, nec pueilz parentibus, propter rationem ».3. di- Oam . Ipfam ver6
puellam peccare contra charitatem iu Patrem,& infuamalioqui honcftam
tamiliam,G publiede pcccet ,ac Patris con- turbatio notabilis prxvideacttr ,
communis eft item doflrina . Iu DD. 6 Illa explicatione indiget di&a
Rccentiorum fententia. Nam fi puellaoeculid confenfit;tu ver6 crimen
propalafti, ad reftitutionenx damni teneris ; quia fuirticaufainjuftzinfamationls,
unde aliquod damnum pueilz emerfiflefupponimui.Idem propter fimi lem ratio- nem
puto, fi iis modis follicitares invitam , quibus &cil£ per urbem credatur
ea aflenfum przbuifle : ut fi de nofte per feneftras ad ejua cubiculum
penetrare tentares; At verAapudejufdem puellzTem- plum cum fuis euntem i longd
comitari, afp icere, faluure,&c non funtexfeexitsmodis^ui infamationem
caufant: fiquidem haec di- jj> licere honcllz puelle facife quilibet exift
imare valet;ni(i forti iu f*pe , dc in i is circumrtantiis hzc flant, ut meriti
confenfum fufpt- cariinvitz pueilz alii poffint . 7 Dixit autem, w.5.(nthil
debere in confeientia: ) nam in foro ex- terno, qui defloravit virginem, etiam
volentem ; cogitur i Judice eam dotare; lege fic ftatuente.uc notavit Leffius/a.^.iv^proptec
bonum commune. ^Uffiio incidtnt : An vitfo pro primt ufufui corporis poffit
a/itjuid amplibs partii pettrt . Ubi , Ah accrpta tb turpemcauf omjfnt
ttflitutnda ? 8 Illud hic per occafionemfcifcitabitur aliquis . An virgo liciti
poflit pro ufu primo fui corporismercedem accipere ? Rurfusao N * plus 196
Explicationis Decalogi Lib. VII. plus,qu2m accipere 1'olet aliis prort i tuta?
Tertid, qua menfura cjuf- pcrque fufficiat fuum jus confequendum antiqua
obligatio : ergo ni- modi pretium , ut fit juftum , eadem expofccre tut6 valeat
? Ut hz hil ipGs vcoderetur,ctgo injulle reciperetur pretium, &c. At extra-
quflhones lucem habeant, altius res eft rcpeteiida;<5c examinandum, neo
aliquid venditur, nempe obligatio ratione ipfiu* ,quz antea non An pro quolibet
turpi lucro accipi pretium licite noffit ? nam dein- aderat, 3cc. dc ad has
difficultates de v irgine, commodius dclccndemus . 1 j Rutius infecunda parte
reguIzrDixi prim6:'quoties receptio 9 Et quidem regulam univerfalem fic ftatuo,ex
e A illicita contra alias Virtutes jTalisdl.fi quis quid recipiat, V.G.
tt.Mol.rraVV^.ox.Valent.f 6 .d* Juft.p.\.%.x quafliumuk j.Salon. contra
Temperantiam, ut Ii recipiat pecuniam i te, ut fc inebriet: Mtrs+fy
s.Lds./.i.tl+Jui.g.t? *.i 8.^.$.Vafq.<£**A$?*'*P-7* Talis, fi pecunia, quam
juftd rea pisi tuo Ccnfuario , velis tu uti ad Dian.*.i-p*r 1 *m6.'*/Ij 8
alioscitans^teLugo*.! di}wflj.\%f* 8 .\.
Iudcndum,foroicandum,&c.noncnimobligaberi5adrertitutioneni Dicaft
J.i.ir.z.dt juft.d.$.dut 1. Quoties pretii traditioex parte dan- accepta: pecunia. ;
licet enim peccescontra alias Virtutes, noo ta- tis, vel receptio ex parte
recipient is,vel utraque ex parte utriufque, men contra Jullitiam . Idem evenit
in Hiftrioaibus,£c Parafitis, qui eft ratione fui turpis,& illicita cfitra
Juftitiamjtotie» ultra peccatu, licet adu peccent contra cailiutera, turpia, v.
g. proferentes, non eft obligatio reflituendi . Quoties verdipfa receptio dl
illicita» 6 c propterei mjuftc recipiunt mcrcedcm fui , quamvis pcccaminofi,
peccaminofa contra alias virtutes,quimvis item pcccatQ antei fue- famulatus .
rit contra eafdem virtutes, itnmd ac antei peccatum fueriteontra >6
Dixifecundd : (quamvis peccatum antei fuerit contra alias Jurtiriara; tamen fi
ipfa receptio non eft contra cande Jullitif virtu- Virtutes.) Talis dl receptio
pretii,qu6d habet Faber ob Idolum v.g. temrtunc licite poli impletam
conditionem potdl recipi pretifi ,& edolatum InAdeii ; cllocnim peccaverit
contra Religionem, vel Fi- retineri fine obligatione rdlitucndi. Ratio fundamctalisregulz
eft, dem, adhuc tamen potdl pretium laboris accipere, & petere ; quia quia
obliga tiorelh tuendi non oritur nifi ex peccatocontra Juftirii; hacc acceptio
non ertinlie contra Jullitiam . Talis item dl, quando ut certum cllapud Dodores&
dicetur fuabt », cum igitur in prima meretrix accipit pretium proufului
corporis homini concerto, pec- parte regulx contra hanc fiat . non in fecunda ,
ibi erit obligatio,hlc cavit enim contra caftitatem, fcd nunc pretium juft£
recipit, petit- non item • Sed explicatius verba regula 1 breviter expendamus .
otie line peccato: Vendidit enim non quidem peccatum , quod, cum 10 Dixi
Primd:In priore parce regule ( traditio ex parte dantis.) ut nihil, in
vendibile eft;lcd commoditatem, led famulatQfui corpo- Taliseft,fi rem tibi det
ille, qui ejus non eft dominus ; qualis elle in ris,fed honorem fuum, led
periculum aliquando fuz vite, quae fani rebus non fuis Colet
fervus,filiusfamilia$, latro, pretio iunt zllimabi lia. Illud in hoc exemplo
nota;publicam Mert- it Dixi Sccunddrex parte recipientis.) Talis
crt>fiUfurarius Iu- tricem pofle .etiamin foro externo, petere pretium lui
corporis : erum, vel latropccuniam i te extorqueatjhcei enim tu fine peccato
quod prohibetur faeminis hoocrtis,hz enim licdio conficientia pof- des, illi
tamen injulle recipiunt- untpetere,& retinere pretium pro adu turpi; tamen
a foro externo ia Dixi Tertid :( ex parte urriufque. ) Talis dl, fi fimoniacd
Epi- puniuntur, & in poenam delidi «privantur pretio, poli fententiam.
fcopus,v .g pecuniam ab ordinando recipiat, tunc enim tam Epileo- 17 Dixi
terti6.*(quamvis peccatum fuerit contra Jullitiam, &c. ) pus,dum rec
ipit,nuim ordinandus, dum dat, illiciti non foldm con- Talis cft, quando judex
pro lententia injulla . Talis,
quando Gratia- tra Religionem,led etiam contra Jullitiam agunt, ut fusi
*»"*#*** tor pro homicidio. Talis quando Uxor proadultcrio/am fado,&c.
Jtfimoru*. ut cx didlis JiquCt . I? Dixi Quarti : (ratione fui .) Si enim
aliunde adio fit contra 18 Dixi denique qua rtd :( poli impletam conditionem )
nam juflitiam ,at ipla receptio ratione ipfius receptionis injulla non fit ;
antefemperaddt faltcm conlcquenter obligatio rertituendi, Det, V. non erit
obligatio rertituendi. V.G.fi curtos nemoris, vel gabcliz G.Petrus centum
aureos Grallatori, ut aliquem occidat. Dico Graf- accipiat pretium, ut finat
arbores fcindi.vcl gabellaro dcfraudari;li- fatorem antequam impleat
conditionem , ideft antequam hominem cit peccet contra Jullitiam , unde
obligetur Domino nemoris^c ga- qccidat,tcncri ad rertituendum illum cenfum .
Ita de Lugo **. t .dt bellf totum damnum rclarcire: tamen quia receptio pretii,
quod na- j*fl.d. 1 8 ftH.ynu.^ j.#- 49. Ritiocll,quu tenetur cx Jurtitia
refein- bet a fc i floribus, vel defraudatoribus, non crt ratione fui injulla ,
fcd derc hunc contradum, & non ilarc promittis- polita autem rdciJfio-
juda, cum exhibeatur ob commoditatem ipfislCullode , quamvis ne,jamn6 habet
titulum ca centum retinendi, dc confequcmrT ha» injulle datam ; non obligabitur
ad rettitutionem didi pretii . Simili bet obligationem rdlitucndi • Idem dic
,fi pretium acceptum fuit 1 modo pretium, qudd grallator accipit i Petro, V. G
-pro homicidio Muliere ob luturam fornicationem , Sci quocumque ob futurum in
gratiam tjufdcm Petri committo, non obligatur reftituerc ; nam quod libet
peccatum , nam lcraper adell obligatio peccandi , atque 3 uamvis Grallator
contra Julii tiam peccaverit, homicidium patran- adedrefeindendi promi llioncm
flcc&fequenter rdlitucndi. Id quod o; tamen pofi 1 a jam occalione , remanet
quidem ipfc obligatus ad noni ita cfle, fi jam peccatum fadum fuit, ex lepatet:
nam illud non comportanda damna, haeredibus occili inde fecuta ; at juftd nunc
fuifle,uon eft ampliis in mea putcftatc: Cii mergo ex alia parte in et* petit ,
A: accipit mercedem fui laboris , periculi, &c. quidquidin peccato jam
patrato inveniatur meus labor, vclquid fimile dignum contrarium confuluerit
nimis flride Navar. Manual /atiw, c-ij. merccde, illam non lum modo dido
defraudandus - n«p>4i . quia nunc oec datio , nec receptio pretii eft
ratione fui illi- *9 Jam vcr6, Ii res turpis exhibita fit , pretium autem
nondum fic citadmmd labori condigna. Talisdl etiam receptio peconix, quam
traditum ; farpidsdixi peti illud fineinjurtitia polle : Atannecart hi bet
Judex propter icntentiam injulle prolatam - Quamvisenim poflit , nondum dixi .
Id ergo explicatius proponamus, A-illuftre- dcliquerit contra Jullitiam ,
Ixdcndo partem , cui debebit omne mus. Promififli Grallatori, Meretrici,
bonellar puellz, Hiltrioni, damnum reficere: tamen, ob eandem rationem, non
peccat nunc Judici injufto,&c- centum aureos ob turpes adrones abhis refpc-
contra Jullitiam, recipiendo pretium pro opere, quamvis injurto a fe dive
gerendas; ii eas plend exhibuerunt : potcrifnc tu us petentibus in client is
gratiam, fada Propter fententiam injulle prolatam, dico: ea centum negare, cc
in confcientia non folverecl Refpondeojex no- nam propter jurtam nihil accipere
i cliente, vel retinere Judex vel lira, commumoreque lententia non poteris .
Ita Rebell.Lefl.1 urr. quisfimilispoteft,idque propter eandem dodrinam , quim
cxpli- Mald.Sylveft-Azor aluque^ quos citat lequiturqucDian. ci un- camus ;
quia tunc ipla receptio eft injulla ratione fui : Si eoimfen- dus . Adde
Dicaft./»^.i 1 .».t a. fi enim promifolr, tentwdl julla^iebctur ea Clienti : Ii
debetur, ergo ei vendi per pre- & illi ex fui parte rem vendibilem
pofuerunt ; non eft unde tu ab tium i Judice jurtd nequit. Pari denique modo
nequit Uxor accipere obligatione rdlitucndi liber evadas, excipe lcraper . mu i^cs
irnta- jurte i Marito pretium, ne adultcret;quia ad non adulterandumtc- verint
padum, leu prommioncm ; ut certe fecerunt in pronTilliooi- nctur Uxor ex
lullitia ipfi Marito: e r^o venderet Marito id , quod bus fimoniacis. Addit de
Lugo rp. Mariti eft . f« negari licitd portet preuum pro re turpi , negare
etiam juftc pollet 14 Nonnulli putant tumdidos Judicem, Uxoremque , tum fimi-
adolefcens matrimonium puellz, qui, ut cana defloraret, illud ver6 les, licet
non portint jurt^ accipere pro lententia julla ,&proomif- promifit: jam
emmpromific pro re turpi, & tamen omnes tcrCDo- fion e adulterii quid piam
i Cliente, & Marito ; polle tamen abalio dores clamant nepre non pofle .
tertio extraneo , nec agente in gratiam, feti nomine Clientis, vel ao Dixi(cx nnftra
fententia: ) nam non ignobiles Doflqjtt docent Mariti . Iu de Lugo , t*m. 1
.drjufi.d.i .mum.s* citans Vaf- neminem teneri ad lolvcndum alteri , qudd pro
re turp; illi promif- quez; hanc eandem fententiam fequitur Sot& Joann.Ta
Crux, apud lum crt , feclufo Juramento , quamvis promiflarius condit ioneiri
eundem de Lugo, lo<o mex ei'. Favent huic fcntentizca,quz dicam pleni
pofuerit *, Idque in omnibus cafibus , tum fcilicct in iis ,qui »«w.2i . R.-tio
ell, ajunt , eadem «quam inculcamus, quia tunc talis per leges
puniuntur,qualiseft fornicatio Mulieris honeuz, homiCJ- receptio poteft
eflejurta.ratiouefui. Nam Judex ,& Uxor nlhildc- dium^dulterium,&c tum
in quibufcutnq; aliis.Ratio ert(inquiunt) bent ex Jurtitia ciufmodi extraneo :
ergo poliunt juUcfiiam operam quia promilho illa derc turpi patranda fuit nulla
, nec ullo modo vendere ; qua venditione poGtafubibunt novam obligationem ex
oblicans, utpotipeceaminola:quareneceritcxobligationeiervan- Juftitia
;antiquanienim habebant , ut Judex, &iu Uxor refpedu da . Addit Navar.*»
Mnae. . daiionernjocacceputiooeintpco Clientis, & Mariti; at tunc novam
fubeunt, ut habentes pretium re turpi commifla,eflc novum pcccatum,quu eft
approbatio peccati ab extraneo in gratiam i pfius ext ranei . Hic fententiam
cura dida cormnifli . Sed certe hoc didumNavarri i ventate procul cft, ut cx
limitatione approbat de Lugo /<*cn ri*.fcd deinde idem M.x.dt Juft. didis
colligi potert- II. Humtr.i itf. cum Mol. ab eodem citat, eamablolutd Hzc
fententia, quz probabilis cenfctur i non paucis, Lca/i.c.i*. reprobat :
Nihilominus fic limitata non videtur improbabilis : r, J * 7 ' foliim in
praxifemper timebo , neingratiam Clientis , &Uxoris
Navar.Vaicnt.Comitol.apud Dian./*c#ri:.&multisCanoniftisapud detur pecunia
. Neque dicas htne fequi fimili modo jufto pretio , Aror/.|./^.*.ir^.i.raihiA
communiter Recentioribus non p»a- porte vendi i Judice , Oc Uxore hanc novam
obligationem ipfis cet^ob rationem didam •»**. pttttd. quiatamen tot viri d«»di
eam CliemiA Marito : ne id dicas , inquam , quia hzc^nova obligatio nequaquamrciiciunt,ttecegoreiido,fedaliismeliusexpc9deiuiam
Qibil addit emolumenti ipfis Clienti, & Marito, ct)m ipfis fatii fu-
relinquo. < Caput V. De Stupro. 197 »1 Didium eft de acceptatione preti i
pro opere turpi : quid pro otniJTtonc operis turpis , atque adeo pro opere
bono? Si v.g. Petrus fh deditus ludo.fcortis,UalpbemUs; & ego illi, haec ue
committat, dopecuniam; licitene ille accipere & retinere poteft, pofiro
qu6d ea noo committat ? Refpoodeo , liciti pofle . Ita de Lugo aliis ciuc.
tom.\.dtjufl.d.\L i»*».66.quuqtumvisiHeartriQgiturea peccata ex aliis
virtutibus non committere;nd nnwa exjuftit ia fal- tem mihi debita : quare fi
omittat in gratiam meam, & fub no va hac obligatione, juftd praemium
retinet. Si ea peccata nau committere deberet nifiex Juftitia, nihil 4 me
poliet accipere, propter hattenus didla. A me inquam ; nam cum poffit ab altero
^colligitur ex didlis mrm.14.Nec incafunoftro adeftfirnonia . Iu Vaiquez.apud
eundem de Lugo '^.«.69. quia harc,quar donantur propter advertendos ho- mines 4
malo, vel alliciendos ad bonum, gratia donantur, vel fub condi tiooe, non vert
in pretiumjquo etiam padloexcufant ur i Gmo- nta Fideles , quando munuf culis
alliciunt infideles ad Fidem, vel pueros ad Religionis insreflum. aa PorrA ex
iiQis jam facile refpoodebts primae quseflkmi mm.& propofitf . An te
patratum enim fluprum/lebet virgo refeindere pro- mimonem,& reddere
pretiura,juxtadidJa».i 8. At eo patrato, po- teft liciti & jufti illud in
coofcientia petere, ac retinere,utex o»2Us przfertim •*. 19. patet .
Nonnulli(ut id hac occatione dicam) ioiidunt fcrupulum conju- gatae, que
accepit pecuniam pro adulteriora junt enim cam pecuniam deberi ab ipfa(
occultae prodatur)tradi Marito, quia Maritus eft Dominus corporis Uxoris . Ita
Molio. Regin. Bannes , aliique apud Diza.fiar.i.tem.1 Sed hos, licet
doaifiimos,r>onaodio^it nec audjuntaliinC ignobiles Do£k>res,Megala
Bcnacina,Graffius,Diana eos ciuns d.refal. 7. Ratio mihi videtur cfie , quia
vir non eQ ita Do- minuscorporis uxoris,ut in illud pcrftr&ifiimuni habeat
dominium; fed foliim ita, ut illo uti queat in debitocon jugali omnibus aliis
ex- clufis;qu6d certe non tollit uxori facultatem acquirendi, hcct cum pecca
to, ex turpi fui corporis conceflionc Uxor enim non eft ficut»
fmncipium,qwod,quia incapax eft dominii^uidquid acquirit , Do* mino acquirit,
&c. Quantum fr a *fu c er perit jufli exigit Mu/itr ? »5 Ad pofteriores
amem auaeftiones,qus hujus pretii taxam in- quirebant, communis re f pondo eft
: fpeuatis omnibusdd eft perfon? nobilitate, pulchri tudine^tate,honeftate.&c«fle
id decernendum; plus enim meretur honeftaySc nemini pervia!, quim omnibus
obvia, &c. Verum ad hanc refponuonem animus, qui explicatius aliquidyflc
magis determinatum defiderat omnind acquiefeit . 4 Diftinguunt nonnulli: Vel enim
fermo eft de Meretrice, vel de fermina hooefta . Meretrix ( art de Lugo ».i
JejuflJ. 1 1 /tB . $ .*». 47. ) non poteft jure petere, vel accipere nili
quantfi plus minus folet ipfa eadem ic?teris conquirere, Hic enim eft emptio,
& venditio inter illam & Amafium : hic dat pretium,illa ufum corporis;
cum igitur conditio emptionis^c venditionis jurtae requirat , ut pretium fit
illud, quo cCmuniter res venditur; itaeric Oc hic . Quare fi Mere- trix dolo
fingens fecflehoneftam»cilm tamen talis in communi opi- nione non fir, vel
fingens ab ali» mu Itum accipere, plus notabiliter acci piat,obligabi cur
exceflum refticuere; nili fort^excircumftanriis colligat ede liberalem
donationem Amafii; quam ego tunc adefle prpfumerem, quando is fpontd & non
exadlusi meretrice, tatam vel tantam mercedem porrigeret . Dc protniflionc
nimis prodiga , vide que d i xi, eim de Jugumenta . aj At verd f?mina honefta
poteft petere dc fu mere qultGei placet. Ratio eft, quia inhisfimilibas rebus,
quae pretio fta tuto, vel vul- gari carent; tanti res poteft vendi , quanti cam
asftinm,qui vendit . At puella honefta plurimi poteft fuam honeflatem arftimari
. Unde vides meretricem,dequa«*w . pe at edenti fuit locutio, potuifle ini- tio
fu? proftitutinois plus accipere ; at ubi tanto vel tanto pretio ho- neftatem
fuam ?ftimavit,huic pftimationi debet flare, focus venderet fiipra «ftimationem.
Haec ex de Lugo Fateor hanc diftinQionem efte probabilem; fed quoniam non
improbabilis eft fententia( afferenda •*fr*/ii.S./tr.y.c. 7.$.4.*.*o.ex
Valent.Tolet.S 4 , ubi rcfpbdeblrous arg-allatoi de Lu- go ) dicens in
rebus,quar. non funt vidlui, ac veftitui , & his fimilibus neceflaria.quem
libet polle rem fuam vendere, quanti fine fraude po- teft: ficenim conceditur,
Falconem, Canem Venaticum, Gemmam tanti vendere^ uanti quis poteft;quia haec
funt ad deliriaj,ncn ad ne- cdfitatemxur etiam id non fit fentieodura de
mernrice^uar ufum adlualcfui corporis velit huic vilius,huiccarius,utei libet,
fine dolo vendere? Addidi(fioe dolo,) nam fi mendaciis utatur & fallaciis ;
non i Uafoldm meretrix, verum etiam qu?curaque alia honefta, fimi- libus
utcnsjparis erit injuftitiz rea . Efflerat* Virginii , vi, rnrlu , fje. V »6 Si
Virgo vi, fraude, metu injufto, aut revercntiali, addunt Turrianus,
alilqueDunl.iSftrf.if.H/r/.jf. preces importunas; quas tamen ego non addo, cum
Vafquez,petro Navarr. aliifqueujuos «Ut. fequ i turque Dicaft.
U.^^hjnflarall.xJ.-jJ.^.ntm.xi^ pr ece5 «oim,ut& blanditiasaugent
voluntarium, non imminuuntmififint Tsmt, T. /. V Dtt. Prae. Superiore ^:ui reverentia debeaturfnam tdne
res tranfit in metam reverentialemjfi Virso,inquam,vi,&c. florem fui
corporis deperdi- diuobli^acur ftuprator fub diftindione,vel eam ducere, vel
damn ura reficere docedeu pecunia;vel curando, ut eque ben£ nubat^c fi fuif-
let i ntada.Iu DD.apud de Lugo 1 ,d* jaflJ.ix.ftU. 1. mt.xt. qui- bus adde
Dicaftil l./.r .mtm.i opalios citan tem. Ratio eliquia fic utis compcnfatur
injuria.Simlle quid debet, fi foliim qu<« ofculatus eft vi puellam cum ejus
infamia, &c. debet enim rc£arcire quantitatem damni . Qyare fi fufficieter
refecit, vel reficere detur pauca pecunia,
fuperaddendoV.G.nonnihildotifluamilla virgoaliundepo(fidet;n 5 tenetur in
coofcieatia nec ducere, nec integri dota reCilm enim ra- dix hujus obligationis
fit fala injuria ; ( nam fi affuiftet promiffio, alia eft ratio^equa
««)profeftd injuria compenfata,nihil fupetreft obli- aationis-Nam propterei,!!
deflorator illam vi defloratam ducere ve- Tit,illaque tunc ad matrimonium
confentiat^atis etiam injuriam re- ficiet, nec erit pecunia ulla fuperaddenda .
17 Qu6d fi ftuprator pecunia,vel alia via careat, qua damnum re-
ficiatjobTigabitur ne invitus illam ducere?Rclpondeo eflediftingue- dum cum de
Lugo "«.il Sicnim non eft magnus exceftiis intec iplum,& i piam,ob
ligatur, -quia Juflitia urget omnibus compctdtibua viis rclarciri damnum;At fi
eft magnus excefliis,vcl aliquid grave ad-» fit ex illisqoae folent lponfalia
ritediftolvere,non obligabitur deflo- rator >foDm tenebitur alias vias
compen fandi qu?rere,fi eft fpesiUai inveniendi . Ratio eft , quia nec etiam
alia debita neceflarib funt re- fti tucoda.Quando longd plus expendere opus
eft,qu 4 m Gt valor ipfiu» debiti, ut dicetur infra AC*m. J-8- 38 Olim duo
virginum violenti ihipratores, fed Gorproroifliona matrimonii .accetlerunt ad
mc ; quorum alter deperibat defloratam ducerent illa
pgnitusrecufabat.Contr^alterf ut funt homini! pro- penfiones^ffcclufque
diverfi.) nolebat deflorati ducere, at illa enixd cupiebat : interrogabant
ergo, quid in coofcientia laciendum ? 19 ProrefponGonenoapotiisad deflora ca^ac
deflorantis difpari- tatem recurrere, ?qud enamerant nobiles di vitefquejquarc
abfolut 6 decerneda controverGvfoit.Dixi in utroque eafu pecunia, feu dotis
augumentoefte injuriam coropenfandara . Non enim virgo, in priore caiu^x
Turriaj»-if//j>.}o. dat.%. n.tj. debet fine debita latisfadliona reman
crc^Sc ex alia parte, eadem non poteft cogi ad Matrimonium « qudd omnes Sacri
Car»oo es clamant, oportere efte omnind liberum 5 adde^niqaum cfle eam puellam,
quae palla eft injuriam ftupri,obi i ga- ri ad patiendam aliam majorem
involutarii matrimonii . Pari modot inpofteriorecafu^x LeU/.t. e. 10.
deflorator non poteft cogi ad cootnhfdura matrimonium cumpuella/iu 4 m ip(c
refpuit, modb pecunia, vel alia via illi ob damnum virginitatis tari ;C provi-
deat, fibienira tunc vireo imputare debet, fi eam compen lationem nolit
admittere.Racio eft/juia Matrimonium eti im ex parte Sponfi liberum efledebctA
ftuprator, ut modddixi^ion habet obligat ionS abfolutam ducendi/ed folurofubdiftin^ione,
feilicetJ vel ducendi, vel dotandi;idquenon ad elefliooem liberam virginis, fed
ad luam, roodd damnum integre refarciat . Scio, aliquos io hod fecundocafix
obligare fi uprat orem ad duccndu.Iu Azor.a.j./.5^.j , .'/. 4 .^j- ij.
fe<< illis propter diflam ratiooem aflentiri non debeo. qo Aliam item
diremi litem . Aflerebatadolefcens quidam puel- lam 4 fe vi cognitam non
fiaifle virginem, iofa contra virgini tatent fuam conftanter proclamabat :
Addebat.efto noo fueri t, at ccnd ab omnibus femper virginem fe fuillc putatam
. ji Refpondi, in dubio puellam prafumi virginem, quare nili certd fciat
deflorator illam non efte talem, virgini fidem hibendanji & coofequcnter
re(arciendam:vide,qua; lHdjndee.e.^.% L7.». viva . in hanc rem notavi : ubi etiam
dixi , dubio exiftente an metus, feu dolus, imrodfic an promiflioinrerccflerit
inftupro, quid decernen- dum? Ad id,quod addebatur, refpondi: fi copula occulta
fuit, libec 4 refti tutione adolefcens eft . lude Lugo lege Dicaft. lac. e.
nam. 14& & f*ff. quia,ex una parte clau- ftrum virginitatis non
ipfe,fed alius abripui t;oc ex alia,damnu aliud quod huc peTtinent , non potuit
e venire fcemina: ex copula ilU oc- culta. At fi per adolefcentis culpam eft
patefadta violatio, unde difficultas major oru fit ad nuptias; reftitutionem
deberijuxtafu- pradidia^neritA docent Vafqucz,Turrian. Azor. & alii apud de
Lu- go (it. num.i j. Efflerat at Vkginu cum prcmijptru Matrimonii. 35 Vel vCTa
fuit,&: ex animo promiffio, vel foliim fidis verbis fal- Iu:utraque fuij
fcatet non vulgaribus difficulutibus . PromiJJia vera. )4 Si fuit vera
promiffio,mult6 magis fi jurata, defloratorem obli- gari ad nuptiascelebrandas,
atgue ad Matrimonium confumman- dum,oifi legitima accedat exculatio,ccrfum eft.
Ita Vaf q.dertfl.t.i. 5 ^ dni. 6 .
Lcfl.'RegingSanch.Coninch.aliiqueauoscitat,&:fcquitur de Lugo /ae.max cie.
Etiamfi Votum Cafticatis ( ut itero Religionis ) poft pramiflum Matrimonium
eraiferit , immd etiamfi arui : Lego de Lugo r.I. de jufl. d. I Z. totum Ratio
efti quia is fuit contmBusoaerofus hi hunc modum; Pra~ N .3 mino 198
Explicationis Decalogi Lib. VII. mino {onjuj\um,ft det ufum terptriij Si ergo
illa ufum concedit : con- pus folilra concedentes ob promidionem matrimonii ;
nifi rxprefsi jugium tuexequi omnind debes, nec potes (quamvis voveris )
delibe- potant, qu6d rarum eft, remittere videntur copulz pretium . ratdde
Religione, ne intra bimeftre quidem; fed debes, utdi&um Excufabitur Quintd: Si vir puellam tetigit
dumtaxat, quam- cft, confummare : quia regulariter promidio de ducenda uxore*
hoc v » ta&ibus impudicis : cfim enim ipfe promilcrit , ut fup ponimus,
importat, <Sc nonfolilin,confcnfum dcprzfenri adhibere,# nil prae- conjugium
propter copulam , non debebit ex folis udhbus . Qubd U terei: qutd enim utile
efletconjugicjufmodi confenfui , fi deinde aflus cogniti ab aliis
luerint(ulcdTctofculum publicum,? & inde relinquendus edet? Dixi (
regulariter :) fi enim in aliquo rari flimo inlamianata fit contra virginem;
erit djftinguenduni . Vel erum cafu per foium Matrimonium ratum, dc non
confummatum, totum promififti matri moniumuftui,# copulae ;copulam aut em
nonob- damnum violatae pueli* refarcirctur ; potfet J r ~ •--- num. 43. locum
habere femen t ia illorum matrimonium ratum . ita fiafilius Pont. apud Dianam,
p.\. t*m. 4 ,rr 0/.4 ot. <Sc tunc obligabitur» non con. fummare, fed ad Rei
iconem e volare, tjuicn vovit. Neque obftatooftrzfcntemi* Votum five fubfequens,
five etiam przccdcnsdi&im promi ifionem; nam dida promi ifio ex ju-
ilitiafcrvaridebet vi rgini'imm6 etiam Vidu£bonz famz, fub pro- mi Ilione
fimilis matrimonii violaue)quod debitum oritur ex delido defloritis. At vota
illa funt ex mera promiflione. Et certi communis eft opinio, debita
cxdeli&o prius eilefolvenda, quamdebitaex pro- mi flionc gratuita. Sicuti
igitur fi cleemolynam centum aureorum promittas Ecclef15.dc deinde furcris,vcl
antei furatus fueris fimilia centum i Pctro;prius deberes reddere alienum ipfi
Petro, quim ibi- vere Votum Ecclefiz. Ita in cafu noftro,dcc. Si Votum erat
notum fa:minz,n5 propterei vir cxcufari i matrimonio poted : quia potuit tunc
foemina putare de illo Voto( ut (olet ) fore, ut peteretur dif- peofatio. Scio
i Dianaf.j./r.tq. jputan probabile hunc vo- . ventem, ante promidionem
matrimonii fadam defloratz, debere gulariter) nam fi ver£ prumiferunt animo
feobligandi ,non video. ~ U: i J -.er. r. 1 : • 1 * cll,utex fepatet.Vcl
promiGfti matrimonium folo tadu, V.G.ofcu- lo : & tunc puto te obligari ad
eam ducendam , propter padum jam imtum.Sicut enim fi vir fuperioris dignitatis
promifit virgini, ut il- lam defloraret, matrimonium; eam debet ducere , non
obftanceillo excedn^x de Lugo//-/*# .a.*.; t.qufa tunc ratione promi dionis de-
bitus eft totus ille exccflus :ita in cafu nodro ,dcc. ♦a Ex alio capite puto
etiam dic probabile, virum hunc foltlm tX- gencem puellam, & Matrimonium promittentem
: ut item virum illum excedentem dignitate, non obligari regulariter ad eam
ducen- dam, fed iolura ad damnum compenlandum . Quando enim ( aic
Ledius./.a.r.ig>.t.«.^. JaJiquid prodigd promittitur, excedens valdd vaiorem
rei qua: peti cur, non cenfetur velle fe aliquis obligare» nifi quantum operis
valor exigit :t}uare,ctiinincaGbus noflris matrimo- nium valeat plus, quim
tadus illc,vcl quim illa virginis infirmz co- pula, non ccnlcbuntur illi viri
fc ad illud obligafle.Notanter diiifre- Votum fervarc; quia urget prior
promidio fada Deo . Verum
an id fit probabile, penes ejus aut horitatem fit . \6 De hoc autem Cafiiutis
voto omnindpeti debet dida difpen- unde polline hi i fervauda promiflione
refilire: p&icrtim quia hone- fia mulier po teft fuum corpus jullc vendere,
quantum ipfi placet, ut fupenus v diximus latis . Quando deflorator vult promi
ftionemfervare,# vj r gi n em duce- re, illa verb vel parentes rccuian t, an
obiigccur,alu via domuum re- ficere, dicam mox ».48- fremijfie defiat atiowit fil
7 « , 4i Quamvis fidi, & fine animo feobligandi promiferit quis mu- lieri
vioTaue matrimonium; tamen obligabitur ad reiarciendum to- tum damnum;quu ejus
damni per illam fidionem ipfe violator cau- fa ell. Ita DDxit.dc padiiu. Nec
obdabit vo t um,five fubfequeos,five prxcedens . Ita de Lugo tom.i .de jufi.d.
ti.fril. 3 48.U t exdi- dis colligi potelt. Idem puto, fi fifle quis dc
przfenti Matri- monium cum aliqua contraxit,# fub eo pretext u violavit. Idem
de- niauc, ctumii per promidionem fidam foltimextorferitofcuia,# Udus; lemper
enim damnum illatum refarciri propter didam ra« tionem debet, etiam fi ea virgo
non fuerit, fed mulier honciU , &c. Iu idem «.48. 44 Diflkultasergo foium
eft, An fatisfit.fi violator tunc refarciat alia via aequivalcmi, non autem
Matrimonio, quod hdi promifiTum el\ . Et communis lententia efl non efle fatis,
fed matrimonium con- trahere omnind debere, lea S.Th. »» 4. di/. 47. f. unitam.
x. 4. aliique multi apud Sanch. /.t .de mstr.d.toju/.i.conm Przpofitum
allatumipiana^.i.rr.i^.r//Tja. Ratiocd, quia perfonalis fuit licic fida
promiffio , de lua fci licet danda perfona; ergo in hac perfonali obligatione
jus obtinuit decepta; crgoctim hzc poflit fervari , inju- llitia Mulieri fieret
, fi poneretur in ^quivalcnti: ficuti fi cibi ;us cft in hoc numero equum;non
fit jufta latisfadio in pecunia, vel in (qui- valenti . 4 $ Non defunt tamen
hic fuzexcufationes . Prl md, quando fu- pervenit impedimentum
irreparabilo;sccundd, Quando mu lier for- nicatur cum alio :Ternbfluando
timetur fcandalum, Sc malus ma- trimonii exitus : Quartby quando mulier fe
virginem fin xit : Quintd , quando habentur toliuduMe quibus vide ditio ««.41.
p- 4«. hic proportionali ter applicanda; Sextd» excufant communiter Dodo- res ,
quando tantus forte eft exceiTus inter promittentem & promi f- fariam, ut
facild potuerit fcemina vilis V. G. cognofcerc fidionem viri admodum digni .
Ita S-Thorn/r. Sanch 7x.».ro V ntq.de re/ . t. j. §. t . dut, j . nu. 19. Huc etiam pertinct/juando vir iis verbis
ambiguis utitur in promittendo, ut facile appareat ab ipfo velle familiam
decipi. 46 Quoniam ver6 iidem Dodores fatentur, foemina m facili de- cipi non
culpa fua,fed f ragiiitate fexuMC judicii minus pcrfpicacis unde, tunc non
polle fid£ promittentem recurrere ad hanc excuba- tionem : ided puto vix in
praxi cxcufari ex hoc capite vioLatorem:Ec Boflhsd* co*tr.m*trs.i.rt.6}. quidem
nunquam hanc excufationetn ede legitimam pluribus probare contendit. Si tamen
io raro cafu de- ceptionis fibifolacaufa eft mulicr;fibi imputet, nec violator
ad Ma- trimonium obligabitur • UU4UH., , n ,, w W ictr a HuuK.-nin..-iv — , 47
Quidni mulier non cognofccbat iltum Virum ade6 excellere, vir ex fe credit
illam virginem, &ide*ver£ promifit: ceridnonerit obligabiturnc Vir ille
fid^Matnraonium promittens ad illamdu- obiigatus ducere, quia ipfe virginem
volebat , & fub hac conditione cendam f Refpondeo ; fi 6d^ promifit( nam fi
ver&dixl/^ "M». promifit : An obligetur compcn fare damnum Mulieri, ex
ipf* co- fine) non videtur obligxndus,ni(i ad reiarciendum damnum perfqiu- pula
illatum? Refoondeo: hoc (faltem occulta exiftente copula ) valens.Ita Suich^^m
ai.deLugo/r/^.1.*#.^. Ratio eft, qui» Vix ullum foleteflt, folfira igitur
remaneret obligatio reftitaendi ex una parte non obligatur ipfe ex
vipromilTionis;fida enim illa ifuit: pretium pro ipfa copula, ad quam in
cratiam viri confenfit mulier: & ex aliati Mulier excdlum dignitatis non
cognovit, non conlcnUt <ed fortalk commuaitcr hujutmodi fcmib oneftf
mulieres fuu co r- Viro fub ratione tantz dignitati*; ergo noopoteft
matrimonittoi tam fatio,non quidem ,cx L ctU.x. c.io. dub. ».54. quafi fit
necdlaria di- fpenfatioad contrahendum ,Acad reddendum debitum ; jam enim
diximus non ellc obligationem lervmdi hzc voca in concurrcotia didz
promiftionis, idque infavoicm violatz, fed ut vir poftit petere debitum, &
poft mortem uxoris aliam ducere . *7 Didum eft (nifi legitima accedat
excufatio) nara Ctiamfi fuerit jurau promi ilio, cxculabitur,
exSanch./*^.i.^r«M- trim.d.x o. »».4. fed eft contra Molin. d.\o6.mte^. Primbdefiorato
ad non ducendam defloratam,fi fu perveniat aliquod impedimentum dirimcns,de quo
obtineri difpcnfatio non poftit ; nam ad impoftibile nemo tenetur. Si tamen
potcfl, certe impetrare omninb debet; quia debitor femper obligatur ponere
media faltem ordinaria ad fol- vendum creditori. Quis enim non obligibit
Artificem ad laboran- dum fecundfim fuum fti tum, ut furto ablata reftituat?
Quid, fi im- pedimentum hoc dirimens praecedit promiftioocra? Refpondeo co- d
em modo. Ita de Lugo/<*r* ‘i*S*8.*X\ttt contrarias Iit Sanch./W.j. de met' .
d.j.num.16. quando promiflio fuit abloluta, nulla fa da men- tione peitionis
difpeofationis, fed folftra data fide de matri mooio. St enim impedimentum eft
difpcnfabilc, debetiftupratoreejuSdil- penfatio obtineri : ad hoc cminfe
obligavit promittens matrimo- nium ; vel ccrtdnfidd promifit /refarciat damnnm
, dando dotem competentem: ad id enim faltem obligat deceptio . Solfim non
obligabitur, quando fzminafeipfa decepit ; fciebat enim V. G. impedimentum,
& prudenter advertere poterat fidum animum flupratoris , qui non intendebat
difpenfatioocm petere ; quam ta- men fui deceptionem rardeffcin
Mulierculis^iotabo moxo.46.in fi- inili: Non obligabitur etianyiuando iple
ftuprator inculpabiliter ad eam necelTitatem petendi dilpenfationem non
advertit: vel impe- dimentum ei cognitum erat, & ex alia parte ejus verba
nonfignifi- cafcant promiffionem de difpenfationepetenda.Tunc eniro(utetiam in
przcedeote cafu) abeft vis, vel fraus flupratoris. At fi fignifica- bant,licdt
ipfe non adverrit; tamenxum re ipfa dederit cauTam de- ceptioni, obligabitur
faltem damna puellae cefarcire:(i non matrimo- nio,qu6d non promi fiflet/i ad
vertWct;certifubfidio dotis, quore- (arciatur deceptio. . 38 Excufabitur
fecundi deflorator, fi Mulier fornicetur poftei cum alio, vel fimilcquid dignum
divortio committat . Ita Diana pert.%.tr*£l t.refift. fienimhzc, matrimonio jam
contrad o, fo E arationem concedunt ; multo magis concedent non contra- ere . Excufabitur
tertii: Si ex tau matrimonio probabili ter timea- tur oriturum magnum fcandalum
* vel fore malum eius exitum per rixas, di CcodiisAc- Sicuti enim hzc
dilTolvunt fponfalia ; itaoc pro- mi(Tionem,de qua loquimur.Quarelege
Sanchez^ui docet .quantum hoc fcandalum.de fimilia efle debeat, ut diftbivantur
fponfalia ; nara illa etiam hic ufui erunt . 40 E> fieteom] taflam, De
Raptu. tam dignum exigere , feroper eni m haberet plus quira ei deberetur .
Sufficit ergo, fi ei alio modo recompenfetur . Petes hic denique, An teneatur
deflorator refarcire damnum alia via, fi is velit defloratam deducere, fcd ipfa
abnuat; vel ea volen- te, abnuant efficaciter ejus parentes ^ Refp. fi nolit
ipfa, ad nihil deflorantem obligo, five ex animo, five fida tergivcrlationc
fpoponderit . Ita dc Lugo *.*. «.aS.quia vir cou- jugiumpromifit, nooaliud. In
uno cafu eum obligarem reft rcire damna , quando vir finxit Te melioris
notabiliter conditionis , qulm fuerit Mulier : tunc enim haec decepta fuit,
& jurenunc tanquam indignum eum refpuit. Ergoilli ftuprator debebit damnum,
ratione deceptionis exortum.relarcire .Qu6dU nolint parentes,tunc aliqui non
improbabiliter obibunt ad rcurcienda damna alia via; quia noo
arquumeftvirginefmefuaculpairreparatamrcmanere. Ira Sylvcll. Na
varr.aliiqire,auos refert Sanch. lib. 1 .de nmtr.dAO.n.i *.Vafq./.r.ir. 1
.dulr. }» t.Sed certe probabile etiam eft,cum Sanch Id. De Lug i e. h. a 9. nec
tunc obligari ad aliquid Ihipratorem : quia ipfe lolum obligatur ad id,quAd
fid?,vcl vere promi fi ufolum autem conjugium promi ii t . Illud ex
fupradidis«. 37. noto : fi faci Id vir parentes indu- cere poflet, obligari
ipfum ad illorum afienfum obtinendum; quia qui aliquid promittit, promittit
etiam implicite ordinaria media ponere, quse facium ad adimplendam promi
flionem , Dubium incident . $. 1 » Hfpf.
1 Tjf Mtibodo CnftffMA .r. 7 .$.9. Gc habes.In duobus differri Rap- JL tus i
Stupro. PrimA,quu Stuprum femper efl cum virgine, ac Rapcuscfldcquacumque
Muliere , immA etiam puero , qui fani Raptus eftoinuumiurpiflimus. a
Secund6,Stuprum lotum dicit ad violentiam , vel ad Luminum fraudem :at Raptus
praeter violentiam addit abdudionem. Ita Fil- iiuc 4 tl.\oxJ».&L roecitatoi
Diana ciu- tifq; etiam Hurtado,Pr£polito,aliifque. EU enim Raptus peccatum luxuriae
, quo perfona aliqua abducitur cum violentia, ad turpem adlutn cum ca
exercendum. Addit igitur malitiam contra JuUitiam, atque adcA fpecialitcr
confitendam. ^ AbdudioSponlaede futuro, ut item Sponfa? de pnlcnti, id efl
conjugis per duos menfes antecoofummationcm Matrimonii , ad quddconlummandum
pr$didum tempus conceditur; Abdudio>in- «uam^jufmodi Sponfaruro, fidi ad
finem riti complendi matrimo- nium, non dl raptus . Ita Filliucius ,‘^.quia,
etiam repugnantibus Parentibus, non eftabdudioad id, quod d> prohibitum: fed
fi dlai illicitum finem, explendae fcilicct libidinis, erit Raptus, fpeciatim
in Conie Ilione manifdlandus . TU malint fiBi cepulam promittente . 49
Exe;afmodipromilfioner..:! , :TnobliKatioueminduci , ex fc patet; t um gu ia
pro miflio vera ogn eftj tum quia etiamfi eflet, debe- ret, ut dixi luprijC.i.
$.$.«.! 8. refcinJi ,utpot^dc peccato commit- tendo . Illud ergo hic
explicandum efl, An fi mulier accepit munera ab Amafio, obligetur reftituere?
Et reftituere quidem obligabitur, fi accepit ex pado futurae copular, pado
inquam five explicito, five, ut fatpc in hac materia evenit , implicito : quia
tunc pari modo obliga- tur refeindere padum. Verflm fi fine pado,fed ex
liberali tate A ma- lli accepit, qui eam iis qnuocribus allicere tentabat ,lpe
concepta de copula ; duae funt difficultates: A Itera , an mulier ea One
peccato accipiat? Secunda, an accepta reftituere teneatur? 50 Ad priorem . Puto
in praxi fle communiter non folum Mulie- rem tndecor? ea recipere , lcd etiamfi
Mulier verbis dicat>fc reci- pere, fed nolle confentire; tamen re ipfa fovet
amorem alterius, qui femper in praxi putabit,admiflb i puella munere, fac i
tiuscam expu- gnari poile . QuiYd fi in rarifiimo cafu id non dTet , &
donatio Amafii cx parte fua jam completa fit , ut fi Amafius eam rem dederit
feu conii; naverit Mediatori inter ipfum, & puellam : mera acceptio
Mulieris non efiet ex hoc capite peccaminofa, oon eflet cauta illici- tae
donationis ; quia hzc jam fupponitur completa , Sc ex alia parte jam fupponis ,
nullam efle cooperationem cum alterius peccato . 51 Unum nota : certam
moraliter tibi debere elle pravam mit- tentis munera voluntatem ; fecus, I ici
c£ recipis, quia non prarfu- mend us efl, oi fi conflet dei i dum vel lc commi
ttcre . j* DcLu^o, tcm.i. de Jufltt.deflA 8 .fle/f.f.num.jt ercofacetiam •liquando
i peccato Mulierem, quarfeit animum depravatum mit- tentis munera , fed munera
ipfa id ex eircumftantiisnoofignificanc: pollent enim ( inquit lex titulo
Affinitatis , vel honeftar amicitiae mitti . Adde
&tituiofuturimatnmonii:quamioneconcedit in Aula Regis Puellas nobiles pofle
obfequia , & munera nobilium Ju- venum acceptare; folflm enim
ficfignificaturfervitus illis nobilibus fcem tms debita, vel defiderium nupiia
ru m;non verA xurpccom mer- cium . Illa igitur puella non cenfeturafientiri
inhonellf juvenis in- tentioni, fed indifferenti illi obfequio dumtaxat .
Hadcnuscx illo. De hac lege noviflimd Thomam Hurtadum debito benigni As lo-
nuentem,/’*". x.traB.i jcap.i.refl.\o. Vertim non acquiefccs quando de
depravata voluntate mittentis puella certa cftPateor enim pofle illa munera
mitti ex iliis huneftis ; fcd nunc de fadocognofcuntur tuitu cx
inhoneflis,& ex intentione mala, quam fovere ca recipien- do, mulieri nullo
pado licet. Praxis igitur illa Aulica lolum in cul- pa incerta, & dubia
admittatur, explodatur in peccato certo . Poflet etiam puella non reficere
publice illa munera , quando fi puella ma- lam juvenis intentionem occultam ,
curo ejufdem juvenis infamia t ropalaret. Sed quia praedidis nobilibus,
quifolent defuisamori- us gloriari , ea mala intentio infamia; non vertitur;
ideA regulari- ter ejus munera poterunt , & debebunt in prxdido cafu non
ad- mitti . 11 Ad pofleriorem , Ajo, Mulierem fic accipientem noo obliga- ri ad
reflitutionem . Ratio efl, quia recipiendo non peccavit contra Juftitum: jam
enim libcraliter dedit Amicus , fciens,utfupponi- inus , Mulierem neque
explicit A, neque impliciti ca acceptare cum pado copulae. Liberalitaci
autcm,noo ex Juftitia/ed ex gratitudine, «oe obligatione reftitutionis,datur
retributio. Quare (ifaa fpefru- flotur Amafius,fibi,fu?que credulitati imputet:
Sicuti quando quis anfervic, vel munera gratis Principi , vel Epifcopo ,
intentione con- quirendi dignitatem , vel benefici um,qu6a deinde non confertur
, Principem nui lo modo ad reftitutiortem urget , fed fm m inanem »pcm meriti
deplorat. ramb. T. I. Dt Der. f rac. 5. II. Additi t. s A D Raptum tria ex
didis requiruntur (Lege fusi Sanc./.7.^» £ V
nvarry4/'.ii.(*7ij.lxflI?.4.r.j^ii.9.aliofque ) Primi, vis il- lata : Secundi,
finis iohooellae libidinis , in qua includitur finis Ma- trimonii contrahendi ;
nam eo modo, ideft violenter Matrimonium vcUe^nhooctta libido efl. Tertii.
Abdudio. Nonnulla addamus dc Cingulis. Mt tllsta. 1 a Quare fi vis inferatur
tenitenti mulieri cuicumque, etiam non virgini, quamvis Parentibus
volentibus,vel tum mulicre,tum paren- tibus invitis, vel folis invitis
parentibus ipia muliere coniVnciente , femper em
raptusexplicandusinConfcffione, quialcmpcrin prae- didis modis prarter malitiam
luxuriar adeft malitia violenti», qua efl contra JuUitiam. Nomine Parentum blc
veniunt quicuraque fub fua poteftatc Mulierem forti habept, Pater, Tutor,
Curator, MarU tus, Spoofus, Amici, Confroguinei , 8 cc. } Petes hac occafione .
Qua rat ione fe geret Mulier, ne peccet i quando vis illis infertur?
Rcip.exSi.Kv^Xvjrarfin,». 10. §£* lt * qut ^y>rM»>r«r(tnquit) aen ttnttwr
adfui deftnfitaem i Hui UJttt . A* vtr) t meatur clamare , tjttfflnt) quantum
poffit fiat ptricult vittt tj fama, nem convenit inttt Delinit . Ete iit accede
y qui rtfifitndunpu. tam. Hadenus Si. Ego ver A non folum ii(demaccedo,verum
etiam puto tutum nullo modoefle non acccdere.Ratio eliquia fecus Mu- lier
cooperaretur cum alieno peccato » efloccrtilfiroa fit fe propria deiedi tioni
non conlcofurara . 4 Sedquid,fi refiftere nequeat? RefpaxToIeto 4 i.?.rai.».io.f«
famina( inquit ) c egeretur ad turpem alium , dummodo tfiaiatnius non cemf
nueret allui ^quamvis pateretur ab ah ne , jjfemkel etiam delefta- ti enem J~ei
fine c en f en fu in epfaut , tren peccaret , nam agent abfqut cen * fertfu^nen
agit , cum cenftnfn autem efl mortale. I Quid denique ? faci line credam
ftemina , fe vi oppreflaro non COofentifTe?Refp.ex de Lugo^vw. I de
Jufluiaflifl. 10.11.I99 In praei ( inquit ) difficili credendum efl uiolentam
epp-e/fionem , abfyue cul- pa ex p* te flamina . tyanjftmum enim eflrfaidfi
velit t neet pcjfit aliqua mede tefiflnt , violat tonem impedire f fledeb
metum, eb amem imbeciL litae em aUquande etiam eb latentem Ufcivia aflaflum t
quem mo- nile flare amice erubeflcuut , eenftmttunt flamina , flahem invita ;
qui tamen tenftnfut . / cit er pane involuntarius fit , fufjnit ad peccatum gr
av 1 \quem confle nf m^ficutfy cotepe/fum ipfum debuijfent viri/i forti- tudini
impedire : {y rarifltmi contingit virum deleBationtm turpem ab invita omttiue£j
relublante tapt are velle . H»C de Lugo. Cum au- tem audis mulierem impedire
potuifle;intellige,iiiamdebui(fc ap- ponere non folum oegitivam refiftentiam
,fed verdpofitivam, id efl motum, & agitationem corporis,quantum poteft. Si
enim auieta ip- fa remaneat, jam cooperatur peccato alterius; nihil enim ille
alter 4 foeminaquarit.nifi quietam congreftus fe prsebere. Qu6d fi propter fuum
motum , lemen viri extra vas emittatur , invadenti imputabi- tur, non ipfi
jurerefiftcnti : & notat tbid.de Lugo,ipfam non pofle fe- minare. quamvis viro
feminante : quia ad id nullum jus habet, quare quantum potefl ei Icminationi
refiftendum efle : Finit inbontfla libidini t . 6 Si ergo efl ad alium finem,
ut fi raperetur puella, ut fieretferva: Plagium eflet, & vocaretur, quod
eft fpecies furti , non rapew . AbduMio . m Hinc fi per viro fine abdudiooe de
locoad locum feminat quis copuletur, jieccabit quidem peccato cootra^ulUtiS
fpecialiter c6fi- 2.oo Explicationis Decalogi Lib. VII. «arendo , fcd proprii
raptum non committet . Itafuptd $.1 . Idem dic , fi per fraudem : Nam dolus,
& fraus,& violentia arquipollcnt, kl.umc.%42j f quidem, v*rfa fanat aut
tat , tap.de raptu Virg. cum per- iode fiat injuria contra Juftitiam . Pari
modo fi camdem cognofeas per vim ducendo de uno cubiculo ad aliud.vel de locoad
locum non valdi diftantcm in eadem domoiTeu praedio, non diceris proprii ra-
pere , licet violentum fpecialiter confiteri debeas ; quia non eft ve- ra
abdudio illa , quar Mulierem divcrluro morali ter locum non transfert . $ Si
mulier rapi t,abducatque virum , etiam ad finem libidinis , non efle proprie
raptum docent meriti non pauci apud Sanchez ci- tatura : Ita ipfcSanchcz,
Gafpar Hurtadus, Frixpoiitus, Pontius , Reginaldus^liiqueapud Dnnxvn<pnn
.io.trafl.\ 6 .rtfolut .hconitx Marantam, Avcrfam, Martinum ■ Sedid intellige
quoad parius rr.cx dicendas » quar luium fulminantur in viros rapientes
laminas, non contra : nam ccrteium , fi vere ad fuit violentuudtuit 6 c mali-
tia contra Juftitiara; quare cum adiit etiam vera abdudio , utlup- poni mus, non
eft, unde negandum fit, illum cllc , quoad culpam ■, raptum . 9 Hzc qnoad culpam. Quoad
pcenas,fivequsr funt in corpore JuriJ Canonici^-^-p/»'. J { .eoplt.fiatutnm
zj.f.i. five in Tridenu- Dojrfiion.i ^.cap.S-dr ttftrm matnm. barc numerantur ,
( pcena enim capitis , alivque quar infliguntur per jus Civile , & quidem
femper pofl fente» tianvd nos non pertinenttvideatur Lcftius/4.r. j. n.6S.
& Azorpnrt.j./ib.f.top.j f.) Prima eft, ut raptor alienae Sponlsr pu- blica
poenitentia puniatur.Secunda.u t idem non polfit amplius cum julla alia
matrimonium contrahere. Putatur
autem i Dodoribus.hoc ede impedimentum impediens, non dirimens, immi hodie jam
efle ufu abrogatum . Tertia , ut tum raptor, tum ejus adjutores fint ipfo fado
excommunicat!. Quarta, ut donec rapta eft in poteftatc ra- ptoris , invalidum
fit matrimonium , ut etiam ( ex Molma,& aliis , quos citat ,fequitnrque
Bonae .dematrim. q+pagA 8. n. lO.Jfponfa- )ia, fi forti, etiam confentientc
rapta, matrimonium , vel Iponfalu celebrantur. 10 Juvat autem hicafferreverbaTridentini^K»».i4.f<p.d^//rr-
fortnat .n>atrim.D*(trnit Sanci a Synodus inter Rapter tm , raptam, quamdtu
ipfa in pottflatt rapta it manfrrit , nullum pofft txifitnmn. trimo tuum . Q*od
fi rapta d raptortfeparatn , (j in loto tuto , ^ /i- bere conflit ut a , illum
in pirum btbrrt ctnftnfmt tam raptor in uxo- rtm babeot , (J niiilommni raptor
ipft , at emntt illi cenfifium , auxi- lium , (y favorem prabtntn, fint iffo
Jurt excemmunua i , ac ptrpeiud infamo t , tmniumque dignitatum ineapaeet : Et
fi Clerici fuerint , do fropr io gradn decidant . T meatur pratrrta raptor
mulierem raptam , fito eam in uxorem duxerit , fise ntn duxerit , detenter
arbitrio Juditit dotare. x r Hadcnus Concilium. Ubi noto primi,hoc Decretum non
ha- bere locum in quocumque raptu,fed in aliquo dumtaxat . Quare fi nuis rapiat
mulierem caufa libidinis, & non ad contrahendum cum illa matrimonium;non
incurrit przdidas Concilii panas . lea Lef- £us/a *.70 Sanch l-j.de mair.difp.i
Ratio eft,quia Concilium Hic nihil intendit praeterei , ni fi libertati
matrimonii providere . Scio Bonae, de matr. q.. q.p.t 8. n.z. putare, decretum
habere locum , etiam fi fit ad folum finem Iibidini$;qu6d certe non eft
improbabile . Rurfusnon Habet locum ineo raptu, cui mulier confen fi t , licdt invitis
parentibus. Ratiocft eadem, quiafcilicet matrimonii liber- ta$,quo Concilium
cotlimac in hoc decreto, non dependet i parenti- bus ,led folum i muliere. i x
Notofecund6»ad poenas incurrendas non eft necefte,ut fequa- tur copula cum
rapta . Ita Leftius/r.«.66 Sanch./.r.«.g.malida enim raptus faltem pro
poenis/atis completur per abdudionemcum pr$- didofine. 1 5 Nototertii,prarter
excommunicationem latae fententif.quae non eft refervata^x
Sanchez»»*.»»««»».i.& preter impedimentum di- rimens matrimonium, immi&
lpoofalu ,exSanchcz,«^.»»«».i 7. quod non eft poena, ieddifpofitio legis , eoe
teras parnas hujus de- creti non incurri , nifipoftfententiarn Judicis , ut ex
alibi didis condat . x 4 Noto quarti, licit abdudio fponfie.ipfa nolente, fit
quoad cul- pam , raptus; quia etiam Sponfa debet libere matrimonio de prse-
ienticonlcntire: tamen quoad penas probabile efle , ejufmodira- peum non
includi in hoc decreto. Ita Lrff./.f.».70.Heoriq./.io.f.ix. no. S ■ quia non
eft abdudio ftrid£ injuriofa eam libi recipere, quse fibi lev. i t ime prom i
(Ii eft . n $ Ex his piatu 6ent hi duo cafus . Ignorantibus parentibus , ^Ij mu
^ er confentiensabdudacft . Rurfus ignorante Coefare
»ciolelcenteabdiiilaeftabejusamicoqu*daminviupuella , ut ci- cx«^rn CaeUri ili*
pu C j|* in matrimonium traderetur , commitlumne «oc cafu peccatum raptus ,
praedidis Concilii pernis c ^ c commiflum raptum quoad culpam ,ut di- SH 5 a d
pcenas Concilii non efle ex Sanch.»i^®*9. quia ^ ^lwwrlibmw matrimonii . ^3
neque per fe,neque per alium Cxfar puellam ^ 1 1*»» , 0 ? 0 ? eft^tqu«ided
p$nas non incurrit«ex Sanchcz matrimonio '^^‘eus etiam occ incurrit, quia non
eft raptor pro * a « quo loquitur Tridcntini Decretura , quod cftm fit
odiofumaoneft extendendum ultra verha-Unde vides in hoc ca- fu tum amicum hunc,
tum adolefcentem illum , proquo rapuefl mulier , valide polle matrimonium i ni
re cum eadem mu liere, etiam non feparata . Quando vero per alium quis fcienter
rapit, verus rap- tor eft, incurritque omnes Decreti p^nas ; ille tamen quiex
raptoris jullu eiequitur adiooem rapiendi, tanquam fautor incurrit excom-
municationem , & exteras pznas,cym interire validdpoflit inire Matrimonium
cum eadem muliere, quia invalidius matrimonii fo- lum infertur contra rapientem
pro fe, non contra rapientem pro al- tero, ut didum eft. Copula tum dormiente
nnfit raptui f 17 Denique decernenda ea qft auar ft io : An copula cum femina
dormiente, vel fenfibus deftituu,lic proprid raptus?Refp.Si cum f^-
mina,quxante fomnum confenfic , non efle raptum certum eft . lea Pellizx. *«
Manuale Urgult. t .tr. 4./. ^ ftfl4.num.i0. quia non eft cum injuria, pec cum
violentia contra Parentes. At,ficumfrmina,quz nonconienfit,ajopnm6, preter
fornicationis, vel alterius fpeciet malitiam , adelle peccatum contra Juftitiam
. Aio fecund6 , non efle proprie Raptum.dc conlequenter raptus parnislubjcdum.
Inclinat, led non vult decernere Diana,p.9. trafl. 8. *tf. a. Ratio prioris
didi eft^uia umet fi ea copula non fit cum vi^ertdeft cum fraude, atque ade6
cfim malitia contra Juftitiam, ut %.t.num.x. innui; unde fpecia- tim in
confeftione aperienda, ut moj 6 num.jA jdlum eft. Ratio pofte- rioris d idi eft
, quia, ut alia uceam , ad Raptum proprii didum, re- quiritur abdudiode locoad
locum, ut ibid. notavimus . Tfopettato centra natatam . 1 T iV Methodo
CtrfJ.x.t.1.^. io.Cc habes : Quatuor funt fpeciesA X quidem diftind£
aperiendae, quia habent turpitudinem, fi non phy fice diverfiim,quia omnes
prodigunt femeo fine loe generationis certe ex reda hominum xftjmaciouc,
divertam morali ter .Mollities; Sodomia per feda. Sodomia i mperfcda , BelUa Ii
cis, ad quam reduci- tur coogreflos cum Damone. Sic Filliuc.tr.5o.r.8.».i4a.Dc
lingulis aliquid breviter delibabimus. §. I. Mollitiei , i T? St pollutio
voluntaria fine conjundione corporum, feu , ut JI j definit S. Th.i.a y.
ja.<**.t 1 . Cajet, eft peccatum contra naturam t per qu6d voluntaria
pollutio procuratur extra concubi- turo, caula explendae deledationis vcncrex .
Si quis tamen,dum fe polluiticonfentia^vcl cogitet morose in ali- quam aliam
fpeciem V. G. in Adulterium, Incertum, < 5 cc. contrahit earadem mali
tiaro,quam cogiut^dcdque confitendam . Iu Filliuc. tr.^oc.S.n.i jq. a
Inanimatum inftrnmenturo, quo quis fc polluat, non facit mu- tationem fpecici,
ut it Metb.l.xs. 1 .jT.io.de mediis, qnar artumuntur ad pcccanaiim,univerfaUterdiximus.Dixi(inanimatum:>nam
fi ani- mato, ut fi manibus alterius, &c. fiat , jam nunc fubdo . j Si quis
fc pollueret inter brachia, coxendiccs,os,&c.ffmine,vcl viri, cum id
regulariter procedat cx affedu pcrlonx, feu concubitus cum illa» eft finedubiolpecialiter
explicandum : quia non eft mera pollutio , fed copula inchoata . Non tamen
credo neceftarid efle ex- plicandas peculiares partes corporij(nifi fit affedus
aliquis particu- laris, V. G- ad partes prsepofteras ob fodoraiam , unde &
explican- dum ) materialiter enim fe habent ; & illa major deledatio, una
ex partibus quarritur,non tranfeendit fpeciem malitiz, qux dl
inallaItaFilb>.*.i jj.yide/*^.r.a 4 Fetes . Quando quis habet inchoatam
praedictam copulam , ne- ceftene habet exprimere in confeftione , fe reroinalTe
extra vel intrx vas?Rclp. ita: quia extra difpergitur femen : At intra vas
naturale fzminae.non item . Quid in mafculis,dica.m mox j.oc addam §•
4'*.4-utilifliraampraximprohacre. 5 Si quis fe polluat manibus alterius viri ,
velfzminar, velfuis alium quis polluat ; debet id cxplicare»propter
cooperationem cum alterius peccato . Imm6 fi tu tuis manibus polluas uxoratum ,
vel Sacerdotem , occ. debes id explicare : quia cooperaris ad ad ulterium, vel
lacrilegium, juxta ea, quae dixi in MrtbJ.x.c.t .jf.17.ia ftandaU, n. r 00.
Qu6d fi te fuis manibus alius polluat parum refert pro tuo pecca- tocuncra
caftitatem.quod ille fuerit Vir, vel fgmina,vel Sacerdorex eodem Fili. ibid.
tunc enimffi aliud non additur) fc habent illae ma- nus ut merum inftrumeotum :
Sc folflm adeft cooperatio cum alte- rius tepol luentis peccato, ut didum eft 4
r. MrlbConf .fy.lQ.n.O}. Notaillud . (Quid fi tc,&c. ) Nam in Editionibus
przcedent^bus erat ( At fi ; ) quid fuitfortafle occaGo cur Diana , p 9
trafl.p.reffit. puuveritmehicfequi fententiamLlamas, fentientisnon opus efle
explicare in confeftione, an manus te polluentis fint Sacerdotis , vel Laici ,
quini late defendit Caramuel «* S ’ Mtmditti d n. 987, cura Cap. VII. De Pecc.
contra Naturam. 201 cOm tamen re vera non fequar, nt patebit novi tet
confideranti loca , ad qu$ me refero »* boe ». f. Ac latius ego ortendi *»
dijb.de kat r/,quara Roiiun mifi , ut eam Amici eidem Patri Dun* dc Theologia
Mo- rali profe&b bencmercnnflimo peramice communi carent quam- que ii>
calce totius operis appofium invenies . Dixi t adquarmere- fero »'* bot n. y. )
Nam, an e* DodrinaThom- Sanchez, quam tradidi in Metbadb % Ab.t.f.j .§. quamque
nuper exfcripfi,r.a.jj\i.".5. confirmari poflit lententia Llamas, neque**
A£tf*<><fccenfui, neque hic cenfeodifputandum . De mollitie facrilega, dixi
eap.i.Q.i .».7. De mollitie virginis , dixi tap. De mollitie uxorati , dixi*'M
De comedente calida, ut polluatur in lomno, dixi « Methodo Oen- frjjiems,
lib.*.e.6.$.x.n. 7. Dc incipiente copulam, & refi lien te, femenque
difpergente^iai up.t, §. 1 1 . Additi
0. 1 TpRiplcxfoletdiftingui pollutio. Prima, quae voluntarii fit ho- X
mineconfentiente , quaque proprii vocatur Mollities. Se- cunda, Nodurna,qur
accidit in lomno .Textu, Diurna, qu^acci- dit in vigilia fine contentu polluti
. De fiogulisaliqualeparaum . Pollutio vigilantis voluntaria . 1 De pollutione
vigilantis voluntaria in fe(nam in caufa diximus fupra, r-i.J.y.* «.48. a
aliquid mox ^«.ix.tangcmos. ) Nota Pri- mby Contadum, motumque impudicam
virilium in paeris( idem in puellis , ) qui non potiunt permutem feminare, efle
peccatum mortale ;eft enim ex le pravus afiedus in pollutionem . Non dubi- to
autem hanc differre fpecie i vera pol lutione,pcr quam feminatur. Ita Graffius,
^.fyfequentibus . H(c enim tandem reduci- tur ad tadum impudicum ; illa
eftdifpcrfioleminis contra genera- tionem . Hinc ergo fit, ut in confeflionc
debeat lpcciatim explicari , nifl obftet regula univertalis mox afferenda
§.4-"-4 3 Nota Sccundd,An Coofeflarius debeat negare abfolutionem ju- veni
fepiui fe polluenti ? Refpondeoeffe diftinguendum ;fi enim ex occafione, V.
G.alpedus, vel collocutionis itrminp ejufmodi fre- quentia accidat , debet
prius Ctnifefiarius p r^cipcrc , ut adolefccns tollat occafionem modo fatis a
nobis didor* MetbedoConfeff. lib.yc. J. lege item Boructnam jde matrim.qu.i.pag
i4.w4.Atfi frequentia accidat ex nulla cxtrinlcca ejufmodi occafione ; tunc
poterit majori facilitate abfolvere f vcl differre abfolutionem, juxta confueu
reme- dia contra recidivas, uc didum cft . 4 Nota tertidjOuid dicendum, quando
femen cft corruptum, itant venenofas affediones pariat in patiente, licebunc
pollutio ? hoceft, licebitne illud femen expellere per medicamenta diredd
tendentia ad illud expellendum, vel etiam in mulieribus per con- fricationes
partium verendarum , < 5 c per intromiftionem digitorum ttfquead osuteri ,
illud provocare? Refpondco,Si femen pcccct in quanti ta te, non licere^ertum
cft: 3 uia tunc eft verum femen, quod nullo modo poteft confultoeffun- i ; ncc
poteft medicamentis , quae nullum alium cffcdlum habeant niG femen expellere,
ejus effufio procurari . (ta Turrian apud Dian. p.+to.+.r/f.i j 9 . Ac fi
peccet in quaJ itate certd ex Medicorum re la- tione, vel faltem probabi I iter
( nam fcquiquilquc poteft id , quod probabile eft ) licere docet Sanch
hb^d*m*ttm.dijl.i7.n.\ 9 . i* £•*»- tiont Veneta. Quf dodrina adedvifa eft
aliquibus improbabilis, ut fUerit deleta»* R dit ita* Lugduntnfi anni 1 6
x>. Iliam tamen exferibit, & expendit novilfimi Tancrcdi , Hi.i. dematr.
difl. 17.7.3. contra Texedam . y Et au idem multi multa congerunt . Verdm fi
Sanchczdodr ina fu i Ile t ad ejusfenfum intellcda , tot rix$ , Ac quf Iliones
de ejus veri- tate non fuiflent fubortae . Si enim eum mtelligas,auafi dicat
liciti Mulierem, vel Virum femen provocare polle, ne hod ic, cras, peren - die
paflura fit illas venenofas affediones ex femine retentoprove- niendas; mald
illum incetligis«quia id nunquam, fed femper ejus op- pofitum docuit; cum enim
nunc illud femen corruptum non fuppo- tutur, mm eft unde poffit expelli, vel
unde poffic dici de eci ftatucre Sanchez qui folum futuit de corrupto . Si verb
cum intelligas quali dicat, dum adu femen illud eft corruptum, & dum adu
generat lym- ptomata furiofa,itauc adu patiens fit vel uti extra fenfum ; tunc
lici- t£ pofte provocari mcdicamcnt ts, Ac confricationibus ab experto Me- dico
exhibitis, ut venenofum illud corruptum femen expcllatur;re- ddcumiotelligis,
nam hunc folum cafum concedit Sane hczloe.cir. non alium. Audi ejus verba : Cur
ergo non htebit illam pravam qualita- t tm, im quam femen ttanfit expellere,
lictt ptr accidens fequatur pollutio t to vel maximi, quod in boc eafu procul
abeft quodvis confenfus ptriculum , at deleSIotionii quoniam fami na fymptoma •
/Iu d patiens eR tunc tempo- ris feufus , at mentio impos . Haec difertd Sanchez . 6
Notas, femper fupponi debet ut cooccftio fit licita , patientem lenfibus carere
? Notas illud ? ( pravam qualitasemyin quam femen tranfitf ) Notasillud ? tunc
temporis } ) A flero igitur diftindione omnind opusefle. Namaliud eft, fi
loquamur demedicamentis ' aliud, fi de tadibtis , & confricationibus .
Quamvis enim i n patiente habitualiter ejufmodi morbum liciti poflent( uc
concedit iMm Tancrcdi ) adhiberi medicamenta direde provocantia pr^didum lemen,
tuam ante illa adualia lymptomata ; quia moiicamcuta re- mote femen
provocant^Sc fine unto periculo eliciendi ejufmodi de- lcdatioocs : tamen
confricationibus , & tadibus part tum verenda- rum nunquam poteft . Ratio
difcrimiius*** mmf.8. afferetur : pof- fe autem confriutionibus in uno
untdmcafu, docet Sanchez : quando nimirum itaadufymptomatainfurgunt , ut ea
patiens fine fenfu fit ; quod ccrt£rariiiuuum erit, fle cujus ratiorem nu.%,
cla- rior apparebit. 7 Urges. Fac illud femen corruptum non fuifle expulfum ,
Ac fymptomata illaper aliquod tempus ; ut accidere folet^ccflarc, vel illud femen
non efficere tantam turbationem in patimce, ut fenfus, & mens abripiatur ;
id quod etiam faepe ufu venire folet : jam rema- nebit illud lemen corru p
tura, atque aded illa lues in corpore : ergo potent provocari , etiam non pofiu
alienatione mentis . S Refpondeo :ldquodo;uLdcnusdixi,eft,Sancbezdefoloillo
cafu, pr^iente alienatione lenfuum,loquntum elle ; caeterdm in hoc t a tu, quem
nunc urges , fic diftinde rei ponderi , puto , poflet : licere expellere
medicamentis, non vcr6 confricationibus. At tadibus ve- rendorum. Ratioeft,
quia medicamenta , qua; per totum corpus permeant, per fe expellere intendunt
femen corruptura, (fi tamen femen fit appellandum ; Ac non potitis lues, Ac
venenum ) eft o per accidens provocet Ac verum : at tadus verendorum , nempd in-
ftrumen torum , qup ad femen provocandum i natura funt inlhcuu, per fe
tenduntad verum femen expcl.eudum/ quod expellere ex- tra matrimonium nunquam
licet ) cfto per accidens ad corru- ptum . Solum autem ouaodo adu funt
illafyroptomau , poteft per cor* fricationes ex pelli, fi tamen
certblupponatur, femen illud non efle verum femen, fed tamen corruptum , nam
propterci adu caulae illa fymptomata ; Ac fupponaturJlein motu,
atqueadeddefeen- dilicin partes verendas ; Ac fic non provocari i tadibus verum
fe- men, fed expelli pravum humorem . ( Notas,quot conditiones ro- quiruntur? )
Ratioeft, quia tunc co modo, quo expelli poteft qua- litas gignens pruritum ;
in lententia ejuldem Sane hee. Ac ea ratione, qua emundari pollent lordes, quae
forte fint levandae iniifdcm pic- tibus ; cfto pex accidens occurrat effutio
veri feminis, fedfinecon- fenfus periculo , ut femper fupponi mus ; fic poflet
m cafu/ie quo lo- ? uimur, quia femen corruptum; ucfcpd diximus, noneftamplids
emen ; led humor pc/or prurigine, Ac pc^or fordibus verenda in- ficientibus- 9
Sed haec fatis; nam ultimamdententiare Ledor fapientior pro- ferat : nos
occafione feminis corrupti quemdam cafum de femine io- fcdo proponamus. Mulier
copulam habeas cum marito, morbo gallico laboranei :, praetextu icminiscadcm
morbida qualitate affedi, eiiciebat illud immediate poft copulam, quaefivitque
deinde, an fine culpa ideffice- re potuerit? Rdpond i, non potuifle . Ita Sanchez, H6 . 9 d* mntr.c,
10, nu.^. quid- quid dicat Angelus Veri. Debitu,». Ljc^c enim matrix ex
naturali ly rapa t hia femen ad feattrahat,retmeatquenon parum generatio- ni
tamen nocet ( ut experientia teftatur ) di reda illa feminis incro-
miflio^uamvis parti alis effufio. Adde, fic procurari pofttiv£ impedi- mentum
conceptionis inceptae, quod nunquam licet . Hsecergo mu- lier deneget debitum
marito, fi denqgare velit : quod ineo calu pof- fe, quamvis nun obligari
diximus in luperioribus, e.t. . ».»4. Ve- rum pofitoqubd reddat , quo jure
illud , quod verum eit femen , Ac prolificum, prodigere poteft? ro Denique ad
pollutionem voluntariam, de qua agimus, perti- net novus calus, qui nudius
tertius mihi propofi tus fuit* Se quidam polluebat cogitatione fixa io pulchra
ftatuam marmoream affabre (culpcam.in communijplatea exiftentem>ac nelcio
quam Nympham reprzfentantcm. An fatis lit huic in Coutcftione dicere, me toties
pollui topitaudo defaasina } iufficerc aliquot ex noftris Theologis pu- tarunt
;quia fi aliud non addatur , totus denique affedus eft ad per- lonam mulicrii
repraei en tatae : Quid ? Quod eam dc node amplexando ( proh hominum infeli-
cem conditionem! ) atque illicitam cum illaSucua copulam len- tando fe
polluebat ?quzfitum ergo iterum fuit, An fatis fit huioin Confeftiooe dicere, pollui amplexando mulierem extra vas naturale
, (y cum affeQu ad i/lasn ? Refpondi non fuifle fatis : quia fic paraitens
mendacium protu- liflet, Ac quidem, nt patet, in regraviter pertinente ad
Confeflio- nem. Si enim illud de fhtuatactuflet, non explicaflet peccatum quod
commifit : dicendo enim fefc polluirie cum muliere ex af- fedu ad illam ;
fignificaflec fefc polluide cum vera fcemina , quod certe non luit . Dicat
igitur fe id feci fle cum Statua : vel tn Ledor cogita an fufficiat magis
incommuni, fic, *•**» in {hiemanto inanimato me pollui addendo femper/vc^***^#,
mtemdijfe sn figmina m . Inflas. Copula cum femina mortua , vel cum Statua eft
mera mollities : ergo non eft cur debeat addi cogitatio dc femina. Ref- pondeo,
antecedens efle verum. Non enimj ea copula cft fornica- tio, ut putare aliquis
poflet, quia fornicatio cft cum femina : st que morcua eft, femina non eft. Nec
eft bellialitas, ut dixit Pellizzarios a pud Dianam mox citandum ; quia hacc
pari modoefteum Bruto , quod 201 Explicationis Decalogi. Lib. VII. quod fi
mortuus eft, non eA Brutum . EA ergo pollutio, malitiam mollitiei continens,
exhibita cum inanimato mArumcnto, ut fusd probat me citatusfolertiAimuc Diana,
/>- S*f i. Concedo igitur Aotecedens
; fed negand a prorsus eA confequcntia , fiquidem nuper $.i ditium eA,eum qui
fe polluit cum afictiu , fcu cogitatione ad objetium aliquod, illud explicare
debere. Pollutio HoQurna. xi Duohlcvcl nota;ve!alibi infmuata recole. Primd*
Dupliciter hzc notiurna pollutiocfle poteft ; voluntaria in vigilia, atque aded
peccatum, antecedenter, Gc confequenter . N am c? tcriim , ut eA in fotnno ,
pcccaminofa non efl , fed atiio , fcu pallio naturalis. Antecedenter erit
pcccaminofa tribus talibus. Pri- md, quando quis eam
deliberatddefideratobdeiedationem car- julcm Si enim delicieretur ob bonum
aliquem finem, ut ad fedan- dasiencatiooes carnis, vel ad levandam naturam, non
efle pecca- tum : ita Navarr. r.\ 6.*.y. aliique apud Sanchez , quos ipte
fcquitur , P-X-difpi H.t Toletus /d.jxi }. nili quando taledeuderium ellct
tantum, ut notabili ter influeret in pollutionem: quod certe pluri- mam non
folet contingere . ia Sccundd . Quando ouis illam procurat, aut comedendo res
ca- lidas in eum finem, aut tali modo cubando in letio, ut indefequatur
pollutio. Nam licdt poflit pol lucio defiderari ob bonum finem, non tamen poteA
procurari . Sicuti etiam poteA defiderari hominis im- r irobi mors ob bonum
finem, non tamen procurari . Unde etiam col- igitur, cur non liceat delidcrare
etiam ob bonum finem pollutio- nem, quando tale defiderium eflet cauta influens
notabiliter in il- lam, ut modd ditium cA ; quia tunc non fimpliciter
defiderarctur , led etiam procuraretur . Dixi ( in cum finem, &c. ) nam fi
comedat 3 uis res calidas, vel accumbat tali modo ob aliquam aliam commo-
itatem,quamvisad vertat confequuturam inde pollutionemidura* modo eam dirctid
non intendat, nec fit periculum confenfus, non peccat faltem mortaliter. Iu
Sotus, iu+.Ji/l.ii.i.ijtft.j. Toletus, tih.g.t.\\.votfadkutnontflfatii > tM
i \^ ut fuperiils, *.$.$.* «46. vi- dimus, haec noofuntcaufae notabiliter
influentes in pollutionem. 1 ; Tertii : fi quis pari modo, cum debeat , non
remoneat cautam futur? pollutionis , peccat mortaliter , fi ea caufa cA
notabiliter in- fluens in illam in genere luxuriar ; venia liter, fi
notabiliter non in- fluit, quando in utroque cafu ea prxvidetur, licit non
intendatur ; praevidetur, inquam, probabiliter, nec folura in dubio, ex Toleto
, /r. fiquidem non tenemur adeicflefol liciti, ut c tiara dubium nos tmovi at i
caufis involuntaria pollutionis. 14 Dixi ( cum debeat: ) quia fi non tenetur
hujufmodi caufam removere, vel quia caufa eA bona, ut Audium frequens, fcu
cogitatio rerum turpium ad docendum , CoufcAionis audnio, locutioinho- licfta
cum muliere, &c. vel quia talis caufa non cAmala,& alio* quin ejus
omrAio non eA commoda , V. G- omittere tales cibos, ta- lem accubitum in
letio,&c. tunc neque etiam peccamus nonaufe* rendu hujufmodi caulas . Ita
Toletus, ihidem. Na varrus, ihidtm , So- tus, •* quarte, dfi.xx.q.i urt. 7.
Joannes Sanchez, dtfl.xi num 1 a. Cum enim caufa fit bona, velnonmala, non
tenemur ad illam auferen- dam propter hos eArtius, qui naturaliter lequuntur,
ut nuper dixi- mus,!-*/^. $.5. anum. 48. quae fuerunt hic claritatis gratia
breviter xepetenda . 1 j Atque h*c antecedenter. Confequenter autempeccaret
quis mortaliter , fipoAfomnum,fubquofecuta eA pollutio, delibcratd fibi in ea
complaceret ob deletiatioacm fcnlualem : nam fi gau- deret ob fedaum tenue
ionem, vel ob naturam deoneratam : nonef- fe peccatum, coli igitur ex mod6
ditiis . 1 6 Quando autem motus carnis, fcu fpirrtunm infervient ium ge-
nerationi, Gc ipfa decifio femmis accidit in lomno, fed emiffio in vi- gilia,
non eA peccatum ialtem mortale : tum quia non adcA plenum voluntarium
reauifitum ad mortale ; accidit enim emiffio in illo confio io fomni,OC
vigiliar, quando imperfetia eA deliberatio : tum quia difficile cA cohibere, ne
decifum jam femen ex lumbis non emittatur foras: tum denique, quia pollutio
magis fecundum prin- cipium, quam ftxundum finem judicanda eA: principium autem
fuit f»tisinvoluntariuns,edm fuerit in fomno . 1 7 Quod fi pa rt i m emi Aio
feminis fit in fomno, partim in vigilia ; multd minus habebit rationem peccati,
polita voluntate in illam non co.ifcnt icnte, ut femper fupponimus .
Exditiiscolligit Smth. loeo mox titato , ex Si, ineo,quid fomno excutitur, non
efle obligationem reprimendi emiflionem feminis ejus pollutionis, qwz in fomno
carpit : & idem propter paritatem ra- tionisdiccreturdefimili feminis
cmiffionc pollutionis, qu? involun- tarie m vigilia accidit ■ Placet
dotirina,ne fcrupulis omnia pateant. iS Sed unum A roc nuper interrogavit
quidam probat? confcien- tiae Sacerdos : cui quamvis utcumque rcfipondi.mihi
ipfi tamen (fa- teor ) non fatisfcci . Experiebatur is levimmifomni vir, Aatim
fe , concepta pollutione, evigilare perfeti illi nui , atque eAufionis conti-
nuationem clard percipere ; quamvis autem illi delctiation i nullo modoipfcconfenfiun
praeberet, fciretquc fe non obligari ad repri- mendum, ac pofle fluxionem
humoris permittere : tamen aliud illi contingebat, quod fcrupul i caufa erat
moleAiflimi : Experiebatur cnico i motu quodam quafi interiore ipforum geni
talium, lub finem pollutionis expelli i featii ve non modicam feminis
quantitatem; Perindd( narrabat) ac evenit ei, qui urinam emittit, foletcnim is
in fine mingendi motu expulfivo aliquas urina- gutus, qu^- rema- nent,
expellere. Addebat, fe voluific cum alio Sacerdote id confer- re, qui fafiiis
eA fibi idem non rard evemffe : fed fc i peccato cxcufaf- lc, quia
lcroivigilaos illum expulfionismotumexhibcbat. Interroga- bat ergo i mc,an
ipfc, qui perfctic vigilantem fc dignofccbat , pol. et motu prarditio
effluxionem addjuvare ad abAergenda, ut iple loque- batur, feu deoneranda
virilia , pr?fcrtim ne decifum femen ibidem forte remanem fu? lanitati noceret
;fic denique ,quia valddfibi dif- ficile animadvertebat, illum motum non
ulurparc . 19 Equidem prni» volui non paucos Authoresevolverc, quim
relpondcrera: cim autem nihil fignate ad rem inveniAem : dixi me videre quidem
quanta difficultas fit in pollutione perfetic vigilanti, pollutionem,
cfluliqnemquc jam inczpum non perficere . Verum cum in DotioribusfoldmlegCTim
licentiam non reprimendi, non coercendi, non prohibendi : licentiam
vcrdatiivcadjuvandi , fcu non cooperandi difcrcis verbis lofdera negare,
utperfpicuc facie Sanchez, me favere illi non polle. Sententia benignior, quam
hac inretumditiusSanchcz, dtmutrim. Ub.y. dipui.i-j. num.16. tum
aliiampletiuntur, iicaMarchino, Jf* r 4 nt t t'*£l.u.ti.c*p.z.n. 6 m refertur .
Dum/tutitur , mit , ktmot }mi*ulu tjflutn ,m mtmkrn gtni- tuliius , noti
ttntrii (otr<ere y vot magna tum vioUntia probtirrt ut fluat: fifpluntui
Gtrfon. Hanctfl , futa, vtl UUtewui , qutm multi (om- ! alunt , nihil eftratur
: tt/ roto . to r antra impetum natura / emine , fn- pra medum gravatur eorpu/
t fr mulli f fuhiunur infirmitati hui . F.x alia parte , illa feminat iO efl
a£lu txteriee , (yrfeliui naturaht er tut ah/fue mea voluntate : At aH ut exi
enor fime tmentiout nunquam efl /*fr«r»in.Hzcillc.Notas illa verba ( non
tenerit totrttre % prohibere > ) nunquam le.^o {potet adjuvare , expellerent
. ) Te tamen addi- di, bene morate Sacerdos, oro, ut aniniad venas , An faltem
teexeu- farc poflis ex eo capite ; quia notent communiter Dotiores , dcletia-
tionem peccati luxuriar mentem hominis miris modis obfufeare , Gc illam in eo
momen toeffufionis feminis, quafi beAiis fimilem redde- re. Si ergo tu, partim
ex fomni reliquiis, partim ex dclctiatione, quam fentis, tui
perfctiecomposnuoes ; peccati faltem mortiferi reus non eris . V enim ille
adhuc teflabatur fe perfetiiflime vigilare;
fenoneflcfcrupulofum,fenoncAealiisindotium, ut vigiliaimper- fetiam a
lemivigilta non difccrncret : « 5 c ided non cx aliis adiuntiis , fed ex
ipfoobjetio,A: praeditia nimirum exptilfione, rafum decerni, modcAe poAularc .
Hxc cum illo Sacerdote habui . Cceterdra rem expende, ingcniole Lctior, Gc
dcccrne . Pollutio vigilanti/ im o/untaria . 20 Hxc, utetiam
diAillatio,&commociofpirituum generationi infervientiuro,quoad folutos( nam
quoad con/ugatos diximus (upra /».46. ) tunc folum funt in fc mortale
quandoadeA delibera- ta complacentia in illis, ob corpoream voluptatem , non
ver6 ob ali- quem bonum finem, ut infimili ditium eA,*.;. In caufa verd, ut
quandonam fint mortales, cognofcas, breviter reprto ; quz fuperius , ihid.
fatis fuse funi explicata. n Pollutio, diAillatio, commotio poteA : Primi
invigilante oriri excaufisnon peccaminofis .quando nimirumoriunturex com-
plexione particulari, vel quando ex infirmitate, ut in iis qui patiun- tur
fluxum feminis , & qui facillimi levi quacumqueoccafionedi- Ai I lationem,
feu carnis commotionem fentiunt. Vel quandocx cau- fis extrrafec» bonis , velexfenonmalis.ut
letiione, vel audiiio- ne turpium ad fcientiarn comparandam, equitatu,
contratiu, & caeteris hujufmodi , quando hzc funt neceAiiria, vel utilia,
vel commoda . In his omnibus fi voluutas deliberati non confentiat , non cA
culpa, quiabi funt atius naturales : immd fi quis patienter hos ferat, materiam
habet magni meriti propter humilitatem . Ita Toletus, lotocit. zx PoteA fecundi
eadem pollutio, diAillatio, commotio in vi. ei lantc oriri ex caufa mortali in
genere luxuriz, Gc tunc eam cau- fam ponere, aflert novum peccatum morule
pollutionis, diAilUtio- nis, Gcc. xi PoteA tertii ex caufa veniali, &tunc
affert novum veniale , &c. queclatisabundeditia funt lupra 1. a num.tf. 5.
III. Sodomia perftflu . 1 TN MtthedoConfrfi.lii.x-eap.j.^.i y.num.Gj. fic
habes, Sodomia , X Gc quidem pertetia , eA Concubitus ad fetum non debitum ut
vir cum viro, femina curr.fffmina, ItaSantiusThomas.x.x.v yx. un. ii. Cajetanus
ihtdtm , nam concubitus viricumf?minain vale przpoAcro,cA fudomja Imperfetia,
deqtu mox .Concubitus autem, eA culpa carnalisconfummata : naturalis ,fific
invale debito : iniu- turalr ,fifit in loco, feu vafe non debito. t ScdhiceA
quae Aio, quandonam mutua procuratio pollutionis inter Mares, vel Inter
feminas, debeat dixi mollities, quando So- domia - Refpondeo .quando ex
aflfctiu ad perfonam adeA Concubitos , fi fit inter indebitum fexum, hoc eA
inter virum & virum, f?mi- nam Gc feminam , tunc eA Sodomia . Quando verd
eA mutu* pol- De Impudicitia . Proflat a liquando Sae er datem minui perfefli
pec catum punit emit intel- hgere.quim te/ ilii , t tlfibi aliquod (c and a lum
creart/y tfle nimium Au- di Angelum, Interrogationes n.I. Confitetur , inquit,
Mufur^quld fuit cognita extra tat debitum , nonquarat Confrjfariut m quo loce
,p*/ quomodo , ij bujufme.it ; flcult faciunt quidam , q«ipottur Junt Conia-
minator ei , quk<n Confefforn . Vide Fif,liadcz,prac.Ecclefl. bb.^t. *. ».8.
Homobonum ,w «m. Ettlef.p. 1 . /r.4. ir j *.f .1 1. de Lugo , difp. 16.depoM.fefl.i4,
n.ypj. pollutio, abfqoe concubitu, fed folum ad explendam libidinem »eft
Mollities. Ita Cajettnus,i*. 1 Hinc fi duo mares commifceant corpora , «
moveantur ad pro- curandam pollutionem , vel quomodocumque fe tangant impudici
ex affeflu indebiti fexus, ittut eftufio feminis vel fit intra vas prae- polle
rum, vel etiam extra i puto die lodomiam . Ita P. Antonius Marfilius Leflor
cafuum in Collegio Romano, immanufc.i» Decal. trafl.e, 1 . Si Gt intra vas,eft certum : fi verb fi ex
tra^robatur , quia quamvis tuae non fit copula > tamen per illum concubitum
eft affeflus venercus ad indebitum fexum, qui proprie confiituit Sodo- miam :
nam coeterum five femen effundatur intra,Gvecxtra ,fcroper aeque in loco non
fuo difpereitur , locus enim przpoftetus videtur materialiter fc habere in
fodomia., fcd formaliter epueflmialuim- turexmotivo, fcilieet ex concubitu cum
aflc&u ad indebitum fe- xum. Confirmo:
quiaftrminacumfaeminanonaliomodocoromi- fcetttr,nifiperprsedidum concubitumcumeffufionefeminis^Scoon
. intra vas prsrpofterum •
ceflariocxplicandumgenusaainulis,fivefitequus,fiveficxqua,fi- Inter illas enim
non poteft efte copula prop/ie; fedfiipfz firmi- ve ovi v^ive galli na
:fempercft enim eadem 1 in fpecie mortalis defor- nae commifccant corpora ex
affeflu folum fs polluendi , ideft ex- miias.
IuFjUiudttS,rr.jar.g^.i6ajtfifitconcubituscumDpmo- $. V. Beflia/itai. 1 T .V
Methodo Cenfefi. fi*.a.r.7 .JVttw.78.Gc habes;BeftiaIiras X eA concubitus cum
reanimau, non ejufdem fpeciei cum ho- mine . Ita SanflusTbomas , a. a-f .5». 1
Huc reducitur coocu- bicuscum Da- mone ; quia adhuc ille aoneft ejuldem cum
homine fpeciei , etiamfi allumat formam hominis . In hoc crimine non nc- plendx
libidinis, «A mollities: fi ex affeflu ad indebitum fexum ,eft lodomia. 4 Scio
Graphium, t. 90. n.i i.ex Navarro/.i.*.*9.feoiiread copu- lam fodomiticam
requiri elfufionem feminis intra vasinnaturale . Sed mihi haec fententia non
placet-Primb^uia ut dicebam , fic inter f oeminam,& farrainara non cflet
fodomia: Secu ndd,quia talis concu- bitus ex affeflu indebiti fexus^um
effufione feminis extra vas,noc eft mollities; quia haeccfi pollutio ex affeflu
explendae libidinis, uc fu- pra diximus : ergo eft fodomia . 5 Soldm igitur
fententia Graphii eft vera , quoad pcrnas^c refer- _ 1 va tiooem, fi quando
fodomia eft peccat um refer vatumPoenz enim, . * T)OEnae Sodomitarum legi
pofluntapud Doflores, quae omnes ipa- X requirunt fententiam judicis Lege
Aror^.^.jx.ig. Petrum ne, debet id explicari . Ica idem *t. ».i6x. quia
fuperadditur, pecca- tum contra Religionem, ideft commercium cum Dei ,
nollrumque omnium aequi fi uno inimico. i Nota intuper exprimi in Confcffione
oportcre^n Daemon fuerit fub forma fceminz , vel viri , vel fub forma talis
Conjugati , vel talis Momalls pruteftz,&c. ita**. Ratio cfl, quia
tunc;prztcr beftiali ci- tem additur tfleflus ad talem . $. VI. Additio. &
refer vatio, cftm fint odiofa , rdlringunturad fodotmam principa- lem, &
maxime notam, 3 c undequaque certam . 6 Ex his ergo collige , cum vir cum viro,
vel fcemina cum Asini- na peccant per diflum concubitum , laus die in
Confeffione dicere fe extrtuiffe fc domiam , fine neceflitatc dicendi,an femen
intra, an ex- tra vas emiferint . Quid dicendum , quando vir praepollere
feminam cognofci t , & femen extra vas difpcrgit , dicam mox , tum de
fodomia imperfefla 7 Unum denique hic adverte, in fodomia non (atUeife dicere
/v- ijJufficerc ifi s fed expli candum infuper , •* 9 nit fuerit agem , an pa-
Matt harum, /*/ : ' r Bullam pii V.tJ. quz incipit: Horrendum itlud fer- ini ,
gC//£ EST CONTRA CLERICOS EXERCENTES SQD - MI A M;Niv.r. 17 •a47- Solum dubitari poflet
de Excommunicatio- ne in Clericum fodomitara ;fed nec eft latae lententia:, ut
patet ex * . Cleritijde excejftb. Pralat .Quoad in va lid i tatem ceftameuti
Sodomita- rum, lege Mcnochjum, de Atbitr. l.\^ttntm.\.cafu~ *f$. liQ.de matr.
ft*m . IudoLugo<A/>.i6.//^.i.«.a^7.Ratioeft, quia agens com- «littit
pollutionem, quam patiens non, eo ipfo quod patiens eft|Com- mittit . De
Sodomia cum Affine, vide tMfijp ff.i. ».7. De Sodomia Uxorati De Sodomia cum
Infideli De Sodomia cum Virgine Sodomia imperfefla . I T N Methodo Conftft. M,
xsap^.x o .4 nttm. j4.Cc habes : Sodomia X imperfefla, quam alii vocant
innaturalem concumbendi mo- dum; eft peccatum contra naturam , per quod vir cum
foemina con- cumbit extra vas naturale. Eft fpeciesdillinflai fodomia per fefla
, adebquefpeciatim io Confeftione exprimenda : perfeflaemm pro- cedit ex
affeflu ad indebitum fexum : imperfeflam ver6 procedit, non ex affeflu ad
indebitum lexum^ fed ltc^cad debitum , tamen ad partem innaturalem . x Sed quid
dicendum, fi quis fe polluat inter coeteras partes fas- minse, coxendices ,
brac nia Jkc. Refpoodeo: de hac re d iflum eft lu- perius 9 .i»? Illud hic fivd
recole, fivd adde.Si primb Ct coocubitusex affeflu ad perfonam ipfam ,
fexumquefaemineum, eft copula fornicaria, five adulterina ji ye inceftuofa,
juxta conditionem pcrfonae,atqueaded eft Ex copula nefanda non oriri
A(fimtatera,cx Sane./. 7. matr.Sfp. .1 J. ij 14. fufficere tamen ad
divorcium:ex eodcm/10. de matr. difp4J*.i.S.Tha.rn j,di/t.y unie jen. 1. a J 4
jimounc communi» eft doflrina,apud Doflores fufiib legenda . ^ 3 Quoniam, ut
modo nmui,relervacio cum fit odiofa, refirin -i de- bet in cafu noftroad
fodomum undequaque certam ; Qus-ii io cele- bris eft . An refervata in aliqua
Diaeccfi fodomia, abfolu te intclliga- tur de Agente lbliim^cqui
dem,utmod&diflumeft,$<3 « j.cum Vc- n*inatione intra vas przpqfterum ,
haec enim dl undequaque certa fodomia ; ut etiam de Patiente , qui cert£
fodomiu etiam lbiec a p- pellari.de utroque intelligi propter rationem diflam
probabiliused, fed intelligifolum ( nili aliud in refervatione addatur) de
Agente nonpoftiim non putare probabile . Vt tenet Graphius,p**fl.r«yb«/n
rtfervat./. i./.t i.«.7.8 (j % j.Ratioeftnon mujtdantddich, quia ccr- U,&
propria fodomia, ad quam folam debet fe extenderr relervatin, quz ex omnium
conlenfu eft od iofa , & reilringenda; Colum eft i 1 la , per quam
feminatur in vafc przpoftero mafculi ; id quod certi noa fit i patiente . Adde
in Jure magis puniri a$entem.quam patientem, Sc meri t6 ; q uia gravius ille
peccat quam hic , ex Divo Antonino , m fum,p.\. 1i1.r7. J4. ergo non eft mirum
, fi nos cenfeamus refer vatio- uem cadere in Hlud peccatum, quod eft gravius .
4 Diana, pA.tr. t .ref.i jf. &p.6.tr. 6.rtf quiiounoloco to- net, dfe
probabile fodoraiam agentis, <k patientis efle eadem fpe- cie, undcnooefte
fpeciatimin Confeflione explicandam; debeiee affirmare eam eilc pari modo
refervatam : & tamen propendet non dTc, p.Z.tr.Tj, Mrfetilan.rtf. 64.
vidcctiamp.7 ./M«. rtf il. abi muludc refervatione hujus peccati . Atvcr^ego,
quicumaeLu* go conftanter docui pauli ante , 5.3. •. 7. efte diverUs , ( Agens
enim nperiendus.Si fccunddfitconcubitusexaffefluadprzpoftcraspjutes w . _ eft
fodomia imperfefla, de qua agirausacfimiliter aperiendus. Si ter- perfe
prodigit femen, quod non prodigii patiens) multa confe- tid denique fit fine
concubitu, led mere ad explendam I ibidem, eft quentius probabile judico
refervationem todomiz abfolutepofi. mollities ex fe explicanda. um, folum efte
contra fbdomiam certam, & principalem, qualis a Si quis tamen
fateaturabfolut6,coocubuin*e fecum ffmina', re- lola eft fodomia agentis,
gulariterintellicitur fuifleex affeflu ad perfonam primo modo, non vcr6
fecundo, vel tertio, nifi aliud cxprels^ fateatur . Ratioeft.quia inteiligitur,
illum concubitum fafliun efte more ordinarid :mos au- tem ordinarius cft,ut vir
cum fjmina commifceatur ex affeflu ad fe- xum roemineum. V ndc vides multum
differre hunc concubi tum viri cum faemina^bcoconcubitu viri cum viro, vel
faaminz cum ffmi- na;ille enim eft fodomicicus, quia non poteft dTc ex affeflu
ad copu- lam naturalem : hic non eft fodomiticus^iuu quando vir cum ff mi- na
mlfcctur,fcmper regulariter eft ad copulam naturalem . 4 Hic univcrfaliier pro
omnibus peccatis luxuriar velim diligea- ter pernotes : Hzc i nobis difla efte,
ad dandam veram harum rerum c(Tentiam ,Cceterum in praxi Confellario expediet,
tot minutias ne- quaquam interrogare . Audi Fiilmcium *• Inflrufl.
httuipeoCanfefi. ‘J- tirca initium . Prodent , inquit , tjfe Confeffatiut debet
in exqmiren- efn eauti tertumfantiit fextipractpti^ praparatcriii adaflum
confum- rnntum , medis minutis non tuetffdriii , ne fe , tfl ponit entem
excitet ad aequam iens at tener» . Audi Cottinch. tUff.j.de Sueram,
dui.-j.mim.^ t Sodomiam imperfeflam non intelligi refervatam , ubi fodomia
ablolutc refervata eft , jam dixi $-3- «-4- cum Graphio : & nunc coo-
fiwnocum Bonae, de matr. y.4.^.1 i.m.j. 6 Refervata fodomia intelligi
refervatam Reftialitatem, aliqui affirmant: Sed verius negat idem fionacina ;
quem, fi eft otium , lege. De Impudicitia t boe tfi de Taflibui , A, fpeflibui
bufyu* aflibut imfmdnii inter S 0 betae . Ubi obiter de parvitate materia ‘* Tt
venerta . t E his pauca dixi »« Methode Coofe/fienis bb.%. tap.-j . « . x.xibkM
I J Editione Panormitana i 64 9 quz eft omnium ampl iffima d- tan tur alia
loca, Sc potius ut aperirem , qua ratione fint io Coofei- t fione uigi
Explicationis Decalogi Cone defercnia,quim ut eorum naturam explicarem : quare
in prae- fenuaiduberiuseritaeendum. Loquimur autem de adionibus ex- ternis
inter folatos , & line periculo pollutionis ; nam inter Conju-
|Mi*tlSpaofoi, vel quando fubeft periculum pollutionis, didutn eft fatis fupra
,r.j. $ 4 « 4». de incernis veri oefideriis, A cogita- tionibus muro (is dicaro
Aio. x Tanquam fundamentum pemeceflariumeorum,qu* hic profe- renda funt
praemitto : in praedicis v.g.in tadu manus Mulieris , tria Bencra deledationum inveniri.
Prinum, naturalem. Secundam, libidinofam, quam Kr»/™» appellimus . Tertiam, non
libidinofam . 5 Naturalem deledationem voco eam, qua? oritur cx naturalium
qualitatum proportione. Sic deiedatur manus tangere mollita, refu- f^icafpera;
eademque manus quando excedit ia calore deiedatur tangere manum frigidam , A d
contra . Si a uis ergo ungat manum mulieris. & fine alia ulteriore
intentione deiedatur dcfola molli- tie , de foJocalore,defolo frigore , Ac. ex
fe nullius erit peccati reus liedt enim difficile fit, A: periculafum fifterc
in his terminis, umen aliquando certdfiftitur; ut quando manibus calidis fua?
filiae Pater lenex propria calefacit, vel quando pueri»ab omni impuritate
alieni , ie invicem jocando contredant , vel licantque , Ac. Huc reduco moralemf
fic juvat appellare )deledationem,qoae in- terdum ex his captatur, quaque
potilis voluptas mentis eft, A gau- dium, quimaffedio appetitus fenGtivi. Talis
eft calla dcledatio , quam quis furnit ex ofeu Io more patria? , rclhoncfto
tadu manus , quando exhibetur caufa cartae amicitiae : tunc enim amicus, feu
amici pars fuperior fibi complacet de morali, hooe(laqueamicitia,ni- hil de
fenfitiva deledatiooe . 4 Libidinofa, vel venerea eft, quaeoriturex copula,
pollutione, dillillatione , vel excogitatione ipfarum; ut item quas oriturex
commotione partium corporis , feufpirituum infervientiumgene- rationi, ouam
appetitus fenlicivus maximd percipit . Venerea au- tem appel latu r, qu ia eft
ordinata ad genera t ionem, cui V enerero pri- fca antiqu itas praeficiebat .
Si quis ergo io his extra Matrimonium deledatur , peccare mor- taliter, eft
omnibus manifeftum, nec enim io his dari parvitatem , dicetur rn»x num.S. 5 Non
libidinofa eft Illa deledatio, quae fumiturab aliquibus adionibus , quat licdt
ordinata? fint aliquando ad generationem , ali- quando tamen nonlunt;A tamen ut
non ordinat;, fuam pari unt pro- priam deledatioocm; qua ratione pollent diei
remotd.non ver* pro- ximi ad generationem ordinari V.g.tadum fce minae
manus^ertuna *ft,pofle referri ad fe praeparandum ad copulam, at poteft non
referri, A nihilominus tunc ille tadus pariet ex fe io ungente fuamdcle-
dationem , non quidem folum illam naturalem ex proportione qua- litatum, de qua
*>■}. fed aliam propriam individualem talis udus ut relati ad mulierem, fine
ulla prorfus intentione libidinis . Sicuti enim diflert indi vidualiter licita
delcdatio^uam i vifionc.A odore purpureae Rofsefentis^bea quam feneis ab albo
lilio,fic differt dcle- datio pudica, quam ctpisimera proportionata
pulchritudine vul- tus mulieris, abeaquamcaftditem fumis i quacumque alia
pulchri- tudine, v.g. floridi Campi ,exquifit« Architedurse , frondernis ar-
boris, A cujufcumque alterius qualitatis , naturaliter tibi, tuifque oculis
proportionata? • Qu$re haec non libidinofa deledatio, Iicdt inter tuturales
computari pollit ; tamen claritatis gratia eft omnin6 diftinguenda : nam de hoc
matimd quaeritur: An, A quod peccatum fit, eam voluntarii fufeipere ? Pro quo :
6 Statuamus hanc uoiverfaicm regulam, tres habentem partes . Omnesadus, V.G.afpedus,
tadus, a! locutio mulieris, fifolthn deledationem naturalem afferant, A ex alia
parte ob illam folam afliimatur , ex nullo peccato afiurauntur; immd interdum
ex meri- to, quia illa deicdatioordinatur ex fe ad bonum finem, necinfe
inhoneftaell. Rurfus, iidero adu* fi pariant deledationem vene- ream,
velailuroantur propter illam; cum peccato mortali extra iidera 11 parum
iiumdelcttationem non libidinolam^aquedeleda- cio afliimatur quidem, fed non ad
ullam libidinem veneream; folOim cum peccato veniali aftiimctur. Cujus ultima?
partis ratio ( nam alia probatione non indigeat , ) eft, quia ex una parte non
habemus , unde, ut fic, fub mortali prohibita fit; fi enim effet prohibita ,
in- de eftet, quia ad generationemyqua fit illicita, refertur; at proba- turo
eft exfe non referri: ergo, Ac. A ex alu parte deordinatio nonnulla eft, atque
ade6 venialis, iis uti adibas ad meram de- ledationero, licet levem; unde
vides, cur udus V. g. honeftae par- tis exfe non fit mortalis, fitvero udus
partis inhoneftx inter fo- lutos. Ratio enim eft, quia honeftae partis tadus
deledationem ex feparic, vel naturalem, vei non libidinofam , declaratas in
prima, & tertia parce regulz :at udus inhoneftus non folum parere poteft
deledationem naturalem, A non libidinofam, fed quando afllimi- tur folum ob
ipfas has duas deledationes , ( nam fi afliimantur ob ne- ceffiutem ii lar
partes, V.G. medendi, non fumus in cafu ) paric etiam infeparabiliter
libidinofam : A Ratio hujus maximd notanda eft: quia impoflibilefic, ut deledatio
quaucumque licdt naturalis, vel non libidinofa ejus partis , quae tam proxime
inlervit generatio- tioms, diam procurare convincetur, atque adeo juxta
dida«.4pec- care uKvuiitcr . 7 SaniiiCZ de malr, difl.^6. itum, preferlim g.(y
nurr, ,g. -i* fummslib.j. eap.6. num.t j. confundit deledationem naturalem, A
non libidinofam ; fed deinde m difcurfu dodrmar rc :pfa videtur di- ftiugucrc
:dum enim levem manus touniaa: tadum dicit elie venia- lem, quia aoa eft exfe
deledatio libidinofa. quoddidumroe juvat fic explicare , ut voluptatem non
libidinofam, vocaverit volupta- tem modicam, feu parvam;
quzcericadmodiimcxiguaeft prat il- la , quae cii 1 ibidi nola . Et quamvis idem
Sanchct , infumen. tec.eit. **».!*. leretradavcrit de pTardidi
p-uviuteconceflarvei/a/v Uco dematr, unde videatur fateri, feintelfexiiie dc
libidinofa; tamen pro majori claritate fua? fementix, non admittentis
parvitatem in re venerea , id lecifle fui picor : naiu exterum mea
mcerpretatio,uc- S vu: conflandam Aurhons defendens ,ipfi eidem Authori ( cre-
ti ) fi viveret, non difpliccret • Nonnemo fufpicatur eam retrada- tionem
noaefle Authori 1, fed fuppofititiam , vel certi illi involun- tariam . Iu
Beycr 1 tnlci us , quem laudat , fequiturque Caramuel , »'* Hfgnla X. B trudi
th , m. jO^J. Ego huic fufpicioni, fi vera eft, addo, fatis fuifte A
uthorismen- temdcclararc, utcgocoaatusfum, quimillum pronunciarc fua dida
retradantem . Par ei tat mat trite non datur ia rt unaria . 8 Hanc regulam fic i nobis
diftindam, quam nili calleas, femper in hac materia excuties , confirmare juvat
dodrina , A authoritate Caftropalai, quiloquensde Decreto R. P. Claudii
Aquaviva* , ouo prohibuit noflris, ne docerent dari in re venerea par
vitatem;hare ha- bet formalia verba, tom.\.tr.i6. aifput. j. ^uafi 9 .
num.$.Stdn*a It- vtm pluribus Dell eribus drgitultattm tutulis d silum
prattptum ter panis ajftilum, tet turbis exaggeratum , precipu) tum videatur
op- perti (otrtmumijjuna 'Deliorum J e arentia , admittenti in materia luxu-
ria leve pe t catum ex partitote materia . Ne? e e enim credendum tfl y ve-
lu>(Ji C audium , virum alioqui deliijftmum , p’udtnt<jjimum , So-
etetatiffue Pralates , condemnare tanquam deiinnam omnine exter- minandam y qua
affirmaret , dele liat io nem fumptam ex viftesu mufierit pulchra , ex tllius
manus centailu , ex illius collocutione ahfque ulle defiderio , vel periculo
uberioris lapfus , effe peccatum veniale. V t- tiim fi vrrba yracepti attenti
expendantur t facili fupradiHa difficmL tus diffelvetur. Neque enim Claudius
negavit , aut negare potuit , probabile effe yfupr adiit as dtleilatione leves
effe , folum enim negavit i • rr venerea dari exiguam de It Has tonem ex
levitate materia. Et quidem meritb. Nam res venerea proprii eft ceiiut , vel
pollutio y vel ad fum- mum , qua ad hoc proximi difponunt , ut tfi commotio
fptrftuumgr- ncrationifubfervientiumyficuti tradit Galen. ib.14. deufupart.
cap. 9. A IO. DehUntie igitur, ^ue ex imaginanent , vel ex centailu fume- retu*
ex coitu , pollutione , eemmetionete fperituum fubferpientium ge- nerationi ,
nequaquam ex levitate materia 4 mortali extufar i pote fi i quis e fi dele
Elatio in re venerea . At dtl Ek atio tjuafumttur ex vifient Mu- lieris pulebra
, ex illius manus centattu ob folam illam de it 11 at i enem obfque ullo odo
periculo , vtldtfiderio , non eft de/eElutio ia re venerea poc proinde nec
peccatum mortale y ita fubftintt FiUiutiut , tradatu tri- gefimo in fexto
praecepto Decalogi , capite nono per totum , pra?ci« pudn.18. A iqt. $
HarcCaftr opalus. In quibus vellem advectas >"*• {remmunif. fima
featentia , admittenti in materia luxuria uis peccatum ; Et nem dari utre
vtnerray frc.) vides ? Communi flim*m opinionem voc at da * ri parvitatem in
materia luxuriz , negat eamdem dari in re venerea; videtur enim, ni fallor,
fignificare haec duo ( in materia /uxuna y fy inre venerea ) differre permaximd
. Nam luxuria latcpatetad om- nemculpam,pertincntemmaxinkadfenfumtadus; resverd
ve- nere», quam proprie vocavimus libidinolam, rdlringitur ad cui- vis ex joco,
feu cx deledatiooe non hbidinola, parva iu^un,..u,
poflitcflcgravis,fi*numaturobfinemlibidinofum: At hic,mmirutn m re venerea,
nulla parvitas datur;lemper enim eo ipfo quod venere* eft, inchoat io copula?,
feu pollutionis eft , atque adedipfius procu- ratio, quae inter folutus mortale
peccatum fempcT attingit . Lege de hoc Rebellium fusd yp.x.or.de Jufttt.bb.\.q.
1 • Caftropal '*.l. tr.i.d,\.p.\Q.§.\.num,^. citans Leftium ,SaLas»Baliliam t
Valquez , quicqu id dicant aliqui, quos citat , fequiturque Caramuel, *a t Hpi
u * m Samfti BtnediEli .4 num. I0(». Scio tum SaDC her, "t.Q. dematrtmoni
diftinEl. .fparfim per totam , (y infumma , lib. J. cap A. »»w.I ». tum prifeos
Authores confundere luxuriam, Arem veneream: Sed nos recentiores, claritatis,
Adodrinaeeritia, modo dido dillmgui- mus. His jadis fundamentis, per ejufmodi
adus figillatun» lacui- tatis gratia, difeurramus . II. TaEluty efculdy
amplexus inter folutot . i Angere manum, faciem, brachia, pedes, A exNavtrro 1
etiam mamillas Mulieris , fi fiant inter folutot ( de quibus proximam , A infcparabilera
ex fe caufam ponit libidinofic deieda- ratem patiunt deledationem. Dc his A
proximd dicendis le^ 1 io6 Explicationis Decalogi Lib. VII. Idem dic de
repracfentantibu tres valdA impuris - Idem cft eafdem pingentibus. Dixi ( valde lur pe* » valde impuni, &c.)
nam fecu* , quia levi* rflet, Ac remota provocatio ad libidinem, atque aded non
feparabiliter cum illa, leviter peccaretur . * Obligationem Gubernatorum ad
repellendos turpia repraefen- tantea maxioum efle , colligitur ea diUi; cum
enim ipfifacilA tot lapfus cavere poflint ex chariute, immo ex officio debent:
Audi Bodmm, ibid.num. j J. Si neglexerint Priueipet, inquit , providere, ne im-
pura reprafententur,ftiane Jt pavi UT i Dee puniendat , u t poti, quia per -
Whferint authoritate fua canfenferint , puhHeam emmtmm fultvum febetam balari .
£t paul6 poft : HjmeMum latito e fi, ut Principii Hi- JtricHts Wfl recipiant,
fed /x Hfgnu expellaet t . 5. VI. Munera occeptor e, fy fe jaSare dart turpi .
^emijfioi . i *T\E prioreex his per occafionem dixi fuperiils, ctim de Stupro,
X-/hoc eft r.j.J.j.d »u+$. De pofteriorc egi , i* Methodo Conftfi 0MU 9 i*d.m
$. VII
Chorea. f f^Horearum tres lacio Claflb . Prima efl abfolutA pudica , feu V-a
pura. Secunda impura per accidens. Tertia per fe impura. 2>e his vide
Summiftas . Vrrb. Chorea . Azorius ; %.p.e.i6. Bonae ina ,
altmair.q.^.p.^.nju,. Filliucius, te.i.tr. jo.r,io.w.22}. Trullench,'* 3
>$cJ 9.1.9 Jub.M. Purz , ( cftofint aliquando aliquantulum vanae) funt
Choreae % 'quae inter ejufdem fexusperfonas , line ullo turpitudiniseeflu , vel
ulteriori pravo fine non rar6 fiunt. Ejufmodi funt, quos ludos po- tilis
dixeris , quam Choreas, funt tamen Chore*, quafque voca- mus Morefchat ,
Inttetbiatat , Luminantem fati anenti \ in quibus ad «umerum rauficum certatur,
falutur, luminaria in manibus a c- «enfa artificiosA circumferuntur - Ejufmodi
funt Chorea , quas Pueli* inter fe, nullis accitis hominibus, interdum domi
folent fin- «erc , ad recreationem , tempufque fallendum exercere . Ejufmodi
funt e* , qusr rufiici mfuismapaliis, vefperA poft laborem ad le- vandum
animum, fine ullo prorfus turpi fine, vel impudico figno ex- Jiibent , fonante
fiftula . - Has igitur. Ac fimiles Choreas, puras appella, oecutpcccamino- fas
reprobato . Has David, J.x.lttgnum r.6umte Arcam in Dei cultum aflumpfit ; Has
Maria Aaronis foror, Exod.tj. agens Deo gratias ob fubmerlum Pharaoncm, cum
exteris Mulieribus ( non autem Mi- stis maribus) gaudens exhibuit . Has in Ccelo ducent etiam corpora- liter, ut
putat Marinus Rhoa, libro da fiat* B tat orum , Sanflorum Chori . Has, ( nec
alias, ut perperam citat Boffius, tom.i. moralium , tituJ.19.m1.ux ) permittit
RuflicisCajetanus,F/r*.cA*rc< . Has de- nique permittunt Superiores in
Trag*diis, Acfimilibus reprxfen- tationibus, ad juvenes exercendos, eorumque
animos fublevandos . Huc item reduci potiunt e*,qux in diebus Bacchanalium ad
merum jtfcum, vel vanitatem larvati foti viri, ad artificioiaro pedum, corpo- r
ifque dexteritatem ofteodendam , exhibent populo . 1 Impurx per fe funt, quz
raixtts maribus, fauninifque, immd etiam feparatis , fufeipiuntur, obfcznis
geflibus, t ad ibus parum pudicis, AmaGarum, Amicorumque interventu, Ac fimil
ibus. Jta S.Thom.»*r.j.tiki* ,&ma.i.f.i68.«r/.r. Azor. Filliuc. aliique
xnodb citati . Has enim vcrA in ultimas terras efle ablegandas , nemo eft qui
negat, earumqueprofeflores verfari inflatu peccati mortalis , & denique per
Principes Chriftianos efleab Urbibus, necfoliim i domibui expellendos . %
Impur* per accidens funt Chore*, quf per honeftas feminas , virofque in
cooviviis, in nuptiis, in diebus l*titi* deditis heri con- fueverunt.
H*profcd6per fe i mpur?,& pecca mi nof* funt, exer- ceri enim fine mortali
peccato per fe potiunt- Iu Cajetanus^. <•*. Trullench. Bonacina, Filliucius
, Azorius , Jot. nt. quibus adde Lo- pez, •» *.f.i"Jf ru ^.f- J 1 -nnrn.6.
Idemquecft, fi perfonati homines fub larvis utriufauefexus, in Bacchanalibus
Choreas agant Homines , inquam, peri o*a ti : nam fi fint immixt* foemin* ,
valde vereor , ne fub illo n»bito ement ito, res non degeneret in (. horeas ex
fe impu- ras, de quibus, nun prandenti . Per frigitur, ut dico, harpeccami-
nolsr non funt : folent tan>en fxpiffime per accidens : ratiooe nimi- rum
periculi, ut in tanto Iztitipcalore, in tanu adolefcentula- rum, juvenumque fpecie,
ornatu, coocurfu, in «rtificiola illa corporis, grata oculis agitatione, in
contadu manuum, qui IzpA adhibetur ; non ii folDro^ui Choreas agunt ,
verumetiamfpeda- toresfacild in impudica labantur. Dc his igitur idem pronuncio
, quod dcComaedits paulbant^didum cft; has nimirum vaJdc peri- culofas, multb
magis fi frequenter , & cx confuctiidinem fiant . Nihilominusaddo.
fiexexperientiacognovifti, tibi ejufmodi pe- rkulum non fubeife ; te b« modo
cborizantem, vel chorizantes ufpicientem , nequaquam efle mortalis peccat i
reum. Patrcsfami- lia* potius moneo, ne eais permittant , quando przvidcnt
6cilc, ali- quos ex hac occatione in peccata lapfuroi . 4 Quoad locum ,
pertimas , tempus : ne fiant primd in Ecclefia, velpropb ipfam. Secundi, ne ab
Ecclsfiafticis, multb minus i Relreiofis , Mooiaiibufque . Tcrtid ue tempore
pccnitcmi* , V.G. Quadrag cfun*, nec feftti diebus . y Per has tre*
prohibitiones , quas legitimus inSacrisTextlbai- (ap.PtttiyttTt/ifi.^jap.Hon
opertat x.dttenf difi.y fy (a p. eum dat*, rem ^.da Vtt.(y bouafi.Ckritjap.
J>tt. da Imm. ILetltf.in €.CJtm. \ .da Ce_ Jtb.Mift. non prohiberi
putoChoreas ablblute, fed immodeflas, ini" pudicafque. lU Sylvefler,
f.Cbaraa^MiZZirntirdi/i. lOg ./uperSarma' tu U*nuai iu monia t quibus adde
Menoch . dt arbitr. tum addit jodCa fum 66.11.f9. Id loco omnium oftendit
illeCaiwmClem.i.4Vc«/r#r. Mi/i. hisvcibis : N** faremur id ipfit Ectltf)i ,
ttrumyut Cuatattrii/ Cbortat faara dtffelntat. Illud ( dtjje lutat ) prohibitionem
certi per- maximi lenit. Quare juxu majorem, minoremque irreverentiam, i
prudenti «fecundum omnes circumflantia?, expendendam, qu* in- fera tu r flatui
per fonarum, (acris locis, facroque tempore, adde <5 c confideratofcandalo,
quod forte detur, gravitatem, levitatemque culp* dimetire - Qua in re
ftri&e loquitur Boffius J.t.n .%. dum 1W0- luti dicit, Choreas agere in
Ecclefia dfe peccatum mortale : ficut nimis laxe loquuntur aliqui apud Bofl’.
i.t. dum ajuntabfolutd non eflcmorcale:iuSanch.*'*cv<»//.i.c.g^v^.i4.ff.2i.
ex Lopez, nam fecundilm menluram irreverenti*, Aequalitatem Chorearum, de-
finienda erit Ac culpa. 6 iaClemcnum ,defiatu Manatberum i (,i. dum dicitur de
Mo- nialibus, Non ( hortat , nenfrfiafatulariumptejtquaatur , non videtur
imponi przceptum, fed e* monentur juxta fana confilia : neque enim Moniales
inter fc lortd ex aliqua occatione puras Choreas agen- tes , etiam ob
recreationis gratiam, audeo de peccato mortali con- demnare : quamvis
profe&6 digna fit culpa, quz levere i Superiori- bus cafligetur- §. VIII.
Ornatui. 1 T TUc Ornatum mulieris reduci curiofusLe&orvultjhucer- ±1 go
reducamus . Nomine ornatus intclligitur omnis cultus muliebris per pigmen- ta,
Ac comam appofititiaro, per intortos capillos , per pedoris nudi- tatem, per
ornamenta aurea. Ac gemmata, per novas veflium formas, przfcrtimfiquz iis
utantur fupra flatum, vclprztcr receptam con- luetudincm . Ita
Lefliusj/.v.^V^.^ it. 105. z ln hoc ergo certum eftPrimb, fine peccato pofle
qu*ri orna- tum corporis ob bonum finem, non lolum fcilicctob necetiarium
corporis tegumentum , fed etiam adfui flatus decorem, nimirum ut pro conditione
fui flatus honorificA quis prodat in forum ; id enim efl laudabile, Ac rcdA
rationi conlonum- Contri, certum itemeft, cum evidenti peccato mortali eundem
Ornatum quzri • fiob finem graviter malum, quicumquc is fit, conquiratur: V.G.
ut quis adulteret , ut turpiter conculpicatur , Acc. id quod proba- tione non
indiget. Ita \ Certum efl' fccundb, fi fe ornet Mulier Matrrmoniojunda , vel ad
id afpirans, ut Viro placeat, velut virum nancifcatur, nihil peccare : ita
iijrar.rog. Ratio efl, quia hic fims cum hoodlus fit, fatis honeftam illi
ornamento caulam przbct . 4 Certum fit tertib, mulierem etiam illam, qu? nec
nupta cft, nec nuptias intendit, iramb Acadolel'centes,& viros, fife ornent
, non ut ab aliis turpiter cnncupifcantur,fed ut cenfeantur inter pul- chros,
Ac laudentur ut pulchri , non peccare mortaliter . Ita ib nutn. 109. ex S,
Thoma, Cajeuno, Rolletix . Ratio efl, quia id non conti* net gravem deordi
nationem , fed ad furamum vanam quamdam glo- riam coram hominibus. \ Remanent ergodu*
difficultates. Prior, Ancxcdlusinhujufi. modi ornatu fit ex le mortalis?
Pofterior, An faltem fit mortalis ob fcandalum, quia nimirum mulier fic ornata
cauta efl, vel occatio rui- n* fpi ritualis multorum . 6 Quoad priils , atiero cum D.
Thoma x.t.f».* 69. art ad\. Caktano, »Anoncllc niti venialem cxcctium. Ratio
efl, quia ex- ectios, appeti tu, Ac ufu rei per fe non malo, non efl niti
veniale, uc patet in exc e ilu cibi , pot us, divitiarum , Acc. qui non efl ex
fe mor- ulis, niti ratione gravis nocumenti, quod aliquando inferret. Sed in calu noftronon cft niti excefliis in
conquirendo nitore , pulchritu- dine, cultuque corporis, qu* non funt ci fc
mala, fed indifferentia : ergo, Atc. Adde ; Peccatum, ut fit mortale, debet
cfle graviter con- tra charitatem Dei, vel Proximi ; vel lui ipfius : id quod
non efl inve- nire m cafu noflro. 7 Quoad pofterius , aflero , de eo tam benA,
cordatA , ac fapien- ter fcripfi(fenumquam fatis laudatum LeUium» 11 2. t ij.
utju- dicemh)clufficere,fi illius dodrinam ad verbum exferibam : Scio Albertum
Albcrti, fusAdeomatu mulieris aliquanto fcrupulotios difputare ; fed me juvat
Leffium lequi benigniorem . Patefio ait i » 1 xetjfu ifli ut ornatui tjft
peccatum mortiferum par aetid/m t r at 'tona alteujui pravitati t connexa .
Primi y ratiana mati finit \ ut fi fiat animo par trahendi ad libi- dinem .
Secundi, ratione prateptipofitivi , ut fi talit rxct/fut effet vttitut ali- qua
leee, fubpetna Exco/nmunicationii , eaqur fervaretur . £*od fi lex non habeat
annexam panom , -w/ faltem nenfravrm s non erit plufquam veniale :immi
credibile efl /pltrafque Lege Ci filet, do bujufmedi , qua poffim variit locit
habentur, efft folumpaenalei , tfy obligare tantum ad mu/JIam . Tertii ,
ratione fc and ah , ut fi quit uteretur vtfle adei tenui , ®r/ if* formata , ut
per tam pudenda non fatit trgtrtntur : id enim , j udet ia mora/i. Cap. VIII.
De Impudicitia . 207 morati, non tam effet pulchritudinem ofltrstare s quam b
emmi s dktflb ad libidinem alftcer o. Secui ei , in nudande pe floro , ut
Coj/tanui , Tumut,ty Ne var rui no- tant pra/ertim, ubie/i eaConfueiudo : nam
pari i/U hemfflai tmfet-r , ne enatura, aut pudor bumanui poflulat iliam
aafolute f/gi . Gravo tamen peccatum effet hujufmodi morem introduc eri , ubi
id nonefleon- futium: infolita enim magis motent i fffres ipfa merito periculum
, etiam uiiefl recepta , tanquam illicitum libidini t effit abroganda , ul
"Defloret monent . Notandum tamen , non ex eo confer % ornatum fcandd.ofam
, quod multi octafione illius putentur ad prava tlefl 'dena provocandi, ut ul
Ib pradifli Defloret tradunt i a/ioquin etiam pulchritudo nat urals fcars- d
alo i a effet nam multi magis provocat , quam artificio faecum natura longe
fnperet artem . Itaque etiam famiua puttt aliquot peccatura ,non tamen
iJcirtbfub peccato mortali tenetur tahm ornatum dimittere Siculi it, quid
multis odia habetur, non tenetur i publico abflinere , ut inimicis non detur
occafio odii. Idalio efl , quia ornatui ifle /e lum r emo. t} ad malum
provocat: ergo non te- et ur abeo aiflinere, ne alti pec- cent afiequi
perfeiubab/hnere deberet {cum illaoccafio fit perpetua M (f univer falis J quod
nimis grave effet humana conditionis . Sufficit igi . tur , ut ei peccatum
proximi d>fphetat , fy i/hus fa/utem non contemnat . Er Confirmatur , quia
quod i IU peccent , ex eorum provenit malitia , non ex conditione ornatus :
ficui enim circa banc peccant , ita etiam circa alias eximia pulchritudinis :
a, qui , id quod ex aliorum malina provenit .non tenemur cum tanto gravamine
noflro impedire . Secus , fi aliquo ca/u ad breve folum tempus ob peculiare
periculum alitu jis abflinrndum effet : Hant limitationem non poflit Dian .par
i. /r.r j.r//^j6 ctianifi or- natus fit fuperfluus, & maximus, modo fit
fecundum morem Pa- tri*, & de fe non fit quafi provocativus ad malum : tunc
enim Cha- ritasfsoflularec , ut pro tempore talem ornatum fuferfluum omittam .
ne proximus , qui ahequin putatur non peccaturus , inde peccandi occa- fiontm
habeat . HxcLeflius,qui etiam n.i t^ootat ortutuimfeu ufum vertis alieni fexus,
non efle in t rinfecd malum ; unde ob cauiam jurtam fieri porte , v.j^fiaJ ia
dcfic.G opus fjtfeoccultare ab hort^fi fiant rcprjcfcntacio- ncs,&c.Ex levitate
id faccrc,eflefoli)m ve niale,ju re fatetur . Vide denique fuperius/ j.r.i .§
4-fl.z7.ubi notavi dirtindionem,cur non i iceat Pucllx fc ornatam in confpcdu
AmaGi coni ul to dare , ut coofpiciatur - Difcutiuntur duo di£ta Caramuelis in
materia luxuria: . De Tertio diflo , vid. Jib.IO. cap. 7 - I TJ Rimumdidum,*»
Hfgula S.Btnedifli, n.101 t.efl hujufmodi. X Infero peccantem eum Virgine
fodomstici : Primi, non teneri di- cere illam effe virginem ft a Diana de
circumfl antiis aggravantibus ref. Ii. Secundi, immd neque teneri exponere fe
fodomiom babuiffe cum Mulier t , ut ipfe Docet Diana , ibid. ref elutione
fecunda , Bonas ina , de Matrimonio , q.^.Ratio efl , quia fodomia cum Mu here
aut cum Viro foldm differunt in genere entis, non in genere moris: non fe- tus
ac fur an aurum , aut argentum : frangere jejunium pane , vel p*- fcibus . Hxc
ille . » Ex bis primum approbo,ut approbavi fuperiusr.i.jTl.fl.*. Se- cundum
approbare non portum, ficuti nec fu peri us approbavi , t. j.$.
3.».r.Ratioeftduplcx:F>nma,quiafalfumcft non differre in genere morisNam.ut
^ dixi,pcrfeda fodomia, quxert cum viro, procedit cx affcdu ad indebitum fex um
: qu* veri cum Muliere, nonertad indebitum fexum ; fed licet ad debitum , tamen
ad partem innatu- ralem :qu* duo certe auilibet bene moratus non potert
negare,in ge- nere moris differre . Non fic furari aurum , vel argentum ,
frangere jejunium pane, vel pifcibus,immi in beftialitate congredi cummare vel
foemina:quia hxc femper funt ex eodem moraliter affcdu ad di- vitias, ad
comertionem, ad bcftiam . Secundi, quia n imis ert falfum , hanc opinionem
doceri i Bonacinajimmi fortafle etiam nec i Diana Utrumque profero.Bonacina^.Q.citat.i
Gara muele folum loquitur de primo, quod e$o approbavi : A t de fecundi , non
ibi l<*]uitur,fed p«wli anci, ncmpe^flwry^.ti. <»7.1* Edu.Venet. 16)9 uhi
his ver- bis meam fententiam firmat , reprobat illa Caramuelis . Hinc colligi
potefl (inquit J explicandam effe inConftffione perfonam cum qua perpe- trat a
fit fodomia , videlicet utriim habita, fit kmafculo cum femina, veli mafculo
cum mafculo ? Quid clarius ? i Dian Hyloc.cit. fic habet . Sufficit dicere ,
peccavi infodomia, {jSvt cummare fuerit , fice cum fs mina) toties-. In
brfltahtato quater , fje. Et ita pubhc ) docuit b)c hanormi quidam Theologus
Societ . Jtjn : /i- crtTannrrui ( /u-dmihi magis placet ) contrarium doceat ,
quoad fodo- miam jfjarue illum Granadus .Hrc Diana. Notas illud ?(quod mihi
magit placet . ) Quoad Thcoloeum autem prxdidum , me juvat .cre- dere, iplum dc
bdlulitatc id aocuiHe , quod verum crt ; non delodo* mia , quod efl falfutn • 4
Secundum didum Caramuelis, i* Kfgula s, Bnedifli,nu r 050. Quidam furabatur, ut
macharetur : Veniens adConfeJfsonem , dixit futu- tu s fiur, toties \ titiei
wnchatus , fyfubtuuit ordinem furti ad nvr- t hians. Dubitas , utrum
fuffitimter fe eseplieaverit} Uffpondto affirma- tivi ; ita etiam D/ana , in
rrafl. de dreumflantiit aggr.rej.i 1, ubi citat fyf equitur alios Authores .
fiat io efl maesifofla : quia heet illud furtum habeat malitiam fornicationis ,
no» tamen habet malitiam fornicationis diflinflam b malitia finis in gerttre
luxuria : (j ideb petnitens expli- cuit osnaes circumfl antias mutantes
fpeciem: omifit unius circumflan- tia aggravantem extenfioaemin eadem fpecit ,
quem non tenebatur ex - / litare . 5 Sane fateor huncexplicuifle omnes
circumflant ias mutantes fpecicm. Sed ajo plus nimio cxccffiflc ; addidit enim
duas individua- tiones peccati, quas ipfe non commilit , & ide6 mendax fuit
in Con- feffiane ,fane in re gravi ad Confeflionem pertinente; quia numeras
peccatorum quando exade Icitur, debet cxa&e,ut omnes fatentur, ad
Confeflionem deferri . Cum enim audit Confeflarius : Furatus femet jum , &
deinde mrchatus frrr.e/fum, nonne duo numero peccata te commififlecx tnis
verbis intelligit?Tu autem unum numero pecca- tum patrarti, nempe (urium
relatum ad moschiam;hocert unum nu- mero peccatum , duabus fpecie di ver fis
malitiis infedum - Scio eUe bonos Authores proCaramuelc :led certd ubi apparuit
evincens ra- t lo.boni etiam Authores, bona carundem venia , fuerint fine nota
de- ferendi . Relege multa vald£ neceflaria,qux de hac difficultate dedi in
bftthodo Cosefefs.l.l.C,l . fi. 1 1 . i n.J j. Remedia adversus luxuriam . 1 T
T Ic id breviter pertingere operz pretium erit . Et quidem i X colligit decem
remedia Barthoiomxus i S.Fauflo,*» Thef Jt»/./.j.f.j7.duodccimPeyrinus,p In
promptu autem erant alia qu i nq uc,nel c io an c cr teror u m efficac i flinu
. t a Primum remedium, Humi litas, & Oratio: nam nortra fragilita- te
cognita, ad Deum elt confugiendum. Secundum, Sobrietas. Ter- tium, vcfliumafperitas,feu
cilicia. Quartum, carnis mortificatio . Quintum^uftodia fenfuum.Sexium,viutiooccafionum^
5 cprxfcr- ttm fuga converiationis mulierum .Septimum . virilis refirtentia .
CXiavum, Scripturarum fandarum meditatio . Nonum, fervens Dei
diledio.Dccimum,morris^c xternarum poenarum viva meditatio. Decirouroprimum ,
non occul tas fovere in iinu tenta tiones , fed eas flat im Patri fpiriiuali
patefacere . Duodecimum fugere otium . ; Hiscrgoaddatur remedium decimum
tertium: fubita cogita- tionis malx fuga. Ut primum tentationc titillaris ,
(fatim, repente furge , recede, fuge i loco, i ledo, ubi moraris , & negoti
um aliquod quantumvis frivolum cum magna intentione gerendum fufeipe . 4 Deci
mumquart um, Dei Summi Judicis viva prxfcntia. In dtfi- dersis vero carnis ,
ait Benedicius,'» rrg.c.j.nobis Deum credamus femper effe praf entem, cum dicat
Frephtta / Domine, ante te omne defiderium Wflfli.Pf.37. 7 Decimumquintum ,
frequens, & aliquando etiam quotidiana Confcrtio apud eundem CoafeUarium
prudentem , < 5 c pium; fed ad- verte illud { eundem : )quo remedio recidivi
cujufcumque crimini» fi utantur, fieri vix potert , facillim^curentur. 6
Decimumfextum, frequens Communio, juxta illud : Et vinum germinans virginei ,
Lege Suarcz , te.+.de f(rl jr .\o.l^.t fin . tjj>- tam continentiam in tanta
juventute noflrorum in Collegiis degen- tium , frequenti Sacrx Euchariftix
lumpt ioni,qux apud nos de fan- do more ufurpatur , acceptam merit6 refert . 7
Addatur ultimum naturale , fed cert£(atis efficax medicamen- tum, DifcefTus i
prxfentia impuri objedi. Veneficio quidam ad Puellam amandam urgeri vulgi dicebatur
, prxfentiusamulctum non fuit,quam dii certus ab ea urbc,ubi commorabatur
Mulier.Quem quidem difceffum ab Adolefccntc exoraverunt difficillimo conatu
Confanguinci ; fed eo exorato, in (anitatem non multi poft illum rc- diilie
larti cognovimus Laus Deo , Beatiffima Vergini , ac Beato Aloyfio . IN DE C
ALOOVM. Ne Furtum facias. DISPOSITIO HUJUS LIBRI- f UAM multa , quam vana ,
quam implicita mihi obviam in hoc przcepto fiunt ? Qua ratione ergo in brevem
fummam illa meo moreconftringere, & inlupernonnullade novo , ut loleo,
lupmddcre va- leam , nili Tu ,ommumlux animarum ,SpIcndor xtem* Sapientias ,
meastenebrasdivinoisnedepfUas, fo. vealque torpentem animum , jam delperatione
collabcntcm ? j Inquaruor Tratiatus librum hunc
proptcrveritatesrerumdiftinguercoportet.P/-jMv; rrit dc Dominio, quod cu fundamentum,
unde furtum prohibitumfit; nili enim Domiuseffes tu rei tui , fani non vetarer
ego, illam mihuurripere. Stcundus deipfofurto, feu acceptione injufta.
T<rf/»ideReftitutionisobiigationc , qui ex furto, feuinjufta acceptione,
veldetentioneconlequitur. Ubi ad complementum tractationis, non erunt al«
radices refntutionis omittendi , ideft: Ex re accepta: Ex damnifica tione rerum
temporalium, vel fami , vel honoris: Ex
Contra^u,5<w«r#iudcniquedcGrcuraftantiisquibufdam rellitutionis. Faveant Cat-
lites, profpere alpirct Deus. De Dominio. . Quid fit Dominium, & qua
ratione differat a pof- feffione, ufufructu , &c. VH An ufus diftinguatur a
Dominio in re, ipfo , ulu comfumptibili ? f Omioium proprietatis eft
jus.feufactiltasdcreali- lfrT FSavfl quapcrfefl^difponendi, oifi lex obfiftat ,
vel eoo- uJjMSnu, ventio prohibeat . Hanc definitionem latd profe- tS quuotur
furifconlulti^cx Bartolo,/.! 7 tf.dt acqmktn. da pcjftjficHt lege Dicam Ilum
p.i.dajufljj }*r*i xr.i . d>p\ «.jj, Prohibet cnira lex aliquando, ut
quamvivaliquM •dominium fuse rei habeat, difponcrc dc illa re non valeat. Ita
pupillus licet habeat dominium fuarum rerum , prohibetur tamen i Icgr, ue
«Jilponat de rebus fui$,donec '» perfeci veniar etatcm.Ita debitor, li- «£t Gt
dominus rei dat* io pignus creditori ; illam , ex tacita faltem ■conventione
non poteft idem creditor alienare, dum eil in pignus. Iu .Rcltgiofus Societatis
Jclu , per vota biennii , dominus cft fuoruoi bo- norum, fed de iis difponere
fine ; icent ia Superioris non pute ft . t Didium autem cft ( dominium
Proprietatis : ) quia eft aliud do- aninium,quod appellatur Jurifdifliunis ,
quae e/1 poteflas gubernandi •fubditos, praecipiendo,
prohibendoj>ermittendo,/udicando,pcnis vel ratmiis afficiendo,piot egendo,
vindicando; cftquc duplex . Ecclefia- ica, < 5 c Sarcularis. De hoc nos
dominio Jurifdiflionis non agimus , mi fi f oitealiqua fiut obiter tangenda. 1
Cum autem eodem n.i.diflumeftnus) iatelligejus in re/juod Jit plenumA
perfcfliflimum;nQD verhjusad rem, de quibus paflim Deflores , lege
DicaAillum/c.*. ja. 4 Dillin^uicur autem dominium apofleflionc,
abufufrudu,& a inero ufu: nam his non convenit efle pote flates liberas di
(ponendi de re ■ Poffcflio enim nil cft aliud , nili facultas infiftcndi in re,
quam quispoflidet . Ufufrufluseft poteflas, feu jus utendi ,& frueodi. Me-
rus ufus eft jus tantum utendi . Poteft V f quis uti hoc fundo, folum ad
refidendum,vel dormien- dum »n illo? Em merus ufuarius . Poteft uti fundo, tum
ad hoc tum etiam ad colligendos ejus fruflus ,itlofmie ufurpandos , fcd non ad
ipfum fundum alienandum* Erit u fufrifluarius. At dominium com- prehendit jus
poflidendi, utendi, fruendi, & rafuperaddit jusalie- nandi Ac. y Illud hic
obiter nota . Ufuarium c.Te duplicis generis • ideft ha- bentem ufum fafli A
ufum juris-Ufura fafli habet, qui folikm utitur *e*,Sic competit etiam
Bruti$,qui utuntur hcrbisA paleis. Ufum ju- ris habet , Qui & utitur, dc
poieft ad luum beneplacitum uti re ; nam proptered dicitur habere jus utendi ,
idtquod competit hominibus . Religiofis verh boc jus utendi competere fol ura
ex dependentia vo- luntatis Superioris, docet vera feoteniia, dequa raox
redibit ter- mo feq***ti jf . r. Hispofitis, celebris cft Qu*ft io, Am in iit t
qu* ufu timfumum* eurjttnu Ruuntur Jutifpttiti y qua fundiantm rtcipiutit, fep
arari p*>JJb «fiui dominio ? Si Verbi Gratia ,do tibi ufum hujus Panis , hu-
C sVini, ftitimnedotibiabfotutum. fc perfeflum dominium il- rum?lta enim
videtur i na in fi do tibi vini ufum. ergo potes illud bibere , ergo illud
deftruere , & confequcnter de ilio perfefl^ difpo- nere , qudd cft perfefld
dc illodomioium habere, qu* quidemcon- fequentiz fieri qequeuot inrc ufu
nonconfumptibili : fi enim tibi doulum, feu etiam ufumfruflum fundi, lic£t
poflis uti fruflibus, eildemquefrui: non potes tamen ipfum fundum deftruere,
deque rllo ablolute difponcrc . 7
Refpondco. Hatc Quzftio originem habuit ab Ordine Mino- rum Sanfl i Francifci,
qui approbante Nicolao IV. Jicct reprobante deinde Joannc Vigefimo Iccundo,
ledi teriim approbantibus, Marti- no Quinto , & Paulo Tertio, profitentur
non foliim (nos Religiofos particulare» (io hocenttn conveniunt cura Religiofis
particularibus aharum Relidonum ,)fed etiam fuam Communitatem, feu Mona- fleria
nullam habere dommium rerum , qux ipfisdonatx funt , fi ve ha* res fint ufu
confumptibiies,fivc non;fed illud folum habere Sum- mum Pontificem poft
Martinum V. nam ex N ico lio IV. barum re- rum ulu confumptibilium dominium
habebant ipfi fideles dantes , donec eonfunurentur . Neque te conturbet horum
Pontificum dif- fenfio: fiquidem etiam ii in diverfa placita poduot ab ire
citri res Fi- dei Sic Bell.M.aV/ Summo Ponufitt (y y. lege t*p. i notii fi» (undabit
Ex(«mrKu*u*itemt, ubi fe ut hominem privatum errare pof- fe fatetur . Et citri res ad ftatum
univerfakm Ecclcfiz pertinentes quando haec decernunt ut Pontifices . Puta i»
Drnvi» marum , i« ap. preiatient itne litrndt ,jnC#wn;>mMf Samllerum . Iu
Bell .iHdm fyM.X.dt Btaiitudtitf Sanflvrum yTLodriq. ttm, 1. fu.^j.r.uw.4- 8
Refpondeo nunedirefl? ad quxftionemipoffcfeparari. Ita So- tusA S-"' lu P-
1‘dfi.t. Valentia,f«.io.prfM. Molina.tf.a. dtf.f,- Suarea, r«*»a.i» J tf.28
/i/?.i.Leflius,AiJ.r.J. ^*i 8 .Sanche*,M 7 - fummdtgp. ig. rtum. s . innumeros
referens contra Sylveftrum * *. V*- mimhm.q.%.
Aragonomrf.fi^Dv-wMw.Cjijetanuro, s.a.y.7 t.tri.i, aliofquemox /'«^D Ratioautem
feparatiooisconfiftlt in eo, quid nui habet dominium rei, poteft illam
quomodocumque lihcrd di- ftrahere , vendere, deftruere, alteri donare, &c.
At verd , qui ejus ufum dumtaxat habet , folum poteft illa re uti juxta
volunta- tem Domini , feu dependenter i Domino ; ita ut etiam dum Panis» Verbi
Gratia eft in manu Rei ijpoGFrancifcan i, illum idos admo- ventis, pollet
Pontifex fine infuftitia contra Religionem, vel Re- ligjofum Franeifcanum,
abeolllum tollere. Simikquideft in eo, quiinviuturad convivium ab aliquo;
Dominus enira convivii » femper eft dominus ciborum , eofque fine iojuftitia ,
efto cun» magna inurbanitate, poffet ab invi tato nondum acceptante aufer- re,
donec confumantur: pofteienim ex defcflu materiae jam de- ftruftar definit
dominium . Simile quid etiam eft in aliis parti- cularibus Religiofis aliarum
Religionum: nam propter Votum Paupertatis nonpoftuntuti rebus pretio
xfttmabilibus , quamvis Ipfo ufu confuonptibilibus, nifi dependenter a
voluntate fui Su- perioris. Religiofi ergo alii eo differunt i Francifcanis ,
quod aliarum Religionum Communitates, feu Mon a fteria habent per- feflum
dominium fuarum rerum i Fidelibus donatarum , five hxfint ufu confumpiibiles,
five non; at Frgncifcana id non hi- bet; quia fuarum omnium rerum Pontifex
dominium retinet - Unde fit , ut Religiofi aliarum Religionum utantur
prardiflic rebus dependenter immediatd i fuo Superiore, qui eft legitimus
adminiftrator bonarum Religionis : at Francifcana, dependenter immediatd i
Pontifice , qui eft dominus bo nor um Religionis Fran- cifcanar . 9 Ex Caput 1
1. Quinam Dominium rerum habeant 9 Ei diflis fit primdjUt Rcligiofus
particularis in rebus unicoa&u coniumptibilibus^uorum ufus ipfi i Superiore
conceditur , non ac- quirat Dominium, feu proprietatem, cum enim ufus
iDommiole- parabtlis fit, non fequitur dari utrumque,G ufus detur . Scio multos
Do&ores contrarium docere . Iu Canunuel , in regula s . Bmeditli, »w.#7i.
citans Cenedum,Petrum de Aragooa,Turrecrematam,SyJ- veftrum;Diuum Antoninum,
Sarmiciuuin ; lege item &afiaeum,»« fleribpag.i j6. noftram vocans
probabiliorem , lic^t contrariam pro- babilem . Sed ego aflentiri non polium,
quia claram video feparabi* litatem, quam nu.pt etetd. explicui . Corollarium
pro [(iligio/ii , circa acceptationem rerum . 1 o Ex iifdem diAi s fit fecundo
,u t quando Religiofus particularis acceptati Saeculari aliquid ad merum
uium,V.G. Gallinam ad co- mcdendutn,minoris ea valeat,quam fi acceptet
abfolutd; velquim ex fe valeat, fi ablolutd vendenda fit . Ratio eft jam dida,quia merus ufus fa&i,
cum femper fupponat in Domino remanere perferum Dominium, multum diminuit de
pretio, cdm poflit i Domino lem- per repeti. Fac tc vendere Gallinam Petro,
iic; Vendo tibi bauc G allinam ea < audit tone , ut tuam quando erit J te
eccifa , quando jam coela , quando ad tntnfam appafita , quando ia m*nu tua
illam ad at ad/na tente : ege ilUmpeffim repture : nonne Petrus propter hanc
con- ditionem volet pretium Gallitur. diminui? Et licdt, fe nunquam sepetiturum
: umen non eft negandum*Uiquid tandem diminui de pretioex tanta potelhte illam
repetendi 209 tc, negotiatione; quia lucrum induit rationem capiulis. 7 Scitus,
Si quid libi lubtrahat ex hisqua* fine Domini incommo- do potem
liber£confumerc,vcl ex pendere . V Septimus, Si quid acquirat faciendo alia
opera, prxtcr illa,qux Dominus praefer ipfit . Defenditur fertorum mitiga- a
conditio . 9 Caramuel. a. Tbtoi. M«r. «. 385. Ei his fepiem titulis , Primum
dumtaxat, idert peculium 1 Domino co». ellum fervo cum ejus lu- cro ex
negotiatione fore acquifito approbat, reprobat cretcros in hunc fere modum.
Sullut Cafui dabitur , ait, inquoaut fervut t aut Ht/tgie/ui ( ,uin tller.tm
flatu > aluntur , fy mitigetur) poffit ahcmjut tei permanentis dominium
acquirere . Sed buiC profofitioni adterfa- tut , Sanchc7.,lib'i.cunf.c.i.d.
'-.n.7 ) * Mt inter fertum , Doainum, ut
fic , non fit proprie J fi a ta, nec contr allui tft fiamtntn- ter Dominum ,£7
fertum , utbomotfi. Suilum Argumentum : quiafic liceret argutu , Aliquando
^hgiefus pofiin fioi proprietatem acquererr , emere, . tndere , ducere uxorem i
qutabac iih non repugnant ut homo e fi, lieit repugnent , ut Religio/ c.
Conjugata non portfi nubere,, ut Conju- gata Jrd ut Mulier . quod tft ludere ,
ut ludit ftnfut comp<fitus t (f divi- futin Pr^de terminant ibus . Adde, fi
Jura dettn.umt omnia fer at acqui- ri Domino , unde j^faterit tot tff incapace
t dominii : quomodo potej 1 , ut tomo, acquirere f Efio poffit Domi nui
concedere Ii dominium : ftd tunc erit partialiter leter , non fervat . lO
Aduerfat ter fecundi : qwa fi ea conditione ( ait idem Sancbr\ex- lr Hinc
colligi poile videtur, quandoaliquidex rebus unico aflu P f rff*\ W tacita bona
aliqua fsnt ita donata ferte, ut it non ac q unat confumptibilibusaatur Rei
i^iofo,majorem quantitatem rei rcouiri Domino , fervus Jtbi acquirit , Contra,
quia non pradefi talis toni itf^ velumini enim dantis non pottft facere
incapacem fertum , fieuti nec pqtfet Hr/igiefum; efio igitur illa bona donata
ve luti vacent , £7 re- deant ad Dominum. II Adterfatur tertii: quin fi ab
Aqiafio ( inquit id-m Sau<bt\, de tur Ancilln aliqua bona proptrr ufumrorpo
rii f edmiu bee ufu no» fuu jiet A . cilia Domite* y Ancilla erunt it ia bona .
Idem erit fi ptopt$r injuriam acceptam fatifdet -vulnerant pecuniam ferto
percujfo : pecu- aiaerit fervi , fiquidtm membra fervi funt , non Domini. Sed
Contra 3 tum quia idem effet m Kthgiofa : Cwnrmim etfut corporis fit fu¥t #
membra itero fuafint : acquireret , fi quid propter fi miles caufat acquireret,
Hai*c nuscxOraimiel . ia Sed acutiilimi viri contra du&lfiinum Sancbcz
argumenta de» lcnjmeoquamVijpiojuitalaniOj iictidpoile video et eodem Ca-
ramueli» pdncipio . Sulla t ( inquit > debitu* c a fusfin quofoevus ( nifi i
ejus fi at ut olteretu * , ly mitigetur J poffit ah e ufus rei permanent it d:
mi- nium acquirere. Huic principio fic adnedo minorem: led reipf» fervi
(latuscU illis feptem Calibus mitigatus, non autem Ibtus Rcli- . giofi :ergo
non dl mirum, fi lervusin hu cafibus poffit libi acquirere , non ver6
Religiofus. Minor probatur ex Leflio,& Molina,qui vide- runt certe lervos
ex Jure efie ommnd incapaces dominii.etiam in iU lis didis cafibus; fcd addunt
tantum rigorem fuilTc mitigatum . Pro- feratur Le(fius,/«i.l.r.4».I -j.Xoeandum
rfi % inquit , multet Do Moret t concedere femis venemfiy perfeflum dominium
inpltrifqut lafibutfupra - dtllitteif que fieri verem injuriamqtbhgantem ad
refilt ut ionemfif Domi nue ru ipfit toneeffat auferat . Jura aut em, qua
tradunt fervet , quidquid acquirunt , Domine acquirere y inte/ligenda
regulariter . Ita Molina d. t _ V tff et et tam addi : Jura illa eonfuttudine
tfft mitigata i frboe deuxoribus. Quartd, de beneficiariis. Quinti, de
Religiofis; qui- mahmtn prati. Itaque pefietfertut uti occulta
cemyenfationeJlDeminut ad peccatum mortale^ uam u detur ablolute;quia rcsdru ad
folutn ufum,minus valet, cum poffit i Domino ihtim repeti . Puto tamen, quando
adcfl certitudo moralis, nuod res nunquam fit repeteuda praefert im in his
rebus ipfo ulu coni umptibil ibus , dc quibus poflci nihil remanet,ad quod poli
i c Dominus jus habere;puto. inquam, tam exiguam cfle pretii diminutionem, ut
moralitcr judicetur nihildi- m i nuere -.quando enim adcll tanta certitudo, phy
fica illa, ut ita lo- quar, potellas fc habet, ac fi non eflet^atque ade6 noa
poteft in morali stftimatione aliquid de pretio deducere . r z Illam
confiderationcm puto probabiliorera^c tutiorem: Nam Gallina verbi gratia pluris
valet viva, qulm mortui, pluris integra quim in partes concita . Dulciare item integrum pluris
zdimatur , nuim incil um in {ruftu!a,& fic dc fimilibus. Poterit ergo
Religio! us Jignificare Sa?cubri, ut is remcomefiibilemdividaf.aamric ipte Re-
ligiofus recipiet miuus, quim fi reciperet integrain^idcdque facilius poterit,
fi Superioris verna ca rea t , gravitatem materiae dcvitare-De qua vide
inferius tr.i, c. 4. ut etiam de Reltgiofo inviuco ad convi- vium, vide mox
c.a. s - nu - 9 - Quinam Dominium rerum habeant ? C £rt?D?itf 1 Aagcji .
Homine,; De quibu, ride Doflores aood L£\\.hi.%. cap.q.dub. \ .fy paffim . At inter homines ( quod ad
nos fiicit) dubitari folet. Primd, de fervis^ecundd/le liliis . Tcrti6,
deuxoribus. Quart6,de beneficiariis . QuintA,deRelis;ious; qui- bus omnibus vel
impedimentum cft dominium rerum temporalifc ; vel vetitum. 5 . L Se Ulla de
fervit. 1 rErdfervi^ropric mSc ipia,nul Io, et legibus, ^.1. de infiit.de iit V
qui fui Jurit y vel alie ni funt MoD'-».<?-t8.dominio gaudent, fi de
temporalibus bonis agamus; namcfterumvitar , membrorum honorifquc dominium fuum
habent, ita ut Domini, fi in bis illos of- fendunt,fint puniendi, perinde ac fi
liberos offenderent; leg.\.ff.de m qui fui Juris, vel aheni funt fy mfi.tedtm
tu. Dicallill. lotjcit.n u.tq-j. quia tamen leges,quae dominio temporalium
ferve* privam, funt uf u ipfomitigatar;adcdadfuntfcptecirciter Tituli,leuGafus,
quos jam a ». ftquenti afteram , in quibus fervi dominio rerum tempora- lium,
etiam in foro confcientie,cx Mol. U. potiunt ur.& ita potiun- tur, ut, fi
Dominus eas invito fervo cantreQet, poffit fervus ooculte fibi compenfarc . z
PrimusCafuscft, fi Dominus cacitd, vel exprefsd confenciat, (ervum habere
peculium . ei rei funt abfiutiffei.Hzc Lcifius, Si ergo militat in primo cafu
miti- gatio fert i tutis ex cxpreHa Domini voluntate, id quod re^ecdcedic
Caramuel : valebit increteris ex implicita cjufdem voluntate, qua; non poteft
nifi etle conformis fandis legibus, & legitima; confue- tudini.
Abhisenimfervitutem mitigari , & res temporales aliis applicari polle,
communis eft, & trita doflrina. 13 Non ergo valet fequcla Caramuelis P*jfet
^eligiofui , ut bemo , acquirere proprietatem , poffet Conjugat a % ut Mulier,
nu- bere gcc. non valet,inquam : quia feryitus poteft i voluntate Domini
mitigari, & i legitima confuctudine jam mitigata eft; non ver6 oft
mitigatus ftatus religiofar paupertatis, quead proprietatem: nifi forte in
Scolafticis Societatis Iefu , habentibus vota biennii , qui veri funt Rcligiofi
, & tamen retinent(!icdt fine ufu independente i Su- pertore)fuorum bonorum
proprietatem;quod nunc non facit ad nos. Rurfus nec ftatus Conjugii mitigari
poteft . Da mihi , qui poftiti Conjugata, vivente viro, tollere vel mitigare
vinculum matrimonii;^: dabo tibi, illam polle nubere Scc. Quare non ludit
Sanchez, dum di- cit, inter Dominum , & feruum, ut homo eft,poflc effe
Contraflum Julii tiae : illud enim ( bomotfi ) ligni fica t, ut non eft
fervus^uales • mumuvwi r-tiiiiiiiii . jumciar ; iiiua cnnn v ) u|ninc»,ui
cniciim,»|uiic* J SecunduSySi quid fervo iu donetur, legeturve, ut id ad Domi-
non fervi funt ex natura omnes homines, feu ex qua parte noa cft num non
proveniat; Hujufmodi etiam videtur, fi detur ipfi aliquid , fervus ; led fieuti
creteri homines . quole poflit redimere. 14 Nec item valet: Ancillaacqurrit
fibi quidquid lucratur ex ufu 4 Tertius, Si quid ferro relinquatur
abfolutd,ideftnon»ncuittt corporis, vel ex fatifdatiooe propter injuri im
acceptam: ereopolTet Domini; ut, ob induftriam.vel officium ifervo alicui
exhibirunn. cxeifdcmcaufisacquirercfibipretiumMoBial». Non valet, inquam. Ex
quo coi ligo idem debere dici, fi quid relinquatur fervo ob ejus
quiaMooiaiiiadftnngitur Voto Paupertati s^uo con liante, eft inca- amorem:
Ideinque/i ejus Coofanguinei long^difliti mittant ipfi ali- p*x Dominii : at
Ancilla, ftante illa turis mitigatione capax cft . Da qua dona Monialem.cui
Pontifex Summus votum oaupertatis,auoad proprio- •5 Quartus, fi ferro quid
detur ob compenfationem injuria Utcm diminuerit , ut diminuere polfc affirmat
Sperclius />.. n. ego concedam
fccild, quod inlcrs. n Qjiimu^Si^uidJervuipecuniafuipeculiilucretur
lndo>r<*' q Sff ^ aio Explicationis Decalogi Lib. VIII. Traft. I. Bt*a fervi et
in ttft* te defuniJi cujuf nam fiat ? (J. 1 1 . De filiii rtmijfivi . JIL
Stltlis de Ut oribus , ex tonis Mariti aliquid nfurpantiim . it Portti illud
mihi Angulare oblatum fuit nudiuIJertius* Man- i TX E his multadixi,* fatis
fine ,»»4. pedcepte,/^. «•.4.5.1 cipium cum cx legi tirao fuo peculio ( ut ceud
, & confentiente Do- U Dc furto corumdcm fi) iorum vide $ - jnino
conflabat) collcdos haberet in Arca (ducentos aureos, mori- tur ab incertato,
nulUdchis difpofitione fada, nec ullisejus exi- fteniibus hxrcdibus . Quare non
vu Icaris Controverlia coorufuit in ter Fifcum Rerium , «inter Dominum fervi ,
cumam illa ducenti aurei circnt applicandi ; Nee in foro exteriore tantum , fed
etiam in interiore quxlitumfuit An Dominus occultare cos pollet, ut fibi citri
lites , faciliore negotio cofdem ufurparet ? 16 Et quidem Fifcus ita clamabat.*
Primi , Bona vacantia , ideft bona eorum, qui cx hac vita ab
inteftatodifccdunc, neque relinquunt hxredcs, qui illis juxta Juris Civilis
prxfcriptumab intcftatoluc- cedantteo i pio ex difpofitione Juris /.1.5. uh fi'
Jt Jurtfifd fit. •vecansiaf2.de icr.it vacant. fit . 1 o.& elit‘(\egC
inierim Molinam te. jt.aliofqueAquod ego dicam tr.q.c. 1.5.3. •' * »-i**)»d
Regem de- volvuntur. Sed pecunia ,dequa agimus, eft bonum vacans, ut Jam f
upponitur : ergo ad Regem neccrtariti devolvi tur . 17 Secundi Ubi lex non diftinguit.rrcc
nos diftiuguere poflumus: At lex difponit,omnia bona vacantia efle Regis: ergo
non poflumus nos diftinguere , atque aflcrcrcjlegcm loqui de liberorum bonis ,
non veri de bonis fervorum . 1 8 Tertii ejufmodi peculium totum pertinebat ad
fervum : ergo nuilojurcad Dominum. Qua igi tur ratione ipfefe intcrmifcercin
hac pecunia velit ? potitis detur Pauperibus cx prsrfumpta Defundi Chriftiani
Voluntate. H*c,&fimilia Fifcus. r$ Dominus veri in hunc ferti modum fuas
partes vehementias tuebatur Primti.ferviwetiamfui peculii non habet perfeflum
domi- nium, fed foltim imperfedum , ut fcilicet illopoflit uti , ac frui : At
quoties is illo non utitur, ad Dominum pertinet , quare iiijulh tube- —
'Vmmo/iFifcu! illud libi «liet addicere. Quod luton.l. terru, culionoo utatur,
id ad Dominum per tineat, clare deciditur ex fuo peculio noo utatur, id ao
L/ominuiiJ Leflii l>)tlrina,qui f.c habet : Menaei, (xm )&f*v,re»venrunt
t qued neutri initant demininmemnheperfrilum, tamen Menaei, nuJumem. trini in
particulari tateant, fyf-nt emnini incapace s.Serv, veri funt ea. pje,t,&
proptre^ isitnt afiqteoddominium^if^ueJMm.mtenfinJu. Et quamvis pes tfi at,
Demini afiquemede fuijeiiumfit , tjfet tntumamias t fitae patefiat t Deminui
umetur : lege Navarrum, (j Petrum Na Vat. rum Hxc Leflius • In quibus
videsjervum habere lui peculii Imper; fedumdominium,* diminutum , Dominumque
poffeabioluttiuti rotclbte ufurpandi peculium fervi ,unde infertur peculium
fervi 1 , roneiteabfoluteicrvi, fed domini, & foltim fervis conccdf illouti.
ne;c?tertim ni ipfc fruatur,nec difponat,non pofle/ullti ad .ijaMfimftereynifi
ad dominum. . - ao Secundi , Leges abfolute omnia fervi bona concedunt Domi- no
; id quod originem habuit ex co, qutid bello juflo capti, qui occidi poterant,
fe liberabant, perpetua fervitute, &ommbus.luis bonis nomino addidis; qux
forma fervitutis deinde in omnia legitima mancipia i legibus induda eft , ut
redti notat Molina/, c. Solum er- R0 quoad peculium ex quadam aequitate,* ex
ufo, ut modo dixi- mus, eaedem leges mitigat* funt ad fervorum conditionem
miti- gandam, cum ergo^iis mortuis,harc ratio non proccdat^id Dominam omnia
bona fervi, line ncceflitate tn pauperes diftrifcucndi , ut Juris, redeant
necefle eft. ar Tcrtiti, lex illa dc Bonis vacantibus eft admodum odiola, ap-
plicat enim libi Rex, quodfuum non erat-’ ergorcftringenda ad l>ona, quae in
nullius prorfus funt potcftate, fed (ervi peculium eft in radicali poteftate
Domini , ut didum eft , erco&c. ii Quart6erlegibus,quasvideapudMol.M.rf.r
J7-tcftari fervi abfolutti non poliunt : immtifi tempore, quo lervusTeftamentum
condit» ignoret, lecflefadumliberumifuoDomino, vel dubitet de fuo (latu ,efto
rc vera fit liber, teftamentum eft null um . Jam fic . Ideti teftari vetatur
fervus, quiafupponitur is non habere bona , de quibus liberi difponere poft
mortem poflit, idquequia omnia fua iunt Domini, qui non uthxres, fed ut Dominus
omnia leryi bona fibi vindicat : ctimergo Fifcus foltim prxtcndat bona vacanti*
( ideft bona illa, quatnullius fuut, fecus enim bonavacani «flent ) ad bona h*c
,dequibus loquimur, veri iunt Domini , le lm- trudere nequaquam valet. ,
Confimacur: quii bon, v.c.n.,. Ium ,lb, dequib u s, tumqu.s haberet jus
tcfUndi, tdlllui tamen non cll : At ™ non habet jmtedandi dcrcbuslms. erS 0 ,
Domm 1 defenCo , « cujus areumemis apparent F.rci a^umenta latis ,
funeraucdifibluta. M.hicrcuvim maiorem facit .Dominus , quim Rex . lmmo etiamfi
ejufmodi fervus habeat legitimos h*redes,qui ab i I, rellato poflint in
eopcculio-fucccdcrc : mea lententia, fed inteprum icdirepcculium ad Dominum
debet . Halio eft jam infmuaca: quia ea bemena leguro interpretatiooedif. poni
re Jc eo potefl fervus ; Si erode eo nondilpofuit.wm redit Do- min.]us.
fsciperem .oiChic (ervus peculio gaudens, babeat filios Indisentesalimentis;
profiliorunimimalimentisdifporuiffelegiti- m - fc mpe r cenfend us ell,quaft
pnafuoufu.de fuo pecul io Pater , Et quidem nimis impium efict,mdigeMibu,
filii, neceliaria alimenta ex Patris peculio denegare . I T) Endent,quaedifturi
fumus cx cognitione modi, quo Matrimo- JL nium initum inter conjuges Iit. De
Jure communi ad fuftinc- da onera Matrimonii certum qoid in dotem ab uxore
datur Marito, cujus foli frudus,* adminiftratioapud iplam cfble^cMol.r.i V.174.
nam proprietas eft uxoris ; undedifloluto matrimonio per mortem , vel legitimo
intcrcedentedivortio, rrftituenda eft tota dos eidem uxori, vel ipliushiredi.
Vir ergo tenetur uxorem alere /amiliamque. Uxor verti tenetur familiam camdcm
gubernare juxta ftatum fuum , atque adetipryftare induftrus, * operas uxoris
proprias ad Domus congruam admini Arationem Quod Ii ipfa ulterius fuaindullria,
ope- re, labore, vel fuo genio defraudans lucretur, fuum cnt,non Maritufi- cuti
etiam lua erunt a fe domum allata praeter dotem , fua erunt libi donata: fua
(ibi religa , vel legata, fua inquam, cum quoad domi- nium proprietatis , tum
quoad ufumfrudtum.tum quoad adminiftra- t innem, nili fortti ipla velit horum
adminiftra tionem Marito tradere quam tradidifle cenfetur, jW7« conventis fuper
dett, quoties cxprcfsc uxorMaritumnonexdud it, lege G rat .difeept. .» . . Adminiftrationem dico, nam ad exadhonem
debitorum uxoris re- quiriturfpeciale mandatum ejufdem uxoris/rw/w mariiumC.de
felu. tinnitus icc advertit Caftillo dire. $6. n. ri. & Antonius de Martinis rtfei. /.*. r.jy.
n. i j . vel certti ejufdem Ratificatio, fecus non erit debitor liber . ^ * a 2
De Jure Lufi tano,* Caftellar,qua ratione live contraftu medie- tatis bonorum ,
Cve contradu Arrharum, * dotis matrimonia ccle- brcntur,& qua ratione
acquifitt. Matrimonio conflante, line utriuf. que Conjugisjlegc apud Mol. d.
di/p.x 71. Nobis juxta prardidum Jus Commune , quod eft univerfalius , quodque
Cultiores in Sicilia , ubi lcribimus,ex pado fervant ((Sca/^^^^ddiflerentiam
defla latina^ dicunt fe contrahere) res barepertradanda eft . $ Uxor ergo fl
auferat ex frudibusdotis vel etiam cx capitali, cu- jus ipfa cll Domina,aliquid
notabile, invito Marito,peccat mortali- ter cum obligatione reftitutionisftia
Mol. Clavis Rcg aliique palTira apud Dictto. i.i.drjwfijr.z.d.o.dut.li.n.1 04.
Ratioeft perfpicua,qui» frudusfuntomninti maritime capital e, lictit (ir
uxoris, ejustame ad- miniftrationem habet virfn cafu autem , quo ipfa
pcccaftetyiiiferen- do;(ed conflante Matrimonio, non
habcret,undercflitucrepo(fct;ex- cularetur quidem ex impotentia , dum
Matrimonium conrtar ; ar eo diiloluto debebit reflitucrecx ipfo capitali, quo
jam libero potietur : vel,!! ea przmoriaiur viro, ex jiotfis,qu£ ipfa polht
difponere. 4 Sunt tamen multacapita»^.ubicitantur&alii',exquibusex- cufat
ur faltem 3 mortali uxor bona conjugis ufurpans: Nam bonis projiriis polle, ut
ei iifcet,uti line peccato,quia fua abfolute Iunt, non Primti. *Si materia
notabilis, non Iit, fpedatoftatu, opibus, fa^ milia,* fignatti,dotcallau,dcqtia
re itcrtim i»/r. tr. x . i.\.n.x.cumdt furtis de meji i e erum . < Secundti
• Si vir rogatus concederet . 6 Tertiti - Si proximus, cui ipfa porrigit,
extremam pateretur, m gravem neceflft ^ ccret donationes liberales,*
elcemofynas fecun- dtimeonfuetudinem aliarum fu* conditionis Mulierum, etiam
viro invito , quia abfque ratione tunc invitus dlet . 8 Qumtti . Si quid alicui
daret, ad avertendum damnum tem- porale Mariti , nam tunc prsefumicnr adefte
ejus voluntas . Quid ad avertendum damnum ejufdem lpiritualc, ut Ii Uxor daret
eleemo- fynatn , qua Deus Maritum converteret ? Mol. tnm.x. dif.%1^. num. r 1.
negat , concedit Lilf. /2. c. t*. «,8 5 fequcns Nav.aliolque, utrum- que
probabile . 9 Sextti- Si pro rebus familix, vel pro fuo vidu ,cultuque, juxt*
fuum ftatum , accipiat, &c. ... «1 10 Septimti. Si adminiftret bona ,
quando Maritus abfensefl ,vcl diflipator , vel ftolidus , &c- 11 Odavti. Si
det quid Patri, Matrique, immti & fratribus, io- roribuv, ac filiis ex alio
Marito,quandohi omnes indigent alimentis. Atque in hoc odavo cafu adverte,
Uxorem fi habeat aliunde , non pofle licite, hos (ibi attinentes alere frudibus
dotis:at Ii non habeat , poterit quidem , fed ex Jure communi debebit foluro
Matrimonio t ca,qu.T dedit reftituerecx fua dote h*redibus
M.iriti;Ratioefl,qui* quandoqnis habet undefuosalat,uon potcll abalioaccipere;qutid
u accipiat, quando fu* res funt impedi t*, debet, quando caedem erunt expedit*,
reftituere. Quantum pe/fit fiti concrepare Uter t * Mariti testis . f* Sed jam
lingulare aliquod in medium afferamus . Ex co, quod moderatas elcemofynas
poteft Uxor elargiri, colligit Molina, ittd. num. 8. eamdem pofle illas Umul
congregare, * totam fummara um hmul Caput II. Quinam Dominium &c. • an V.G.
Parenti pauperi tribuere. Nos igitur, pari modo, exeo illud familizconfemndum ;
quare mediam hanc partem omninA t l u '^* ca,; | cm Uaor liberales juxta
fuumftatumdonauonwtieerepo- rdlituat, lucrum verA ex negotiatione utriufque
medietatis uxori tefiicolligere poflum^eafdem polle unire, fic uoi,eidemquc
firaul It- ccdit.quia, ut ditium cA/rudus eA induftriar ipfius, & ex alia
parte oeramer donare . Quidam tamen Icopulus clt cavendus. Cum enim ad
(ptendorem farniliz, adeAque ad honorem Marit-i pertineat, do- nationes has ,
& eleeroofynas facere , non poteA lici t£ ita fe gerere Uxor,ut femper uni
untutn congreget, quia fic meriti vireflet invi- tus j ideo oon femper, non
laepc, feo parce, fed fine offcnfiouc (plen- ooris uti hac arte poterit
congregandi in utilitatem unius. ij Inquiret Curiofus : licebit ne Uxori hoc
congregandi artifi- cium exercere, ut fibi ipfi iummam totam, quam congregat
luis ufi* nullum lucrum cdlavit ex hoc , uec damnum emerfit Marito . 17 Ex ditiis ergo
bcnediAinuis apparet, Viduam hanc debere re- Aituerc . Pruno, pecuniam
furrepeam, quam ipfa dixit fuiiic aureos quinquaginta : SecundA pecuniam congregatam
ex Elecmofynis faciendis, quam omnibus expeniis ( dabat enim praeter eam , quam
(ibi reponebat , aliquid fubinde Pauperibus ) cernui dic aureos de- cem- Terti6
Medietatem pecumf cx negotiatione liberalium dona- tionum, quas tempore viginti
annorum poterat facere » quamme- . ,inti
aureorum fummam circiter viduitatem, ut ipfa dicebat,fub- >M . levandam tuta fontrirntiarnnlrrv oerai
is donatio , ucuti potet! relervaripro aliis, cur non profe ipfa? VerAm tunc fc
opulus ille detrimenti (plendam familiae raultA ma- IV. D# Benefitiarii, .
gis,ut ex le patet, erit declinandus . 14 Unum difficil^te doceri, ut
video,cupis. Ecqua: nam fit quan- 1 '" 1 ^ 0
tiesb£cQu^iodifcuI&ifapientibuseA,utmepigeate*m- tius , quam in hifcc
elecmofynis, & liberalibus donationibus pofiit JL dem iterum, icerumq;
reducere. Memineris ergo dumtaxac .a »- f- — r r -> n , Beneficiorum ,&
Commendarura non efle Dominos quoad proprie- tatem , efle umen vei Dominos ,
vel liberos Admlniilratores Uxor,vcI expendere, vel congregare fine viri
confeniu? Refpoudeo, Id nonpolfe^ifii prudentis Viri Judicio decerni , expeniis
faculta- tibus Viri , dote allata, ncccfiiute&miliz, immAfic
necdlitate,& multitudine Pauperum , confuetudine aliarum Mulierum fimilis
conditionis,ficc. Certe fimiiequid docet Sanch. /7. in cum loquitur de
quantitate , quamineleemolynas poteA Superior Religionis ex pendere . Quoniam
verAdixi/*^./. 17, quemlibet fau sfacere przcepto de eleemofyaa facienda
pauperibus communibus, fi det duos aureos quotannis ex aureis centum , quos
forte habet : quatuor ex ducentis ficc. Idem hic dici de elecmofynis poflet .
Altera totidem pro liberalibus doaatiooibus dici poflecrc- derem,quia
proc/ufmodi fumma, vel non erit iavi tus vir, vel certA invitus erit immeritA .
Duo tamen adverto . PriroA , id dicimus m mediocri patrimonio , nam fi divitiae
multtimeicrefcerent, nimis excref ceret Uxorum licentia, ut itenim maxs"f
ir,*s. *.*.2.ctkm do Uxoris furtis d icam , Ac ibidem dixi , cdm de eieernolyna
. Adverto lecundd excogitatis rraulisquibufcumque, niG undem hac m re ad
prudentis Viri prsediuum Judicium recurramus , nunquam animos noliros pofle
conquiefcere. ..*f llluArab«,quae haflenus docui, fequens Refolutio. Uxor pnr-
divitts Vm,qu* parvam^ut nullam dotem adduxerat, advertens fe filios non
procreare, unde tempore fu* Viduitatis fore, ut indigeret, partim ex pecuniis
clam fine Mariti, nc pnefumpta quidem Ticea- tia,lurrcptiscx
ejusbpms.partimexelccmofynrs.ac largitionibusli- berahhus,quas juxta luum
ftatum^xhiberc poterat aliis,nuia Abi uni cumulabat , partim ex opera , Ac luo
labore extra id , quod obligaba- tur, partim ex iis, quae fibi, defraudando luo
genio, refervabat, con- tenuquotanois V.G.uno,eodemque vulgari, ac pannoo
indumento, c&m licitd Potui flet petere duos , vel tres,eofque
holoferico5,&or- fru 4 luum,quarepoAe quidem beneficiarios ,
fiveSecuUres,ex De Lugo late aliuscitante Jejuft. /4 . per tot. AcSanchezi.
i.tenf. 4’il«ipi ) Gallrop. M .tr.e/e tbarit. d.i.pa't . j. Bo- TAZ- proprio
dfput.de tbl. Btntf.
/.j.i* Eduion. LugJun. five Regula- resexSancbe*/»^.»*^*/. rap. 6 .num. 1$. 14.
( hi funt Uli , qui abReUgioneaflumptifuntad Epii copium . Archiepifcopatum ,
Acc. ) valide , ut cifdem Jibec, mprolanos alus frutius illos confu- racrc ,
fed pe c* re mortali ter liluprrfluauotV^ui non expendanC in ufus pios, Ac
quidem peccatu fpccialiti r conri.j-ndo , quod tunc committitur* live contra
przceptum EccHUe id przc, plentis, fi- ve contra prsecep* ..n luturalede non
expendendo profanA res Deo i Fidelibui donatas- Iu Idem, Ac communiter ex
Tridentino/# x^.enp. 1 tit rtformMckt non peccare mortaliter doceat Lorca^uem
novittime rcidlit Dianap. ic.r J.u.r/f 5 y. Ex his ergo fit , ut acci- pientes
ex titulo profano non obligentur ad reftitutioocm,quia vali- de accipiuot. 2
AtverA , peccant ne hi accipientes falcem ex eo capite , qui» cooperantur cum
peccatodantis?Rcfpondcofi judicant, vel excitent dantem , peccare . Ita De Lugo
50. quia fic funt caula peccati alterius : fi fine ioduftione folum acceptent
ea«qu^ fibi donantur, non pecare, quia nunc non funt peccati caufa i fed tot»
malitia eA ex parte dantis . §. V. <T thSI* dt KiRgitfrrum Psuprrtatt eifea
ufum dtptndtntim. * IJO* ** v * Paupertatis non habere Dominium rerum tempo- X
JL ralium.fedfolum ufum dependentem i Superioribus infn * J r 5 >1 1 Ai mmam
trecentorum aureoru m intra decem annos nuavhnus modO, De pendentia autem i
Superiore in hocufu duplex conflantis matrimonii. Hos ergo per fidum lervum
occulti nego diAingui poteA . Prima, veluti comi tan ter, idcA. i ta uur V G
^'ioc ' oo» applacuat , fimparatus eum rolinqumq^^^^^^^ tria millia aureorum
dimmam pervenit, qua redt/itum annuQ emit lu* viduiutis tempore refervandum .
Nec multo pd<U vivis abla- to Viro, quzfivit Vidua i ouodam non fatis perito
Theologo , an eam iummam.cenfumquc hsercdibus Viri idli tuere teneretur; qui
idpondit , eam nuo teneri, fed fu* induAri* id emolumentum ac- ceptum referre
licitA pofle . 16 ProfeQA non debuit ia abfolutd decernere . Quareadme cUm
acceffiOetam refolutionem referens animo nondum ledata rior voluerit :at eo
utor , Gneuila przviaSuperiorislicetjtia-Sccun- da antee edenter : ideA.ita , ut
non uur hoc libro, nili przhabita li- centia , five tacita, fivcexprtfla .
JamaAcroadpoAcrioremlunc dependentiam Rcligiolos obligari i voto Pauperatis,
nec 1'olAm ad priorem . Ita Sanch. 1^.7.»*» Urcalc*p%$nl.^num. 53 . A zor. MJ.
cira- tu«.Ratio elhquia fi ad priorem, dumaxat jam nulla, vel modica eflec .
obligatio, portet enim quis omnia habsre, omnibus di- vitiis frui , paratus ea
rei inquae,quan do Superiori libuerit , quo Strl2fi i0 H r4 |!! CCC,1,rUm
hic,nre adhibendam ouid abfurdius m Nomine Chrifti pauperutem fequentTV'^^- nu
‘ UIC • Accedit, Vocum obligare justaimemiemem vo.cnris :Tt [n- teolio
Reliuiofi^um vovetPau^mccm”eilTfecoori«mem redde, lu^umcx humi fH iti tcccpa .
Secundo , ce Pauperibus indigem ibus, ,ui nec proprietatem rerum habent.nec jpflifnrnrinmnnn
rii pccuni* ne^otiauone ac^uifitumj & hoc ufum rerum mdependentem i
laculate Dominorum . Re&Jereo parit^totum cedit indufirue negotiantis .
Solum fi cx hac rc furre- P** celiavit viro aliquod lucrum, vel damnum emerfit,
debebit il- lod UxorreAituere . Quia
tamen ea affirmabat , idcertAnoneve- nifle, jam, quantum ex hoc capite,liberau
fuit . Tertid, Perpenden- da eft pecunia , quznfuo labore extraordinario
compiraa eA ab i/xore , oc h*c tota eA uxoris, utetiam lucrum omne ex hujus ne-
gotiaooneacquifitum . Quarfo, Pecunia, quam, fraudandofuo ee- nio, tibi
refervavit, & hzc^jufquc lucrum , pari modo plend cedit y* 0 *' ■ <C U,D
[*> decuma, quam ex Eleemofyna Pauperibus eroean- y il i h * red ^us
reAituendaTvel certe juxu probabilem defunfli Viri voluntatem pauperibus diAri-
buenda qu,a ipfa fibi eam utpotdnon pauper, applicare nequaquam SfSSljA ,crum
“™f ne * ,I ' c * frit» propter rationem modA iil,b^dlt? P ' IC | d ' ain ’
Pecun,*,ijtam rrlibe- ”J™‘“_“«rionil)U!, quas potuilletfoerc , fibi fepoduit :
&h*e De Lugo dtjufl, 1 Sc r.jo.fic habet.Prr Pauptria- th Velum intendimus
a^dieurt d netu omnem ufum rerum ttmpera/iam t fui opponetur vitie peeprieislu
. Proprietatem nutem initlhtimut ufum rei non tx fommunitate , fed ex proprii,
y fj quod non fit ex praftripto Pra. lati , qu*m aiduxUonem fuijft annexam at
initio fatui Relieief» protat Sai! Jit. S.de fatu Urii*. a Hinc non placent
quatuor^u* docet Caramuel im J(e S .s .Bened. «rw.88.ig>’ num.$E 6 . (jnum.
985. PrimA, peccatum contra Pauper- tatem efle lolum proprietatem , unde
accipientem rei ufum , A: oon proprieutem contra Superioris juffionem, peccare
contraObe- dientiara,noncoot« Paupertatem . SecundA , non peccare Re- ligiofum
contra Paupertatem, qui infeio Prplato libros accipie i fe- culari, vel nummos,
quibus libros emat , atque iis in cella expofiti* utitur . Tertid > Religio!
um dantem alteri Rei ieiofoejuGJcmmo- naflerii quafcumque res, etiam pretiolas,
ut item cafdem accipien- tem ab ejufdem Monaflerii Religiolo , non peccare contra
eam- dem , quia nimirum non facit detrimentum rebus MonaAerii^mn io eodem
h*.res remanet - QuartA , religiofum commuuntcm J -ii * rami na detrimentum
lpiendoris, quare ad iJlam partem, qu*hocdetrimeftn.r«s--.v;Cfct invinie £.:•
M..;si»'lisis.<.n^ n- ^‘«“nuituni caviucc m coacui mr.ro remanet . vcuano ,
rcugiuium commutantem ^ > Vcfles V. G, hbros&c. «m.liisdfcilibusrebusrS!
suetudiw fi m , 1 LS ’ d ' ,,t ' ''.'OccjConibm^OD- ruro Corteligiofocum, imrod
& cum rebus Sceculirium , Cer- ni* Oiur-I ouliidti P r Q « ejus pccu- Vito
circumcirca eodem rerumvalore^son peccare contra Panpcr- ” - iiirj 1 ^? 1
" * ‘“laantaftije ad decui utemi9““ femper io MouaUerio remanet
giuivaleusvalor, idem- m Explicationis Decalogi Lib. VlIITra&L que cflc.fi
commodet, rei mutuet . Nop placent, inquam, tum J uiain his omnibus lemper
intercedit ulus i Superiore indepen- er»,pu> , ut dittum.eft, interdicitur a
Voto Paupertatis, tura quia in quarto, addi in contrarium alia ratio, nam io
commutatione in- tercedit vera rei alienatio, quam nemo tacere poteft , ni fi
qui per- ferum rei dominium, 2 c proprietatem habet, ut fupra vidimus : Et
certd,( ut alia omit tam) fi fatis c*fet «quivalens valor , ad tollen- dum
peccatum contra Paupertatem in commutante , etiam valeret in Vendente , &
Emente, ergo pollet Religiofus vendere omnia bona Monafterii,quo nihil
abfurdius. I Hzc igitur omnia per fc contra paupertatem funt Solum rigor eft
temperandus cx eo, quod multa ex his fieri folent per tacitam, vel przfumpcam
Superioris voluntatem juxta cujuslibec Religionis Confuetudincs: lege citatos .
Aliqua item excufantur i mortali ob parvitatem materif.De par- vitate hujus
Materiar lege Sanch.Ad.7.#» Decal.{.xo.*.yfy (.xi.n^Q benignius habesapud
Fag.tfd.8 .»«, fecundum Ecelfroe dum ait , in Reirgiofis haben rationem
filiorum , quod docet etiam Reb. apud eundem SanchV.c ao • lege item
Dian./>.r .".6 depaup.ee/ig. .rtf. 2 6- Nam propter hanc rationem dare
mutuas etiam pecunias Correi i giofo, vel SoecuUri fine licentia, nonetle
mortale docet pro- babiliter Lcdefma , in addit. ad/umm. tom.x. e .q. dmb.%,
aliiqaeapud Diua&i.t. 6 .rtfel. 1 j.Peyrinus M . f.i.e.x. $.5. favetque
Suar. tr.^.de 1 %. c.n. n.n, .aliinite , quia quamvis per mutuum transferatur
Dominium, tamen ipfum dare mutuum , quandocertdmoraliter reddendum, eft res
lcvis,qiiia datur cum onere refiituendi . Id,q uod Ledefma propter eamdein
rationem extendit ad permutationem , quod tamen improbat Sanchcz t.x.in
Dee./.-j.cop.io.num. Dixi au- tem non efie mortale, namefle veniale, nifi
tacita prscfumatur licen- tia Prxlati, dubium noti efl, quia contra Vocum etiam
tum delin- quitur, licdt in re levi. D/ d, /pe/frient petunin i Htlegiofo
nemine alieno , vel nemine Tt- Jt aiens fati* , 4 Licitfcne poteft Religiofus
accipere pecuniam Gne licentia fui Superioris, ut ipfe liberi expendat in
elcemofynam nomine ejus,qui ad talem ti nem drdit? Ref.Si Religiofus eas
pecunias fine licentia acceptet, ut fibi dona- tas, non licere, nimis cll certam:At»fi
non ica;quarc totum dominium remaneat in Domino, licere abfoluti docet
Sxnch.l> 6 .y.en det.e.\o.m. 4.aliiqoeaj)iid Dian.P-a ".de P aup.uhg.ee
f.\o. quia tunc nec domi- nium ufurpai Reiigiol'us,utfupponimus,nec ufumicam
pro fc illum non ufurpet -Non licere d occt Rodnq*»*«r<- .Spt .1 f. j .tenti
.jxij. Layin /.4^r. * .t.j.n .%6 Tur.».» dM 4 . 4 * 4 . 8 .quia ipfa d
illributio,pr$- fertimquandoeft io pauperes, vel pia opera liberdi Religiofoeh-
ccnda, pretio eft zttiinabilis, ac propterei paupertati contraria . Di- Rituuu
denique De LugoM >»/'. j .. Si enim diftribu- tio^ut.fiat in commoditatem
ipfius Rcliriufi,ut Icilicet 1$ pollit da- te vtl donare aliis, ficnti fi
haberet bona propria, non licere, quia tunc ulum pecunia* independenter a
Superiore ulurpat. Atfifincc- rt,dc bona hdc dillributio acceptetur fieri , ut
cum fidelitate diftri- fcuatur pecunia, licere, quia tunc nihil Obi ulurpat
Religiofus. j Eguik breviter ratiocinor . Paupertatis votum non me pro- hibet
acceptare, vel pro altero prettare ea omnia, quae pretio (unt «tftimabilu : patet,
quia fecus beccaret in paupertatem Religiofus aflbe undo Amicum , illiquc
Officia, fc Beneficia impetrando, Ho- nores pro k acceptando,pro aliis apud
Principem intercedendo ,oc fimi lia , qu* maximi fune pretioacihmabilia. Illa
igitur dumtaxat Pauperum Votum prohibet, quae ita funt pretio aeftimabilia , ut
«qunaleant pecuniis , fcu bonis temporalibus,* externis, qualia funt , quz
lolent In convifiu hominum cx Ic pretio comparari , oc fimul pertinent ad ipfa
temporalia bona , fcu clarius , quaucxcrc- fcerenc conllituerent hominem
divitem , oc non indigentem . Au- di Sind Bona venturam npud Fauft .mox c
itandum : Paupertat eflVjr- lui temporalium atdieaiiva tonorum , fuafuit nll
prope „,m gerens fu- flent*, ur de non/uo i Oagm locum allercns Failftus tnThef
reUg. /. 8 9. »».( vide eum f. X) definiendo Votum Pa apertat is,fic con-
cludit. 'Jeede Paupertat ( religiofa ) nihil aliud (igniffat , fuAm parvam
futflaniinm , /Sn pecunmm . exiguum patrimonium , penu- nam rerum tnodiea,
fatuitate,. Idem docuit modd ipfe De Lugo nttm. I. allatus- Hoc fuppotitochrd
videtur confqqui Sanchexfen- tentiamefleabfolutd veram: eflnenim illa
diftributio pretio fit ffti- niabili», non eft ejus generis, quodtcnditad
bominem ditandum . nifi forti fiat palliate, ut veri hoc medio ditcfcat
Religiofus , quod vix io praxi contingit .Contingeret tamen .quando iis
pecuniis Re- ligiofus a leret V . G. pauperem, quem pro fuo ferro babeat, vel
quid finnle. At illa fola commoditas imbibi ta in ipfa diftribuciune(placet
enim homini habere 1 fc dependentes pauperes , vel Rc&oresEc- clefutum ,
vel operum piorum Praetedos &c- ut in occafiooibus ab iis invicem
Religiofus Beneficia recipiat) illa,inquam^:ommodi- tas non eil contra
paupertatem . d Si pecunia diftribuenda , mododido,i teftatorc reunqaatur ,
debeat Religiofus tunc dfeexequutor teftamenti, An A fami C /» nonibuipreMeatur
, Quzftio eft aliena ab hoc loco . Dic tamen ** € vitei non prohiberi cx
licentia Superioris, fine licentia prohibe- ri ; Et quam v is ex pr obabi liore
opi nione Sanchcz /. 6 . ite detuap.u ».&Callropalai/«n.J.»M 6^.4 p.t
j.§.t.».8 contra Molinanyo/n.x. d. >47. valide Religimus acceptet onus
cxccutoris teftamenti, vali. deque mimftret , tamen eum peccare mortaliter , fi
id faciat fiue li- centia, quia prohibitio haec eft de re gravi, docet
Sane.»/.*, ig.de quo mc* «a.©, licentiam autem hanc polle concedi i quolibet
Superiore locali^iec neceiiarid i Provincia! 1, vel Generali, docent
iidcm/olura excipiunt Socieutem noftram, quia ejus Conftitutiones haoc licen-
tiam refervant Generali - Sed de Lugo t.xj/ejufl. 14. de Tefl. fetl.i 6 .
uum.tx 6 fatis probabiliter concedit pode etiam in Societate validd concedi 1
Superioribus localibus : foliimque contra Regulam , & Conftiru tionem illam
quz ad mortale non obligat, faceret Superior localis fi concederet . Cum ergo n
oli r i locales Superiores habeant poteftatemdifpenCandi in omnibus regulis ,
pari modo poterunt & in hac, quando id d ile reta prudentia ai&aret . 7
Onus nominandi>fcu eligendi pauperes, vel loca pia,auibu$ hae- res Teftatoris
, vel alii pecuniam deinde ex przfcriptodifti Tcfta- toris diftribuant,po(fc
lulcipi fine licentia, prnbatkliftimd docet Ca- ftrop/r.w-i s. contra
SancV.c^.;4.Ratioeft,quianominare,feu elige- re non eft exequi voluntati
teftatoris, quod eft Religiofisfolum pro- hibitum;fcdriiquid antecedens ad
exccutionem^uz exeeutio con- fidit in pecunizdiftributione.Cofirmatur, quia dum
Religiofus no- minat exfua libertate, fuam facit voluntatem, non Teftatoris,
ergo per illam folam nominationem voluntate Tqllatoris 116 exequi tur . 8
Denique illud^uodfentitSanchez peccari mortaliter i Reli- giofo.fi is acceptet
,exerceatque fine licentia ejufmodi officium , fic tempero, ut cilclicitdnA
pollit exeeutor teftamenti univcrfalis ineo teftamento,feu quacunque ultima voluntate,
in qua mult£ lites funt protrahendz^nulta bona vendenda, multa peragenda. quz
non con- gruunt Rcligiofo(id quod tamen an fit mortale,quandu negotia non iunt
graviter indigna Religiofo, Rcligionemq; infamantia, nolo de- cernere )At verd
li gravis indignitas abfit^c negotia fint pauca, mo- dici
fcilicetavertentiaReligiofum i cultu divino, ut VG. fi Miflz eflent ad
voluntatem Tcftatorisivel pccunip ad opera pia deftribueiv- df,pcrfuadcrc mihi
nequeo peccatum mortale committi. Ratio eft, Primd quia facili Superioris
tacitam licentiam in rebus his, prarfer- timpiis,adcflcc«dcnduraell;quopadlo ,
ne vcnialisquidcm culpa commi ttctur.Secund6.quia tunc ejufmodi exeeutio non
valdi Reli- giofum abduceret ab applicatione ad Divina, id quod intendunt in
przdida prohibitione facr* leges. Tertii, quia video finefcrupulo Religiofus
iis diftributionibuspiis,vel parvz occupationis intermi- fceri, unde apparet in
his facros illos textus non dfcufu receptos, vel jam efte abrogato*. Quarti
deniaue^uia hzc,cum fit odiofa prohibi- tio, no eft extendendi, fcd reftrmgcnda
ad exeeutorem univerfalem, ac proprii, & ahfolu tc d>£tu Exeeutorem, non
veri ad eum,qui unS , vclaltcram Teftatoris difpiifitioncm exeeutioni mandandi
curat. De Religiefo in vitMio adConvi vitem , (j de acteptaott rn (omefliSi/ft
A {tutelari . 9 Exeocapite, quidpaupcrtasnegatReligiofoufumindepen- dentem rei
temporalis, qui fit in ipfius Religiofi commodum, col- ligitdeLutopi
Ae/ufl.d.x.feit A num ft. invitatum ad convivium poile , prziente Domino, etiam
pretiofa quzque comedere fine Su- perioris licentia; quia tunc padivd potius fe
habet Religiofus^ uim adivi;nam tunc Dominus confumit res illas comeftibilet
per os Re- ligiofi . Qiure ficuti, fi gemmam pretiofam in mare proiicerct Reli-
eiolusdu Domi 00 volente, vel fi aromata pretiofa comburcr et ;pr^- fenee
Domino ex ejus judii.non peccaret contra paupertatem, quia nomine alieno
proiicerer , & combureret ( efto ipfe Religiofus odo- rem fentiat ex
aromatibus combuftis , vel dcleflationem ex gemma projcflafufclpiat)itaincafu
convivii. Addit^onua rem fe habere, G res pretiofas, etiam comeftibi les , 1
occular is ad Religiofum mittit i pfeque acceptet, confucnatque ; nam peccabit
& acceptando, oc coniutnendo : quia in fuum commodum confumit , activequc
Ic ha- bet, non padive rantim , nec in commodum Domini . 10 Hzc Dodnna,paco
tanti viri, mihi animo nequaquam Tedct . Prim^, quia Conviva non fe paflivd
folum habet, & in commodum dumtaxat Domini, fecmmatliv^ etiam habet, ( dum
conlumic ) oc In commodum fuum : Qua parte ergo in fuum commodum agi t , contra
paupertatem peccabit . SecundA, quta Religiofus, qui li- ne licentia acceptat
res coroeftibiles pretio zitimabiles, peccat con- tra Votura , ( ut pro certo
omnes fupponimus ) at quidnam elt acceptare res has comeftibi les , finoneft
illud , quo quis eas re ir- fa comedit > Idcert^cdeucitam,imradpcr iplum
faftum exprel- fam acceptationem ; quis negabit ? TcrtiA .diferimen latum eft
in- ter gemroz illius projeaioncm , illorumve Aromatum combuitio- ncm,&
inter cafum noftrum :rum illa fieri poflunt ^finc ulla accepta- tione gemmz,
vel Aromatum: At frui cfculentis , oc poculentit fine acceptatione, qua
convivio quis accumbere , cibos fib» divide- re , ad os applicare conlentiat ,
humano more non poteft . Adde Convivam non uti his fpeculationibus , fcd more
humano comedit cibos appolitos : ut more humano tunc cibi acceptantur ; CC
come- duntur, non vero ut inftrumcntum alterius deftruunt : Vide miri, eum de
reflitutiene ex re occepi a , trali. 7 ,. cap .}. §. t.numer.S. Qu«t6 * Idem de
Lugo ">m.i . dejufl.d.i 6 . feti. 1 . numer.y probans comedea- Caput
IV. De Praelcriptionc. 213 4cm notabilem ciborum quantitatem rei alien*
committere Furtum proprii diflum, & non cUmnificatienem, quamvis eos
cibosdeftruat nec aliquid apud le illorum remancat,afligiut rationem:
?«>*^nquit, humane medo illa viJ/tur effi vora mfurpatia rei alien* ,
appiteatto ad prepnumufum . Sic ergo dicere poflumus in cafu noftuo : Humano
modo ilUcomcllio in Convivio , ridetur vera ufurpatio tei, «appli- catio ad
proprium ufum » Cur ergo non fe habet tuuc Religiolu* , adivi j nec paflivi
dumtaxat *. Quinti, etiam fi Cr cularis mittat ad Religiofuraeas res
comeftibiles , poflet Religiofus nomine alieno confuroere , quamvis abi en te
Domi no ; ficuti , eodem abi ente , poflet ejus gemmas proiicere , fine peccato
contra paupertatem . Unde enim <d repugnat ? ergo non fubfifti t d iferimen
dc Domino przien- tc, vel ablentc in comeftioae ciborum . 1 1 Satius ergo erit
in ejufmodi Convivio recurrere ad parvitatem materis , ut excufetur quis i
mortali, & quidem huc fecit confide- ndo i nobis allata s.i i .*! | . Ut
auten» ab omni culpa immunis fiat , currat Rcligiofus ad ucitam licentiam,qu*
in his comcftibilibus fe- cilius,quim in caceris przfumipotefl, quia carum
acceptatio cedit «0 commodum Mona fieri i , ut rea£ notant Dodores , &
Sanch. /. 7. in
Dee. r. a 1. n. $5. Fauftus /. 8. Tbtf. rtL f. 1 8a. Suar. t.^.de ^tl. l$s.
it.». 41. Vide, qus dicam infriw.*^.4- de quantitate funi Reli-
•fioforuai/iequepnedida parvitate materi* . CAPUT IIL Qua ratione acquiratur
Dominium ? t T\Uo regulariter i legibus requiruntur ad acquirendum Do- U
minium, Tittdus/ 1.1.6.^ 7. de atq. dominio, * Traditio , A trudit tomb .C .de
pallis , 1 . quoties ^l* rei i uvent i/ne . Sic Mol. M ■ tr ' t --d.a.
"Dia&.t.x.dojuft.fyjme tr.t.d. r. <4g- Qujd traditio fit, patet cx
ipta declaratione vocis . At Titulus eift principium, bafis , radix, Ac vel uti
cauli moratis, ex qua nafcitur Dominium, unde dicentem leefle Dominum alicujus
rei,fiatim inquirimus,quo TituIofDuplex autem eft Titulus, verus^c przfumptus .
Verus eft V.G. emptio , legitima Donat io, Hatredi ta«; , Legatum, Ace- ut
etiam m rebus incorporeis dedio, Collatio Officii ,flcc. Praefumptus eft ,
quando quis putans txma fide venditorem V. G. vel donatorem elfe verum Dominum
rei dooatz , vel vendit* , rem habet pro (ibi donata , vel vendita , Acc. 1
Dixi Prim6 (regulariter duo requiruntur) aliquando enim luffi- Cit
folustitulus:nS hfres V.G. Ac Legatarius rei determinatp acqui- runt dominium
bonorum Defun&ifola acceptatione hereditatis, vel Icgati;ut etiam Jus
EccJefiaflicQ acquiritur fola eledione acceptata . Loca item pia/Sc Civitates
acquirunt dominium rerum donatarum , trel venditarum ante rei traditionem ,feu
pofleflionem ; At denique fi Princeps det feudum explicando fe velle transferre
dominium ante pofleffiionem frudaurii^ani transfert. Atq;in his cafibus debet confe-
quenter dicere hos acquirere ftatim Ius in re, nec folfim Tus ad rem . * Dixi
SecundA, ( 1 legibus ) nam fure Natur* non eft neceflaria !pu traditio : eft
umen rationi congruam , ut tunc transferatur , feu «cquiratur dominium rei,
quando res qu* erat in manu, Ac pofleflio- iie materiali unius ;tranfit in manu
alterius. 4 Adhuc inquires, quomodo aequirtsur dominium t fom bujufmodi
Titwluijy Itfittmm poffijfit ? Refpondco fani multis mod is, vari ifquc iuxta
rerum exigentiam* Ita Mol-DicaftV.rjiliiquc Jttrifperitip<i^w. Nam V.G.
dominium hominum acquiritur p-rcapti vitarem cx bello
Jufto,Emptione,Donatione,Nativitateex AncilUqu* neque tempo- re conceptionis,
neque tempore partus fuit libera. Animantia man- fueta,ut Ac bcnaft*bilia,vel
mohilla/looatione.h^reditate^niptioine, pr*frriptione, prima occupatione,
aliifque fimil ibus titulis. Ani- mantia fera,captione*diifquc modis paflim
videndisapud Dodorcs. Nos enim cx hisea,qu®propraxi funt neceflaria, expl
icabimus infe- rius tum do furto, fj do re/fitutiom , hic Colum de
przferiptione tan- quam in proprio loco nonnulla tangemus. De Prarfcriprione. Ccmmttmo
do Praferiptiotto fummatim afferunt t* . T |)Er legitimam przfcriptionem
acquiri in utrrtjue foro rei do- 1 minium, res eft jam nunc omnibus certa ;
quia potuit Princeps per legem ob bonum commune rem unius alteri applicare , ut
fuse Dodores mox citandi, quibus adde Tolofanum, Abbatem majorem,
Facchinacum,aliofque apud Dicaft. mox citandum,* Molinam difff. 6 iJm.6.
Quarefi ad antiquum Dominum poft legttimosannosprOT- «iptionis res cafu
revertatLir, illam fine novo titulo is non poflet «d ulurpare,ufurparetenimalienum,qiy{|qijid
in contrarium io; firmo fundamento dixerit Val. in diftr tntis ftrhtfym for.
***%*&& fim. Tomi. T. II. P' Sirrem. z Prsfcriptio ergo eft acquifitio
Dominii, velalieni Juris perem' ptiu per continuationem temporis lege definiti.
Lege Molrr.aV.6o. Lcll. /.a.f.6. Dic. l.X.do Jufl.t. I .d. 1 .44». Caftrop. do
jmft. int/nrrr d. «v.dp.ai.Exquadefinitionecolligisquatuor requiri ad legitimam
prafcriptionera,poJied»onem, bonam fidem ; ( mala enim ex jure Ca- nonicojcui
lemper ftandum, nunquam pr*lcribic ) titulum pr^lum- peum, tempus, de quibus
paflim fcribentes. Solum quoad tempus aliquid eft pro Tyronibus eaplicauus
addendum • Ttmput pro nhut Turpet ahbui . 5 Ad res mobiles pneferibendas five
privatorum Hominum, tjuo. C. do uf ur.tT orn fpjuftjdo ufut.Q.i. Sive Ecclefi*
etiam Roman*. Mol. /cV.fi8.1i adiit Titulus, fufficittrienniom; Si nanadfit,
nihil eftin jure conftitutum: putamus tamen cum Mol.i^V.LelT/.cv.aa. tum contra
privatum, tum contra Ecdefiaro, triginta annos requiri . Cura enim hoc in jure
decretum non fit , erit id /latuendum ad normam jull* pneferiptianis
Immobilium, ad quam depoliuntur , ut dicemus, triginta, vel quadraginta anni .
4 Res autem immobiles, inter qu* numerantur fervi tutesreales, ut adversus
privatos cum titulo pnrfcribas, decem anni inter pr*- feotes, latis, fuperque
funt d uplicati , ideft, viginti inter ablentes ,4 moUfidoi , e. do pro jit.
ioufj ttmp. dotem vtl vtgmti snnorum ( prarfen- tes dicuntur, qui jn eodem
Territorio licit non in eadem Civitate; abfentes ,qui in diverfo Territorio
commorantur, tmflis. do ufut. I tum io«i» C. do protjir. 1 9. vol xo. tumorum
.) At ver6 , fine titulo , triginta omnind ttt\^\xuptui % c. do quorta y do
pmftr.de communiter. Hinc fi quis fit prsfens (eptem annis V.G. & poftei
egrediatur Ter- ritorium alibi habitaturu$/>pus funt alii fex anni, &
non Colum tres t ut contra illum prxfcribatur, quia anni, qui deerant in
pr*fentia t duplicari in abfentia debent; Qtiarc cum in cafu pofito defint tres
anni prslcnti*; requirentur in abfentia fex. 5 Dixi (adversus privatos) Ii
quidem , ut eafdem res immobiles adventis Romanam Ecclefiam przfcribas , annos
centum cffluxiffe oecefie eft , rup. Ji ductati , eop. eum voiit , c«p. ad audientiam , do
Praferiptiombm . 6 Idem adversus Civitates, Idem ad versfts Principem , in
bonis Coronae, qualia funt Oppida, Regna , * fimi lia , faci t / ut inter Divi-
nam , de Prafeript. C. de Sacrojantiu Ectlef. jun&O Mol. /. c . d. . Quarta
tona* fio , nam i» cxterisbonis periodi fc habet Princeps , atque privatus
quilibet, iiid. Contri alias Ecclefias, Moraftcria,loca
piafumcitqnadrapnuannorum intervallum, ‘*p. illud, c. quia , do praftr. nili ex
Privilegio concefEimfit , annos ede Cexaginta compu- tandos ,Cm>. Priv. Sot.
Jefu , v.proftriptio , alibi . 7 Denique advertePriradscomra Pupii lumquamdifi
eft in aetate pupillari , nunquam aliquid five mobile , five immObile pr* fer
ibi , L Seat i n rimfZ. dopraferip Ja annorum, contra minores veri, id eft non.
attingentes qnintum annum expletum lemper requiri ann« trigin- ta , /. u/trma ,
C. infuibui eauf. in integrum reflitutio neteffaria nontfip Secundi , ob
libertatis favorem , nullo eam temptorc prxferib» , f.fi*. e. d* longi temp.profcnpt.ou*
pro libertate. Tertii, contra vacantem Ecclefiam , cikm lecitimustunc defit
defcnfor , prxfcripttonem noa concurrere, unde illud viduat* ledis tempus,ent
de przfcriptioni^ i patio fubducendum,r. de quarta , depTafcript. & Glofla
H. Temput pro legtbm , 8 Adrersiislegem, vellcgitinMmcnnfuctHdioemreqairiturpr?f-
eriptin decem annorum, ita ut fi per decem annos 1 II* perdefue- tudinem non
fervat* ftierint , in poflerumnon obligent. Lege Ca- ftrop. t.t.tr. j. difp.
x.p.x. %. t Ratio eft . quia lege , cum fint perpe- tu* , zqui parantur boms
flabilibus. Mod6 notes quatuor,ex de Lu- tpit.l.dejuft.d.jfrflA.n.ap, • q
Primd,Id intelligi dcfegibusGvilibus,tutn Ecclefiafticis ,quU cfim le*x fit
lata in bonum lubd i torum, & non in bonum perfonae pa fticularis Principis
, vel Pontificis . ca fe habet, ut bonum peculia- re , ad quod przfcribendum
fatis eft decennium. 10 Sec u nd* , Nunquam neceflarium efledecurfum annorum
vi- pinti , ut pro rebus temporalibus requiritur in abfentes ,quia& lex, «
fubditi lemper funt przfentes . 1 1 Tertib , fine przdift* leges non fuerint
obfenrat* bona lide , five mala, eas lemper przfcr ibi perdiflum tempus . Ita
Caftropa- laus,&Suarex, contra LeflDumapuddeLugo, ibidemnum.96. Ra- tio eft
quia fccus vix unquam lex pr$fcribemur : nam cum mala fide nunquam currit
przfcnptio, & ex alia parte fiepilfimd leges mala fide non obfervantur .
Accedit ,(^u6d ciim lex przfcriptionis fit lata propter bonum fubd i torum, membipfoufu
communiter receptum eft, ut przfcriptio quidem rerum temporalium non currat ex
mala fide , quia fic fubditi privarentur re fua ex malitia alterius , pr*f-
criptio aatem legis currat etiam cum mala , auia fi per longum tempus non fuit
lex obfervata, prarlumendu* eft benignui legisla- tor nolle laqueos
iniicerefubditis , Ac eos cogere ad illam obfcrvaur 1» Quart6,Noshlcnonloquidc
lege nunquam obfervata , h*c enim i^oinicio non ob!ig*t, quia nondum eft
acceptata, quam acce- ptationem dfe neceliaria® ad quarocumque legem Civitem
rtocetui 214 Explicationis Decalogi communiter, & probabiliter multi docent
ad Etclefuilicam. Rutius nec loqui de lc?c,quz non obfervatur cum ucita,vel
oprdla volun- tate Principis Ut , cum ipli^cit, 6 c urgere obfervationan non
cu- rat i tunc emm lex non obligat cx Callropalao,*<vn. i.»w?, J. dfpt, p.
ij.w. io- quu Princeps taciti cenlcturcam revocare: id quod in- tra paucos
annos fit ,imni6 mades, vel dies, quando lulicct pruden- peredst p**f i
riptionei /jy aditu di etiam perpetuas , (<u lengijfimi ttm „ perit . Sic
item Antoninus de Amato ex Siculis jurifpcrttis nemi- ni fecundus 45.»*«^, ll .
Qua/nvu per lapjum triginta anno, tum ( aic , ) quod legitimum temput
prajeribeneh de jure tti , Jui ifiud petendi u jutas rtmijfum ejfe , omnes
firment ; tamen ia l^gno dtf- p, illimi locum 0 Itiner* pcjje exi/iimo , not
enim odio habemus pra. ter prxfucnitntdidus «citus curt lenius RcgIS , vel
eorum, ad quos jcrsptioxtm , ni/f hngijjims ttmporii , aut centenariam , v e/
immerito. pertinet, verbi gratia Protegis, Supremorum Officialium , Scc. Jo-
rabiles », cbm txtfitmetur prafsriptie iniqui/fimum prafidium , maximi
quituriilturde verapraefcnptione, quareft fine confcnfu CjUS legif- it* Magna
l(egia Curia , qua fola fstfli veritate infpelia procedit t htoris, contra quem
currit. eamque manem equitatis appellamut . Hzc Amatus, qui fcripfitao- U
Deprsrlcnptionc, quoad Beneficia triennali fpatio poflefla . Id quod lignati ad
verto, quiaCallillo , qui antequmque quoadlus Patromtus, quoad ad iones,
debita, & pleraque alia huc temporis prarferipuonesadinittimodiafleruit ,
cum Amatus alie- pertinentia, vide fuse apud DD. Covar.
Keg.pojf*Jforp.i$.\o.ntsm. 9. rat h*s admitti i. Molin.^.70. DeLugo,**.
i.driufl dtfp, Dicaftill. Hb 2 d* g Secunda lententia docet, Titium non
obligari in conferentia ad jufi. te. i.d. t.d.li.dn. j 4 o. Et Dc Lugo quidem
*bid. te. 97. difputat rcfli tuendum przdidum praedium ,fed polle uti in foro
interno bc- item de tcmpore,quoprafcribanturdeIida ad cftedum , ut delin-
ncficio prarlcriptionis . Fundamentum potiliimumellcdeba^uia in S uens non
poffit amplius accufari, Gnequo ad adionem Civilem, qua foro confcientiae,
falcem ante judicis fententiam , adhuc viget 10 amnum palliis recuperet
iuum,fivc quo ad poenam lUtutam i lege, hoc Rcguolcxjuxtadeprzfcriptionei Jure
communi induda % Id ad quam quis damnari debeat: quem locum fatisjitinnuifle.
Atque quod probatur, difeurrendo per illa tria capita , quibus prima fei*~
r.._» :i 1-.:. — j:~ ji-nT.r..cc-:.. tentiacootendudn Sicilu abrogatam
prorluscHc przfcriptionis le- gem .Cdm enim aliud caput affignari nequeat , li
ab aliquo cx illis harc ,quzfunt omnibus obvia, compendio dixille fufficiat .
$. 1 L St It fla de Prafctiptiome . An J ure pra fer ipt ion is in fero Co»
fetent ia quit gaudeat in ( %rgno Sicilia , i 'Tritius Panormi pingue
latifundium poiledit duodecim annos X cum titulo, & bona fide ; nunc line
ulla hzfitatioae,procer- t6, oofeit ejulmodi praedium ad Cajum concivem
pertinere . Quaeri- tur : an Titiuspradiumrejliiuere ex fr debeat Ca/o %
quandoquidem hterti meji tui pradium illu d t neque in judieioptte extra
judicium repetit . abrogata non cf! , adhuc illa in hoc Regno faltem ante
fententiam 1 ut mox declaramus , immota per fi liet . 9 PriraA igitur i Martino Rege Siciliae abrogata non
eft lex prz- fcriptionis. Eccc verbi Martini Regis, Conp. jj.de prafaipt. cx
idiomaic Siculoin 1 .annum jincera fideconverfa . Continua &C. 'Quoniam
fubdm ncjln Siculi litibus perfap* etiam qua funibus aatiqntt vexantur , a
qusbut nonnulli fi tueri ideb ne- qurunt , quia ab bellorum turbinei ,
Privilegia , Documenta , Scriptu- rae, ac tefiet amiferunr t (y idrb prajinti
Confiitutione pracipixtui g ut emrtii prajitiptio teirporr triginta annorum
finiat jyc. ita ut omne 2 Si cjufmodi Qurllio verteretur in locis, ubi fervatur
Jus com-* Ju> y jjf omnit allio cnjujeumqu* camfa , ob qua triginta anteit
tnfrdy mune, quoad prarlcriptionem, nimis effiet exploratum Titio uullam nulla
fuerit Ut eontrflata , vel hgitun* protejlatio ex bibit a , editio eile rell
itucnd i obligationem imponendam , ut modA §. 1. oum 4. diximus, inter
pr.xlentes ad pra*U nbeuda (labilia , lufficic , etiam inconfcientia , pol
leflio bona: fidei decem annorum . Verum quia in Regno Siciliae Jus hoc
przfcriptionis nonadmittitur in Regia Cur u, qtltrc fi praedifhis Titius in
judicium vocaretur a Cajo, coge- retur per Judices ipfi reddere praedium , ideA
molelUcft difficultas , an etiam in foro interno cogendus fit, in przfenu cafu,
Titius exle Cajoprxdium rcfiuuew? ■ < Volui cum dodliffimis hujus Udus
rheolosi , ac Jurifperitis Jjtuc difficultatem communicare , & Juri!
coaluit i quidem alfueti i Indiciis przfcriptionem expellere, condemnabant
Titium; Theo- logi verA fuWubicare videbantur, & ta<ndcm me nonnulli
exora- peajentii Cenfituticnis , prorjut j-.bmo natur : at nulla ex praditli/
taufit triginta annot ultrd , in ullo judicio audiatur . Aha tornem
prajeriptienet decrm * unorum , jy annorum viginli iu fuo robore juX- ta
di/pojftionem Jurii communit firma remaneant . Hxc Marti DUC Rex. 10 Ex
hisoppofitum colligo abeo, quod prima fententia luppo- nebat . PrnnAcnim in his
poltrcmis verbis ( Aha tamen prajeri- piiontt decem annorum y(yc. remaneant J
ci «re apparet nihil in hoc innovari de Jure communi . SecundA , per illa verba
( triginta anxit ultrA ) adjun&o illoproCCmio ( htilut vexantur (yt.) OlbiJ
aliud velle Martiuum Regem video, nili prohibcTe Siculis, ne ex- poicanti
Concivibus titulus de rebus ab iplis pokiellis ante annos runt, ut QutMonon
hanc i nemine adhuc excudam , ego agita triginta; non ergo per hoc tollitur
praeferiptio, imniA ampliatur, teminam Jurifperiti Regni noftri , quipanim
varias Decifioncs dc 'ut liquando per jus communem aliquibus rebus requirebatur
pollev- PrzlcriDtione Typis evulgarunt , folum loquuntur in foro judi- --1 ~-K
» Murtini “ r - X/ .rnllnrrs I KiViU>i ciali. quoad ipfos pertinet, &
nollratcs Theologi , quibuaid dccer- ncre incubuillet , nondum ad catn
quzfttoncm decidcndamnadmum bac io refcDtentucffc poteil . Prima oblisam Tilium
, i linnlrsad reftiuitionem • R>uo poribiina b.rc afle poilci : ldao
,m;«roiilcit;iiljala£itluiconorc rcltuuuoim i» , qui Ic^iu- rcmfuamm au
uiuftalexpnefcriptionisct ulc Jus tribuit »ncpr*fcriplit,quiaju'u « 1 k R , r \
■ - meprzfcriplit lupri %• J.nnm. t /d imus . At in hoc Regno lex przfcriptionis
cll «upio 3- * • Uf ^J l Mf„mSVa“s°cllargonKOCi, probari potell : Primo , quia
5 ,j Sicilia regnavit ,cxproaraio przhxo ad Con- tio quadraginu annorum, vel
amplius , jam per hanc Martini legem fufficianc triginta , id quod in
beneficium fubditorum przcepit Rex, ne tunc ii urgerentur uftendere titulos
propter bellorum tu- : multus forte deperditos. Dico ( tunc ) nam nodie vix
locum habet 1 -hoc beneficium-, cuin nemo jam nunc cogatur oftendere titulum
iuz podefiionis habiue tempore illo eorum tumultuum , pro quo tempore difponurc
dumtaxat videtur Martinus.TertiA perpendan- tur, imniA loliiro legantur ea
verba, quibus veluti concluditur mens hujus legislatoris , ( nuda ex pradiblij
caujet ^ triginta annit , ultri , in ulle judicio audiatur ) quid clarius? 11
Secundd, Pragmatica Regni beneficium przfcriptionis ne- quaquam ademit Pr.tgm,
xj.innovijf.tm. x. dt ojfit. jud. M o. I tion'*s Martini , ab armo 1 jS6ul
jucad annum 1440. abrogavit Ec ce ejus verba exHifpanoin Latinum fideliter
trandau- «I k/nnfjript- legem Pra:lcriptionis Quapropter ficutl in Jure
Conjtderautel ena/ ci joitte in nopro Suilia Hrgno non modum dijfo- r I^tinllai
1 **" 1 ™’ ctuiw * p fo ro conficientia przfcriptionis lex, remiat , at
hiet ob quemdam modum y qui dt H.HU Magna Cur ia/xr - «U^eam lwti^' 1 °p
erat0rtu ^ t: .' ta ‘”^ urcraun ' c * p1 ^ b u N> Re- votur procedendi
fuxuwe , vel ordinarii iu ahquibut cau/t , qua ini ideAlc|»ti* MC1 .
nCi,Ua<,UimCr ‘ t > C ^ 4,n,0C0n ^ c * cnt > a > qtliaie- ob id i»
longum extenduntur y ac poena redduntur immortaltt cum «itituA* fuo fttit»b ro
?:ata. maximi 1 e xptnfit t jy panium damno i ac volente t earum indemnitati *
g SecundA, qtl' a tn Pragmaticis hu;u»cjufdcm Regni, Prqg.t%tit. confulere ,
tenore prafenttum practpimut y ut in pofterum in omnibut tUeffie. Jud.MfK‘ C in
KMijJ.to. 2. dicitur, ut Judicet judicent jolum c au fit , quhm Civilibus tam
Criminahbut procedatur fummane % jj faiu veritate ixfj*ft* Ex qua Pragmatica
fit, ut ii fion debeant rcfpi- deplano fine jirepilUyjy figura Judicii t fed folum
unitate, faih itsfpe - «eionisqu* fundatur in Jure; licut ergo Judicibus ad
przfcriptionis • pofitiontm aliquid derogari debere dtfpofitioni Juris tirck
probationes ne - Jcgcni refpicerc in judicando non licet, ita neque
collitigantibus ; eejfariat , vtltirtkappeUatiexesfyc. Helatorum enim eadem cll
ratio : fiauccinhi przfcriptionis ratio- 12 Deus immortalis! &clhqui ex hac
difpofitione colligat przf- nem non refpiciant ,qua ratione illa frui in
confcientu poliunt ? criptionum legitima Jura efle lublata ? PrimA, lex hzc
folum inten- y TcrtiA,quiaeciamfi nulla per przdi&as municipales leges in-
dit expeditionem caufarum ,uon<:rgo derogationem Juris tam cer- duftacllct
abrogatio Juris prsicriptionis , conluctudo tamen tam diuturna , per quam multis
ab iuiic annis in Sicilia a Tribunalibus Jus przfcriptionis cxpulfum dl , iu ut
ridendus illecfict , qui in Ju- diciis pro Cliente vellet brneficium
przfcriptionis opponere , con- luctudo, inquam , tam diuturna, quzcx omnium
lententia legis Vini habet, latis fuperque in hoc Reaio, Juspr.rfcriptionis
abroga- vit ; leee autem ,quz fit abroeaca. nemo, ut ex (e patet , uti poteft
in confeientia . Dc hac confuctudine fic tcftatur D. joann. Franci f- CUs «el
CaftiHo hujus Regni Jnrifconfultiffiuius , tom. 1 . decif 94. nu. 7 f - Citans
tfrfill .ad A jfiicl. dotif 1 < 5 c Parif. conf. 1 o velum, j . Ho- y* (
fcripfit autem I (5li. J praferiptionet non admittuntur i» /fano , & P r
acipui in Magna Curta , qua uti Mater ventatis y $y xquitatis Jcm- ti, quale
eft Jus przicriptionis. SctundA, lolum intendit prolixas, calque mutiles lites
, atque expenfas refecare. At, qui utitur jure przLriptionisalandis legibus tam
prudenter inftituto, nullo modo lites inutiles, ac fnpcrlluas expenfas
intrudit. Terti A , ci quipu- tat libi injuftitiam fieri , datur Jus appellandi
; fignum , qu6d que alia jura eidem adimantur . Quarto , hac Pragmatica tota
eft in ftatuendo modum procedendi lummanc , ut vel czc is patet . At jus
przfcriptionis non obftat fumnurio procedendi modo , & ftac timfioc
Arcpitii, Sc de plano ejufrocKli jus proponi, & excipi po- tcftzur ergo ab
hac Pra^yatica illud abrogari dicendumcrit ?Qu|n- tA, fjgnatc legislator
advertit ex eo, quod caufz fumnurui agi caudae fint, non fieri, ut ea jura,
6cmodi procedendi, qu» oeccftariA mi- bibun- Caput IV. De Prafcriptione.
bibuntur in caufa,& necdTiria funt ad probationes firmandas , prat- tcrmit
tan tur;Quare foluip aliae juris folrmnitates, Sc terminorum protenfioncs
veluti cxtrinlecae,6c quae neccflariae ad jus partium in- dagandum nfl funt,
jubentur prytermitti. Non ergo Jus prgfcriptio- nis,quod maxime per neteflarmm
cft ad jura par uum cognufccnda . ScxtOj quando dicitur in Pragmatica,
fluiiijolum vtritau inflpeUa, non removeturpradcriptio.lcd poculis advocatur,
nara me pio llcdilie rem tot annos faduin ell, non Jus ;ello, deinde lit
necefiarid conne- xum huic lado illud jus prarfeription i s, quod ad tale fadum
confe- quitur . Quapropter infpcdio lola fadi non excludit infpedionem juris,
quod eft n ec diarium ad decidcdum de tali fado,fccus,temenly oc une ratione
deberet Judex decidere, quod afiererecftet nimis ridi- culum:ledfolura excludit
foleronitatcs i lias, terminos prolixos, & longos, caique non necdiariasd i
fc ultiones, ut didum cll ,Nccomillt w advertere prudens legislatorybi :
Ntquaquam aliquid derogari do- ufrg eire a probat ien, , nes affar ias . _ *1
Terti^ContrariaconluetudoIegcmPrpfcriptionisinSicilia faltem ante fententiam
Judicis non abrogavit* Inprarfenti didlo aliquandb diutius eft nobis
immorandum,quia argumentum dudlura aprxdi&aconluetudine videtur magis
apparens contra Siculas Prp* lcriptioues . Et quidem duf funt Confuetudines
in re hac noftra perdiligenter diltribuendar . Altera cft , quam fort£ putmik t
introducere populus Siciliae – H. P. Grice : « T. was a Sicilian, not
an Italian ! » --, perquam noluiflet fexvarelegesPradcriptionisa lare
communi ftatutas . Altera cft, quam introducere pocuiflent Judi- ces, oc
Tribunalia, perquam noluiftent judicare fecundum prpdi- «as leges
Pnrlcriptionis, Sc ad id moveri potuiftent exco, au6d prxfumcrent in Siculis
non rard poftcltionem inccpifle malahde , quo pacto nulla Prf feriptio cft
legitima uc 0.i didlum eihpotuerunt 215 «.•••a uuci, ara ucuhk pruceuu temporis
iui t aoiomcc , Sc iimplici- terintroduflusftylusouwcmpraefcriptwucmctiam bonae
fidei re- pellendi. His politis. Dico Prime». Probabile eft,imm6mihi certum,
nunquam Po- pukis Siculos incroduxifle conluctudincm contra Prffcripcionisbe-
nencium fibi concefliun i jurecommum.ita ut illo uti nunc non pof- fint ante
fententiam : quare ante hanc liciti illa uti poterunt perin- de ac caeteri Jure
communi fruentes»& confequentcr Titium ««.1. allatum non obligari ad illius
pnrdii reftitutionem . Probatur
Primd-Ad Coofuetudinem introducendam contra ali- quam legem , qua contraria
confuctudine lex abrogetur, duo in- icrcoctera concurrere debent. Primi, ut
adtus abrogativt legis fint voluntarii iis, qui introducere debent ditfam
abrogantem confuc- tudinem . Secundo, ut lint ex intentione i ntroduccndj novam
con- luctudinem obligantem; Jatnexpeudamas utramque pro noftra pro- pouta
probatione. 1 5 De Priore fic habet Cadropalaus/«J».i. difput.i. part.
%.a.%.num.n.( lege etiam multos DD.cit. i Dian. part.6. trafl.q. rtfolul. p'*c
.9. J Ad flabihendam tonflueiudmem requiruntur ailut vo- luntarii bii , qui
confuetudinem introducere debent ,quia eu eorum een- fenfu Utero deSrt
introduci , a&Hi vim /egit bnbtr* non poterit , (y ita docet eum communi
Suar ,- , Sala, , Bonae. Hec Caftrop. Ad- ditSjnchczIib.7. delcgib.cap.i 2
.fin.&cap.i .num. 8 . 3 , i per vim
, aut metum gravem obligetur Populus afltonem aliquam p, a flare , fyin eo
longo tempore ptrfifltre , nunquam cenftndui eft prafta^e eonfen - fum
fufficientem eonfluetndini introducenda , quia praflumi non potefl velle fl abi
Ure Jus oflibus , itafibl repugnant ibn, y Idem dic ,fi ilfi aclut fim ex
ignorantia , vel errore circa flubflantiam confluet udini, , quia ni . bi/megi,
voluntati contrarium, quam ignorant ia , (y errer. Ha&enuS ex Suario alios
referente • 16 Tamfubfumo, Siculi Populi, qui introduccrcdebuerant con- 1
uetudmem contra beneficium Praicriptionis, nunquam exhibuere aotelententiam,
dequa loquitur ,a 61 iis contrarios ejufmodi bene- ncio , ergo, uc. Antecedens
mihi fit admodum probabile, quia nunquam audivimus aliquem _ Siculum _ante
fententiam reftituifle retn^ le per legitimam prffcriptioncm juris communis
tradicam,fcd leraperpoft fententiam: quod autem Judices per lonqam confue-
tudmem judicare foleant contra praderiptionem , niliil obftat com- munitati;
Judicesemm condere leges line communitatis eonfen- iu non poliunt . Audi
Caftropal. ibidem numer. 7. ( vide etiam Fagundez tcm.i.im Deealog. Ab.8.
cap.to. nam 9. loquentem de Sty- lo Curi? Romanar . ) Ex hi, conflat t
Deeiflene, Hotajfr Declaratione, Cardinalium , fy Sententia, Cancellario , (y
I(egii Senatu, non effle mecejfarto habenda, pro /ege , quia non procedunt i
Juflcibu, baben- Ubu, aatberilatem legit conflit uenda , (j ita tradit Suar.
Sancbrr Sala, . Verum, age, demos Siculos non fuifTe ufos beneficio prae-
icriptioim; Cerre vel propter metum Judicum, vcf propter i uno- rantiam, qua
putabant eo uti ru«n polle, idcvcniflepra-fumenclum ?*». « c^icqutmter non
affiiifte fufficicntem conlenfum adeonfue- Mdiiismlmadafn. Quidemm facercnc,dum
videbrnt explodi i fi^S2l. ,bus ' 0S,<1U .' J us Prf^^^^opponerentf fitoor
potuit lepon ententum volunUr.eacquicfcerc,uc mox explicabo clariils. aed ante
leotentram,ut hic loquimur, prohabiliflimiim cft nunquam ^lSf^mi“u^ nUnqUarnjn,rr,nV,tU,>/Uri/ibiaCqUiCcorenUf,ciarC
Tamb.T. T. De Der. Prece. 18 De pofteriare conditione fic habet idem Caftropal.
ibiet. nu. ia.(legeitcmmulc.apudDian./>. 6 .i'*#. 5 ."/Jo.) Aclut t
quibus introducitur conflutludo y debent ejfle ex intentione introducendi c
-aflue - t udi nem , nam abfque bae intentione autboritslim % qy <flUaciam
ba- b.rt confluet udo non potefl , & paulo poli , confluet ude , qua legem
abrogate debet , vel novam j. latuere , neeejario procedere debet ex flptctali
intentione flattundi novam , qua alia via flatui n$npotefl t ni/i peecedat ex
intentione fle ebhgandi ad Uliut obflervatienem , quia juxta intentionem popult
tali, efl confluet ude y (yinbitftri annet De. claret conveniunt , ut videre
efl in Suar. Salat y Sonae. Vaflq.SbyA aliit . Haec Caftr. ? 9 Jam
fubfume,Nunqium probari poteft, Communitatem hujus Regni habuillc incentionem
abrogandi legem praefcriptionisdmmo contrarium probari potdl, tum quia nemo
unquam fcitur res modo dido praei criptas reilituilleauic lentendam , tum quia
cos voluiUc tantum beneficium praefer iptionis i fe removere, nili luceclarius
ollendatur, prselumi nullo modo, ut modddidumcft, debet . »0 Nec defunt alie
conie&ur?; Quaeri etiam lbletfvo ratione di. gntflei queat , e
onfluetudintm induci amtffo ex intentione inducendi ob. tigationerultc
refpondct SuarV.5^ /rg.f i fln.id dignolci pofls ex quatuor coni eduris .
Prinuconie&ura: fi confluttudo fit nigravi , , iy difflati i y /y tamen
communit er fervetur A populo , quia non /olet populu, in b„ allibus uni.
formiler convenito , nifi fe flent iat in confluentia obligatum : Hxo Suar. At
in cafu noftrofemper fc Populus difformiter habuit , quia femper quantum
potuit, relinit Judicibus opponendo luam prae- Icriptionem, lic^t deinde
repelleretur,immo aliquando fuit admil- fus, ut ex teftimonio,quod ponam >
nflran.n. patebit . Confirmat ur ex Syi vcfl ro verb. in ventum , nu. 1 3 . qu
i dc Thefauro fic loquitur. Secundum Petrum de Palude bodie ubicumque invenio*
lur T Btflauru , , de confuetudine efl Principio , fled ego dico bone conflue,
tudinem in confluentia non Iqate , quia non efl introdulla per mo. dum legi, y
fled violentia , nec fuit unq nam moribut utentium approba . ta , nifi violent
er , efl etiam centra Jura Canonica, qua volunt bona in. certa fi
reflitumda/nnt , effle Pauperum , (y fi non funt reflituen la,ejl contra
JuraCivi/ia,ut patet Inflit.de rer. divi f.§.Tbefauroi , ubi diti, tur ,
quodDivut Adrianui naturalem a quit at em flecutu, fyc, contra quam aquila, tm
contuet udo non potefl . HatC Sy lvc(lcr,quz facillimd quifqucad rem noftram
applicabit. Secuoda coni edura V Si Viri timorati mali flent ia nt de bie ,
qainotk fervant t onfluetudintm, vel communiter populas flcandalt\e,ur , Haec
ex Suar. At quis unquam ma)£ fenile, vel ell fcandalura pafliis ex eo,qu6d quis
in Sicilia ante fententiam prefcciptionis beneficium eonfequi voluericftd quod
adeb verum cft, uc antequam aliqui do- diorcsfcrupulum hunc dimittendi ante
fententiam rem perprar- feriptionem pofleflam injecerint, ne in mentem quidem
veneritall- cui, debere a nte fententiam dimitti, quod ex eo colligi potdl ,
quin nemoex noftris Scribentibus fiveThcologis , five Jurifperrtis, hujus
fcrupuli, vel obligationis meminerint, lolum Jupilpcriti Styium externum
MagopRegi^Cutip hac in re inculcarunt, &nil prae- tere!. Tertia coniedura :
Si Pr alati, (y Superiore, puniant violantes e en. fluet udi nem. Ita 5 aare
z,at quis unquam fuit punicusex eo,qu6d fucric ufus prarferiptione ? Quarta
coniedura. Si Materia confuetudinit, (y illius obligatio mutsdm tonfernt
Hfipubl. Hadenus Suarez . At abrogatio prarlcrip- tionisnon lolum non confert
Siculis, fed officit : licet enim conlerar a nequis poflic oppooerefe
pofliulifte bona fide^rum poflederit mala ; obeft tamen vinsprobis^jui vere
bonam fidem habent, fi repellantur. Et profcdd majus bonum Rcipubl- ell, favere
his bonis, quam pro- pter illos paucos fraudulento$,damnum in facultatibus
probos patjj prxfertim quia fraudibus jam fatis provideri poteft per providen-
tiam Judicum, &c. xi l>?nique communis eft dodrina apud Cumdem
Suarez/c.r.15'. "um.iy Bonaci nam, thflputA.de leg,b.qu.\.par
ult.%;:emmtT.xi % Jfl dubio femper praefumendumefleconfuetudinem non ex
obligatio- ne introdudam ; tum quiaea,quse funt fadi, & non juris,nooprx-
lumuntur, &lexnonpraefumitur, nifi probetur, tum ama nemo prafumicur fibi
vellcoous, Sc obligationem imponere, nili id mani- tcfte conflet.
Quamvisergodemuv nos verfari in dubio, femper ha- bebimus, non adefle contra
Siculos ejufmodi obligautem confue- tudinem, Scc. ia Dixi jam (ecunddi non cile
improbabile, fuifte introdudunt illam fecundam confuetudinem mum. 1 }.
explicatam , per quam fci- licet in Sicilia poft fententiam Judicum nd habeatur
amplius rerur- fus adprarfcriptionem , Sc confequenter non peccare Judices fit
ju- dicando, nec rem, quam per ejufmodi femcnciamquis libi vindi- cat, efle
redimendam. Ratio ell, quia non facile damnandus eib mos tam antiquus in Magna
Regia Cur ia obferva tus a tot fapien- tibus viris, Sc timoratis Judicibus ;
unde quia Judices , & Advo- cati, ut modd diximus, non poflunt leges, nec
confuctudine* le- gi fimiles contra Communitatem faccrc , ide6 judicari proba-
IKIIIV r • - . 'j . j r r teft propter
communem pacem ad id conlcnJn.e non inviym O 4 Siculam n6 Explicationis
Decalogi Siculam Communitatem . Adde confenfum Principis, qui in Sicilia falcem
tacitd approbavit ejufmodi fententias , Ac forrafle etiam non rard repulit eos,
qui contra illas appellaverunt Cdraergo Princeps poflit ftatuere leges, videtur
pro lege hanc confuetudinem ftatuiflc . Id q uod confir mat procedentem Coocl u
G onera, nam nunquam idem Prmcep* coegit antefententiam Populas Siculosad
dimittenda le- citimdprarfcripta: quare id nunquam ne implicite quidem appro-
ba Hecenfenduscft . Quoniam verA fateor probabilitatem de hac fecunda confue-
tudinente valde tenuem, cum mihi perfuadeam,flylum Tribunalija Magnae
RegipCurip fundari in pr?rumptione,qua fupponunt pofli- dentem mala fide
portefliottem incepifie; ideo rogarem Judices no- ftrates fapientiffi mos
gque^c religiofiflimos,ut nili malam fidem in- veniant, beneficium
prarferiptionis ne denegent litiganti. Et ficuti multis ab hinc annis neque
immemorabilis tempormneque centena- ria prxfcriptioin Siculis Tribunal ibus
admittebatur ; Ac nihilomi- nus deinde, nt colligitur cxdidisab Amatoallatis rc
melius expenfain iifdcm coepit admitti : ita in pofterum admittantur Ac
alise,ut cSfequenter tota lex pratf criptionisper JuscommunefanGA introdu&a
Anoftliminoad patris tandem aliquSdo revertatur: A tq; huic meodenderio^tiS
noli ros lurifperitos , & Regis Officiales vi- deo permaximA favere, fic
enim nabet D. Marius Cutclli JurifcCful- tus admodu celebris, muneribus magnz
hujus Regiae Curiae libris editis toto Orbe clarus ro. i .de deaatjtr.xJim. i
/pedalia, i .Prafcrip. tiooii materiam ( inquit ) non tantim eliminatam , verm
abolitam pri- trtii mei Patrat inii anni/ i mani , omntfqut more vulgi fohtos
aidu- tt rt trstrigiolum Dffif.xS. nume r . T$. agi mantem nullam de prafcrip.
tiont r altatum haberi in Tribunali Martia Regi* Curi* ,• & pa u 16 poft :
Omnibus erga veribus fnfcepi Provinciam Advotasi 3 Judinfqut mune- re dum
fungerer ^ noindiftinlli omnes , fedill a tam ii m , qua jura re- probarentur
pr*fctiptianti ttiiti deberent , legitimis admiffis . Et primi obtinui in
immemorab hbut advenit Cenfut empofitiot , idefl bulla- ret : poflmodum
idipfeem trntavi , (y obtinui injurifdi/Jionahbus , (y non minori demum gaudio
etiam in corporibus, fy legit imi t , vidi fer - probo t Judicet admitti ifracipub
contra D. Hennrum T artaret i, cdmqut negotium fateflertt Capitulum i vel lex
fub Marti no Rge condit a^qua Ijf jg illam non obft aro piuribui probavi , puti
esiatnnon imfeliciter^ut totis viribus praftriptioni in oxtremit laboranti apem
ferret , juxta qu* fatuus ego detidi . 24 Hzc D- Marius, cAm per P.Francilcum
Bardi noftrar Socie- tatis utriufque Theologiae peritiffimum ,ac eidem D. Mario
perfa- miliarem, hanc i me fcnptam quzflionem mifilTem, fimulquc pctiif-
fem,ubi ipfc probaverit,oAenderet,remifit peramanter ad mefequA- tem
refponf«onem,quim hic honoris caufa interferendam duxi • Admodum Reverende
Domine , (y meriti Magi ft er . Lib.VHI.Traa.II. unanimi confenfu,ciim nec
fententias.nec pr^judicia proferant, ipli videant; Perlege, fi placet tradita
djq. 4. iyfeqq. Intellige/iuia iu um longinquo tempore przfumitur titulusA bona
6de*;nam mala fides nunquam przfcribit . Non ignoro, Caufidico* repulfam
aliquando mcritA tuli fle, qui nudam prarlcriptioocm veri* titulis objecerunt,
quafi temporis be- neficium id Juris tribuat , ut Adtor expellatur ; Martinus
vcr6 Rex, contra, tempori ami Ilione m Scripturarum, titulorumA eorum, m quibus
exceptio poflidentis fundatur, adjungit, Ac hoc pado excep- tio fundanda in
legitimo titulodeperd ito, & amifib ex illo tempore io diem continuatae
pollcflionis pacific? per triginta annos ; ficut in memorabili allegatur
titulus penes nus fub nulla lege exhibendi ma- nent; Ac ita fatisfit promi flis
citatis i Domino Douore Icribente, Ac Intrigliolo,ut diximus .90.91 .vfque
adfin.t .i.(y deeift.n \ jja. x.I tertio* ro». t . detifl. u. 37. in fine i ubi
notavi,quod Caftillus io fe- ncdlute ann. 1 630. decidit pro przfcriptione . Qua
accepta diflin&iooe decifum eft fzpius contra proprieta- rios repetentes
res cenfui refervativo fubjedas, ac per immemora- bile tempus poflellas, non
apparente etiam Pautina,velitla vitiofa, non exhibita tamen per pofleuorem, ut
pro Cardinali deTorrescon- tra Archiepifcopum Panormitanum ;pro Principe
CutAcontra Ar- chidiaconum Montis Rcgalis,pro Maftrillo, Ac Algaria contra Can-
torem Rrgii Palatii . Verius cfl ergo aflumptum,oe in Sicilia rejc£hm pr
zferiptio- nem dicamus : nam illa ratio Pragmatice fummarii, Ac de plano, in
promptu ac ben6 reiicitur inferiptio Paternitatis veftrac: modum enim
procedendi refpicit^c idc6 pr^feriptiont generati m In excep- tionibus
oppoficamrriicit, quando in vim dilatorie opponitur cum dilatoriis fimilibus:
fedquando.utajuntCaufidici^d negotii totius peremptionem adduci tur.Ac formatur
inde obftaculfi , quod articu- lum dicunt, tunc Pragmatica ad illam
itaoppofitam non porrigitur. 1» Non mirum.legeprzcipientc, Ac bonam fidem, ac
jullamin- dubitatamoue conlcicntiam, atque undique quietam, & tuti indu-
cente, pollidens nec reflituere fponte, nec imperitus teneatur : nam nullam
habere poteft alieni confcientiaro,fi lex principis ;ufta,Ac si- da rem facit
illius, quz Ac dominia,Acpoflcffionesmutare poteft. D. Marius Cute!. De Furto. Vidi
difeeptationem dc Prxfcriptiooe fuo jure diferuffimam, •o publico Hujus Regni
bono excogita tam,ne Confcicntif vacillent, & bona omniaquafi errantia
fidera aliquando fubfiflant; Quynsi me non tantiim quid lentiam,Ac probem, nam
in fcripta,qu; tua gra- tia laudas, incidift i: veriim etiam quo jure, quave
ratione illalcriple- rim,Ac qu6 fententiam ablegarim . Rogo, parcas, nam
mhrmuscx ^rStme^contcndendiitn hoc in Regno, ubi Conllitutio Prin- cipis
nominata deficiat, jus commune Romanum die lervandum fub moderationel Jure
Canonicoin rcbuspcrt.nentibusad conlcifi- tiam allata, puta fupra Matrimoniis,
fenehciis Ecclefiafticij, ufuns , jure fenerandi, 6 cc. Nam licdtfubdmtur
Imperio, primA tamen rei Ecclefufticse parendum; bine fit, ut Prstfcnptio.quZ
Juni Civilis munimen dumtaxat habeat^ nobis confcientiz religione re-
Dulfafitrv cap.vifilantijy rapfin.depraftr.pt quorum p nor Condi - [utiofuit
Alexandri IILpoderior Innocenti. IlUn pr.ori^uadrage- nalisab Ephefina Synodo
ftatuta.fi mala fides ad Qt^xpcl litur .In po- ftcriori, contra primum
przfcribentem ftatuitur,ne puftir in aliqua temporis parte pr^feribere, alienam
fi rem efiecogoofcat-Non htcide centcnana^ion dc immemorabili fermo : nam prior
,cum fecundz cedat,rcfcrvaturtopicA»«c. ad audientiam eodem titu/o t ccdc im-
memorabili funt plures Canones A plura, quz obtuli in C anttav.ga- neral.de
Immnnitatt Jib .i.q.^per totum &n. Ig. ibique aliam eamdem rem addidi tua
cenfura digna. .... . . 27 Succedit inter h$c lex provincialis prioris Martim
RegiSjquf iperriftimd preferiptionem triginta annorum pro finali prarjumcio
inducit, quam ita receperunt Patres noftri, ut (olAm contra prxfen- temA
defidem,vim liaberct;oon inabfentesi Regno»ut refert acce- ptumOrretius noftras
in caufa Cimminz, quam luci reddidi m 2. Detif.lib.def ^of^ l 7 f ^ i9.Uc6»iUem
Martinus pofuic turbinum cSfamA titulos deperditos, ut ex hac occafionc bonam
fidem indu- ceret, ^ ut Canonic* legi n B obfiftere videretur A fua Conllitutio
va- leret . Neminem vcrA ex Senioribus , cum aliquos legerim, vidi fir- mantem
huic legi per confuetudinem fuilfe derogatum? QujnimA in d itta caufa Cimminz,
Vicari, Verbum cauli, Ac aliis firmavi legem admittendam efle,licAt huc
ufquedecif* non fuerint . 28 Qubd vcrA audeant pau C i hujus ffculi Authores
exfuo arbi- trio non lolAm illam noftram explodere, veriim Ac immemorabilem
divino etiam ni maum eloquio Jud. cap.it. Ac Saniorum Patrum Quid fit Furtum. 1
T 7 Urtum Theologicum eft,exDD.»wa citandis, accepticyfcu M/ contrcdatiorei
aliena externp finevi , invito rationabiliter Domino. . Dixi PrimA ( acceptio
res a/ienq ) qui enim rem fuare ab alio injuftA detentam accipit.nS furatutrQui
nem damnum facit alicui jxihil ab ipfofibi applicando, ut ficjuscumburet
fegetes, quamvis contrahat oblizationem reftituendi, tamen non dicitur proprie
furari, fed dS- nificare.Ita de Lug otom.x.drjuft.d 1 6-ftH.i.n.^. in hac eadem
parti- cula cAprehcnditur retentio injufta,cx Mol.ro.3V.681.dv.i6. quan- do
enim fuperveni t mala fides poft rem i te bona fide, ut tuam poflef- fam, incipis
rem injulle poftidere, quz pofteflioeft continuata quz- dam ablatio, feu
acceptio, nam proptcrca in definitione additum eft illud (vaicontreblatia) hzc
enim vox apertiAs fignificat ejufmodi in- juftam retentionem • Denique eadem
particula ( rei a&enq) includit ufum injuftum rei . Ita Bonae, de e eft. in
d.i. f.tpi.n. 1 . Opoignorafti Petro v.g vas argeotcum,vel localli Domum,non
potes Ula, invito Petro ,ul'urpare, quia, quoad ufum,res aliena eft, non tua .
a Dixi SecundA^^’* Extemf) Si quis enim furari portet i te fcien- tiam, vel
furaretur artificium fccretum de aliqua arte, vel medica- roentojproprie furtum
non committeret, quamvis fi damnum fic tibi injuftdinferrct, damnificationem
faceret cum obligatione reftitu- tionis illati damni . Hinc etiam fit, ut fi
quis furriperet hominem li- berum, hoc eft fibi illum pro fervo applicaret ,
non diceretur illum propriA furari . IudeLugo*M. a».t|. quia ejufmodi
injuflitia eft contra bonum corporis, non contra bona externa . Non ita fi
furcri* Mancipium ab ejus Domino; Mancipia enim computantur inter dominorum
externa bona . Furari filium i Patre aliqui putante Ile verum furtumfluia Pater
jus externum habet in filiis: ira Val Turr. apud eu ndem^t probabilius puto cum
MoU>.«. LelT. e tx.jn.f. efle
daronificxiionetmquia cx una parce filius non computatur inter externa Patris
bona, Sc cx aliacum propterejus carentiam privetur Pater fervitiis, Ac
commoditate, vel fimilibus,damnum patitur abl- que dubitatione Pater. 3
DixiTertiA»C>f" p 01 1,CCn,m P o “ ta ’ con ” ,tu,tu . ril ‘ , ? ,p ^r
Deccati nempe rapina , quz ultra furtum addit violentiam in petio- Sm DominuSic
Mol. iJ-l V.M|. Quod ii,fciente,rcl vidente Do- nu- Caput III. De Furtis
modicis &c. 217 mino , aliquid ab illo fine vi furripias , furtum committes
, non rapi* nam, ut folet evenire, quando Dominus fervo furtum permittit , ut
illum in furto comprehendat » puniatque . An id Iit lici tura,dix ifxp. M-5‘§-4
.iax. Vis autem hacc, nonlolum infertur manibus, fed etiam verbis, puta minis,
incuffumeque metus; unde Grallator in via incutiens metum raortis,m ei dones
pecuniam , rapinam fine du- bio committit : & Molina , Md. n..y etiam addit
malitiam rapinx inveniri .quando iubditi tributa iniqua folvunt , vel
Principibus fua donant, fi coafli metu injuAo folvant.donenique. InjuAo ,
inquam , nam cdm vis rapinam conAitucns debeat afferre injuriam , mjuRus debet
eflb metus . 4 Dixi Quarti, ( immts lumino ) nam non erit furtum ex BonacV*
nfljmpdtt, .d.i.f.&p.t.t ».i. fi probabilem rationem habes putandi Do-
minum confentire;Hoc modo frcqucntillimiexcufanturl peccato Amici , Filii ,
Conjuges, Servi aliquid non vaidi grave , fpeuatis cu- jufcumque facultatibus,
aliifauecircumAantiis, invicem accipien- tes. Dico (p'f6a6t//mr at icn<m )
nam (i vel dubius fit , vel nc(cias,Aa Dominus bt invi tus, in vitum prffumcre
eum dcbes,cdm ex frequen- ter contingentibus fc iimus , neminem fua velle
difpergerc . Ita Si , SylveA. Vafq. aliique apud MoJ.r. j. d.686.".i i
,/fc».&apud Sanch. *« JJttAl.ly.c. 19. n . 1 j./fiw . 5 Dixi Qui nt6(
rAiionaki/iter invito J nam furtum noo committit is, qui rem alienam aufert, ex
Bonae. 'W.aliifquepaflim, ad luam jujUra compenfat tonem, nec qui exiAit in
extrema, & per aliquos etiam in fola gravi neceffrtate : uc Navarr. LedT F illiuc. quos refert,
licbt non fequatur Bonae. iiid.f.9.p^. *.s. nec qui gladium V. g. vel librum
haereticum i Domino aufert, ne is hom i nem occidat, neve hxrefes legat , fic
Bonae. *M. d.%. f.&. p. i. #j . quia tunc irratiooa- bijiter invitus eflec
Dominus.Idem p-utocum Bonae. ito. fi uxor, vel filii auferant pocuniam , vel
quid fitnilei Patre , ne lcortetur , ludat- que,&c. 6 Petes : cur fmftum
haflmui oxpfitAtum vocmoimui ,».i, Tbtotogi. e * tm ? Rcfpondco, quia hoc, in foro confcicnti*, Theologi pro
vero furto habenenam JurifconfuUi multa , quar in confcicutia vera fune
forta,nolunt habere pro furtis^C aliquando mitiori poena puniuot . VideDD.apud
de Lugo,/.r. dtjufl. ■ 7 Quare illud bic notum fit, intelligi de furto
Theologico, non de Civili, quoties fulminatur excommunicatio, vel refervatio
contra furtum - Hinc omnes ii,qui furamur res immobiles, licdt fures apud
Jwf*fp? r Aos non appellentur, volentes femper furtum efle de re mo- bjlidiinc
ii , qui expilant hereditatem dehinfli,antrquam heres hp- ditatem
adeat;Ilinc,qui cum fit Conjux,aufert bona fui Conjugis/tve demortui , five
viventis: Hinc , qui Tutores ufurpant pupilli bona , omnes , inquam , hi, cum i
Theologis reputentur pro veris furibus f licet noo ita reputentur i
Jurifperitis, -iT do trim. txfi/, idttdJ.AdotTfui.C~dt crim.txpn.kdr.fr ff. (y
C.toto ttt.tftum Amoturum J.X 4 y xff.dtTuttU,^y rutioniiut difirxbtndii , )
incxcommunicatio- nem incidunt , & in refemtionem , fi hae contra forantes
fortd fint impoGtae . Ita de Lug. ».i . dtjmfi. d.i^.ftti. i. ».4. Non iu qui
damni- ficat , vel qui perfenam liberam , vel qui filium furripit» vel aui cen-
fumnonfolvit , &c. hi enim etiam in foro confcientiae, oc apud Theologos,
non funt ,ut mod6 vidimus, veri fures, quamvis contra juftitiam peccent ,
&c. 8 Solum de retentione injufladubitari poflet, de qua diligenter fu:
erit di Ainguendum • Si accepi Ai rem alienam bona fide, & dein- de
fuperveniat cognitio, rem illam alienam efle, & tutamen adhuc illam
retines, necdum illam coofumpfifli, ficuti peccas, ut Cupra dixi, vero peccato
forti , fic in excommunicationem , vel refervatio- nem 1 fulminatas contra
furantes incides. At fi res jamconfumptaeA, nec inveniris habere nifi ejus
valorem, vel partem ejus , in quibus di- tior fatas es, & tamen non refti
tuis , cdm ccrtd deberes , peccas quidem; At non proprid peccato funi, fed
damnificat ionc, atque adeu non incurris diftas poenas : Ratio eA, quia quando
accepiAl t non fur fui Ai, propter bonam fidem: nuneverd nec fures, quia valor
ille rei alienae confumpur, vel id , in quo locupletior fo- tas es, tuxfunt,
Bcfoldm debes dominumex illa cnnfumptlo- ne rei fuar daranificatum fervare
indemnem , juxta valorem , qui in te invenitur . CAPUT II. Dc quantitate Forti
fuflficientis ad mortale inter extraneos. i ^ Emper mihi infedit animo
fententia docens ejufmodi quanti- *3 tatemdefumendam efle refpe^Iivd ad
perfonam Domini rei acceptae . Ratio eft/juia forti malitia fundatur in duobus,
nempe in detrimento, quod proximo fit, & in ejufdem', proximi rationabili
in- voluntario . At, quod nocumentum fit notabile , quodque Dominus fit
rationabiliter inviti* ; dependet edentuli ter , ut ita Ioquar,ab ip- fa
conditione perforvar i qua res aufertur,ut ex fe patet; nam propte- reimox,ex
communi fententia/licemus, majorem reauiri quantita- tem ad mortale, quando
fortum committitur per modica,perque in- terpolatas vices, quam quando fimul
,quia nimirum minus eA nocu- mentum,minufquecA invitus Dominus ibi, quim hic.
Non poteA er- go decerni quantitas fufficieos ad eonRituendum peccatum mortal
turti, nili ejufmodi conditio peri ooar diligenter mlpiciatur . 1 Hoc polito ,
tres pcrlonarutn conditiones Itatuo : Pauperes , Di- vites ,A Medios inter hos
, quas pertonas communesvocamu5:Si 1 paupere auferas unum, velduos Regales,
feuJulios( unum Rega- le continet Tarenum unum,& circiter erana quinque
monetae Sicu- le ) peccabis mortaliter ; Siivaldedivitc Furens unum circiter
aureum, feu fcutum ( quod tarenos duodecim continet noArx mo- netae Siculae )
peccabis itera mortaliter; folura fateor, propter rationem didam num.prAetJtmti
, a ditiflimoPrmcipc nifi duos, vel tres auteos foreris, fortaHe te noo
peccaturum mortaliter. Si deni- que clam accipias \ communi pertona quatuor,
vel quinque Re- gales, feu Julios, feu tarenos quinque , velfex Sicol* monetx ,
mortaliter peccabis . Qu6d ti i prxdidis minus turer« , quim quod didumeA,
fofom peccabis venialtter . Neque tc offendat il- lud ( vel ) quod femper
appofuimus • nam cpmtota hxc furti ma- litia, utdidumcA, dependeat 1 qualitate
peri onx; femperillarn prx oculis haberedebes, utprudend , moralique judicio,
qu6d varium dfc folet, decernas, quale peccatum committatur. Ra- tio ergo noArx
dodrinxeA, quiaqui illa turaiur i prxdidis, no- tabile nocumentum iifdem
immediate infert , undeipfi rationabi- liter fint inviti, fccus non item .
Hancdodrinam fequunrur Petr. Arag.a x.f 66 a- P«r. Navar./.i-<<W.'*M.**M
9 - Jo:Med. C. dt ttfltt. fudfi.io tavetque Sotus , /. J. dtjufi. q.%. mn. 5.
apud Bar- tholomarura i S.FauAo mox citand. vide etiam Bona c.itrtfitt.inpur.
tujdx p.tp.x.num.-j. lege Lcflium,/**.!. (Ap.ii.num 19. qui probare contendit
unum aureum , etiam in Regeditiflimo^fferreex le grave nocumentum. Dixi (
immtdiAti) tum fi aliud damnum er tal i acceptione confequitur illi ,
iquoremfurripuiAi, ut fi ahAuliAi acum abeo» qui obejus carentiara blafphemavit
,vcl abeo ,cuiceflavitgwve lu- crum, vel grave damnum emerfit, peccalles quidem
mortaliter: ac non ob ipfum immediatum furtuml acus, fed five ob fcandalum quia
nulla exculan te ncceAitate fui Ai cauta blalphemix , fi illam pnevidiAi ;
fiveobconfequenssrave damnum, quod cert^ non eft proprie tuitum , fed ut fupra
vidi mus , damnificatio . Hinc fi foilTet impodta excommunicatio vel refervatio
contra furtum, ilUs non incurrifles, quia proprid fortum graxe, dumfolumacum
foratus cs, noncommififti. Aliqui ut Navarr. quantitatem fufficientem ad
mortale putant efle dimidium Rcgale,feu Julium: Alii, ut Toleras, unum Julium :
AI ii ut idem Tolet . duos»A lii uc V alentia, tres: Alii quatuor ,u t idem
Valent- Alii i communibus perfonis quinque, ut Jo.Med. Alii i Rq(c ditilhmo
centum aureos, ut Bamres : Ajii tantum pecuuiz valorem, quanta in unoquoque
loco folet conduci opera fofloris imius diei , fic Molina : Aliiquantumeft
valor unius Gallinae, ut Cordub-Hi om- nes ciunturiBarthol.iS.FauAo, i*Tbtf. Rtg./ik.j.
fux/t., 9 in sprt. Cortf. d.\ 4. fttd/.fi. De parviute bujus macerix lege item
DicaAill. AF.a . dt jufl.tr Aft.z.d.6. duk.x. Sed certd tanta varietas
fententiarum nonni fi in noAradodrina fundari potuit, quia fcilicet» ii Dorios
cenfuenuit ( probabiliter nec ne ipfi viderint ) eam quan- titatem afferre
nocumentum grave , dc involuntarium Domini , illa minorem non afferre . Dc
Furtis modicis fucceffi ve continuaris. 1 r T* Riplici modo, quantum ad Nos
pertinet, modica forta X ufurpaic contingit. PrimA, Modica , perinterrupas vi-
ces^b uno, eodemque furripicndo, verum, ita ut per priora furta non perveniatur
ad damnum notabile proximi;perveniarur,perpoflcrio- ra. Secundi, modie a
forandi 1 multis modi his,modiillis,non perve- nientia ad damnum grave
ipforum,verim iu ,ut haec modica unita faciant noubilem quantitatem , &
notabile lucrum afferant furi . Tertii; Si multi modicum quidem ab, uno
eodemque aulerant An- guli , fed cum notabili hujus damno: cdm inter im ipfi
ftnguli modi- cum quid dumtaxat acceperint. $. 1. T ut ani modie a aStodtm. 1
ErtCeAcum,qui minutati m repetiti svicibusaliaqua furatur V-i animo perveniendi
ad fumraam notabilem, peccare morta- li ter^tiam prima vice.Iu Dodlorcs
wM*cic.&/ w #*>- Ratio eA,quia jam iotentio refertur ad facicdum grave
damnum proximo . Obliga- tio autem reflit utionis, donec cu m affe&u ad
notabile damnum per- veniatur , erit fub levi culpa , ficut leveeA damnum re
ipta illatum . Hinc emptores mobilium, Hinc venditores vini, vel panjs,H!ncc:
au . pones, Hinc quicumquc per modica fraudant rerum menturas, non poflunt i
mortali excufari,fi parva furentur,animo continuandi . x Certum cfl fecundd ,
qui pan modocxiguaabaliquo furripit, quamvis animo non perveniendi ad lummam
gravem, fi tamen, re- petendo furtula ,ad quantitatem noubjlern de faflo
advertens, per- veniat.peccare roorul iter , cum sequali4>bl igat tone re Ai
tuend i . Ita iidem . RacioeA .quiadcfaSo tunc grave damnum mfert proximo. Dixi
2l8 Explicationis Decalogi Lib.VIII. Traa.II. Dixi ( advertens ) nam fi non
advertat ad praecedentia , quia fcilicet prxccdentium inculpabiliter non
meminit , vel eadem non conGde- ratinon imputatur ipfi ad peccatum mortale
ultima proditia exigua acceptio . Ratio eft, quia ratione i nad vertenti* non
unitur morali- terhzc cum praecedentibus, curo damnum notabile proximi tunc non
ut huic yolimtariit,atq;ade6nec mortale Qudd aute id (ifquan- doadyertet)
reflituendum,& per fepatet ,& dicetur mox 8. 3 Certum eft tertidyejuf
modi minutula furta .ut mortalem confli- tuant culpam, debere fieri tempore
continuato,dc non mannis incer- pofius intervallis. Ita iidem. Ratio c(l,quia
fi magnCi intercedit tem- pus lOter unum, oc aliud lunulum, ea omnia furtula
nequeunt con- xlare unum notabile damnum proximo; unde nec prox imus gravi ter
invittw in bis fuifle cenfcbitur. Qudd autem temporis fpatium repu- tetur hac
10 re magnum, cum fint hominum ingenia di vcrla, varia i varus aftignantur.Si
inter furtulum unum,& aliud intercedant qua- tuoranni, intervallum magnum
reputatur i Rebellio p.t.l.x q.ir. ft&.+.u.lJ.vorf.Diflume/l . Si unus
annus iSanc./.7.>« Drr.ui.«.|o. Si lex rnenfes^b aliis Si unus menfis,ab aliis
cum Fill.M-fr.ji. no. «i4.Si quindecim dies, abaliis apud eundem ibid.tcd
melior eft re- gula prudentia:, quam mox innuam «.6. 4 Certum eft Quartd,
Majorem quantitatem rei ablatae requiri, ntacceptiuncuIsTic repetitae Cnt
mortales, quam fi fint firoul : fic Iidem . Ratio eft , quia quando fimul,
meritd Dom imfc eft magis in- vitus, roajulquedetrimcntum fentit , quim quando
per partes'. s Inquires J ?»***l * major quontitai requirttur admortaU f
Refpon- deo, dimidio majorem doce re poflent nonnulli , fed profedd tum io hoc
cafu , tum in praecedenti dc temporis interpofito intervallo, melius id i
prudenti decernat ur,fpedato nimirum damno proximi ; Cjufquc involuntario
&c. 6 Remanet ergofolaQuasftio , An qui repetiti/ vicibut medica f
merta/iter in ea ultima acceptatione , quam advertit e em- flere notabilem rei
oblata quantitatem , an folum in retentione / 7 Prxmitto,hu/us refolutionem vix
utilem elfe propraxi : omnes enim fatemur tuoc peccari mortaliter cum
obligatione reflitutio- nis,faltem ratione retcntionis;quia tunc retinet fur
quantitatem rei alienae conflaum ex hac , & ex praecedentibus , qu*
quantitas jam nunc efle incipit notabilis, idque etiam poflquam latrunculus ea
fur- tula prarceden tia rite fortalie cum caeteris peccatis fuit confeflus,
quia adhuc quantitatem notabilem alienae rei apud fe retinet . 8 Difleofio
igitur Aut horum folum in eo vertitur , An ea ultima acceptiuocula taciat ita
mora liter uoumcum acceptiunculis proce- dentibus , ut non folum difla retentio
, fed etiam ipfa acceptio fit peccatum mortale . Refpondeo : probabilius mihi
videri etiam acceptionem efiemor- talem.ItaSot./.jV/ yufi^utfi.].art.i
.Mo\in.t.\.dM^ yafq.Rebell. Val.Aug.apud Bart.i S.Faufto/ 1 8$.aliiaue contra
Naviam*», eaf. I7.1J.l4O. Veta/. I4.#v Trid.rap.l t.fine. Ratio eft, tum quia
illa ultima acceptio, licet, fi fola fuiftet, exiguum attulillct nocumentum, at
ut unita cum procedentibus affert non modicum : tum quia fi tunc , peromr.es,
eft mortale ipfuro retinere, ergodc ipfura accipere, ut retineatur, nam
haxduomoralitcr idem fune : tum denique quia ided ea retentiocft mortalisquia
unitur cum pro- cedentibus, ergo quia acceptio pari prorfus modo uni tureum
pro- cedent ibus, erit mortalis. 9 Dices cum Sedatoribus prioris fententi*; At
fic ex multis ve- nialibus conflaretur unum mortale , quod eflet contra
communem fententiam. Refpondeo, ln cafu noftro illa ultimaacccptio, ut nunc
fit, nempe cum relatione, ut lupponimus, ad castera praecedentia , iemper eft
mortalis: quare nihil nobis obftat fententia ditia cotnmu- jiis.Vide,que dixi
Itb.i.inDec.rap.i. $.1 ^«.ij.Acceptiuncule autem illo procedentes femper in
fefnnt,& remanent veniales, lolQmex- trinlec* funt materia, & fubjeflum
' ')i ricu fi? fi rius V .G femper eft ternarius , fed eft fub, icuum , &
materialiter le habemad quaternarium, ad denariurnud centenarium, oce. jo
Denique notaprobabiliflimumc/Te pervicesprodiaasfurn- pientcmnfi obligari fu b
mortali ad reftitutionem totius quantitatis Furreptasfcd illius dumtaxat, quod
complevit quantitatem notabi- .lS«irn rrmanct.cum fit cxiguG.non remanebit
obnoxium ‘ um dequo- furatus eft fimul materiam gravem V.G centum, nam fi a m
pa rvam.duos V .g.vel tres Julios,& reliquum red- Smon pcccat» nifi
leviter, ficut leve eft, quod retinet . C An ex mulris acceptiunculis venialibus
oriaturaliquandoobliga- tioreftituendi fub mortali , fi Deo placebit, diccraus
inferius fr 3. Tueant modica a multi t. 1 rEnd^o^^finsulisementibusparum
furatus eft » ito ut V lingulis ementibus parvum fcccrit nocumentum , ipfe verd
notabilem quantitatem rei alienae habeat,mortaliternccum obliga- tione reft» t
ut ionis peccavit is , fimilefve? Refpondeo affirmati vd ; Ratio , pra*ter
alias^ eft , quia ]; cfl detrimentum leve peculiaribus empnubustecent»iccit
tamen grave Communitati, & Reipublico. Explico, finguli hi Domini 4 quibus
leye quid furripitur, graviter, & rationabiliter inviti funt, propter
periculum, quod imminet , nc multi ditari velint hoc modo furandi levia i
lingulis . Id quod grave efle malum Rcipublicae per fc patet ; Qu* amem
quantitas in hoc modo furandi, & quanto major debeat efte ut gravis cen
icatur , clari colligitur ex diftis f.I.I «.4. a Quid.licjufmodi detrimentum
fecerit perfonis vagis?Rcfpon- deo,caTdem perfonas vagas, dcdamnificatas ab
uno,eodemque, uniri moraliier ccnfentur , & tacere Communitatem
damnificatam . Nienimita, vclfimili modo dixeris, aditum aperis ditcfcendi,fine
fcrupulo peccati mortalis, modica (urripiendo de bonis multorum , quod certe
nimis eft difionum rationi , & nimis cuicumque Com- munitati perniciofum.
Reilitutio autem in hoc calu illis peculiari- bus prrfonis eft facienda, fi
fciat Ac.nonyerb Pauperi bus, vel aEra- rio publico Civitatis : quia hi
damnificati funt in propriis bonis ,oon verd publicum aerarium. \
Bonacin.<& r eft it. in [ortic.d.t.q.Zf.t .m.1 .citans Leftium excufat
Ii mortali pauperes^ui meffis tempore accumulant libi quantitatem notabilem
tritici, auferendo modicum quid i lingulis, nam Domini non cenfentur inviti,
fuppofita illorum paupertate . 4 In publicis quibufdam Granariis ( Connaturi a
Siculis appel- lantur ) aliqui Religiofi Eieemofynam ita petunt ab afferentibus
il- luc triticum, ut fi ii rccufcnt,vi modicam menfuram afingulis acci- piant :
peccant nc hi mortaliter? Refpondeo, cum hi fic fe gerant violenter , & ex
alio capite ctim ( uppooamus addic animum profe- quendi in ejufmodi violenta
exa&iooe, peccare mora liter non ambi- go, quia fi Domini tamexprefs£
repugnant,ad praefumptum,fcu taci- tum confenfum recurrere non pollumus . At
aliqui ex his Rcligiofis pnrtenduntobtinuifleii Principe pri- vilegium id
laciendi. Refpondeo. At Principes non funt Domini bo- norum fubditorum Inde
puto, privilegium efle, ut poftint petere, non verd, ut pofiint violenter
exigere . Multi fur ante t modica ab eecUm. 1 /~ld£tus frequens amicorum,
foeictas multorum militum, fimi- lefve inqrediuntur vineam v.g.alicufus,&
finguli racemum uvae, exiguam fcilicct materum, furripiunt : Ita tamen ut tota
vinea notabiliter expilctur,mag>K> Domini nocumento, Mortali ne pecca- to
fub gravi reftitutionis onere omnes delinquunt? x Hac in re certum eft, ex
Dicaftillo,/^.2.^r>«f^*/^r*/7.r.^,'*/7. ^.dub.^.num. 7j.fi mutuus illorum
comitatus fuit caufa illius nota- bilis detrimenti, vel fi unus alccru excitavit,
omnes mortaliter pec- callc fub onere reftitutionis in folidfi:ficuti,contrI,
certum item eft, fi feorlim finguli fine fcientia furti alterius illud minimum
fubfu rati funt nemine peccaljemortalitcr,vel reftitutionis obi ifationemorta^
Icm contraxii!e,fed fblilm veniale . Ratio dottrinae eft, quia in polle-
riorecafu nullo mudoadeft concurfusad furtum aitcrius.ncc confe- queoter ad
damnum notabile Domini :in priore maiiifeOcadefl . 5 Remanet ergo
decerocn<ium^uandequilib*r /eer/umexft medi- ca furatur yftd adteetit
cenfedalet medica quidem furari , at fimul unita efle n t abite Demini
netumtntum . Refpondeo probabile efle peccari mortaliter cum gravi obliga-
tione reftituendi ; Cc probabile item efle folum leviter , cum levi re-
ftitutionis obligatione. Ratio cognofecntium mortalem culpam eft , qiuaquiiibct
eorum videturoTe caufa damni notabilis quod providi t, OC non cavit ,ita
Hcnriquez» l>b. I J, de exccmmunicatiene , cap.i 7,o«m.4.Salon.2 «uajt. 66 .
ortie. 6 . comroverfia tertia ,Suarrz, um j.in i.part.d,fii"t<.io
/efl.i.aum. j. aliique. Ratioco^nofcen- tium folum culpam venialem , id quod
mihi magisarridet , eft , quia unusnullomodo eft caufa furti alterius,
iuSotus,//^. derefiitmr , quaft 7.«rr.j.Sanche2 , M.j. in Deea/.eap.it.num.ix.Dici(\i\Un
t lif. de yu/lit.irabl.l.diJhnft.Q.dub.s.num.Jp.JiViiciue . Quddfiquis fuit
aliis fuo malo exemplo occafio, idque praevidit, recurrunt re- gulae de
fcandalo, dc quibus ditium eft in Metbede Cenfrffienit , /#>. a rap. 1 .J.i Si
ergo contra fic fnrantcs in gratiam Domini notabile damnum patientis
fulminaretur Excommunicatio, vel refervatio , in priore lententia contraheretur
ea afingulis , quia m hac fententia pecca- rent finguli mortaliter: at in
pofleriore non item, quia nec excom- municatio, nec refervatio cadit in veniale
peccatum. Majorem quan- titatem requiri ad peccatum mortale in hoc furti
genere, colliges ex diais$.2.'» <v.4.ubi etiam habebis ,quantonam majorem. De
quantitate fu fi cient i ad mortale inter Propinquet, Demrfiicot . 1
y">Onveniunt Doflores citati : majorem quantitatem requiri » ut hi
peccent,qul mali i exteri . Ratio eft, quia miniis eft in- vitus Dominus
refpcdlu fuorum , quim exterorum . Quae autem fufficiens , < 5 c nr. eftaria
fit ad mortale , difficile eft, Acmolcflumlta- tuerc,& tandem
fapientiorcsconcludufttiid i prudenti cfTe decer- nendum : Nam minus invitus
erit Dominus liberalis, dives amicus, quim avarus, pauper , parum amans .
Minus, fi Domcftici furen- tur ad proprios ufus,quimad dandum aliis : Minus, fi
panem, vi- num , efcu lentorum reliquias , quim pecuniam, veftcs , pretiofa
ele- Cap. III. De Furtis modicis , &c. 219 mariti hxredibus
reflituereexdotc , qtum re- ele&uaria: Minus ,fiperrood icam ,flc rar6 ,
magis , Ii per notabilem poft mortem mariti, mamina:rcaiou»rciiuu«icc*aatc,
qiunuc- J iuautitatcm fimulA fxpc resauieraotur:Minu»,fi tu multum frugi p«ct.
Filiis item ex proprio peculio ftatim, velUproprium pecu- L rlumuuiini ii oeeliscn>,
& parvi emolumenti, flcc.NuUt idem dc [i um non habent : debent poft mortem
Pauis in divifionexu cum fra- Luxo doj.dejutf.oefi 16^-4 * 7'. pietatem
Pams(addc, fle Conju- thbusaddiucre f vide,qacdixi/«^W^*s. p^ 4 -^-deDo>
Bisfioxolunuriuro diminuere: is enim non eftfacilccredendus,veHe nationibus
inter Patrem» fle Filium Exculabiturumen ireltitutu». cile ita invitus, ut
liliis illis turea non admodum gravia imputentur ne filius poli mortem Patris»
Elratres fimilc quidiurau fint, velfi ad peccatum Icthalc, fle cunfequcncer
addamimiooemartcrnam . iidem condonent, vel fi Pater adlu condonavit, vel
putatu» tuitcon- His^itur,dclimilibusetpenlis decernendum erit, an hi domeftici
, donaturus, Gtuiflcii filio rogatus, qui °b verecundum noti upctnc qual« lunt
uxor , fiiit , Icrvi mortaliter ne peccaverint cum obliga- condonationem , fle
de fumma agatur , de qua dii |»acrc potent ticwc reilituuonis mox ex plicanda:
, &• Pater • Atque hanc exculationcm dudam 1 coisdonatione exprdlk vel
pnrfumpu extendi ad uxorem modo quo dicimus in filio, du- . r r r~v .... nkl ,-ikunrnr ilinm -
veiprsnumpui cucubi wuwivu,. u «.v M — V" ' — bium nequaquam Iit. Denique
pari modo obl.iabuntur Ititim , j. »_i ,._ju,>Ai>i»nr. niii(*v IVunini
benignitate, amo* immo fle omni - Dium nequaquam ui. r~: -~r .T . quando
habent, undereftituant. niQex Domini benignitate, amo- re , flee confidant
parumper , vei dnl polle differre » 1 nd rcliitutionem negligere . finoad
Uxorem. ^ Nihilomitms,quoaduxorcm^xplicatius docet Banues, 1. *.?.*»• mrt.i
Icquiturquc Ccnedo, Ledelma, Vcea; aliique^uos ciut, fcqui- turque Dianap.».
tt. 1 f."/. *4- polle dari ab uxore divitis lingulis annis vigclimam
partem lucri annui. At non efl id diflum propter parvita- tem materiae , ied
propter largitiones , & deemolynas , quas uxores fecere poliunt, mi. tis
viris.Et tamen boc iplum nimis excedere vide- tur luanni de Lugo,tf«t «.64.
fleiuraihi etiam videtur, faltem quan- do divitia: multum excrefcerentmam fic
uxor Principis habentis du- centa mnlia aureorum annua , pollet quotannis decem
millia tnlcio jnarito ulurp*re,flc expendereiquod certe, vel ditifiiniorum
confue- tudo non probati fle nos fupri, w. 1 . ‘*P - - ad aliquantfl mi- norem
lunmum hanc licentiam reflrinximus , licet demum pruden- tia» Conieilarii rem
toum commilcr i mus: id quod hic etiam melius A nnommnomen». »u»»hj.» ...» ,,
eft committendum. Juvabunt umen, fle quod ditium eft a 1 Binues, fle r -,^, res
de quibus hactenus difputacumell , obligabitur, modo ta- qusr raox dicentur ac
furtis liliorum, utex omnibus diCiis prupens mcn i„frat*^,cap. j.§t. dna 7.
explicatius afferendo, ied loquimur ?ir colligat, quid ipli (latuendum fit. . j
e furtis' ex bonis fui conventus, mquoinfe alitur. Et quzrimus Primis , f manam
quantitas fulcit ad mortale ? fle quoniam , u \J*pr* Vi- dimus, Rclriofus
propter Vocum Paupertatisnoapoidt ulurpare . hranimt . nili 5 ujtvrir>ri«
CAPUT IV. Dc quantitate Furti Religioforum fufficienti ad mortale. 1 On efl
ferino de furtis, quar fort£ Rcl tgiofus admittit ex bo- 1 N nisomnmd alienis:
tunc enim (1 15 habet, perinde, ac caete . 1 _ ii . nKli ■Jiifur . nwdnri- con
lumcere au tuitum gravo 1» “•“'y* 1 ™" 9 . "Tjr donem tolerat de
Luto, «. . . * 7‘‘<‘ Pnocipu,ooo iit allii . 7 *. DitaltiUus,/^.^ Ittitni «,
t8t. dicunt duot, vt! trtnaurcus non luf- Sterc id mortale, f. co, filius
lutetur i Pattc d,viteifufficere. ClP»- treartihcc, vel an: ulli paumlonu Salli
apud d=Luto,i . eum de hoc interrogatus tut et lel poodtl , lilium unicum 1
patente ha. benteauteot annuus mille & qulaseot». pofie ab^tie f“- rat ,
fuipc" r o — r-- - tuor tr.mutrum , & intifdmm pottru mutor {utfvrr*
juxta oteurun. ttiffr/lm^mohosy ( intelligo, fiauando Monalleno pauperi grave
fic damnum inferretur , vel quid fimilc) I» **" ***" mfa
tonfumpubtUbui , prrUmHliiui ftiBttt mdtikum , (3 potum , > t**- tmm ad
proprium ufum aEluoUm utjfc duam , & tram/uonum d Rtft- oiafir aliquid
fumatur , rofularittr 1 ».*« mdotu ' ptt catum mercato % ni/t damnificat io
RrUgioni, ofjic muria t & i*" extraordinaria , (y pntio- . A.^Mr.1
hutuf rnodi rf flutatur /f vior 11 cett- de hoc interrogatus mi"ei , r
damnificat m uritgtonu , U t, ; V r bente aureos annuus mille U. sium»eutus.
puUe ahlqut. mortali Iu- g, „,i.tfimanimnfimr., *.;»/«.<! nfutum imu ren.
rari aureus «iluitl , vel ttiplma mauno: idquud admittit de t-u.Ui , Sin chet,
quando Relrinpro paupertate, autall, , m h, IU aoo puero, ledaduldVente
^uo?a< ■> . - : ra[ j oncqu id determinatum folum daretRelieiofis:
tuuecnimpe- nacion, natur o , { e expenliu lacienda etict , non ad turpesuiua,
lea rjnd! . cft invitus Sup e,iorquaid comellibilia , licuti quoad reliqua ;
&iicm.d indifferentes. „il„„l„,„ur variis rerum Intellige cjccpto caftt
oeceftrionim abmeototum ) U ynnnnU 4 bx his placatis tam varml qua- certe
imiitmstur variis rerum. Pr<th p htKlt k, l , Mt /Minei , .» UUmeefn.
circumii antiis, vi.ic«(qUOTViaea|U*eilladdellhc “ 7 r,«r „„„lM t 'svem a.
e,J,~ .Jfenfettieeem , fij/.limine,4~ U ntoleiiani ) meliurem hu|tas expeulioms
truuaam nou clk, quaiu f Q,t s ne„ . An,J,< , Rtlipef ,fM4 r\ V J . Air am
iillLriLlh . tr A. iM , W.O. P' AnmilsttlCUAin ttwnrw 7 r ,, „ ut mmiM eredi
toruot , dicam inferius > .4, • • -9- §uoad famuUt . uf nm hi, fi.j
>i/aai rerum, iraeiu i.iur hi /«»* . .w.. j , filium non (tnfrtur fimilil altio gravis .
Secui tueri rffrt , fi buyufmom rei ut maonet quantitate acciperentur , (y
occulti retentu pau/atim ten~ /umerent ter . nam Ulud tffe poffrt grave
peccatum , rruamvrt adid def. eutiendum in particuLri magna prudentia
neerfidria fit . Einum. 4$. lic . ii. £
.reioiantur ab extCTUu . j .... f 1 f crv :, Mr . addit . /» rebui y qtea uno
v/tt confdmuntur , fi accipiantur ab extentet. , Quoad famulos er» dlfltopao
fervo, eundi Ji ^ „„ L/eegen i* negn, .'ner. f,,*':’, .» er.el.i petuhf>e
mancipii. Domino pwrfu. ' d ^“ ; f‘ „„m. pjlenm ren/in , ««r .- ...o. ..ei,r:
feOm .d unnm ,mm Kuj loquamur , puto , .0 modica ( piata '' 0 " ei » ' ‘f
‘ 0 |’ ai,m —ndi , Vni. Ore, i., ,.,n.d„* , M Me*d. , e* .uenr «en vilium, dc
velti tum libacompeaentu ) I ‘ «Sd vmSle «*’*«'«' mneee). P n*, .« n 'di «,
*fm*m*m> f«,d,e,i.d,, J. piurhm:?conTtionce, C mneotum, k^ SfcilA
quarlliooem fic habet San^hca, tini a. amoriitipfum Domini , utilitas i
letvitta.omciaqueabiploealiibi- c.nnn ,.,, , fy e,:/,,,. ta, juxta
fupcriusuniverfim ditt* ' . /. ,/j eam quantitatem nereffariam rffr , fr
fufitere , qua ne tfi. In prioribus fervis, quibus lua merces ex pj I^O ' nlura
J CXr faria efl , iy f* fic it in beminibut fatmlaribut ad confitruendam m*~
impiius auferant, peccabunt : non t*mca lU ru(W prac . t , „ ; am precati
mortaUt ftrrtl . Et paulb poff - jom bod.e . mqoct < traneorum, quia etiam
rclpedluhoruna, ut^Mcdwncltacotuin^rK ,/ , lT H^nm fmi«m fnd,.,/,.., fertim in
modici s, reli lui ifqiie cibirum^rinLis(uatinvit| yominu Adde eos taciti
confentirein furtuhs famulorum , aqoqui non * dicendum ad mortalem RrUtkfi
paaportatem . Rede idem ad- deeravibus, quandoquidem fcionth*cfolcrcabip isco »
vertit fic numer 6 Non ftmper quantitat in fe notabtlit mbfque /irem ^ ^ -
•ffi: 'i-iSST- pa, V, ratem eaeefiete oblip- Pcm. !K§^ 210 Explicationis Decalogi Lib.
VIII. Tra£l II, mortali ter furando \ Patre, quando certum eft requiri majorem,
tac vidimus/*?™ ,e$. *.j. Refpondeo . Negat id Sanchci: ,d. *.%. Sc Jacobus
Gordonius , lit. J. f . $. tofine I fic habet . Q*bd retent iorum unus dixit im
ejufmoOi fu r. tu aqul parim vidit i in vi tum Superiorem , ac tft Fort tu erga
filium , pro. labile non tfl ,edm Inflituti ratio , vox ipfa Superioris , a*
demum ousnea t Iste prohibeant bujufmotTt furta. i Qu&d fi quaeras, quiinam
fit hk Recentior* Rcfpondeo, non ttoum lolum , fed quinque obviim flarim 6eri
hujus lcn tendar . Primus eft Rebellius apud Sanchez; /ne. ei*. qui Qc habet:
Hebet, fiut ctnf tt quantitatem bane pootf.mdam effe juxta quantitatem petitam
ad furtum morte It ffiortrm , quia non funt Pralati credendi magii in. 9iti
odrtm clam acceptam d Hfligiofit , fed quoad folum modum, qudm parentes
carnales circa fi Ito s fuos j cum non minus , fed magii fubsfuos fuos diligere
debiant , fy ita non debeant etnftri inviti quoad rem ac - X Ut autem juftd
fiacconipeiifatio, tres funt conditiones obfer- vandaf . Pruna ut Iit dc
liquido ad liquidum, hoc eft certum iit, tcef- fcadu creditorem tanta: pecuniae
, & alium ehe adura debitorem . Dico ( aflu ) nam eft qoxftio , A n Creditori
Aceat prave sure f hoc eft , An fi V. G. hinc ad meniem Libi aliquis debiturus
fit centum, poffis caper commentationem hodie tibi retinere, vel occulti
fufiurari - Ad quam rcfpondeo, cum Diana, p. a. tr.i 6 - rrf 46. licere, fed
duobus politis. Primd , utadlitpericuluramoraliter certum, quodDcbitoc luo
tempore non fit loluturus. Ratio eft, quia cuilibet licet , quando res eft in
periculo, illiusallecu rationem, vel pignus inquirere, ac velle . Secundi , ut
, fi interim per tuam illam anticipaum acceptio- nem, lucrum aliquod ceflavit
Creditori, vel damnum emerfit, de- beas umnindrccompenfare, quia fccus fubirec
Creditor pcenam, an- tequam peccatum morse committeret. # 4 . . , w , j Secunda
conditio : ut non poliis , vel facile non ponis per ceptam tjufdem quantitatis
, in qua Pater cama tu bone fi a conditionis poteftatem publicam tuum
recuperare . Verum haec conditio fo- envitoi non cenferttur . Item quia
Ptlrgiefi jus habent , ut ex eis bonis Ium notat ( icd fine obligatione mortali
, e* Molina, tarnoi. di- alantur d Monafirrio yfieuti Filii ex parentum bonis .
Hxcex Rebellio ftinfl. 190. numero primo , Sc Diana, citato ) ordinem ration»-
Sanchez, qui tamen hanc fentemia® reprobat in aliis rebus, fed ad- bilitcr
tenendum, at in praxi vix in noftra hac aetate locum ba- esittit in
comeftibilibus . bet : nara l em per eft difficili tuum recuperare per
aurhoriutempu- 6 Secundus eft Ledefma. cujus fententia, dum tertium Dodo-
blicam. tem »m jam proferam ,ftmul in medium producetur 4 Tertia , ut
removeatur periculum, ne tibi , vel tuo haeredi Ito- 7 Tertius eft Hieronymus
Ccnedo, nui h«cc habet, inrrafl. de nlmidem debitum folvatur; quod fiet
fingendo condonationem * paup. f(flig. dubxo- num.xo. Sicut s filius fami A at
furando d fuo patre vel fimilialio jcqui vocationis modo. Qvidfiadfie tjufmodi
poriceu- de fuit bonis majorem a Aquam quantitatem, qua in alio externe effet
lum, fed non appareat medus illud cavendi* Rcfpondeo cum de Lago , gravis , non
effiet furtum : ita HrAgiofui mn rffitt Preprietarieu , ure fiet f arripienti*
aliquam majorem quantitatem , qua in alio externo facit peccatum mortale .
Idemqae dicendum tfl , fi I(efigie/mj illam fiut. riperes ab ali» Hrfaiefo
tjufdem Monofierii . g utire tenet Lestefma , Quid fi Pj legio fu s fuffmr
aretur d Mouaflcrio , veTab aliquo di flo pels- gicfe odo , vel novem pegaht ,
ftee volor em illorum in rebus , qua ufu mon confumuntur , nen effet peccatum
mortale , fi id faciat fine fa- cultate Pr alati : dummodo id non fapiut fieret
, quam bis in anno. Hxc Ccnedo, qui cum eodem I-edefma addit in rebus
comeftibilibus ab eodem Monafterio, velReligiofo dido fubUtis, requiri majorem
quantitatem • 6 Quartus eft Fasuadez , pratept. Eeikf.i. /ib. g. tap.f,. num.
7. Pe- 9 et , inquit , quidpoffunt Pjtigsofi abfquepetcato mortali donare , vel
re - aipere ab externi) f F.t quidem de % eligiefis ad modum filiorum ratio ei-
mandunt tfl , HjUgiofienim inter filios computantur juxld cap. licet dc
fepulturil. Et ita docet Navam 1, fy Pjbtlhus , fj nen computantur eum fervit,
ut mali quidam Cpnonifla dixerunt, eo fundamento dubii , qv ia fnvi quidquid
acquirunt , Domino acquirunt . Sod tfl inutili / comparatio i nam etiam
Filiifamiliat quidquid acquirunt non fibi , fed Patri acquirunt , unde cum
Filiifamiliat hominum mediocriter pecu- ttwforum non peccent mortaliter , fi
eis inoitit , ad benefiam recreatio- nem, aut donationem furentur quinque
argenteos , fete Pegalet , aut fol- lem quatuor : ut docet Petrut Navarrus , fj
J(ebelliu / , ut Acili , fj bo- uefll gaudeant cum Amitis , pariter dicendum
tfl de Htligiqfis . Hadcnus Fagundez . dejuflit . tom, primo ,difl .xb.ftli.g.
ttum.Sj. cilm ad illud cavendum , non obligemur ex Juftitia, fed folii m ex
duritate, ut mox proba- bo *ided Ii facili poliis cavere, obligaris; quid fi
non caveas, pec- cabis quidem, ledfine onere reftitutionis. quia id fblfim f
equitur ad peccatum contra Juftitiam. At ficuradimcultate, fcucum tuo gravi
incommodo polles, tunc nec peccares, nec obligationem re- ftitutionis
contraheres, fi non caveres. Ratio eft, quia tunc non peccares contra
Charitatem , quat ut alibi diximus , non oblidar cura mravi incommodo : nec
peccares contra Juftitiam : nam li contra hanc delinqueres, inde eflet, gula
inferres proximo damuum fe- cundat folutionis . At hujus tu lolftm tunc escaufa
per accidens , Sc indire&e : illud enim nec inrendfe , nec tibi utenti tuo
jure imputari debet . Propter eandem immd majorem rationem non te regulariter
obligo ad admonendum debitorem, vel ad fingendam condonatio- nem , ne is
credens non foNilte, maneat in confcient ia peccati raor- ralis, ita idem,
ibidem. Non, inquam, te obligo :ad id enim cum er folaCharitate tenearis ,
tuncfolQm obligaberis, quando facili po- tes. Quae facilitas cum hoc negotio
cowipenfation is, quae occulti fit. vix locum habere poffit , ideo dixi , te
regulariter i me nen obligari. 5 pari modo, fi tu dum occulti tibi compenfas
debitum, prae- videas alicui tertio id tanquam furtum ab ipfohiiflet
commifliitn fore imputandum, non obligiris id prarcavere, nifi fecili poffis ,
quia fimili ratione folfim obligaris ex Cfuricate, non ex juftitia. Fa-
u&ue. **»£&$* fe fcm^w/V</i,j.quCTnlati!Ct,«loiljumr«um,h c c
probabile edet alccri imputandum furtum cum periculo, utisdam- fem fortaffc
addere Sotum , Rodnguca, Arasomum, apud >^anam, . J >rttur >d Trirtm „
, » c | g „vi infamia notaretur, rei graviter ca- p dum probabile putant tuuc
Rcltgiolum c (ligaretur, vel maenam lumtnam eapenderet, tone enim, (i nen
fmttcrt furtum, quando hoc afcendit ad fummam duorojn priecaveres, licitnon
peccares contra Juftitiam, unde nonobliea- Vnm, quxfententia tam lata non
poteft inniti nifi opinioni puunu - — * emfmodi furtum efti decernendum ad
meofuram furu Filiorum u- dii ex Patris pecuniofi bouis . praecaveres, teris ad
reftitutionem , graviter tamen peccares contra Chariutem. Maximi igitur in hac,
Sc fi milibus rebus expendenda funt pericu- lum proximi, & tua utilitas:
Charitas enimdiftat, ne, ob*parvam tuam commoditatem ,gravi(limum proximo
damuum inferas . Vide Molinam , tom.g-difiinfl. 69 O. §. tertio , Sc de Lugo ,
tom.t.de juflit. dtfl. 1 6 .foil.f. num. 88. 6 Idetn dic , fi debitor vivus (
nam de defunfto mox f. 7. J propter tuam occultam compenfationein non fit
futurus aptus ad fatisfa- ctendum aliis anterioribus , & magis privi
lesiatis Creditoribus : quiatd damnum anteriorum per accidens fcquitur ad tuam
com- penfationem, Sc illa res, quam accipis,noneftCreditorum tui de- bitoris :
fi enim eflet illorum, certd, quia alienum tunc accipe- res, tibi illam
vindicare non pofles. Legccuradcm, ibid. feli. 6 . num. ni. 5. II- Compenfatio
im re divetfa . caput v. De Compenfationc occulta, s. 1 1 .* f- , r ~ U ,&
poffe)frare ei iom eoramluJiee fc mhiljccepiiTc ; intclligco- do quod libi non
deberetur, certum fan. hodie eft apud omnes, etum- fira.auamufurpat, fuerit
ipGindepofitumidebitnreconGgnata: Vide Molinam , Leffium > de Luao ,
aliofque mox citandos, quibus > A D explicationem doarmat addantur fequdites
Qmrftioncs. adde Dicaftil I w > **b x. tr.x . deiuff. difl .0. dub. 6 .
Ratio eft , quia rem -f\ Prima, An /citi poffit tibi tompenfare occipiendo rem
f petit di- fibidebitam hicaccipit, nonalienam. Et quidem flarim atque rem vrT J
mobea, qua tibi debetur ? V- G . debetubi quistriticum,velpc- per Coropenfat
Ionem fibi ven dicat , facit omni n6 fuam ; unde fi fortd cuniam, An po/fi,
occulti accipere tinum , ttlttflemaquivaltnili pre - poftei pereat, fibi petit,
non debitori , quidquid in contrarium fen- fuppcmimiwenim ,qu6d fiV. G. vcftis
plus valeat, quimtuum fiat Medina Adverte, te non pofle accipere rem ter-
debitum , reddatur flatim exccflus , Scc. tii forti da tani tn pignus, feu
commodatam tuodebitori, quia tunc Refpondeo,tcnon pofle, fiex acceptione rei di
verfir damnum gra- alicnam raperes, utcxfep awt - immdnequc rem tuam jufto
titulo ve fequiturdebitori, vide Molinam, Parum Navarrum, Rebellium, locatam,
vel commodatam, vel in pignus datam alteri, quia Gcpri-
&a]iosalIatosiDiana,/*r.2.rr.igV ( r . Ratiocft, vares hunc jurefuo,lege
Molinam, ri/.j. /690.^. dclMZo,dejufl. quia, fi non fcquitur, non eft undi
pecccs, ut accidit, quandocam um.x difl.\9.feflX.nu.\%x. Hoc tamen
intflhge(i&&\t\j&ms, lit.x. rem quam accipis, facili debitor pecunia,
vclalio modo fibi com- e.xt. dubio, nu g 6 .) fi probabile erit, tt rem tuam,
juto alterius finito , pararepoteft. At fi fequitur.Gne ratione ipfumdirefte
damnificas, commodi recuperaturum . quare Sc peccas , a reftituere damnum
teneris . Quid fi alium mo- dum dum aon habes rlbl compenfandi , nifi
accipiendo rem fpeciedivcr- fam, cujus carentia graviter debitorem aliunde
damnificet, i »n£ li- cite fumerc poteris J debitoris enim imputabitur
ulcdamnum,dum is debita fol vere non laborat . Idem tamen moneo, ""
fmetdtnti , 0.5. Non enim licebit tibi propter c for fc debetur , gratiflimura
proximo damnum Cap. V, De Compenfitione occulta. m VI. C»n ./>«/*<»
Wiitjuffn». meoTquodrofiouivilS: J UiM». At> /I /Ufitfli TOi# centum ; an ,
inquam , ppfit tccnlti ai tedtm Caj» W ctntnmpn tetu 5 . I,L («M, 1 Oecuoda .
8" «A j*<f r.ii , p./.. rumltintiismiulW<jta Fidcjudionem c.rgit ; i
eUo 5 ,^.r.u > fcicb.1 Cajam rfTe <kbito«m tu um , «lT. t., Refpondeo non
pofT le folu tionem certam perperam ) dubium vi rationes, quAd tibi aliquid
debeatur . idem, inquam ,cu,qiunau pro- /»*« w ' 7T~ *i r. ; n i> V C
babilitas verfatur circa fadum, quia tunc melior eft conditio pofli- *
r<£nnnlfusi mdiccfui- dentis , ut diximus , lii.i Jn o ual.c.\. i 0.9. at
quando probabilitas tu fidejuflifti Titio debenti centum Cajo, & compdlus i
judice lui^ utriufque partis, ideft debitoris, & creditoris eft circa jus,
cfto aliqui in Iliquibus cafibus concedant pofte fieri occul tam compenfat
ionem contra debitorem; nos tamen univcrfaliter id negavimus» titAom , quem
locum oraninb relege . IV.
Comptnfntia <0 re, qua mittitur ad Diiitertm , vel ti debetur , ( r | ‘Ertia
. An poffit tiii tomptnfarr , futuendo rem , quamTrrtiui X mittit ad tuum
Debitorem , vt/ in damnum ,w/ iu a/iumqnem. aumque finem } Refpondeo cum
ncceflaria diftindion? . Vel donum illud, fcu pe- cunia jam eft acceptata i tuo
debitore, & tunc potes, quia accipies rem debitoris, in quam jus habes :
vel non eft acceptata , Hc tunc non potes, quia tunc acciperes rem Tertii,
inquam jus non habes. Lege Vafquez,/.c.afc£8,0».4j.$cdc Lugo,/««» 1 . de juflitia,
difl.i$. feti, (am.rto. a Quid de debitoribus tui Debitoris ? Antonius V.G.
debet Pe- tro tuo debitori centum, potes neab Antonio centum (arripere, eo
praetextu, quod tibi i Petro limilu centum debentur ? Refpondeo non pofle, quia
ut cafus proponitur, acciperes pecu- ai imbuar nunc Antonii eft , in quam
nullum jus tu habes . 3 Quidji Petrus, tuus nempi debitor, haberet in depolito
apud didum Antonium vasargenteum,vcftcm, vel quid funile, quod to- tum tum
quoad proprietatem, tum quoad ufum , & Adminiftratio- nem eflec Petri ?
Refpondeo . Tunc tand polles, quu dummodo res fit Petri tui de- bitoris , nec
ad alium pertineat , parum facit ubi materialiter inve- niatur. Cavendum tamen
eft, ne Antonius i Petro fuoDepoficario rem fuam per Judicem velit repetere :
nam fic Petras cogeretur ge- minati fol vere. . , Sed quid, fi hoc periculum
immineat, tu veri illud cavere non poflis fine jadura tui debiti ? * ...
Refpondeo .Tunc non poflum condemnare^ tuum accipias, quia tunc ncceftitts
tecxcufat ab obligatione Charitatis , qua deberes ; il- lud damnum i te
indireddfoltimcaulatum, i Petro avertere , uc modd in fimili §• 1 . didu tn ell
, ubi etiam monitionem hicapplican- H^facixvuigaris dubicatio de creditore
Principis . An fcilicet poflk fibi compcnUre id,quod i Principe fibi certi
debetur, traudan- doipOusGabeilas. In qua re certum eft. Primi, poue fi Gabellz
non funtalns lo- catae, certumque eft , fecundi, nonpofle, fi fmt vendit* .
Ratio utriufque eft, quia ibi creditor jam fumitex bonis fui creditoris ; hic
non item . Sed quid,fi fint locatae ? Negant nonnulli propter eamdem ratio-
nem, quia tunc Gabellanoneft in bonis Principis, qui fupponitur efle ddsitor .
Ita Jaanaes deGraftiisapud Dianam mox citatum:con- cedunt alii, quia
conductores Gabel larum, dumfeiunt fraudari communiter Gabellas , dc tamen cas
conducunt, videntur, feu prae- fumuntur non clfe inviti in tolerandis iis
fraudibus : & fortafte pro- pter banccaufam multo minoris, quim valeant;
folent eas condu- cere, quaeprar fumpt io non eft tam facilis de eo,
quiabfoluti fibi Gabellam emit i Principe. Iu Petrus Na var rus , Lellius,
Bonae. Vafqu. Mol ina^liiquc, quos citat, fequ iturque Diana. M.i jr.i t.rrf. 1
4. Utraque fententia eft probabilis . §. V. C tmfrnfatia Famularum. I Ua Ita .
An Famuli paflint ft iomptnfatt 9 ttuhi 4 Damini / , qmi jurimn f alarium
rugant} Relpondeo certum eft, fi juftum negent , cum conditionibus mo- dd§ 1.
didis, polfc. At Domini fsepilTun^ negant meritb, quia vili mcrcede fe
conduxerunt Famuli : fcd dc hoc dixi in apufcuU y d* Sa-
*ranunti/,M.is.i.$.lJ*n.tf. dc nonnulla dicentur inferius, wa/t. 5.5.10.0.7 8.
legatur item Dicaftillus %&•*, da Juflit.tr nfl . a Jifi g.ntnu. 6 .
Refpondeo polle, et iamfi nec Titius , nec alius exprd^ promife- rit non
obventurum tibi damnum ob lufccptara fidcjullionem. Lc- .. c Leflium,
/Ji.is.*o.dut.t4.n,t 1 9. id tanquam certumfupponen- ^ “ n / .:C ....C... nutur
1 ICmDCT tem . Ratioeft,quia(nifipror(us contrarium exprimatur ) femper
implicite in tcl ligitu r fidejuflor nolle quid amittere de fuo, cum do- natio
nunquam praefunutur,nifi expreisd nat . Comptnfatio ut ien» DtfunUi . I OExta •
An liciti pajfii r/tintrr, ubiqut appfic aftpn juflam compati. J j j, ignem ion
a tui doiitarit drfunfli ( nam fi bic tiuat , dixi $ . I . rtum,6.)<?ua
forti invrnhrntut t/pf p»fi •)»> morttm apudtt . Refpondeo pofic : quia
Gcuti potuifles alibi depofitata occulte ac- cipere, iu potes depofi tata apud
te ipfum. . » Verum magna eft difficultas an idem poflis, quando acceptio el-
fet in praejudicium aliorum creditorum Detundi , qui edent magis privilegia»,
fcu anteriores ? necadefict facultas fatisfaciendi omni- bus-Si tibi V G.
defundus debebat centu ex debito i cuneati, led de- bebat alteri etiam centum
ex dote fulcepta^uar eft pnvilcguta^oc defundus relinquat niG centum, quae funt
depofiuta apud tc , poto- ris ne cum praejudicio dotantium harc centum occulte
retinerer ^ Refpondeo pode. Id quod tamen tribus didis opus eft, ut expli- cem
, ac probem . Et , ut vides , loquimur quando res tui debitor» apud te
invenitur: fi enim apud te non cllct; illamcum praejudicio magis
privilc^iatorum.furripere nunquam polles, quia clare tunc furriperes alienum,
nullo modo tuum, ut mox clarius patebit • l Dico enim Primd.Si res apud te eft
ejufmodi rationis cum illa, quam tibi debebat defundus, Verbi Gr. pecuniam
debebat, & tu inveniris habere apud tc, poli ejus mortem , fed confignatam
in ejus vita, srqualere pecuniam, potes illam tibi occulte retinere, ita de
Lugo tom. i .drfjuftitia difl.l 1 6. Ratio ell , quia, quando tubabuifti
pecuniam tui debitoris, vifus eft debitor, quali arqualiter pecuniam debitam
tibi folvifte, atque aded eapecunia jam tua eft , &C confequentereo mortuo,
tu nihil babes defundi , quod Credito- ribus anterioribus obligatum fit . >
Neque dicas, quando tibi in vita is praedidam pecuniam configna- vit, eum non
potuifte illam tibi fblvere cum prarjudicioanteriorum: Ne id dicas, inquam, nam
probabilem hic fuppono dodrioam Moli- nz,tom.i.dtfi.ji 6 .n.<\ 6 . apud
Dianam mox citandum, docentis , quando debitor ex propriis lulvit debitum
pofteriori credi tori , cura iolvi deberet priori, non teneri hunc pofteriorem
creditorem ad re- ftitutionem, dc qua re fuo loco iuterim : ergo , &cc.
lege Dianam, p.\.tr.^.rtf.io.fy p.jJ'.* »W^79- Cui quidem folertiflimo , «Sc
huma- n illimo V i ro gratias ex corde ago, qu6d me indignum laudet , & ci-
tet 9.(5- io. . Nam qudd interdum meas fcntcntlas approbet, interdum verd
nequaquam, irom6 contra illas non femel infurgat; id omnes perin- de facimus,
pugnantes nimirum intelledu dumtaxat , non vo- luntate. 4 Dico Secuodb, fi res
aliae» fcu divense detundi inveniantur apud
te»V.G.vcftes,vafaargentea^Scc-atquehaec habeas in pignus fui crediti, potes
tibi ea per compcnlatiooem retinere, q*amviscum prar judicio magis privilegia
torum. Ita de Lugo ,lec.tit.n. 1x7. Ratio rft,quta tunc rem tuam tenes, pignus
enim fuccedlt foco rei. Senfus enim dantis pignus, eft : Hjtint tiii hanc Ttm %
fipicuniam tuam tiii ntn reddo , feu dante tuam pecuniam reddam . Cum ergo h*C
condi tio ap- pofiu non fic, restua remanet, non aliena. j DicoTertid»fiexdem
res alteri non hypothecate, fcu fubje- das, quamvis non titulo pignoris. fcd
alio quocumque V.G. commo- dati, dcpofiti,&c. apud te, modo dido ,
remaneant , piri modo psr compenfa tionem retinere poteris . Ita
Homobonus,Fernandex,Tan- nerus, & ex parte Comitolus, quos citat, fequ
iturque Diana, pa*t. j. trafl.i.ref.\o.(ypaTt.‘].tTailAO.Ttfol*t.\t. Hoc ditium
prat CQete- ris eft controvcrfum , negaturque mordicus i de Lugo, difi. difput.
0001.1x7. Ratio , quas miht ^turru , quzque omnia contraria argumenta folvic »
non eft, quudimcile fatis^pparcc per- fuaderc hominibus, ut debeant finerelabi
exluis n<anibus , quod libi debetur, & aliis pouds conlulere, quim iifc,
, ratlo . litized-by ( 222 Explicationis Decalogi ne m affert Femande* apud
Dianam, pnn.ytraB.i mifcell.ref. 1 9, haec »nd tget ilia re ad confervanda ea
botu , quae ipfi funt neceda ria fim- en im ratio praeter admirationem
nihilhaber prarterci. Sed quid, pliciia- ad luum (laxum ita coofervandum, ucfinciilain
valdcgra- qu ando tu rem illam tui Debitori», ipfo vivente, babuifti,(:utn
illam vu mala proiaberetur, non ppteft extreme indigeni ea iurripere^icc potui
fles tibi applicare in corapenrfationem tui crediti, remanfic proximus
pricdidusobligauir dare. At figravUer indiget illa read apud te, quafi in
pignus : patet, quia re&dflatim atque illamhabui-
coQfervaisdjftfaeaboru.quznonfuntfimplicitcr tu neoelfaria, ut fti, dicere pot
eras ; J am Ju mdtmrtC redite fttu>ui : Ifeimei Debitori/ Coe illisio valdd
gravia mala incurreret, poteO extreme indigens ea jam apudme tfi . Ctrl) fi
meum mib> non reddet, nontge fuam hanc fumpere, A proximus prpdi&us dare
obligabitur, ita Coninch. rtm i Ui reddam. Virtualiter ereores illa pignus eft
tuum . Quoniam de Cbaritate,ditijij.a.t $4-Ratiot-d,quuinportenorecafuverdipii
ergo numfrattdtnt. ex ipfa communi fententia, confentientc eo- non imminet
grav» malum, at in cafupofteriore mala illatam gravia dem deLugo, afltulc
pignus tui debitori» retinere potuiili , moraliter ipfi morti acquiparantur :A
aliquando (and accidit, ut Cc , & hoc veluti pignus virtuale, quod aquali
sequi valet, pote- eligeret quis potius mon,quim gravia illa (afferre : immd ,
fuprbhy. ris retinere . }*• *-$-»• * *.l*. attulunua Dt&orei docentes nonfolihn
graviter Quodnam debitum ex multis folvatur perprimam compenfatio- indigentem,
ied nec etiam divitem obligari magnis expenfis , A ne»|dixi/i0vdAi.T.«» Deca/.
eap $.$. 7 . Verb. tomptn/aih. Decom- extraordinariis medus extremd
periclitanti in viu fuccurrere : qui penjationeinMifliSjA#.}. de Sanific.
Miff*,c.\.%.ya ***».ioa.Ade locus eft omnind relegendus . juramento nolendi uti
compcnfationc,/i>pr«/5*. 3. mDecalc . ».$. j. d »•».3 4. difputavimus, Ac.
Indutui an furripero, vel cenfumete dtltai anim 0 reddendi ? CAPUT VL ic, vel
eravitci liceat furari? An extreme, vel graviter indigenti — lur 1 iit
extretne, quid Jraviier. quid communiter indigere , fatis explicuimus
mluperioribus,/ji*.f.r.i..0\i.*i«i 14. qog omnind funt recolenda, utetiam, quae
funt bona neceflaria ad vi- tam, quzad (latum, quse fuperflua , Quibus habitis
tria pro certis teneri ab omnibus puto, tria ede controverfa- §. I. T ria
terta. f^Ertum eft- Priw£ extreme indigentem pofle quodlibet furti- va pere
,quod (it neceflarium ad extremam indigentiam fub- levandam. Ratio communis
eft, quia res temporales funt i Deo datae, ut viu omnium rerum temporalium
nobiliUima conferve- tur : quod vit* confervanda: jus ciimncroo ile abdicare
potuerit per rerum divifionem jure Gentium introdu&am , fit, utiuoane-
cefiitate , «nmafint communia : nec iliorum Dominus poflit fine peccato ejus
fpeciei, quam mox $.x.bnum.y decernam, impedi- re : iram6 fi impediret, pollet
cum moderamine inculpatae tute- la: ab indigenti oicidi . Si umen fit, qui
probabiliter indigentem fublevet , vel ipfe exercendo artem fuam ubi fuccurrere
poflic , non peccabis impediendo, vel non dando, A ipfe (i i tc f umeret, fur
ef- fet, A latro, ita Caftrop. tom.i.trail.^. d fimll.%. dt C hamate 3 p.x.n.
4. quia in hiscircumftantiisnon eil in neceditate . i Certum mihi eft Secundi,
idem c(Te dicendum in valdd gravi neceflitate, quodtn extrema . Iu idem num.i
pd&jg.num.t. Lef- fius,/*^ a. eap.ix.num.jt. Valqucx, aliique quos refert
deLugo , hf.rii.ftfl.y.num ifl' contra Turrianum, Azorium, Cajetanum ab eodem
relatos,Dicaftillus, Ub.x.de JuHitia, tra8at.x. difimfl.?. dub.ynum.xj6- alios
citans . Ratio eft, quia pari modo natur? in- ditum eft , ut gravem
necefliratem, quz facile vergit ad extremam, k fe qu ifque , q uoquo modo pot
eft , avertet . 5 Unum pro utrifque his certis adverto : k Proximo extremd ,
vel graviter indigente te extreme item indigentem non polle illud furripere,
quod indigentiam fublevet : necte indigentem graviter k graviter indigente.
Ratio communis ell, quia tunc finecontro- verfia melior eft conditio
poflidentis, atque aded habet potilis jus «tendi rebus fuis, ne pereat, vel ne
cadat ex gravi ad extremam , nwem quilibet alius . An pofito quod fu rripueris,
obligaris in nari neceffitate reflituere, alia eft qusrflio alibi, Deo dante,
decidenda- 4 Certum eft ter ti6 : Sicutipotell indigens in przdiQiscafibus pro
fe furti pere, fic etiam alium proipfofurripere iniifdem cali- ius polle, fi is
alius non habeat, unde poilitdcfuo indigentem fub- levarc. Ratioeft, quia tunc
is furxipic nomine indicentis, & ut ejus inftrumentum : fed fi is habeat,
undepoITitdefuo, non vul- garis efldiiicultas . Verumquia non eA admodum
frequens, 3 cni- mUprolixas expofeit dilliodiones, fatis eft eam videre apud
Bo- nae. guafi.X. hrt fi it ut .in partitu! , qua fl pa*t .y.num Vafq. tap. ■X.
iit t/ttmtfyna , dub.\j..\. de Lugo, dt Jnfiit.tom.i.difi.Xt.ftil. 7,
iMfOr.173. §. II. Tria Contrevtrfa . r Enirtmi ind>pn> ani pavitu
indi&tntt licit) f arripiat ? * "pRimum quod controvertitur eft ; An
txtnm) imdijtni peffit X umftbi rtte tjfattam furriprft tgruvilf te i.idtm
,nd,tinit ? Refpondco: Aliqui abfolutd negant . Ita Rofella , Sandus Anto- ^
liqai -bfoluticor.- » Secund6, Amxtrtm) t vtlpaviier indipnlti y quando quid
far. npiuni ( asm quando rtm anu A /arreptam p-flt* canfumunt , dicam mox aum.4
. ) adf eat nttt/fitaiti amt Vendat , obligentur accipere eo ani. mo } ut fi ad
pinguiorem fortunam pervenerint , debeant rtfiltuere , fuod efi qu arere , An
attipere queant abftlut) , an fub ratione mutui . Et rur/ut , An ditet , quando
bot indtgtattt f ablevate tb Figatur . fatit fua ebltgat ieni fac iat , fi det
mutuum fub eadem conditione pinguiarii fortu- na , an patiit t debeat dare
abfo/uti ? Refpondeo: Nonnulli docent, tum eos indigentes debere acci pe- re
fub ratione mutui, tum divitem poflcfub eadem raliooedare . Ratio eft,
inquiunt, quia oro adeft obligatio, ndi cos pauperes fuble- tandi : at per
mutuum fatis fuperque fublcvantur. Iti Navarnw,To* letus, Covarruviis, aliiqoe
apud Caliropalaum mox cit . " 4 . ■&. apud Sanch. in tonf/ib.i .e.jJub.s.nji . & tpud
Dicaftillum t fibjt.de fu- fiit.tr.x.difi.gj n.xxo. Nonnulli verd docent
contrarium, ideftpof- fe abfoJute pauperes rem fubfunri , A divitem non polle
reftirutio- nisonus imponere; Ratio eft^junt^uia in ea necelfitate omnia fune
communia ; Ergo non eft urvdead mutuum recurri debeat. ItaCa- flrop-/.r^.4 n.j.
afferens Valentiam, Coninch, Suar, aliofque lA apud Sanch. 1 'cn.j-^. &
Dicaihllum , i.c.n.iz^ approbans hanefen- tentiam, illamque vocans probabilillim»m,&
magis^piam,quam Va- leatiM-3-^AH 9A4f*^7-*PPelLatdcFide. Utraq; fententia eft
probabilis- Quare poterit quidem Dominus imponere illud onus,fe-
quendoopinroocmfibi faventem, fcd poterit etianj indigens illud non acceptare
excipiendo fci licet faventem pro fe fententiam ■ Locuti autem fumus de
hisindigencibus , qui nec re , nec fpe mo- rali funt habituri bona, A
facultates. Nam fi fpes adeft , non vi- detur aefle ratio, cur A indigens
peflit furari, a Dominus debeat abfolutddare . t Hadenusdiflum eft, quando res
furripitur tempore indigentif, codemque coofumitur . Sed quid Primd, u
(urripias , tempore, quo non indiges,at deinde incidens in neccffitatero
extremam, vel gra- vem, illam conf urnas? Furatus es , V.G.
decemaureosnudiufter- tius, utique cam peccato, verum iiodie exiftensin gravi
neceffitate puta io gravi morbo, fine ulla fpe habendi pecuniam, illos ad
vitans confcrvandamcxpeodisjobligabcrisneei ad meliorem fortunam re- diens ud
refli tu tionem / Quid fecund^fi rem Domini inveniaris ha- bereex juftocontra^}u,V.G.exdepouto/
Refpondeo ad Primum . Te obligat communior fcntentia.Ita Sy I- vefter,
Verb/urtum#.]. Angel ut,Verb. furtmmj. \y. Vrfq.opvfe.deehe-
mo/yn.e.t.dub.S.n.6i. quia femper remanet obligatio ex radicedeli-
Ailtecommifli . Solum pro illo
tempore, quo tu indiges, ncc ha- bes,unde reddas, fufpcnditur . Probatur,
inquit, Vafqucz ,quia tem- pore necefTitatis folii m habet homo jusad luam
neceffitatem fuble- vandam. Atad hanc fu bievandam fatis eft,fi obligatio
fufpen datur» feu imped iatur.non autem quod omnin6 tollatur - Nihilominus non
eft improbabilis fententia te tunc liberans ab omni reftitutiooe . Iu Petrus
Nitirrus^derefiii./ib.^.c.^.n.x^. Caftr. to.t.tr.6.d>fp xf. 10 m.
j.Ratioeft^uia ficuti,illo tempore neceflitatis, habes jus furripien- di, A
confumendi,ncc folum,ut dicebat Vafqex, fublevlnd i quomo- documque
neceffitacem:iu habes jus tunc rem aliis furreptamcon- fumendi:efl enim^c fi
rem denovofurnpercs^uod tibi licet. Adde Dominum tunc teneri dare
,ergotuvelutidenovo potes accipere: unde tunc confumens videris fufficienter
implere obligationem re- flituend i eontraftam ex delidio, cum rem confumas;
perinde ac Do- minus tenetur velle confumi, fi apud ipfum res invenitur.
Denique^ infrier jx.to.x.§. 9 .n.z. ut probabile doccbimus,non obligari furem
re- ftitucre, fi res perit apud ipfum co modo, quo peritura fiiiflet apud
Dominum; fed incafu noflroaequd necunixconfuraendaerat apud Dominum, quia eam
tenebatur huic indigenti dari : ergo , Ac. Refpondeo ad fecundum cum neceflaria
diftinflionc ex Caftrop. Joc.cit.nam.t.cit. Bonacinam, Vafquez , Azorium,
aliofque. Si rerp apud te habeas ex crotra&u irausterente^ Dominium, V.G.
cx mu- tuo, debes reflituere, quia tunenon conlumis rem alienam in ne-
ceflitatc ilia , fcd toam , A obligatioexcontraQu jam perfeverat . Si ex contraflu non
transferente Dominium, V.G. ex Depolito, non obligaris reflituere, quia
confutuis rem Domini, at cootraflus De- pou- 223 Caput VIII. De emptione rei
furtive . De Emptione rei furtivi . poCtijVelfimilis non obligat ad
refticutiQncm, quando fine ulla cul- pa res periti ut cert£ nunc line culpa
indigentis pcriCjergo, &c. Inditenti anrct ipfi ntcejfaria deleatur tx
Juftitia f 4 Tertii. An extremi , vel graviter indigem habeat jut Juftitia ad
res , quthut indiget , ita at di ve i tat obligetur tx Jufiitia perri%e~ rt ,
non felbm tx Cbaritate , ftu mifetif ordia , Id t a Id} ptaftat feit » propter
obligationem reftiiuttonu Jsntnerum et tardat itat rerum , quot dare ditet
forti rettrfet , quam reflitulioai’ obligationem fola culpa contra Juflitiam }
«1?« vere contra altat virtutes t ut Jopi diximut , patet . Refpondeo, deberet
hicfeparariquatuorquxftiones , quasquia nonnulli clare non Cepa rant ,vald£
confuse loquuntur- prima quxfliocft. Quodnam jus indigens habet in rem, qua
indi- get , Juftitixn?,an alterius virtutis ? j/rW<*,qua obligatione dives
indigenti fuccurrere obligatur, jus enim accipiendi in uno, & obligatio
uiccurrendi in altero non fem- per ex eadem virtute procedunt : nam ex
Religione obligor propter Votum , V.g. darecleemofynam Ecclefiae :at
Ecclcfianon habet jus nec Religionis , nec Juftitix clam eleemofynam
furripiendi . 7 >/i«,ea obligat io, quam habet divesfuccurrendi.ell ne etiam
of- ferendi ysu folum non impediendi indigentem, quando rem vult ac- cipere, St
foliitnnon repetendi, quando jam pauper accepit t 9n*na, fi eft obligatio ad
utrumque , eft ne utraque ex Juftitia ,an altera erjuftitiajltcra ex
Mrfericordia^His quxftionibus exadlc di- ftinfliscum fatisfircerimus, facile
erit ad controvcrfiam propofitam refpondere. j Quoad Pr/Vwiwwqueftionem^cfiatuo
Ipfe indigens habet jus ju- ftitix accipiendi rem fibi modis di&is
neceflarium : ius, inquam, ju- flitiar, hoc modo:non ut ftatim atque indiget ,fiat
Dominus rei , fic enim cilm pluresin mundo indigeant, omnes eflent Domini, quod
non eft dicendum : fed ita ut ftatim atque illam accipit, fubitb faciat luam.
Ita de Lugo no/» 1 . <& .difl.\ 6 ,fetl.ifin r4^ Ratioeft , quia id
fatis eft ad fuccurrrndum ncccffitati . 6 Quoad Secundam, Dives non obligatur
(occurrere ,nifiexCha- ritate,feu Mifericordia. ItaCaftrop.
/«•.<■»>./>.$. *»« ». alios refe- rens, Ixffius, /*£.i. c 12. dub, 12,
Ratioeft, quia cum res fit fua , at- 3 ue ipfe antequam eam pauper occupet ,
fit Dominus afcfolutus , ut iflum eft , non apparet , undeobligatioex juftitia
nafei queat . Ad- de, ipfuro obligari ad fuccu rrendum , ut fre fublevet
indigentem : at hic, titulus Mifericordixeft, non Juftitix. 7 Quoad Tmiam y
obligatio divitis eft , tum ut offerat, tum ut non impediat Ratiocftjquia,
lccus, non obfervabiturprxceptumd^ pro- ximo in
neceffttatibusfubleyando,prxceptum, inquam, illud, Mi»*. davit Deui unicuique
de proximo fuo . 8 Quoad &<*rtam. Dico Prim6,hanc obligationem, quam
habet dives offerendi , non cfiecx Juftitia, fed cx Charitate.fcu Mifcricor-
dia . Ratioeft , quia ipfe non obligatur nifi luccurrere, ergo non nili cx
motivofuccurrendi : At motivumfuccurrendi eft lubleyatio in- digentis , quxeft
moti vum raifcricordiae; ergo non obligabitur, nili cx motivo mifericordi. Dico
Sccund6,camdem obligationem, quam habet dives non im- pediendi indigentem ab
occupatione rei ipfi neceUari* efleex Jufti- tia Ratio eft ,quia fient indigens
habet ex (ua neceflitatc jus ad oc- cupandas rcs,qux fub nu lio funt Dominio,
& contra JuftUiam tace- re t\qu i jus illud per vim impedirctrfic habet
idem jus ad occupandas fj5 rcSiquac fupt fub dominio alicujus, quia in
neceflttatc omnia (unt communia, & primi occupantis , perinde prorfus ,ac
fi eadlcnt fub nullo dominio. DicoTerti^obligationen^qaam habet dives non
repetendi , leu non refumendi res, quas indigens pro fua neceflitatc l
ublevanda oc- cupavit, eft ex juftitiaRatio eft clara ex dlQis, quia ut
vidimus, «*. 5 - pdt occupationem indigensfit Dominus rei occupatae . 9 Ex
diflis jam colligis, divitem, fi cibum V.g. non offerat indi- centi, non
obligari ad reiarcienda damna fccuta , Ii forti is fame mo- riatur,
quiatuncdivescontraCharitatem peccat, non contra Ju- (tttiam : obligari autem
fi vi impediat i fumendo, vel fi cibum jam ab indigenti occupatum per camdem
vim repetat , quia tunc peccat contra Juftittam. De Continuitate peccati furti ineo, qui non reftituit,
Rcmiflive. 1 c Ermo hic eft de emente mala fide»lic 4 t autem qui dubius eflrG
0 cl!eluriivam,& fub hoc dubio emit, Iit ctiim Ime cmroveifu emptor m,!*
fidei, qui, debuit prius indagare veritald , lecus culpa- biliter rem
illamcontraflatcamen uon flatini ac habetur runt.r.rel fufpicio,qudd,qui
vendit, (oleat res furtivas vendere, judicandus eft i niuftus vendi torifcd
debent rationes ajicujus momenti id periuade- re,& quia nemo, nifi cfiftet.prxfumcndus
eft dclidum committere. 1 Jamverdduplici modo fe habere is poteft, quirem
ejulmodi furtivam emit Primo^nimofibi rctinctvdi.Secundd, animo reddendi illam
Domino, i quo pretium fuum recipiat- a Si fe habeat priore modo, praeter
peccatum furti debebit illam re.n Domino reftituere , ut nimis eft clarum ,
etiamfi multo pretio eam emiflet , & etiamfi hoc pretium i fuo venditore
nequaquam el- fct recuperaturus.Ratio cft,^ quia.qui dolose agit, dtgnuseft, ut
amit- tat rem, & pretium, . 4 Hinc fitrUt ipfe fur, qui accepto pretio rem
furtivam vendidit , & eandem confimavir ei, qui fetebae reni efle (ortivam,
fil icti ipium pxniteat , non debeat reddere pretium ipfi ementi , (ed Domino
rei. Ita Molina, Ratio eft, quia dum ip(c emens iciebac rem illam furtivam cffcfponte
, &culpa fua fc lubjecit periculo 'IwcSu™ palfim obvia- .di(ficul»,« . Pr.
m . ^ KDominut iam ab emeate recupera nt remjuom , pofletfur retinere fibi
pretium habitum ab emente , quandoquidem diximut pretium reddi non deberi ipfi
ementi ? Refpondco . Sani tunc xquitas non vult, ut latro ditefeat aliena
peeunia:quare in eo cafu reddere debere pretium em- ptori, & iu judicandum
fore i judice etiam in foro externo, mihi d u- biumnorieft. - c Qutel fi forti
Dominus habuit jam pretiumfux rei xbiplo ture » non eft juflum , ut idem
Dominus habeat etiam rem ab emente , (ed rei reddat pretium ei^ujus eft,fuam
rem rcpcndo,vel rem rclinqutC ej,qu i pretium folvit . ^ ^ M 6 Secunda. Qyf nam
primo loco debet uftituttonem facere pomtne>Jur % qui vendidit, <m emptor
mata fidei} Rclpondeofi res in individuo extlC apud emptorem, ipfum debere
primo loco reftituere certum fit, qui» res ubicumque invenitur Domini eft,
adedque ipfi reddenda . At rf emptor eam jam confumpfcrit , vel finefpc
recuperandi alienaventi major eft dubitatio , quia uterque perfonaliter
obligatur ad Facien- dum xqualitatem cum [>om’no. Puto( ut iterum dicetur
cum de ordine reftitutionis) emptorem. Ratioeft, quia qui rem deftruit , omnium
maximi Domino nocet . 7 Si pofteriore modo fi quis gerat, emat nimirum rem
furtivam animo eam reddendi Domino, utatur hac univcriali Regula ex Sane. lib i
dematr.difiai.n.l9.Ci(\rop.lo.i.tr.i.di/l . } p 4. c. 1 4 difi. J.H.T9. Molina,
to^.dfliw. n.z. Toties licite poteft quis rem five certd , five dubi^ furtivam
^ fure, quocumque pretio emere , uc tradat Domino^uoties fic emendo utiliter
negotium Domini geret; Et tunc Dominus pretium illud live parvum, live magnum
oblicabi- tur,fircmfuam velit, dare em ptori.Ratiorrgtilxcft^uia ex ommlmt
legibus licet cuique benefacere proximo , Sc ex alia parte, non eft de-
fraudandum fuo is, qui negotium utile alterius gerit. 8 Hinc fit Prim6. i i rem
furtivam modico pretio emat. Secund6. Stjujloy quando Domina t propter ajfe/Jum
ad rem f uam , vtlejn ne - fejfitatem , juflum idem pretium ad eamdem fuam rem
recuperandam contulijfet . Tcrti6. Si etiam txctffi \o , quando pari mode
alterum tan- tum Deminui folvijfrt pro re fua i fit inquam, uttupojfitfic emere
Au ro Domini, fr fic ut poti qui ejus negotium utiliter i*Jfifti , tuum pretium
recuperabit , 9 Fit contra Sccundd,ut quando ejufmodi afteflu circa rem fuam
Dominus caret, non obligetur ad dandum tibi pretium, neque juflum
nequeexcdlivum,fieoprctioemifti,fedfolilmad dandum modicum ( A prudenti viro
(Vcunddm varias circuraftaotias , in prxmium dili- gcntixjvelinduftrix
taxandum. Ratio eft, quia radix, unde Dominus pretium dare debet , eft, quia
utiliter ejus negotium geflifti: at non utiliter agitur pro Domino,fi is cogatur
emCre jufto > vclexceffivo pretio rem fuam, qua forcafte liben- titis caret
,quam tanto pretioeamdem redimat. 10 Unumdifficilc hicfeoffert. Si tu iaeulpat}
judicet Dominum habere ejufmodi ajfetlum % fev ruce/fitatem , revera tamen non
habeat , obligabitur tu Deminui rem Ute plurii emptam eodem ezcejfioo pretio
redimere ? Obligari fentit Leffius , Itb.i. cap 1 j. num.io. quia bona fi- de
emptor (e credidit utilem geftorem negotiorum Domini. Non D E hac re ea,
quxdixi in Methodo Conft/fionitJ.x.e. r .5-7-loquen- < illigari tenet de
Lugo , lib.i.d*Iufl,r. difl. 1 7 f*n 1 • " u ^ quia illi- dounivetfim de
reccito habitu, li fatis fupctquc funt pro lis eeftor vtre e mptor non fuit,
hac enim putaile rem 1 Domraorcli!- crali.- oiltiturlesercncjtaveris. snari, utcemum,
cdmrf.meturutduo, vertereturiie ,n dam- prax, • ea igitur itsere ne stavero „
um ignoTaot ia, & error emptoris , ut idem Dominus cen- tum dare coptur? „
ii Equidem unuminquiroldeLuso. Si parvo pretio rem Do- mini recuperem, fed
deinde Dominus verd,& fine fraude(quode« circumllantiis 1 prudenti .iroent
colligendum ) inveniatur rem il- lam oe parvo quidem eo pretio «llunare ,
pnvabttutne fuis modicis 124 Explicationis Decalogi Lib. VIII. Traft.II. illis
cxpcaCs emptor?Non puto , privandum, quia licdc Dominus fic per accidens Iit
tffeQus , prudenter per fe egit, fic utiliter negotium illius emptor • Non
ergocft omnino Leflii doctrina i de Lugo sepel- ienda : fed fit hujufmodi
regula utrofque concilians. Tunc debet pretium quatnvis excedens Dominus dare
emptori , auando emptor non temerd, fed prudentibus innixus fundamentis
judicavit ,1'ebcne serere negot ium Domini.illud excedens pretium latroni
offerendo, & in hoc calw intelligendus eft Leffius: fccus ver6 non
dcbcbit;quan- do id licet lmprudenter:in quo eventu intelligendus eff loqui dc
Lu- co. 'Ratio recula: eliquia hacdiftinQionepofna vere, fic per fedice- tuc
utilis negotiorum gcftor . i» Petes- Liciidrteemcturejufmodi res furtiva
incerti Domini, eo animojUtfi appareat Dominus^lli tradaturdi ver6 non
appareat, i«inraturabemptore?Refpondeo,lieiteemi,« retineri, modo non
negligatur moralis diligentia inveniendi Dominum, cui dare, ii isap-
parcar,omnind debes, recuperato tuo pretio, juxta modd difla . Unum valde
notandum . Nam ii julto,vd exceden t i pretio rem il- lam V\g. veffem i fure
dido animo emifti , totam veilcm, nullo appa- renteejus Domi no, retinere
licite vales At 6 emas modico pretioso debeas quod decft ufquead juftum ,
expendere in ufus pios, iicuti ali- qui cenfcnt de omnibus rebus incerti Domini
, colligetur ex dicen- dis iafr* /.+(. i 5 1 .Certe ad ufus Eccfefiarum folent,
ncaudio^pplicarcChriffianiCaJiccs^cfupelledilem Sacram, quan- do ea,quamvi$
modico pretio, emunt a Py ratis infidelibus: quo pallo fuse obii eat toni
faciunt, fine controversa, fatis . Si resute parvo pretio redempta cum animo
reddendi Domino fuit dubii furtiva, potes poft adhibitam diligentiam, (quam
omninfi adhibere tcncrisquiafecus,utdiximu&*.r.efles pofleffor male fidei,
potes, inquam, fi veritas nequeat cognofci,fine ullo onere tibi retine- re :jam
enim tunc incipis dic bonz fidei pofTellor . *$ Quando fpcsnuila apparet, quod
Dominus rem fuam recupe- rare potfit/)uia nimirum, fi tu non cmiftes, emittent
alii.qui nunquam Domino reddidiflent , puto te potte illam emere vilittimu
quocum- que pretio , fic tibi retinere fine onere dandi quid pauperibus . Ratio
eft , quia tunc Dominus pro dcrclida debet rem fuam habere. Lege
Ixflium/.a.r.xt.^«^.ii.».i3j.cuiaddc Molinam, t.i.dtfi.x j 8. qui ex hoc capite
excufat eum, qui merces captas ab Hjreticis publico mer- catui expofiu emit. 1
4 Quid, fi deinde fortuito cafu, apparet certus rei dominus?Rcfp. recuperato!
te pretio tuz indu(lri;,ipfi rem efle reddendam, quia res ubicumque, fic
quomodocumque inveniatur, Domini eft Sed for tafle oon videbitur alicui
improbabile, poile faltem aliquando retineri. 16 Nam G eiufmodi fuerunt
circumrtaotie.ut Dominus vere illam rem pro derelidta habuerit, jam dominium
illius i fc abdicavit, atque adeo ad illam jus ampliffs oon habet. Lege infr.tr
, .§. }.w.4 Ad di- lcernendum autem quido rem luam Dominus prodcrchfla habeat,
ita ut ejufmodi res fub nullius dominio fit, Ificconfequentcr fit pri- mi
occupantis,!unc regulam in fimili habet dc Lugo, deluft. t.x.difi. lO.tjf/R.l
t-.nu.l 40. g»a«^>,inquit J8W ratione temperie JeUfinqui y fi%/0 aliarum tau
furum afuivaUnti um ,puia Uti difiantia, pe- tentia furisjei utilitas fiyc.res
jam fit extra potefiatem Domini, ita ut ai ille nonpojfst ullo medo recuperari
, re ipfe ctmfeeur jam Domine carere . Hxc in gratiam hujus
probabilitatis:tamen quia regulariter non pr$- fumitur Dominus abfolutc reno
fuam velle pro dcreliUa habere, fed fub conditione, donec fit modus eam
recuperandi, cum nemo przfu- matur luas re$,propter quamlibet vulgarem
difficultatem recupe- randi, velle prorfus amittere, idcd apparenti Domino res
erit regula- riter modo diflorefti tuenda. Vide, quz dicam/'. 3 1 j Illud
concedo, poflenosfcqui cum LcfT/r. fic Molin. /. c. tibi juscompeterc petenti a
Domino illud pretium , quo rememifti i didis latronibus, fi illam velit ,qui fi
nolit pretium illud dare, eam tibi poteris minere. Ratio eft, quia cum nulla
fic fiat injuria Do- mino, immd e, us negotium bene geratur, cenfetur
isconfentire in tuam emptionem , fic voluifle, ut potius res fieret tua cum
onere, ut eam (reddito tibi illo pretio ) fibi refumeret , quam omninb irrecu-
perabili ter amittere . 1 6 Anquircm bona, vel mala fidei fureemit, vel
donoaccepit, poflit a liquando eandem reddere furi, dicetur, ir.)x].$.x, £ De
peculiaribus quibufdam Furtis in lu- dendo , venando , &c. D Ehis >
nonfolum,qufadfurtum ) reftitucionemquepertinenthic f ubi iciam , fed etiam quz
ad eorum completam fac i nt trada- tiooem, utfcilicetunocontextu totaeorumdem
cognitio habea- tur, fic ne ad eadem cum moleftia ledoris , meoque labore
icer&ra reverti cogar. 5. L De Furtis , e b ligationi ius ludentium , r T
Udus eft certamen quoddam fufeeptum ad competente an i- 1- , mi obledationem,
cui, ne frigeat, folet adjungi padum, feu contradus quidam , ut vidori res ab
utroque expolita approprictur . x Et quidem certum Gt Prim6,ludum ex fe non
efle illicitum, fpe- darc ad virtutem Eutrapcliz, feu Affabilitatis . Ita
Sandus Thonus x-x.f. i 6 $.an.z.lLx le,inquam,nam fi adfit periculum
biafpheniiz , ri- xarum, furti Ac-dle illicitum, ignorat ncmo.Necitem eft
illicitus ex co.przcisd, quod fiat ex inventione lucrandi , (iquidem affedus
lucri moderatus , G intendatur media via julta , ut fit etiam io aliis cootra-
dibus, illicitus nequaquam eft . 3 Certum fit fccuudd,aliquos ludos legibus
efle proli ibitt»,ncmpd cos,in quibus magis iort una,quam ars dominatur, ut
ludus alearum , fic taxillorum efle i olet. Lege Mol.tr.i.di/l. j : 1 . R ebe 1
1 .X/. 64 . x 2 .? «. 1. Leff 16. Valcntiam^^s-Quoad Laicos tamen, fecJufo alio
pe- riculo,ire contra bas lcg.cs, non eft mortale, (altem ob przfcitam illa-
rum legum defuctudincm.Quoad Clericos, fi iint Beneficiarii , vel ia Sacris,vel
Monachi, quando (iint Aleatores per modum habitus , pu- tat Sanc.".j
.cemfilj.t .c.i.dub.zS, efle mortale . Dico ( Aleatores per modum habitus ) nam
contra hos videntur Canones loqui Lege Re- bcliium,LcUium,
^r.rii.Quarccxculabitur! moruli, qui fcmei.auc bisyiut ter.lulcrit , aut fi
crebr6,non tamen per longum tempus.Syl v. fic Cajetan. apud
Dian^.4.tr4.r#/:igj.|egatur Molioa^/V yxr.«.fi. 5 c idem Dmu, .r,j.i ) excufantomnindhos Clericos, vel Mo-
nachos, quantum eft cx vi juris pofit 1 vi^uia^rquc, pro ipfis in defue-
tudinem abi it. Scmpcr excipe , nifi in Diceceu fit aliqua peculiaris conflitutio ludum
graviter prohibens . 4 Certum fic tertio, antccedcmcrad ludum debere abefle
frau- dem^ic dolum. Quare fi poli t i ve fingis te imperitum ludendi, obliga-
ris ad reftitutioncm-Nout autem Rebell. I.cj}. 4. fi tua peritia ignou ludendi
tanta Gt,ut extra omne periculum femper lucraturus fis, teneri tcad refti
tuendum tutum , quod lucraris:Si vero in duplo, vel triplo minori periculo
perdendi lis^ion teneris nifi ad dimidiam , vel ad tertiam partem, ficc. Sed
certe probabile eft five nofcatur, live non nofcatur peritia, vel imperitia
alterius , nec illicite agi , nec inde oriri obligationem reftitutionis, fi
fine poGtiva fiflione, feu fraude proccdatur.luSaLs^liiqueapud Dian ^.7.^.9.
rtf.\<^ij rtf.\ 1. Ra- tio potiffima mihi eft, quia ex mtuejim recepto,
quilibet excollufo- ribus cedit in hoc junfuo,dumfufcipitfpontdludum. 3 Quando
vi, minis^njuri is, vel Ginil ibus aliquem pertrahis, nt lu- dat : fic is
poftei perdit, te debere rcftitucrcacquifita per hunc eoa- ftum ludum^iommunis
fert opinio.Lege Diao.^«".a.iM 7 rr fl 7 - & pan.^jr. $Ttf. 1 69. A t Bonae .th/l .l.^e rrftit.in
partiatl.^ua/i .I^art . 1. trumer. 9. Dicaftillus.TruIlcnch , Hurtadus , citati
! Diana , par. 7. ire fi. g. rtfelut. jx. fit is probabiliter, non obligant
pertrahentem ad reftitutionem, multfi minus pcrtradlum. Ratio eft, quiacfto
Inju- riose fegeilerit pertrahens, unde huic injuriif, figravisfuit,fatisfa-
ccrcfuomodoaebeat:'umcncontraflusfuit juftus: sequ^eaimcol- lufor uterque
perdere , fic acquirere potuit, fic zque fufficicns fuit confcnfus, quamvis
mcticulofusin altero. Addit BonacinaiCon- fettariis nonlblere ejufmodi
pertrahentes obligari ad rcflitutio- nem . 6 Certum fit quartfi, a ludo ipfo
debere omnem fraudem exula» re; Quare G ea utaris contra ludi leges, teneris
reddere tum id , quod lucratus es , tum quod viQus i teccrtfi ( vel fi
probabiliter, pro rata probabilitatis ) lucraturus fuillct. Fraus autem eflet,
ficharcas fuflur er is; fi eas (ignis notes; fi ludas tertio quodam admonente
de pun&isadverfarii, fi decipias in numerandis calculis, vel pecunia
ficc> Quando eft dubium, an alter lucraturus fuit, diximus fuprJti. 1.
tap.l^pjV. Ludus. Illud certdeft probabile, eum , qui vicit ludentem
ufurpanxctn fraudes,poBejuftd,quz vincit, retinere.Ita S.Th.Sylv.S Antoninus,
aliiqnc excepci^c citati i Dian.M.*M.'//! 1 60 contra V i&ur. Ga r/.
AlcoxerA alios . Ratio eft, quia ipfe ex parte fua fincere ludit ,er?o non eft
propter culpam colludentis lucro fux vidiorie defraudaduv 7 Dixi autem ( contra
legem ludi } quia aliquae fraudes, f(u aftu- t ia; permittuntur,v.g.quando
habes talem fortem , feu ule ludi ini- tium, ut omoinfi vifl urus fis, duplices
tamen fpou fi onera, vel quando non habei,undefiscerc6 vincendus, pari modo
duplices ad deterren- d um ad verfarium, ficc. f?pd etiam alicubi ufus receptus
eft , ut quan- do quis fe decipit in numerandis calculis, fibi imputet. His
certis pofitis , ad peculiares quafdam explicationes dcfccnda- mus. Ludere
pecunia fi ee au meret a , five credita , Dicendum eft Prim&*ft.rtum non
committereeum, qui acqui- rit aliquid per ludum etiam prohibitum .atque aded
nec obligari ad reftitutionem, nifi poft fententiam judicis . Ita Molina^.
jxj.Lrf- fius/ c.».i7.Ratio est, quia lcges(loquimur de locis ubi viget jus
com- mune ) folftm concedunt ei , qui perdidit per ludum vetitum, repe-
titionem in judictoA negant viliori aHionem^i fbrtfi perditor noo- dum folvit ,
idque in paetum : at poenam nemo tenetur fol vere , nifi poft fententiam . 9
Hinc inludovetito perditor, quifolvit numcratfi, nonpiv teft ante fententiam
occulte per compenfationem aliquid fumerci viliore , quia hic nihil debet ante
fententiam . Solum ergo , qui
dedit, poterit comminari repetitionem, iramh fic pacifei cum vlUorede
recipiendo aliquid i n pretium, quod juri fuo cedat non repetendo . Quae- Caput
IX. De Furtis in ludendo , &c. to Quaeres; Si perditor non tabet animum
repetendi i judice , fed pacitcitur umen id fingcns,poteftne recinere, quod
exigit, ne re- petat? Refpondco, Molina hunc non efle tutum ait in conkieotia,
fi retineat. Puto tamen efle tutum, quia vere habet jus repetendi , po- teftque
repetere : cui Jure vert cedit , qubd cft pretio aritimabile. ii Dicendum eft
iccundd, Qui ludo prohibito lufit credita pecu- nia, poteft non folvere.lta
Molio*/. jxJ.&sx^Letrws/.r.SotuSjNav. Tolct contra Medinam, * Salon apud
Barthoi i 5. Faultu, iotomex « ii .4.1 z. Ratio e(t,quia,quamvi$przfcindendo i
jure communi pofi- t i vo, deberet folvere, unde, ubi non viget jus commune,
oinnmd de- bettfin tota Gallia, Hifpaoia,Anglia,* tere tota Italia, jus commune
Cacfareum non vigere docet Bari holomzus i S.FauIlo, >» Spre. Comf. /$».f $.
) tamen jure hoc pofito»non tenetur : fiquidem,qu6d ht circulo illo, (ut
nimirum prius folvat,* deinde per judicem repe- tat, poteil per fc facere, cum
moraliter idem fit;mu Ito magi s,fiin ju- dicio ,ex defcdu probationis,
timeatur vel mora magna, vel negatio Jullitix . Neqoed icas, hzc eft pcena;ergo
debetur pollleiucntuni : ium Refpondeo,it» quidem die : tamen, ciim retinere
rem meam ante,vel accipere poft fententiam , re ipfa atqui valeant, non eft
iuju- flitia alterutrum modumeligere. Aliter refpondeot alti . Qu6d i\ quis
forte juravit ic fuluturum , tenetu r folvere ob reve- rentiam juramenti :
licdt poflit deinde repetere . At fi etiam juravit non repetere ; nec repetere
pofle antcablolutioaem juramenti , di- fium eft, fupJ.Xin Dec.c.%.§.y**.6. i»
Carolus V. pro Regnis Hifpani* tulit legem prohibentem lu- dere crcdito,etiam
ludis alioqui pcrmilTis,* iofupcr irrita^* nul- las effecit quafcumque promi
Iliooes^Se obligationes; ex quo ht ut in- tra Hifpatuam , etiara in ludis per
miliis non teneatur quis folvere , quod credito perdidit: cum ex jure communi
folum non teneatur ia prohibitis. Petes . Si uterque ludens renunekrt legi
concedenti^edarqoe juri fuo^oterit ne alteruter non folvere, & lo lutum
repetere? Retpon- deo, fi non intercedit juramentum, poteft, quia huic juri
fa<io in favorem boni communis cedere nullus valet; fi intercedit juramen-
tum videndum eft,An juramentum contraleges pofitivas obligec^e qua re nos fuse
tn fuperioribus,^ a «am^.difputa- vimus . ii Dicendum eft tcrtib,fi quis cftm
luferit credito Jolvat id, qu6d amifit, polle vigorem illud juft6 retinere . Ratio eft, quia lex foldm
concedit pofic repcti,nor>var6 non pofic retineri . Ita Molina, Lt. li- cet
contrarium lenciat Rebell.A e.q. 8. & faltem iu confuetudo optima legum
interpres explicuit. Conibnat,qubd dixi ».9. LuJttt eum animo nomfelotneb , vt/
non f eluendi nant . Si quis five credito,fivc numerata pecunia Animo non
folvendi Indat Atque id alter ignoret, non poterit retinere, quod lucrat ur.Ra-
tioed,quia contraflusfuit inaequalis alterum decipiendo: Suppono
enimcnllulorerofimilem animum non habuifle .Si quis ludat ani no non folvendi
nunc, coi liges ex dicendis mox ».17. Vtnttrt pluJy qukm anu utre. l* Si ludatur pecunia numerata . Quzri poteft, At» alteri
vincere plus quim ha beat, poflit? VG.habctquisfol&m qua tuor, poteft ne
fi- ne i njuftitia vincere 060, vel plus.Refpondeo uno jtaOti, * cum una
perfona non poteft, quia contrai us non eflet aequalis, fi folftm poteft
perdere quat nor, fed vult vincere odo . Lege Socunv«4.f«- Arag.i.x.f.$x.*rr. 7
.AIcozer <^A*d»/.i6.aJiofque. 16 Dixi(cum una pcrfona)fiquidetn quando fun
tpl ures coli uden- te*,VG fex,* finguli ponunt V.G.quatuor, poterit viflor una
jatiu vincere viginti i quinque fuis collufonbos . Dixi item ( uno ja&u )
nam io toto ludo , diftingui lolet(id debent docere
Sanch.Lopex,teja,ToletusAliiquccitatii Dian./M Jr.t.nf. 67-dum ajunt pofle
vinci plus quim quis poteft perdere. ) Si enim tu fingas habere multum
peruni?,decipiafquealium,qui putat te habe- xe multos nummos, teneris
reftituere illud plus,quod lucratus es. At reT6 fi nihil fingas, non teneris.
Ratio efl/juu in priore cafu tu illum fillis^n pofteriore ipfe fcdecipit.Venlm
cur eadem diftin&io adbi- bita non eft, quando agitur de uno jadu i 17
Expeditius igitur dic , id de euo difputamus m praxi nrb contingere. Nam
quamvis lufor non habeat aQu nili, V.G.quatuor , habet tamco
potentiam,cumDoffitre*uUriterabaliofibi mutuare, atque ad c6 perdere credito (
frd abiit fraus nolendi deinde folvere ) hoc enim pa&oclard cfiet imulius
cont ra<3us , ut didlum efl <*. ij. Neque obftat pa&umfuifledc ludendo
numerata pecunia . Non «bftat , inquam, nam fi rc vera Gm deinde pecuniam ex
mutuo, vel ex aliqua alia ratione habiturus, cimque colludenti fincerd fo
luturus , non cft unde jndicet paflum graviter infringere Quz dodlrina^tiam
videtur vera in ludente pecunia prorfus nulla , fed cum animo , ut fi perdat,
fioccrc foluturus propediem Gc . LuJtrt rmn bit , qui a/itnan nequeunt . ,8 Qui
cum his ludit , & peccat , & reftituere tenetur , quod lucratur •
Rurfusii, qui nequeunt alienate, quia peoiaiam pro Tomi. T. I. De Dt(. Prae, priam non habent, quim collufori forte
vincenti folvere poftmr, te- nentur eidem collulori reftituere, quod lucrati
fuerint . Ratio hujus didi pofterioris eft , quia non inierunt contraflum
aequalem, dum vincere volueruntX d perdere non potuerunt. Ratio prioris e!!,quu
acceptarunt rem alienam invito Domi no. Exci pe, nifi collufor lciatillQ
alienare noo polle, illum ede, V-G. filiumfamilias carentem peculio : tunc enim
reftttuere filiusfamilias non tenetur quod vincit, quu collufori fcicnti, &
volenti , nulla fa&a cft injuria , uaSiyms, Heoriqucz, Azorius, Bonaci na
apud Dianam, port.\.tr.%. rtj. 67- jam percurramus fmgulos ; qui alienare
nequeunt . Filiusfamilias quid poflit in ludisexpendere,didumfuperiftseft &
unum tangam m«x n. 7. « 9 U xor poteft perdere . Primd bona paraphernalia .
Secundi ea quorum habet liberam admimllrationem. Tertii quz vir taciti, vel
exprelsd concedit; taciti autem concedere cenfe tu rca.quz iimiles Mulieres
cjufdem conditionis folent ludo apponere, vel in alios ufus proluo arbitrio
confumere, ut fupcrul^/M. r.a.ir.j. diximus . zo Maritus,
inlcia,nolcn’.cqucuxore,ea exponere ludo poteft, que funt libere lua: Quare
quamvis non rar6 peccet, etiam in his expo^ nendis, peccat contra Filiorum
cbaritatcm, &familiz, G propter ludum iisgravitcraeceftariadefint : tamen
colludentes fi vincant a non obligabuntur ad reftitutionem , quia i potente
alienare pecu- niam accipiunt.Qiz ver^ad uxorem pertinent ludo commi tterc,ca
invita, Maritum non polle, nimis eft manifeftum , de quibus bonis di- dum eft
latis, d.tr.x t . *.$. }. zt Servus poteft Iodo exponere peculium;ideft ea
quffubfuo ple- no domimo funt :quz autem funt cjufmodi . vide fupenfts d
r.a.$.l. zz Quid de famuio.qui ludat pecuniis , quas depolitas apud le ha- bet
Domini fui? Idem quaere de depufitarionon famulo. Refpondco , vel dc peccato
interrogas, vel de obligatione reflU tutinnis. Si dc PrimA : peccat,
quandoDominusrilet graviter invitus quia injuria eft, te remea velle uti, me
repugnante . Quoniam verA, quando nullum damnum evenit Domino(ut (i
famulusprompcuscft: in reddendo depolito, ubi primum Dom nus illud
popokeritjnonrft gravis rationabiliter injuria, idcd tunc erit i peccato jaltem
moruli depofionus excufmdus . Idem certe lolet concedi famulo,!! is pari
promptitudinereddeiidi.fineulloDcimini damno, negotietur pecu- niam cjufdem
apud fe depolitam applicando Gbi lucrum : ha Sutus* altique apud Rebellium,
1^.7 4.«.»». 4 Si de reftitutiune loquaris erit diftinguendum cum Rebellio, h.
(i enim nomine fuo famulos illam pecuniam ludo rommittat, de- bebit quidem eam
reddere, nnn ver6, quod ex ludo lucratur . Ratio eit,quia,(icuti damno fuo
ludit, fic lucro fuo acquirit. At
(I nomine I}ofnini,utnin>quedebcbit;fortein,quiaeft Domini, lucrum quia
Domini nomineacquiCtum eft . Rt-ligiofus vel ludit cum confenfu Superioris fivd
tacito, fird- cxpreffb,vel fmeeonfcnfizSi fineconlenfu r Dico pnm6, certum efla
fplumcfltrahere obligationem retlitucionis tum illius quod ipfe lu- cratur,
qu6d certd Hebet reft i tai collufori, tum illius quod idem Re- ligiofus
perdit, qudd i viflore debet Monafterio rcftitui^Sc in viftoria detectu
abipfomet Rdisiofode proprio peculio, fi illo fruitur, vel aliofimili modo, ut
de Rcligiolo furtum committente dicetur uni- verfim infenfts^^.r. i.$.s . Ratio
hujusdifli eft , quia concrailus clt nullus, tu ex di&r. patet . SI
cftmconfenlu Superioris ludit Rei igiofus , Dico fecundd non efle obligationem
reftitutionis, quia contradfus eft validus, polietquai elle utilis Monafterio .
»6 Inquires, potcftnc Religiofus confumere ludo, quod habetta-
citd,velexprefs^iPrzlatoinfuam honeftam recreationem ? Id a 3 uod etiam poteft
quzri de Religiofo^ui ad fcientias, Verbi Gratia a ifcendas, vel ad alia
negotia fubftentat ur extra Monafterium: debec enim & iiv habere aliquid
proportiona tum in fuam honeftam recrea- tiooem . Rcfpondeo: Rebellius
/oeorit.q A ,0.6.docet tunc nollam effeoblK» gationem refti tuendi, quia
Prolati, etram fi prohibent ludum fuo Re- ligiofo/olum funt inviti in modo, noo
in fubftantia alienationis, jartx enim concedunt eam fummam alienari poffe m
recreationibus, quam fummamcffequattior , vel quinque au reos ex centum annuis
docec idem Rebellius contra Rodriq. •• z.quafi.I(rgul.} t t.art.^. jit femper
adefie obligationem reftitutionis,quiaoumquam przfu mi tur Prola- torum
licentia ad expendendum in Iodo . Sed eft diftinguendum : SI ludus
fitprohibitus,& indecens ftatui Religiofo, puto cum Rodri- quez nunquam
przfu mi licentiam,nead fuuftantiam quidem: quare tuncadcflet,prarter peccatum,
onus refticutionis^i fit licitus,* ho- neft us,cftm przfumitur licentia (altem
queud fubftantiarri alienatio- nis, utrumque onus peccati,* reftitutionis
evitabitur - . 17 Quod dico de Religioro,didun)intelligcdefiiiolzcu]ari Iu.
dente cum pecuniis paternis . Soltim addo,in Patre fzculari przfer- tiro nobili
ac divi te facilius,* fbrtafle femper przfumi Patrem no?» efle invitum, quoad
fubftantiam.licdt fit quoad modumdi nlius amit- tat :etiara in ludo prohibito
illam quantitatem conccflam taciti ia recreationem ; quia mimis far culares Patres
ad hanc prohibitionem attendere folent, quim Praelati Reiigiofi . P Fure* 226
Explicationis Decalogi furo ludent t /, »8 Fur» fle ufurarlus, fimilefque, vcJ
ludo exponunt eam dem rem numero, quam furati fuoC.vciejus pretium. Si primum»
collufor, qui etiam bona fide lucratur, debet, ubi furtum cognovit, rem Domino,
ntf ipfi furi, vel ufurario(quidquid alii innominati apud Rebellium, 2 p ^«.r
j.dicanc)refiituere, quia dominium rei ablatae lcmper re- manet apud Dominum
:Falla autem hac reflitutiooefur tenebitur «(limationem rei ipficollufori
rcflituere : nam centralius ludi fuit juftus.flc validus, unde julldcx Molitu*/
j r8.collufor zllimationcm acquifivit . An ut recuperet quod jurti jam vicit,
poflit collufor rem recidere furi,colligipoteilcx dicendis rr.j.c.j.§ » fr j. Qudd ft collulorfciebat rem fuifle furtivam ,
& nihilominus Jufit, Molina^.^7.»« 6. negat, furem debere reftituere
colluforiil- Jam rei arflimationem, quia cont rallus ludi fuit nullus, utpotede
re firien ter aliena ■ \o Si fccunddm , idefl fi 4 fure com mittatur ludo
pretium rei ab- lat£,tunc fi non habet fur alia bona, collufor, qui « etiam
boru fide lu- crarur.tcnetur, re cenita, refti tuere diUu pretium, quia
contradi us ludi fiiitnullus, cum illud rei pretium omninb folvi debuerit Do-
mincAc coufequentcr ludo exponi i fure non potuerit . At fi fiiralia bona
habet, non tenetur coi lufor,quae vicit, rellituere.Iu BotucXr. dt re fi. in
partic.q.z p.i.n. 18. quia hir potefl peral;aharc bona furto
(atisfacere,atqucadcd exponendo illud pretium, validum fecit ludi
contraftum.Hic etiam fit,ut in hoc pofleriorecafu (i fur ipfe vincat, non
teneatur refliiuerecolluforifluod lucratur, teneatur in priore, quia in
pofteriore contrallus fuit validus ; at fuit io priore nullus . Faciunt huc,
qu* dicam, /'.}./ J §.+.».Qu6d fi collufor fciebat pretium illud cftc furtivum
, nec furem habere aliena bona, recurret dollrina modo data i Molina,», a*.
Coeperat oret ludi, ubi dt Uco, qutm epf.fi/amui Barat taria. 31 Qui domum ,
raenfam , taxillos, chartas, fimiliaque fubmifti- Urant ad ludum , peccant
mortaliter , fi ludus fit mortalis , quia illi cooperantur; ut taceam in ter i
m hanc fubmimflratioocm multis in locis efle lege prohibitam . Tenentur etiam
ad refluutionem rerum ibi perditarum, fi perdantur fraudibus , aut ab iis, qui
alienare aon potiunt. Lege Nivir.i* Manuale, tap.io.n.i j.Rebcil-
let.tit.q.\.{ett. nlt.n. j.Molin.^/>. AfP-xW - Tenentur autem lecun- do
loco, idefl in dete&um colludentium, ut ex iofri dicendis colli- J ietur.
Cum autem harc fu bm i m 11 ratio fit ex fe allio indiffcrens,pof- eex
rationabilicaufaexcufari i cooperatione peccati : itade Lugo, t.y.de
Jufi.defi.\g.feel.\.%j^.n. . icdquiaeft in materia juflitlx , caufa debet efle
major utdiximus b f«^./.|.r.i.$^.dff.i s. quam in his exteris; utique, omnibus
expenfis, proportionata allioui . at Appendix prxdiUorum efl illa Quarflio . An
Princeps liciti fcjfit (OHttd/u , vtl permittere licentiam liberum exponendi
demum (Baruumtiu) adejufmedi ludo f Et abfolute negative rcfpondemus
cumSanchez,Trul!cncb,aIiifaucapud Dianam, />.7. tratl.g.rtf.yg, quia rqul
cooperaretur ad ea damna , quae non funi i Principe per- mittenda . Dices permitti
folent Meretrices, ergo fle hujufmodi luforix do- mus.
Rcfpondeo,adeflemanifcfladifparitates . Nam primd, ma- jora mala timentur in
Repubhca cx peccatis contra juflitiam, nuam contra caflitatem .
Secu»d6,Princepsnondebetetietamfollici- tusdepcccatLsex fe occultis .Tertii,
facilius abftinetur i prsrdiais injuflis ludis non data commoditate , qium ab
impudicitiis, qux, ac pejores committantur, fi Meretricium prohibeatur, merit6
ti- metur • 33 Excipit Diana ,/>«"• i tem. 15 . rtfelfiy ludum ( BenapegHa)Bc
ludum{Ctf/>* di Gi»jr^i#.)Hoscnim polle Principem permittere con- cedit
propter rationabiles caufas-Nam prior mundat Rcmpublkara ho minibus perditae
vitsrrpollerior tollit militum ocium . Sed m hoc pofleriore adverte, illuc
lolosmilites ; non vcr 5 alius debere con- fluere: fecus jam no n eflfct ad
levandum dumtaxat militum otium,Ac tediret doOrina data, m. ?a. 34 Superioribus
hifce diebus exagitatum fuit, Anti'enebililief- ret %n demum /uam y non quidem
pepulum quefiumejue , ftd fimi It 1 fui nebilet ad ludendum admittere ,
tifdtm<)ut aleat , (j fimilia fubmini- firnt*. Diflinltum i me fuit . Si
omnibus expenfis ludus efl licitus, nec timentur ili* inconvenientia
blafpbcmiarum, necpccunixpa- tcr nm,vel uxor iar,v e! alienjr confumptio,flcc-
fed mera otii (ublcva- tio, licere; ficu t i lickuscfl ipfeludus . Si contra,
nullo modo, quia jam redirent d ifla numeris pnecedentibus. if Inquires Hi
miniflrant«menfam,chartas,iinm6 Ac aquam,vi- numvc, frigida, & fimilia
Iudcntibus,po(Iiint ne fine onere reftitutio- nis retinere excefliim pretii,
quem communiter prodiflis rebus acci- piunt ab nfde^RefpondeOjprobabileefl
pafle,prxfcindendoaba)io inconvenienti. Ita Diat«/.y.^ r^ri/ij 9. Ratioefl,quia
quando quis l * re i Ac tamen neceflitate n 6 compulfns,nec vi,mctuydo- lo
aCfuSjillam majori pretio emit, judicatur etcefsC velle liberaliter donare-.ua
Navarrus, Medina, Rcginald. Molina ^.citati. Multdnu- gis u res agatur inter
confanguincoSjAc amicos.Ita autem regulariter Lib. VIII. Tra& II. efl i n
caiu noflro. Idem confirma ex Si M. Venditio , num. r. J ,*»' pre re empta (
inquit ) plut jufto dat fine ti , fraude , aut errore f pr*/uou~ tur donare . 5 . II. Venator t Pifiater . i
A Ccipe de his breves in legis morem Aphorifmos. Animalia, Jl\ quae Domino
carent, qualia communicer funt,quse confue- tudinem non retinent redeundi ad
Dominum , five in fuo , five tn alieno fundos vel mari capias, tametfiibi
prohibita fit Venatio, vel Pifcatio,tua funto,nec reflitutioni fubduntur . Ita
Leflius, l.i.eap .5. 39. Azorius^.J./i*. i.enp. 1 3 fu.\. Rcbell./»-!. /.1.9«. 14. Molina, difi. 4 r^7 j 1 . Lay
ma n,hb. 3 /m . cnp. j. et. 1 2. Eflo fi jufla fit lex proh i- bens f quae
etiam jufla pracfc indendo i gravi aliarum rerum damno non obligat ad
mortale,cx Lcllio/w.c,r.«.40. Caflropalaum,/. r .tr.y. dtfi.x ^ajj.r
j.*.6.DlcaftiIlum T fo'« max eit inquam «tenea- ris ad p7nam.fi qua efl : fed
pofl fententiam judicis, fle ante illam ad diUa damna vineis, fletibus,
arboribus fo rufiis illata . Ita Ltytnan, let.ei t. num. 14. 2 Pifces, Cervi,
Cuniculi, uno verbo ferae venabiles in locis cir- cumfcriptis, nimirum
clauilris, vivariis, pifcinisinclafNnecom- munes credantur . Qui temere fine
Domini confenfu iis molefiiam ferat.furti condignam muldam, etiam in
foroconfcientix fubflinet. Ita Layman y Uf.tit.n rz. Q 1 8. ver f. fi aut em . Quod
tamen nonnemo cumDicaflillo, leeomoxtit.nu 312. fle JofephTJanuar. apud Dian.
p.y.tr.H. ref.4 9. docet id folum intclligide locis circumlept is, ita parvis,
ut Dominus pro libitu feras ibi inclufas capere queat, non ver 6 de locis ita
vaflis,etfi concluiis.ut in iis fer* difficillimd capian- tur, eflo probabile.
3 Inter damiu, quando jufla efl prohibitio, numeratur detrimen- tum , qu6d qui
prohibet, fort^ patitur, fi te animantia captante , ipfe nulla, vel pauciora
captaret^ion veri fi eodem illorum numero cum eadem facilitate fruerctur. 4 Si
fobolem ferarum notabiliter extinxifii, vel fi aquas veneno Infecifli , unde
mortua fit magna pifeium viscilm gravi Reipu- blicx , vel Domini damno ,
obnoxius eflo reflitutioni tum fpei lucri ablati, tum jufizoblcdationisereptx ,
quam tamen oblella- uonis jaflu rara vix compenfari ab ingenuo viro velle
meritd prxlu- mito . y Si Princeps venationem, pifcationemvc prohibeat ex
fcqucnti- bus cafibus . Primd, ne
il Ix fiant certo quodam tempore, ut quando ferx funt gravidx, vel quando, ni
vali tempore,nimis multx cum pu- blico dctrimentocapi poflunt . Secundo , ne
fiant quibuldam inilru- mentis, aut retibus,quibus,mmutiflimi quique pifces cum
damno fo- bolis mu ltiplicandx,conc luduntur . Tertid.ncPifcatores.yeiwto-
refve dum timui conveniunt, rixarum,ac jurgiorum grave periculum pariant.
Quartd denique, neCives propria, fle utiliora Rcipuhlicz munera negliganc,
nimirum Agriculturam, Militiam , fimilelque neceflarias artes, legi cimam efle
prohibitionem exifiitnato. Itai tem Doflores, /<*<■•«>. 6 Ilfum jam
receptum , ut quilibet poflit venari in alieno agro dum non fit feptus, vel
vitibus confitus, vel feminibus gra vidus,tan- quam legitimum approbato ■ Ita
Azor. I. c. J Si quando ab altero vulneratur , abaltcro vero capitur fera, fi
nus lufficiens fit , ut fera capiatur, infequente infuper vulneran- te, ejus
eflo fcra,fecus capientis. Ita Leflius dub.io. ft n.explican* aliqua jura . 8
Sicamdem Canes alterius infcUentur, alterius vero capiant, fi- mi I i
proportione certz , vel incertx alterutrius Canum vilior ix , prxde beneficium
adferibito. Quando fer» incidit in laqueum , vel relle i me paratum pro- babile
fiat eam fe extricaturam i laqueo , efloalteriuscapientis : fi verd certum
moraliter fit ad meas manus perventuram, i me illam nullusaufcrat : qudd enim
per inflrumentum aporchendo , per meapprehenfum fuiflecenfeto . Ita Molina ,
difi. 41. Leflius /w. itt.num.afi.fj 50. ubi folvuotur aliqua jura, Dicaflillus
,/»** **•* dmb. ll. 10 Przcifis legibus municipalibus columbxdomcflicx cum ad
Dominum redire foleant . Domini ia funto,ut ab aliis aucupiocapi nequaquam
poffint,nifi fortd nullus cibus i Dominis iis porrigatur, unde ab habentibus
fata, damnum inde emergens, fine juflitia earum aucupio compenfetur. # Verum
quia ejufmodi damnum rarum , fle valdd exiguum eflccx columbis confuevit ( nam
propterea licita columbaria reputantur . Ita
MoIina.Valentia,Rebcllius^liique,quosfequitur^:iatq;Dicafl. hb 1 dt
Jufijr.t.difi.g.dut.u.nu.yi 9. ) idcircd vix unquam propeee rjufmodi damnum
fimplicescolumbxalienisaucupiisfubiiciuntur. Non ita in apris , fle canibus
alienas cuna uvarum noubilidetri* mento depaicentibus . 1 1 Eafdcm tamen columbas ad
tuum columbarium attrahere niu bonis artibus, fle finefraude^x Lefllo, lote t
it. num. 1 8 non I icet. Me- lius autem alere, commodiorctnquc locum tuis
aptare, fraudemne vocato. Quamvis Clericis, fle Monachis, ne muneri fuo defint,
fle ob indecentiam , intcrdiUa fit firctioens venatio clamofa , hoc efl etjuo-
rum,ca n u m ,acc i pi t ru mq;ll repi tu fcrvenSjtamen prfcifis ex t ri nfecis
. fortd Caput II. De Reuitutione* &c. 227 forte Aliis ineommodis.cum ex fe
gravis deordinatio nequiquam fit, fub mortali ne facili ejulinodi Clericos,
& Monachos ilii venationi deditos reprehendito; itaLaym. /. f.»+.
affcrensCajetanum,Moli- namyAbhatcmjRebdlium^i Quieuraver6^u*querardob honc- flam
animi relaxationem abiifdem aKdmitur, nulla lege i piis inter- didara die, ne
ignorato . Ita Molinij^/p ^.LefTa.^o. Dicall. Gafp. Hurtadus, Diana eofdcm
citans,/*. 9. tr.S.rtf^o* §. 111 . Lig44tUos t pefctnttfqHt . t T\ E h «quoque
breves proferantur, indar Legum, Canones . JL/ Si Pafcua, Silvaeque ad
Communitatem pertinent, omnes qui ex eadem fuot,iifdc utuntur, &
fruuntur.Ita Mol .difp.jt. & J9- SotmM+d.+ de .6-*".4*L* fl./.r y^/p.i
4. Rebell.p. t.M.i.q. 1 { Si tamen Magi A ratus ob bonum publicum
prohibeat/ubditi non parentes ad pf nam i judice condemnati , non tamen in
confcientia peccare , nec ad reditutionem obligari ante fencenciam creduntur :
IU Caftrop./c. n.6 . D i cad M. z .de JvP.t*. xJifp.^Jub. 1 34 \ .pr*- terquam,
fi debita lignorum portione notabiliter pro concivibus di* minuu^rave iifdem
intulerint detrimentum . a In dubio an Silvae.atque Pafcua ad Cives pertineant,
an ad Prio- ri pc>non ad huc,fed ad i 1 los ea fpedare certO efto.Iu Laym.
U.n. \ 8. \ Alii, qui ex ca communitate non fant, fi ligna czdant, ff pafcua
depafcant, furti criminis Rei lunto^iifi i mortal:,& reditut ionc ex-
cutientur, ex Mol.Ac. Laym. /. t. vel ex, probabili opinione contraria, vel ex
communi confuetudine, cacitoquc confenfu,quo Cives ex vi- cinis
oppidis;viciflim ad quotidianos ufus haec faciant fub illud fo- lum periculum,
ut deprehenfi mulduafolvajit. Damnum uroen cxtraordinariurtHac mignum
inferentes ab hac confuetudine , vel i probabili illa opinione nequaquam
cxcufaotur. 4 Si nemora, vel pafcua fub priva toalicujus fint Dominio, illis,
praeter Dominium, utituroemo;ufum tamen eorum nocabilenvion juxu proportionem
eorumdem in civiutc afportatonim,fcd fecun- dum pretium in eodem ubi fixa
funt,loco, & nondum funt fella, ac forti funt arida/qu* certi fingula valdl
diminuunt aeftunacionem) prudenter dimetitur. Ita Mol. dtfi.^%. w»/. J. eoueiuf.
De reilitutione. Quid fit Rellitutio , & quo priccpto jubeatur ? T TJ
Eflituereex S.Tho.r.a?6x.<*r/.I. iterate afit/uem ftaiutrt Xx. •* Domituum
,vt 1 popeffi«*tm rei fu 4 . Clarius; ell Hfdditto rei eueepto, vel damni t
liat i cempt"fatio . a Vertitur autem celebrisQu*dio , An ea imperetur
praecepto negativoicuius natura eft,ut obliget femper, &ad femper : an veri
affirmativo, cuius eft determinato tempore obliga te . 3 Pr*mitto Wviter Primi
pr*ceptum affirmativum, feu, quid idem ed pofitivum efle de adu politi vo, V.G.
Aflifle Sacro die Fcfti- vo . Negtivum efle de negatione, feuomidione adus,
V.G. Ne blai- phemes, Nc occidas. 4 Prasraitto fecundi in eo,qui ex Juflitia
aliquid debet , pofle confiderari obligationem, quam habet non retinendi rem
alienam, quae eft omiflioadus,& pode confiderari obligationcm,quam habet
eamdem reddendi, qui cftadus pofitivus; utrumqueadum Juftitia praecipit : Ne
retineas alienum : & redde Domino , quid ipuus ell . Haec cficduo fatis
didinda:patet;nam tu debes V.G. reddere famam te retradando, fi alium
inumalli;& tamen ptopril nihil alius apud te retinet. Hispofitis. f Dico
precepcum Reditutionis principaliter, & per fc*uq,adel abfolucl efle dc adu
pofitivo,adeoqueellc praeceptum affirmati vum' f ello minus principali ter,
& ratione alterius praecipiatur aliud nega- tivu:Sic
S.Th,A>r.cir.4iF.g.Wpf»Jw»B» > Navar.Mol.Rebcll.apud Laym.
/ii.l.ir.i.e.i.H. 1 . contra Petrum Navarrum,aliofq;ed etiam contra
Dicaft.fil.a.^r J*P.tr.\.dip.\.dub .j.Ita pod accuratam clftderatio- nem dicendurrvputo,
nam alii modi 1 oquendi, rem benlmibi oerpe- denti,& fortafle ali is
nunquam fatisfccerunc. Ratio nodra ell, quia pi?«rptum reditutionis
principaliter, & per feel tendit, ut fiat i te jqualitas Arithmetica cum
Domino rei ablat$,qu$ $qualitaseft per omnes, ut probat idem Dicall Ue.tii.dub
{.contra Suarium, objedum adaequatum Tuditi* commutat i v*,queque non fit nili
per iplam po- fiti vam reddi t ionem; Jc quando idem ‘przceptum reditutionis
im- peratae retineatur res Domini, idel imperat, quia vulcuiti te re o5 retinete
eadem res reddatur Domino;Nullaetiim ^qualitas refulca- *et,firem tu non
retineres, & tamc res Domino non redderetur. Di- r«f. T. t. De Dee. Prae.
xi (ite) nam fi V.G. Equusablatus ad Dominum*, tu per non re- tentionem Equi,
non obfer vas prcceptum reditutionis , icd iolilrn ccdattibiex dcfwu materiae
redituendi obligatio . 6 Ex didis approbare nequeo quod docet de Lugo«*M .de
Jup. d$p.i.feS,i.»u.ti. dicens idem efle rellituerc,ataue non retinere. Nam
praeter modi dtGade reddente famam ,& alia , quae dici pof- fent,
illudetiam odendit haec duo efle diverfa falcem tormalitcr (quod ad nodrum
intentum fatis edjquia fi ego i ntel ligor quocum- que tandem modi rem Domini
non retinere , fi tamen pofiti vl non intelU^or reddere , nunquam intelligar
aequalitatem Juditiaecom- mutativz ponere,atque adel non intelligar precepcum
reditutionis fervare, ergo,&c- 7 Adde,li perdeLugo,l#rrr«r.idem efl
nooretiDcrc^itqucredi- tuere:cur ipfe iu argumentatur ibidem? Idem eft dicere
relli tue^tq; dicere nun retineas; ergo reditutionis praeceptum ed negativum;
Cur,inauam/ic argumentatur , nam profeHl fi idem ed, lic etiam ego pollcm
argumentari, idem ell dicere non retineas, atque dicere , rellitue^rgo
reditutionis pr*ceptumcd affirmativum Vera igitur ratio ducenda dl ex fine,
& intentione principali A per fe^it didtum cd.&c-Et certi idem videre
dl io coeteris pr*ceptis-OMigor,V -G. abducere equum £ via,quae ed adio
pofitiva , ne puer ibi iacenscon- culcetur,& ne occidatur . Obligor ad non
manendum domuouardl allio negativa, ut audiam Sacrum die fedo,&umennecil!ud
prz- ceptum,de non occidendo ell affirmativum, neque hoedeaudiendo ed
negatiuumfluia nec ibi finis per fced affirmativus, neque hic eft "
^Dices.Rctincre «lienum femper dl pfcciium,cft enim, ut fu- pri vidimus,
contimaqua*dam ablatiorei alienae; at manere do- mi , v. g. non ell femper
peccatum , fcd folum quando impedit au- ditionem Sacri, ergo non currit
paritas. Rei pondeo, nego non cur- rere pariutem , utruroqueenim, nonobaliam
rationem obligat , nili quia impedit allionem principaliter intentam; Retinere
au- tem femper erit peccatum, quia retinere femper impedit reddi- tionem ; quid
enim magis impedit redditionem, feu id qu6 nat aequalitas pofitiva, quam
retentio apud fe rei, qua fieri debet aequalitas ? id quod non eft invenire in
illa inora fadadomi , qu* non femper impedit auditionem Sacri, nili io tali
tempore deter- minato, nempl die fidi vo. 9 Quare ipfum retinere, non idel
fempered peccatum* quia praeceptum reditutionis fit abfolutl oegativum; fedquia
r^ula- ricer, utdillum ed, femper impedit hQjus praecepti pofitivide re
reddenda obfervatioucm : uam propterei fi non impediret ,non edet peccatum , ut
Ii retineres per aliquod tempus, quo invenire non pedes Dominum, &c.
Etrurfus pr*cepcum redituendi fem- per obligat, non quia fit praeceptum
negativum {cujus proprium ell ad femper obligare, cum praeceptum affirmativum
obliget follm pro aliquo determinato tempore) fcdquia, quinonredituit,vir-
tualitcr continuat ipfam ablationem rei alienae, liquide m non re- ftituendo,
continuati, & veluti de novo aufert . Praeceptum au- tem dc non auferendo , ided de furto non
faciendo negativum efle & ad fempex obligare, nemo ed, qui ambigat. CAPUT IL De prima radice,
feu caufa RefHturipnis , qua eft injufta acceptio , feu detentio. I.
Promittitur Regula gtners/it . i /"^Uamvis ad duas reducant varias
reditutionis radices redi V^Thcolo;i , nos tara en ad plures reduximus
claritatis gratia, fupjnit .bujut !.%. sj. Incipimus ergo i prima , qu?e eft injufta acce- ptio. a
ReguIageneraliscolligiturexDoUrina^cDodoribus mox ci- tand i s . Qui per
allionem externi in juftam, ac per culpam T hcoto- gicam gravem proximi rem
accepit, da tim illam totam ,(eu totum ejus valorem redi tuere Domino
obligatur, etiamG ea res non extet, fed quomodocumque perierit . Hoc ultimum
(etiamfi non extet) maximi ed advertendum in hac radicemam in alia, quae ed ex
re ac- cepta , fi res oon extet, fed bona fide confumpta inveniatur, non eft
aliquid reftituendum, nili illud, io qulfaUus fit quis locupletior, uc mox fuo
loco explicabitur . Ratio autem cur ex praefenti radice re- ftitutiofit femper
exhibenda, eft, quia injuilitia, qua quis alienum accepit, & ex qua oritur
obligatio faciendi aequalitatem, femper re- manet, donec re ipfa fiat reditutio
; ergo donec ipfa fiat, femper re- manet facienda . } Porri in hac regula tot
func,ut iu dicam,myftcria,quot verba; Primi dicitur, Per acceptionem injudam .
Secundl,Externl Inju- ftam: Tertii, Per culpam Theologicam : Quarti, Gravem:
Quinti debere reditui, flatiro : Sextd , Totam rem, leu valo- rem : Septimi,
Etiamfi perierit . Sigillat im haec fi percurremus , nihil erit praetere* ,
quod pro explicatione hujus radias ddideran- dum fit. P a 5. It 22.8
Explicationis Decalogi §. n. t* iojmflam, « f^Ertura ert apud omnes,onus reflitutionis
oriri foltim ex culpa contra Juftitiam,Ita
Rcgin./r/.nr.n.jj.Valent.a.^.J-f.fi^. 3 . Axor. i f./.4.e.$.p*T tct.de
Lugo,"**. t jU ia fi. di fi. i.frfl. $ .«. jx. Bo- na c.difi.s.da tfi.q
,a^.j.^.«*.».a.aliique^^« . Ratio eft,guia (ola il- la inducit inaequalitatem
in rebus temporalibus, ergo iola illa ad «qualitatem petendam obligare debet.
Quare .quando quis vovit.V. G. Calicem dare EccleGz» illum dando, (atisfacere
quidem voto di- cetur, fed non proprii rerti tuere, quia tunc non operatur homo
ad ooneudam aequalitatem, quam iple periniquam acceptionem ab- Huiit. An, non
foltim Julii tia commutat i va, vertiro etiam diftri- butiva jubeat
rertitutionem, explicabitur . * Ea hoc Principio oritur *. Primi», ut qui
elcemolynam non ofiertememi.vel graviter indigenti. Secund6,quipr*didum Ca-
licem, vel aliud quid vovit, <Sc tamen non dat : Territi, gui Tegetem ,
V.G.abalioincentam non extinguit,cum poffit; in cani tamen, quo non debeat,
quia ejus Cullo# non efl, nec Tu* cur* Teges commenda- ta : Quanti, qui Judex
per allegata , Cc approbata reum jullti condem- nat, fed verbis^liifinue modis
contra Cnaritatem exhibitis; ad nul- lam rertitutionem caligentur; quia non
peccant contra Juftitiam , fed foltim contra alias virtutes. Idem dic, fi Rcu
s, etiam legitimtiin- terrogatus,negat veritatem, unde damnum Tequatur,vel
Fifco , cui cederent Bona Rei, vel altcri.&c.lca Sanch./.x.i» Daeal.c.n,
nu.n. Bonae V')?- 1 4t rtftit.part . \ . num. 4. citant VaTquez , A zori um ,
Cla- vem Regiam, contraSotum, & Molinam, neque enim ex Jurtitia commutativa
Reus obligatur dicere veritatem, vel curare uti lita- rem illorum, dtc. Alia
multa funiJia dicentur inferius. Et his de- ciditur illa celebris Qu«rtio; An
acceptio pecuniae, velfimilisrci ex turpi caufa, femperpariat in accipiente
obligationem reftiturio- ris , Vertim hanc qu* Itionem, /. 7 . e.y ex hoc eodem
principio fa- tis 1 uperque rcfol vimu s • 5 . III. Ptf tflienem txttrni
injufiam. t /~\Nus rcflitutionis oritur foltim ex atfione externi iojurta: V/
Ita Sancb.a'0 toafl.t.<0p+.dub.c.n.$. L eff. /.x . cap 9 . dub. ig. vide
etiam de Lugo/.iVr Jafl.d.ioJaff. 7 . na.t *8. idfupponcncem t? 9-/eff.6. na .
79 Valent Na varrSylvcft.citat.i Barc.l S.Fauft. in fptcmkConfrjf.difp.q.
tjumfi.xo. Ratio ert.quia ut obligeturquis ad rertitutionem , debet fcciUe
inzqualitatem in altero,at hzc non fit per meram internam adionem/ed peradionem
externam mate- rialem & realem . Aftus enim merti liltens in mente nihil
operatur exteritis. % Hine,quandoquisanimo,&deCderiointemo,ut alius depau-
perctur,fumit line ulla culpa externa veras informationes contra il- lum de
ejus homicidio . Quando quis internti gaudet Tui inimici Te- getes ineenfis ab
a lio fuirte. Quando Judex profert fententiam ju- llamcootra Reum Tuum
inimicum, gaudens dc eum in egertatem deiici, non obligantur ad rertitutionem,
quia ex fola interna culpa illud onus nequaquam nafei potert . Immti fi idem
Judex proferret injurtam fententiam contra aliquem, quam fententiam pofteide-
prchcndatcfTejurtam^d nihil rertituendum tenetur, quia illa injurta lententia
non fuit materialiter, dercaliter injurta, fedfnltimfor- malitcr, & ex
conficientia in r et ia • Pari modo, liego furor ite veftem,quam puto tuaro,fed
deinde adverto efle meam, quamvis au- ferendo peccaverim ex affedu peccati
injurtiti* propter confcien- tiam internam ; tamen propter przdidam rationem
non obligor ad illam reftituendam : Et, fi occidi feram putans efle meum inimi-
cum, quem occidere intendebam, non teneor ad rertitutionem ex homicidio, quia
adio mea externa fuit circa feram, & nullo modo circa hominem, quem externi
non occidi. Vide dc hoc fup. fib.- Pf talpam Thrtbgittm . 1
/^UlpaTheologicadiciturea, qu* eft coram Deo.&incon- Vjfcientia,
quamfeilictit Theologi fpedare potiffimum Co- lent: nam culpa, quam fpedant
Jurirt*,vocaturque Juridica, ert ea, quam jura pro foro externo con fiderant ,
dc juxta quam fenten- Cias ierunt . a Theologica eil duplex: alia mortalis,
venialisalia. Juridica triplex,lau,levis,lcvirtima : lege Azor. i-p.U t.d
tyP*IF tm ' l lata eft omirtio diligenti*, quam folent in fitmli adhibere
prudentes, dili- pentcfque . Levis , quam folent diligentiores . Leviffima.quam
diligentiflimi . Si quis v. e. exiens domo relinquat oftium apertum, vel non
claufum, unde fures domum expilenndiciturcommifiile culpam latam; Commi fi (Te
levem, fi claufic, fed iu ut non diffi- culter poftet aperi r i;Commi ftfle
leviffimam, fi claudere quidem pu- tavit, fed non ten ravit, an benti fuerit
claufa , nec ejus cuftodiam commendavit vicinis. Porrti lata culpa fubdividitur
in latiorem, & latiflimam. latiffima, qu* etiam dicitur dolus apertus, ert,
cum ve ^ aliquid agit , an imo, ut damnum, quod prcrvidet, alicui fcquatur ;
Quodfiprzvidet, fed non intendit, dicitur do- lus prxlumptus: lacior culpa, qu*
confundi f*pd cum Uu folet, Lib. VIII. Traaill. ert, cum non ponitur debita
moralis diligentia, dc damnum, quod (equitur, fine advertentia, Cc przvifienc
(equitur . His przmiflB. i Aflero, injurtam acceptionem, ut pariat in foro
confcienti* onus r eft 1 tu tionis, debere cllc Theologici culpabilem , nec
fufficert juridice.lca Mol ./t.;.d.6^8.n.6.LelU.i.c. i.d*6.n.\ 7 . Vafq. da , t
fi. l.§ l.dut.z.Am.l 5.Vidcctlittld.y(j6 l)lCxiUii.l.d/ Trjz.d/i. dai i.fy
2.aliofque/>4^»».Ratio eft, quia tota obligatio rcflitutionis in hac rad icc
oritur ex deliflo, quod committitur in injurta rei aliene ufurpationc:ergo ubi
in coofcientia tale dciitlum non committi- tur, nec obligatio rertit utioms
orietur . 4 Hinc primti . Si quis, ut cum moderamine incu Ipat* tutelf fe
defendat , aliquod damnum alteri faciat, non obligatur ad rertitu- tionem.
Sccundti, Si Miles ratione obedienti* pugnavit in bello i fe prudenter putato
jurto.non obligatur in coafcientia,cx Molina , r.l.^i 17. reftituere damna
inpr*fioallata,nifi fort£,ut infri expli- cabitur, ratione rei accept*
extantis, vel in quo focrit fadus ditior. Terti 6, Si quis credens bona fide
rem crte fuam, illam accipiat, con- ium atque. nec in aliquo ditior fa&us
fit , non tenetur ad refti tu- rionem ullam. Ratio horum ert pr*di&i,quia
tunc i 11 conficientia non peccatur. Quare quando communi ter Do&orcs
docent, laum culpam inducere rertituendi obligationem, ideti docent , quia com-
muniter lati culpa difficulter invenitur fine culpa Theologica, fi tamen hzc rc
vera abfit, obligatio non inducetur . Lege Vafq .dtnfi, t.l.§.Xl.d,i,n.l 9 , §.
V. P* r culpam T btoloficamir* tam . 1 A D inducendam obligationem
rertitutionis^ebetadefie culpa jfV Theologica gravis, hoc ert, culpa in
confcienti*. mortalis. Pro cujus explicatione, pr*mit«o^njullam acceptionem
pofteerte venia- lem ex duplici capite. Primti, ratione parvitatis materie, ut
fi quis obolum furetur: Secundd , ratione imperfeil* animadvertenti*, feu
impcitcQ* deliberationis , ut fi quis fine perfeda con fiderat 10- ue, qudd res
fit aliena, illam accipiat, vel confumat. x Arteroprimti, Acceptionem injurtam
veoialiter,& (propter paritatem rationis ) dammficacioaem venialem ex fola
parvitate materi*, parere quidem onus rcflitutionis, fed fub veniali . lita
San- chez,l.x.in Daeal.e.il n.j6aliique contra Vafq. da ttflit .t
trxj.Ratioefl^uiani reflitueres, detineres remalienam invito Domino : fed quia
lolum retineres rem levem, non nifi leviter pec- cares . 3 Allero fecundi , Ex
injurta rei quantumcumquegravis accep- tione, feu damnificatione veniali ,
ratione indelioerationis, non oriri obligationens rertituendi fub mortali ,
immd fatis probabiliter ncc fub veniali. Ita Sot l.+.da 7 art.z. Si V. Le(T.
I.x.c.-j.duk.s.nam xf. Saoch.LelTHenriq.apud Dicart. It. tit. dut.x. nuo 1.56.
contra ipfum Dicart aliofque iiid. nu. 49. Ratio fundamen- talis eft, quia
a&us moralis imperfeiius, qualis cfl indeliberata acce- ptio, non potert
efle caufa obligationis moralis perfe£l£, qualis ert obligatio certa quzcumq;
Cc przci pue, qualis ert mor tal is obi igatio rertituendi materiam gravem :
Ecqu* enim proportio edet, fi per adlumfaflumilemidormience, cui artimilatur,qui
minusdelibe- rattiagit, obligareris ad fubeundam pc* nam gravem, fub onere cer-
to peccati mortalis? Confirmo, quia ex Sanch./.4«» Dtc.e.i. nu.ig.
&SUir.r.X.dc Hflig.Pii. I. da Ejfrntia voti capit. 6. {jHi.x. it/urament.
eop. 7. neque promiffio faflx homini , neque votum fidum Deo, nec Juramentum ,
ncc przcepcum Superioris , fi procedat ex imperfeda deliberatione , inducunt
obligationem ullam, ne venialem quidem: ergo neque injurta acceptio, pari modo
ex imperfeda deliberatione procedens. 4 Exbaceonclufionefequicur, Qui fubita
ira percitus per adio- nem malam tanttim, venialitcr hominem occidit , non
obligari ex Leffio, /.x.cap.x. nam.zS. ad ullam rertitutionem, Quipcrnegli-
gentiam venialem finit fegetem proximi comburi , Qui famulus per umilem levem
negligentiam, relinquit fores domus Domini apertas, unde fures domum expilent,
Qui curtos nemorum, vine*, vediga- 1 is per levem culpam non redti curtodit ,
Cc fimiles, non obligari ad rertitutionem, quiafupponuntur folum venialiter
pcccalFe,'uudi tantum onus cert* obligationis fub mortali nequit progigni . Ad-
verte tamen perdiligenter,negligeutiam,que in uno genere adionia, eft leviter
cuplabilis, efle gravem in alio, ut fuperitis/.i.c^. 5^.7. K Depostum, per
aliam occaftonem explicuimus . Qui alterius famam gravem tollit, per
inadvertentem venialitcr locutionem, ita etiam fe habere nonnulli, apud LeflV
%jt.x i.d.%% ma.i 1 8. affirmanc:nam fo* ltim ad reftituendam famam eum tunc
foltim obligant ex virtute Charitatis^rum commode potert . Verum an ex alio
capite isobli- geturex jurtitia, dicetur /.9.C.5.5.J *. 8 . ? Aflero
terti6:Eumyqui poft multa fiirtula tandem per ultimum attingit materiam
notabile m.obligari fub mortali ad rertitutionem. Ratioeft , quia tunc detentio
tot furtulorum fimul unitorum ert de-
tentioquantitatisnotabili$yatq;adetimortalis,utfuprlvidimus;qua« rc non eft
mirum, fi ftante afferri one prima, dc fecunda, flet haec ter- tia, in qua
fupponitur detentio Pcrfedti deliberata rei notabilis,vid<^ quzdixi
cumdtfmto % c.\. Sed ccce hic infurgic molefla
objedio. Furet ur quis modica,ilU« que y X Caput II. De injufta Acceptione. 219
quecoofumat , quibus confumptis ti 5 advertens ad prfterita furtula 1 +t.o.M.i
6 *. 1 1 j.Sanch./.f . ctnfcj+.AA. j.**w.p.favetq:/.» . <■#*/. furetur
aliquid etiam modicum, qubd item coniunut,ied poftei ad. tA .dnb.^nu.e.^y
pf^didr 1. ego certe aliud dicent vertat illa furtula cum hoc ultimo conflalle,
quanti tate notabilem , dum putore Irregularitate, aliud de Refticutione . **
ipfum notabiliter proximo nocuille, certe hunc teneri ad reftituf- 1 1 Allero
enim Prim6, Praedittus incurrere Irregularitatem, uti dum lub
mortali/juianoubiliter pmximo nocui t/atemur omnes,Ac infimavi lupri tum d*
Homindio / 6 .c. 4.5.1 •. 5. Ratio eft, quia, ut ibU Uraen nulla pr?ceftit
culpa merta lisarrgo contra ailenioncm fccun- dem notavi , Irregularitas eft
induttai Sacris Canonibus contra Ho- dam, aliquando i peccato veniali morulis
obligatio oriri poterit. micidium voluntarium, feu volitum, i te aliquo tandem
modo cau- Relpondeo : Propter hoc argumentum concedunt nonnulli ( ut
fatum,feu,ut iu loquar, occafionatum . At omnes przdidli, fi ficiant concedebat
P. JoTcph Aeolia amantillimus przceptor meus m
ea,qu«leviter,accxleinfufficieater,imm6rar6,velrariffimdin- JYXQl<Wc\i.'mfmum*m»feriptu
d* J ex veniali pol- Huanc in Homicidium, dicuntur voluntarid concurrere ad
occifio- feoon raxd procedere obligationem redimendi iub moruli . Sed nem,
licdt ut dico , per aAionem ex fe fola ad homicidium non fuffi. nmas apta cooceflk)
, fi enim id iemel concedes .principium illud cientem lergonoocft, unde
irregulariutemeffugiant , fi homici- latu commune jarndeftruitur,qu£>dexa£lu
veniali, feu levi , pro- dium re ipfa lequitur , vide omnino locum ciutum.
pterimproportioiiero, oriri nequeat gravis obligatio . Nonnulli di- ia Allero
fecundb , Eoidcm non incurrere onus reftitutionis et eunt tunc onn obligationem
ex detentione mortali : fed nihil di- homicidio, vel quocumque alio damno forte
fecuto . Ratio eft . eunt , quupoflumusluDpooere illum ftatim atque advertit ?
velle quia, quoad reftitutionem , cum non adfit lex ulla humana peculiaris
restituere :ergo tunc nulla aderit culpa retentionis . Nonnulli deni- iolfira
eft confiderandum jus ipfum nuurale. At hoc non obligat ad queeumde V/ .d.«/*ti.
s .*. 69 docent, tunc obligatio- reftitutionem, niG quando qua per
fuama&ionemphyficc, vel mo- nem lub mortali oriri ex contractu , id eft ex
confenU implicito , raliterrilabfoluta,Acfufficicnscaufa homicidii, feu damni,
ut/i*<M.6 nam quando quis committit furtula .conlcmit velle fubirepeenam t..
j. vidimus. Cfim ergo quando ipfa allio externa levis ex necenario, Ac eftem
taliter illi connexam, id eft pcenam reftitutionis feeit, ac leviter , Ac non
ut pfurimftm ex fua conditione influit in imos materi* ablate : cum igitur nunc
advertat ede materiam nota- damnum; non fit caufa abfolute induens phyfica ,
vel moralis dam- bijem^x illo confenfuobUgatur omnia redderc^icutiflui
promittit ni ; fed ad fummura fatis diminurd , dcimperfeOd , cuidiminu-
Juhumunum per diverfas vices alteri, debet omnes , fi notabilem tscaufir
noneftaequum,utgravisobligatio»dnefiatur;confequens condent quantitatem fub
moruli, tradere. Sed nec hqcrefponfio pia- eft, utetiamfi dat animo graviter
nocendi , non obliget ad reftlta- cet;nam,pr$cer caetera, omnes Author
*%Jup.b*t c. x .5. r .nu. 1 .docent tionem . hanc radicem injuftf acceptionis
fundare obligationem rcftitutiqois Qudd autem ejufmodi allio non fit abfoluta*
Ac fuffi ciens caufa , fortnaliter^c immediati ex ipfa culpa, nec recurrunt ad
conlenfum etiam fi adfit ille animus, probatur manifefti : quia ille internus
ani- implicitum , qui certi etiam adeft in omni injuftaaccepciouecujuf- mus
nihil adjuvat ipfam a&ionem externam ; ergo fi exfceaadio cumque gravis
quantitatis , nec multi minus recurrunt ad poenam; caufativa lufficienter damni
non cft.nibiUquoid hoc, adjuvabitur ab obligatio enim reftitutionis in fure non
eft proprii ptena/ed morale animo , Ac coofequenier femper remanebit non
caufans abfoluti ex debitum inducendi squali 1 tatem , Acc. fe homicidium, vel damnunuac
propterei remanebit libera ahooere Facilior ergo folutio hujus difficultatis
fit hujufmodi • Stet, etiam reftitutionis, ficuti erat ante illum animum . hunc
non obligari ad irftitutionem fub mortali ex vipnetcriurum Dixi (quoad hoc )
nam ab interna intentione graviter injufta acceptionum, quse omnes fuppoountur
veniales. Quid inde ? refti- inaltedu, ultrd concedo illam externam ex fe levem
adi onem de- luat ftatim , nec unquam mortaliter peccabit; Si autem ftatim
refti- nominari graviter malam , Ac injuftam ; fed quia onus refliiuctonig
tuet, non dicetur obligationem roorulem reftitucndi i (c cOtrallarn non
fequitur ad aHionem injuftam injuftiti* interna , fed externa ntmxifie, nunquam
euim illam hadenus contraxit, utdiQumeft ; nihil contra nos j Ex qua d o&x
i na omnia argumenta, contraria i ftu. • “ dicetur prpea viik.ne incideret in
mortalem obligationem,fi re- diofo Theologo facili diftblventur . tinmflet
quanti utern ex multis minutis coi ledam, atque ad eb nota- bilem. Qudd fi non reflituet
ftatim , con furget obligatio gravis fub 6. VI. Statim. mortali, non quidem ex
acceptionibus,qu* omnes fuerunt veniales, led ex retentione .quacnunc junOa cum
antecedentibus incipit efle Hjjhtutlr tx dthttt qu»mod$ /Utim rifat f settatio
outerue Docabd iter nocivae pro xi mo ^itq ue aded morulis , Ac inducens
reftitutionis obligationem fub moruli . An (utps Uuii $xurns % frd imurni gravii y pariat
eWgxtH. •tm rtJUtutinms f 7 Confequitur ad pnedida celebris illa Qugflio , An
culpa levis cura intentione interna graviter nocendi, inducat onus
reftitutionis? V. G. Diligentiam adhibuifti, ne, dum feram venaris , hominem
occidcres,diligentiam,inquam/ufficientemad viundum peccatum morule^oo verb
illam/lttam diligentiores ponere folent ; nam pro- pterei peccafti veniali teran,
fi huic levi omiftioni addas animum oc- cidendi hominem;fi ibi fortd ad fit,
& defisflo occidatur, tenearis ad refti tutiooem ex homicidio? * Refpondeo,
Si ille animus nocendi graviter adjungatur adioai venialitcr malae ,immd etiam
mal* mortaliter , qu*adioexfe nou Gt contra juftitiam ; certum eft , eam non
inducere onus reftitu- tiocis, immb neque irregularitatis . Ratio eft, quia, ex
didis, ejuf- aodt onus , ut & Irregularitas , nonnifi ad adionem injuftam
confe- quitur . Hinc Judex licdt ex odiogravi damnet Reum, Aequicum moderamine
: inculcatae tutel? C licet ex animo , Ac Intentioncgravi- «er nocendi) occidat
aggreflorem , non incurrunt onus reftitutio- als, nec irregularitatem ; quia
ejufmodi condemnatio , Ac defenfio nullo modofunt adiones contra Juftitum, ne
leviter quidem . At, fi alie animus ad/ungatur adioai, quse ex fe fit, licdt
leviter, cootra Ju- fliuam.ut eft mexemplo allato «7. tunc profedb magna
queftio eft, «n tale onus inducat» 9 Et praeter cafum propoGtum affirtri folent
alia exempla : Ponis venenum m loco remotiflimo i convidu hominum , potus tamen
eo ani mo.ut fi illuc accedat Petrus tuos inimicus, il lud luraat, Ac occi-
datur,pr*pantio veneni eft adioexterna contra juftitiam, fed quia ell iu 1
renrntiffimo loco^d fummum non erit ex fe nifi venialis culpa, immo lzpiflimc
nulla , quia certi» mora liter in illum locum nullus bcwnimim judicatur
penetraturus . Alapam levis dedecoris impingis ^ centu ‘° co tamen animo , ut
ex concepto fbrtd dedecore Adoldceos moriatur. Quatuor obolos furaris ab Avaro
, ea tamen intentione, ut forte ex mcerore amifise pecunia» is conficiatur.
Qug- itio eft , An ponens venenum , A □ alapam impingens , An obolmlur-
npienscum illa 1 interna voluntateeraviier proximo nocendi , pec- cent ita
contra J ulli t ia m, ut, Ii de udo fequatur morsdiot Rei refti- tutionu. Ac
irregularitatis ? • Reos cenfent nonnulli : iudeLugo,r«n.i.A!r yvA.ijta . 6 J
».74-aliique ab ipfo cit.non efle cwfcnt alii;iu Lcft. TSmt.T, /. Dt Dtf. ¥rdt.
* A Slertto Pnma : Omnis Debitor ex injufta acceptione &
univerfimexdelido.atqucadebexdamnodato , tenetur reftituere ,qiumprimum,non
curo valdd notabili incommoditate P°* c 0, • W efle debeat , ut excufet i
reftitutiooc .dicetur •Mftr*itr*A+tsp. 1.5.9 Quod fi poflit^c nullam habens
lejitimam ex cufa tioncm^le qua iufri, non reftituat, non folfim peccat
mortali- ter, ut certum eft , quia eft in continuau quadam ablatione fed etiam
tenetur in confeientia folvere omne lucrum, quodcellit A dimnum .nnnd mv.nir
rVwninn*. nun / i r iuul Frwximo ;
cumcnim nic exiuriscuipa non lolii m fueric privatus re principali , fed etiam
fit pallus illud intcrelTe .utrurnou» meritderit refarciendum . ™«,utrumquo
^I^vei^pre m,q u *-..di«nda fuat, pneadrer,^ hoc in», reoe a Uud efle ord
martum^liud extraordinarium ; Ordinarium ori- tur , quando res ipfa pluris V.
G. valet uno tempore, quam alioJive quia res iniriofecd crefcat; Ut, pluris
valet equus adultus/mim pul- lus ; live quia ab extrinfecocreftttejus valor, ut
, frumentum pluris valet menle Mau,qulm Augufti . Si priverisergo hoc lucro, diceri* pati interefte, feu
damnum ordinarium . Extraordinarium oritur quando advenit lucrum
«extraordinaria creditoris opera feu ex ejus negotiatione; centum v.g. aurei,
fi cos negotiation i «ponas p». rmnt alios quinquaginta : quare fi priveris hoc
lucro^icerispatim- tcreite extraord inarium, feu, ut communiter loquimur,
interdie er damno emergente , vel lucro ceftante . % His pofitis , Inquires ,
Ut debitor ex delido obligetur in con- 1 cientia ad rcftituendum interefte .
opus ne eft , ut prztcdac moni tio , qua credi tor dicat debitori , le ipfius
caufa ejufmodi damnum pari r m rciruutionc « contractu ,ac qua mox n. g. ) aam
tun c regulariter creditor nefeit/juinam rem fuamfurripuerit: qudd
fifciac,nfidabi- tur facild locus monitioni, imm6 fi detur, prudenter
exiftimare pote- nt credi torduam monitionem nO profntutaroiunde femper debitor
debebit totum interefte folvere live ordinarium , five extraordina- rium, quia
totius caufa injufta ipfe eft : verfim fi fupponas ia aliauo nfu rmlitnri .
iwnirum » a totum utrumque interene, na retrusrsavar. .Mald.i Adr. ^ jUb. 1 1
J. j.f . t.Dian^.i .tr M DicaftiU Jtjnfl. tr*- d.a, dui.y m»m, 1 1 J. qui»,
quamvis oon admonexm, D . Debi- 230 Explicationis Decalogi Debitor , tamen
tofum illud interdie Creditor lubit ex culpa iplius Debitoris, qui injufld
«cccpit.Nonnulla folAm obi igant ad rcflituen- dam rem ipfam ablatam , cjufque
ordinarium intcre.le , non vetA ex- traordinarium Ita Azor-f ■ i ./• f-f -4 -f
• J.De U»go /. i Jtjufi.d. 1 9 /tU.i m.ii. Ratio ell^ajunt, quia fi poteft
Creditor monere, & non monet, iplecrt cauta tui interefle; nam Debitor non
teuetur ad omne dam- num undecumque proveniens, fed damnum , quod necefllnA fc-
quiturab i pfo,ncc facild potefl imped iri : at in calu noflro ficild po-
tuiflet Creditor impedire, ti Debitorem monuiflet . Adde ii potuit admonereA
»on admonuit, pr.e!umitur rcmifiUe hoc lucrum,quAd cftextr aordinarium, &c.
Utraque lententia efl probabilis . In hac pofteriore unum advertas . Si enim
Debitor eius eflet dif- C (V.luifl;,. „ki. fi emifli centum mod ios tritici
mcnfe Januarii A fine culpa mortali diiiulifli reflitutionem pretii ulquead
mentem Maii, quando ccnttl modii pre tio majori venduntur , ood obi igaris, mii
ad valorem roen- bs Januarii : idem, ficx pecunia , quam reddidifies, creditor
Mcnfe Maii, quomodo: uipq, lucrum acquifivifict. Ratio cft,quia nulla cul- pa,
vel fota venialis parere non potell, modA lupri explicato , obliga- tionem
mortalem . Exci peni fi in contraduappoiitum fuerit pallum iolvendi interefle
etiam cx momnculpabiiirtunc enim debitor obli- gabitur ex dido patio, quAd
certe iicitd apponi potell, fi debitor veri libere illud apponere velit, vel fi
creditor hoc gravamen aliqua com- pcnlatione emat i debitore Ita
idcm^.ti./r^.i.n.z). # Secundo, Non aflentior aliquibus excufantibus viros
nobiles , politionis,» etiam fi prftnonitus fm(Tet,non iblviflct, obligaretur
ad quando praefixo tempore etiam cum culpa, non folvunt emptas mer- totum
intcrcffcquia tunc i ple Creditor non eljet vere, & re iplafui ccs
Mercator;bus,quibus propterca ccflct lucrum , & damnfi eracr- i n tere Ile
cauta non monendo ,cum non potuillet impedire , fed iple Debitor fic mald
dilpofitus ;quAd fi dubius eflet , an monitus fulvil- fec, folvat ( ait de Lugo
»'*•*. J }*)pa«em pro rata dubii - 5 A flert io fecunda . Omnis Debitor ex
deliflo, licet , quando cxcufatur ob paupertatem a reflitutione,cxcuit tur
etiam a peccato, non refii tuendo , non tamen exculatur ex Ldl. t.mox citando ,
i reftitucndo,( quando poter it Jdittum interdie, ordinarium, &ex-
traordinariuro,quAdcxhac mora , quamvis nunc inculpabili patitur Creditor;
Explico, fit qui v.g. furatus fit centum a tc , qui politi incidat in fummam
paupertatem, hic certe conflante pauper tate, cx- cufatur ifoivcndo ea centum
:at reflorclccnte fortuna , non folum debebit centum rcftitucrc ,1‘ed omne
etiam interdic , quod tu furtd pallui es. Ratio efl, quia, ex tutum mud damnum
Creditoris uritur exdeliflo , & injuria praetenta , quare licdt ipfa mora
in fe culpabilis nunc non Jit, luit tamen culpabilis in radice ; gens, non
allcntior, raquamnum pofico.quAd verAfunc in culpa, non lol vendo,neceilari6
conlequi tur,u c ad omne illorum interefle refar- ciendum obligentur . Satius
cft igitur tum hos nobiles , tum caetero* omnes exculare,vcl ex implicito
confenfu Mercatorum , de quA *». icquciui , vel probabiliter ex eo, quAd
ementes dediflo interefle * Mercatoribus non lun admoniti, de quo «.IO dicam* 9
TertiA, Terminus in ejulmodi contra&ibus praefixus non debet fumi
racuphylic*, led more communi humano, & moralitcr . Hinc plerumque
exculatur debitor^x de Lugor.a.^ ?ufl /,i* ftR.x.n.x* i rdlituendointereile
creditori , non folum quia dilatio folutionis non fuit peccatum mortale contra
JuAitiam , five ob impotentiam folvendi, live obinadvertentiam, vel oblivionem
: iedetiara quia debitor, ob bonam fidem puuvit non efle creditorem ,
graviterin- vitum pro modica illa , & morali di latione , cujn in praxi non
fio- leant urgeri ita debitores , ut ipfo prar fixo die folvant , fed cum ali-
qua re omnia damna, quar vel immediate, vel mediatcex injuria qua bcmgmutc:
credere item plerumque poterunt debitores, dum praeterita procedunt, obnoxia
funt rellitutionijobinjullitiamprimA -» ** yTV politam. Una tamen cll obfervanda
limitatio . Quando enim, poli furtum , quis incidit in extremam, vel gravem
necefiitatem , & rem furtoablaiam , adhuc in fpccieextantem,in ditia
ncceffitatc con- fumpfit ,( inquaneccfiitatepotuifiet illam rem licitA
furripcre,nec fufteci‘fet,earafibi mutuare cum obligatione eam,
ejufquciiucrriie fuo tempore reddendi, ut explicuimus ,».**.». ) tunc non
obligatur nifi ad relli tuendam rem ,& illud folum interdie ordinarium , Oc
extraordinarium correfpondens tempori antece- denti didam necefiitatem non
verAiniercficcorrcfpondcns tempori talis neceffitatis. Ita C*i\topz\.
i.p.i7.jT.fO. Contra LaymanA Molin itnt.cu - Ratio cll manifclla , quia tempora
gravis neceffitatis, veluti de novo accipit Ime culpa , unde non po* teft
obligari ad interefle corrdpondens huic tempori , quando m accipiendo non
delinquit . QuAd fi rem ipfam principalem debee cura interefle praecedentis
temporis reddere , non dl ex vi hujusac- ccptioiv.s hujus temporis, fed ratione
primae, quae fuit cum deli&o , ut diximus , & femper manet ,
obligatquc, donec fiat aequalitas , &c. I*nmAyty.«W. "•}■ diximus non
clle improbabile, rem iplam totam fur reptam antdL^ed confumptam tempore
extremae , vel gravis ne- ceffitatis, non efle oeceflariA refli tuendam .
Ufflitulio » ct/rtraflu quomedo ebii^tt fiatim . 6 Id locum expofceretfuum
paulo inferifis, fed quia efl proceden- tibus affine, hic tradaodum mento
fufeipto . creditores lcientes A potentes exigere, tamen non exitunt, non dfe
graviter iuvitov ad praedidam dilauoncm . Nota illud ( potentes) & vide
infra tr.+.f.z.§.6. 10 QuartA , Supponamus efle invitos creditores ad dandam
dila- tionem ldutionis,dubicariiolet de damno extraordinario, hoc efl.de
cellatione lucri, & deuamno emergente : An fci licet debitores cx
contrattu, ut obligentur m confciauiaad folvendum creditoribus boc interefle ,
ex mora culpabili , debeant fuifle prius admoniti i creditoribus dicentibus, v.
g. folve mihi centum tureosdebitos nunc ex ciuflu ,lccus meas negotiationes
exercere non potero, quarum lu- crum tu debebis . Rcfpond«Miegant aliqui
cjufmod i moni tionem debere procede- re ad hoc, ut obligetur debitor ad
prardiCtum extraordinarium inte- rdic : fic Pctr.Nav./.ijV* Dun.p.ljJtetntrati.
rrf.gj. Aliqui affirmant pr*c edere omnioA debere. Sic Azorxj./.j.r^.y.j. de \^\xyn
A-dt Jufi .dxt.ftib Utrumque prcAabile propter eafdcm rauones^quem fortiori
calu, no i l upponicinjiiflam arceptio- ncm,didc luntfupra*.^.fed fuperaddatur
hic etiam id, quod ibidem adverti n.x. CScnos quidem affirrtiantem fcntentiam
amplexabimur interi iis r.8.y# n .9. excepta conluetudine Mercatorum , &c.
J{tfu:uito tx rt aerrpta qmm ratiimt ebltgtt ftatim . 1 1 Id etiam, ut tota
haec materia de mora folvendi abfolvatur.hic erit decernendum • _ Regula
univerfaliscx Doloribus toto boe ff. citatis • Si Regula univcrfalis-Debitorex
contradu, v.gex Mutuo, Emptio- quis rem bona fideacccpcam advertit cflealienam
, flatimatque ad-^ ne, Venditione, Emphyteufi ,Scc. flatim atqueadvenit
terminus in vertit,debctDomiiiofincmoratradere;velrem, fie^ter,vclficoti- comradu
praefixus tenctur'nifiadfic legitima cxcufitio^le qua *«/'•* fumptaefl, illud
in quo.is qui accepit, laCius dl dq|ttor : ni tradar, fr.4.r.i.$.9./ldl v cre,
quod alteri debet, etiam fi i Creditore non ad- moneatur, nam dies folutionis
interpellat pro ipfo Crcdit«»rc;ni fol- vat,obligabiturinconfcicociaad
omncalteriusinterefle 1 wv*i.7.di- flin^fi As explicandum . QuAd fi terminus
nullus prsefixus fuit, tem- pus folutionis erit, quando Creditor non impeditus
petet : nam fi ex aliquo impedimento non poteft petere, terminus erit, qui
prudenter judicabitur elie de cjufmodi Creditoris intentione rationabili . Ita
Molina d.724. Ratio , quse probat in d i&o termino debere fieri fulutioncm
rei principalis efl .quia fic efl ex pado explicico, vel im- plicito inter
Creditorem A dd)itoremconflitutC.Ratio verA.quAd fecus obligabitur Debitor ad
interefle,efl,quia, id inducit moracul- pabilis Debitoris: srquumenim efl, at
ex culpa i pfius, damnum non patiatur Creditor Id inomnibuscontradthus verum
habet. Nam li- cAt in venditione, & Emptione fit perleges po fit i vas
quxdam exce- ptio, qua ementes, vcndentcfque pro mora culpabili non teneantur
ad totum damnum emcrgemA totum lucrum crflans«quAd uno vo- cabulo nos
appellamus intereff, , fed folum ad immeaiatumex ipfa emptione, vel venditione
proveniens: timen quia probabile efl cum de Lugo*. 1. i%./ei}.x. n.ii. non
obligare has leges in foro coofcientiar,cflo obligare teneat Molina, Covar.
apud eundem 0.17. ideo nos dc hac exceptione non I aborandum duximus. 7 Porrd
quatuor (unt in prardida communi Regulapemoraada : nam primAdi nulla culpa
adfit in debitore, vel certdlolAm ad fit cul- pa Theologici venialis , oon efl
is obligandus fub mortali ad refti- tucudum nec interefle ordinarifipicc
extraordinarium. Ita de Lugo d mtlilMcicaof , depraxim , Ac. nam proptcrci modA
didum efl ( quia id inducit mora culpabilis ) quare erit in mora , &
obligabiturad reftitutionem, etiam fccuti intereffb ordinarii, &
extraordinarii . Hrc regula conflat ex didis hic pru- denter applicandis . Quare
videndum , utrAm mora fit culpabilis^n inculpabilis : utrum creditur poflit
cenferi rationabiliter invitus, an conicnticns: utrAm dilatiolit modica , an
magru; Ahisperpenfis decernenda eri t obligatio reftitucndi,fivA quAd
extat,fivA illius ince- refle, juxta modA diaa . ra Solum perdiligenteradverte,
moramnoneflehlcmenfuran- dam i tempore, qud accepta res efl; illa enim
acceptio, ut hic fuppo- n itu r, non fuit percam inofa;fed a tcmpore.quoquis
incipit adverte- re non efle fuam, vel quA incipit rationabiliter dubitare,nee
adhibet diligentiam inquirendi veritatcm,ucdiximus /.i 7« Dtr, (.■$.$. •j.Vjn»
fhtutio. Pr«5tcrei non efle confiderandum interefle, quAd fortA pro- venit
creditori ex re accepta abfolutCifed ex rc ',ccepti,quae,quando ad vertitur c f
ealicna,extet,vcl extee aliquid, in quodebitor fadus fit ditior. Nam fi nec res
extet, nec aliquid inqiio is faflus fit locuple- tior, nihil debebit, ut mox
explicabitur. Si eveniret cafus,qud Dominus fcirer rem fuam, vel id in quo ex
re fua fadus es ditior , apud te efle , tc poflet te de interefle auoi patitur,
admoiK re, ncc admonere cttrarot , An obligirerisad di&um intercfleiidem
dic, quod docui mus «.5 de injufla acceptione, injuflaque retentione, quia jam
in cdu.dequo loquimur, incipis efle injiut 114 detentor 14 Pari modo, fi
debitor fiuflet prius in nulla culpa reftituencfi , poftri verA in culpa,
recurreret doQriaa data «. J.quia nimirum eflec obligatus ad reftituendum
interefle refpondens tempori , in quo fuic in culpa, non vcrA refpondens tem
pori inculpato . Caput II. De in/ufta Acceptione, &c. 2jr * J. T otamrtm volortm . K I
QI auisquid iojufleaccipiat(idcm dic fi iniuftd damnum inferat) 0 debet fine
controverlu totum reddere, hoc eft,non folOm rem ablatam , verum etiam totum
mterefle mododido»*$.^«/. fle mo- do deioceps explicando . Ratio efl,quia fccus,non
induceretur {qua- litas, &c. % Petes , Ultra reflitutionem rei, debetne
reditui aliquid pro in* iuria/juam quis hei t furando?Refpoodeo,prrfcindendoi
contume- lia, vel alio capite, fotum ex ipfa injuria exhibita in ufurpatione
rei alieoae,nihil deberi ,U Item e* ufu,rede notat Dicafl.M.a .de Juft.ir.
aXa>d.".i t *• videetiam ? ».i aq.Si enim quid deberetur. clTet pe-
titio veniae, quar certe, vel non folet eiigi i Domino, vel facile re-
mittitur, modA rem fuam ipfe recuperet . 1 Et quid£ fi res ablata extet.vel
impermitta,vel ut facile difeer- ni queat , non ell dubium , eandem debere
reditui , etiam fi ejus pre- tium quomodocumque creverit. Ratio ed, quia quando
rescreicJt, Domino crefcic,ci}m enim fur non fit Dominus rei ablatae, nec potcf!
cfle ejus augmenti,fcu ejus viloris. Atfircsnon exte«,em£ debebit fur reddere
ejus vaiorem . Sed ecce difficultas. Qua enim ratione i» erit expendendus?
Permolcdum id eft,flt moledius reddidere, magif que implicitum plures
diftmdioncs, atque fubdi Aindiones Theolo- gorum. Lege Mol.* I d.j6t
LtfU.i.t.t*.d*i.t6Bontc.dLt .derefi^.\ p.W .de Lugo,»«t.i .de Jnfl.d.x
g/rd.6.DicadilU.a Cad. difp.untc.tU Jmfi. im tenere ^.J.aliolque ab
ipfiscititos. 4 Ego , ut di Aindd procedam , praemitto , rem crefccre^c decre-
fcerepofle velint rinfecd, hoc efl ia fe , ut fi pullus equinus adole- fcat,
«deinde fenefeat . Vel extrinfece, ut fi triticum nunc valeat lingulis menTur
is tres aureos, deinde ab multitudinem emptorum , fex, vel contra . Hoc polito
figura huuccafum . Petrus furatur ab Antooioroeofuram tritici menfc Aucurti ,
cujus legitimus valor erat trium aureorum, verilmpaulApoflejufdem tritici
valor, hye- mis nimirum tempore, crefcit ad fex aureo*; menfe denique fcqueo-
ti Junii pretium decrevit^ediitque ad aureos tres, imm* ad minus . Idem potes
dicere de pullo rqui.-qui primo tempore valebat, V.Gde- cem aureis, fecundd
intr iofecd crefceos.qula facias efl equus.valuit vigintijtricmta, flte.
Denique quia fenuit, iterum rediit ad decem , immo ad odo, ad quinque, ficc. t
Ut ergo decernamus quantum debeat Petrus Antonio, quando ablatum triticum , vel
equum confumpftt, vd vendidit, d i ligent ifli- mdeonfiderandum ed^uonam
tempore confumplh, primo iv%fecun- do.au tertio ex didit? Ni ficdiflinguamus, coafufauimi$eru,flc in- tricata cradatio.
Petrw/ rem a i latam ( en fumis prime tempore. 6 Si Petrus tritico
mprxdidumconfumpfit, vel vendidit , vel alienavit, primo illo tempore, actnpd
menfe Augufti quando valebat tribusaureis, efl diftiaguendum, fle videndum : An
Aotoniu* eflet vendit urus, vel confumpturus primo eodem rem porcam fecundoao
tertio- Si primo non efl difficultas, nam clare Petras non damnifica- ▼i t
Antonium,nifi in illo valore tunc currenti, ideft in tribus aureis, tres igitur
aureos debebit . 7 At fi Antonius triticum illuderat venditurus tempore
fecundo, Jioc efl hyemc, quando pluris valebit, vel quia tritico per hytrmera
ca- rius, illud emit tnajori pretio, V.G-fex aureis; totum hunc vaiorem, hoc
efl fex aureos debebit Petrus fur (ded udis expenGi) reddere: Ratio clara
eliquia in toto boc majore pretio damnum recipit, cau- £1 furis, Antonius. 8
Quid fi eflet dubium, An venditurus tunc eflct*R efp.pro ratio- ne dubii ( id
quod omnibus circumflandis i prudenti expeofis, erit decernendum ) pariem
reddat. 9 QuAd fi non erat venditurus^tec loco illius aliud empcuru*,fed erat
iplemet Antonius confumpturus , vel certi amicis in liberale munus
dooaturus,quod,quia illo raroit, nec confumpfit.nec amicis donavit: puto adhuc
Petrum reddere pretium Uiud majus,quod fci- licettsirtcbathyemis tempore, quo
Aotonius confumpturus, vel donaturus erat Ratio efl.quia Petrus injufla caufa
ftait*nc Antonius iefna fise pro fe,five pro amicis utereturicrgo debet
reddere,quinti valebat tunc ille ufus, valebat autem pluris, id efl fex aureis,
utfup- ponimus. Quod didum efl de tritico, dic de pullo equino, fi illum
vendidit fur pr imo tempore, fed Dominus erat vel venditurus, vel donaturus
amico, tempore ilio fecundo^uo equus adolevi t:par eoi m efl ratio ac de
cceteris . Solum adverte expenfas oeceflarias.quas in alendo equo,vel etiam in
fervando trjtico»verdfeciflec Aotonius,pofle i Petm,qui eas fecit, fubduci i
reftitutione, quia fecus, quandoquidem has Antonius non fecit, ut
fupponimus,plus haberet, quam quod exigit damnum ipfi il- latum£xcipe,nifi fint
compeofandae cum u£ii,quera ex equo,V.G.fiir accepi t, ut ex fe patet . 10
Denique. Si A otooius erat venditurusrfronfumptunis, donatu- rus, flcc.illud
triticum, vel equum tertio tempore :nempd quando ■U uus res fua erat valitura ,
Petrus, qui rem confumpfit primo illo «empore minoris pretii , nihil aliud
debebit , nifi pretium illius pri- mi temporis, atque adeA tres aureos . Ratio
efl, quia , ex uoa parte ; T#W, T . /. De Prtec r Vec. Dominus non efl paffus
interefie ullum, nam fervaturus erat ren^uf^ , que illud tempus minoris pretii
:dc ex alia parte, cdtn fur obligetur reddere rem, ve 1 rei pretium, quantum
efl eo tempore, quo »p e con- fumit: (tunc enim fur propter tnjullam cum penlat
tonem fubit onus reflituendi rei valorem ) obligabitur ad pretium illud primi
tempo- risquando injufldconfumpfit . Qu6d veri intercurrens illud majus pretium
medii, feti fecundi temporis nihil urgeateontra furem in tavorem Antonii,
dicetur mdx in limih •>. »9 < 5 c 10. 1 1 Quomam verA tum hic, tum
deinceps dicemus ( nifi Dominus eflet lervaturu‘,vendiiun»*,&c.) In tuiro,
Aii credere debeS Domi-- no dicenti .fe fore ferra turum ? Refp. in rigore te
non obligari , quia prarfumerepotesdoium Erunt igitur coniiderandae coo jecure
,qui- bus talem veritatem explicari tertd pofliv . Quod fi Mrtdnon poflis, fed
adhuc vigeat dubitatio, reflituendom adi proportionem inventae* vel noo mventac
veritatis, feu ad ratam dubii, ut modd dixi «.8. P/tr*j rem al/aiem lonfumit
(tende tempore . j i a Qiiando Petrus fur confumpfit, vel alienavit rem fecundi
illo tempore , quos res creverat in pretio, V. G. tritici mcnlura valebat
fexaurr<s,cquusviginti;funt rurrus diflingucndatriailla tempora^ quibus
Antoniusrem fuam veudidifl<^,vcl coofumpfiflet, vel douaU fet,uno verbo, de
refua dilpofuiflet - i\ Si er;odifpofuitiet primo illo tempore minorispretii ,
dica prubabiliflimum . imrwV certum mihi videri» deberi i Petro totum- vaiorem
fecundi temporis^itqueadci lex aureos pro mcnlura tritici viginti pro illo
equo, reflituere . Ratio mibi manifefla cft .quia illai resdumexiflit
inipermifla in medio illotempore. Domini efl , two furis : ergo 6 fur tuoc
confumpfit, vel vendtdit,rem alterius conium- pfit.vel vendidit , certi per
injuriam fifl«m Domino: ergo,utpotd pretium a lienr mercis,hbi retinere heitd
dud potefl,fi:d omnini re- flituere debebit . Et Oculi fico tempore ma juris
pretii Petrus vellet ipeccatofurtifeliberarcA adhuc resalienaapud
feextarer.Dnmi- no reddere deberet totam eandem rem , quomodocumque fiveio-
«rinfecd 1 fiv?extrnfec?au^am,quia res crevit pro Domi oo,non pro Petro:ita
pofito,quod ecdem tempore imqudco >fumit,vcl diftrahic alterum tantum in
sequivalenti opus erit reflituere. 14 Qudd fi difpofuificc Antonius de refua
frcuodAeodem tempo- te majt»ris pretii , pari , immb notiore jure Petrus debebi
t vaiorem hunc maiorem reddere Ritioeft clan.quiadum ipfe tunc conium- pfit,
damnum hujus va loris Antonio intulit . t; Denique (i Autonius dilpofuiflet de
fua przdifta re in tertio tempore minoris pretii;adhuc maju* i pium pretiumdiOum
*»«.!{. debebit Petrus. Ratio ell, quia dum tiir injuiledeflruxitrctn tempo- re
quo valu.t majori pretio, contraxit rx debito obligationem red- dendi illam,
quantum tunc valebat , totaenim^juluuetotusvalor erat Domini :& ex alia
parte rem fore i Domino confervendam pr® tempore confequeuti quando deerdeir
pretium , non tollit i fure eam obligationem.quam ex delibo contraxit. Adde
nimis e<> contra refhmruionem quod fur reportet lucrum Sc ditefeat ea
duplici fuodelidlo^empdex furto fle ex iojufla rei confumpcionc : ftcautem
eflet, fi ipfe poifet fibi retinere exr ellum illum pretii . De expenfis hclis
i fure in alendo , V . G- equo, niG compenfentut cum ufu, quem ex equo fur
habuit, idem dic quod modo di- dum efl. Petrus rem ei lotam confremit tertie
tempore . 16 Quando Petrus confumit rem tempore illo tertio,qoorei pre- tium
decrevit/ive rediens ad primumUive etiam ad miriusuic fi men- fura dtda tritici
defceudenrt ad precium trium, vel duorum aureo- rum, fle equus jam fenex ad
odo, vel quinque, pari modo videndum efl , quandonam ei illis tribu* temporibus
Antonius rei Dominus fuifict rem fuam illam confumpturus, vel fervaturus . 1 7
Si ergo Antonius de re fua dilpofuiflet primo tempore, debebit Petrus
reddcrequanci tunc valebat, atq; adeo in exemplis pofitis tres aureos pro
menfura tritici^lecfl pro equo. Raeto efl^uia ex una par- te Petrus rem
confumendo in illo primo tempore vobligationem con- traxit reflituendi vaiorem
illrusteporis,quoconfuinpijt,ut In fimilJ didu efl modo,flc cx alia parte, pro
lito pretio da m.iu intulit Petrus Antooio,nou ver 6 pro majore;jam enim.ur
fuppommuSvAntonius rfl non erat ad meliora tempora fervaturus. Di ces*At fi
medio tempore crevit valor rei. pro Domino crevit. Refp at jam tertio tepore
decre- vit, ergo pro Domino decrevitifolG igitur Petrus debebit pro damno
aJlato.qu-Sd foium fuit^aruiHe Anto.iifl pretioprimi illius tfporis. r 8 Si ver
A Antonius de re fua fecundo tempore, quu plus res vale- batidifpofitunis
eflet, totum hunc vaiorem, atque adeA pro menfura didi tritirt fex aureos, pro
equo viginti, vel trisiota debebit Petrus reflituere: quia.ut fuperius in fimil
«. 7. & 9 didum efMum Petrus remalienamfibi in en mediotemporc retinuit
.unde hdum efl, ut Dominus de re fua difponere eo tempore non potuerit ,
intotoillo valore datnmim intui, t, ergo totum efl rehrciendum : exceptis ex-
penfis forti fidis fle non compen facis , iuxd dida •ed m.^fine . 19 Denique Si
Aotoniusderefusdifpofuiflet in tertio illo tem- pore minoris valor is, hunc
lolum minorem vaiorem debebit redde- re Petrus, atque adeA io exemplis
poCtistre» , vel duos aureas pro tritico 1 decem , vel odoproeqaojqutntum
fcilictt mcnfun tritici» P 4 & equus 2$2 Explicationis Decalogi & equus
de silure d« reterunt Ricioeft^uii pro tempore inteee- denti nullum fecit damnum
Amomo Petrus , pro tempore prs-lcnti tam redditquanti re» ralet Pretium enim
illud medium majus licet, uria dicam, perierit, dum re» fuit in manu luris *que
uracn pcrul- fet in manu Domini, quia illo ralore,irt lopponimus Antonius ulu»
non edet . At infrl {.9 cr probabiliffiuu lentegtiadicemus, quando resaque
peritura erat in manu Domini, licuti penit in manu (urii, oihill fure deberi,
quia in nihilo Dominus damoibcatus efl . JO Confirmatur; quiadi restitaret
.nonni laus edet, fi luum tri- ticum fuumquccquum Domino Petrus redderet i ergo
Ii coo- fumpfit uon nili ad valorem ejus temporis debebit , quia noo con-
iumplit.iufi rem u«i valoris. 1 1 Errapenfoujuas medio illo tempore frcit
Petrus, eas tantum Cbi poterit Petrus cotnpcn&re ( retinendo fciiicet aliquid
de relli- tutione ) quas uecefiatio fecilkt Dominus , in bis enim Domino uon
damnum intulit , ut in Cmili fuprA diflum efl ». 9./»» , Quid autem fiet
indubicqan Dominus ferrawrus edet, Ccc. V«le».7. Pn iK/ufit alui* , ia Pruflus
rei injulli abiit*, vel injufid retent*, vel etiam injuftd deftrufl*omnea
Domino debent reflmniftirtrilcje nise apud San- tb.Ad.j.i«D>r r
a}.Le(li/.ar.liV»Al?.Mol ru",J.‘f.7aJ.Dlcail./.j. 4b>oiS.ir.a.d.t.d«d.
jur-SiRatioeli eadem, qu* di cetursnfrir.i.S.j. m.% FmQus inquam , tum rei ,qui
vocantur truflus naturales, ut cll K rtus Ancili*, pullus ex equa, herba ex
campo blveftri , glans ex ar- re non culu, Are. tum rei, qui appellantur frudi
us muti.idcd, qui funtpattimei ipfa natura, partim ex indullria live parva,
uvema- rna, ut eB v.s. frumentum, sci Iruflus.qui colliguntur ex agris ,ca-
fcus ex ove, Scc. ubi partim ided loduttna colentis , partim ipfa na- <U
DnM'fi>e magna) nam quando maxima cfi indullria , & modicilli- mavis
natur* . cdm parum pro nihilo reputetur , vocarem potius fruQum illum merx
mdulirix , qulm mixtum,»! m hoc loiiim cafu
fequor'rhomamSanch./«vcil.»xfi.DicadiJI./vcvriruSi,i.} v.jo. do- cent es,ifi
mixtis ubi pluris e» induflrix vocari fruflus induttrialcs , ubi plurii natur*
naturales.Sub frudluum minutum etiam nomine veniunt fruOus civiles, quxlceft
pretium locatiooi>domus,vel equi , ad hoc enim lucrum concurrit domus , vel
equus fioul cum indu- Bria locantis. Fruflus met* induflnx, quale eu luctum,
quod ex negotiatione pecu«*xlieneacqui0vifti,n6funt icflitucndi, quia quod ex
folain- thiBria tui eft, tuum effis iplum lumen natur* docet ,utpotti lucium
perfonx, noo rti. His jaflis fundamentis, fit . H/fu/d (trima. xj Frudus rei
injufld ablati tum naturales, tum mixti , femper debentur Domino , etiamfi apud
Dominum res non txntiim irufltfi- caliet,lrnflificavu tamen apud poMorem ;
& etiamfi domum, V g. Dominus noo locadet.poiiedor umen
locxviti&etiaoififutl ruflus illoa quomodocumque confiimplcmpiec m illo
fuerit tadlus dmor : A ctiamd illi fruflus fuerint percepti Irc, luris
diligentiam, perque ejufderu expcniit mciiuraU-ltaSanch.iv, JII H.I to.Leti. Mo! Dicaft ca. v.gs. alios citantes . Quidquid
enim alifdicxnt inoppofitum,apud Lib. z 6 Solves item illam aliam difficultatem
• An fur teneatur refli* tuere frudi us,quos Dominus percepifict ex turpi ulu
fu* rei. Solves inquam» diligenter i ter ii m dillinguendo ; fi enim percepi
Aet ex re lua inhonelle , ideft peccando , iUut lucrum fecucum tui liet ex ipfo
peccato»o()u tenebitur fur illud lucrum refti tuere , quia hujus gene- ris
lucrum uon eft frudus rei/cd humanae malitixat fi percepiilet» licet peccando ,
non tamen ita ut lucrum fecutum iuillcter pecca- t o,i cd ex re ipfa, feu ex ufu
ipfius rei fux, tenebitur, quia tunc lucrum fuiilcitrudus rei Domini; ucfoiet
obligari fur ad rdlitutioocm pre- tii locationis domus , quam Dominus » etiam
cum ptccato localiet Meretrici. Iu idem DicalL^^.99. »7 Dcejufmodi frudibus
multa dicentur inferius , dt nflitu. liem tx rt xj* nfia ,qu* omnino lunt hic
applicanda : ubi etiam pro* pter materi* connexionem agetur» qualium expenfas
pollic libi de- ducere poiicflbr nui* fidei . §. VIII- Btiam/Srtiptritril . i
CI equus V.G.inju Ad acceptus, vel cafu pereat in manu foris,vel 0 calu
deterior e vidat,oon periturus, nec deteriorandus in ma- nu Domini » fatentur
omnes , furem detere reilituere totum illius valorem , vel quanti exillimatur i
prudenti viro damnum , quod per illam dctcrioratiooerafadumeU Domino : impd
etiam damna in- deiecuta, & in dubioquod damna confccuta euent, debere pro
rata dubii compenfare. Ita S.Th.a.x.y.6x. terp. Soius Con. Mcd.
Sylvcft.Tol.iVMr.Nav.Rcb.Vafq.aluq; apud Dicaft l.\jr.xjl.\.d*h. 4.*. 49. Ratio
eft, quia fur omnium horum damnorum caufa eft . x Verum ii equus (idem de
caetcris rebus) ita periit V.G. ex in- cendio cafuaii, vel per juftam hoftium
incurfionem , apud furem , ut eodem prorfus modo periturus certdfuiflet apud
Dominum: Aliqui obligationem refti tuendi in cootroverfiam vocant . LegcCouu.Ifcjf. prr/<«n«ij s
^.j,^.6.&alios,quosiple refert* Sed coiurover Canon dim- culterfolvitur . A
Hcrocniro ex fenienua probabili llima tunc furem nihil debere, ha Lefs.A*.a
r.i*V«*.n.Mol.».|V.7»j. Valq.^e#>f. e.j.Q.i.dnb.i 1.» 66.Dicaft.4r*r.".$a.cit.Sylv.ArmiI.Cdv.Rcb.aliol-
quc,quia tunc nihil damni re ipfa tur intulit Domino. Confirmatur, quia
detrimentum illud erat 10 fua caufa incvitabiluer prarparatft* ac proindd
fecundum moralem xft imatio nem periode era t^c fi jam illatum foret :ergo fur
ille» vel deftruQor non cenietur damnum in- tulifte morali cer loquendo ,
fiquidem nihil propterei minus habet Dominus quim habuidct-Hmc inferebat
Pr^ceptor meus,P.Joicph. a Coft Soc. J ESU im ma*ujtript .de jmfl jur
'p.x'ft^i^.iub .1 ( id quod habui t ex Pctr. Na .dub. j 1 X. & nunc refert
Dicaft . /. mex tii.m, 7 j. ) eum, qui interficeret hominem paul^poft
certiUmfemo- riturum»e(le verum homicidam^itqueirregularemjnon tamen tene- ri
dedamno fecuto femilfeAc-quia non dedit detrimentum, quod, moraliter nou
cenietur jam datum per cer liftimam illam mox futu- ram mortem . 1 Solilm cxgo
evenire potuit.ut antequam equus periret , eodem raodoapudDominum periturus
.illoufua fuerit fur , vel equus lu- crum aliquod peperie, vel ex carenti a
eius, Domino ante idem tem- pus evenerit damnum , feu cella verit lucrum ; tunc
profeddhanc omnia antecedent ia damna deberei fure Domino refarciri,** $.- ad.
fatis eft certum, quia bxc lucra non erant Domino, ut fupponi- muslde futura,
& cx alia parte, ut ad lacicutem didum eft , res tem- per&Domino
ffudificat . 4 Advertejnedixibcm»*. a. ( ex incendio cafuaii , vel per juftara
incurfionem ) fi enim res peritura erat apud Dominum per injuili- auiaiwui iu ■
Judicant ^K.hx^bl^tiroVitu’, 1 ?,' inhilta acceptione.qu* femper manet, tixm
alterius, non proptexrMei WeiflmoA<^.>»/. i.ufl x rfx. Ai Sotxc fiat
xquStas, utfirpddiflumeB , folum excubui fur poterit 4 . ™n,.7j.ciunteLefi.Mol.n.
Valq[>«r.Nav ) «curabitur fur» in eo cafu, quo, fine gravi ipfius culpa
fru^us fintomnindconfum- reftituendo , nam ille , qui per injuftitiamabtuliflet
, obligatus ineocaiutwuu, t r . r r-..-ii- fuitiet refii tuere Domi 00, ergo (1
tu praevctnfti,fimilitcr teneberis, quia obligat i o,quam alius lubnlfec, in te
translata eft ratione damni , quod alterum prxveoiens , przintulifti . Verum
cur in te translata ht obligatio reftituendi , quando res peritura erat apud
Dominum per injuftitiam alterius, cum concedamus non transferri^uandoca- fu,
vel juft^ • At neque res aiienaapud te perit fine tua praefenti cul- pa,ut tunc
fupponimus : nam fi tu antei confumpferis, alia eft ratio» ut mox ».7. dicetur.
in eo calu, quo, Une gravi ipnuscuipaiiuwu» nn,uuH.iuuwm»u.ii- ptiiquod evenire
potuit,fi^um iple veUet eos reftuuere, ncc poflet , deurunt cafu fuere ,
<5cc. i(t?ula fttunda . z4 Quamvis lucrum cx oegotiatione
pecuniaealienxnonfitre- flituendmn, tamen reftituendum eft totum damnum , quod
forti emerfit Domino,& lucrum»quodeidcmceJlavit,fieam pecuniam , 2 ua per
tecaruit^dnegotiationemilletradidillct,utexd^opttet. ucrum illud^suod Dominus
non foldm communi, fed etiam fingu- J ari d iligentia de faflo percepilTet»dcbct
reditui : non tamen , quod perci pere quomodocumque potuiffet cafu, vel
fdrtuna.lu Dicaft. Ac. e.n «09. aliique. Ratio eft, quia in illodasnnum
paflusetl Dominos cx tua cufea, non verbi nlioc- . »5 Ex diUi$ fol vn illam
dubitationem ; Anpofleflor mal* fidei teneatur reftuuere frudus.. quox ipfe for
non percepit ex re aliena , potuiflrt tamen percipere, folvesdnquaro, naviter
diftin^uendo, cum Axor-Left.Mol.Varq.aiiifquexpud Dicaft./.c.*r. .fi enim
Dominus pe^«Pturus fui fiet , renebitur fur , quia tunc ex fecunda regula for
futuet Domino caufa damni : fi verb Dominus non fuifletperceptu- rl i^f'!f q r
lUquam lrricb,lu ^ ln /oroconlcienti*(ium in toroexter- fur reflitucrc ea.
fif*nd*m ,4 ni xtaditatientSwdi.i* nibiiTi 10, } quia * onc d ^ n 'ficavit
Dominum , & ex alia j Adverte iterilm, me r^.dixiffef certhperiturus apud
Domi- num ) fi enim dubiu m eflet , an res apud Dominum peii tura foifler ,
tenebitur fur ad reftitutionemrei ablat*. Ita Sylv.Reg^liique apud
Dicaft./.c.'*.70.quiain dubio melior debet elfe conditio Domini. 6
Iivftas;Atmodb*.i.di&uraeftin dubio dedamnisconfecuturis» debere
reftituifolum pro rata dubii . (
... Refpond eo, ita in d amuis confccuiuris Domino ex privatione rei wr furem
ablata? : fed in te ipfa ablata, dc qua hic loquor, non ita . Rat io eft
eruenda ex illo principio explicato %.6 qudd femper judicandu eft in dubio pro
poflidente.Cum ergo prius fit, rem Domini vivere/eu exiftere,dubiG autem
emergat, an foerit peritura, judicandumerit prorei vita, feu exiftentia, atque
adeo pro Domino i piam poftidente. At cum lucra confccutura ex re, nondum
exlftant» non poflident^c ided in dubio pro ipfi* noo poterit judicari , nec
pro Domino,qu»fi ipfa poficderit. Sed quia ex ai io capi tc iupponirmn ca f
pexata cettc fu ille i Domino^equuro eft^it pro rata d abii, feu quan- tumfpes
illa ex iftensxfti mari i prudenti poterat , reftituatur . Cap. III. Dc 7 Ille
alius eafus occurrere poflet difficilioris lolutioiils : Petrus trilici
meufuram furatur» illaraquehodic confumit, vel vendit: cras autem boAes juAi
irruunt» vei ingruit alluvies, fcu incendium, quibus triticum, Gve fuidet
inventum apud furem, five per Domi- num ,zauali modo perimet • Qu.rri jam
poteA, an tunc Petrus tritici valorem reddere tcneatur-V ides in procedenti
cafu non pre- fuille Petri injuftam confumpt loncm, G^uti in protenti ? Atque
id etiam qu<gri poteA dedamniGcaniercmalicium. Segetem Verbi Gratualienam
hodiecombuiiilii ; d btt M reAituere totum te- getis valorem, Gfqui comburenda
fequeuti dic fudlct apud Domi- num ? 8 Reipondeo . Id in tribus evenire
circumftantiispotcA. Pri- m 6 , G fur confumat.vendatque, vel deAruat
anteinccndiura prpi- fum: dc tuocajo. Furem liocr^ torum tritici, vel Tegetis
valorem reAituere. Lege LeA. /.r.*. 9 j. Vafq. /.c.n.j i, Mol i. i.d.ii€.n i.
De Lu[go,r.t .dtjmfi f tf-40.77. Pctr.Nav.Z4 RatioeA, quia tunc res erat
Domini, & quia non ptxvidebatur periculum ul- lum. res valebat fuojufto
pretio ; li ergo inique eam fur conlumplit, contraxit obligationem eam
rclhtuciidi, que tullinun poteA, niG adusfiat reAitutio, legatur
Dicalhll./.2.<£r/ fijr,x.d.\Jub^.tk 0.74. qui videtur ben ignius loqui . 9 5
ccund 6 ,fi aliquod periculum fubodomumfuit»quoexiAcnic fur inique conlu mpGr,
vd vendidit ; dctuncajo, remanere in fure obligationem rcAituendiquidcm ,fcd
minus j quantum fcilicet ju- dicabitur i viro experto, ex illo periculo, rei
pretium diminui;qudd G vendidit, debet pretium dare Domino, cujus erat
trilicum, quia pretium fuccedic loco rei,& in hoc jam invenitur faAus
ditior ex re aliena fur . Dummodo advertas, minoris etiam debuifte , propter
ta- le vitium periculi imminentis, rem vendi : quod G vendita cA anti- quo
pretio , debebit pars pretii excedens emptori reddi , non Domi- no, quia in
illo ex te Au emptor fuit deceptus, non vero Dominus fuit i te iniuAd damniG
catus . 10 Tertid' Si periculum timebatur certum, & infallibile, quo pallo
res nihil valebat : quis enim rem j .ra jam certo perituram nui- locjue
ufutfibi utilem emere pretio vellet ? Et tunc,ajo, nihil debe- ri a fure, quia
nihil damni intulit, confutuendo rem ilullius valons : adde Dominum tacite
confentire huic confumptioni . Quis enim non vellet i cepa nem VG, confumi
potius , quam ablurai ab immi- nenti Domus incendio? n Petes . Fur, fi poliet
rem i fe ablatam eripere i Gmili V.G. in- cendio, obligaretur ne eripere ?idque
ex JuAitia ne, anexcharita- te? Rcfpondeo, obligari .cxiuflitia , cAo negare
videantur Lcfl. & Vafq. /.e. obligationem Jullitiz. RatioeA, quia fur , quamvis
non Gt abfolutc cuftos rei ablat*,quu tamen femper obligatur rem Do- mino
reAituere, conlequenter obligatur rem eandem confcrvare (altem arquali
diligentia, & labore, quo res fuas confcrvare. ne fcili- cet ponat
voluntarium impedimentum ad rcAituendum : ergo con- tra JuAitiam peccat, ni
confervet, ciim pollit, quod idem eA ac dice- re, G cum poflit, ab incendio non
eripiat . 1 a Quid , ii quis rem furripiat ante incendium , quo ccrtd res erae
apud Dominum peritura, obligatume illam reAituere» anvcrd,ut luam poflit coc
fumere ? Rcfpondeo, obligari reAituere. nec ut luam polle conii mere . Ratio
clara mihirA, quia res quomodocum- que falva Gat, Domini fempereft,
niGexcircumlUiUiis certi) appa- reat rem a Domino jam fuilie verd, fle cx animo
, non verd foiiun cx nccefiitatedcreliflam. Vidc.quardixi «.14. Fortunae igitur
fu* Dominus tribuatj G res in tuto poGta fuit i fure Deducere ta- men pro fe
furem polle pretium fui laboris, & induAriz, >fi uu^ luit, ipfa refla
ratio liflat, quantum autem erit hoc pretium, facile colli-
gesexdilUsrr.ar.8.^»00) 7. iofimili . Quando res perit m via, fub ejus manum,
cum quo eam mitto ad Dominum, quidfaciam , didam infra >r .Onut
rtflitutionii qutndtnam .dfit , fi <uctptie } ttl da > ut io fint dubie
inju/itr . Htmtjfiu ) . f "T\E hac eda fatis ego difputaverim fuperius 4
*.prra* , ra Ut. JL/ fMis*p.i.$.i.v 4 rb.He/la*iio. Illuc accedat , G velit,
curibus Leflor. Dv faundtt %sdiet , /ra Coufu nJhtutiomU , 7 «« tfl rtt . f
T\Um nonconftat, rem, quam ego poffideo, efle alienam, dicor L/ PoAclbr bonz
fidei ; cum conAat ; dicor, & fura mal* fidei PoAeiTor . Qudd fi non condet
rem ede meam , fed nec conAec efle alienam, dicor Poficilbr dubiar fidei . *
Sit jam legula piimaex Lefl./.a.r. 14, d. 1. Mol- r.j. d.jt.8. aliifqueapud
Sancb. /.z.radrr.ai.**w».l4. Dicaftill- M.i.dt/mfijr. a*. d.j dub.i. Siqns rem
alienam bona fide, ut fuara quocumque citn- lo accepit, Aatim atque certA
advertit efle alienam, debet illam eandem , G extat , reddere Domino : imm6
Dominus poted Gbi eandem, ubicumqueillam invenerit , vindicare. RatioeA, quia
re accepta. 233 res quomodocumque accepta, ubicuroqoeeft, Domini eft ; Quare
niG, qui eam habet, Aatim reddat , incipit eflfe injuAus detentor , Ac
fubintrat proconfequenti tempore radix reAitutioois ex iniuOa ac- ceptione, de
qua in przccdcnti capite didum eA, quia rei alien$ de- tentio eA continuata
ablatio. J DixiC certdadvertit jnamGfubdubio,vclfubprobabilitate , qu* non
faciat moralem certitudinem, non eA obligttus reddere, utfukdiximus I.
imdt<jc«p.\. d^.j. (jdtimtpij & mox in- nuam, num.\ j. 4 Dixi item
(illam eandem ) nam noopoceAunum proalio, m- vito Creditore, reAitui,
i.Mmnijtjii , C. dtftlut. cGmCrcdaor non folum habeat jus JuAiti* ad
rcm.ejufque valoreroded etiam ad hanc rem. ItaValq. Val.Mol.Rebel Lop.Sotus,
quos citat, fequiturqne 1 y contra Pet.Nxu. dicentem. foiim efle contra
Charitatem. Duas tameoadhibeo limitatiooes:Alteram,ln rebus utu conium-,
ptilibus, fcu fundionem habentibus , facild polle reddi unum pro alio in eadem
fpecie V-G. habet quis meufuram trumenti *que bom reddere; RatioeA, quiah*
luntadeA «quivalentia, ut non Gl judicandus iuvitus creditor . Alteram ; In
rebus^u* iundionem non recipiunt, tuocloldm poteA unum pro altero zqualis
pretii Debitor reAituere v.g.vcAem pro Equo,hunc Equum pro alio,imm6 pecuniam
proEquo^cc. quando creditor non habet peculiarem af- fedum ad rem fuam
individuam. RatioeA eadem, quia tunc non erit graviter invitus creditor . Atque
bzc dudruu cumprzdidis duabus limitationibus propter paritatem rationis locum
habet etiam in poflcAore mal? fidei, quando re» eA rcltitueoda cx radice injuAz
acceptionis. - . 7 Regula fecunda ex iifdcm,< 3 c Mfi" • Si rem alienam
bona fido acceptam, bona item fide in totum quis confumpGi , vel deAruxit ,
nihil remanente, in quo fadus fit ditior, Gve fuerit res ex fe confum- quia cum
Gne culpa contra JuAitiam fuerit deAruda, none A ca- put, unde oriatur
obligatio reAitutioois. Dico contra JuAitiam, nam quamvis
deflruxcritlafciviendo v.g. vel fimili modo , c^mooi» fecerit contra JuAitiam,
onus reAicutionis non incurret . 1 cies prin>6; quando rem mixubilem alienam
cum mea milceo , judicandumne eA, rem al ieuam extare, atque adc6 me debere
illam in individuo: an judicandum potui» elicdeArudim, atque sdedmo debere
pretium, feuid.quofadusium ditior ? Reipondeo, id coIIh ges ex mox dicendis
§.4. 6 Petes, hacoccafronefecundd;Simibi, Mercator tradat mer- ces ufu non
confumptibiles , quas mczdifpofitioni committat , dn cendov.g. t omraitto tibi
has merces } ut dc ‘His d.t ponas, v.g ven- das, quomodo vis, dammodo correi po
.ideas mihi } tradendo id quod ex illarum diAnAionecorMfuiret: vel quod in idem
recidit : It mihi Mercator eafdem tradat iuAo pretio zAimaus , ut illud pretium
eidem Mercatori poA illarum diArattionem fine fraude refiituam ; fi inquam,
mihi Gc confignentur mercos. judicandum-, ne erit, rem alienam extare, atque
ade6 lellituendum in indivi- duo : an tranfifte in meum dominium, atque aded
lolium refli- tuendum ? Nam ablblut^ nulla alia voluntate tua accedente, mer-
ces funt mercatoris : folumenimtibicommittit^Gceaimfuppo- nitur Jureas more
procuratoris, fcu utilu geAoris negotiorum ip- fius, debita morahter
diligentia, vendas. Ut li accedat aliquis altus tuus, quo illas velis ubi
emere, velipfoalluexercitodeilU» mercibus d ii ponat t inquam dc tuis, ut G
illas pinnori des tuo Cre- ditori , vel tuo familiari dones, vel alio modo
coofumai, tunc mer- ces erunt iam tu? cum obligatione reddendi pretium
Mercatori , n tonc adualitcr, vel viitualitcr emi Ai, & conlequenter Cre-
vel Amicus nihil debebunt Mercatori : GquidemGc ream tuam, non rem Mercatoris
acceperunt. Iu Vafq. dtcif.j o|. Si tamen eas, extra neccflitatem extremam, vel
gravem, dones, vel pignori des tuo di&o creditori , przvidcndo tibi non l u
ppet crc,u n- de podis tacere Mercatori facis , peccas comra fidelitatem
procura- toriam . Ec quidem, G id fuerit in re notabi Ii , peccas gravi ter , u
t ex fe paret, retpanence femper in re obligatione reAitutionis pretii , fi
quando potens folveudo furiis . An verd creditor, vel amicus dum has acceptant
przvidentesfuu- pretium Mercatori defuturum , peccent nec ne , Gve te inducant
aA dandum, Gvenon inducant jcxdiceodis$.4.««.a6. colligi poterit . 7 Regula
tertia ex DD cxtMu.c Si res non eA in totum deAruda fed remanet in aliquo , quo
redditus eA quis locupletior , hoc, in quo Udius eA locupletior, debebit is
reAituere, ut primum advertit Id G- bi per fe proveni llecx re aliena ;
Utaccidetexempiifratta, fiquis- rem alienam bona fide vendidiflet, &
pretium habuifict i vendito-' re. Ratio eA, quia hoc luccedit loco rer. Quare
ficuti rem vel par- tem rei, G exuret, debuiflem reddere, fic hoc quod remanet
. Adde non c&zquum quempiam divitem fieri eirealiei». Dixi autem ( per fe
provenifie > id enim folum fuccedit loco rei a!ien*,non verd id quod ex
occafiooe iplius, fcu per accidens acqui- ro. Si enim V.G. pecuniam, quam bona
fide meam puto, negotio*» «iooi fubdam, totum lucrum meum erit , quia id eA
fniQus indn 0 c per fc provenit ab aliena pecunia , quia ex fedl Aeri- Ir* . Explicationis Decalogi Piri modo , fi oceafione , qubdego veftitus
vcfie aliena pretiofi iameri Principe , & aliquid lucrer» totum, quod
acquiro, meum erit, quia per acc idem hoc lucrum fcquitur i re alieni .
Confument rem ian.i fide acnptam , 8 Ex didis fit primd , ut fi quis invitatos
abAmicoedat cum illo resiurriva» , nefeiens efle ex furto, ad nullam
reflitutionem tenn- tur, li i ple io nullo fictus cft ditior : At fi
infumpfiflet aliquid ?quale in luo ciboivel partem i; pquale, vel partem debet
ex communi opi- nione reili tuere, quia io his fa&useft ditior . Ita i idem
, quibus aade Viiq. 9rJ*tefi,i.§,i .*+,& y Dico ( ex communi ) nam de Lugo
te. 1 . dejufiJ.i ^fefl.i .num. \ y o aliocapitabuoc omninfl liberat
ireflitutione : quia nimirum , dum comedit tanquam minifter, feu inftrumentum i
nvi tantis , fine cuipa efculenta d diruit, vriuti fi gemmam alienam, quam bona
fide putat ( Petri, v.g. proiicerct jufluejufdem Petri In puteum rersoedm
apfeilla non acceptet, non contrahit obligationem rcfli tuendi ex re accepta
.Venim id mihi non placuit Ap.fr.i.r.i.^. 5 * 9.10. c&m de Reiigiolo
inviuto fine fuperioris licentia agerem : & nunc in hoc cifu multb minus
placet, faltemexeo, quod invitatus non utitur Ilis fpecu lationibus , nec
intendit comedere , ut merum i nfiru men- tum invitantis, fcd more humanocibum
acceptat, fle comedit : qua- re moraliter rem ucitd accipit, & confequcnter
obligatur ex re ac- cepta . Non fic quoad gemmam prpdiflanvel quid fimile: non
enim acceptat gemmam, fle ut fuam proficit, Lege Bann«A Silon.apud Dianam,A*M-
< M- , 'Al. ?'' «alio capite nunc bona fide confu- mentem res unico adlu
conlumptibiles, liberant i reftitutione ; quamvis in aliquo fidius fit ditior ;
fed non placent . "Denam rem lena fide atteptam . 9 Fit Secundb, ex
iifdem. Ut fi ego rem furtivam mihi ignoranti donatam bona fide do alicui, vel
eidem ( poflquam rem confumpfit,) qui mihi rem il lam donavit, aliquid aequale
obgratitudinem retro- •ano, nihil reflituerc debeam, cum adverto,rem fuifle
furtivam/}uia in nihilo fi£hisfura ditior. At fi egodonaturus fuiflem aequale,
vel minus alicui amico, quod mihi refervavi,quia rem furtivam donavi, hoc
aequale, vel miniis reRi tuere debeo Domino jam nunc cognito , quia in hoc
fidius fum ditior, & hoc fuccedit per fe loco rei alienae. Quid, fi
donaturus fuiflem majus ? v.g. centum aureos in tritico , fed quia dedi
quinquaginta in auro furtivo, totum triticum mihi refer- vavi? refpondeo, ut
primum cognofco aurum fuifle alienum , fol&m debeo quinquaginta reddere
Domino. RatioeA,quiacxceflus,quem mihi refervatum iovenio.fiiir refervatum per
accidens ex occafiooe rei alienae datae, non verb per fe, atque aded meum eft,
non alterius. Vi* dem rem hem» fide etctptam . 10 Fit TertibjUt ex didtii
decidi debeat, quid fit «flituendum, & quantum, (i res alienabona fide
vendatur. Dico elle diftioguen- dum; vel enim Primd, rem alienam bona fide
emifii; vel Secundd , dono, feu fine pretio habuifti, A io utroque cafu deinde
, bona item fide , vendidifii . In priore cafu , non obligaris quidpiim
reflituere Domino rei. Ita « iifdem, quibus adde Laynk4)./#&f.*r.+Ai7-$‘ K
xy legeDian. te.t./r.y mifeeli, etfal. tX4 r - Cajet, utrumque d. aliofqtte
apud Dicall. U Jejafijt.x d.M. S.M48. quia apud •tt
resalienanonextat.necinaliquoexillaes locupletior ; pretium enim, quod nunc
vendendo accipis, jam antea fol veras emendo . Di- ii ( Domino rei ) nam an
debeas aliquid ipfi emptori ,cui tu vcndidi- ifii, dicam modo «vw.x 4.
lopottenore cafu, debes dare totum ore- jtiam Domino, quia in hoc fa&uses
ditior. Nota, fi Dominus forte rremfuam recuperavit ab emptore hoc ultimo, ut
cett£ pctefl,lxcx- quia femper fua eft: tunc te emptori huic pretium reddere
de- bere, ne fci licet ex aliena re locupleteris , certum efle . Inquires :
quantum debet huic emptori, vel Domino dari , totam neprocmm, quo res
tibidooedata vendidifti, an fati* fu dari par- tem ? Refpondeo, fi bona, ut
di&uin cft, fide vendidifti, medio, vel infimo pretio , totum hoc debes,
quia hoc fuccedit loco rei Domino debit? : At fi vendis fu premo pretio, vel
etiam majore, id poteft evenire ex duplici capite . Lege cofdem ?».6.adde Dica
&J,z-de Jufl. rr. ififi-d.j- 11 Primd, ex eo, quia res eadem v®. equus ex
fie, vel ex circum- ibo tiis crevit in pretio, five oh majorem ?tatem equi ,
fivecx penu- ria equorum fupervenieme , fle in utroque cafu debes totum , quan-
tum fiiit, pretium reddere . Ratio eft , quia res eft femper Domini , Je Domi
no valet, quanti valet, Scio aliquos cum Molir. w.4. di/p. docere, tunc fatis
tibi efle, fi valorem medium reddas Do- exceflum tibi refervare . Ratio eft( inquiunt)
quia f uflici t,fi Domino reddas, quanti poflit rem ?qualem fu? fibi emere ,
rl^Z!^ rarea L c ®erc facili, ut fuppooirausffecus enim non Doarin. ) per illud
praiutn mediam : ertof.f- «itv fnii? dum1 ** M rdlituatnr . Confirmant : fi
Dominus recupc- re, 5 lb cui tu rem t ibi donatam vend id illi , non teoe- ***
?* potilis emptori, jam enim ipfc Dominus ple- ® dcfl “ Iu ^ u, P €rf u« rei
recuperationem, ergo oec teneris ex- ceflum illum eidem dare, jam enim ipfe
tantum habet per pretium medium, quantum fufficit ad fimilcm rem fibi
comparandam . Scio, inquam, hoc, & ccrtd id efle probabile io praxi
iuficiari non pofliim , tutum id efle 6tcturDicaft./.c.*.i44Jicet ipfe
contrariam fenten- tiamfequatur. ■ a Secundum caput , unde tu carius vendere
potuifles rem alie- nam tibi dono datam, eft, quia ejufmodi rem in alium locum
tran- ftulifti.vel iimilem non vulgarem diligentiam adhibuifti : & tunc,
etiam regulariter ipfa fubftantia rei, qur venditur ( quod non cft iia in mera
negotiatione pecunip.qu? ex fcftcriliscft. ) ided notat San- rhn, /. :.i«
Oira4ra ] .«us^. non totum hunc exceiJumpoflei te retineri, fed foium quantum
arbitrio prudentis refpondet tuo labo- ri, fle induftrif : fle redle de Lugo
t.xJtjnfi.d. 1 7/WJ. 1 .o.ai . ob hanc rationem docet, tunc nunquam
fufficeredare pretium infimum . Denam pretium rei alita* ima fid* tendit * . 13
Sequitur quarti, ut etiam dccidaturcx didis; quifnam refti- tuere teneatur in
fcquent i cafu? Antonius equum Qrlari<booa fi- de ab amico dono accepit, mox
eadem fide illum vendidit Franci fco, atqueejus pretium idem Antonius dono
dedit Petro; quifnam red- dere equum, vel ejus pretium debet C?(ari Domino,
quando conlU- bit,equum fuifle C?faris, AotoniuiVe,an Francifcus, an Petrus? Refpondeoex
didis, ( Lege item Sanch./.i.in^r/.r.x).M.i 8-) Ni- hil AntoniusdebebitC?fari,
quia Antonius in nullonunc invenitur fa&us ditior ex C? faris ?quo.
Rurfusnihil item debet Petrus, tjuit 'calve habuit, accepit ab Antonio Domino
legitimo illius pecuniae : qui utiuppono ex mox dicendis, per immilfionem
pretii equi cum lus pecunia fadus eft Dominus illius pretii . Quare ficuti
licite quisjds- ta i latrone, vel fraudulento lufore poteft retinere , quia hi
funt fadi Domini illiuspecunic per admixtionem cum fuis (utfupponimus ) nam fi
facili difcero i poteft . reftituenda eft, utpote res Domini, cfto perfonaliter
remaneant obiigitisd reflitutionem : tu multb magis m cafu nofiro, in quo
Antonius bona fide illud pretium acquifivit . luuiuMMirui loquonniumus huui muu
. Et ficuti iu cafu dido latronis ex probabili fententia ,auam'Mx$. 4 ^wi.s6
fine, afferam, mihi non imptiUtur,fi quando per donationem illam pecuniae mihi
fadam, fiat ipfe latro impotens ad didim refti- tutionem, quando egocam
impotentiam non praevideo, velctiamfi praevideam, latronem tamen non induco ad
donandum , fed fuldta accepto ; iu etiam in cafu noftro, flec. 14 Remanet ergo
Francifcus, qui quidem eft obligandus ad equm reddendum fuo Domini»,
neropdCaefari , etiam cum jadura fuse pe- cuniardiao enim infortunio debet
afcTibere, qubd res aliena ,ad quam- femper jus habet proprius Dominus, apud fe
extare inveniatur ,led certb Antonius, quem nihil debere Cinari diximus,
debebit tamen Fraacifco totam pretium reddere in cafu,quo idem Francifcus Cae-
fiiri equum foum reddiderit.IuSot.Pctr.Nav. Valent* Rebcl Aror. Lefl.apud
Dicaft 8>».i 50. contra Navarrumqui putat fatis efle, fi Antonius cedat
Franclfco ad«onem,quim habet contra Caela- rem • Ratio non ducitur ex radice
infuftaricccrtiovis.velnt radice rei accepta:, qusr hic, ut patet, in Antonio
non ad funt ;fedcxcon- tradu^uo Antonius Franci fco rem vendidit; In hoc enim
contradu implicitb includitur, ut venditor indemnem reddere debeatempio-
remwquoad rem venditam, ut fcilicet h*c fit vendibilis, fle ut ipfe venditor
poflit transferre ejus dominium in emptorem, flcc. Sanb eodem modo fi
vendidlfli bona fide vitrum pro gemma, cognito er- rore reftituere debes
pretium, feu refeindere contradum, ut in- demnem ferves ementem . Atque bsec
ratio valet, etiamfi Anro- , xigere fi .. ex vi fu? venditionis fad? Francifcum
indemnem reddere , nec po- teft remittere Francifcum ad Titium, cura qm>
Francifcus nul- lum iniit contradum, & per hocrefolvitur id, *uod innui
f"P** num. 16. lcs;edeLugot.i.drj*fi.d.ij.{tfl.f.Jnuniit>). d DicaftiL
lum lee.eit ' ponentes aliquas utiles confiderationes circa hunc,flc fi-
milescafus- , 1 j Petes hic denique, Ad nuid obligeturquis,fifitdubius,anb-
fluifueritdiiior«realienabonafideaccepca? Refpondeo ad nihil , quia in dubio
melior eft conditio poflideo- tis. Idem dic, fifisdubiu«,anres,quam bona
fidehabes, fit alie- na, fle pofl moralem diligentiam dubium evincere non
potes. Diffe- rentia autem magna intercedit inter dubium fupeneniens , poft-
quam rem bona fide poflides , fle inter dubium ,quod fiwtb fit , ante- quam rei
pofteffio i te occupetur: nam Wc tibi non fuftragibitur pof- feflio,
ftiffragabitur tibi in dubio fuperveniente, fed oe nis,ut etiam S uando res eA
probabilis , mulu fatis funt difputata f*p. M. • tX 7’ t 4 De emptione rei
furtiv? multa dixi tr.x.t. g. foliim in hunc lo- cum fequentes duas quaefttooes
refomvi . 5- II. Caput III. De re accepta . 235 §• H. Fuma Quajtie, An rtm,
vtrbigratiaytqnum bona fide t ibi vtnJu um , *// donat um , ubi nofcii tjft
furtivum , tibi iit tat furi rtddtrt f 1 Uoad veuditum : Diconon licere, fi fmc
gravi incommodo per Judicem , vel alto modo poflis tu emptor tuum precium
habere, & Dominus Tuum equum fliccrc autcm,(i prudenter credas Dominum
facile recuperaturum luumequum, & tu pretium; ut ii furem furti poenituiflet,
& tibi pretium, Dominoque equum is reddituruseflet:Iinm6 in hoc ultimo
cafuputo, te debere eidem fiiri equum reddere, quando fcilicec, tccus furi
aliquid injuftum damnum immineret, ut bis folveres pretium equi, vel quod
fimile . Kurfus dico non licere reddere furi, fi per talem redditionem non
fperas te recuperaturum tuum pretium , ncc aliquod grave malum dfuretimes, fi
illi non reddas . Ratio eft clara, quia tunc non cf- fet caput, undd poliis rem
in manu latronis cum Domini damno reponere . z Hac fune facilia , illud
difficile : An quando fcio>furcm non redditurum equum Domino , pollini ego
ipfi furi reddere equum * i quo bona fide emi, in eo cafu,quo mihi "aliter
meum pretium recupe- rare non datur ? Ncgit Mol. /.J d.jxs. quem loquitur Azor,
aliique apud Dicaftilltira mox citandum, concedit Rebell.p.i ./.z.f.9. Vaf-
quea dt rr/J.c.q.%. x.dub.i n.i a.fr 1 3 .idem fent it de Lugo t.t .dtjuft.d. 1
6 .ftfl.i. Dicaft. /.ur,x.d.j.J. 4 .a.9y citans Tol. A rag. Bonae, iquo fal$6
citari Azorium pro hac fen cent ia notat ibid. Dicall. cum qui- bus fentio.
Ratio eft, quia cAmrgofolum tenear ea uum reddere ex re bona fide accepta,
fumcict/i illum reponam in eodem flatu, inquo erat :noncnim videor
coecndus,illam cum meodamno Domino re- ftitucrc, quia fic seque obligarer, ac i
ple fur , qui rem habuit mala fi- de ;cilra ergo minor (it mea oblig itio,
fotum obligabor Domino re- flituere, quando non patior aequale damnum , non
vero in nodro ca- fu, quo par detrimentum paterer, meum pretium amittendo . Un-
de vides idem dicendam etic , fi aliquod grave malum i fure rationa- biliter
timerem, fi ipG non redderem . ; Dixi ( polle mc reddere furi, icu illi, qui
mihi rem vendidit ) nam vendere alteri .non polTum, etiam ad recuperandum meum
pretium . Ratio eft, auia fic facerem in;nfium contradum venden- do rem alienam
; ac reftttuere idem furi non efl facere contradum , fed przteritum refeindere
, qusr rclciflio cxfeinjufta non eft, quia ego non teneor liare ei contridui ,
cum meo illo damnoamif- fioois pretii. 4 Obricics. Non poteft Debitor
reftituere rem V.G. gladium Domino, fi fciat Dominum illoabufurum v. g.ad
injullc occiden- dum, nc fcilicct cooperetur cum illius peccato : ergo nec
emptor,de quo loquimur, poterit redituere rem fiiri, quia icit furem abulu-
rum, dum eam ipfe fur non reddet Domino . Relpondco , nego pari- tatem, quia
debitor ille fupponitur nullum pati damnum , fi rem eo cafu non reddat, at in
cafu nodro patitur , nempe amittit fuum pre- tium ; nemo autem tenetur
procurare bonum temporale alterius cum aequali fuo damno, ut dictura ed . Adde
in cafu nodrofquidquid fit in illius gladii debitore, dc quoinf. tr+.t.i. $.3.
) cooperationem ad peccatum alterius fore admodum remotam at cooperatio – H. P.
Grice: “Co-operation” -- remota ex multis capitibus exculaturi peccato, ut a
libi diximus, bic au- tem erit excufatio ab xqual i damno & c. t Obiicies
rurlus. Si Dominus equi emptorem apud Judicem deferret, judex illum cogeret
reddere equum , non (uri , fen ipfi Do- mino : ergo ad idem obligabor in
conficientia . Relpondco. Ncgoconfequentlam, quia Judex fiuppooit furem non
inveniri, ut i$ cogatur ad reftituendum pretium, & fic Judex operatur ex
przfiumptione, quod e£o pretium recuperare non pof- fim, quando jam nociww.i.
falli lumus non pofle rem reddi furi . Cum ergo in cafu nodro emptor reddendo
rem furi, poffit luum recuperare, non injufU aget , fi fe indemnem fervet.
Atcur Judex itafupponic, Sc non potius quzrit furem, quem cogat ad redden- dum
pretium ? Refpondeo, quia non tenetur Judex, nifiadea, qusr. i partibus
proponuntur i imm6 Judex prudenter przfumit , rem alienam mala fide fuiilc
emptam, Sc confequcnter cogicabfolutA emptorem ad reditutionem : fccus daret
aditum fraudibus, & quili- bet i fure etiam mala fide 1 ibenter emeret ,
quia femper edet fccurus fuum pretium per Judices fe recuperaturum. Alus
objediones vi* deapud citatos. 6 Quoad rem non mi xt ibi lem donatam,jam ex
didis colligis, rem tibi i fure donatam bona fide ; rnul td magis mala fide,
vel etiam apud te fortA ab eodem fure depofitam, dat im ac fur t um ad
vertit,tc debe- re Domino rdlituere. Ratioed eruenda ex iifdemdiQis, quia in
hoc cafu nullam pretii jaduram facis. Excipe, nififbrtA i fure tibi grave
aliquod proportionalitcr damnum immineret, tunc enim fu flkeret reftituere , nt
etiam ex didis colligi poteft . Dixi f quoad rem non mixtibilem ) nam fi fuerit
pecunia , vel ita mfxtibiiis , ut immixta cum rebus Utronisdrfcerni nequeat,
jam in- sui, & iterum explicabo $-4^r#/fetfl*,«u.*6. §. 111 . St eunda quoad
idem. quando abfuit mala fidet . x Ql rem furtivam i fure mihi venditam mala
fide emi , Sc meuaj O pretium recipere alu via non poilim : Quaeritur, an
poilim reddere furi, ut i ple meum pretium reddat . Non pofle docent Le(T.
Turrun.aliiquc apud de Lugo mox citandum, Dicaft. lo.ui t 3. affe- rens Mol.
Rcb.K-nncs, Valq. quam fententia ego lecutus fum fupr» »f.».r.7
§.i.".}.ied certe polle, mcliu» ahi,proptcr paritatem rationis cum emptis
bona fide. Ita Dana, & dc Lugo, cum alus ab /pfis citatis, tom, t . dt
jufi.i. 1 7,M».».j 7. Tolct. Sylv. aliique apud Dicalf/.c.*. 1 ta.Nam
licuti,qui debet rcllituereex mjulla acceptione, vel reten- tione,l'atisfacit
tollendo injullatn acceptionem, oc injullam reten- tionem : ita, qui debet
relli cucrc cxinjuttacmptiooe, fatisfaciet , quantum dt ex hoc capite, fi
tollat injudam emptionem; Tollit au- tem emptor, fi refeindat contradum cum
venditore : Ex alia parte idem emptor non cooperatur, fic, cum malitia
venditoris, quia fuum damnum ne fcilicct luum pretium amittat, fatis ipliuncxcufat
iu- li cooperatione. z Dixi(quantum ed ex hoc capite) nam, fi dm emptor retinu*
cuin gravi damno Domini lem, tunc debebit rcfarci re damnum ob jullam
retentionem . I Inquires : Quanto tempore hic emptor malae, ut item ille bo-
nje fidei poteft retinere rem furtivam emptam, ut tradet cum fure de rchabendo
fuo pretio ? Rel pondeo, id fecunddm moralem pru- dentiam cx circumdandis cd
decernendum , prae oculis habiuilln xcgula,utex hac retentione ( quzcertd non
valdi longi temporis die debet ) non reduodet in novum damnum Domini . Vide de
Lu- go citatum num. j j. .•« 4 Si rem furtivam malafidemihi donatam mala fide
accepi , om- ni »6 me illam debere Domino, rdlituerc, non autem furi, jam dixi
mod6».**- . . . Dt tmtnttyUf tttm dt arquirtntt rtm a atri ob hiatam . 1 T
Ncidit hic dubium de re alteri hypothecau,fca obligau^juan» JL ejtofort^cmi.feu
per haereditatem acquifi vi, infici u*qulmodi obligationis. Domum V.G. emi i
Petro iullo pretio centum ai|- rcorum: deinde apparet, cani dieobligatam
Francifco in aureis vi- gmti,an debeam e* viginti Francifcololverc? Refip.
Communis eft do&rina,me debere, vel folvere.vel tradere illi domum, liefte
poflci regitflum habeam contra Petrum venditorem . Ratio efl, quit tui*: urget
radix rtiliiutioms ex rc accepta ; ficuti enimliemilVcm eam domum i fure,
nullum ego in eam dominium acquifiviflem : ita nunc fecundum illam partem
rdpondentem vigioti aureis non a^ quito dominium laltcm plenum, Oc perferum,
quia fecundum illam obligata clt creditori, & vclutiejuseilca pars.
Sivcndidifld tibi eam domum is,qui erat in extrema ncccffitate, tenon obligat ,
Valerias m Dijf'. utnufqutfori . V.Dtbitum diff.t r . Verilm id vide apud de
L»* %od.df].ftil.i.A res dlenim rari Ili mi eventus . x Si acquiGviflcs
hzreditatem pater na m,V. G. qux yerd non fufficiat ad Patris debita, ad nihil
teneris in conlcicntia , etiamfi non firccris inventarium . QuAd fi bona
hzreditacis fiuffieiaut, fint tamen vinculata, debes folum ex frudibus folvere
eadem Patris debita, fi haec debita fint contrada poli iollitutum vinculum :
Atfifuificnt comrada ante vinculum infiicutimi , vel Ghiillcnt contra&a ab
in- ftituente rc vocabit 1 ter d id am vinculum, debesei capitali folvere; ut
brevibus docet aliiscit. HonxcJ.x.rae * 4 Dte.pt*ej/ifp.i p.+.n.to. quia anteccflbris
bona femper tranfeunt cum onere , quod habent , rdt nuendi cuique fuum . 5 .
IV. Qttafimt prudiSitrum txpJiiamui % quandonamptr tonfun- ihontm rti ahtaa
traujft in mrum dominium , ita ut nem dtbtam rtm tpfam in indiptduo . i A D
multa ufui erit explicatio, quam paramus afferre ; nam l\ propterei
univerfaliter efl tradanda, ut ne mireris^ fi ad alia, quae hujus loci non
videntur , divertamus : Id enim enim facit, ut ea omnia, quz de ejufmodi
conjundrone ignorari non debent, hic in unum colleda Ledor addifeat . z Quatuor
modis haec conjundio formari, & effe poteft ; Primd, per Alluvionem :
SccundiperAdjundiouemtTem^pcrCcmfufio nem:Quart6, per Admixtionem. Ptr
Alluvionem, 3 Alluvio in legibus laftitut. dt rerum divi fotu , §.pr*titrA qaad
ptr alluvionem, £c dei nccps ; alia eft patens, alia latens; latens eft ,
quando per Alluvionem aliquid infenfibiHter tuo fundo adjungitur, patens,
quando ex fluminis vi detrahitur aliqua pars fundi tui vicini, &
transfertur in fundum tuum . His pofitis . Dico, Augmentum fundi fidum per
latentem alluvionem eflP tuum, per patentem efle pntdidi tui vicini . 4 Rurlus
Infula, qujeper alluvionem folet de novo nafcl , nafc? poteft ; Primd inalto
mari, quod fub nullius Domino fit : Serundd in medio fluvio : TertiA in eodem
fluvio,fcd propA tuum agrum Quar- »6 io eodem fluvio, fed propA agfum vicini ,
His pofitis. Dico Explicationis Decalogi Dico i» hmcfnite«Um. Si primum, Infula
cft primi occujid- til. SI fecundum, diMOJiurmicr tc, & illuni, qui eft d
rrgmoe politus . Si tertium : erit tu», etiamG deinde fenlim , oc latemur ex ■
tendatur ufque ad vicinum. Si quartum, erit vicini ,cjulderoqu« erit fimilts
latens extenGo. . j Deni que Gc a jo : Si alveus fluvii divertat in aliam
partem: no- vus alveus bet publicus, vel ejus, cujus erat fluvius . Antiquus
verd accrefcet iis, qui agros utrimque habent • Qu6dj G fluvius ex tuo agro
Infulam faciat, ne^dubiiat,lolulamillamdlc tuam 6 H*c vel faocita funt in
variis legibus, quas affert Molm./.c#/. aliique naflim. vel ex aliis
deducuntur, qua* vide pafltm apud Dotto- res.Mohr-w» r >»-t 7 - ie L u ?°
'•»•* pfiAfp.l. -M.‘? ^ J? . apud quo* etiam invenies, An haec accrescant
ufufruauario,an Do- mino proprietatis, an emphyreut?, an feudatario, quz fune
quz- ftiooespatioentesad Jurifpcntos . Ptr AJjunfliemtm, 7 Quaerimus t An
quando aliquid alienum adne&itur tuas rei, to- tum flat tuum, V.G. partem veftis
pretiofz alterius eoo fu is tuo ve- ftimento, vel gemmam alienam tuo annulo
inferis, An tota veftis , annulufque fiant t ua. Tua efle cdl igitur/* f. $Hfd/
p*ttm Inflit. Jt rte. iivifintt cum obligatione tamen, ut femper iupponimus,
red- dendi Domino zftirtutionem fu? rei . t Venltn 6c eft diftiiMuendum » Vel
prirod res aliena non poteft Separari falva tota re, ut G , noo porpurcz veftis
pars , fed Unae , feu fila purperea aliena fuerint intexta cum tuis aliis,
vcftemquecun- f ifueri nt : fle tunc non dicetur purpura adjunfia tuo
veftimento , d vel admixta cum tua, velconfufain tuo, nec difeemi poterit. Ut
ejufdem rationis, coiortfquedlenttua, dc aliena Gla : atquede 3 >oc loquitur
fy.tit.&c DOS * nium.il. loquemur : Gcuti de admixto di- cemus num.i j. 9
Vel fecundb, res aliena poteft difeemi, ac feparari i tua ; & tunc verd
dicitur adjun&a^x de Lugo tt.t A ft&, i yt. 160. ejus tradatio pertinet
ad huac numerum , In quo cala omnis «quitans requirit , ut part illa adjunda
remaneat fui Domini . Ita gasn$ii0itm y tone enim cum tui pus fit iccceflbria ,
illa aliena pri fr- etalior, alterius erit dolium, Cc veftis, cum obligatione
reddendi zlHmationcm exigu* illius purpurar, dc mellis . i) Non diljimili modo
judicarem ( ut judicat Caftrop. d* j"fl. m ltnfT0 i difp- u " iCM
tP-i’ ■ de pretioliffima pidura , vel feriptura fa- &a Ite in vili tabula,
vel tela aliena, tuum enim erit totum cum obligatione reddendi pretium tabui? ,
vel tel? illius Domino . Quod G pi&uraeftet vilior, nuam tabula, certi ume
cederet, acceflio- nis jure Domino ubular, quopadocoociliaatur variae opiniones
apud Caftr. /^.«.j-defimili pittura in aliena tabula varii fencientes .
Vide«*/$5^M«».fl- 14 Quixf G ejusGc generisrerumconfufio, utnon poflimusrecnr-
rere ad principalem, vel magis noubilem partem, ut G omnibus per- penfis?qu
ales edent, vel quali ?qualcs partes? ufuierit Regula, quae mox dicetur **m. 6
o. Ei hiscolliee^uid dicendum in formatione fpeciei,ut loquuntur Jurift?- Nam G
vg. ex uvis alienis exprimas muftum, Gne dubio, ex Caftr./.r.ff.l-hoc erit
Domini uvarum :folum G bona fide exprenifll , dabuntur tibi expeni?: nam fi
mala, nihili Gcati in GraiL modo di- dumeftxvn.io. Ptr AAmiititntm . ( qu? ,
quando Cenata propriis chara&eribus non fune, facild admil- centur, ita ut
oifcctni nequeant ) cum meis mifceam > in cujus erum dominio - m Dico efle
diftineuendtim modo, quopauliantedlftinximus , vel enim admixtio fa&a cft,
Primo, ex utriufqueconfenfu,vel Sccun- dd . cafu, & fortuito, vel Tertid,
uno Ge volente • Si pritno,& fecun- do modo, utriufqueerit cumulus
dividendus pro rata i Judice, ea ratione, qua diximus n.i 1. Ni tertio modo, in quo
maximd urget pr?- feos difficultas , habe quatuor Regulas; quas colligo
exLefiiu /.».<. 1 . & rurfus if.t. j6.n. 1 56. Sylu. ®. ufw o.g.i. de
Lugo /./. aliique . Prima eft : Quoties notabile quid alienum admifees tuis re-
bus, in notabili item proporcionaiicrr quantitate fumpeis, ita ut am- jnox ,
hic enim dcConfufiooe loquendumeft,dequafic diftingue . Vel ConfuGoinduAa fuit
Prinis, utroque Domino conlcnticnte, ,*fel SeeundA, cafo, vel Tertii, altero
udum Gc volente , ueiciente , P*ei nolenteal tero; Si primo, ac fecundo modo,
totum conflatum «ritutriufque, quia coofmfu» reciproci»* vel cafusUle, id vide-
prseflare, & ad Judicem pertinebit dividere pro rau partium . Caftrop dtr4
,m t*nJ.^-pn- *i -****- J- 5« tertio modo,ad illum t ioet dominium , qui operam
, dc majorem partem materi? ap- pofuit, quibo* tertium illud conflatum eft;
quare illud mullum , cyil ,j omio ji t
fi tllI opera , tuaque flida, cum obligatione tamen redden- iz aliena, itiJrm.
Ra uo eft, q tusae- Pulpale ; Principalior autemin hiseft ^>era ootabiiis
tu* ouueri? , quioi fola pars materi? alicn?, 19 Semper autem dixi (notabiles
partes ) uenimunam parvam menfuram V G frumenti tui, iotegro,plenoque horreo
alterius, vel aureum unum tuum magn? lummz alien? pecunia sdmifceas, vel
contra, non fit translatio dominii^uia tunc moraliter non judicatur
falUull4admixtio,cumparumpro ni hilo re putetur: remanebit er- go cumulus in
dominioejus, cujus antei fuerar, cum obligatione re- flituendi parvam illam
partem dcc. Quantaautembzc pars efle debeat, ut noubilis, ve! exigua cen-
featur, cert^ nonni G prudentis judicio, ut io Gmiltbusflt, judi- candum . io
Regula quarta *. Si dignofei quidem pofiit pars tua, fed non fn- parari fine
rei totius deftiuaione,utfi 4 6U tua purpurea Gntadmixta filis albis fenei
alteriu», in contexta vefte, tuuc videndum eft, quod- nam Gt principalius dcc.
modo di£)o«.ir . fi»t Quid,G omnibus cxpenGs partes Gnt jfqu .les, nec aliis
princip*- iundlo habebit , mo- De re accepta – H. P. Grice: “”accept” is
possibly philosophy’s most relevant verb!” . rari , quam folum poflc difeerni,
ftmpcr enim favendum ert rei , ne dert ruatur. xr Ex didis vi des, Si
Religiofus. partem, V- G. frumenti , vel pe- cuniae ab amico forte illi datam
ad cuilodiendum, mifceat cum fuis, ctiamfi difeerni nequeat , non transferre
eius cumuli dominium in fe^uia non habet voluntatem faciendi luam illam Amici
partem,Ac confequeotrr nec totiusag^regati . Ur.dc clare fit, ut 15 non peccet
contra paupertatis Votum , illam admixtionem faciendo . Vides item in eodem
cafu > fi perit cumulus , utrique pro fu a rata perire: nam contri , fi
habuiHci animum transferendi iule dominium ( qui animus in religiofo non
pr*fumitur,nifi exprimatur ) dcpcccaflet contra Votum, Ac fibi fali cumulus
periret , Acc. Illud noto , ii ad- mifcujt cum volunute Domini, ex alio capite
Religiofum non pec- caffe,faltem graviter : licAc enim demus lic
translationemdominii in Reiigiofum fadam efTe, tamen cilm aequaliter cx illo
cumulo ha- beat tum ipfe Religiofus, tum ille Dominus, non videtur adede
deordinatio gravis in tali translatione materiali dominii . Tbiiduntur
frtqutuiitttt (*fut de ttimi mi/fiiili&ut . at His ita uni ver fim
explicatis , afferam hic folutiones illorum cafuum circa res, quae mifcentur*
de quibus frequentior ellclolot ufus, Ac dubitatio. Dico primA: Si fureris quamcunque rem
mixtibilem.v.g. fru- mentum,oleum, vinum, argentum, pecuniam, Acc teneris ad
reftitu- cionem quantitatis furreptae, cumhocdifcrimine . ucfimifcueris atq;
adeA ftatim reftitueodum erit ia individuo, ficuti fi rmirtem rem non mixti
bilem, v.g. equum, vcflcm,Acc. dequare$.».& ?U ni- verfaliter didum eft :
mfi forti ad recuperandum meum pretium , vellem reddere ipfi furi modo *b.
dido; At fi iramifeui cum meo non dicofrumcnto,iu ut difeerni nequeat, nihil
debeo. Ratiocft,quu ex una parte per illam admixtionem ego udus Dominus totius
, & exalta nihilofum fadus Artior, quia jufto pretio frumentum illud emi,
non fic f» mihi donatum fui 3 et,quando jam ex donauone fadus cfTcm ditior ut
n.5. didum eft . > . r Dixi »utem ( frumentum in individuo furtivum ) nam fi
illud fur •dmifcucrit cum luo, & deinde mihi vendiderit , j»m vend id it ei
fuo, Ac confequenter, cum juxta dodrinam,dauin**.io.cgomhil furtivum
emerim,recurretdWlindio*** allata . 6 . V. De obliffitiont rejtitmtiemis frnllmmm
ex r* */itas tona fide prrerpterum. l T> Ecole/«p'Vjp.z.$. 7 .».ii. frudus
rei»aliosefle puri natura- JVIcwliMmerfindultriae, iliovmiitoj.id quosrcduiimu»
civile), v.er. locutionem domni, equi . &c. Non loqui mu t pro toro «terno,
pro quo Jurifconfulti mmirfunt dbi ipfi repugnuntcs , ut
hibeideLugo«.i.^>J»tr/' fl ? ” d«- fed proforoconfcientue a Reguli jim
hujufmodi« Ledio,Molina^anchrz— Mcitind.Al w*«Ji«turroentt . Bona fidei
pofiellot reflitnere debet foldra fru- Sus «tantos in fc.vel in aliquo, in quoliflu,^
diuer.fti «flu, »- iiwutiii 4 u»uiii*tn vuiiiiiuvuiiiiimmc, ut u minueris UU3
Muua^a .. i' , » . cum tua, ita ut
difeerni nequeat, tenearis,! a Item ad pretium, vel ad quam, naturales, &
mixtos, non vero mere inaultmiCT, a mixtista- fimilcmrcm:finonimmifcueris,vcl
iufitmixta, utdifcemi, Ac menfuastumoecefraria«,tum
util«cx^nlw,ocarihro4tioncmlai feparari pofTit, tenearis ad redimendam rem in
individuo.Ratioeft, laboris pofle deducere . Ratio remulse efU quia
fruausluntjpartus,oc 3 ula fi cognofcibilis perleverat, cumea fit Domini,
Dominored- quafipartes rei, qu* tota Domino debetur; nam propter» dicituri
endacfhnequeenim harum rerii, etiam unico ufucAfumptibilium, quAd res ubicumque
efl, Domino fructificat, 9 . fi Titieei tiavj>net /<- dominium
transfertur flatim atque habentur; fi ver6 non cognofci- bilis, tunc quia per
illam mixtionem fadus efl fur Dominus, fatis erit, fi arqui valens reftituat.
Ita Sancb.Ar. in Dvra/.r.xj. *.J4- Lcft mox citandus, m.t j8. X4 Si umenexcetcu
mulus(ad verto cum Leffio/.x.r.io.J«.i 56 ) in quo efl mea modica pecunia,
frumentum, Acc. immixtum cum il- lo furis, licdt per illam admixtionem fur
fadus fit Dominus, tamen mi hi relinquitur adio non folAm in furem , fed etiam
in re , idefl in cumulo;Undecgo praeferri debeo, Ac portum accipere ab eo
cumulo, percompenfationem, partem meam. Ratio eft, quia id videtur coofonum
juri naturali, ut ftcertdfciam ibi efie meum, poflim meam partem accipere
quantumcumque modicam. ij Dico fccundA: Si fur dat mihi botu fide recipienti
aliquod mixtibile,v.g. pecuniam alienam.fideiiide mihi conflet ede alienam nec
fufie permixtam cum pecuniis aliis, quas forti habebat fur»tunc ftatim atque id
fcio, debeo reftituere Domino, multA magis debeo reftituere, fi recepi mala
fide, fivc,fur remanferit potens per aliam pecuniam folvere,quod furanseft,
fivenon; dummodA de fado nolit folvcre.ItaPetr.Nav.Saiicbeofque citans Dic /.1
Jr. d.j. dmb.9. *.i$o. Ratio efl, quia illa aliena pecunia, cAm difeerni
poflit, eft Do- mi ni, Ac ego debeo ex rc accepu^juando autem resex re accepta
de- betur, nihil facit potentia, vel impotentia fu ris,quia res ipfa accepta
Ubicumque invenitur, Dominoefl rcflituAda-QuAd fi praedidam pe- cuniam
immifcukrim cum mea,adhuc debeo reftituere,fed insequi- valcnti,fiquidcm jam
fadusfum ditior in illa quantitate, quam mif- cui cum meis, unde cumulus fadus
efl major. Qu^d fi denique bona fide in totum confumpu,tunc ex alio capite
mK!rdebco,quia fcilicet in nihilofadusfumditior,utnuncfupponimus. x6
DicotertiAtSifur immifeuit alienam pecuniam cum fua,ue difeerni nequeat, Ac
deinde ex tota fumma donavit mihi bona,imm6 etiam mala fide recipienti partem
aliquam, immiet tam totam illam fummam, nihil debeo Dominojfi fur potens efl
neralia fuabona re- ftituere,lic^t nolit : At fi fur eft non potens, debeo ego
tantam pe- cuniam furtivam reftituere.Ita Sanch. aliique apud Dicafl. 4 r.it.r 86
. contra Pet.Navar.^.cItatum. Ratio prioris didi eft, quia per illam
immixtiooemflu* xquivalct confumptioni, fur fadus efl Dominus
totius;licetfemper remanferit obligatus ad rellituendG ^quivalens; CAm igitur
ego acceperim i fure jam fado Domino, non accipi invi* to Domino,ergo
reflituereex hoc capite non debeo. Dominus autem illegi quoablata.eft pecunia,
folAm adionem habet contra bona alia, quar jamfupponimusin boc priore dido
haberi i|fure; e Ilo probabi- le etiam fit, quod dixia.4. ex Lefiio. Ratio poflcrioris
didi efl, quia fi fur efl impotens, mea caufa impotens efl : mihienim,qui
acceptavi pec uniam, fur poterat fol vere debitum, imputatur ex Sanch. it. illa
impoeentU, atqueadedmihi remanebit onus fupplendi defedum furis,
fiveimmilcuerira, fivenon cum mea pecunia. Fateor tamen cum Mol.Leff Salas,
apud Caflrop. ou>x citandum, efie probabile nullum onus mihi remanere, fi
acceptavi folGm , Ac non induxi ad dandum. Quod fub quadam animadverfione
docet Mol. apud de Lugo Jtfufl . /xo. *. i j . Vide etiam Caftropal. dtjuft.
eammuiattva, difp. I . punFls 14 . *7 D ico quartd, aliquid cflediverfum rebus
hifcemixtibilibusfi hae mihi i furevenditar.funt.Namfiegofrumentam, v.gr. in
iis- quAd res ubicumque efl, . t . .- qmtxujnfl. 4 * rerum diu.Sc cx alia par
te pauum eft, ut cxpenifckbor. Ac indufiri*oedant in utilitatem ea prarftantis.
Didum eft autem Prim6,( frudus extante
mfe, Ace.) quu cceteri bona fide , atque Gne culpaconfumpti , Ac ex quibus non
eft quis fadus ditior, nonfunt reftituendi. Ita Angelus, Sjrlveft. Ldfl. Molini
1 Gom. Silon.Vilq. Rcbcll. Sinchra all.quc.ouoi (cqujlur ClUIM cenfeo,cdmenim
frudus fmt res mobiles, pedunt a poflefloiebtm* fidei triennio preicribi, at
res, 1 qua percepti funt, cum Iit flabilis, Verb. Grat. praedium , domus Acc.
nonpotefl p rari cnw ,niu tem- pore longiore . Hinc er go fit , ut peri sepe
teoeir is reddere prardm m Verb Grat. quia pro illo nondum cflelapfum debitum
tempuspr^- feriptionis, noo verd omnes frudus etiam extantes, feum quibus fadus
es ditior, fed folum illos ,pro quibus triennium nondum cls- ^DixiSecundd,
(frudus naturales, Acmlxtos)quod iotellige etiam fi Dominuseos perceptus non
fiiiflet ob fuamnevdigentiam, vel aliud, ut fi ager noo fuiliet ab ipfo
colendus , domus non locanda. Ratio
eft, quialemperfunt frudus rei Domini, qua; Domino frudi- ficat. Quid de
frudibus perceptis i re per pofleflorem bon* fidei me- liora ta^Rcfpnndeo etiam
hos deberi Domino eo modo^uo ceteri. Ita de Lu^o *.» .dt jx. Mol. f.<47i y>*»i.xz.
Si/.x.»« Dtr.e.t j.a.ioj. loquendo in fimili de pdTcftbre mal* fidei, quia res
meliorata adhuc eft Domini ; ergo Domino frudificat : Qua ratione tunc hic
pofteflor pofTit expenfas ad meliorandam illam rem fadas fibi deducere.
moxdiectur,*.ix. t Dixi TcrtiA, (non verA mer^ indnftriales) quarA lucrum ex
negotiatione pecuniae^egotiantisfemper eft : id, quod etiam fupta diximus dc
fure neeociantc alterius pecuniam : Eli tamen latum diferimen ad vertendum,
quod boojr fidei poQeftbr non obligatur ad lucrum certans, Ac damRura emergens,
quod forti partus eft es pecuniae carentia Dominus; obligatur polTertor mai*
fidei, ut ibid. notavi . 6 Inquires hic PrimA, qui Gvebooa,Gve mala fide
lnftrumentoal- teriusaiiqutd lucratur,alteriu* penicillo v- g. tabulam fuam
pingit, alterius ferra arcam conflruit Aec.an piduram, Ac arcam faciat-fuas,
utpote effedus fue artis, Ac induflrie^in alterius, nempe Domini pe- nicilli,
vel ferrar?Kefp.cum Dicaft. 1 .%.dt jufl.tr. \.dub ,\ .. fuas facit;folum
arllimationem ufus penicilli, vel ferrp debebit Domitio: nam pidurapartus eft
artifieiisatqae adeA induftriae non inflrumen- ti. Quid fi proprio penicillo
fiat in tabula alteriu$?Rcfp.tota pidura aliquibus videtur Domini tabulae^ouia
eft veluti leges in foloalieno; fol vantur dumtaxat Pidori bona fide pingenti
fuar operaMeu laboris pretium.Ego amen probabilius judico, id quod de hoc.«*l .
*.» Pidori vero malsr fidei effe probabile videtur, uihil dandum, quia pi- dura
eft melioramentum voluptuarium refpedu tabui*, ut colli- gitur ea mtx dicendis
de melioramentis praedii, vel domos Acc. 7 Inquires SccundA majorem
explicationem ejus, quodmodA didum eft (feges in foloalieno.) Refpondeo fi tuum
frumentum inalienoagro, mala, immA etiam booa fide, fcminarti, tota fetes eft
Domini agri : ita ibid. difr.j. dmd.t.xum.s^aui » .eft frudus fu* rei, accipe
tu igitur tuum frumentum, fty 04 * jcvifti, Ac expenfas, laborifque pretium, Ac
nihil c 'i ^ uls a ' ,c num frumen- •wc milii* luit ,.gi. nr- iiuviu>juk (fivtiuiuju. MIUI. r’ dividuo furtivum 1 fure bona fide emo, Ac antequam
immifeeam tam in fuo agro feminavit, debet iplum frumentum furrentwm, cum meo
frumento, fcio effe alienum , totum debeoex re accepta , Ac damnum , quod
Domino eraeruc ex frumenti carentu .reddere : Explicationis Decalogi. »t
fegctcm fibi refenrabit , qui» frudus eft fui agri . 8 Inquires ter t i o-.Quid
de locatione rerum, qu^ non (olent locari? v.g.pofleflor bonz, immd dc malae
fidei locat torquem aureum alie- num, vel etiam aurum, & argentum ad
ofteautionem,aut ccrtd non folent locar i,Gcut i domus, equi &c. cuinam
competet lucrum hujus locationis, Dominon£ tanquam partus civiles fuae rei, an
poflcfloris unquam partus fuae merz induftriz ? Rcfpondco confequenterad didi
(quidquid Navar. inmanual. cap.i 7. *.»f. aliique apud Dicaft. /. r. nu. ios.
aflerant ) hoc lucrum deberi Domino,dedudofemper pretio laboris A induftriz
locant is, fi qua fuit. Ita Sanch.A^.i •« det. eap. |i. «.r;». Ratio eft clara
,quia illud lucrum non eft lucrum in- dullrif locan tisfed datur pro ufu ipfius
rei,prorfus, ficuti, fi quis lo- caret ufum agri flerili$:quamvi$ enim ipfe
ager Aerii is fit phy Gei, u t etiam eA torques aureate i pia pecunia,
umen,quando non datur ab- foultdfficuti certi datur abloluti pec unia, quando
traditur in nevo- ciationibus per venditionem, vel emptionem Ac.) fed pro folo
ufu , facit frudus civiliter, ficutij facit domus locauAc folum in hoc ca- fu
liberarem locantem ejulmodi torquem, & fimi lui reAitutione precii
locationisi quando crederetur, Dominus hoc pretium omnin6 nollc;SJC
Dian./>«'.a. trabi 17. Mifeellan. r tfei. j. (cui di ligent ilTitnu
Scriptori multarum opinionum notitiam acceptam 'menti referi- mus) liberabit ab
obligatione reAituendi rufticum, qui mulum i dit iflimo furreptum locavit per
multos annos , quia nimirum nobi - lis ille ditiffimus non putatus fuit velle
ejufmodi pretium : Verum quando adeAhzcexcofatio,univerfaliseA pro omnibus
furtis, nec lol um ejufmodi locatione . 9 Inquires quarti: An qui domum V-G.
alienam,five bona, fi ve mala fide locavit , fed pluris accepit ratione alieu
jus portae a fe af- fixas, vel cancelli, vel lapidis pretiofi , teneatur
reftituerc hunc exceflum pretii ipfi Domino do mus? Rcfpondco cum Dicaft i
I.Atf.x. penfas fadas ad mclioramcnt» utilia, & ncceflaria 1 Domini petere,
& hunc debere fol vcre,vel compenlarc : non veri fallas ad meliora- menta
voluptuaria . PoteA tamen ejufmodi pofletlor bonz, vel male fidei,bzc
melioramcta voluptuaria.fi feparari queant i re,V.G.por- tas,Aatuas,< 5
cc.Gbi fumcrc. Quid fi feparari nequeant. vel per adiun- Dionem acceilcrunc
rei, ut arbores, vel plantz intrndiferzad roerfi ornatum^iihi Ierit ex eorum
pretio folvendura pofleflori malz fidei, ut docet Sanch. l.t.m.i 39. im pu tet
enim fibi,fi ea amittat , quz circa rem alieni Ane Domin 1 confenl u A fine
ejus utilitate expendit. Ad- deiniquumefle cogere Dominum invitum emere illos
ornatus, qui- bus ille libentiis forti carear.quam careat pecunia, que eft
folvenda. Hzc fecunda ratioprobat idem cflc dicendum de melioramctis his
voluptuofis i pulici lore bonz fidei fortd tadis.Scio de Lugo/*.«.6$. velle
faltem modicum quid pro hiseile i Domino fol vendum ipfi pofleflori malz fidei
j quod certd eA probabile, quia a liqua tandem Domini utilitas eA emere modico
pretio dida melioramcu volup- t ua r ia;Quarc ficuti cogitur emere juAo pretio
utilia propter utilita- te, ita & hzc voluptuaria modico pretio/juia fic
utilia omninb sut . Pro pofleflore bonz fidei idem videretur dicendum: nec enim
Dominus deberet cogi emere voluptuaria : tamen huic pofleflori propter bonam
fidem conceditur libertas ea fibi lcparandi, fieafe- parar i poAunt : qudd fi
non poliunt , ipfi conceditur cogere Domi- num ad lblvendum, quantum ipfe
polleAbr expendit ; ut ea faceret, addito pretio laboris;vel ad vendendam totam
rem ipfi pofleflori ju- Ao pretio dediidis melioramentts . 1 j Tria denique
adverte, ut colligit ex /<*. infundi , ff. de rti w«- dicatiene,(y afibt,
& explicat pluribusSancn./.r .in nec.t.x\.nu.\fj. Primb,pro didis
melioramentis etiam neccflariisA utilibus , Do- minum non dcberefolvere^iuantum
crevit valor rei luar, fed quan- tum valuerunt Cxpenfzrquibus ea melioramenta
creverunt. Planta- vit, ^ V.G.poflefFor arborem frudi i eram, expendendo unum
aureum nunc verb arbor plantata valeat decem aureos: unum aureum debe- dificat
: Non fic,fifuiflet melioratio per arbores plantatas in fundo bit Dominus, non
verb decem folvere. RatioeA,auia illud augmen- alieiuy]uutunc,ut ex fupradidis
conflat, frudus percepti ex illis ar- tumeA partus fui agri . Quod fi contra
expenfz fuerunt decem, V. G.aurcorum/ed arbor nunc valet unum aureum : unum
tantum dc- deiuft.te.x.difi.x.dub.^.n.Si. non teneri, quia hzc melioratio, quz
eft oer meram adjundionem , eO ipfius furis, atque aded furi (ru- bori
buseflent frudus Domini fundi, &c- 10 Inquires primb: Exeo,qu6d didum cA
lucrum merz indu- Ariz( ut in negotiatione pecunizcontiugit) efle negotiantis,
re- fle ne colligit, qui affirmat polfelicik famulum, veldepofitarium pecuniam
Domini, coinfcio, negotiationi fubdere,& lucrum fibi retinere ? Rcfpondco
cum Molina, Regiiuldo, Beia.aliifque apud Dianam^*"!* traD.de centrali.
refel.xx. reDe.fi id faciat une ullo Domini przjudicio, feu damno: At (1
przjudicium illi eflet, ut fi promptam non habiturus fit fuam pecuniam Dominus
, ad fua ne- gotia, unde grave damnum fibi eveniat, licdt pollet diDus famulus
retinere htcrum,utpotb firuflus fuz induftri?, tamen peccaret juxta gravitatem
damni A debebit reAitucrc totum damnum,quodemer- fitA lucrum quod ceflivit
Dominoex pecuniz carentia, ut ex diDis conAat, vide^uzdixifuperiusdefamuloludentepecuniis
Domini it Dixi jam quarcb, (A mittis expenfastumncccttarias, tum utrles , &
zAimationcm laboris pofle deducere : ) Quare non fatis con fequenter aliqui
negant zttimationem laborisA operz pofle ab ejufmodi pofleflore deduci, cdm
tamen concedanr ( quod certb. ne- mo negat )pofle deduci, cx penfas. Non fans,
inquam,confcquen. ter ; nam ficuti fi labor, & opera fuillent adbibita ab
extraneo ope- rario, debuiflet dominus eorum pretium folvere, quia tunc jam
funt, ut vocantur, cxpenfz^odem mododebebit, (i exhibita lintab
ipfopofleffcrcbonas,immd & malffidecx dc La$Ot**.i.dtju Q.d. 17. ///?,}. «*,6r . quando vocantur induttriz; neque enim
propterei na- turam mutant. Adverte autem haDenusfumefermonein deexpenfisA «bo*
te in percipiendis fruDibus, V. G. in colendis arboribtujaOT antei ? Iiutis:fi
enim fermo fit de expenfisA labore (aDis i pottettbreflui- us res aliena fuit
meliorata, quibus v.g fuerunt plantat? novp arbo- rcs,nova domus
zdificata,novus puteus effottus Ac- quamvis eadem fere fit ratione de jam diDis
expeofis , tamen propter fuas proprias difficultates dc iis erit hic dirtioO*
decernendum . *U lici anu ni o . i a Dico ego has etiam expenfas pofle pofiefforem
bonz , imrod A malz fidei fibi deducere, & Dominum ad eas folvcndas,vel
com- Denfandas obi igari”» cfle tamen magnam q uzflioncm . num omnes irniuuuHvv
I Cacton JctuU ia**. J a .. tr bchit Dominus, non vcr6 dcccra , quia pro uno
aureo utilis ett Do- mino arbor; Nec enim aequum eft, ut cogatur emere rem
pluris, quim ipG valeat. Imm 5 fi pofledor bonz, vel malz fidei expendif. let
unum aureum , fedDominus.fi illud melioraroentum feciffet» expendi liet minus,
v.&dimidiuradimidium deberes redderet Domi- nus,non veri 5 » unum. Ita
Sanch./.* 1 40 cum LeflioA Molina , quia ipfe folum debet id,in quo emolumentum
participat: qu6d nunc fo- lum eA in dimidio. 1 6 Adverte fecund6,Non folilm
pofTeflorem malz, fed etiam bo- nz fidei,ex fruDibus quomodocumque confumptis,
quamvis ditioc reddi tus non fuerit, teneri eos cum mclioramcnt is, fi ve
necellariis.fi- veqiiomodocumquc utilibus compenfare. Ratio eliquia quoplurcs
frudus percipit poflcflor, quamvis eos confumpferit ,co minuscen- fetur pro
melioramentis expendifle . 17 Adverte Tertid: Si res cum melioramentis pervenit
in Do- mini manum, antequam 1 Dominus folvat polfcffori bonz fidei ex- penfas
przdidas : pofle femper in conficientia i dido pofleflore peti eas^uas Dominus
debet, & Dominum dare debere . At fi fermo fit de pofleflore malz fidei,
dubitatur an Dominus in didocafu, quo rem fuam recipit, antequam expenfas hoic
pofleflori malz fidei fol- verit, obligatus Iit nihilominus folvere? Negat
obligari Sanch. /.<« bu. i41.tr 1 44-qui> quoties lex juAd negat asionem
ad aliquam rem pctenoam,dc fimul concedit debitori repcmiog£,
fifolverit;liccbit etiam eidem debitori poffidenti non folvere, utfus£idem
probat, USc 1.6. dtmsir. Ji&. f. ^/-iS.^.jU.wa.ij.fcdmalzhdeipufleHo- ri
negat lex adionem petendi expenfas mei loramentorum, &dac dominio
repetitionem fi folverit, ergo,flcc. Navarrum quem citat, fequiturquedcLugo,
t.\.Atjuft.dfjl.\T.ftR.\. « 66. aliique affir- mant euro obligari folvere ante
fententiam : & ratioefie potefl,quia kx io poenam deliDi negat talem
adionem pofleflori malz fidei , ac pcena non obligat nifi ptm fententiam , auia
ejus cxcquutio eft aDus, qui i publica poceftate provenire debet. Utraque
fententiaeft probabilis, & tuta. Quz dida funt, efle pro foro confricatis
iterum noto. J. VI. Trtt d*iUaticntt cire a variatientm hena , tj mala fidei.
in ili iilMTiritrT i*fzCifilOD.d*f*/f.ia, t „ j.n x . fi , T\R,|nu dubitatio:
An fui f/rimi habuit bonam fiJrm } dtin- ii. Ut aut6 id ftatuatur.diftmguideblt
melioramenta in ncceflaria, JL ^ funt «a.qt i^&tunt, ut m utilior, ut fi
V.G.cum mrccfiitiis me- lior.tMuti». fcu ^ u rf '^n, h ‘ c c ' 1 ' c, i*--ufis
res . Verbi Gr.lured- atUf ceotu ra, £U ru hii ui . 1 1 buitcddi t ducent. .
Terlu funt ad mc- itus innui; Tales funt fon- . quibus quamvis fine dubio
przdium pluris valeat, «e m.gis*Himctui, umen, qui. cx illis oon teddit pnd.ura
fauflus plure.aoouo. , non v<,ca«ur,oec funt utilia, fed soluptua- fia
mcliorameota . ; 1, Afleiojam^oflelJoxeiaboiae.iBijii&naia^ pofe malam , (J
fruftut icnfumpfl , fit injufim accepter y iia- u t Agetur reddere ecfdem
fruliui , etiam non extautei f Quid fi contri evenerit , Ut priut mala fide
Uberaverit , deinde aefuifieri * benam t Rcfpondco, Inforoconfcientiz (fi enim
Jurifconfultosinfuo externo confulas , nunquam rem expedies) folum tunc
obligaris ex i nju fla acceptione, quando confumis frudus eo tempore, quo ma-
la fides tccum eft, auidquid fuerit antei, vel poftcl- Iu Molina, tem, 1.
difiinll.^. u tem.vdifi. jxj. aliique , quos (equitur citatus Sanchez,
lec.cit.nu. tjx. Ratio mihi manifcfta eft, quia tunc in ju- ft£ te geris contra
Dominum , & tunc peccas contra Juftitiam : Er- go ex vi illius culp* tunc
contrahis obligationem reftituendi.Qufid fi a- Cap. IV. De Injufta
damnificatione 239 ii cafus occurrat) ut deinde fuperveniat certitudo, tuos
efle illos frudus, quos mala fide confumplifti : ideA non obligaris refli tuere
, quia illaconfumptio vere noo tuit materialiter injufta, fedex con- lcientia
erronea, qua ceflante, jam abomni onere libereris. 1 Secunda Dubitatio :
guidtritjf ttfptftu unitu fit qui, mata fidt p«tf*ff*t,noA vtri rtfptilu vtti
Domim } Si pofleflor , V. G. putans prae- dium efle Petri , confumatejusfrudus,
utique mata fide, fed prz- dium verdeft Pauli, erit nc obligatio cos
reflituendi ex injufta acce- ptione ? Ratio dubitandi eft, quia tunc pofleflor
iltc rcipta non eft injurius, feu iniquus confumptor contra Petrum, quia reti
illi frudus , ficut dcprxdium, non funi Petri: nec eft injurius contra Paulum ,
quia dum illum, ut Dominum non agoofeit » inju- rius contra ipfumefle non
poteft. Vndenec poteftoblieariex inju- rta acceptione ; ergo faltlm obligaretur
ex rc accepta, fed quia jam fuppommus frudus fuifleconfumptos, ex didlis ad
nihil nunc obli- gabitur. Rcfpondeo , hunc cenfendum efle confumptortm malar
fidei , at- que adeA, cognita veritate , debere regulariter reflituere eos
frudus Paulo. Ratio eft, quia dum is fcitprxdium non ede Tuum, atque aded
oeefrudus, & tamen abfolutd, & fine conditione confumit, injufta agit ;
& quidem ioterpretative, contra illum, cujuscft re vera res % Didum eft
prirad, ( per culpam injuftitiae ) utiquegravem Theologice, modo fatis
explicato, fupc.x.Q. j. ... , 4 Didum eft fecundi ( dcftruxit , vcldcccrioravit
) utique dirc- Qi, &. ut caufa per fe ; nam , quid fit Icnticndum , fi fic
indireda de- ilrudiodc per accidens, diximus ^^./.6.r.4 $.t . j Didum ell
tertid,( valorem rei ) quanti fci licet valebat, live in re, live in fpe, quando
i te deftruda eil : namlecundOmillum valo- icm Domino damnum intulifti . QuAd
fi folum rem deteriorem red- didifti, debcbisdumtaxat, quanti xihmatur
deterioratio : liccnim fatis inducetur arqualius. 6 Didum eft quarti, (cjufq;
frudus )id, quod explicabitur m#x "”7 Didum eft quinti, ( omne damnum,
&c.) hujus enim torfus caufalupponitur ede injulladamoificatio . g Didum
eft denique ( ex larfione) intcllige tanquam ex caufa per fe, nec foldm, ut
modi dixi , tanquam ex occafione per accidens : id, quod iterdm notaflcfuperfluum
certe non eft . 9 Unum famlupereft explicandum : Valor rei confidcrari in du-
plici ftatu, nimirum prxlcnri, vel futuro, poteft :Occidifii,v.g. ho- die
pullum equi: Hic, fpedata ipe futuri eventus, dedudiscxpen- fis, laboribus,
dcseftimatione periculi, valet, V.G. nuncdecemau- reis, eftque valor praefentis
temporis , Idem veri equus fi permanfii- affedu sedet accipio,£cc< ciperem,
nec confumcrem : tunc cerfe fi frudus de fadofunt Pauli, non eflet isinjuftus
nec refpedu Pauli, nec rqfpedu Petri Principis propter argumentum fidum cx de
.dt/ufi.tCfi.t y./Wr.j. «.70. fi»t( lege itemSancbez,*c. eit & Molinam ab
eodem citatum ; & eumdem de Lueo , ty »7. quem ego attuli ]upra y /ib. 6
.f.^.%.\' n,.') Accenfcquenter non eflet obli- gandus ad refiitutionem ex
injufta acceptione , & probabili opinio- ne, de qua in fimili di xi
fuperius, /.6.1.4.$. ? . a n. $0 $ Tertia Dubitatio : Stgid,fi mtm Yrudret/Jp*
msU fidt laba- rauit , 41 tgo bonam habui , noeri it ut mihi fidti hac mala
pra- dtttffatit f Refpondeo ; Communis eft Dodrina nocitura tibi ,fi
esfucceflor univerfalis, oon veri fi fis particularis; Univerfalisfuccefforeft,
V. G. haeres, qui in omnibus fuccedit Teftatori defundo : Particularis eft,v.g.
legatarius, dcquilibet, qui ab aliquo habet, emit, dono acci- pit aliquam
rem.ItaSanchez,/c.*.i jj. de Lugo^di/p, 17. tit.m.jy. aliique Jurifperiti ab
iifdem citati . Ratio autem hujus communis dodrina* eile debet, quia hxrcs.v.c.
univerfalis repraefentat perfo- nam teflatoris,poftidctque omnia ejusbona eo
modo,quaipfetefh- tor poflidehat ,nam propterei obligatur, faltem juxta vires
heredi- tatis, ad omnia teftatoris debita, fed teftator habebat fua bona obli-
gata propter cius malam fidem vero Domino, illiquedebebat eos
frudusmalafmeeonfumptos reflituere, ergo, Ac reflituere debe- bit ejus
fucceflor ; (altem, ut didumeft, juxta vires hereditatis , Hxc autem
reprarfentatio cum non adfit in fueceflbrc particulari , fi ipfebonx fidei
titulo, ut fupponimus . vallatur, cum abaliena fi- ci e mala premendus fit ?
Non ergo obligabi tur cx injufta acceptione , fed foldm cx re accepta . De
tertia radice reftitutionis , qui eft injufta damnificatio, feu lxfio . 1
obligatus ad refiitutionem ex praecedentibus radicibus Vetuit , aliquid Gvc
bona, five mala fide ufurpavit, nam idcd dus, valet propter
expcnfas.pexicuUconfueta, &c. judicio experti viri, decem aureis: at
menfcAuguftiauda, Ac colleda feges vale- bit centum . Queritur jam, An tcnftr
tfui t w / ddtruiUr fattu rtfit. tueri ttntatur aurtai d>itm y tm (tutum ?
Rcfpondeo communem efle fententiam teneri dumtaxat decerni five per malitiam,
five per negligentiam moraliter culpabilem occi- deris, vel incenderis. Ita
S.Thom a.a-7-6 J - -rtr -4' Mol.r.j^yf.ng. U, 4. Leflius,».ii>»^.i^ Diana,
p. \.tr. 6 -MifftU.rtf.h. Petr.Nau.Ld- fius,apud Dicaft.
l.i.dtjuft.tr.x,d.x.dub .6 n.i\6-tX 1 17* Cootrl So- tum,& Salonium
putantes : fi per malitiam ; reftituendnm efle nre- tium,quod erit in rc : fi
per didam ncgligentiam , efle reftituendum pretium, quod eft in fpe. Ratio
communiscft^uiajuftitiafoldm exi- git, ut reftituatur^uantum ablatum eft:fed
tu,per illam occifionem equi,& per combuflionem (egetis, foldmabftulifti
.quanti tuncvale- bant equus, & feges, nem p£ au reos decem, ergo hos
dumtaxat refti* tuere debes . Noo negat tamen harc communis opinio , ex alio
capi- te, te aliquando plus debere reflituere, nempe quandoes caufa dam- ni
emergentis, vel lucri ceflantis Domino : Si enim propter didum incendium
fegetft , flerilitas induda cllet frumenti, unde Dominus, vel etiam alii coadi
ellent ad emendum carius annonam, id totum debes reddere, nam tunc hujus totius
damni tu iniqua caufa fuilli . 10 Dicet quis ; At etiam tu iniqua caufa fuifti
, cur Dominus no 11 habuerit fuo tempore equum valentem centum aureis, atque
aded , ut certaverit Domino hoc lucrum : ergo etiam hos centum ei redde- re
oportebit, deduda zftimatione periculorum, dedudis expenfis , quas in alendo
equa Dominus feci Ilee : Confirmatur, etiam tic fi fu- ratus fuiffes pecuniam i
Domino, deberes eidem reflituere tum pe- cuniam, tum lucrum, quod per
negotiationemex illa pecunia aequi- fiviflet idem Dominus Refpondeo, urget mihi
argumentum : unde fateor, furem illum debere refl i tuere noo decem tantflm ,
qu6d 1 dixi , nfrmetd. communi lententia : fed centum dedudis deducendis : quod
probat hoc argu- mentum de Lufpyt.i.dtjufl. difi.\fh.ft 0 ^jt.Z.Kpx\ fcquitur
praedi- dam communem lententiam, Ac refpondit huic argumento, nebant furem efle
caufam talis damni emergentis ,eft enim, ait, caufa ipfe Dominus, qui potuit
alium fibi pullum emere ■ Idem dicit ad confir- mationem, negat enim deberi Domino
lucrum illud.quia pari modo alienam argentum in mare proiiciat, fimile quid
faciat, vel pofiti vd impediendo, ut fi quis proximum injufle impediat, ne luas
res tem- porales, fua legata, fuas harredirates confequatur. §. I. D/ pefitiv #
drfiruUtrt rt/ e luna . vel negotiationi fubdere poflet : tunc enim tu, quia ea
abflulifti,vera caufa fui fles damni fequencis . Haec ille,quibus ego
libenterfubfcri- bercm,fiintelIigcrepoflcmtenonfuiflc veram caufam talis detri-
menti, feu fpecialisdamni, quod emergit Domino ab hoc individuo ejus equo, quem
tu furripui Ai - ■ TTlc locus eflet explicandi, qusenam culpa reaulritur ad pa-
$ II. V* imptdUntt btnumuhtri ,tjafrttrtfiirutifinr,fut>adra t IT. riendam
obligationem in eo,qui rei alienae damnum infert; fua ptrtiutntnd
Ju/Htiamtommutativam . Theologica nc,an juridica, vidcA^^ .c.x.§-y. Rurfus
gravis ne, an le- vis? vidc/*7U.i.$.j. Dcindequodnam damnum, indiredum ne, an 1
QI ex bono zelo, & finevi, vel fraude impedis aliquem, V. G. diredum?
vide/®/>./.6.r. 4 .0.r. Denique i quo nara illitum, i fc; an »3 Petrum, ne
confequatur injuftamhaereditatem, injuftum le- etiam
ifervo,ifilio,abanimalibusfu»s?vide/v *^5 *- fed gatum, nec peccas, nec
reflitutionisobligationero contrahis, ut ex de his per aliam occafionem plcnd
di fputavi mus, hic fatis fit ea, qux lc patet : Quod fi idem facias ex odio,
vel cum vi, vel fraude, fi mi live fuperlunt, infimiare. #
pCccatOjpeccabisquideminternoaffeducontraCbaritatem^elalk» a Quoad hanc ergo
damnificationem,h*C regula notetur : Qui peccato; fed qui a
nonpcccasquoadlegatumcontrajuftitiam, juflo per culpam injuftitix rem
alienamdeftruxic , vel deteriorem reddi- enim illud impeditur, fi fit injuflum,
iaed ad nullam refiitutionem dit : non folum debet reflituere valorem rei,
cjufque frudus, icd obligaris. etiam omne damnum, quod emergit, acomnc lucrum,
quodeef- x Verdm fi quem five vi, vel fraude, fivelincillisquomodo- tat Domino
ex ejufroodi Ixfione. Ratio Regulae eft, quia ajio modo cumque impedias i
coofequutiooeboiii, quod ip(i ex Juftitia corn , non induceretur arqualitas,
qux per fuam injufUm adionero idam- mutati va debetur,& peccas /c d ^T
es> ?* nificaie induilaeit . *a. 7 i 7 . dmb. I. 2.40 .Explicationis
Decalogi Jut.i.i eum.t. quia tunc contra Juftiium delinquit. Dixi (cx Jufli-
tia commutat ira ) nam fi lolum debeatur ex dillributiva, mox di- cam num.j. 3
Quid, ii quem impedias i confequutione boni , quod liberali* ter datur, V.Grat.
legati, hxreditatis,eleemofynx,6cc. Refpon- deo dic di Jigeo ter diltingucndum-
Nam fi id fiat fraude, vellimi- Ji,ut fi fuadeas fallis informat ionibiw, vel
cogas vi teftatorcm, ne Jiarreditatemrelinouat Petro V.G. peccas, &
rdhtuere teneris , quanti sefiimatur ab expertis damnum, quod Petro fecifti .
ItaTho- masSanch. Ht.x.ronfi/.e.j .di fi 49. Vafqu.p». difiintl.i jj. eap.x.n.i
3. iyp.de Benef. cap.x.Qx.dut. 20, Diani i p.i ir. 6 .i*'/ie//.rf/?/ut.%i.Di-
caftillus, /.f.» ; 4.Ratio ell, quia ex una parte tu es caufa moralis ejuf- modi
damni illati ipfi Petro : fle exalta, peccas contra Juflitum , cflm quilibet
habeat jus, ne per vim,& malis artibus arceatur i bo- norum confequutione .
Huc reducitur,quoddixi/*prd/-6. c.4 $.5.0. « l ■ tc obligari ad refiit utiooem,
fi occidas eleemofynarium co moti- vo, ut is eleemofyium amplius Antonio, V.G.
non largiatur , id enimeft vi, idrft ipla morte impedire Antoniumabeleemofynae
confecutione . Huc etiam, fi vim ipfi donatario,V.G. didlo Antonio inieras,
ipftim incarcere injufie retinendo, ne ad eleemofynarium accedere valeat . Huc
item ex de Lugo , difl.iZ.ftll.y «.91.fi Nota- rios, velCoofiliatiosa moribundo
eos vocante avertas : nefcilicet is teQameotum, vel legatum in alicujus favorem
condat - Huc, ex eodem, ii.». 103. fi tellatorcm volentem difponere in favorem
ali- cujus, tu falGi (pe fan itatis vel longioris ad huc vitae , k condendo te-
Ramento di (Itabas. Ratio horum elt, haec facere, ell, per fraudem , vel per
vim, atqueadcA contra Jullitiam impedire proximum , De bonalibcraliterabalindandacunlequatur-
4 Quod fi id facias fine vi, vel fraude, fed precibus , coofilio,6cc. quamvis
motus ab animo laedendi eum in cujus faverem condendum fuiflet V-G Tefiamen
tum, efto pecces interius contra Charitatem, ut peccaret judex.qui Reum morte
dignum ex odio condemnaret : non tamen obligaris ad rdlicutionem , ut nec
prxdi&us judex , quia adioipfa externa noncll contra Juditum. Ita iidem,
quibus adde BartholemxumiSanQoFaufto , inSpeeuUCouf.difi. xS.q.x. dicen- tem
hanc efle communem fententiam Theologorum, & Canon illa - rum;Si vero ex
bono zelo, feu prudenti confilio motus id lacias, nec peccas, nec reflitutioni
es obnoxius: quia ubi nulla cft culpa, nulla efl poena, & prudens conGIium
non dl rcftuutionis pcena miildhn- duin . Hinc non peccant, nec reftitutionem
debent Religiofi, qui ex xclo (alutis teftatoris i pfi fuaden t , ut potius
aliis,quim Matrici Ec- clefi^ relinquat : nara licAt videatur Ciementina id
prohibere Reli- giofis, non ita tamen cft,cx Sanc.'»r#^f>. 1 Jut. 49.».» 8
cont ra Mol. quia Sacer Canon prohibere bona, 8 c prudentia oonulia nunquam
potu it . Adde, efto,quando imprudenter legerunt, peccent in hoc fine dubio
Religiofi : non tamen ad reftitutionem te- nentur, quia in Canone haec poena
non apponitur . j Denique fi vera crimina alterius,fcd occulta propales
tdlatnri, Y.Gr. ne hzreditatem illi relinquat, te nec peccati , nec reftitutio-
jhs reum pronuncio : quia expedit Reipublicse, ne bona relinquan- tur ei, qui
iisabufurusfit :quAdfialiisiTe(latoreinjufte propalafti» feddere quidem famam
debes, fed non bona . Idem dici debere ia materia Beneficiorum, mox videbimus .
PorrA hic ne prxtcrmittatur cafus fcquens . Petrus aperuit lute- fasdireflas
Paulo Mercatori, quem amicus certiorem reddebat de fuperveotura frumentorum
penuria ,ex frumenti extratlionc V.G. » Regno : unde fiflum eft, ut Petrus
Paulum praeveniens f. umenti copiam vili pretioemerit, venditurus pret» magiw,
n.mirumappa- lente mox penuria : quopaflo impediit Paulum ilucro, qu6d hic «dem
irte compir.i ct- Inprxlcnt. crgotilu obhub.turM Pe- iru» id reflitutionem ? Et
.dem qiw n fokt de prxccdemibus Bene-
fitiui.i.qujndualiusCtnmntioMBeneficHvjcatioiiem cogi»*it , & &*£<£!
Lefflus, M.x dtj./iii*,'*. i ». i ».li . fic diflinpult . Si Ptttm 1 imp.tlM f
PduU , 'Pf« imdm ptttivi, Opmittdt, fid md : f»M tum tempore Pau/ui potuitfet
}' negotiationi btUtgnm r,. miti , £7 indutili f* tabet aJ Pau!> A* m "
um • Si trri idtm Petrus non tonfignat.il lutet at Paule tempePiti y(ypfteaut ,
(y ad refiit ut k. ntmtihgaiur y fuia Pamlofttutum tfi damnum dirt/J } ts mera
injurio, facenfgnatienu litterarum. E^o hanc pofleriorem partem approbo , de
pri ore valde incertus animi pendeo , ut infimili fentiam t«frt ,
<apu.T.^.tt.num.i 6 . quiactiamineocalu damnum patitur Petrus ex radice
mjuriofae tu? apertionis. Tunc nihilominus probabilis cft fentcotiaLeflii, quam
perfamiliaris meus Pater Francifcus Bardi, iH.i.felttl.f.i $• noviflime
detendit j quandoitafepotuifiet appli- care Paulum ad negotiationem luam , ut
integre illam intra mora- le tempus pcrfccifletj&Iuacauu non perfecit, non
ver6obpr$ven- tionem tuam . 6 Alii innumeri cafusex htscoliigi poff, lnt .
&pt*fertim, An qui mendaciis impedit Fifcum,ne confifeentur fuabona,
oblige- tur ad reftitutionem : Anqui vel vi , vel fraude, vel fine illis impe-
dit ScHoUflrcos, ne aliam fcholam frequen tent : An pari modo, qui, impedit ne
ad alium emptorem accedat; An qui impedit emptorem, nccognotcat vmum rei
emptae, vclcmcnd*, vt faciunt tonfore* paunorum ^cculUDtesjVcl
lecrecbfarcietues eorumdem pannorum fci(Tura,&c. Venim quia non pauca ex
hisfuisin locis ime difla iunt, atque dicentur, multa autem dilucidi ab
Ausioribus tradan- tur, Sanch. partira /lAi.i» Dte.t.ii.u.xi, parum
l.\.<*nfii r.j/j. de Lugo>»rt./.i. de jufi.difi.t&.ftil.jji.ioll.
idedadea ,quzfunt difi- ciiioca»vemamus . Vukittm intidtm de impediente
donationem prccamineii alteri failam . 7 Dubium hic non vulgare fefpotiert
explicandum. Si Anto- nius, V.G. velit dare centum Petro, quar donatio fit
pecca mi no- la, licite ne ego, & fine onere rcftitutioms impediam, ne
Anto- nius donet? Refpondeo fi impedis bono zelo, 6c fine odio, vel fimili ,
certum eft, tc licite impedire, juile enim tunc impedis crimen proximi .
Difiiculu» elt • fi impedias non ex bono zelo , 1 'ed cum peccato V-G. exodio,
quodgeriscoucraPetrum,velmediisiniquis, V.gr. male dicendo de Petro , &c. #
Ajo clle diligenter diftinguendum, qua ratione di dia donatio , quae impedienda
ert, fit peccaminofa . Vel enim prtm6,ita ell pecea- nnnola,< 5 c injulla,
ut Petrus rem donatam luam Ucerc non pulfit; id quod accidere pollet, fi res,
V.G. donanda eflirt alie*i, vel furtiva; & in hoc calu certum ell te polk
impedire nonlolum line vi , 0 c frau- de, fed etiam cum fraude, & vi ; nam
impedis, no Petrus aliena bona occupet. Quare fi tu exodio moveris, vel vim
illicitam adhibes, pec- cabis quidem : fed quia non peccabis contra Julhuam
debitam ipfi Petro, non contrahes obligationem rellitutionij . 9 Vel6ecundd,
ita elt peccaminofa prardida donatio, utnon fic injulla, ut fi Antonius donare
vellet ca,quz lux tannJiz lunt omni- n6 necdlaria, vel vellet donare cx malo
nne, V G ex vanagloria , ex fine adulterand i, &c. & tunc eft nobis
nova diilmdlione utendum- Si enim donatio ell peccaminofa ex parte utriufque,
tum donantis Antonii, tum donatari 1 Petri, ( qualis ell dilta donatio rei
necella- r k tamilif, in ea enim peccat tum donans , quia tollit necelUria
familic, tum donata nus , quia cooperatur, uc fupponimus, pec- to donantis,)
potes etiam vi, Ac fraude impedire , moddvisfit pru- denter illata, necfitunu,
ut ex aliquo alio ta ite modum exce- dat . Ratioell non abfimilis ,ac didla
:quia non peccatum contra jufliciam impedire, ne quis recipiat id, quod fine
peccato recipere abfui u te non potell . 10 At ver6 fi donatiofic peccaminofa
folilm ex parte donantis , non verA cx parte donatarii, qualis ell donatio faOa
ab Antonio ex finevao? glori?, vel adulterii, tunc potes quidem impedire line
vi , vel fraude, & potes etiam impedire indirede perfuadendo Antonio, ut
deponat illum malum finem , unde contequatur donationis omif- fio, quia fic ex
bono zelo impeditur peccatum alterius : at nuilo mo- do potell impedire vi, vel
fraude, & fi fic impedias, obligationem re-
fhtutionisfubibis.Ratioelhquiatunc contra jufiitiam impedires donatartum :cAm
quilibet habeat jus , ne impediatur malis artibus i confecutiofcc ejus, quod
fine peccato ipfeconfcrqui potell . it Denique fi, contra, donatio Iit illicita
fotum exparte donata- rii, non verA donanti v,ut fi didus Petrus vellet
recipere donationem ex fine van^ gloriae vel adulterii, quem finem, quia
Antonius nefcit» non ell particeps peccati, fi tu id ictas, licetne tibi
impedire c/ufmo- di donationem . Refpondeo licere fine vi, vel fraude, &
bonis artibus perfuaden- doipfumdonatarmm, ut cdfet ab i Ilo malo : Venim fi perfuaderi
nonpoffit, nonlicirevi, vel fraude impedire, colligitur ex ratio nemododida,
»»w. ,0. Quilibetenim videtur habere rusdonan- di id, quod fine peccato dare
potell, id umen aliis confiderandun» relinquo. 5. III. De impediente tonum
alteri , nuead ea } quipertintnt ad Difiritutivam . Uti aliqua de Benefit iit ,
(yQfiuiit. I A Liqua non rarA bona diflribuuntur in Rcpublica inter Cives, j \
qux duplicis dilpofitionisclTcfolent . Prima, quae danda lint certis, 9 c
determinatis pe rfonis , V.G. fin- guli annis danda ell i Monte Pietatis
mcnlura frumenti omnibus pauperibus talis Nationis, vel omni basiis pauperibus,
qui eam vo- luerint -Secunda, qux danda fit indeterminatis perfoms, fedelizen-
dis ex libera voluntate diQribunUis, V-G- dandx fune decem men- fntf iis
pauperibus, quos liberA elegerit Mons Pietatis , vel danda ell menfura frumenti
alterutri cx his duobus: quem nempe ipfeDiftti- butor libere ex duobus elegerit
. x Dico jam, cum Sylvd\ro,i.i.qti*fi.6i.artie.x 9 a*fi.vf.eeHeli. Qui five vi
,& fraude , fi*e fi.»e illis quomodocumque impedierit , in priore jam
difladifpofitionc ,fempcr peccat, & tenetur ad refti-
tucionem.Ratiodlma.iileJb qu-atut ilii fmzuli habent jusadeam eleemofynam ,
utilli>ex vnlu.iiatedifponentiseadatur. At verA in pollcriori difpofuione,
lihrevi, vel fu ude impedias , non obliga- ris ad reftitutionem, quia
Hrutidcdor libate eligere potell, fic tu illiperfuadere ; & hic
returriteademdodrina , quxillatadl fu- pra$.».n-4. Quod G impedias vi, vel
fraude, ad reftitutionem obii* garis, 241 Caput IV. De Injufta damnifieatione.
fartfctniafltieftiirabiturl prudenti damnum impedito faOuro.Ra- Cio cfl, quia
lic^c tl Ii non habeant jus Juftitif commutati viante ele- $. IV. D*
difltibuutn» Peneficrerum > (j flionem id eleemofynam illam , habent jusne
impediantur fraudi- Offitmttm . bus , & vi i confecutione illius boot ,
recurrente huc do&rma allau fupri,f.a».t. i T"\ Icamus hac occatione
aliquid de hujulmodi argumento: at- U que quatuor di&s breviter expediamus
ea, quas nimis pvo- bape Jient et tenfetuteenem ktiujkn . lixd , & eoo fiud
aliqui peura&ant . % r J: ) Hae pertinent impedimenta contra volentes
confequi Benrfi- ( cx S ‘a , vel Mania ,quz folent 1 Republiea, vel i Przlato
benemeritu ren/ vltiofainregravi , ut fuppooimus , & damnum inferretur iis
y circa quos illa munera exerceri debent : unde iicdiflribuenscoiv- trabit
obliga kmeinreftitiKiQois , ut modi %.p**ted.nnm. 4. brevi- ter infinuavimus.
cu 1 »ci munia ,qu«c iuicui « ivcyuui*.*, «ti-. » - , diftriboiide quibus
hecbrevitercolligoexUffio/^ ix>^.i7 cui caiU». de Jt^Met. tre 8 .x.dijf.t
.**.7.)oopcfleeum , qui ab- *&teDk*(iJ.x.de Jujl.tr. \.di/p.l.dui.2,qui
alioscitant . falutddu&ior, fen&ior , prudentioreft , fed qui fore utthorpeo
PrlmbySi quiserat beneficio dignus,illumque tu etiam vi,& frau- bono
communi io eo manere przvidetur i nam propterei aliquan- de impedifti,ut
conferretur digniori:ad nlhilteaeris . Ratioeft.quia domindsdoftus , dignior in
aliquibus cifcumuamii . erit pro hac dignus nfi habet ulUim jus refpeflu
dignioris, quare illum impedien- Ecclcfia coatunuci «quia nobilior , vel quia
potent lor di , quim * do fecit juxta voluntatem Reipublicz intendentis dare
beneficia , qmdodior , velfanaior . Et dignior wt inter Haereticos » qui ' *
"• '■ ! dodior , quim qui tanflior , dc inter Catholicos , qui fandtior ,
• ■ “ * icitur tota difficultas in hoc argumen- figendi ad ea munera illos »
ouiotnni- bebis )Ratk>eA,quia ille alius dignus jrefpefluzqud digni
,gaudebat bus expenfis fune digniores , ac repellendi eos , qui vel indigni
jure, ne malis artibus impediretur. funt , ve| mimis digni . - . - • 4 Secundi
,Siabfque vi, vel fraude curalii, ut daretur indieno, j Aflcroprimb , dfe fuo
genere mortnle,ben«cia, « Officia, nihil tener is reftittert i piis dignis, vel
dignioribus; fed Reipublic^ 4 — k ,:L " L * "" r vel Ecclefiz
ceneris de damno fecuto Ratio eft, quia folum Reipu- blicar.noo ver6 illis
dignis,vel dignioribus iojutum iniuliQi.Nullus enim habet jus Juftitiz ad beneficia
. Et quidem primo loco tenetur didat Rei publicat is^qui habet Officium.
Secundo collator. Tertio, tn , Qui fuifti fuafor . Qu6d fi nullum damnum
fecuturaeft, adhuc fruduum perceptorum reflitutio facienda eft ipfi Reipoblicz
, vel Ecclefiz ad quam pertinet beneficium , quia illud , quod eft propria
fubftentatio Miniftri idonei, datur contra voluntatem Ecclefiz in- digno . At
fi fimili modo fine fraude procurafli, ut daretur digno, re- lidis dignioribus
,ad nihil ulli teneris:Nara^)on teneris dignioribus , hi enim non habent jus
Juflitiz commutati vzfuprl dignos , non Reipublicz,vel Ecclefiz, quia non eft
illis feda injuriarum dignum habuere, ergo, &c. j Tertib, Si prodas crimen
occultam, unde excludatur ali quis i beneficio, fiquidem prodas collatori
.etiam maloaoimo^ion teneris ad reftitudooem, etiam fi collator, u tua non
accefliflrt in tamae 10 , illi beneficium colliturus fuiflet- Rat io eA,quia,
quando agitur de beneficiiMtque Officiisj cujufcuroq; eft jus pate/acicodi
ca^quac mi- niis flabilem hominem faciunt . unde etiam folent capi infelrmatio-
nes, 3 cc.QuAd,G prodas aliis,undedifiametur is,de quo agitur? Refp. Leftius
inclinat te non teneri ad reftitutionetn valoris fpei beneficii, ( teneri enim
ad reftitutionem tamae certum eft) fi ii excludatur ex vi cora mi (Tj criminis
: at fi excludatur ex vi infamizner tuam oc- culti criminis publicationem
enatz,te teneri Ratio dic poteft,quia ibi is excluditur i fuocrimine, hicituo.
6 QuartbTi impedias etiam vi^e conferatur iudigno,ad nihil te- neris : quia ad
ejulmodi beneficia, vel Officia nullum 'prorfus habent jus indigni. 7 Qumc6,Si
ut tu fecilifis impetres ben6c i umum pedias Procura- torem prrtend entis illud
idem beneficium^uod tu prztendis,eum orando, vel cogendo, vel per alium
pnetextum in aliis negotiis eun- dem detieodo , Ut item,fi impedias Tabellarios
afferentes litteras ad tuum competi torera i vel eafdem aperias qu6 feciliils i
beneficio 111 - 1. j li: : » n:...- : M, -n »:
litnus;iires<3iiiribuenaaeuetjuaicioptuarnrum ictis , nnuv qaidem fuiftet
h*bi»a meritorum, fed merita unius, & alterius pa- rum fe invicem
fuperarent ; fi leve, vel nullum damnum Rcipublf- ese, vel alteri inferretur
& fimi lia. Ita Sotus, Valent- Rebell.alfi- que apud DicafLivrxvr.^. !
84.dC de Lugo mox citandus,/#». illum excludas yin obligeris ad
reftieutionem?& refolvipoteftexdi- flis & habes dilucidi apud
Dofiores^e Lugo/.i V.i8./r».r.i(.ioa. citantem Bon.< 5 c Vafq.flc « loq
citsniemCailr.&c. 8 Deniqueexiifdem didis obiter intelligis ex violatione
fol i us Juftitiz diftributivz non oriri obligationem reftituendi.nifiquate-
cui fimul violatur jus aliquod pertinens ad Juftitiam commutati- vam^ Ita
Rebell- Banncs, Molina, Turr.aliiquefluosciat/equitur- contra Valq " ' ’ “
que Bonae -difi.i .Jrrtftnitt.f. 1/.1. «.^contra Valq. Saloniuxn,aliof- 3 ue
tM-cimcx lege item Dicaft /.a.^>»fl.^^-a>»/.8.^ 6 Ir^vi.g.Haflcnus enim
vidifti, tunc in ejulmodi diftributionibus adefte obligationem
reftitutionis^uandoauis violavit jas^uod alius ha bebat, ne r epel leretu r,ne
i mpediretur^cc. hoc autem /us ad com- tmiutivam pertinet . A dde, obligat
ionem reflit ut ioo is fundari in obligatione feciendz squalitatis Ari
thmetiez, quam quis in rigore debet facerent hzc ei Juftitia commuutiva
facienda eft . Nam pro- tiam commuutivam, dum faciunt contra jus , quod habent
Cives il- li , &illi pauperes ad diftributioncm^celedionem,dtc. Et quando
Princeps, vel alius eledor eligit indignum ad aliquod Officinmyide^ obligatur
ad damna , quz indignus Officialis inferet Communita- ti , quia tunc Princeps,
& eledor funt contra Juftitiam commuta tivam coocaufz ad ulecUmaum, dum
iadiguun ei Communitati przfccerunc . s.i »±1 contra Tu rrianam. j Afler^
fecundd , omnia beneficia fi ve majora , utCardinela- tus , Sc Epifcopatus ,
five minora ut Canonicatus , Sc CappelU- nia , five curam animarum habentia ,
ut Abbatia , & Parochia , five non habentia ut przdidus Canonicatus , &
Cippcl lania, caf- tera beneficia , quz firopheia nominantur ,abtlrahendo ab
iis , quz dantur in concurfu, ( dequibusmox »*". i4.)aflero , irwuam ,
fetiseffead evitandum morule, Gconferantur dignis , dc idoneis, edo ,
pTZtermrttantur digniores, vel digni (fimi . Itapluresapud de Laigo, / 1. dr
Jmjln Jtfi. ». & apud Dian. p. r. tr. 1 j. rtftl. n o. Caram, w Ksi ula
UtntJiH» , num 1 joj . durn probat flando juri naturz in nulla dignitate debere
digniorem ne- cefiarid przponi . Id quod certdfcroper fit cum veniali ,quiafem-
per eft aliqua deordinatio . Idem dic de refignante fuum Beneficium in favorem
alterius digni . Jam dc dantibus fuffragia pro dignis in e legione Praelatorum
RegUlarium,dequeeligentibtts,(euaeant»* bus eofdcm dignos , loquimur autem
prsecifo Juramento, vel alia obligante conftitutionem contrarium; quz certi, fi
adfunt, erunt E xta recepum confuetudinem oblervanda.Hzc tam ampla afTertio : 6
i communiter non admitutur, «t plures citati i Dicaft. Ue.tit. tamen efle
probabilem fic fetetur Pili.*#". W& Ap p$m d jM$A ». JXV# ctmfttfslir
tfft d‘gnti adBmrfi. nom dentur in 'ffnturfm ytjjt prebabiltm txTridi*tu* j
frffiem ftpttmm, cepn ltrti«,d» rrffrmMtreH/ dittatt % nt ten/tremtnr digni / .
St •nivrrfafr nfUmatrent , ** trtesien* Benefit isritrnm ,mt Cerdinehum , Spif
cptrnui , A Metum , fr(. qui / inter dignet Pebeentar Undetur rle- ffir, fjp
tUQuinen leuderetur entem temmunittr/S mele effit , fjpette- tummerte/e. Hzc
PilltUC. fi Ratio autem hujus probabilitatis duplex eft. A Itera, qui a non
videtur graviter efle invita , nec Izfa Eeclefia , fi ea praevideatur de
dignis; commune enim eft in more humano, fub quo inftituta fune Beneficia,
& Ecdefiarum provifiones,ut ea judicetur reda provido, quz fiat per aptos ,
non verb neceflarid , per aptiffimos : Gquidem ai moralem, & humanam
diligentiam ponendam bomioes obligantur, quam certd dignus exhibere poteft; non
ad ex omni parte ' non humanis viri bus tolerandum- Coo- . m efle
digniflimum/ed fe gerat tanquam verAtaaquamdilieentiffimum,eanimirum
proutiliute Dizcefis operando , quz fufficiunt ad ejus diligentem
gubernationem, non autem digniflimam*zertd hunc non condemna- res de mortali,
quia non obligatur, nifi humano more^noralem d ili* — *j— , adhibere, ut alibi
uni verfaliterdidhim eft. Si igitur ego do tPrzlatumdignum,quifimiliapoflitopcrari
, cut erocon- Ttmi. T. 7 . D/ Prei, Ver. gentiamadhibere,ut alibi uni
verfaliterdidum eft. Si igitur ego do Ecclefiz Przlatumdignum,quiGmiliapoflit
operari , cur ero con- demnandus ? ipfe rerte, fi deficiat .condemnabitur, cum
poflit non (tefieere : non ego , Arc. 7 Altera ratio^uia hoc ipfum videtur
conceiinie Tnaentinum : qu6d fi contraria appareant alia jura expolcentia d
tgniorem , viden- turi Tridratino , vel i confuetudine abrosu . Ttiieac.
fiJ.j.r. fubee Ctrbfa/I.,. f,*. frrtm tm<m «».«■ , ij *>*<»»• Q_ ttn.
Explicationis Decalogi Lib. VIII. Tra<3. III. ttmftrantmr iSc de ©««.inquit
fui ad promotionem proficiendorum juskaient , monet Sani! a Synodus y
mtimptimitmtmimri** Bonos Paflorts , (y BctU fi* gubernanda ido- neos
promoveri, fre. Boam dilil, 000 Of timos , idoneos addit OOD Maxim) idoneos . Infhs;at immediate fic tradit
Gonciliura,Eff/?wr alienis peccatis communicantes mortaliter peccare, nifi quot
digniores f fy Ecclofi* magis utiles ipfi judicaverint . Rcfp primarum
immediati antei Concilium videatur effccon- fenfurodedignis,vcl primi videtur
per hoc fDigniorosJnon aliud fi- gnificare relle nifi dignitatem eligendorum
fumpto comparativo pro pofitivo : vel fecundi» locutione minus propria ponit
Dignio- res» ut excludat indignos , non veri die nos, quos pauli ante admife-
rat : vel tandem tertidjoqoitur quando fit concurfus, de quo mox *». 14. Alias
d nas refpon Genes affert Cafiropalaus , quas impugnat de Lugo,
/»"■<>; . Nec veri quoad primam no liram relponfionem , novum eft
apud Latinos(qualcm efle eum, qui TridentinuraConciliumflyloreddi-
dit/cimusomnes)comparativum pro pofitivo fumere.C//rnwr vulg), inquit
Laurentius Valla/ 1 .de delrgantia tingu* leuinof. 1 t.cempaTd- titii pro ab fo
lutis , ut fi quis ft infirmior rm appri/ot , non dixi pro minus , quam
infirmus ,Et pauli poft : Junior fiy fonior pro pofitivo ostcipifoUnt (nomp)
pro juvene pro fenejquemadmodum ocyus pro tey toti & minus pro nonffiomper
foro accipitur . 9 Confirmatur primi haec prima refpoofiofluia hoc vel alio
Gmi- li modo debuit id intelligere Filliuciusidum noftrara opinionem vo- cat
probabilem, etiam in Epifcopatu. Confirmatur fecundi, quia ita debent
intelligere, Reginal.auem fequitur, citatque Diana r yrtfo/.+o. Henriquez
,Caftrop. aliique citati i de Logo, lac.eit. v.qy. dum docentes, qui jus habent
conterendi Beneficia per provilionem liberam, ut Summus Pontifex. & Reges,
latisfacere fuae obligationi, fi dignis conferant , quia aliud exigere in
Papa»&; Regibus eflet valdi onerofnm. Amabo te.fifle hic ledor; fi onerofum
Regibus, cur non aliis ? Deinde; An quia Epifco- pus przfentetur i Rege,
dignior; & utilior eo ipfo evadit, non verd fi ab aliis ? Denique jam ergo non
ampliis rationem habes majoris utilitatis Ecclefix. 10 Confirmator tertii,quia
ita etiam debent intelligere, qui eff- cedunt eos laicos»quibus de jure
patronatus incumbit przfeotare ad Epifcopatus,& fimilia,pro polle
folumdignasprsefentarc.lt» de Lu- Qpfiieju ftd^.mu .3 9 .Dicaftillus/£».^
Jnflit'tafra&.\,diflA jbt, «.«.ioo iynmm. tot. Et ratio harum
confirmationum ea eft, quia fi Tridentinum loquitur de omnibus,ad quos pertinet
cura proficien- dorum, etiam nos omnes comprehenderet, & fnb mortali
obligaret ad digniores praeferendos: fi ergo ipfi negant prfdidos peccare mor-
taliter praeficiendo dignos , noftram explicationem excipere con- vktamtur. 11
R.efp.fecund6,ad inftantiam **»i.8.fadam : me ingenui fateri
proptrThuncTridentini textum efle multo probabilius Epifcopa- «us,&fimilia
majora Curata Beneficia , & de quibus folum hic lo- quitur Tridentinum ,
debere dignioribus conferri , nec in praxi ali- ter efleconfulendum. ia
Obiicies primd, cum Vafq. in opufe. do Btnof.t \.fi.\jlui>.%. Be- neficia funt bona communia, ergo
diftribuenda pro ineritis , ergo praeferendi femper digniores. ri . Refp.fatte
probandum eflet antecedens,non fupponcnd um: lolum ergo bona communia dici
poliunt, quia aliquo tandem modo minus principaliter iodi tuta funt ad
excitandos homines ad (ludia , virtu- vel fuffragari . ItaVafquez,
UcjcU.cap.x,$.\.doA.i y Cajetanux , Molfefius^l iique de Lugo/f.a.dr
Jufliii*fi>fl.^ft 3 .i.m.\ 3. Dica* ftillus/r./" Jw.ir 1. vocaosn0m..
hanc probabilem, licet con- trariam probabiliorem . Excipe femper juramentum,
vel quid fimi» le,ut excepiftijn.y. Ratio hujus quarti didi ell eadem^ur mod6
di- da edi n.6. non enim video, cur his eledoribus , & collatoribus Offi-
cii fecularis majus onus imponi debeat , cum per dignos , more hu- mano, fatis
Reipublicx confutatur , licit proh quim optabilius edet perdignidimos! Dixi(E 2 edores,qui dant fuffragia. ) Nam, qui
ea colligantde- cundumca debent pronunciare : quare peccaret mortaliter , fidi-
* habente * ” quoddam elcttioois,quo privar Hinc, quando pro pmribus,Qui
numerofiora fuffiragia aequi habue- runt , adhibetur fors ( quam adhiberi
imroun iis faecularibus non ve- utur in Ecclefiadicis ) peccat cumonere
refljtutionis , juxta fpera boni eventus, is, qui fraudes molitur, vel
imponendo, alia nomina , vel aliqua fubtrabendo, vel chartas figntodo, &c.
Tunc enim hrdit juditiam commutagivam contra concurrentes : perinde fecit in
lu- do is, qui in ipfo , injudas fraudes ufuxpat . De quarta radice
Rritirationis , qux radi- caliter eft ex contraftu. x Qlineis cum aliquo
contradum, deponis v. e. apud Petrum au- O reos centum, hos quam vis judi
acceptos , Vuo tamen tempore redituere tibi Petrus obligabitur : qusobligatio
immediate edes contradu : De qua re in capite fcquenti , oc deinceps . Qu6d fi
culpa ipfius pereat depolitum , debebit altera totidem reddere , damna inde
fecuta ; Quae obligatio immediate cd i culpa , fcd mediate, & radicaliter
tendatur ( u t ex fe patet ) inprarceden- ti contradu , de qua rem prsrfenti
capite differimus. Hujufmo- di autem contradus lolent ede Depofiti , Mutui ,
Commodati , Precarii , Locati • Pignerati; qui funt proprie contradus. Ejuf-
dem item generis funt ii , qui vocantur quafi contradus , qualia funt Officia,
Tutelae, Procuratoris munera, Profcflicwies , Artes, dcc. eo enim ipfo , quod
quis Officio fungitur, vel tutela, vel arte, 6 cc. videtur tacite inire
padom,cum altero , de inculpata admini- ffratione Officii, &c. §. L Do
obltgotiono Hrflitutionit orts ox sulpo . Improprio dUio ContraSJu , a T)Rzmit
tefque.ut iis praediti Ecclefiis prxficiantur: Sed addimus fatis exci- tandos,
fi noverint dignos elfe praeficiendos ; i mmd magis fic excita- buntur, nam fi
expofeerentur folilm digniores, cum multi dcfpera- rent ab aflurgendo i communi
dignitate, i fui cultura defidereot . 1 3 Obiicies fecundd cum de Lugo^ aV/
}uflitia,d, y fo£\.%.n. »g. eff de jure naturae, ut in quibufeumque muneribus
prol piciatur bo- no communi. At inEpifcopatibusA fimilibus gravioribus non
pro- fpicitur bono communi per dignos:quia Epifcopi magna A difficilia pro o v
ibus fuis capeflcre debent: ergo, &c. Ref? conceflaulttemajore^iegatur
minor :fi enim Epifcopui non fit aptus ad prdTpicieoiium negotiis currentibus
juxta moralem, & huirianam^ligationenHquam fatis efle nemo negare poteft,
certe noo erit ne dignus quidem , quare nihil contra nos . (^tcraareumenta ab
aliis contra noftram fenientiam allita ipfi- net de Lugo futedifloluit . 14
tertii : Quando Beneficia conferuntur per concurfum CompCten tiU.tunc line
dubio dignioribus ex concurrentibus debent fub mortali
cooterTi.itaFilIiuc./«^»rji.i 80. citans Lefitum . Ratio eft,qui> polito,
quod illi convenerint ad examen, padum initum cum lis luit» Imam , veluti in
ftadio,Ct reportaturus ; quare wn H^ %M 2 Sl rw v ' nccnti » f ‘ P romi,]o b »
vio non potiretur: Adde in Benenc «hs fande ejufmodi concurfum inrtitutum effe
: ut f am 'r-j!l m ji 5 i9Uoad feri poffct,providerentur;guam inlH- exaggera
tis verbis i T rident ino Jrfi.z^c.i 4. -mitto in legibus (quas vide apud Left.
l.x t.y.J.j. Vafq- do X roft.t. a.ja-i duh.i.fo 6. Azor. ? pJ.+.t.b.fj /,6.f
4.Rebell p.i. i. 1 .do tonor ull.q.l o. de Lugo/«.i .do jmfln .itifi .i-Molia.
t.z obfi. X 9 s &pnfiim.¥z gun d J.i.tnp. »0 .do eontrsaj haberi has
tresdifpoG- uooes. Prima eft hujufmodi : §uondo contrafiui tfl
inuti/itstomtun/im ntcipionsss , ut oji Commodatum , obligatur outipions
nfiituorofi ox fuo dolo , vollata culpa , 9 o/ Itui , vo/ttiam loviffima ros
acteptaporoat , non vor) fi moro fortuiti fisu ullaprorfus culpo portat . Horum
terminorum cognitionem explicuimus fatis fuperqueApra/.a.S.a-*. x.fyz. Ex-
cipitur Prccarium,quod eft, quando altquid tM cmctduur t oumonoro t ut ad nutum
tencodontis roflituatur ; ad hoc enim roflitumdum ,fien do- loni culpa tata tua
portat , e i ligaris , non autem fi portat ox /tpi t vol loviffima . 3 Secunda
difpofitio : Quando contra Hui tfl in utifirotom fo/iur olant is , recipiens
folum tonetur per diflas logos ox do io , *r/ la- ta culpa i Ut fi quis apud te
fuam pecuniam , vel librum , fine tuo commodo deponat , fi ea pereant fine dolo
, vel la- ta culpa tua, quamvis adfit tua levis , vel leviffitna , non
obligaris illa reftituere. 4 Tertia difpofitio : Quando eontraSfus ofiin ut i
fit at em utria f- quoy nsmp) tum dantis , tum recipientis , ficui 1 cum Ucateor
domus , vel equus tauto pretio : immi (y cum commodat in tuam y fy amici uti-
litatem , nt quando commodas equum ad invifeodum communem amicum , rccipioas
tenetur ex dolo ; vel ex lata , vel levi cu!pa>non veteleviflima. y His ita
per leges difpofitiMllud in quseftiooem vertitor . Anba dijpofitionetfint f
ornanda anrr fentontiam Judicis . An ver) dante illa accedat , non obligemur in
confrientia reftituere praedida , quando vete,& coram Deo non adfuit culpa
emis mortalis ,quam Theolo- gicam fuprain fimili quaeftione appellavimus?
Servandas c 0 c ante fententiam aliqui contendunt. Ita Ofiate , f ##». X . de c
0 ns mSl.tr a fl . j . di fi. 1 t.feSJ. ij .num. 5 8. LefTlUS yloe.cit. VafqU.
loc.cit.prafertim num.+i, ^48. aliique^quos citat , fcquiturque Fa- gu
ttAtZyloc.citjium. 10. dicens contrariam efle probabilem. Negant alii
probabilius, Henriouez, cap. tydeirrrg. alios citans, Si, VerP. Commodat um,dc
Luso,al iique apud Fagundc* ylec.eit. num. 1 1 . cum quibus fentio ; Atque
affero , nifi ei culpa tua gravi , feu mortali coram De Contraclu. coram Deo,
pereat respuam per contradum debes, tenon obligari
adreditutionemantefententiara, et tam Ii peccaveris per venialem
negligetnum,ycl madvertentiam. Ratio potilTimaeft, qua diximus: $.5. quia non
ed damnandus ad reflituttonem rei gravis, qui graviter non delinquit;iniquum
enim clt, pfne gravitatem non pro- portionari fecundum gravitatsmculpp; Quare
prediOg leges, vel fiunt pacnales,qu* non obligant antefententiam :vef G mavis
non cfR: pcenalcs.dic non ede ufu^ntelcntctiam receptas, ut probabile putat
lxffHis/i.c.7.iW.8.Nemoenimeft,qui pignori, vel rcieoodude,vel commodatae Ac.
putet fe majorem cullodiam debere cx judicia, qui Dominus
ipfeexhiberefoletjfoletautemcum ordinario, & humana diligentia;non
cumexquifitiflima.Efto,vir ingenuus melius cullodiat res alienas,
quimfuas,reAituatque etiam fiapud ipfum pereat per le- vi (limam culpam, id
eaimgratitudini$ed,nonobligationis;ut patet, quiaviridemhoo edus, etiam fi
pereat res fibi commodata per cafum omninA fortuitum/oletetiam illam
redituerc.lllud nota v ira us/*J. /.1 .e.i.^.j .».Drpofitum,Sc mox S.a. ». a .
dc rurfus hic notatum perve- lim , non eandem dtligentiamedefufficientem ad
vitandum pecca- tum morule in rebus majoris momcnti,quacfufficit in rebus
minori- bus ; Et naturalis ipla ratio didat, etiam in conficientia, in contradu
commoda ti,quoded iofolum tui commodum majorem aliquam re- quiri
diligctiam.quim in Locato, quod ed in commodum utriufiquej vel depoli tum, quod
fit in commodum 1'olius deponent is:locum reco- le,ubi etiam decernitur,quid fi
dubium fit, utrdm negligentia fuerit gravis, an levis, &c. 6 Obiiciescum
Onate,/c. Politis fupradidis legibus, homi- nes talibus legibus fubjcdfsfialtem
virtualiter intdligutur celebra* re fiuoscontradlusjuxta illas leges, ergocx
pado tacito obligantur juxta illas adbibere exadiffi mamcududiammamideA haec
obligatio rcditutionis appellatur ex cootradu;nO ex delido, ed enim ex dida
tacitopado. Relp.negSdo antecedens, quod cert^ gratis aflumitur.Toldm enim (e
obligant homines ad diligentiam humanam & moralem : qualem lcilicAc in
rebus fiuis ponerent, quod ed nolle advertenter ponere do- culparo
latam:Dicitur autem bzc radix ex contradu, n6ex delido,quia non ed ex
merodelido/ed radicaliter, ut modo».*. ex- plicui, a contractu dependent . 7
Inliis,cx Vafq./v.«. 4 >. /Equiujportulat,ut quanJoottidf tu re commodata
fru«is,haoc arqualmtc fa Item intendas, ut vel is fubi re onus
rellnuendifluando culpa tua Icriflima rem perire cStine»t,1e- CUS.quz equalitas
eflee, te frui commodato , * ejulmodi onus nolle fubirc^lanc vim videtur habere
argumentum, quod induci t Vafq V. aw.4i.Rflp recolendo prius,
incommodatocxufuhumanoaliquid gratis dari;commodatcnim quis rem fiuam amico
nullo pretio, fie- cus non edet con cradus Commoda ti, fied Venditionis : Hoc
polito, ruit argumentum V afquer:neque enim deber ede tanta aequalitas in
commodato, quantam ipfie requirit aliquid enim plus habeat amicus ex accepto
commodaro, quim habet i$, qui commodatum da rfuffi- cietergo/i recipiens fubeat
onus cudodiendi rem amici, ficuti rem propriam . 8 Qu^d agendu ra, quando Judex
ex falfa pnrfiumptione gravis ne- gligentiae te condemnat, cum tamen gravem non
appnfuens? colligi poted ex didis fiupri in iimili, cum dc damno dato, 46.r
.4.$. x. Denique fi res commodata,
locata, depolita, &c-fbrtuit& fine ulla culpa pereat,ccrtumednon
adeifelnconfciAtia obligationem redi- tutionis, neque totius, neque partis. Ita
Vafq l.e.dui.y.Mol. /.r.alii- que/>»^",Lefl:/.*.c. 7 V8.Pagun /.r.».f7,
quidquid dicat Diana,/», j. tr. 6 .Mifc rtf 1 0 citans ValeriGA
PaludanQ.Ratioed,qnia ubi nfl eu culpa, elTe nequit poena; dc ubi non aded
partialis culpa gravis, nec poenalis poena gravis. Iu Mol. 4r.de Lueo,4r/#£. 9
. ».t*j. 10 Exci pe tres cafus. PrimA, in fartum dedurtum fit delete um
refiitui, ttiamfi res fortuiti ponat . Quod padum poted fieri liciti in gratis
commodatoA fim ilibus : non verA quando quid locatur, v. g. judo pretio; quia
tunc ejufmodi onus edet fiupri pretium judum^t- queadcA illicitum. 1 1 SecundA
Excipe, fi fit '*• mer a culpabili rtfiitumdi ; tunc enim obligaberis ex delido
iniuftzdetcntiooisA recurrent ea, que fiupri de in/nfta retentione in fecunda
refiitutiones dida fiunt . I» TertiA;Excipe*/fi commodata- iut V.G . ad alium
mfum prattr vo- lunt au m Domini rt culpabiliter utatur , ut fi oiuum
commodatum ad unum iter , ducat ad aliud ,• vat argont eum commodatum pro fua
domo, forat i domo efferat , unde equutft vat dtperd. ntur : tunc tnim ipft dat
ea/ui fortuito . Debet tamen,ut innui,tum in mora, tum in di- do ulu^dede culpa
gravis : fi enim bona fide putat ea non difplicere Domino, non ed obligandus
nec ad reOitutionem rei , nec aamno- rum.quse inde fecutafortd funt, ut fi
Dominus ad ufuramfitcom- pulfius aliquid accipere . Et univerfaliter damnum
alteri inferens fine mortali ad reftitu- tionem non teneri , notat Januarius .
1$ Sium commodatam, & unitorfafitor fuodeumque af.ud doli- tum per nuntium
Domino quit remittat , & hu nuntius rem ULm fu. retur , an aifolvatur
delitor ai iterata reflit axione } Vide apud Dodo- resA de Lugo/.i Jr J*/. 4
lfo 8 .}.*. i»7.& nos dicemus, r.4.r,i . §. Tomi. T, I, de Det. Prae. II.
Dr ohl^atitnt r/JUtutiottit orta ex culpa in quafi Connati t /-"XUamvis major
oblig»tiodiligentipapponendf exigi foleat in rebus habitis per verum
coutridum,v.g.per commodatum , depoiuum,&c- quia tunc aded padum magi»
exphcitumdr cu«o- dictida re,quim quis rccipitrquim requiratur iaoftc . U,
tutcl. surti- busAc.que fiunt, ut modo diximusfluafi contridus;in 1 uibus
loldra aded implicitum padum de bene admmidrando officium: tamen cum in
conficientia utrobiq;fit,fieu intclligatur non dilhmile paduoh recula em
uoiver(alis»Antefcotentiam judicis neminem obli ari in conficientia ad
reditutioo£cxoffi jo,tutela,prafieflK>dc,&c.five haEC aliquis exercet
ingratiam dumtaxat alioru ut cft Medicus, cui mer- ce, non datur.fivc etiam fui
ut fi eidem merces detur, fivead officiu i fuperiore exponatur, live officium
emerit, ex de Lugo«.i> tia.dtft 8/vd. 7 .netpinem, inquam obliari in
cdlcientia nili ex culpa Theologica mortaliter gr-vi.lu Valq dor,ft.c.%. dul.j.
Lefl u e. 7. dui.-j.it Lugo/.c fert.? » 9J.cootrarius videtur de D\ca\\
Jijderefi t ^4d.aV.j.^.?.».86.Ratio fundamentalis eillimilis ac iupradida, quia
nunquam homin«(fi*egratis,five ex pretio! ferviant ) in dido* rum
muncrumfiuficeptione.vel traditione' pr?! c indendo i nova pro- miffionc )
intendunt fe.vel alios ob ig re, mG ad adhibendam in fiuo munere diligentiam
moralem, & humanam, non ycrA cxquiriiill»- num ,{ed illam , quam morali er
quis ad hberet» fi lolilm bono huic ipfms tota adminillratione cederet . Hanc
autem moralem Gad- vertenter non ponant, obligabuntur fane ad rdtitutionem
omnium damnorum, ut ex didis patet. s Illud tamen iter0m,iteramquemoneo,4i.c.}
5.i .F Depofitum, Sc ioe/.S.tr.i.f.i 4- 6 c nuper 5-i.« j.tum 10 rebus
gravioribus, tum in acceptis obldlum proprium commodum, majorem diligen- tiam
requiri ad culpam mortalem evitandAimat vcrA minorem m le- vior ibus, vc-1 in
acceptis ob fiolam alterius utilitatem. Aliquae illatio^ nc circa Advocatum,
Medicum,Judicem,& fimiles, ex didis colligi pedunt, quae tamen, nc erres,
fiunt videndae in fuperioribus,4 1 . eap.y jf-4' % Dixi (praefeindeodoinova
promiflione ) nam indu^bus cafibus obligabiturquis^tiam
inconfcieatta^dexquifitidimadili^entiim: PrimA , fi accipiat Officium
eumpnmi/fione dirta dirigentia exufitiffi- ma,nam tunc tenetur ex parto ;
maximi fi ex hoc auflumfit i/h ftipon. dium . SecundA , fi taciti ipfumpeomifit
, ut cim quitfejallaoit metio. rem a/iOyUnde propter Ice ji/ifi avertit l
metior e V. G. Medico, Artifice, fyc tunc enim damnum per fefecutumexdupllci
titulo refircire tenebitur, dc quia imperitus ed, & quia perexquifiuro
diligentiam imperitiam fiuam compenfare noluit . §. III- An rem commodatam ,
depofitam , tfge. deleat quit in eemmuni periculo pr a ferra fua ? 1
TNdatincendium,veltcmpedas, licitAnc,&fineonerereftitu- X tionispodum res
meas ficrvarcnegllgendo, vel proiiciendo po- tius res mihi commodatas,
depolitas, 3cc. qui 1 munAc. Si in foro agas externo, jura pr^fiumunt te tuas
libermtem^lienaf- uenegligentem,exdolomala,liberadc, atqueadcAte cogunt ad re-
itutibnem, fiveeasresi tui, Ove in alterius utilitatem habueris. QuAd fi res
aliena long^fuilfet pretiofior quim tua , multo magis te c«ndemnant:Dcbuifises
qui ppe rem pretiofiam alieni cudodirr, nam ut bonus gedor negotiorum alteri
uspotuifles repetere pretium rei tuse Neq;enim leges pr*fumunt adede
pericnlum,neDominuscon- tra fas nequaquam tibi fioluturus fit pretium tuse rei,
nam leges nun- quam prsefiumuntdelidum . ^ At ver A cum hic agamus in foro
con!cienciae,duo mihi fint cer- ta, Alterum nonnifi ambiguum . Certum fit
primA: J» ni propria fant afui pratiofa, muho magh fi fint pretiofior i quhn
attona , aucmodotumqu* h t apud te five in tuum , five in a/teriui commodum
extent , poffe te in conficientia tuae eos aftt- mii praferrt ,\tl dc
LugO/"». I de Juflitia,difi.%,f<i) . tO.*».I J^.BonaC. difput dt conte
artii. qua fi l .pag.S.mum.t J. Ratiord, quia nullus tenetur ad res alienas
confiervandas, quocumque tandem contradlu apud te remaneant, faciendo
extraordinarias expenfas: fied fioldm ad ordinarias. & communes. Neque enim
Commodatarius, V.G. obligatur ad alendum equum , velficruum in lui gratiam
commo- datum;non verA G fortA infirmetur, obligabitur ad eundem medeiv- dum
extraordinariis, defumptuofis medicamentis, poterit certi mederi, &
aliquando debebit, G certA fiperet, ut bonus gedor negotiorum Domini, pretium
medelae recuperare; at non, finon fperat. ImmA Depofitarius, dc Creditor habens
pignus, ne ad or- dinarias quidam expenfas tenentur, nifi utilitatem, ficu
fervi tiutn expenfis zquale iaepofito, vrl pignore habeant: quia cumcon- traOus
depoliti , vel pignoris fit tolum in gratiam illorum apud te deponentium , non
ed zquum , ut ex lll is damnum patiaris . Ex his ergo fit, ut tu non tenearis
ad fiervandam rem ahcnarn cum detri- mento rei tuse arquA, vel magis
praetiofiar, quando non fperas certA rei tuz pretium recuperare: quuidefletconlervare
r- m alienam cum extraordinariis tuis expenfis, ad quod nemofnHi clardpro-
miferit ) fic obligare in ejufimod« con trad.bus intendit . PnetercA G Dominus
, ut Didum ed , obligandus em ad has extraordinarias. Q. a ex- VjOC 244
Explicationis Decalogi expcnfas tibi fo!vendas,jam obligabitur tibi totidem
folvcrc/juoc tu pro re ipfius expendiftirled expendifti rem gqud,vel magis
pretiofam, ergo tanti interierit i pii Domino, fi rem ipfius practulifti tuis;
quan- tum, ii non prartuliftes.Ex qua fecunda ratione Bt,ut vix fit caius,quo
pofljs fperare te tuum pretium recuperat urum, quia te Dominus re- pellet,
tanquam imprudentem gcflcrcm lui negotii . | Certum fit Secundi; Inca/u
mtt*pbyfico,quffper*rtiprit,um tum rnriiuptrmturmm^rnari tt sd ft mundum rem pressefitrtm
, tmme (j etiofam alienam . Ratio eft, quia tunc nihil tu amittere*, quare non
beres capu t,unde excufareris 1 conterva nda rc proximi . V ide,qu9 dicam me*
*.(>. Harcduofim certa. 4 Ambiguum autem eft, Sc propter
yariasdiflindionesabAu- thoribus hinc inde allatas valde implicituro , quid
fentiendum, quando res tua eft vilior, quam fit res commodata, depofita,
locata, &c. Lege Moli nam, '-a .</.xp6.Lcflium,/.i.<‘.27. dsfi,nd.t,.
Bonae d* entr . d. quafi. i. pag.6. Nihilominus id duobus didis in hunc modum
expedio . Dicoprimd: Si,queunvnrts tus fit vilior, tamen tibi notabile dt-
trimottum fmtit ejui jadurm , tt non ttn.ri rem alienam prtuofiorem prmftrrt t
um , quando non tt moraht/r sertu e pe fle ejus pretium rtcupt - mn. fu dc Lugo
Joccit. H n. 140. Ratioefi fimilis prxdi&arQuia ne- mo fe intendit m
hiscontradibus obligare»ad expcnfas faeicn3as pro re alienarum notabiliA gravi
fuo detrimento, vel cum eius proba- bili periculo.Necefi verum, quod multi
Dodores.cu Molina, Bona- cina/. 1. ali ifque inculcant, negligentem rem
pretiofiorero procoo- fervanda minus pretiofa,fempcrcommittcreculpam,cum vir
pru- dens id nunquam cflet fiidurus;nan efl, inquam, verum j nam omnes pruden
ter evitare Jicicd pofliint fuuro quodlibet noubile detrimen- tum, negledo
alterius etiam gravi proportionali ter damno , nifi bo- num publicum, vel
aitkir aliqua ratio contrarium expofcat,dequo hic non agimus , Ut quid
enimjprudenter nc faciet inops Paterfami- lias/jui centum v.g. aureis fine fpe
uberioris fortunae, vitam fuam,2c frequentem familum, utcumque fubOemat,fi cos
velit, fine fpe recu- perandi amittere, vi fervet gemmam decem mille aureorum
Princi- pis praedivitis,ex cujus jauuara nullum Princeps notabiliter dam- num
fentiee, Apage. 5 Dice$,qua ratione erit expendendum ejufmodi detrimentum,ut
cenfeatur notabile? Refp. non nifi confidrraudo per virum pruden- tem,tuam, vel
alterius pauper tatero,tU9,& rei aJieng valorem,dam- na, vel pericula cx
jadura alterutrius fort£cooferutura,&c. Mod6 item ad vertas pro commodato,
vel fimili, quod fit in tui foliUn gra- tiam, majus aliquod damnum te debere
fubire , quim prodepofito, vel fimili, quod fitfolumin gratiam alteribs, id
enim ipla refla ratio ex fe pofcft . 6 Dico ficundd . Si rtj tumti/iorit 4 fit
, ut per tjusjaduram non fit notabile detrimentum incurfurus , debes rem
alienam prttiofitrrm prmftrrt tum , fixe rtt aliena todtm medo forti perii
fiet, fi in tenta fuijftt tempore vrrbi gratia , incendit in manu Dom-.ni ,
fixt mon ptriijftt . Ita idem H. Ratio eft, quia femper in praedidis
contraditas more hu- mano,& urbano faais^liqua tandem obligatio imbibitur,
rem alie- sum cuftodiendi, quando poteft ; ergo non excludetur rationabiliter
ejuf m odi obi igatio , nifi quando futurum eft notabile, non ver 6 exi- guum
datrimentum • 7 Porrdfi certbpr? videas, Dominum reipretlofae nSfoluturum tibi
pretium tua* rei vilis,lic& peccaturus fis contra Charitatem.nifi rem
pretiofam illam prae tua vili ferves/, haritas enim didat, ut lub-
veniamusgravi damno proximi, quando commodi, vel cum modico detrimento
poflutmis : non tamen peccabis contra Juftitiam, quia in contradu i te fado in
utilitatem alterius^d patiendum detrimeneft te non obligafti;Nifi fortdadcd hoc
detrimetum tibi cftet exiguum, ut judicio prudentis judicaretur ad illud te obligafiir.Negari
enim, ut roodddidum eft, non poteft in contradibus quibuslibet humanis^m- bibi
aliquam tandem promiftionem fervand 1 rem alienam, quam ob- ligationem extendi
ad fuiferendum modiciftimum hoc damnum non recuperandi tuae vilis rei pretiunvdmodum
eft rationi confonum , IflMMin commodato, quod eftfolftmin utilitatem
Commodatarii, «liquant 6 majorem hanc obligationem ede, ita ut etiam is obi
iget ur «Iere equum, v.g.vcl fcrvumc6rw>datum,modd notavi. Unde nt,ut
Commodatarius obligetur ex Juftitia praeferre rem pretiofam fibi commodatamium
ea jadura rerum fuarum,qux aequi valet illis ali- mentis : Atque eodem modo
proportionaliter licit philofopharc in reliquis coQtrad ibus . («-.•Sumat* nuta
tz diti it quoad e l figat i enem M - fiitutndi tx tulpm. i ^VBligatio reft
ituendi,ut ex hadenus fparfim didis liquet^ua- tuor ex capitibus emergit. Ex
de!ido,ut cx furto,homicidio, aduUeriOjdinificatioue^cc. Ex quafi delido,uc
cilm fervus tuus, vel animal tuum,tuufvefiliusalteri nocent Ex contradunt in
mutuo, <Jepo(ito^rmpto,loeato,£cc. Ex quafi contradu»id eft, ex officio, quo
quis fungi profitetur; qualis eft Tutor, Curator Judex, Gubernator, Medicus,
publici Opifices, flee a Dico jam in praecedentibus efle ftatutum, homines tunc
folilm in foro confcient ia- antcfcntentiam judicis obligari in prardidisad
reftitutionem, quando peccaverunt moruliter . Vm.Traaill. Dc obligatione enim ex dei ido,pu
ta five ex xnjufla acceptione^ ve ex iniqua damoibcatiune,fic llatutum eft tot
tr.}.e.z\y De obligatione ex quafi dei idesfie decrevimus I 6 t^,$. a.»^. De obligatione ex
contradu, fic docuimus, bot tr. j. e.j. De obligatione denique ex quasi
contradu – H. P. Grice : « I distinguish, with G. R. Grice, between
contract and quasi-contract » --, fic dixirous^.$.i.*.i. g Modo notescit
nos nimis fipp£ notavimus/ 1 ^.3. 1 7. ». Uepofi. tum } & pau)6antc 6.».
nu.i. negligentia: culpam in uua rc v. g. in re temporali aliquando efle
vemalem/juae morulis erit in re graviore, v.g. pertinente ad vitam, fic nimirum
pofeentc ipfius rei gravioris natura, multi maps fi prarccftcric aliqua promi
flio, &c. De eadem quarta Radice Reflitutionis , quz immediate eft cx
contrailu in univerium. 5. I. Prmm tlitur definiti 0 contrarius . 1
/'"'Ontradus, feu padum ftridefumptum i Jurifperitis fic de- V-X
icribitur, Eft ultr§ citrequt ot i igatio , t* ttnftnfu voJunta- tt parttum
ttnfurgtni y Plamtlsautcm fic definitur, Efiatiu, txtonmt tmtr duo i } t
‘t/plurti ttUbeatut t portent extUerum toufinfu obligatio. nem . Not«, priorem
defer i ptionem tradi per cffcdum.refuluntem ex contradu , idefl per
obligationem : pofteriorem verb tradi per i piam caufaro , puta per externum
ronfienfum , cx quo infe]»- rabihter coofcquatur obligatio. Dc his lege
Molinam, dc Luco, Fagundez, Onatc, mox citandos , Leftium, Rebellium, aliofquc
paflm ab iifdcm ci ut . 2 Dixi ( llrid^ 1 ump tos tum adus continens
obligationem unius tantum, ut fimplcx promiftio, vocatur minus ftridd contradu*
. Pari modo adus continentes padum explicitum unius partis, dc implici- tum
alterius (quale accidit in obligatis ex officio, ut eft conventio Tutorem, &
pupillum, inter Curatorem, & Minorem , vel furioiiim, inter "cftorem
utilem tui negotii, & teabfentem, inter fungentes publica adrainiftrationc
, & communitatem , &c.) vocantur quafi contradus . 3 Cum obligatio fit
um neceflaria/ceflentialis contradui,multa notant de illa Dodores.Prpcipua funt
hecquatuor.PrimV**/W«' dtbtt tfft verus , (y non fi/i ut , quare ver iis ditem/
fecontrabtre animo non contrahendi , comtra/im veri non celebrat y Hcit altande
ebibetur ad damna omnia rfuia/cilich proximum per tllam fi/lienem elecrpu , ut
i nobis fuso didum e(\fup.l.j.e J.fl.». qui eft de Juramento qromiffbrio do
tofo .Non mc latet Bafilium Pontium J.z.de matre ,+ n 3. (cui adde
Turrianumapud dc Lugo mo* citandum j contra Molinam//>f.3 5».
vtrf.fgoprebaoiUu/ ( cui adde de Lupi, t. I.de Jofi.difiji.fe/ 1 fi. 0.4;.
dicentem efleommum ferd Dodorumjaliofque putare, ad efteotiam
cootradusfufficere verba externa fi gm beant .a conleqfum , fine nc- ceftiute
ipfius interni confenfus. Sed nos Molinam fequimur, quia non poteft 1 me oriri
obligatio contradus fine voluntate mc obli- gandi : at voluntasme obligandi
ipfiftimuseft confenfus. 4 Sccundd. Sixotumconfenfumnonbakuifii ,
fedpefledferfiflentt alio in vero tonjtnfuju eonjenfum verum pr abeat,
revalidat t , te» r*. tifitatur fotura/iutide qua re multa
Dodorcs^v^w.LegeSanc./.a.d» mair.difi.}i.& J*. 5 Tertid. si xoluifii
tontrabtn , ftd nc Itet fi, tt oi/'x*Tt , certant utrimque Dederet ,an veri
contraxerit y de quonos aliqua tetigimus , ciua de Juramento . Illud eft certum
, obligari te ad omnia damna, modoiaro « vdidoob deceptionem . 6 Quarto, x»
tonftnfifii tx metu , fit* dele, vel vi Jftx errore danti- Stes caufam centra
fi en , fivt circa fub fi amttam , five tirca qualitates, an fubfiflat
contradus? variae funt opinioncs,quarum faltera neccftari«s DOSiCum eaimus 4. Voluntario, de Veto fit Ju' amento , fiatis
tetigimus , & multa dicemus inferi iis c.7. £. 1 1 . J Divtfio Contradam. Prima divisio in contraduum
nominatum, (J innominatum. i Ominatus eft ille«out habet fpeciale Tuum nom?, ut
emptio, 1>I vendi tiodocat io, oc fexcenti alii. Innominatus nomine fipe-
ciali caret/ed utitur genera Ii. Eftquequadruplex.Do,!./ <*/, quando tibi do
t V Gpa»tm,us des xeflem : Do ut facias quando de panem, ut feribat . Facio
ntfatias,qu»ndoegoftribo,ut tu mt electat . Facio, ut Jit, quando tibi
fervioqat tu mibi panem tribuat . Legantur pro orani- bus his divifionibus
Caftr. Jtjuft. commut.d. 1 .p .a.aliiquc,quos ipfe ci- tat. Licet autem in
contradu innominato, fi neuter ex contrabfftibus illum carperit implere, non
detur ia jure externo idio unius contra alium, unde poflec alter i contradu
refilire: uroen rnfbroconfiden- tig/lum alter non recedit, 'debet uterque ftare
contradui , nili cir- cumflanti* fint notabiliter mu tatr, modo alibi dido in
fimili . Ra- tio eft, quia verd.& in conficientia fe obligavit, atque
alter, cuna onere fe obligandi , acceptavit, ut fupponimus. X*> Caput VII.
De Venditione, & emptione. 24 5 Secunda Dicifie in centralium bona fide* ,
fy firifli juris . x Contradus bon» fidei dicuntur illi,quibus Judex poterit,
etUm in con fcient ia, multa ex sequo, & bono arbitrari : Tales funt ,
quibus Imperator %. Ati ion. Infiis. dt Aclionlb. competere dicit adioncm
bo> nar fidei his verbis : Athone. autem quadam bona fidet junt ,qua dam
ftriHi Juris . Bona findet fuut ba ,e* empto, trudit 9, /etsi e, condalio, ne-
gotiorum gefternm , mandati, depofiti^eo ^ facio' idofi e mirati ut Societatis
) Sutria, commoda tiypifneratitia, familia beresfcunda{idefi jus dtvidendf
facultatis inter batcdot ) eommuni dividundo f idtfi dt/inbutio cemmu. nium
bonarum ia eotjnqun divide debent)prafcripeis verbi 1, qua dt afii- mata
proponitur ( iit fi quando alitui datur res , ut ei afiimattontmjeu f retium
reddat ) p ea, qua t* permutatione competit , p baredttatis peti- tio . Hadcnus
Imperator /ufti manus . * Contradus Itrtdi juris
funtc5rtcricontridus,prarterpraedi- &os, ut emphyteufis, contradus
feudalis,*c fic enim habet Glofla fummaria,* ordina ria,apud
OnxtCyto.t.decontraHib.tr.t.difi.z.feH. 1*1 1 f. i bi \quameusxqat aiheaem b)c
enumeratam non in venerit Jjr illi Juris judicato . 4 Ratio hujus divifionis,
quae rem totam^Jioqui obfcuram, tibi pla nam faciet, eft, qu» illi cfltradus,
quos vocamus bon j fidei dolent efle frequenter inter Cives , undecontrahentcs
non (olent ponere inultas conditiones, quas aliqui ponere pollent, ci)m f;
remittant ad ufum,confuetudme$,d: leges patrias , in didis coCh munibus con tra-
ftibus intelligi lolitas.Sccunddm bas igitur bonus Judex judicare de- bebit ,
quamvis in eo contraduexpliatz illae conditiones intelligi fol i tae.no n
adfinr. At alii contradus flridi Juris,qu ia non folent efle tam frequentes,*
quia contrahentes in iis confucvere omnes parti- culares conditiones apponere :
idci (ecundim prarferipta verba cootradus flridi Judex in illis judicare
debebit . f Differunt hi contradus prjetipue in eo/?oid dolus dans caufam
contradui flridi jurisfquiafciiicci alter non fuiflet contradumce-
Iebraturus,nifi dolus interveniflet) in inultorum Cernentia non red- dit ipfum
contradum ipfo jure nullum/exl folim erit refeindendus. Lege de Lu qo/em.i.de
Jufi it.difi.x 2 foB . 6 . A n. . at dolilsquicum- que cadens in fubftantiam
iw.five in accidentia dans caufam contra- di bonar fidei ,eft ipfo jure nullus,
ut diftindi explicabimus tmfrd , '<•7-Ml.dn.ll. Lege Mol 7 .a^.x 15 - lege
item de Lugo, -6 Jufi./ifixx.n.io. qui bene notat, has differentias parum
conferre ad confcicntiJC forum , in c ujus e xplicatione noftra iolQm deludat
induftria- Opcr* pretium eft item hic non ignorare fponialia numerari i
Sanchez,apud Faguo .4 centra/}, /. r . e. ».«.9. fnter contradum bonae fidei :
unde fequiturefle nulla , ncc per ilJaenafci impedimentum Public* honeftatis,fi
illis dolus caufam deditjfaniprobabiliter.Ma- trimonium item fupponitnri
Mol.to.x.difi.j j». %.lllud efi obfervan- dum, efle contradum bonar fidei :
undefequi deberet dic item nul- lum/i dolus det caufam contra&ui:timen
propter rationes proprias Matrimonii , foltlm fi dolus cadat in perfonam,vel in
perfonar liber- tatem, erit nullus, fccuierit validum, ut nos explicuimus,
l.g.§.gjo. 7 & doceut communiter Dodorcs . Tertia dtvifio in centralium Jtu
pallam nudam , (J vefiitum . € Nudum eft,in quo intervenit cSvemiopartiu,* ad
nihil aliud eflprocdTum,vcfticurn,curncftprocefi'um ad aliquid- Proceditor au-
tem, (eu veftitur padum quinque modis. Prim6,rcipfa,ut fi ex altera parte
incidat adimpleri- SccundA verbi s,ut,fi accedat forma ftipula- tionis.que olim
fieri confuevit per conceptam verborum formulam, v-g.Spondcs dare ccntG? &
alter refpqodcbat, Spondeo. Tenii, Scri- ptura. Quart6,Juramento. Quint6,u
iotegrc.re ipfa, contradus per- ficiatur : quale efle folet minuunvgommodatum,
pigmis.depofitum, quae jam perfeda funt, akm res ipfe traditur . Atqueex didis
vides regulariter contradus innominatos folereelle pada nuda , ut notat redi de
Lugo dtfi. j*. dt Juft . Si fit promiflio ex una parte tantum , atque adeo non
acceptari 00 dicitur padum,nenudum quidem : quia pa&um debet efle
contradas, atque aded faltem duorum . Adveneprim^ , expado nudo non oriri
regulariter civilem obligationem, ac proi ude ratione padi nudi in foro externo
non dari adionem 1 contra alterum: ex veftitooriri , Acadionem dari . Dixi
(regnlariter)nampromiflkrai dotis, promiflioni folutionis debiti al- terius^c
donationi, etiam quando nudi funt contradus, conceditur ex fpecialibus juribus
adio.Lege Mo[.de coutraWb.HftiuH.x^.ut in foro coni cient iar femper urget
obligatio^quando hac ver^ adeft jux- ta dida »«>».?.quia fic Jam adeft
fufficieos confenfus utriulque partis , ut fupponimus . 8 Adverte fecundd .
Aliquos efle contradus,qui funt validi/olo confenfu
exterlilsleeitim^utrinqueexplicato,uteft Venditio, Em-
ptio,Matrimonium^pqnfalia, *c. AHquovverd indigere kriptura,
utEmphyceufw.&fimiles. Ex quo ultimo colligo fimplicem pro- miflionem
gratuitam,* non onerolam{hasterminosmox explicabo »./>?.)ctiamacceptam^ium
v.e facit donandi, vel vendendi aliquid alicui , nili accedat
fcripcura,(hpuIatio, vel Juramentum , ad nihil nunc obligare. Ratio e(l, quia jam
ex communi hodie confuetudine per folam promi flionem nullus fe obligare
intendit , vel putat nifi Tamb. T. /. De Dee. Prae. alia major explicatio accedat. Unde
Si, vjromijfie, n. r. fi c habet. Vi* autem qui/ promittentium obligari
intendit nifi juret , aut faciat Infiru - mentum . Quarta divi fio ia
centralium outrefum , fy lucrativum . Onerofus , qui dicitur etiam
congratuitus, utrinque obligat, nam propterci eft proprie eontradus.Ejufmodi
eft permutatio,vcnditio, emptioi&c. intervenit autem in his pretlum,vel
compenfatio . Lu- crat 1 vus,qui dicitur etiam gratuitus, vel ^ratiofus , non
obligat, nifi ex una parte, ut promiflio liberalis,donatio item liberalis,
mutuum , depofitum,*c. Si enim tu mihi rem aliquam donas , ego non obligor
illam.rcc ipere,*c. Maximi veri notandum eft ex de Lugo, tom.x.do Jufi.dtfp.i
.ftfl.t. An. x6.difcrimen illud inter ejufmodi contradus. Nam onerofus non
perficitur, nifi acceptetur ex utraque parte,* utrique intimetur , feu fit non
reciproca acceptio : cfirn in gratiofo fatis fit, fi folilm acceptetur ab
utraque, oon ver6 fit necefle^it utri- que mutua acceptio intimetur. Explico
exemplis ‘.Mittat Antonia t Epifiolam, immb fj Scripturam publicam ex S et ano
,per quam efferat , feu vendat Petro fuumpradtum^vel equum mille verber, vel
centum au- rei/, Petrus accepit/ etiam per Notarium . Dico hunc contradum ,
quia eft onerofus, non efle perfcdum, atque adedpofle utrumqne , ideft Antonium
Petrum ab eo refilire, donece/ufmodi Petri ac- ceptatio intimetur Antonio , vel
ejus legitimo procuratori , vel fal- temdonec ipfe equus, v.g.mittatur Petro,*
ab ipfo recipiatur : nam tunc equus jam acceptatus ponitur in dominio Petri,*
ex alia par- te trahit fecum onus, ut folvatur omnino ejws pretium , undeam-
plius refilire i contra&u neuter poterit, dt tero mittat fimilem Serim
piaram idem Antoniui fer quam premit tat, vel donet eidem Pttro tquam, V.G.p
Petrut acceptet. Dico hanc promiffionem , quando juxta dida w.8. jam obligat,
ut etiam donationem liberalem , quia funt contra- dus gratuiti , efle perfedos,
atque aded non fupereBe locum poeni- tendi , quamvis nondum acceptatio Petri
nota fit Antonio, vel ejus Procuratori, cujus diferiminis ulterior Ratio eft,
quia in ooerofo utrique eft obligatio,* in utroque eft jusexigendi , ergo
utrique no- ta efle debet acceptatio. Atingratuieo, ctkm obligatio folum fit ex
parte donantis, feu promittentis, fatis eft,G haec nota fi ipfi donata- rio
,feu promiflario, quia folOm acquirit jus ad rem promi Ham , feu donatam
exignidam . Lege ha*cfufe apud citatos, apud quos vide etiam alias divifiooes
contrad uum minus neceflarias . f, HI. legula generato dertfiiiutione
txpradtUit eon- fr oli ibus in univerfum , v TS,qui contradum.vel quali
contraQU cum altero k*itirod ime, X ea debet(nifi idonea accedat
excufatiojrefti tuere, feu ut magij proprii loquamur, ea tradere, ad quae
tradenda fe obligavit. Vides ra- dicem hujus obligationis non efle aliam nifi
padu m, vel confenfum t ? uibus voluit quis alteri feobligiref Et monerofis
quidem ad id jus uditiz urgere, clucefcic, quia n6 fieret ^qualitas inter
cOtrahcntes, nifi traderetur, quudutrumqae conventum cftiapparet nihilominus
etiam in gratuitis, quia in hisetiam(licdt voluntarii) te obi igaft i, uc
fuppono ; quare tuifiti obligatione jam alter acceptans aliquod tan- dem
Gvegrave,fiveleve jus Juftit i sr contra tc aequi fi vi t. x Haec regula adeA
uni verfalisinfufficiens eft pro praxi. Explo- randum enim eft,an fimpliciter
fc quis obligaverit : An legitime : An fub obligatione gravi, vel levi: An
adfitexecutio,*fexccnta fimilia, quae certi ex didis,* ex dicendis in
contradibusinparticulari/al- tem magna ex parte nobis plana fient .De eadem
quarta radice Rcftitutionis ex contra- fiu particularis venditionis, &
emptionis. ' 1 ■XTOiiomnescootraChweiplicindil nobis fufeipiuotur : id i\l mim
nimis longum riTrt,^ i iv-liro mlimjto .1 icnum.iVU- go enim tantummodo uiu
frequcnciores , * ex quorum cognitione lux aliqua pro cseterisfufficicnter
haberi poffit. Erunt autqmEra~ ptio, Venditio, Mutuum, & Ufura . §. I. Quid
fit Empti f , jy Venditio . i St contTadus bonae fidei, nitri citrique
obligatorius , qui XI 4 perficitur abfoluto confenfu ,re,& certo
pxeciorquidem yo- lunurii. Intellige autem, re, & pretio i ce duis, vel
certe (Undis.. Difcurramus per fingula verba . Requiritur confenfu t , fj
quidem aifo/utut . * Didum eft Primi, (qui perficitur confenfu ) hic enim con
trt- dus perficitur per folum mu tu uro contentum verbis, vel nutibus ex-
preflym, immi* per liueras,*pcr procuratorem, feu nuntium : Perficitur,
inquam^uoad fubflantum ; nam etrterum , quoad mtew gritatem compietaro^ee
-.oo*d complementum^equihtur lolutio 246 Explicationis Decalogi pretii ex una
parte, A accepta pofleflio rei ex altera . Per venditione enim non elt
neccflc,ut adlu tramteratur dominium : fatis enim eft , ut talis venditio fit
translativa dominii, A venditor, e* vi venditio- nis fadlar,remaoeac obligatus
ad transferendum. Ita Leff.l.i. c.u.dat. i.*.to.aJiique, Ejufmodiautrm
poticilio.feu dominium rei venditae transfertur iucmptorcm^ionquidemquando fit
ipfafubftantia con- traflus venditionis per mutuum conlcnfum , fed quando ci
traditur res 4 venditore, A (olvitur ab emptore pretmm , feu habetur pro fo-
luto,leu loco ejus datur xquivalens,quale eft pignus, vel tidcjuflurjd notavi
peril|udXdatis,veI ccrtc dandis . ) Atque hinc fit, ut quam vis pofita
utfubihntia veoditionis, unde A debeatur gibeila venditio- ni forti
impofita,(cui Gabellario dicam mox tamen podelTio rei nondum eft emptori
data.res fi perit, pro venditore perit, ut pro eodem frodlificat, quia adhuc
cft in ejus dominio . Ita Caft.4 Jufiit. commut.difi.j pag.z<>. aliique
ii id. citat. Nam fi poftciTio fit emptori data, quam vis nondum
folutoptetio,ipG emptori frutfihcat, ipfique perit , prxfcindcndo femper i
patio aliquo julto in contrarium , quo contrahentes nolint ante pretium folutum
transferri dominium , fed ha beri pro locata, v. g. vel pro accepta., pignus,
Ac. } Didium eft .lt'cundA.(abfolutoconlenl'i^fi em m fuerit condicio- nalis,
tu nc perficitur con i ratius, quando fuerit adi mpleta conditio . Atque
adverte ex Molina,/.*V#f/.$57 Leflio,/.c. obligationem tunc retrotrahi ufque ad
tempus init i contraibis; perinde ac venditio, A emptio ab initio fuUWntabfolu
te celebratae . Idem cum eadem re- troi radii onc dic , quando requiritur
ratihabitio alterius : Etfiennn tunc venditio conditiunata in hunc fenfum;
Vendo tibi pradium y fi tum Puter ratum babutrtt , Quando autem m hoc cafu.
Acui debe- bitur gabella venditioni impofita, dicam mexn. 5, Requiritur pretium
determinatum , 4 Didium cfl terti6,( pretio certojni fi enim certum, feu
determi- natum pretium cooftituatur, invalida erit venditio. Ita MoJma.Lcil.
/.c.lcqc Raldum,»'» lrg,(Cnt r *iius,n $.Ced. de fide infirumntum . Qua- re fi
quis dicat , Venae libi hanc veflemjufie pretia , v/lquant, v eluerit,
quannjudit aierij, quanti eotiterdaiimui , quanti judicavitit expertut .
invalida erit venditio, quiaccnum pretium non conllituitur haud valere putat
Angelus,* «mptiaJContn fi ita venditio,A emptio fiat, Eme d tebam vefiem ,
quanti tu emifii , %el quanti emit ille , veterno ea quantitate petunt* ,quaefi
in bac (rumena , valida erit vend ilio , quia iam adeft certumvac determinatum
pretium. Propter eandem ratio- nem valet vendit io, fi dicas : Emobanc remeo
pretio, quo communiter b* rtt veniuntur tali die, tali menfefalibut nundini/ j
qu6d fi in iis diebus fuit varietas preti i , illud erit eligendum , quod
majore parte illius temporis vigu erit . Quid, fi xque viguerit
pretium>fummum, mediu, infimum? Refp. tationabile eile fumi medium,fic enim
neutra pars conqueri potelL Si quis itadicat : vendo, vel emo, quanti teniut
il/e decernet, d dignando ii lum ter tinm,v.g.Petrum; licet partes retrocedere
non polline fine mutuo confcnfu, tamen contradus non erit validus, niti quando
Pe- trus pretium ctwftituet;in hoc autem cafu obligatio non rctrotrahi- tur,quu
hxc non eft venditio condi tionata , cui conceditur illa re-
trotradliorfedfolumdl per alium, determinandum pretium. SefJi» incident pro Gabel/ariit . j loqui res obiter ,
cuinam debetur in his venditionibus Gabel- la , fi forti ea fit venditioni
impofita ? Refp. in illis , io quibus adfuit iodeterminatio pretii , non
debetur Gabellario , qui eft quando fit venditio , fed Gabellario qui eft
quando determinatur pretium . Ratiocft , quia gabella imponitur vcnditiooi : At
ut modd diximus , tunc perficitur fubftaotia venditionis , quando exteris jara
pofitis determinatur pret i G. Contra vero accidit,quan- dopretiumeft
determinatum, fed venditio eft conditionata : tunc enim (ad veniente conditione
3 gabella debebitur Gabellario , qui fUii , quando fadla eft venditio , licet
propter conditionem fuerit imperfedh : Ratioeft, quia , utitemdidlumeflmodh ,
venditio conditionata retrotrahitur , Ac. Lege MoWn.tom i.difl.\ p.qui ex-
cipit conditionem poteftativara. Quando autem fit veodiiio,pretio iam
ftatuto,fed resaut pretium dantur poftei.debebitur gabella Ga- bellario,qui
erat, quando fuit celebrata venditio, quia tunc perfedlus
fuit,ut»-*-diximu$,contradusflUoadfubftantiam.Quandodentque fu pervenit
gabella, femper pari modo videndum eft tempus , in quo perfcdla fuit venditio,
five in fe,Gve per rctrotradUiioocra,A Gabel- Urio illius temporis erit gabella
folveftd a . 6 Gabellam impolitam pro venditione, non iotelligi impolitam pro
alio quamvis fimi licontradlu, mox n.feq. dicam. In venditione requirit ut rtt
pretium. 7 Didium eft quart&^re, & pretio ) Nam fi res detur pro rc,me
rx promerce^rit permutatio,»on venditio;fi pretium, fcu pecunia pro pecuniarii
cambium. Id diligenter advertere oportet ;nam,cumi i f tat a e ^“?? eni **liter
cotraQus diverfw pariunt cffedlus ; v.g.po- uta elt ftabeu» vendentibus merces,
n6 ergo ea debebitur permutan- tibus, ncc cambientibus . Qudd fi (ut accidit
non rard ) interebat Lib. VIII. Traa III. utrumque.ut fi domum permutes cum pn
»dio minoris valoris,& ex- cdlum fol vas in pecunia, Ii pecunia fit min or
pars pretii, erit permu- tatione debebitur Gabella;fi major,erit t enditio, A
Gabella debe- bitur, quia acceflorium,fcquitur principali! Quod fi aequales
fint,vel quali 2eqtu|es,tunc,cum partim fit venditio. j>artim permutatio,
nec adfit ratio.cur una alteram io fui propriet?.tcin trahat, pro rata ven-
ditionis, A non amplius , Gabellam fol v endaro efte iert fententia probabilior
apud Molio.*.X.<6A;$6.».6. ‘ii denique fiant duar vendi- tiones, ut fi domum
vendas raibi pecuni?i credita , & deinde ego tibi praedium vendam ,
compenfaudo pecuniam, quam tibi cx domo ven- dita debeo»duz erunt gabelix
folvcndrc, A quidem altera Ga bella- rio,qui forte eft tempore venditionis
d<amus,a Itera ei, qui eft tempo- re venditionis praedii, utex didlis
couhiare poterit . Duorum Gafuum buc ini i dentium f(eftluti$. Primut Cafut ,
De Permutatione fruiiluum Hortuli Domut ProftJJ. «r Svc irtatu Jrfu , 8 Ex
prgdidfaeflentiali differentia veoditionis,& permutationis, vidcamus,an
folvi dux quat ftnanes pofiint. Prima fic proponitur.Do- mus Profcfla
Societatis Jefu nullis redditibus , nullis polfclTionibus frui potelf . Qudd fi
et hortus aliqu is, fcu prxdiolum conceditur, iu ei, etiam domo
lcparatunv;cMnceditur,utnon vendantur ejus olera , vel frudlus . Quidam ergo
Hortuli nofiriPrxfedlus,cfim icirct fibi non licere fui Agelli frudlu s
vendere, id excogitavit, ut coanno , quo uberes colligere frudlus fertilitas
dabat , illos tradere cuidam Do- mino opulentilfimi prxdihjca lege, ut alios
fimilcs,vel diftimiles fru- Hus domui noftrx daret, quando iisea indigeret .
Quxfitum fuit, an contra Conftitutiones fic delinqueret . 9
Profedl6prim6intuitunequaquamdelinquerecxiftimavi,quia Conftitutionoftra videtu
r , non quidem permutationem prohibere, quxcft contradlus edenti aliter, ut
ditium eft^Jiverfus, fed venditio- nem . Veriim re accurat. i ocrpenfa,
Hortulanum violatx Confti tu- rionis reum pronunciavi; Ratio cSvincens fui
t,quia Conftitutio no- ftra,non(olum prohibet venditionem, venim etiam quidquid
reddi- tuum loco domui noftrx efle pollit. Ac ejufmodi permutatio jam lo- co
redditus eflet.feu redditus utilitatem jara afferret. Verba Confti- tutionis
Societatis Jclu^.6.r.a.«^. in fine, hxc leguntur . H/ tunc bu. ju modi ille
lacui fit, ut nec ahi locetur, nec fr aflui flui redi ituum leto effe pofiint,
babe at . Declaratio ejufdem fic habet .Hujufmodiejjentj! vini, vel olei, ve/
tritici pro veneti Aii 1 * pcjfefitone 1 ferrent , vel fi fruflui ,vel ole- ra
en fortii venderentur, querum nibillicebit-.quamvitfrulhiui^iui par- te ipferum
ad cemmedti donutt fu* uti pofiint. \x\>U\\\xd{vendereniur)non apponitur
quafi foliim prohibeatur venditio proprii ditia, fed foldm ponitur exempli gr
ut notat illud(*r/) Confirmatur primd,quia pro- hibetur omnis proventus
Cdfirmatur fecundd, quia ejufmodi decla- ratio paulo inferius concedens Hortulano
forte Sarcu lari prxdi&i nc.ftri hortuli .aliquid, ad fium uti litate
privatam, ipfum polle cx eo horto recipere fubdit;Dtt»t«wa* tunc, nec ad
particulare! ptrfonat So- eutatii ntilitat inter im uUa perveniret . Nota illud
(«/»£/<•' ulla ) inclu- dit cnimtum venditionem , tum permutationem , tum
quomodo- cumque aliud emolumentum przter ufum quotidianum , quem de- claratio
jam conccllcrat,ibi {ndeommedum domut fui utipefiit.) 10 Sifemel , aut itertlm
aliquo occurrente anno fertili ejufmodi permutatio fieret, poflet alicui
videri, non dfe (altem graviter con- tra Conftitutiones, tum quia apparere
poftet parvitas materiz; tum quia Conflitittionesannuum redditum , & veluti
habitualem utili- utemprohibent^on vericontingcnsemolumeotum. Atque id no- tare
videntur ea verba {reddituum lecumfy proventuum) idemque vi- demur lignificare
illa verba temporis impcrfedli ferrent ^venderentur, pervenirent . De Lugo
inrefponfionibjmerutibutJ.q «aW.io.*.T7.negat etiampro una vice ejufmodi
permuutionem . Probat prin>6,quia (ccus pofient aliquandocx uvis forte
copiosi aliquo anno colledis fieri vinum in ufum domus profellx , quod nou
licere , nc unum quidem dolium ollendit R P.Mutius Vitellefchi Generalis, qui
dolium vini ex fu- perfiuishujumodiuvis i Procuratore bona fide habitum juflit
to- tum Pauperibus diftribui . Secundb.quia prohibiu venditione, intelligitur A
prohibita per- mutatio, ut nos etiam cx Molina, nwxir. it. dicemus infimili.
Tertii , quia nobis permutatio manifcftd videtur in declaratione Conftitutiooumprohiberi^*.9.c.a./.r.ibi:D*m»w^#*»r
nteadperfa- nat par titularet Societ at it utxhtat inierim ulla perveniret . At CX Uni- ca permutatione
jam aliqua perveniret utilitas. Verdm hxc fualojutionc non carent . Nam ad
primum rcfpon- d eri pollet: Aliud efte loqui de rigore Conftitut ionis^il iud
dc perfe- dlione.Laudo zelum R.P.MutiijCujus exemplum imitari yeiimom- nes :
fed , amice dic , fi hortulus nofter anno aliquo fertili produce- ret plures
ficus , nonne licite pollent i nobis exii ccatx coulervari ad ufum ? Nonncuvx
pari modo fuperflux pollent , ut fit , domi repo- ni ,& confequentibus
menfibus apponi ad menfam ? Concedit hoc declaratioConftitutionis,i^«n,ibi :
§uamvitfrufli ut^iutp*rte ipferum ad
commodum domut fu* utipejfint . Quid
ergo non pofiiC vi- Cap. VII. De Venditione, & Emptione. 247 vifltini a bh
urii «preflum confnviri > Ab quuefl eip«flum,i<ico « co&i.ut «mdu
frurarmumjliiqac »d viaum.vcl »e#i- frudus hortuli noo eft: An cx illo mullo
lapa poflit concoqui, uc certi tumjquando item Magiftmus poteft pretium jultum
ipcctaiisomnt- - ■ * - r • bus circumdant iis taxare,ac prohibere iniuper,
nequi plus debito de rebus cmat.lu Duflores communiter, '« c.i . deempt. Quid, (i
ii, qui frumento v.gabuudantdint £ccleliaUiC4,potcruntne videtur pofle ad
commodum domus , A non ex ilio vinum fieri . Neque dicas in declarationes *bid.
6 c htbeiiM»/*/mnC ejfetyfi vini, W oUi y vel teitsti perventum Ati* peff t
fiunt s ferrent , vtl/ifiutlut , <j» «Ut* »x kertit vtnA rentmr , 41 torum
nihil Ut t iit . Neiddica$,inquam,nam Colum prohibetur proventus vini, vel oiei
«t paulo ante in Confliitutione prohibiti fuerunt frudus ,qui reddi* tuum loco
ede poftint,qu£ nomtna,ut dixi,& ut periri notant, non fu i fxculari
Magillr atu compelli > Rclpondco,
nequaquam. Sed ifuo Judice Ecdcuailico tunc co- ^Qiud.G birequiliti
MBliganrtVelcidem rBHnri, propter diftantiS j iri Anu At itu* i redamA^u*/!
/int Jiugulu snmu r/4r»«/rs.Cilepmus fumraam , vel gravem necefliutem : ficutt
vim vi repellendo poteft v.PrevemepmApeevemtut^tjAfi feddttai. Et u.Rede* ,
Kjdattu, ,in- luuuntis Princeps coercere cof dem EcclefuHicos , quando eurum
li- quit perventum , y ut di uot annis r*dt»t ( eotrata . ) tw rtas nocet
Reipublic* ,’ nec remedium ab Eccletiamco Iu per tore Ad fecundum. Prohibiu
venditione, tunc intelligi prohibitam impetrari poteft. i taMo I . f . *£<!
.tenti. * ide Diao . s*s*j . 7 . per mutationem, ut modddixi, quando idem eft
fi nts,A quando aliud 14 Excipe fecundd:Quando quis publice res luas exponit
venales, • A . „r.. __A_ I , : ..H »:L. M. A..m BMwium fnlvmN nMir* Refp. quu
exprete tur venditio : A meritd,quia mercaturam, & divitias maxime fapic .
Hofpitalc, Monafterium , Scholaspubltcas, Palatium regium, viam At alia
utilitas noo probibetur,nifi quando affert proventum. Rele- publicam, Ac. cogi
i Principe poteft Dominus , ut vendat, julto ta- ce declarationem:** w*i (ait)
vel elei perventum ferntyvelfrnUmvtn- roenfoluto pretio, , _ • e Arentur quorum
nikilTutiit . Notis ?de venditiooe abfol uti negat t 16 Excipe denique, quando
nimia Cevere tradat Dominus lervura, abfoluu autem negatioc&m fit
malignitatis nat urar, omnem vendi- vel ad illicita fcrvurn cogit . Item quando
unus ex Dom>ni* coolen- tinn»in.Mi,inunir,mnM,( ' ^ «in» . nAn nM „
,krni..tA. tiat vendere fexvum communem duorum alicui, oui lervum in liber-
tatem vindicare veiit . Haec , A fimiiia vide apud Molinam tam, a. Afp.U*- Kjn
1 tuum a Iu na pecunia. 1 7 Didum eft fextd^n definitione empt ionis ( i te
datis ) id quod ample intelligcndum eft : tum etiam empta pecuniis alienis
transfe- runtur in dominium emptoris : quamvis, ut ex lc certum eft, non ab-
fui vatur emptor ab onere reftitutioois aliene pccunie ,A damnorum fortd
fequentium . Noo fiunt autem emptoris, quando pecunisr lunt
Ecclefise,Militis/>»)i^iJ^ieniquc: Pupilli A minoris rcfpedu 1 u- toris,A
curatoris/; uc fatis fit innuific ; vide Boifc4 f *ntr,d.%4.xf,l. e.a^.aliofque
ab eodem citatos ■ Arebam recipient ia vendit ime . 1 * Didum eft denique
feptimdfdatis vel dandis)lntellige five ia- tegrd, five tantummodo partim : non
rard enim datur pars pretii, in venditione, fcd non in arrham;idquod
prodiverftscfledibuseft dili- tionem , etiam unicam negat : De vino, oleoque
non negat abfolutd, fed foldm fub nomine proventus . Ad tertium: Cum in hoc
ultimo loco veluti per occafionem dicat declarat io:Ncr militat ul/ap*rp*miat %
debet intelligi fuxta ipfam coo- ftitutioncmdn qua per Celata eft lexrat
conllituti» clari dixerat y mc fruilm,fM rtdAtmnmUtaff*p* j fim&
ejufdemConnitutionisdccIa- ratio dixerat non licere proventum u?rgo eodem modo
in hoc ultimo loco, funt inteiligenda verba declarationis dc utilitate veluti
habi- tuali, noo,ver6 de valdd rara, A femel per accidens conti ngente . Haec
potius dubitando.quim affirmando dida,fint fatit-Namcete- riim ultimum judicium
fit,utconfulacur R.P.Nofter Genaalis . Secundat Gafut . Dt permutatiene Mtrtit
, cujas teitAtie fit prebiilta. tt Secunda quzftio fic babet : Io Sicilia adeft
rigorofa prohibitio Summi Pontificis Urbani VIII. quz incipit , Regnum
SiciUuultr» Pbarum y data Aprilis p**f*nti ezrr moriar a Paueemi die S.Juln
i6H* in virtute SandcObedientiz, A fub Mna excommu- , oicationis Litae
fcnteatip,contra Eccleliafticos madantes ea animi- genter advertendum . Explico
clarids ; Quando duo dc re vendend» tia,qu«e ad colendam terram ului lunt,
boves, vaccas, vitulos, vitulaf- conveniunt, duplici modo contingit , dari
partem aliquam pecuniae; que . Atque fuper hac tota re tres Delegati funt
conllituti ab eodem Prlmd, ut fit pars pretii ob venditionem jam fadam , A tunc
debebi- Pontifice>Archicpiicopi Panormitanus A Mcifanenfis , atque Epif- tur
quidem praefixo ab illis tfpore complementum pretii-atjat qui» copus Mizxarcn
lis.Porrd Procurator cujufdam Monafteri i, obtinuit perfedafuit venditio neuteT
poteft refilire --i concradu, debebitur- facultatemca occidendi in cjufdem
Monafterii ufum : ita tamen co* qucgabella venditioni forti i mpoGta/cou idem
illi Gabcllario,qui ardavit Delegatus faculutem, ut fi quid forti carnium ipfis
fuper- tunc gabcllis praseft • Ita dcLa%o,**.\.m Jm.d.i 6 .fett.i,u.to. fluura
eftet,non venderetur S*cularibus fed Ecclefiallicis, idque fub Secundi modi ,
ut ea pecunia fit in fignum faciendi poftei vendU eadem excommunicatione latae
fenientise,A in virtute Sandp Obe- tionem^a lege,ut qui dedit illS pecunia:
partemjrem amiitat,fi con- dientiae.Is ergo Procurator, ne ementes
Ecclcfiafticos quaerere coge- tradum perficere renuat^cnucrc tamen
po(fitatq;h*c proprii dici- retur/iuod ipfiex madatis carnibus fupererat/labat
cuidem Macel- tur arrha/mae datur infecuritatem ejus, qui dubitet dc alterius
con- lijrioftrcuUri ,ut is fcilicet fequeoti v. g hebdomada redderet alte-
flantia.GabelU autem in hoc cafu,pollei, quando fiet contradus, de- rum tantum
carnium, quantum accepiftettfic fiebat, ut Monafteno bebitur, A quidem
Gabellario,qui tunc exiftet,ut ex didis patet, carnes non deficerent , A
Procurator contra formam conceffion is 1$ Petes : tuee arrha/juae datur io
fecuritatem/lcbet ne deiode^i eas nequaauam venderet . Legitimi ne id fadum eft
? Quid, fi carnes perficietur venditio,computari in partem pretii, nec ne?Refp
Id de- «omrautaflet proaliis rcbus,vino,fruniento,veftibus, Ac. pendet cx
voluntate contrahentium .Cercio Regionibus noftris io 1» Profcdi(pra:fc indendo
abaliis legibus in contrarium, vel io- pretii partem computari confuevit ; 0
tamen alia fit contrahentium convenientiisquae facili hac in re efle
poflentjlcgitimum utrumque voluntas/ervandaeft/noddca pecuniae pars non excedat
futnmura pronuncio. Ratio eft, quia longi, nt dixinrns,diverfv’ funt «venditio,
A pretium juftum rei venditae . permutationum ergo ea prohibitio fit odiofa,
atque adtrd reftringen- da.de proprii dida venditione meriti eam interpretamur.
Meriti §. IL £1 ut pe* fena vendet r , & *men ptjf an t ,■ PjmiJfi vi .
iniuper, nam accepta pecunia carnes vendere^fl ipfifiimam Macella- riam artem
exercere, quod noo eft modo d i do, commuta rc Idem au- tem non diximus in
praecedenti quaeftione , fiquidem tibi adfui c ex- prella legislatoris
dilpofitio in contrarium, auae hig ut fupponimus , non apparet . Neque item
dlec idem , fi pruhiberentur veodi nociva Reipublicse,v.g. Pifces fxtidi,
herbae venenoGe, frumentum corrup- ... . . tum:haec enim neque vendere/seque
permutare tunc liceret, quia ex quis vendere/nt Fagun. de tener J.t.c. 1 .vel
Pater filium poflit, vel Tu- ipfo fine prohibitionis cbreappareMcprarfurai
debet eamcompre- tor A Curator emere res Pupilli, A Minor is, l*anUt 9 t,iyt
finem* hendere univerfaliter quaracunque onerofam translationem in ptient^uh^A
tome. empt . agitantur apud Scriptores. No» alium (vide in fimili Lefi. tap.it.
dut.i. »««3.4. A dcLugo. tem. a, autemomnia non admodum frequentia, A
prateipui* Juri 1 peritorum difl.% 6 .feQ.%. n.a ? J A de hac prarfumptionc
loquitur Molina^a.a. propria perfequi non debere brevius monet ■ 46/9.396**7.
dum ait, quoties res aliqua veodi prohibetur, ceaferi etiam permutari
prohibitam . 1 /'A Ua ratiooe Pupilli , MisottsoMoL»^Vj6t.^ t^-na. Mariti,
Uxores ex Sm VcJJtdb matr.d.iper /«*fii,Rel igiofi/i- milefque vendere vel
emere, cfterofque contradus inire valeant , (vide dc Lugo t.z.i.itfeil.y quoad
exercendam negotiationem^uo- ad paupertatem legecundem/.i. d.\.ptr tetmm )
Anitemfeiojum 5. III. Decebat yfuavta A , vtletm peffana Venditi e velant oria
rffe debit . Memini/ vendit ie . s »3 Didum eft quinto: ( A qniddm voluntarii)
Nemo enim poteft 1 1 ei vendere rem luam, quia quilibet voluntarie debet de re
propria [ponere, l^eCovarr./.3.v^.c.i4.*.,^ Mol.r r.-._ Excipe pr im6,t empore
pemm^n hac enim pocefl quis iSupcrio. nus, A habere jusad vendendum lUi liris
Regionil Mol./ tA.\lJate " Q 4 , Di- 148 Explicationis Decalogi Dixi (io
noflris regionibus )quia Mercatorei,quando in /£tbio- pj»,vcl alibi
emunc^liquando non txcufaotur i pccca 10, Ac ab onere reftitmioms,fi non iunc
moraliter certi«eos»quos emunt, dTe vel pri- 016, Bello /ullo capto» ; vel
fecundi, Nati viute fervos, ideft natoa abancillafctva » vel tertid . per
juflam fententiam ob delicum con- demnatos ad pcrpctudfeTviendum i velQu*rt6.
Julia emptione in fer vi tutem reda#os, quz funt quatuor eapiu inducentia
legitimam fervitutcra . Fag. do rontr, /,», a , Vendit io Ofie iorum , RJ
Nonfoldro Principes fupremi/ed etiamquilibet Princeps Re- ubditus , Dux»
Marchio&c Imrod Ac Senatores» Civitatumque actores poliunt vendere Odi
rafxculariajOfficta, inquam, quar ab- folutd ipforum fuut > vel ipGs
abfolute data . Iu S. Tho. epuje. »1 . ad DnnJJam Braiaati* ,• Azor.f •
J./.#.<\7?. J. Vafq Opufc.de fanrf.c. dat .ia Ixitr.y.dut 4.Fa§ de
centradiXf.e.x^.dc Lugo/ X dejmfi. d. fetl.y Ratio eft , quia quilibet poteft
veod lA.feti.i. Ratio cit, quia quilibet potdt vendere id , quod eft pretio
rflimabile, Ac fuuraeft. Notanter , taccularia dixi, quz etiam funtea,quac
Epifcopus, fi torte fit Marchio, uc talis, ideft ucMar- chioabiolutc dare
poteft; Dc Ecclcfiafticis enim Officiis hic nihil agimus, pertinent enim ad
tratfationemde Simonia. 4 Sed qua ratione dienofeat Rex , vel alii, Officium
ede abfolutd fub fuo duminio?Reip duobus fignis.Alterum;fiabf©lut£de illis dif-
ponere folcnt.hoc cft xbfq; oblieatiooe reddendi rationem alteri Su- periori,de
eorum collatione. Alterum quando iramemorabiliter an* tecetlores fme alterius
dependentia (eu licentia folitifunt illa vende* re.Confirmatur,Qam quando Rex
ha-c officia iisdooat,quosfcitpcr fe non efle obi turosut feminis, vel viris
nobilibus fuar aulp, probabi- Iccii cx Ajor.Ar. Regem tacite facultatem
concedere illa vendendi, feu cutn pcnfione in alios transferendi ; ergo eodem
modo, quando Rex, vel Refpubiica abfol uti concedit Senatoribus , vel
Gubernato- ribus ea Officia tradendaaliis, tacite licentiam concedit illa ven-
dendi .Videant tamen apud Dian^6.'rd.^/".}.ProregeMli«que,an
ipfiseiprcfsii Rege vel fupremo Principe fit vetitum : tunc enim nulla favebit
vel ronluetudoivel aliis coi lata licentia. 5 Duo tamen tcopulj funt omnino
cavendi . Prior, ne immodera- to pretio vendant ur,fcd prudenti coofilio, juxta
emolumentum Of- fici decus, prarter injufticiam immoderati pretii daretur etiam
anla Officiali eleflo exigendi i populis plus jufto . Poftcrior; Ne indignis
conferantur • -fficta.Sicnim non idoneus Officialis i te creatus dam- num faciat/tve
particularibus, (ive Communicati per lententia inju* ftas, per latrocinia Au.
tu obligaberis ad reflitutionem . Ac quidem nonnemo illum, qui immediate damnum
intulit» efle prius obligan- dum, fed certd io ejus dcfrdnm tui obligationem
non effiicies.lmm^ quando ipfe e Icdus bona fide credid it (e efle idoneum , Ac
fine gravi culpa,ut pot£ ignorantcr»iojunas Cernentia* protulic.vel quid
fimile, tu eleOor omni no reftituere debebis : fic dc Lugo* x.d. \a.f*tl- 4.
49. quia ipfe non peccavit culpa Theologica, peccafti tu,dumfciens, vel icire
debensjindi^nura Officialem ele gifli , Vendit ie eieflienit ad Officiam , teJ
ad Legatum , € Illam difficultatem pertinentem ad Juflitiam diffributivam hoc
reducaraus:An fcilicetSenatoribus,vel cuicumque, qui cum non fint Domini
aliquorum Officiorum, vel legati, vel pecunic, frumenti» panis,Acc. curam tamen
habent ea diftnbuendi ad luam rle&ionem , An inquam»integrum iis fit ,
aliquid accipere ab illis, qui eliguntur : eo praetextu, quod cum Senator
potuiflet alium digere, tamen bunc elegiccum enim hxc eleftio fic
prctioxftimabilis',pofttf illacn com- petenti pretio vendi aiiqtiisexiftimahit?
Refp.eflc diligenter dillinguendum, vel enim fermo eO de pecunia Cmilibulque
rebus temporalibus, quzfintdiftribucndx cx volun- tate Teftatorum, Fundatorum ,
Prxdeceliorum Ace. Vel de Officiis , qua* i Rcpub. vel Senatoribus debent
Civibus determinatae condi- tionis conferri: & In utroque cafu
Diftributor,utdiflutncft,nulluin animos legentium non fedat cj do&rina. Affero
Prim6: Quando diftribuendaefli te pecunia, vel quid zquivalens, non potes
accipere quidpum propter eledianem unius potius quam a 1 1 e r i u$;f i acc 1 p
iaspeccav,Ac accepta refti tuere teneris. Ita de Luyo litd.dm. j6. Ratio
convincens eft^uia fic rcipfa, non dares totam lummam dillribucodam . Si enim
Tcilator juffit , ut pucllsr v. g.nubili darentur i te centum aurei , tuverd
velles decem exigere ab Illa, qui eam elegifti »J*m no ?V^ nt utn dares ,fcd
nonaginta. Ne- que dicas cam libere dare , ne id dicas , inquam , nam fatis
involun- tarie eam dare pr» ( umend um ell.Cer^ regulariter contingi t, fi
pafturn praecedat: utfuseilibi. At vcrA fi poff acceptos, numera - tofquc
integros aureos » nullo prarcedente pado , fine ullo mctu^li- quid ex gratoanimo
vere, oc libcre tibi dare illa vclletjnon repugno 1 Sed quxfo te, id quando
ent? r r ° * Afieto^und 6 :Qp 4 ndod.(lribucnduTTi cft olHcmm , non potcs
l.c.tc hunc ib hoc icccpilti ptetiura vcrftm ft pioporuoniium pictmm «c ipil5)
J(j refli[utiooem !cncm . Ita de * $4. feli, j ».it .d.9 .«.^.infinnat LefT.
/*. r. * 4^.<^«.64.Ratiodl/)uu quamvis tu obligeris darcOfficium alicui»
vcluti ia ttnere, non umen obJigaris dare huic bomtni particuiarit cdm ergonaec
eledio fit fub tuo dominio , Ac fit pretio scffimakilis » illam moderato pretio
vendens,non fecis contra JiiQitiam, Ac utfup- pono ,nequr Reip. damnum infers,
qon idoneum eligis. 9 Dice>;Hcc ratio etiam probar,id non efle illicitum.
Refp.faltem tunc eliet mortaliter illicitum, quando adcJiet lex fub mortali
obli- eans , ne eicQio fieret nifi gratis , vel quaododata effet tibi
elc&ioea iege,utgratis^cfinepretioexhibcres. Sed neque in hoc cafu obli-
gareris ad reflitutionem accepti f fupponimus autem i lege non iiv- validari
donationem fcd folum prohiberi ) quia non peccares contra Juflitiam commuutivam
, fed vel contra ol^dientiam , vel fimiiem aliam virtutem . In eodem tamen
cafu, quo peccares mortaliter , ad- verto G feda i te deflione, pecuniaque
recepta , adhuc edet res inte- grant refiliri ab eledioocA collatione Omdi
poffet, te obligari fub mortali ad rcfciadendameledioncm, pecuniamque
reddendam,Ac ad gratis de novo eluendum, ne fcilicet peccatum mortale cootinua-
res^iam fi irreicindibihscli cledlio.ad nullam reflitutionem tcnme- ris,quia
tunc ejutmodi reflitutio nec peccatura jam commiilum,neb dediooem
irrevocabiliter jam fiadam impedire pollet. 10 Urgesudfunt leges prohibentes,
quas ponit per extenfum Sane. l.x.tanfejt.\.d*b. j«.Cur ergo didum cft (
quandoadefler lex.^ ) Refp. quia ut redi monet de Lugor.zVr/w^.^Ji4./r/7.;.».^j.)hz
leges fo- lilm loquuntur de eledionc , quaid diflribuendam pecuniam, vd
quidarquivalciis^on veri, quoad dillribueodapradida officia . Anno fuperiore
delegati funt i Prorcge per hoc Regnum non- nulli Viri nobiles, qui
cenfcrent,feu deferiberent numerum anima- rum , feu capitum Regoi
,corumquedivitias:conceflaqueiifdem cfl facult salcifcendi libi aliquot
Mimflros, qu ibas fol veretur (iipen- dium fui Lbons, nempe unus aureus, vrl
quid fimile pro quolibet die. Quidam et bis nobilibus » quandoquidem ei
concedebatur hunc mi- mllrum pot<iis digere podc.quam illum.quzfi vic i
me,in ipfe liceret exi ere pecuniam abetigendo» itaut dimidium aureum profingulis
diebus ipfcfuraeret, dimidium Mtniffir? u Rcfpondi nequaquam licerc^uhptzaa
reflitutioais.Rationem duxi ex hadenus allata dodrina : nam ejufmod i cledio ad
Officium » feu Miniflcrium relatum ad illam determinatam pecuniam i Pro- rege
taxatam , non cfl conccfla ablolute Viroilli nobili, lcu lub ex conditione, ut
Mimfter lucraretur integrum aurearo.quare h$c ele- dioreducitur ad priorem
iliamdiflributionem pecunia: integri dandam eledis,didam ».7. Atque adverte
eodem peccato contra Ju- Ai tiara peccaturum eundem njbilem Virum, fub initio
acciperet aliquod pretium pro ejufmod i eledionc: oam tunc re vere tota mer-
ces illi Mmiflrojufli i Prorcgc attributa nequaquam daretur i par- tem enim
ejus fibi Vir ille nobilis jam aucicipatd feponerct . Venditi efentmiia preiaitfu . 1 \
Occurrit hic non abfimilis difficultas io Judice . Supponamus probabilem efle
c.»m opinion em, ne qua late dixi 4 i.c. j. quam pr?tcr «^•citatos fequitur
Dicafl./.x dejnJ •' i.d.j du&.j.A «.jgo licere Ju- dici cx duabus opioiombus
sequi probabilibus ammelieerc^ic juxta illam proferre fententiam. Jam
inqutfo,Iicitnie,Ae jufle accipiet Ju- dex pccuniam,ut potius illam eligat,
quar mihi favet, quam illam, quz meo Ad ver far io? Refp. cflm illam feotentiam
improbabilem ego judicaverim , Ac pluribus reprobaverim ibidem, conlcquentcr
affero, locum hic non habere quzftmiicm hanc cam tamen legat, qui vclic,apud
Lcffi /.t. e..Valcnt.X.X.'/ 6^4/ 7 ^.4.SilOn.X.X.y.6x.a'.4 > ern. ir.1. ac
probabile judicat Fag./.8.i* 8. de e. pr*t. e .16. ar.54.lkdc proba- bilius
putet oppofitum. Vendi lia omnium fanorum, 14 Potdt quifpiam vendere omnia bona
fux tam prsefentia.quim futura. Ita Bart.*'* l.flepnlotia Jf.de veri
fynifji.t.Qc communiter. Qui tamen
dicit fc vendere omota bonafua (nifi aliud ex verbis coi liga- tur) cenfetur
vendere foliim przfencia,Ac non futura . Ita MoD*.a. d. ^o.quia venditio cfl
oiiofa.adeoque reftringend a. Idem dic de do- natione omnium,fi quando eft
validayex Mol.<i.« dat. 1 ta 1 5 Dices, donatio omnium bonorum prarfentium ,
Ac futurorum, non eft valida cx Cov.f* HakrjU ra^ao»aliiquep4^»,(nifi fbrtd
titu- lo onerofo , ut fi donatio fiat filiae , ut matrimonium contrahat ,quA
etiam reducitur renunciatio volentis profiteri vitam religiofam) er- go nec
venditio . Rclpond- efle difparem rationem , per donationem enim
adcbuoiverfalcm homo fit inteflabilis , i quo leges civiles ab- horrent : at
per venditionem non item , quu poteft teftari de pretio. • Lege LeCAx. r.18.^.1
j.*95- * Venditio here ditatu . 16 Przterei poteft hzres vendere totam
hzreditatera, veleris partem, mortuo tamen illo, cui io hereditate fuccedit :
Atco vi- vente, venditioefl nulla, cdm fit ronm bonos mores;/. det*» ttd,
timetur enua>ue emeas illius mortem intentet. Addunt leges» /. x. Caput VII.
De Venditione, & Emptione. 249 lifin.ff.de iit fu Hui ,* fi ad hunc ementem
poftei deferretur h$redius, eam ab ipfo efle tollendam, Ac applicandam hlco. Excipe primd,ex Mol. J.
J40. tit. quando conlentit Dominus harrediutis : nameonfcntientinonfit injuria.
Excipe fecnnd6> quando quis ven- dit h^reduatem vsluti in genere, quam
V.G.habiturus eft, non judi- cando^ ve exprefsc, fine taciti pertonam, cui eft
fuccedcndum : St quidem ex hac venditione non potelt timeri mortis
tfcachinatioycol - ligitur ex eodem »'*. Acfic intelligitur,**
\.§.cumfpecioliter % (y ff. ilbfy /rx, fi foetet at em umverfolem ff. pro Socio
. Venditio D/ liturum . 17 PofTunc lofuper vendi debita, Aeafliones /.emptor
Jf.dokorod. (quo pretio,)dicaixi n. r. qu* quis habet contra alium ( &
etiam donare) Ac tunc emptor non lbldm habebit a&ioneminrem debitam :
verilra etiam in pignus, Ac in fidejufiorem . Venditio rti luigiofu . 1 8
Prpterei vendi non potcft.ut nec donari, res afln litigiofa,ideft fu per qua
cum adverfario lis tibi quomodocumque, etiam perpti* mam
citationem,pcnder.LegePag d* <enir.H6.ye mfyiHd.c ititos. Ratioeft.quia fic portes
vendeTC, vel donare potcntinri,quam fit ad- verfari us,i n ejus prar/adicium.
Adfunt tamen cafu$,in quibus poteft, ut fi donaretur in dotem, Acequos vide
apud Fagund »i. Qui infuper noutduo.Primb, teneri ejufmodi emptorem, vel
donatanum redde- re rem litigiofam Domino, etiam in confcientia, Ac ante
fententtam, 3 uia venditio, vel donatioeftnulla.Secundb, non eflenulUm/ed valt-
am, Ii 'fiat, vel ex caufa ;ufta,vei authoriute Judicis . 19 Dixi (a 3 u
litigiofa) nam ea,contraauam timetur : etiam de proximo lis, vendi poteft,licdc
rainoris,ut dicetur inferids . Alias
res quae vendi non po(]unt,videapuddeLugor.x.dlr;*r/fV.*j.i 1r.17.le- gei que
ab ipfo citatas . Venditio e} tu , quod nondum eft. 29 Quamvis quod non exHHt,
vendi non pofltt,quia nihil vendere- tur, tamen, fi eft in fpe,poteft , minori,
vel majori pretio, juxta majo- re nvninoremve probabilitatem futurae
exiltentiae. Sic venduntur partus pecorum,
Ancillarumq;frufiusarboru,jafluspifcationis, vel venationis,Acc.Ac tunc profead
tenetor, qui vendit, diligentiam ap- ponere moralem,u t ea exirtant,qualem in
rebus adhibere propriisdje- cus obligaretur ad rertitutiooem, quanti intereat
empton diligentia. 11 Unum hic dirtiogue.Mam quSdo venduntur fru£u$,Ac partus fi
nihil nafcatur,emptor n8 tenetur folvere conventum pretium; At verbrquando
venditur jadlus pifcationis,vel venationis,tametfi nihil capiatur,tenetur
emptor illud folvere Ratio diferi mini* pr? ter jura, ijoot emptio f/y
/emptoremfyu/t .fj /jf folium , ff.de ali ion. emp. i. nec emptio jf. de
contrai. ompt.chy quia in priore vendi tione( nili aliud for- te exprefsd
conventum fuerit, quod rari folet) fubintelligitur taci- ta condit io, fi
nafcantur.in pofterlore verd,non ita.Si quidem in prio- xefemperlupjoonitur
aliquid efleenafeiturum, non veri idemfup- ponitur in pofteriore . Collige id
ex iifdem verbis contra&tn : nam in priore contraftu dicis, tc emere
frudtu,Ac partus>d efi rem ipfam, at in pofleriore dicis, te emere
ja&um, ideft fpem ipfam prarfentem, atque adei non cfledlum jadus . a*
Quarresrin Siciliar Regno adert len M .Vrogmot.f(tgni sititi*, Tir.61 m.4.ne
quis emat fecetes nondum coi le£hs,atque adei, ne quis vendat frumentum in
fpe^Debetnc ergo limitari pro nortris re- ciombus,p recedens allata do&rina
f Refp. nequaquam ,qoia lex non loquitur de vendentibus fegetesfecundtkmfpem
futurae m effis, fcd de vendentibus^mentibufq;fub determinato pretio ipfum
firumen- tum, antequam coi ligatur, quod ert longi divenum, ut patebit ex ipfa.
lege, quam examinabimus/*/?.^. ”.10. cum de contraQu Martirii, & Mercatoris
. 5 - IV. Depretio jufio rerum. 1 T)Raemittoex \jffJx*op.\ t V1.M0IV Luto 4 * 6
. JL ftR+Jfy . Pretium iuffum duplex efle . Alterum dicitur legitimum,' quod
publica authoritate, vel lege conftituitur , idque in indivifibili
confiflit,itaut non portit in nihilo prseteriri. Al- terum eft natu rale.fcu
vulgare , feu arbitrarium, quod conftituitur communi bomin
umarftimarione,fpe&ata naturali ratione, fecun- dum rerum naturas
noninfe.fed in ordine ad ufus humanos, juxta cujufque regionis confuetos mores
. Quod quidem triplex ert . Pri- inA, fummum,quod etiam appellatur
Maximum,Supremum> Rigo- xofum . Secundum, Medium, seu mediocre, seu moderatum.
Ter- «ium, Infimum : Solet V. G. vina panni ad fummum valere triginta duobus
Jul iis:eri t ergo hoc pretium fupremum; Ad minus triginta , vel viginti novem
; erit hoc infimum • intermedium inter przdi&a erit mediocre . Quantum
debeat diflare Infimum, vel medium i fupremo, ut jurtumftt, certa regula
definiri non poteft, fed prout in fo- ro, Ac communibus negotiationibus fine
fraude apparet . 1 Pari modo, ad jufiddifcernendaejufmodipretia,debet attendi
di,qui argentum, Ac aurum vendunt, feu commutant vilibus tictJn- nabulis»dc
fimilibus crepundiis :& tamen quia tanti communitec illa ibi illimantur,
non judicatur venditio, vel emptio in jurta . frinque capito , unde crefeont
te/ decttfcont rerum pretio . 5 Ut autem id finecrrorecognofcatur,fubdam hic
breviter ea- pita,unde res majoris, vel minoris aeftimari contue verrunt,
quorum profefld notitia maximo erit ufui tum fubditis in mercibus venden-
dis,tum Magiftratibus in taxandis eorundem pretiis . Quando eniin hi noo taxant
intra latitudinem pretii vulgaris, ut fi taxa ab ipfis de- fignara ertet c 1
arenam in dubio,pro Magiftra tu/rx Mol.rcw.xV.j64. A (onveniont ettam) fupra
fupremum pretium, vel infira infimum # eritfnifi in aliquibus
ransciUhusobrtaret bonum publicum) Lege omninode Lugo t.%.dejufi.dx^/efi. j J
injufta.dc etiam m confcientia,non fervanda. lt»&nche;lK.r*qf./qf. 7. duS
jJatdid probans . Haec autem capita confu?6fatis,oc fparfim «> Authoribus
approbata , ad quinque ordinarim reduco . Primum fe tenet cx par- te rei
venditae. Secundum pretii, Tertium ementium^c venden- tium, Quartum ex parte
feu ratione expenfarum, Quintum ex parte modi vendendi . Ex parte rei tendito.
4 Primum ergo^uodfe cenet ex parte rei venditae, eft abundan- tia.vel penuria
mercium, hacc enim auget pretium, ille minuit . Huc reducitur novitas,&
antiquitas rerum/juxquia raritatem indicant, precium augent ; ut in
fru&ibus novis, & in Imaginibus, & Statuis antiquis* Ex porto
peetn. < Secundum eft ex parte pretii. Abundantia enjm, vel inopia pe-
cuniae minuit, vel auget rei valorem , ut patet in Ind iis : ubi quia eft
inulta argenti^urique copia ^lumerofiore pecunia^tque aded carius
resdiftrabuntur. Ex parte emptorum , (y venditorum ; UU An exteri/ corio/ pojjit vendi ? 6
Tertium fe tenet ex parte ement iura, &c vendentium. Quando enim emptores frequentes
funt, carius merces venduntur , quAm quando funt rari : & meritd , acceden
tibus enim multis emptoribus inducitur rerum pcnuriapipparentibus paucis,
perGrtit abundantia: Quando item multi funt venditores , vilefcunt merces ,quia
fifuut venditores multi, mulu eft, & abundans merx . Hic pluris res ven-
duntur in Officin is, qui m cum venditores per vicos , cc domos qtue- runt
emptores :& pluris, quando merces appetuntur, quim quan- do offeruntur,
juxta illud proverbium,tcfteCajetanosjt.f.77.ar/.r. Ac approbante LefTio /.i
c.ix j }.aliifq;apud i pfum : Merce / uU troneo vilefcunt pro tertio forte:
Imrnd cafdem ultroneas vilefcere, ufque ad medium, docent BarthoI.iS. Fauft.
Rcbell. Megalaapud Diaoa^.i.ir.8. raf.15.5t.78 Adde Palatium mox referendum. 7
Hinc propter eamdem rationem, qui emit in gratiam vendi to-
ris,V.g.rogatiis,poteft emere minoris, Ac qui vendit in gratiam em-
ptoris,poteft vendere pluris.Sand Palatius i-jempti», dixit pallium, quod in
Officinis valet quatuor aureis, polTe i te emi duobus, fi roga- ris^Jt de Lugo'
x.dtjuffd.\tift{l.^.n 44.Palatmm refert, nec tamon refellit: loannes item la
Crux, Potefl fui/( ait ) emere cenfum/nmiou pe fi tum minori pretio
taxa.fo/Pmquia reraturfubdlt Diana A t. Poterit ifitur pretenfu impofto ad
rationem quinque pro centenario , dare tau. tum uncior elicpinro, ro*atuj tomen
en/xi . 8 Hinc denique refpon detur ad illam dubitationem , An exteris
poflitaliquandovendicaricuP Utique polle colligitur ex di&s, quia per
adventum multorum exterorum, V.G.inappulfu triremium re- giarum,crefcit
multitudoementiumv»tquexdcqaugenturpretiare- rumjVenditor ergo his exteris
vendere poterit hoc juftofupremo pretio, Civibus autem ex liberalitace illud
remittere, contentus mo* dico^uod vigebat anteatlege Mol .d. J46.LefT /et. tit.
dui margo. de conte. eop.rj.num.i 4. Quid fi exteri fine infrequentes, ita ut non pariant augmentum pretii ?
Refpondeo, tunc non parte ex ceris fupra fupremum vulgare resvendi. Ratio eft,
quia fi fuppoms pre- tium vulgare perfiftere, injuria ipfis 6eret,fi illud pro
ipfis non ferva* rctur. Idem dic, quando advenientibus multis exteris
conflueret item mul ta copia mercium : nam tunc quod crefcic ex una parte,dc-
crefcitexalia . 9 Non abfimili modo fentiendum de Principe, feu Magi liratu in
taxando pret io pro iifdem exteris : foldm enim ilii coocedo,ut pof- fit augere
precium pro omnibus etiam incolis^d venientibus multis propter rationem didam,
non autem ad venientibus paucis . Et illud item non puto i mprobabile.pofle
Principem (latuere, ut pro exteris res vendantur fupremo vulgari pretio , pro
civibus medio, aliquid enim concedendum videtur civibus, qui ooenbui propriae
«iritatis U IllUOUjJO
JUIICUIICCrilCn04C|Ui!ll0UI «HtllUI CnimiWHrUCnQUIII V— r- IUU, hominum (etiam
imprudentium) arrtimatio, /. pretio rerum ff.od pe r pctuA fubfunt^t ut iifdem
exon* vendantur lupra omne juftum i.fmlcid. dummodo fit fine fraude , &
communis; quanti ftilicet res pretium, nullo modo puto probabile,quia pretium
lupremum , inju- orflimantur,& venduntur communi ter. Certe imprudentes
funt Ia- llumclardeft . Io colligitur ex Molma,Lemo^agm»deE ciuu^ Explicationis
Decalogi An ii&em exteris poffit concedi , ut Tuas merces carius veniant,
dicaro fi.j. *.r. f* Pan/, fn/ raiiene txj/nfarum iyt, t o Quartum caput fe
tenet parte expenfarum Ac-Periclia enim, &: damnare expenfc venditorem
communiter occurrentia in quz- reniiiitraf portandis^ confcrvand is mercibus,
earum pretium au- gent: Contra, facilitas, fecurita* Acc. minuunt . ii Dixi
(com muni ter occurrentia) nam ex eo, quAd peculiaris Mercator multum defuis
mercibus perdidit, V .G.ob furtG,ob nau- Jewjuanti per le zU unatur co*n»nun«er,non
autem , quanti tibi ob »uiortunitiro,vel imprudAtiam valuit. Ita Salas /j9.Qu6d
C naufra- gium, V.G. vel fuit commune multis Mercatoribus, vel fuit tale, ut
induceret penuriam merciumnunc profcfiAcrefcet fine dubitatione pretium,fed non
ob unius Mercatoris caulam,utex fe patet . la Huc fpeflat, quando res pluris
venduntur apud unum Artifice % iafigncm,vel mercatorem pemum.qu 4 m non ejus
geoeru^Nobi litas cmm venditetis aliquido nobilitat mercem, ficuti nobilitas
Artificis artificium ,quia fuppouitur, nobiliores mercatores, atq; Artifices
ma- gi* laboraffc in advehendis mercibus, & inartefaflisefformandis. i i
Huc etiam reducitur Ucent’u«qua mercatores ooflunt vendere aliquanto cariusex
ipfo officiumercandulu Lo(TMb.x.e. xt.nu.^ dt arr.pt Salas d.zq.n.t .cum enim
Hi affidud l aborem; e xpenfafq, faciant circa merce*, und^ cogatur alias
lucrandi occafiones relinquere^tq; negotia alia poft habere, tdque in commodum
Reipub. cujusintereft habere Mercatores cx officio : conzruQ crt,ut b$c licentia
iit conce- datur ih pretio vulgari ,nara G adefl legitimum.noo poteft fupra boc
mercator veodere,quiain taxatione legitimi , jam haberi folet ratio officii
mercatoris . Puto autem, cum Leff l.e.n.%% eum, qui non eft mercator ex
officio, pofiTe aliquando ex confequcnri vendere pretio, quo ex officio vendunt
mercatores ; quia pofito^uod mercatores ita veodunt>cjufmodi pretium jam fit
vulgare in Civitate , Ex parte otidi vendendi . T4 Quintum caput fe tenet ex
parte modi vendendi. Vendere enim vTj. ut dicitur, ad minutum/; um habeat plus
difficultatis, & minus utiliutis,regulariter auget pretium ; vendereautem
ad ma- S iam quantitatem, propter rationes contrarias diminuit. Veodere em per
licitatione fub hafta,huc facit/le qua mox feparatitn «.a } . * j Dixi (
regulariter ) nam tum in cenfibus przfertim novis,tum quando taxa eft
conftituta ingratiam venditorum, quod raro fit, boc «oo habere locum monet
Leflius/»d.a. r.*i. r.4. *. 34 « - 16 Vendere anticipatA, vendere c um paflo
retrovendendi , oc quzdam alia huc pertinentia, quia particularibus Icatcnt
difficul- tatibus, figilUtim de illis iafiribi efl tradaodum . Ntitffiiai,
uiihtai Mitti/ quomodo auctent pretium. 17 PorrAeidifiis colligi potefl, qua
ratione intclligend uro fit ex illis duabus caufis, NeceflitaicA Utilitate
augeri recum pretia. Nam diftinguend um dlVei enim Ncceffitas,& utilitas
mercium eft communis , & tunc auget, utdifluro eft pretmm,quU tunc erunt e
res ementes /cc. Vel folttmcmptoris^c tunc non auget pretium. tio i pofteriori
eft, quia fic poflb cfurienti , & Iprar lame pericli- tanti vendere centum
aureis unicum panem . Ratio vctA a priori , quam tradit S.Thom.x.i.f.a7>r.i
.quem Sot **T var.Leffius,quos citat Barth. a S. Faufio »• Speeme. Cenf d.6.
q.j. fc- quuntur, eft, quia nullus poteft vendere, quod tuum non eft : at
utilitas ementis non ell ulla ratione venditoris . Vel dernqne rcceffitas ,
& utilitas eft ea parte venditoris, quia nimirum Ven- ditori res vendenda
neceflaria eft utilis, commoda, Ac tamen illam Tendit in fr.tum emptori» :
& tone poteft , venditor augere pre- tium ; priUatioenimhujus
c«ffim<skutis‘ramA Af jullz oblectatio- nis eft vcluti lucrum ceffims,&
damnum emergens i pii venditori: Communi* enim efl 4 nihina,iipud Lcfl‘. l.cJ
v.a6.Salas^.;c, n.x. Mol V.j ji . automfimfra meat tradtnd aquando aliquid ven-
dis, i n grati am emptor- s, roodA illi cum veritate figaifices,tibi ex ea
venditione tantum lucri vere ceftare, vel tantum damni confurgere, te polle
e/ufmodi lucrum, damnumque prcuocompenfare. : au ^ BSf r* h '•* umonda.vol
vendenda . •* Hitp^mi^R^uUKoenijstn hujurowdi: Quudoidcft ta»a Prindp.s, l ub
rc ft, tU | k0 nis obfervan,quz,cum . t aui .cnn<ifa «j;; i j'vifib,fi; no „
b.borotdhim.frnm.WiDfi- auia »dcll,tunc fervandum eil pretium « « 1« grtdu* .
licitum tft cuilibet quem SlSJSJSdSrSSAMi ™ W «H» innititur lucrum m- P*.*
infimo pretioi veuduot fuprcmo . OC 9 Pnmdemm *"* f "" c Icr P t
‘ oat »' ( ‘ , c^«larat,o- r 111 *>xim, mutentur circumftan Ci*, ut fi
appareat abundantUiVelfupefv^jjj uxallatim evadit ia;ufta;quare noo exit
ordinarie fervaoda. tta 5 ancb.fi. t.ienf.t.-j.M. j. lati probans. Dixi
;ordinar ic)propter quofidam raros cafus , q uando meta poni- tur ingratiam
vei»ditoruro.utincetifibus;vide Lt(Cmm0.dui.t./im, I Salas^^-fi.Ruifus G Prine
ens fciat, dc patiatur populum non vendere juxta taxara/ed pretio vulgari, tunc
tacitd videtur crtifen- tire: idque,cx Fagund V/ /tmtrjik.j etiamfi unum, vel
alte- rumpuniatycaetemdiffimu latis: nam unius ca (ligatio videtur fida ad
experiendum, an alii taxac legem acceptent.Deniquc fi res tua no- tabi liter
nam parum pro nihilo reputatur ) fi melior, vel notabili- ter fit peior, quim
res, qu* communiter in foro venduntor : pluri» potes, vel minoris debes
vendere, quia taxa femper intelligitur de rebus ordinaris bonitatis. Si pretium
rerum in loro augeatur ex mali tia a liquorum , vide infra cum de Monopolio .
Mtrat t Ktrstrdi/t*'i* quanti ? »0 SecundA, Res, quae non habet communem ufum ,
ut Gemm», CAneStPalcones.Pi flu rx,Statuar,CantusSsUat io, l/fus Mu lierlsdn-
tcrcJic Comcdiis,&clicet probabile ik,& fecuriusfut fentiuot Rc- deLugo
l.t.d.xb/t/.q. m 46 Caftrop. Um ma* citando ) non pofle vendi, quanti potes,
quia pretia debeat commcfurari valori rationabili rcrum;Ta- men eft etiam
Iprobabile pofle. Ita Val./j f.ao.fi.J.SiK. Empti* V.Vtadiut^Vom,.*^ ^liiq;apud
eunde de Lugo/f- & apud Caftrop. dfjuft.cefnm.d.i p.l.Barthol.i S Fiuftoi*
Spteuto d.6.f.ll qmiar t i{i\t Toletusjf *a mn Mtni pretium confit tutum nec i
Prime >pt % ntc ai ufm foti bahtni x-mlortm t* 1* tr» va h/nnit/ em/ntu , (j
t/nd/ntit , jaxta illud, Umufquifqu/ ia rtiaifuit /fi mtd/rator , (y arJit/r .
Vel f uia , cum ia iu nulla att /Jfit as(z\t Valentia, & Si ) < e t* 1
•"/ptottm judicantur donaro ttaddori libtralil/r txt/ffum Jupra pre itum
auJqor/. Ad illud a j». eum, qui nem eft quod opponit de lMiod.16.dt ju fi f
/fi 4 .«47.CX fecunda hac femen- tia fequi Simiam, vefiCatulum pofle licitd
vend i pretio unius Rt^nk facili refpondetur,vel concedendo fcquelam;ficut enim
is poteft re- nunciarc , fcu donare Regnum alteri liberaliter fi fuumomuiod eft
, ut fupponimus,fic poterit dare pro Catulo^juod minuseft; Vel re- fpondet ur
nos loqui dc venditionibus communiter/Sc morali ter oc- cucrentU)us,quz nunquam
tantam afferunt diftantiam pretii i re . Mtriti nunc c otior tt , mox futura
utili/ y (j toatri, quanti f 11 TertiAtqui fdt res Intra paucos dies^tiam unum,
mi noris va- 1 ituras, poteft fine injuftitia hodie,pretio currenti
maiore.vendere.Ec qui fcit pluris valituras, poteft hodiezurrente minore
pretio/micre. Ita Mol.r.x V.|j4.citansS.TboAliofque;Fagund.^. / .V/r(.«/r. t. a
». n.iodc Lugot.i.^ fmfiJ.%6faiiJVi.om n. 1 44 idem pu tat dc 1 1 bro mox
prehibendo;Caftrop.a<V jufi.mmm. d j. 7.1 j. Ratio eft, quia tanti jufte res
venditur ,& emitur ; quanti tunc valet , nec fcientia debet fcienii obefle.
Excipe PrimA,.nifi fi quis fit ex Gmfiliis, velfit Prin- ceps, qui taxam
futuram prarlciunt: hi enim ex officio tenentur dare operam, ut ex fui* legibus
.quantum fieri poteft , unus plus alio non graveturifte nifiCaddit Leftfu»
Ij.dai. y.)muoeribusConfiliarium tu corrumpas, ut tibi futuram metam revelet
-Sed certAyCtiamConfilia- rium feu Principem pofle fuas merces pracf enti
pretio vdierc.docet de Lua ojom.i.d/ fufi.d*6f/tt.t.Q.i. in*. 1 J? quando non
differte* induftria promulgationum 1 «U, ut ipfc canus vend at. Excipe fecun -
dA/iifi fraudibus utaris, ut filcieus fu perventuram abundantiam, vel librum
prefiibendum/par^a» per amicos fore penuriam , vd librum non fiire prohibendum.
Ratio Hujus exceptionis efl, quia quilibet Jus habct,ne per fraudes
decipiatur,nibil ergo dicas; cc rogatus dicte
mefcire(cum*qui»'oeatione)quiaexLefl» Ar. non teneris cum tuo damno veriotem
hanc, qu? pertinet ad bonitatem, vel vitiumex- trinfccum rei aperire . aa Dixi
( frae injuftitia) Addo nonc^x Ldl WJm muwr >4 x. ( & communiter fine
peccato contra Charitatem >quia poteft quis rebus fuis confulerc, etiam fi
inde damnum aliquod proximo obveniat. Tunc ergo folum erit contra Charitatem,
quando multum eftde- pauperandus proximus, atque i flatu fno notabiliter
dimovendus , quod eft rariflimum . Ia fubhafiationt quanti f xj
QuartA,!nfubhaftatiooe(x//’»«r‘»»re) tanti poteft vendi re* t vel emi, quantum
fine fraude potes extorquerent iam infra, vel fupra dimidium,quo rei extra fubhaftationcm
valeret . Loquimur autgde re mobili; namdereimmobili, vide quz dicam in
aliotomoubi dcContravlibusinparticulari^rafl.^rax/dw/jr.S^.g. num. 14. Ita
Gordon.Villal.Molin.Banoes,aliique^uos ciut fequiturque Diana, par . 4 .
trali.^. r t f. Ratio eft triplex ; Vel quia merces ultronez vile-
fctmt,vciquia hic modus vendendi rem exponit periculo utriulque
fortunzwucrandijvel perdendi. Vel quia exceflus judicatur liberali- ter donari,
cum nulLnficeffitas cogat bunc vendendi, emendivcmo- dum, cli^crc. Adde quartA,
quia jullum pretium in eo modo venden- di cx praxi omnium etiam timoratorum, cx
Bonae .dotatur, d. j. f.i. p 4.fl.1i. alios ciiantes^il,quaoti minoris emere,
vel quanti majoris vendere potes. 1* Di- Cap. VII. De Venditione, < 5 c
Emptione. 251 *4 Dixi ^fine fraude) fi coim emptor avertat, per vim, fel frau-
dem, vel etiam per preces alios offerentes , Vel fi venditor fiitos of-
ferentes fupponat, Vel tempu< ineptum ad proclamationcra , nuao- do fcilicet
rara cftementium frequentia, elegit , Vel quid finule,in- juflitia committitur,
dc pretium erit reflitucndum,juxu probabile damou tn, quod Domino rei fit, ut
ex patet ■ Si quis roget amicos ne fupra certam fummam offerant, ut i pfe
eracre poftit precio infimo jullo ( quanti fcilicet res infimo pretio fine iojuftitia
valet ) conce- dunt plerique apud Dianam P*’- » ■ tr ^ tnmr.re/ 76 I mmA Ca
ramuel, /.l.T*.*wv.».v etiam pretio minore, quim fit infimus. Quod autem ego
nullo ro«*do approbo, quia fic jam tolleretur fubftantiafubhafta- tionis,
quaclola dat licentiam vendendi, atque emendi, quanti potes fincere, fine fifco
, dc fallacia . §. V- Cafui a liquet fpetiaUi ei/ea rerum pretia . l T)Rimb
dubitari poteA,Anexteris,in quibufdam cafibus conce- 1 . di i Principe poiHt,ut
ipfi pluris vendan t,quim vendant loco- le?videde Lngoa.i .deju/IJ.i6./efl.
j.*.6i.Prf terpi*n Incolf, qnod pluris fic emerunt ab cxteris^iluris etiam dc
ipfi vendere queat; vide eundem »».7i.(j7-72.Deniquefi in una Civitate res fit
carior, quim in alia, polium ne ego in hanc adducere rem meam, V.G. frumentum ,
dcibi carius veniere? vide e undera ».6?. Refpon deo, Affirmative . a Secundi ;
An res V G. frumentum poflim jufto prot 10 vendere, cogendo infuper emptorem,
ut emat i pie aliquid V .G. oleum i me ? vide eundem «^4. Refpondeo, Negativi.
? Tertii; An merces longi praciFantiores poflint vendi aliquan- to pluris ultra
taxam legitimam ■ vide eundem ».6j. Rurfus:An pof- fint feparari V.G. fruftus
longe mei iorcs,dc vendi pari modo ultra taxam vendendo czteros juxta taxam :
fi carteri remanent $que bo- ni, atq; illi, qui venduntur communiter ? vide
euodem ».66. quod negat Diana ,p.tjnje tentr.m. 5 j . R efpoadeo, affir mati ve
. Nota tamen illud ( longi ) & illud ( remanent aequi boni ) Nam hinc
damnabis Macellarios, qui danti majus pretium meliores car- nes partiuntur ,
olla verd porrigunt aliicdebent enim pqualiter nui- cerc carnes cum proport
ionata" parte offis , vel qui deteriores dant a e6 viliori pretio debent
efTc contenti . 4 Quarti, An immifeeri aliquid poffit rei extraordinariae boni-
tatis ,& conflatum fic redditum {qiulecztcris taxato pretio ven- dere : ut
frumentum ele&um mixtum hordeo, vinum generofum mixtum aqua f Refpondeo ,
Concederem id aliquando frumento , vix unquam vino . Ita idem i ».67.6’ pmfer.n.by.
lege Bonae- d,\. d t tmtraiJ.g. if. 6 .n. r 7. & Leff r.i 1 .d. 1 1 . Mol .
/ jx .3 ; j Dian. p . t . tr.ljrtf.41 fjrtflo. f Quinti, Ecdefuftici tenentur
ne res fuas vendere fecundim taxam a Magjftratu ffculari pr$fcriptaro?
Refpondeo affirmativi cumdeLugoit.77. 6 Sexti, Quandonam morali ter peccatur
excedendo legitimam taxam, fi raxa io rari cafujuxti fupra difta eft polita
intra pretium infimum ?Refpondco,quando notabiliter aggravantur Pauperes vel
Communitas . Harc quia breviter, & perfpicuitraaanturl Dodonbu»/.c. ncc
aliquid mihi feoffert^uod addam de novo, fic innuifiefufficut . Otcafione
pnediBemm deternitur t euinam refiituendutfit ttttffue pretii , immediati
damnifitate , an damnificate mtdiati f 7 Septimi, fi Titius frumentum Piftori,
V.G. vendidit fupra ta- xam, qui Piflor fupra taxam idem Populo vendidit,
cuinam exceflus pretii reftituendus eft 4Titio,Piftorine,aii Populo?
Relpondeo,po- pulo . Ita idem de Lueo «.67. cum Sanch- dc Turr-ab eodem cit.P
ol- le Piftori in fimili, immi debere, docet amiciflitnus P. Francifcus Bardi
in filefl. mor.hb. 1 ./?. . qui
quoddam arguinen tura io c on- trarium & me ipfi propofitum ingeniose fol
vere contendit , quod mox afferam *. 14. Porro hancquzllioncm f» clarius
evolvam, curio- fo le&ori ( puto ) non difplicebit . 8 Pater ergo Bardi in
ingenii altitudine^atquc perlpicaciaeum in- geniofiffimis viris noftri farculi
comparandus , docet, prardi&um Ti- tium reddere debere exceftiim Piftori,
non populo .Fundamentum ejui potiffim um eft, quia hic adfunc duz venditiones,
ambg complc- t^: Altera, qua Titius vendit Piftori: Altera, aua Piflor populo
ven- di t,< 5 c quidem utraque injufla eft,atque una iodependenter ab
alia,ut fupponimus ; Quare non eft Titius cogendus, nifi ad reftitutiooem damni
illati ex vi fuz venditionis faaz Piftori :ipfe enim non eft caufa venditionis
fecundae faflzi Piftore ipfi populo, efi cuim mera occafio, qua, ex mera fua
malitia, utitur Piflor ad faciendam injufti- riam contra popuhim ; ergo folum
illi Piftori debebit, &c- 9 Confirmatur, quiaTitiusnihil debebit populo,
nec cx re acce- pta, nec ex injuftaacccptione,necexdamnificatione,ipfe enim a
Pi- ftore i niqod accepit illud pretium, cui damnum intulit, non i popu- lo :
Unde, cum ex nulla radice populoquid Titius debeat, nihil illi reftituere
obligabitur. Vcnilm ego adhuc in mea fententia perfifto . Fateor efte dupli-
cem venditionem mecaphy fice , 'immd rea! iter, &. phy fice comple- tas :
Fateor Titium non eflecaufaminjuftttiz Piftoris contra popu- lum: Fateor cfle
folum occaGooem : fcdajo moraliter, 3 c humano more reputari unam
venditionemjttqueadcdpraflicdadeflc inTi- tioobligatiouem reddendi populo.
Explico, dc probo . it Duo enim debes recolere . Prim6, vinci aliquando i
morali ufufpcculativum rigorem: lanc fpeculativd,imm6&: phyfki.qui uno
iracundiz impetu multas blafpbemias eraifit, ut pcccau nurae. rudillimttx
committit, quot blalphermas profert, neq; enim una de- pendet ab alia. Qui
percutitClericura decem V.G. percuftwnibus modico intervallo continuatis,
phyfic^decies verberat .Qui in pec- cato mortali dccc penitentes abfolvit,
phylice decies in digne Sacra- mentum miniftrat ;« 5 c tamen
inpnrditUs,&fimilibuspraaicc,A:in ordine ad Conteftiooem , vel
excommunicationem unum cenlctur quis committere peccatura, modo diftinftifis
explicato n epnfc. Mtib.CemfMS.l.e. 1 .5.9. ex dc Lug. de Hanit.d. t
b.feil.^Jn.i j j. q U ia finguli illi aflusphyfice dilliodi, quoad
blafphematum,& verberan- tem uniuntur in uno calore iracundiae, & quoad
minift rantem indi- gne Sacramentum uniuntur in uno^odemque animo continuandi
per illam vicem Confefiionum auditionem, 5 cc- 1 a Secundd rccolcrc debe t , in
j u d icando , ct iam i n foro externo aliquando non confiderari rigorem
Jufliti*,fed srquitatem . Efto V. G- tuum animal fine tua culpa damnum alicui
faciat , tamen ,qnia non tft aequum, te gaudere animali, & proximum pati
damnum, Ju- dex te condemnabit vel ad reftiiutionem damni, vel ad dandum animal
pro noxa, x.dt NoxaM. aflienib.tyt.fi tnlpay.de injnr. (Jy damna dato . Nomine
autem sequiutis i n cci ligamus perfe- ftamquandam rationem, quae legum apices,
ftrifturoque jus inter- pretatur, & emendat, ut reu6 M. Tullius pro Caecina
dixit -.A ver. bit ttteditjj equitate ut erit f Qc ibidem . Ex aque y tr beme y non ea
e alti- de t verfuiefuejure( dicam ego fortalfe caftigatus ) non ex fpeculativo
jure, rem judicare oportere . 1 { His politis : A jo,efto l pecu ia t i ve, im
mb dt phy fice illas vendi- tionesefle duas cflemialiter completas : At quia
uniuntur in eadem una materia, qu$ idem frumentum venditum 4 Ticio ipfi Piftori,
& venditum 4 Piftori ipfi populoude6 moraliter, in ordine ad rellitu-
tionem faciendam, ooucenfenturdue, fcd una vendit io, undecx arquiute illi
reddendus fit pretii exceffus 1 qui damnum denique feo- fit . Non ita res fe
haberet ;fi Titius vendiflet aliud numero frumco- tum, V.G- frumentum A ipfi
Piftori : at Piftor vendidiflet frumen- tum B. ipfi populo ; nam tunc cftm hae
vendi tiooes non haberent unam^amdemque materiaro : ficu t phyfice duz edent,
fic non edent vna moraliter : Quemadmodum fi illae modddiftarblafphemiae pro-
ferrentur non in uno calore iracundise.diftinft* efTent etiam mora- liter, quia
non unirentur in illo impetu , &c. Pater igitur Bardi fi- ftendo in ipfa
rei merafpeculatiooerefte difeurrit, at quoad pra- xim refle nos afleri mus^equiutem
nd Ic , ut dum Titius poftit, nolit populo refarcire damnum ipfi illatum :
damnum, inquam, quamvis ex folaoccafionc venditionis ipfius Titii ; (cd tamen ,
quod mora li- ter cenfet ur ab ipfo fadfum, non quoad peccatum, fed propter
aequi- ta tero, quoad reftitutionem faciendam illi populo, qui damnum de- nique
paftitseft. 14 Attuli ego fequentem paritatem ad eam fenteotiam olim con-
firmandam. Sijoanncs occidat, vel vulneret Antonium(id pono, quia cafus
frequeniior efte poflet in vulnerSdo quim in occidendo: atque aded non erit
inutilis,ut innuit P. Bardi ibiAn.it.) & imputetur dc- liflum Calari, qui
C^faxcocatur i Judice expenfas Medicorft lolve- re AntonioGertd Joannes dehebit
reftituere C’cfari,non autem Ao- tonio.nuia is eft plene fatisfaftus:Ita ergo
in cafu noftro.&c.Reipon- det P-Bardi hic adede unum idemque Homicidium ,
feu vulneratio- nem:quare non elfe mirum, fi reftitutioCarfari debeatur :
atincalu noftro eft duplex venditio, &c- Harc ille. Vcrftm, quia probatum
jam roodd eft, morali ter cenferi unam venditionem in ordine ad reflitu- tionem
ex zquitate faciendam, utpote que utraque venditio habeat connexionem in
unoeodemque materiali frumento, Refponfio harc paritatem infringens, quoad
praxim, nequaquam valet. if Illud denique contrarie feoten tiz omnind dandum.
Nam fi Titius fort^exccfTum illum reddidit Piftori, non eft cogendus ite- rum
reddert populo, eadem enim sequius poffulat, ut quandoqui- dem ipfc purgavit
fuumdeliftum, reddendo cxccftum,oec aliquid alienum inveniatur habere : ut non
debeat amplias moleftiam pati Tunc ergo reddat ipfi populo Piftor>neque tunc
(oli) noveni m etiani in calu, quo Titius nolit quidpiam ulli reddere : non
enim propte- rei Piftor liberatur abobligatione reftitutionis cootraftz exfuo
de- liflo contra populum commifto. Da Venditione pecunia tu&u. 1
/^Uandoreranuncvendens^uncillimementiconfigtu^acce- V^Jpiurus ab eodem poftea
pretium, vendit credito ; Quando verd contra, nunc accipis preti uro,
confignaturus pofte 4 rem, antici- pat6 iero vendis : & de utroque contrahendi
mode ,edc debet lepa- ratadifcuflio, de priore hic , de pofterioribus poftc 4 .
An pluri, ere diti, fudm numerati re* vendere . 2 Supra legitimum, vel fupra
fummum pretium fas non eft, ex eo foliimpretextu/juod crediti ros vendatur. Ia
Molin. t.t.d.te 5. Lclf l.x. e. .dub.6‘(T paffim. Ruw eft mamfefta,quia in hac
dilatio- ne folutionis contineretur implicitu mutuum; periode enim fieret, ac
fi- t$t Explicationis Decalogi Lib. VIII. Tra&III. *t fi mutuarentur, V.G.
centum, at ad certum tempus redderen- «ut centum & decem, qua: cft aperta
ufura , ut fuodicrtor loco. Ex- cludo etiam prztextum officii mercatoris, Sc
praetextum privatio- ni* numerata; pecuniae . Illud, quia rlle mercatorem , non
dat jus ad aliauid iupra juftam pretium , fed folumintra,modoA/>.94-* >$-
explicato . Hjec. quu, an ea privatioaliquofit digna pretio.cm dif- putandum 3
Dixi autem (exeo folAro praetextu) quia funtduocapica unde fas fit aliquid
excedens accipere . Primum caput eft ratione periculi . Qu 3 do fcilicet
mercator pro- babiliter timet ( non ex fua pufillanimitate )cmptorem nonfolutu-
xum, vel cum expenfi*,ieu cum difficultate foluturum . Quanti ergo hoc periculum judicio prodentis valet,
tantum ci, ultra commane pretium, accipere licebit . Ita VaUi. 4 ; .f.ao
f.xjenfa. Ratio eft , quia hec fublre pericula pretio
ertimabileeft.Sanefideiuiior liciti poteft aliquid accipere ratione periculi,
< 5 c oneris,quod Iufcepu:fol- vendi in deteflu principalitCurcrgo non &
in cafu nortro?flcc.Vide tamen Molinam V. a j6.ac Leflnm /.*.«.* s . qu i redi
monent vendi- torem, lub onere reftitutionis , debere emptori mani fellare , fe
pro- pterdi&um periculum plus exigere, quia fbrraftc nollet fic emere . 4
Secundum caput lucri ceflantis,& damni emergent is.Lege Ab- batem ydr ufuns
, & communiter Dodores . Ratio, eft,quia tunc non vendis dilationem
temporis, fed quod tua intereft . Confirmatur , quia in mutuo aliquid plus
fupri (ortem accipi poteft ratione lucri) vel damni cum conditionibus 3,
explicandis: idem ergo in bac venditionefluf.ut modbdlxi, eft implicitum Mu-
tuum . j Notant autem Dodores MolmV 35 j. LdT Ue.ett.fypaffim, in caiu noftro
quatuor requiri conditiones. Prima eft, utverAtuefles numerata pecunia vendit
urus. Secunda, verA rurifcs illam, & non aliam pecuniam negotiaturus.
Tertia, ut minuatur totum illud , quod ratione periculorum, deexpenfarum
arbitrio boni viri , in ea negotiatione laifteexpenfus . Quarta, ,ut omninA
fignifiectur id em- ptori, nifi aliunde fciat ; fecuserit tibi onus refti
tuendi, cum nollet for tA is rem emere cum hoc onere . 6 Ex defcdu prima:
conditionis Mercatores paffim delinquere notat lAjpez,m.c*t.tontr,t.t 6 .(onf
j. quia paftim vendunt carius creditA, etiam ubi pauci funt , qui emiftent
numerato, quod injuftA fit» Cum enim tunc Mercator non vendidiftet numerat A,
non ha- buiflet eam pecuniam, cum qua negotiando potuiftet aliquid lucra- ri,
atque adeA nihil lucri tunc illi cellae . 7 Ad Secundum hoc caput fpedat, mundo
Mercator erat rem fuam aliA translaturus, ubi pluris vendidiftet ; hoc enim eft
lucrum ceflans; admoneatur tamen emptor, expenfaeque, ac pericula dedu- cantur,
ut fuperiQs in Omili diximus . 8 Ad idem fpedat etiam, quando venditor
(latuerat rem vende- re te tripo re^uo pluris ea fuiflet valitura . Ita Mol.
<£35;. «Sc patet ex t.in QivUatefiy ejamig/Mfyk ufurit, Erit en im , &
tunc lucrum cef- fans . Illas tamen conditiones recole, Ut pretium verA, &
certo ma- jus futurum fuiflet/ nam (i dubium, moxdicam ii.) Ut ve- re fervaturus,
& venditurus efles, U c expcnfse,& pericula deducan- tur. Ut emptor admoneatur . frumat
um tendit um, fy eonfifxatnm hyeme ad pretium Menfit Maii . 9 Ex didis,
prefertim ex fecundo capite damni emergentis, (ucri- que ceflantis,folves illud
eommuneSieulis in frumentum negotia- tione^liis in aliarum Mercium genere.Mercator
enim vendit, con- fignatqueColonncentum V.G.rhcnfuras frumenti tunc menle Ja-
nuarii A id pretio,quod curret menfc Maii.quo tempore lolet pro- pter
diftantiam i praecedente mefle major frumenti penuria, adeA- que majus &
pretium. JuftA ne id fieri putandumeft ? Solves, inquS, aiflerendooraoinA fieri
injuftA, fi abfolutA loquamurfluia rei pretium puil um eft i llud , quod curri
t , quando rem vend i tam contignas , tunc mi m transfertur dominium. Qua c*go
ratione eligis alium menfem, & hunc Maii, quo pretium cariuiefleconfuevit ?
10 A t verA, dic riuftA fwripofle.quando cas menfuras veri Mer- cator
fervaturus eflet, ac verA i Ilo pretio venditurus, & nihilomi- nus in
gratiam Coloni» vel cujufeumque id totum feientis , vendat ; Immo
tuoc,quiafm»ent»*jn( ut folet) crevillet in horreo Mcrcato- i is, huc
incretoentumf «*“ u dis expentis ) i Colono fibi folvi.paxere mercator jullA
poterit* Ratio eft, qaia tunc ceflat Mercatori lu- crum, &c. Pretium autem
GvA tradatur menle Januarii ,fivA mcnfe Maii, five ex totoijweexpnnc, nihil hic
intereft, quia tota vis huius lucri fund a t u r 10 vq lore rei , q Ujc VCT , j
cn j a f & confcrvanda pro illo «empore ^ u, ™*' Crtl ^Z*^ CUnu in docere,
fi folutioiut mcnfe Maii , JieAt Mereat P f o illo tempore non eflet
fervaturus, & P* c . u0 ^ 2 - Scio inquam Januario habuifsct ) non eflet
ne- cociatu*«* - __ig ’ ' ^° c ere ecquid plus tunci Mercatore pof- ^, m 'scd
non «itCj|OUnu.j(i,monfc Sutriam fada foit irwnC/i 0aud,en<luJ * quia
venditio quoad fub- rl i ud, nifi foiutio pretif dila^^uJ^A^ ^?^P^ cmcntBm f fi
propior b.n< foC. ^1. 1 “««« ■roplioinnl mutuum tundi sssssss^rS^rtsssATs i
r Inquirex.Mcnfe Maii varium, in variisdiebus.rilepretiurt Co- let; licebitne
ergo huic Mercatori ratione didi lucri ceilanusveh- dere menle Januarii pro fu premo
pretio vulgari currendo mcnfe Maii ? Rcfpondco, Nequaquam licere . Debebit enim
vendere pre- tio, quod majore parte inenfis vigebit . Ratio eft , quia mercator
pro- babilitereopretioerat venditurus, quod communiter, eomenfe , erat futurum
; hoc igitur pretium illi ceflabit, atqucadcA hoc folftra exigere poterit .
Adverte, fi futurum eflet pretium legitimum , hoc folum exigere polle, non
vulgare , quia» meocafu, hoc iolum illi cella ret . Quid.fi tanta fuit eoanno
menfe Maii varietas pretii , ut non fue- rit pretium ullum, quod dici poflet
cucurri ile per majorem partem Menfis('Rcfpondcq,iumatur tunc pretium medium ;
Ratioeftfluia fupreraum non eft fas recipere ,ctim noo Iit certus Mercator fore
fe illo pretio venditurum, nec congruit recipere Iolum infimum, quia potuiftet
fortallc vendere majori 'pretio : fumat igitur medium , quo , &fuam,& :
ementis rationem commodAfatii habebit. Noninficier pofle menle Januarii cfimuni
confenfudeterminaripretium,quod currettalidieMaii ,immA& tali hora.de quidem
jullc, fi verd tali dir,& hora certA venditurus Mercator ellet .
Sedquandoid ? Padum illud non improbo . Polito enim quod Mercator vere fru-
mentum venditurusfitmenfe Maii, cum oefeiatur .quantum au- gendum tunc fit
pretium, poterit convenire venditor cum emente , de ai iauo certo pretio, quod
prudenti judicio tunc forte currendo nunc determinetur ; nam fic, illud femper(
fivedeinde menfc Maii crefcatjfivc dccreieat pret ium;acci pere Mercator
poterii . Certe fi fine fraude id fiat, cAm fit par vendenti*, ement ilque
pcriculum.nun video, unde condemnare id ullus poftit . F narunt um intraJitumi
pagarc , dcconfegnare- it Hoc contndu utuntur fzpA Siculi, quem quiafufficimtcr
explicat, probatque Diana p.i.tr.l.rtf. 6 y hic ejus locum demun-
ftnflefufitciat» An vrnJitar non folato putie ^ alrmptorepejft porci pere
frnUmi rti ifr trtditb ntndit * , qu*m\>u omtnti trsdits ) i } Cajus vendit
Titio fundum,vel domum aurds mille,quosTi- tius promittit folvere hinc ad
fex,v.g.annos(iaterdum non defigntn- tur anni, fed donec emptor fol vet pretium
) inierim verA tradit pof- feflionem fundi ipfi Titio,ca lege, ut idem Titius
reddat Cajo vendi- tori annuam penlionem.v g. quinquaginta aureorum, oemp£
juxta fru&us, quos Cajus percipere i fundo potuiftet. Qui qumqoaginw aurei non
computantur infortem : nam lemper remanent illi mille aurei tempore defignato
fol vendi : Id nc jufte fit ? 14 Si ejufmod i cont radius per modum ahfolutae
venditionis non celebretur, fed per modum locationis, licitus linedubioeft.
Modus autem locationis hic eflet : Vondo tM furutnmmiUr nurtis «J ttoUm
folnondii , illmdqut poffidtndum trado % nunc quidem y pro loento ( undo
mikip*nbit,fiporiHt fnin ogo fum dominut rrioiii Ue*tu)*( proptorrd ponfionom
juxta fvBuirfuoi dodmtluexfunft fitrttpijffimjoltai ■ tu* autom fonoru tetum
fundi fwrtium, kabocu pro imdito(unde pofiii liki emptori pmkitf**du$ t fi
porikit tfuiapoftoAilfiuiorit tu Domiuut. ) Hic, inquam, contra^us licitus eft,
quia eft ipfametpredii locatio ; paflum enim illud.ut omninA fimul mille aureis
folvant ur, iniquum efle non videtur : tum ficut venditor dare promittit fimul
totum prardium, itaA: emptor totum pretium . QuAdfi paflum fuerit dc fol vendo
pretio prsrdi i per partes, quod jullum etiam erit, pro- pter fimilcm rationem,
tunc fanA fi deindeloJvaturaliqua pars pre- tii fundi, debebit, quantum eft ex
hoc capite, & pars penfionis cefli- rc : quia tunc pro vendita habetur pars
prsedii ; quo cafu fundus pro iudivifoeritutriufque.ficuti contingit in
contrattu Societatis, vel in hxreditatcrelifla pluribus . 1 j A t verA fi
ejufmodi contrarius fiat per modum ahfolutf vendi- tionis in hunc modum ; Venio
uti ommnbjundum dilata fi lutiono , in- terim vertfolvar ponfione/ , (yt.
lllicitAficri,& injufld , docent inulti apud Jo: Baptiftam Antoniaccium
Euguhinum, inCaitdufiNeap. hb.^. ttap.x 1. ubi de hoc cafufusd:
videetumDian.p.i** r .H* f ^»*
g6.quiatuncfundusfitaWblutAernptoris,undeeiperiret, fi peri- ret, ergo ad illum
pertinent Sc frudus, quare convinceretur tunc penfioexigi propter dilationem
folutionis pretii, qu* eft mera ufu- ra.Aliquifentiunt juftA fieri.
RatioeftvinquisMolina/ow.t^Jfio?* in eodem Corollario , cui aflentitur Sanchez,
Ut A .eonfeap.jA.tX> alij- quefliios fequitur citatqueDian.
parr^.rrotl.^.miferl.re/el, 1 39. qui- bus adde Spcrellu m,p.x./ n 8.) quia cum
vend itor fundum Iibet« tibi tradat, cum tradere non obligetur , nili quando tu
folvert* pretium, jullum eft, ut emptor hoc beneficium, quod valdA eft arfti-
mabile, pretio recompenfet, dando venditori fruuus , quos ipfe per- cepifset . Ratio
eft ( inquit dc Lugptom.i.deju/I, d.t$.feB.\. nnmer. 149. cui praecedens nen
arridet )quia venditor, utpoiA , cui non- dum folvitur rei fuar pretium, poteft
nolle dare emptori totum,ab- folutumque rei dominium, atque adeA poteft
nolledarejus perci- piendi fruflus, feu dominium utile , quamvis det rei
proprietatem: fi ergo fruflus fibi refervat, eos, prout multi, vel pauci
producen- tur, tanquam fuos jure fuo accipiet, non verA tanquam rem emptoris*
nec in compenfationem beneficii fi&i, vel pretii nondum Ibluti • Hos Caput
VII. De Venditione, & Emptione. 253 Hos deinde frudus poflet Dominus eidem
emptori locare pro tanta pcniioue annua , quam folvet deinceps emptor , < 3
c quia aliquo anno uberiores folent die frndus^liquo Herilior es^ouet judicio
pruden- tis determinari medium quoddam precium annuatim certd l ol ven- dum
,quod padum juftum eri t., quia cftpa r periculum pro vendito- re^ pro emptore;
Annus enim fleri lis (avebit venditor i .annus ferax emptor i, « 5 cc Confi r
mo, nam (icut per ceufum Bullarem , ut vidimus AP- 5- 4 » J». in Sicilia emimus
trusus praedii alicujus, unde fuper il- lud prxdium deinceps mihi penliu fol
mur,(ic nunc frudus mihi re- fer ?o, non tibi vendo, £cc. Probabiliscfl ergo
haec fecunda lenientia, five ex ratione add uda 1 Mol ioa,ii ve ex ea,q uam de
Lugo prod uxi t . CoMrafhtt ( i
godCTC . ) 1 6 Non erit inutile per hanc QCcafioncm,& illum Gmilem con-
tradum breviter excutere. Antonius dat tibi aureos V.g. mille, tu illi
praedium, vel domum «quivalentia, fruitur quifque datis, donec alteruter reddat
acce- ptum ; nam tunc & alter,quod accepit reddere obligabitur • Ratio, cur
hiccontradus ( qui ideb appellatur dgadere^ quia alter re alte- rius gaudet ,
line translatione dominii in accipientem, unde danti fundusperiret.fi periret )
Ratio,mquam, cur videatur injuftus,eft, quia pecunia eft infrudifera , praedium
ex fe frudi ferum : ergo qui fandet praedio , frutur infuper & frudibus ,
qui bus non gaudet , qui folam habet pecuniam;, quae ex fe flerilis efl : Si
Antonius tibi daret fruendam domum locabilem, tu verdilli praedium aequalium
fru- duum, noo cilet dubium de juftit ia ; frudus enim compenfarentur frudibus
: nunc vcr6,cdm, quod tu accipis ,fit infrudiferum,quod vcr6 tradis, frudus
afferat, clara videtur iujuflitia . 1 7 Nihilominus inde puto, polle te
exculari ab ufura,quia frudus Illos accipis ratione lucri cetlantis . Ita
Azor^.j./.p./.to. lege etiam Bonae. d'. \.dttantra£l.q.xf.-]. $,».«.7. Filliuc
/.J9.r., ».90.nam illos aureos mille tu poteras negotiis exponere , atque ade6
illis aliquid roodb magnum, modd parvum lucrari; Potes igitur in ejus coropcn-
Mtionem accipere frudus praedii, lucro illi incertoad prudentis ar- bitrium
sequ.iles.Nili ex hoc capite juflifices hunc com radum prz- dido modo
explicatum , (ureris , vel ufurarius, non enim video, qua alia ratione (
quidquid alii dicant ) defendi ab injuftiti» poflis. Ita dc Lugo , t.x.dejufi.
d.xj. feli. j 1 1 € . 18 Dixi ( prardido modo explicatum) nam G Antonius i ce
illa pecunia prxdium emat, cum pado ut retrovendere illud tibi tenea- tur
,quando tu reddes pecuniam ( quomodo ipG accipienti przdium periret, G periret,
non tibi )jufhis,fcdaliusi pr*didoerit,dc quo, & de ejus conditionibus
etiam pluribus infra § . j. D/ emptiene anticipata . 1 TTTcertum prxmitto ,
minoris rem emere te nonpoffeexeo v/ capite^uod anticipato rem emis, nunc dans
pretium, vel partem pretii,recepturuspoftci rem ipfam emptam . Ita Molin. t.x.
d.\ jH.LcflV i.r.»i>.7.Ratioefl,quia;uflum pretium rerum eft illud S uo res
valent tempore traditionis , ut io fimili didum efl f-pra , ubi t venditiant
frumtait adp trium Maii . £ft item hzc fpCCICS tacitZ ufurz, G enim nunedas
centum pro equo, tibiconfignando hinc ad annum, quando valebit centum &
decem ,eft perinde, ac G nunc da res centum, recepturus pod annum, centum &
decem: quz efl clara ufura . Dixi ( per fe ) nam G interveniat lucrum cedam ,
damnum emer- gens periculum non habendi rem emptam, vel non habendi Gnce- ram ,
vel quii Gmile , fervat is,quz in Gmili diximus fup. . poterit aliquid
proportionatum, ultra accipi . x Dubium err.oefl, quo modo
abftrahendoilucroceflante^lamoo emergente , tic didis periculis .conflit uendum
fit juftum pretium in mercibus, quzantlcipatd emuntur Refp.tribusmodLS.Pnmd, ut
nfic determinetur certum i llud pretium, q uo probabi le creditur ede res
tempore contignationis valitura, & in hoc cafu, etiam G contignatio- nis
tempore multd pluris valeat, vel multd minoras, in pretio illo de- terminato,
flandum efl, quia par (brtuna ,& par fuit in conventione periculum.Ita
MoUjl^ex Syl vefl-SaUs, dub.\y. aliique, quibus adde Bar.i
S.Fauflo>M//>rr«(/«, /6.9.42. Quando autem ejuimodi pro- babilitas futuri
precii haberi non potefl,poterit etiam conftitui cer- tum pretium prudentis arbitrio^
& non ad meram vendentis volun- tatem;nam Gmili modo erit par periculum , 8
c veluti ludus fortunae. I Secundo poteft rei ici cooflitutio pretii ad
tempu$,quo merx eft conGgnanda:poiefl enim Geri conventio, ut pretium illud
detur^uod curret frequent ius eo tempore, quo confignabitur,vel Gea frequen-
tia cjufdcm pretii tunc non fuerit , ut detur pretium medium, ut in fimili
pauld luperiils didum eft , *. i a. 4 Tertid poteft conveniri, ut illud pretium
detur, quod Magiflra- tustem pore con lignationis, vel pauld poft, taxabit,
quando id ioleti Magiftratu in aliquibus locis, ut in Sicilia, fieri mox d «.9.
diximus. Et (and hzc determinatio cflm fiat ab expertis , & ab iis , quibus
bo- no Reip. providere incumbit , iufta efic,niG lucc darius contrarium
conflet, (emper efl przfu menda . Juxta przdida debet intelligi«quod his verbis
docet Caramuel fi. *.Tbta/. Mtr.d. I4.fl.74j. Hit ctntrjflus rmpteriu/ licitu/ tft . Do tibi mi/ it
aum/ falutudo/ tr.tjfi/ ttmport in tt ititare/ Primi , tali pretio i ve/ t
Secundi pretio /urunt , tun/ ^tlyTmilfiutio curentimodiMtec 'llf.Sar ne in
primo debet lervari,quoi modd dixi v.x.in fecundo dixi *. \-tr 4-in tertio
debet adefle lucrum ceflans, vel damnum emergenv,fccu» efl ufura, G ex hoc
capiteanticipatz emptionis minori pretio triti- cum emas, ut dixi*.!. j Quid,
(i contradus non fit emptotius, fed rarrum mutuum, lici- tus ne crit?id enim
hac occaGoneicire operx pretium eft. Mutuum autem foret, G his duobus modis
miretur contradus; Da ubi mutua centum folvtndo/ ttmport mefiti in pecunia ,
vt/fi manu in tritita , jufta aliquo puti ,txdifti/ «.*.$.#• 4. Vel ,Do tibi
centum mutuo folvtndor ttmport mtffi/ om .inb in tritico pretia aliquo ju fio,
oxibid. didis . Refpondeo primd:priorem contradum abfolutdcfte iicitumtMu- tuatarioenim
fit duplex favor, & conceditur pecunia (ruenda ufqqc ad tempus niefli* , dc
eo tempore flat im inveniet emptorem fui (ru- mcnti ipfum Mu tuantem. Refp.ru
rfus pofleriorem contradumefle etiam abfulutd licitum : quia GMutuacarius habet
gravamen dandi frumentum omniod , mutuans fubie gravamen non valendi petere
fuam pecuniam , ufaue ad mellis tempus,quod cfle pretio zftimabile dicetur
inieritis . Adde tum periculum, tum difficultatem exigendi. & limi lia dida
.0 .6 * l quxl unt gravamina Mutuantis . Quidam vendidit fuas merces dilau
folucione, hoc inito pado: 0 # tibiba/ merce/ nunc byemtftdfolotnda/
pretiocuruntitemiort t ftati/ JS tunt pluri/ valebunt qubm »une , nam fi
valebunt minari/ fo/vtu deiebit ftttia nunc currenti. Quis autem iujuftitiam hujus padi non videt ,
V.Ufitra^.f.S. Lana , fimi lia anticipati empta . 6 Ex didis folves quzftionem
vulgarem de bnis in Hifpania, de fru mento, v ino,calco,lcguminibus , ferico,
frondibus arboris mori ad alendos Bombiccs ncccflariis,& aliis Groilibus in
Sicilia ; & denique de aliis mercibus in locis aliis . Alicubi enim efl
coofuetudo, ut hzc anticipatb emantur multd minori pretio, quim valeant tempore
tra- ditionis, v.g frumenti menlura valet mente Augufti quatuor aureis, &
tamen emitur aliquando anteS, V.g. mcnleojufdem anni Januarii, tribus, vel
duobus aureis . Pari mado, quando poft fex menfes V.g. in Hifpaniam advenient
ooerar i z lanis plenz, valebunt e* in Portu quatuor, nunc tamen emuntur
tribus,vel duobus^ureis, dcc.Quzri- tur ergo, an hzc emptio ut injufta
reprobanda , an approbanda Gt nt jufla. Statuamus de lanis, rooxdccceteris.
Aliqui approbant,ut Molin. tam.x.d. \(,^\£ff.le(.titj.-j.m/&i .P*. gund.
l‘b. ydt coHtr Sanch. mox c 1 tand i>a li iquc . Aliqui repro- bant, ut
Navarr.Med jliiquc apud citat- 6 c alnapud Sanch./» r.x.conf. eap.z.di/p.t j.fy
1 6 utique probabiliter. Reprobant enim hi,quiain emptionibus hujusceneris non
agnofeunt titulum, quo lanzilh* quz erunt magni vaforis hinc ad fex
menfc*,quandoewifii;iiabuntur, emi nunc poflint minoris. Approbant illi, quia
inveniunt juflum titulum. Sed amabd te,quifnaro hic tandem eft ? Refpondent
prim6,qu« fi non emerentur tunc anticipatb hz lanz , venditores non venderent
eafdem hinc ad fex menfes pluris, quim nunc : G enim nihil , vel pa- rum ex didis
mercibus antei fuit venditum , certd poftei tempore traditionis tanta cflirt
copia Unarum vendendarum , utdccrelc»- ret pretium.Si ergo tunc parvo pretio
vahturz Gnc merces,iniquum nunenonent, eodem parvo pretio emere . Hzc ratio
mihi nequa- quim fedet , quia res non valet .quanti z (limaretur, fed quanti de
fa- doabfolutczflimatur; Sc certd omnes fupponimus de fido poflei rem pluris
zflimandam , & pluris valituram, ut modd in propoGtio- nc quaefticmts didum
efl . Sec iindd ergo refpondent, quia Venditores , nunc palCm eas offerunt
vendendas, ut Gc habeant nunc pretium, vel partem ejus ad fiia debita folvenda
, atque ad emendas, parandafque res Gbi ne- cdlarias . 7 Hzc ratio,G bend
explicetur, mihi arridet non parum receoira propter commoda.quz ex his dilatis
conlignaiionibus venditori pro- veni unt,libcmius vendunt homines,quim cum
conGgnatione necef- farid przfenti , underaulriplicaatur venditores, &
mercis valor confcquenter diminuitur . Non ergo emit quis anticipatd merces
viliori pretio/)b dilationem rei tradendz, Gceniro per fe cflet ufura implicita
,ut modd $.7.«. 1 .didum eft,aec ob commoditatem vendi- toris, fed propter
utilitatem^uam affert praefens pecunia cum mer- cium dilata conGgnatione,
frequentes venditores affereodo- Ex hac eadem ratione fit, ut venditores rogent
propter przdida' fuas necel- Gutes,cmptores,ut emant anticipatae merces
ultronex vilefeunt. Adde di (ficui tates,& pcricula/|up non rar 6 adfunt,«
5 c meri td ti men- tur,ne fuo tempore res confignetur,vel ne Gncera ; quz omma
dimi- nuere pretium nemo negat. Illud advcrte,ut noo ad meram ementis
voluntatem, fed^>mnibus expenfis prudentis arbitriojuxta dida div.a.pretium
decernatur,fe- cus erit merum furtum . Hxc T quoad lanas.Quoad catmsmerccs,idem
dicendum efl, quia ezdem in illis rationes militant. Solum nonnulli apud de
Lugo,/#. x.dtjufi. d, x 6 ./Wl.S. num.i *»• contendunt caldem quidem rationes
inveniri io aliis mercibus, fed io frumenti venditione non inveniri; qua- 254
Explicationis Decalogi quare puunt injurte minorisancicipacd illud vendi , fed
immeriti : nam etiam in venditione anticipata frumenti adfunt plures vendito-
res , ultronea: merces , pericula > Sc difficultates, < 5 cc. In Sicilia
adef- (equandam legem munici palem, quoad aliquae ejuCmodi anticipatas
venditiones, latentur, ledae illamoxfus6i».i6. 8 Adverte denique five multum
temporis, fi ve parum intercedat inter cootradum d idx emptioni» , & inter
contignationem facien- dam, femper debere elle coartans idem pretium prudenti
arbitrio,ut diximus^onllitutum; nec potell, quando intercedit multum tempo- ris
aliquid plus accipi Ita idem ebjtjxi. Ratio eliquia tunc clare il- lud plus
acciperetur ob fotam dilationem temporis, quar eft ipfamet ufura . Exempjo rem
clarnls intelliges. Antonius emit mente Janua- rii lanam, vel
frumentumconfimandum mente Augufti; At Czlar emit mente Maii cjuldem anni
eanidem lanam, vel frumentum con- tignandum eodem menfe Augufti . Dico idem
debere erte pretium pro utroque emptione; Ratioell jam dida , quia fi Antonius
accipe- ret plus quim C$lar,obdilationem temporis acciperet, quod ert uiia-
rarium, ciim alium titulum non addic (upponamus : & ex alia parte eadem
merx eodem pretio valet eodem illo tempore Augufti . JDecontrafiu emptionis
frumenti celebrato jnter Maffarium , Mereat 0 - rem , anticipato pretio , ia
Sici/ia , Apulia pajjtm ufurpato . 9 Maflarium appellamus cum , qui i fuis
fegetibus frumentum ex- pedat 1 & ad hujus fimilitudioem, etiam eos omnes,
qui vinum , legu- mina 4 ina/ericum,& fimiles frudus eollcduri funt.Quoniam
autem hi tempore hyemis pecunia ad colendos agros indigent, eas i Merca-
toribus, vel aliis accipiunt, vendendo iifdem res prgdidasluo tempo- re
colligcndas^odemque tempore cdfignandas, 6c quidem ante mul- tos annos ipfi
contrahentes conveniebant de pretio juxta ca.quy pau- 16 ant6<*
*».a.didafunt : fed quoniam plures hinc exoriebantur frau- des, lata fuit lex,
quae cavit, nc arbitratu contrahentium ejufmodi pretium decerneretur, fed emptiones
ejufmodi fiercot co pretio,feu taxafquam Meum appellamus Jquzppft fruduum
collcdionemi publico Magirtraturtatuereiur;e(lo portent ementes numerare Mat-
ianis anticipati pecuniam in computum.Hzc meta folet datui ali- quanto minor,
quim fit pretiu currens tempore mellis , vel certi fta- tuitur juxta pretium
infimum,quod currit cotetnpore.ld,quod fit in favorem eorum , qui anticipato
pecuniam , vel alias res dederunt i» computum Maflario;nampro?terei,qui hac
negotiatione utitur, di- citur acquirere lucrti metae . Non nego in favorem al
iquando Mafla- riorum,nc ii propter multas co anno expcnfas,in colligendis
frume- tis faflas vel propter quid (i mile, plus nimio aggraventur. Meum n6
aded minorem, ut didum eft.conili t ui, cum Mercatoribus tunc fatis provifumjudicetur/i
illo lucro potiatur, quod dicam mox n.ixjine . 10 Pragmatica Rc-ni
Sicil.M.'»f*/6i./>r*g.4.in Latinum transla- ta hoc ferii modo febabet:
Cumpltriqtto jua , onfcitnita rationem no- q u aquam labent e i tmaat torto
frit te , vclpretto , quod curret quibufdam tuonjfbusjen sfiebus imior ipfet
tmptertt,\enditorefquttonftiiuiitfrumen- tum,logumina, vinum, ea fumjeri. um ,
( 'jc, dantes ante tempus, hoc eft, an- teqaam difiifrufius ad malunt atem
pervenerint, pecuniam Me jf oriis, qui tum magne det riment e fe obligant tot
determinata / earum rerum mtnfurat fuo tempore dat uret, fi ttut promittunt ,ft
feluturei pretium majui earum, dem rerum , quedillo anno exurget >
Ideopracipimus , nequis oendere,jj tmertpradiiiajub quotis pra textu , pr a
fumat anticipato pretio ,nifi per aontrafium Ma/farti ai Mercatorem, boc fc
ititet modo , ut eonftituatur i qualibet Communitate pefl frufiuum collefiionom
meta ,’ & juxta hanc ■metam, fjy non a fio modo emptores , vond i/orofque
expediam contra fius Je ejufmodi diflrafiiene frufiuum celebratas ,jyc.
Profequitur deinde Pragmatica modum rtatuendi przdfdam metam^uam hicrefcribe-
rencceffe non ert. Recolenda item hic ert Pragmatica 6./.c.quar pro* ■pter
nonnulla incommoda, quae loquebantur, excepit oleum ab liocmodo vendendi ad
meum, jubetque pretio currenti debere illud omnino vendi, nulla expedata futura
taxa , vel futura pretii determinatioe . Formula autem Hujuscontrxdus Mattarii
ad Mercatorem , m hunc fcr6 modum vulgbcelebrari folet in Sicilia ‘.Titius nunc
menfe, verbi gratia , Januario vendit Cajo mtnfurat fexaginta frumenti, vel
mimi, hordei, (jc. quas idemTstius fe obligat conjfgaat urum t dem Cajo, tali
determinate die {pone exempli gratta decime quinto Augufti . ) Ni confignet Jt
obligat ad rtfa- cienda omnia , (y finguia damna , oxpea, fafque admajui
pretium , hoc efl,ft obligat foluturum quanti difia ftu- mrnra valebant A
tempore mora in anteii in toto anno ftquenti . A quo id pro pretio, quod erte ,
juxta metam frumenti ptr Officiali < fo lites fla- tuendam . Pra di fi ut
autemTitiut fatetur, de proditio pretio . ftba- huijfo iCajounoias nonaginta ,
hac communi conventione , ut promul- gata metajonfignatifque fu* die frumentis,
qui fupplere debebit juppleat alteri in frumente , vel in pecunia ( intellige
rrfptfiioi , bocoft Majfarius in frument o, e mp'or inpocnnia ;)Hadcnus formula
. Aliquando poni- tur in Maflarii favorem, ut iple fupplere, quod debet,
poflit, vel in fru- mento, vel in pecunia • u His explicatis: certum Gt
ejufmodi contradam ablolutc, nifi aliqua inficiatur circumflantia extrinfeca,
licitum efle . Iu Diana, p. I.tr.%.ref.i6. Ratioeft, tum quia noneft
pradumendum praeditlam pragmaticam maturo latam confilioefle injuftam: tum quu
hic cura non fit contrarius vcnditionis^c emptionis fub legitimo pretio, de- TraaiH. que rebus vulg6
venialibus, non apparet unde injuflusei fccenfendus Iit . Nam quamvis Mercator
foleat aliquid per hujufmodi emptio- nem lucrari; lucratur urnen /ull6 ,
quiacmit frumentum illo de- terminato pretio metae, quod communiter etl minus^uam
fit illud, quo Mercator in fequenti hyerae deinde revendet . Emercautem minoris
, ut cariore pretio vcndas,illicitum non ert. rj Illud hic video inquiri pofle,
An adhuc liceat, Siculo more aliorum hunc contradlum celebrare independenter k
meta, hoc ert determi nato pretio, quod erit communi ter tempore contignationis
, vel alio modoex di^is $.7. in.i. CuiquacficoRefpondeo, prarcifts omnibus
fraudibus, io confcientia licere: nam quamvis obftet przdi- dalex,, in qua
vocamur etiam Rei, Notarii luam operam locantes contrahentibus aliter, quim ex
dicta pragmatica; tamen quia lex tota fundatur in prarfumptione fraudum , dc
ufurarum, videtur illa cx Dian p. 5 . tr.j. refi 1 j. folum efle pro foro
externo , id enim olten- dunt ea verba pragmaticz ' fua confcientia rat tonem
non habentes ) Cc illa; nullo pratextu pra fumant )&C. An Majfarius pojps
cogi ad dandum frumentum ? 14 Jam ver6multz funt circa przdi&a pradicz
difficultates coodandz. Prima difficultas :Siconfignarc frumentum (idem hic
& inconfequemibusdtfficultaubusintelligcdecaucrisfru&ibus ) nollet
fuodieMailarius;fcd pretium dare vellet , portet ne merca- tor hoc recularc ,
& illum cogere ad frumentum promiflumconG- gnandum ? Refpondeo polle , quia
Maiiarius frumentum vendidit , immo cametli in contra&u illafuillct
afcriptaClaufula ( Majfarius foluet in j~r ument 0, ve/ pecu o ia j adhuc is
obligatur primo loco ad frtt- meutum, potito enim quod hiccontradluslit mera
frumenti vendi- tio , ( fccus edet purum mutuum, unde, illicitum lucrum metx
ex- torqueretur ) fenlus illius claufulzefl,ut folvatur pretium in eo c«- fu,
quo frumentum omnin6 defit. tf Quando autem Maiiarius pretium frumenti dat (id,
quod con- fentiente mercatore fieri pcrfzpd folet, non verd cogente.quia mer-
cator non habes Jus , ni (i ad rem fibi venditam , hoceflad frumen- tum)
quando, inquara,dabit pretium, dabit ne illud, quod vulgariter currit tempore
colledionis , quo tempore frumentum cratconO- gnandum, an aliud quod erit per
metam? Refpondeo debere dari vulgariter currens in majori parte temporis
colle&ionis , quamvis aliquanto carius foleat elle, quim quod ponitur p~r
metam. Ratio ert , quia fi mercator habuidet frumentum fibi promiflum , illud
ta- li pretio vulgari vendere potuiflet; potem ergo ille i Mattario exi- gere
quantum fibi frumentum valuiUet eo tempore , quo culpa Mat- tarius non
cunfignavit , hoc enim vocatur , Sc elt lucrum przcipuura metx, quod lucrari
potirtinuim intendunt Mercatores; c umeret» fibi valuiflct pretium currens
tempore collcdionis , hoc fine injutTi- lia exigere poterit. An refeindi peffit
hic eontrnfius } r 6 Secunda difficultas.lnitio prardifli contraflus inter
Maflarium & mercatorem mulcdantecolleflionem frumenti , V.G. menfe Ja-
nuarii , data alia pretii parte , potell ne intermedio tempore ante di- dam collcdlionem,V.g.menfc
Maii mercator reaccipercfuam pecu- niam X Maflar io, & refundere
contradum^tque ob ejus reciflionem aliquid lucri ab eodem Matlario
exigere?Rclpoodeo,id d ebet rctol vi juxta aliorum contraduutn rcfcillioncs, ut
nimirum ille aliquid fol- vat in cujus gratiam fuo Juri cedit alter ;( contri,
fed immcritd vi- detur die in fimili Azor.p. j./.io.r. 1 1 .decambiit,q.i )
Quarr fi in ca- fu notlro refeiflio fiat, mercatore petente , Hc in ejus
gratiam, nihil po- terit mercator ex igcre,imm6 debebit Maflario aliquid
prudentisar- bitrio tradere, joxta id, quod valet ejus ccfljo . Quod fit lut ,
petente Maflario Cc in ejufdem gratiam , poterit mercator aliquid fumere, imm6,
& damnum ,vcl lucrum exigere, fi quod illi, juxu rcgnlas generales traditas
, emergit , vel certat : quia tanti valet ipfi fui juri* ceflio-Si denique fiat
in utriufque gratiam, nihil poterit lucri ab alte- rutro exigi, quia utrinque
beneficium compcnfatur . Augmentum frumenti cujus eft ? Difficultas: Augmentum,
quod folet facere frumentum in horreo, cujus eft, Maflarii, an mercatoris ?
Refpondeo, ejufmodi augmentum idiecolledionisejus ufque ad diem prxfixum in
con- tradidi maflarii, portcA erit mercatoris. Ratio ert, quia illo die prz- fixo,quo
debet fieri , feu fit confign.it io , frumentum tnnfit in domi- nium
mercatoris/cflo metare rationum computatio facienda fit po- Ilei ) antei
vcroefl in dominio maflarii. ( Cum
ergo res pro Domino cre(cat,ante illum diem frumentum crcfcet pro maflario;pofl
illum pro mercatore . Quod fi mercator , quando rationabiliter timet , ne
maiiarius diflrahat alio frumentum, ubi illud, etiam authoritate Ju- dicis
fumat quodei ad fecuritatem luam tunc licite conceditur ) fervare debebit pro
maflario augmentum , nuod , judicio prudentis , ded udis expenfis zflimatur
efle i die,quo i llud fu mi t.ufquc ad d iem przfixum in cootradu ; quia hoc
maflarii eft,ut diximus, oon merca- toris . Cap. VII. De Emptione) &
Venditione. JL» poffit fiaiuittrto quantitas frumtuli . 1 1 Quarta difficultas
: Liciti ne celebratur hic contraAus^icter- minando me n fur as IruAuum con
lignandas? id enim videtur repre- hendere lex allata ».io. Refpondeo illiciti
celebrari puuot non- nulli propter prxdiflam legem : Adde^uia poflent determinari
v.g. mille menfurae , & loliim anticipati dari decem , vel vigioti ,
pretextu padi, quo, qui deinde debet fupplere,fupplebit ; quod pro- feAA
vertetur in Maflarii damnum, qui uon rarocogetur, ioanno pr?fertim fler ili,
frumentum querere tempore pr?fii*,ut promiflas menfurasadpquet. Verim quamvis
eas non determinare tutius fit, tamen fi fine fraude determinemur tot menfurae,
quot prudenti ju- dicio videbantur adaquare pretium Ma dario numera tummon
video unde injuftitia committatur.Quod fi Maflario numeretur pauca ali- qua
pecunia? quantitas, folum in arrham futuri pretii,quid erit inju- fticiae, fi
ipfeconfcntiat ad pretii dilationem ? efto aliquando merca- tor peccet, contra
Char itatem, fi inde valde Mallariosdepauperan- dusfit- Ad legem refpondcri portet
, eam fundari in pr«rfumptionc fraudum : fi igi tur fiat One fallaciis coram
Deo , non peccabitur . Au Mtrtototi iit tat pigout sttiptro . »9 Quinta
difficultas : Licet ne mercatori in fuam fecuritatem pignus item prfter contra
Aum i Matianis expofeere ? Refpondeo licere,quiUbet enim Jus habet negotiandi
circa rem fuS majore cau- tione, qua poteft . Lege Azor. \M. to.do tamHit , t.i i .q 1 1 . Ah
qui Maffaritn non tft , uti koe tontraRw fuoat ? *o Sexta difficultas : Is ,aui
Maflarius non eft , poteft ne fine cul- pa fimilem contradum venditionis inire
cum mercatore, vel etiam cilmco,qui mercator non eft ? Refpondeo tribus didis.
ai Didum primum: Qui pecuniam accipit i mercatore, vel alio carens intentione
vendendi frumentum , cum fegetes non habeat , nec alia via, v.g. emptione fru
mentum habere fperat , celebrat con- tradum illicitum, Gc perjurium . Ratio eft
, quia (imulae vendere , cum re ipfa nil vendat . x» Inquires : mercator in hoc
cafu accipiendo fuo tempore lu- crum metae , peccabit ne contra Juftitiam,*n
foldm contra Charita- cem dumtaxat ,atq; adeA fine obligatione reftitutionis?
Refp. folum peccaturum contra Charitaterafenfcrunt( fi vera funt, quae i Pa-
tribus me antiquioribus accepi ) omnes ferd Siculi Theologi Socie- tatis
noftr?, de hoc interrogati, Gc confultk 1 P.Ludovico Mafelli ea tempeftate
Provinciali ; attuleruntque rationem ; quia qui vendit frumentum, cogitans,
&fperans illud non dare, licdt perjurus fit , tamen ex vi ejufmodi
venditionis habet libertatem,uc fi frumentum darevelit, poffit ; non ergo,
quando Maflarius accipit pecuniam i mercatore, mutuo illam accipit, Gc
confequeuter mercator acqui- rens lucrum metae, non acquirit ex puro mutuo . a;
Verum animus nulla ratione huiefententi? acqulefcit , fiqui- dem eftoufura non
adfit propter didam libertatem, aderit furtum contra Juftitiam, quia fine
titulo mercator met? lucrum acquiret ; Titulus enim uon alius erat, ut hic
fupponimus^iifi emptio frumen- ti : Cum hic ergo emptio nulla fit, nullus erit
Gc titulus. Et ficuti mercator boresemensiruftico, qui eos non habet, Gc deinde
idem eofdem locans pro certo pretio, ideAex Fjgund./.5. dtto»tr.e.%^.n. 9
damnatur de furto, quia nulla ibi intervenit emptio, lcd fiogitur;
ittincafunoftro. »4 Qujd/i mercator intendat emere frumentum, venditor autem
vendere non intendat ? Refpondeo , cilm venditio , Gc emptio com- muni confeofu
perficiatur, verus contradus hic non aderit : Quare nifi mercator curet, ut
alter mutet animum ,velitque frumentum vendere, lucrum metx habere non poteft.
Excipe nifi Maflarius fin- gendo venditionem mercatorem decipiat:tunc enim
Maflarius mer- catori lucrum metae compenfare debebit :nam,utdiximus/*/U$.r.
}.$*.q*l*ft dojutamonr. do/ofo t qui in contradibus facium decipit , totum
lucrum decepto reftrcire debet, mul tA magis ii mercator pe- cuniam fido ilii
traditam alteri non fido tradidi flet . sj Quid contra, fi Maflarius velit
vendere frumentum, fed illud emere non intendat mercator > Refpondeo , tunc
lucrum mete mer- cator exigere non poterit, quia nulla eft tunc emptio, quzfola
, ut hic fupponimus, lucri acquirendi titulum afferebat . z6 Didum fecundum .
Si is, qui Maflarius non eft,l icAt fegete ca- teat, tamen, vel fperat, vel
falcem poteft per emptionem v.e. fru- mentum habere, unde contrahat cum vero
animo illud vendendi ; licitA,Gc juftAfegerit .Ita Diana,/», 6. Ratio eft^juia
cui- libet jus eft vendendi id, quod certd fperat fe habiturum : lege Mo- linam
rs.a . 4 * j9,/£*.dc Arag.9.77 ar».4. »7 Didum tertium . Qui Maflarius non eft
, quique non eft mer- cator, G ita contrahant , ut ad nihil attendant , an
fcilicet poffit , an non poflit haberi frumentum fuo termino confignaodum ,
contra- hunt ni hilominus animo faciendi, quod alios communiter facere vi- dent
cum fuo lucro, de injuflitia non fune reprehendendi . Ita Dia- na p.i#r.8.r//It 6.
citans _ aliquos Theologos Societatis Jefu ab ipfo confultos . Ratio eft, quia
hi bona fide, & taciti, ineoanirao^iabent implicitam intentionem vendendi,
Gc emendi frumentum, id enim eft velle facere, quod alii communiter faciunt . gw
debeat Majfarius moro fui } 155 18 Septima difficultas :Sa ftatuta die venditor
frumentum confi. gnare, vel pretium reddere negligat, ad quid ultra
tenetur,prsrter ipfum frumentum, vel ejus vulgare pretium? V idetur enim teneri ad folvendum mercatori
pretium fummum, quod forti curet in toto anno fequenti, quia ita incootraAu, ut
vidimus ».t i -conventum eft . Refp. ad id non teneri,vu.u folum tenetur juxta
pretium tunc vul- gariter currens,ut ex didi is *. i j.conftat. Ratio eft, quia
ex nullo jufto titulo poteft diAum pretium fummum ex pole i . Difcurrepcr qua-
tuortitulosflui folentaffignari. Primus eft ipfe contradus vcnditb- n^dc
emptionis . At hic perfeAus fuit fub pretio, feu ut loquimur , fub lucro met? j
quomodo ergo ratione illius contraAus extorqueri poteft preti um lummum, quod
forti futurum erit ? Secundus eft ip. fum mercatoris officium : A 1 1'upra
vidimus hujus rationem jam ha- bitam fuiffc in imponendo pretio, feu meta.
Tertius ratione damnt emergentis, vel lucri ceflantis. At I icit concedam, id
deberi;pofito, 3 uod mercator frumentum (ervaflet , Gc veri fummo pretio vendi-
illct juxta conditiones fupradiAas,& dicendas infcriuscum de ufu- ra, umen
incertum eft, eum fummo pretio venditurum, quando ad- eft h?c incerti tudo, non
pofle certum pretium fummum i mercato- re exigi,docent in fimili
Lcffius,Azor,Molin-Salon,Bonacina*liiquc citati i Diana, i.t.Rofo/.i 7.(efto
pofle videatur concedi i Vafq. apud eundem Dian. iM.) Pr?terei, rariffimd fic
vendet , Gc nos hic loqui- mur univerfal i ter, GcexvicootraAus, an debeatur
illud lummum pretium:non veriex extrinfeco damno alicujus particularis merca-
toris . Quartus denique titulus efle poteft ipfum paftum, feu pcena
conventionalis in contraduappofiu, ut vidimus v.n. atquehiceft titulus, quem
magis apparenter hic adefle nonnemoconcendit.Ad- hoc umeo facili refpondeo :
nam hxpo?n?conventionales in hoc Regno prohibentur, exceptis quibufdamyquas
vide apud Mutam,** (ommrmt . ». tonfuttud. St natui P anormi y t .\\. Adde
primb irrationa- bilem effe pcenam adc6 indeterminatam ( puta ad majus pretium
, quod effe poterit ) poflet enim efle admodum improportionata ad deliflum,
ergo eft oroninA injufta. Adde fecundd efle valdd probabile ante Judicis
fententiam non teneri, quempiam ad has pcenas con- ventionales folvendas,ut
habet idem Muta, v/r.Sanch. /. i. do d.i. dui.ti. »i.z7p ergo {altem ante
fententiam Judicis liberent Maflarius . »9 Urges ;
cureigopemittunturexwCTxpomdepadoinboc contra Au ? Refpondeo, quia ejufmodi
pa&umfeofum habere poteft bonum, ut fcilicet intelligatur tunc deberi i
Maflariomajoremra- lorem, quando, quia mercator fervaflet, atque
vendidilfetalio tem- pore, tantum damni ( dedu&is expenfts ) ex di Ai
Maflarii mora , di- Aus mercator pafius eflet . 30 Quod fi quaeras, cur h?
paro? abfolut^ prohibentur in Sicilia. Refp. propter pr?fumptionem multatum
fraudum, Gene per im- moderatas p?nas vexentur plus nimio contrahentes . Nam
ceterum poenae conventionales quando fub legitimis conditionibus fiunt ad
fecuritatem mutui, vel rei empte, damnanda ex fe non funt, ut no- biles
authores docent, Molin./$i7. Leff/.x.r.aa*<rf. Med.f.j.
Dicaflill./.a^.loV».".atl. Caftrop. dtjufl. tomm.difp.^p.tf d, fmm na
fenvtnritna/t, vide plura apud Sperel!.^ *.d, ijt. Conditiones au- tem funt hae
Prima, ut poena non imponatur in fraudem u furar, fed ut creditor fuum tutd
liabcre queat : eftodefiderct moram Debito- ris, ut per accidens ipfe creditor
lucrum inde ferat . Secunda, ut fit moderata, habita ratione rei redit ucnd ac,
& culpae debitoris-Tertia, ut debitor fuerit in notabili mora culpabiliter
i fine culra enim ne- mo eft in conficientia ad p?nam aliam condemnandas .
Differre fo- lutionem per *o. dies communiter non effe notabilem moram , no-
tanc meritA nonnulli . Quarta, ut fi partialiter fit fatisfaAum,remit- taturGc
pvrnarpars . Quinta, ut nifi aliud exprimatur, noiTurgeac obligatio in
confcientia,nifi poft fententiam Judicis, ut ex probabi- li fentencia mod6
notavimus . A an votor i idrm CtHtraSiui poffit ? Difficultas
oAava.SiMaffarius/eu frumenti venditor terupo- re przfixo ad folutionem,neque
frumentum habeat, neque pretium, quo mercatori valeat fatis6cere,ooterit ne
iterflm contrahere eum eodem mercatore, Gc eidem vendere frumentum coofignandam
in fequentis anni rccotleAione,eundemquecomraAum toties renova- re, quoties
iipfe maflarius folvendo non eft? Rurfuslucrumpoteftoe adiici (orti? hoc eft,
potero ne pro frumento, quod nunc in fecundo contraAuemo,aflignare pro pretio
totam illam pecuniam , quam mihi debet Maflarius ex vi prioris contraAus, in
quo includitur lo- crum meta; ? Refp utrumque liciti pofle . Ratio prioris eft
, quia fi primus contraAus fuit juftus, erit Gc fecundus, & tertius, Gc
csrteri. Ratio pofterioriseft, quia ficuti debitor debet mihi fortem, fic Gc
de- bet lucrum met? :ergo ficuti cum forte pofliim mini emere frumen- tum, fic
Gc potero cum lucro met?, lucrum metat dico, non verd pe- cuniam debitam ex
p®na,necex^ufdem poena? ,n t^reflc,nui a pp. na non debetur, nifi accedente
Judic»fentcntia,utdiAu m eft. Lege Molfcf. i» fummo, icm.trr.i a^.aj >»J 7
S.VUL 2 f 6 Explicationis Decalogi D/fi , (f voadttiomi . An ruditum , {eu
tbirojTapbttm , poffit miaarit tmi numera/ a , ftu amticipats pecunia . t C 1
ciufmodi creditum , five maturum , five immaturum Gt diffi- 0 cild,
periculofum, litigiofum, vel cum expeaiu exigendu®,li- ciri pofle minoris enim,
certum eft juxu proportionem talium diffi- cultatum; i rom6 etiam juxu temporis
longitudinem, quiaqu6 barc produftior eft, ed plura pericula timentur , dced
maris rogaris. Iu MolV.36l.LclC J'b.iS*l.d8.
Sili*,deompt.$i>ead.d.lg.&tr. 4» ufmiiftbb. a 7 . legatur Dicaftill-
IJtJiiuftjTa8.iQj*Jmb.ifl. Ratio ulterior eft , quia pffdifla minuunt fccuadiim
communem aeftima- cionem rerum pretia. Quare fi Princeps, V-G. Petro debeat
mille , quar Petrus difficulter poflet exigere, tu verd , propter amicitiam ,
vel induflriim facillimi potes : liciti emis minoris , etialhfi ca recu-
peraturus fis magno tuo commodo, quia veri emis, quanti cum tanta difficultate
creditum illud ex communi zftimatione tunc valet^sec cua amicitia cum Rege tibi
nocere debet , ut certi noceret , fi alii polient, tu nequires tantidem emere.
Quod fi tuum creditum eft apud eum, qui fol vendo non eA, vende- re illud non
potes . Iu Barthol- * S. Ftufto. »■ fpceul. Canf. d. 6.?.j 4 . quia id
mortaliter non eft vendibile , cfim nullam habeat fftimabili- tttem intrinfeci.
x Quandd nulla eft difficultas, nec periculum, dtc. in exigendo , ut folet
acciderein certis, tutifque chirographis, feu apodixis , licdt tutius fit
minoris non emere ; Probabile tamen ( contra Mol. d. 361. cit.Leff4cuv.7t. fedeum
Fagund./.f. decontrs.ig. «.indicente id
cffeprobabile^aym./.3./c^.4.(c.4^liifque^iuitNis addatur ipfe Leff. ».65. qui
H. fatetur hancefie probabilem, eamque docuiffe Bella rm.
Lovanii,&Dicaft./.xVc>ft;>f.rr.io. d.%.n. 414. eandem probabilem
exiftimantem ) eft, licite item poflie . Ratio eft, quii jura, feu credita
communi ((limatione mi nus atfti man tur , quim zftimetur ipfa pe- cunia
numerau ; dc me r iri : namillatototempore,quononlol- vuntur,funt intrinfeci
inutilia • A d de, merces ultroneas vilefeere (altem pro tertia parte : at
communiter homines rogantur emere ejufmodi credita. Neque blc eft periculum
ufure ex virtuali mu- tuo, quia hrc eft vera venditio, & emptio illius
aliquantum inutilis baris. Potuls eft timendum, ne adiit periculum fur ti, quod
cerri erit cavendum, ut fi valde minori pretio, fine titulo , emas . Si enim
cre- ditum mille aureorum V.G. ut tam facili, & tutum, ut poft unum, vrel
alterum diem exigas , poteris tribus, vel quatuor Juliis mi- nus emere ; dc
aliquando nihil minus poteris, ut fi poft unam , vel al- teram horam facili
creditum exaflurusfinc difficultate fis. At fi poft unum, quino; decem annos;
poteris multb minoris emere pro- pter pericula, OC difficultates, «expenfas, qu*
licii nuoc in ca- lide quo agimus, nullae prorfus praevideantur, femper tamen
ma- jora ex longiori temporia lapio occurrere pofle, rationabiliter time- tur.
Unde vldesjid,t»n effe lucrari ex meradilatiooetesDporls,quod eft ufurarium :
fed ex aliis juftis titulis , ut diftum eft . 1 Haec funt facilia, illud magis
controverfum . An creditum iit maturum certiffimum, licit fit exaflu
fecillimum, emi ooflit minori pretio, non folum * perfona tertia , de oua
haOenus diffum eft, led eciair poffit minoris emi, feu extingui ab iplo
debitore ? Equidem concedo cum Faeund. IdJt.i 7- efto Molm.av.nr. dicat ad efle
omni ni improbabile . Ratio eft eadem, qu( in cafu p receden- te, quia minus
valet Jus rei, quim res jftcpifterei, quia ubat fine fraude, & fuit proportionatopretioy
non apparet^ ur iplcdcbitorbt excludendus ab eo, quod poteft tertius. 4 Nota
tamen perdiligenter : Primi», meo cafu, quo ejufmodi ■venditio6eret
principaliter propter difficultates exigeodufi ipfe de- bitor earum
difficultatum efleccaufs, nulla ratione iofi debitori li- bere minoris vendete
, quiafic venderet id , ad quod removendum ipfe tenetur : ipfe enim tenetur
difficulutes folvendi removere,» ftoe impedimento fol vere . Ided etiam
diftumeftf immaturum^nam maturum debitum necuit minoris emi ab eodem, qui illud
debet, is enim pari modo ex Juftitia tenetur ftatim folvere . < Nota
fecundo, quod dicodeeodemdcbitorc^iici debere de ejuf- dem Miniftro; Unde
illici ri»dc iniqui Miniftri Regn, quorum Offi- chiro fit pecunias Regias
exigere, dc ealdem folvere creditoribus Regis, iniqui , inquam , propter hoc
caput duQumcx difficultate exigendi, minoris emunt ab iidemRegis creditoribus
debita. Regis; Nam Miniftri hi perfonamRegi«gerunt,atq;aded omnes difficulta-
tes fuperarc ex Juftitia debent, quo creditores integri fatisfianc . 6 Ex qua
nofteiior e notatione evolve quarftionem fequentem Pe* trusemit, vel conducit
aliquid* Reee,undeeidd Regi debeat-V.G. mille ; Rex autem ex aliqua caufa debet
Hofpiuli V.G- itidem mil- le, Quid ad lucrandum excogitat Petrus? Regem ont, ut
mille, quz ipfe Petrus Regi debet Jolvat idem Petrus holpiuli,&fic Uber fit
Rex i debito, quod hofpitaii dcbet;Hac facultate impetrata/eu cum fpeeam
impetrandi, emit Petrus multi mmoris, V.G- aurcisquin- quiginta,c reditum illud
hofpitaii*, dc fic loco mille au reorumfluos ipfe Regi debebat, foldra
folvitboipiialiquiDquagmta,liciti ne hac induftria utitur Pctrutf Uliciri/entit
Molin. oC Salas apud de Logo mos ciundum^ui» ficuti Rex nou potent minori
preuoatinguere Lib. VIII. Trad. III. Illa mille ,ita nec Petrus, quii Rege
illam commutationem impe- travit . Licite, putat de Luso, *.%■ dejuft, .«.quia
non eft minifter Regis, nec dum illam facultatem impetratae Regis Miniftnun
conftituit . vel fc obligat ad integrd fol vendum . 7 Veritm,niG _hJc
diftinguas, errabis feci le. Nara fi illam feculta- tem fatisfaciendi hofpitaii
cum iis mille aureis debitis* te Regi im- petrafti, poft quam minori pretio
emifti ab hofpitaii creditum ,Iicicd predtflammduflriamexcoeitafli , neque
iaiqud illam ufurpas. Ra- tio eft, quia fic nullo modo es minifter Regius,
quoad fol vendum hofpitali,iameniinnibil Rex bofpitali debet, fed (ibi.quijus
bofpi- tal is aequo pretio . ut fiippooi mus , emifti, & ex alia parte
quando il- lud emifti, tuum futurum artificium, amiciciaque Regii tibi nocere
doo debuit ; At veri fi eam facultatem impctrafii, antequam emeris creditum ab
hofpitaii, illicud,dciniqudtegeris,fi poft impetratam feculutem minoris emas,
feu extinguas ejufmodi bofpitaus credi- tum. Ratio eft, quia quando Rex tibi
licentiam illam, feu commu- nicationem coooeiTit.tranftulic in te onus {blvendi
holpitali aureos illos mille; onus autem hoc involvit etiam obligationem fol
vendi fine difficultate ;eftm ergo tu debeas exluftitia fine difficultate fol-
vere, contra luftitiam ageres, fi ex hoc capite aliquid exigeres ; quod on us
contra te cerri non eft , in priore cafu . 8 Nota denique tertri: An Debitor
poffit fic dc debito immaturo Convenire cum Cred i tore? ubi eimtum »urt*t poft
anuum, da ubi mm 50. ty fO» dabo mom poft anmum ,ftd poft duoi, vtltut . Rcf-
pondeo , duplici modo id fieri pofle : Primo, per extinftiooem prio- ris
contraflus , & celebrationem novi, fic v^. dicentem creditore : Arripio JO.
ty roftimrto eontraSium , quo tibi mutuavrram centum y fr novum
ctUbro,quommtMOM XO.ptr hitnnium . Atque hunc modumef- fe licitum per fe patet
; vel fecundd, nibil immutando/ed reliquen- do idem mutuum , quoad partem non
redditam , cum excenfione ta- men ad biennium , oe quamvis ufurarium fic effe
doceat Nav. apud Cara. »»* cit. videtur tamen non efieufu rarius, fed licitus,
ex Ca- ram. Ub.i.Tbeol.mora/.d.i 3.0.748. cujus verba exfcribitftt approbat
Dian^-9- »'.6."/.»4.qu ia d ebitor tulit gravamen folvendi ante tem- pus,
nimirum nunc illa 50. & creditor fubiit gravamen expettandi per biennium
pro aliis so. ergo funt fub pari gravamine; Confirmo , quia hic non eft contraflus
mutui, fed innominatus , Do gravamen meum, ut tu des gravamen tuum, dc c. An
lutat eariuj vtnJctt cudito t ut ftatim viliu/ numerato idem ematur , quod
alicubi dicitur Porro, afieubi Ptllixxa, alicubi Baratto . 9 Indigens Petrus
prefenti pecunia emit i Mercatore v g. pan- num, credito, iub rigorofo pretio,
v.g. cem um aureorum : mox Mer- cator idem emit eundem pannum abeodem Petro,
pretio infimo^iu- rocrato, v^. odoginu : dc Petrus remanet Debitor in rigorofo
illo pretio aureorum , licirineid fit ? Reri. in confcientia , & ex fc,
fieri liciri . Iu Fag- le. c. 34. Leff. /.r.4i6. mod6 veri predifii vendant ,
cnuntq; nec palliare velint mutuum) dc ejus ufuraift . Ratio efi, tam quia dc
prior,dc pofterior venditio ^ifta eft, quippd ju flo pretio fioc fraude cx ped
i u , tu m qui» tertias quilibet Mercator poflet eum pannum infimo pretio
emere, ut omnes concedunt, cnx ergo non poteft ille idcm?imm6 is liberat Petrum
labore querendi alium emptorem : tum denique quia mer- ces ultroneae vilefeunt;
Mercator enim ut redimat prediftam mer- cem, Crpiffinri rogari ab indigente
illo folet- Immfi in hoc cafu, quo rogatur, non foltlm infimo, fed adhuc
viliori pretio redimere poftet, ut 10 Atque h*c vera funt ;etiamfi Mercator
nullo alio animo ven- dat credito, nifi ut mox vilius emat numerato.de etiamfi
Petrus ma- nifcftet Mercatori fe emere carius, ut eidem vendat vilius, modd
enim barc in paftumnecexplkitum,nec implicitum deducantur , contra juftit iam
non funt . r 1 Dixi Primb,(in confcientia)nam alicubi, at Caftellse,id prohi-
betur p^na exilii io Africam per bienuiumA ut debitum non exiga- tur,&
cerriCovar. Lx.var.c.iJtA. hunc modum contrahendi votat genus latrocinii mixi
nri exeerandum ; dc juftis penis vi ndicandum. 1 a Dixi ( ex fe 1 nam ex
adjunftis poteft non rari fublatere injufti- tia, ut fi ementem Mercator
obliget ad fibi revendendum , tnoc enim fuora pretium rigorofum imponeret onus
pretio arftimabile , hoc eft obligationem revendendi . Nonnemo ex timoratis
Mercato- ribus folet mittere ejufmodi emptorem ad forum, ut fi ibi inveniat ,
qui velit emere, vendat, fi veri non inveniat, redeat, nam fic foca- rius idem
Mercator infimo redimit pretio. 13 Quid contra ? Indigens pccuuia Antonius
vendit Mercatori pretio infimo libram feriri, inde poft menfem v.c. immd poft
horam redit Antonius ad eundem Merutorem, em it que illam eandem fe- riri
libram, pretio fummo, licite ne.de juft£? Refpooaeo,fi non fiat ad palliandum
mutuum , quia fic eflet ufu- ra, fed vera fit emptio, dcvendicio,juftd fieri
eodem modo, quo ha- rienus, num.praced. diUum eft , & eaedem rationes
perfuadent . Ad- dit Mol. Z376.dc Lugo, t.xj!ejufl.dx6/eff .13.$ i.w.i 9 5.
fxvct Ca- ram. lib.n. Tbeol. mor,n.g f 6. id pofle etiam fieri cum paflo
retrovea- dendi, hoc enim nunc in favorem reCroveo di toris cedit, quia jam
retrovendet majori pretio, quare nunc paftum retrovendendi non eft onus, fed
immd ipfius beneficium . 14 Es Cap.VII. De Venditione, & Emptione. 257
venditor ( nifi prxceflcrit paflum ) obligatur folfim rcfclndere contractum
praecedentem , novus autem contrarius vendiuonix debet efle fub pretio, quod
currit tempore, quo Iit venditio, ut diflum eft . XX Denique : quidji fiat
pallum, ut prsd,umretrovendatur pretio 14 Et ita quidem, fi id line fraude fiat
. Vertlm ego Meflanx fe- mel de hoc interrogatus, ufune reum Mercatorem Icci ,
& frau- dem infpexi in eo verbo ( eandem ferici libram ) nam Antonius, cu-
jus illa leric i libra non erat , led accepta a Domino, ut eam in opus
intexeret , quia nummis indigebat , Mercatori vendidit , feu po- tius tradidit
cum pallo, ut nullo modo alteri venderetur , led libi poft mentem re veri uro .
Profeflo fi fericum vendentis non erat, fi Mercator dominium nerfcHum
nonacquifivit in re mobili, quae non faciat frullus, cum non pofiet
deillofericodifponere, qua ratione dicenda non fit haec mera ufuraex mutuo, fub
illo filio venditionis contrallu palliata ? Au i 'Utut vendere ,vtl tmert cum
pullo retrevenditieni, ? i j Vendo tibi , vel i te emo fundum, V.G. ea lege ,
ut quando ego voluero, vel quando inter nos conventum fuerit, puta intra duos ,
quinque , decem annos , «0 tuum tibi reddam , te mihi red- dente meum . Quarro,
an licita fit atque aequa conventio? Et quidem hunc vendendi modum Aliqui
vocant dare in pignus : fed loquuntur improprii, pignus enim non tranfic in domimfi
ejus , qui illud accipitat in caiu noftro fundus fit emptoris, unde fi perit,
ipfi perit, atque ipfius funt fundi ffuHus, non veri venditoris:Sup- ponimus
enim ede veram, validamque emptionemffienim ex aliquo capite invalida eflet ,
certi frullus eflent venditoris , res enim lem- per pro Domino frullificat.
Lege Mol. flifl.j 74. qui ootat f quando ejulmodi pallum eft pro tempore
determinato , V.G. intra decem annos, iis annis exaHis, remanere ablolutam
venditionem , Ac tunc emptorem pofle deinde rem , uc pote abiolutc luam, aliis
dillrahc- re, quod antei, propter pallum, iacere non pocuiflet . Notat infu-
per quomodo venditor, vel ejus haeres portet agere coDtri tertium poflcllorem
incalu, quo contra pallum ante tempus rem emptor dillraxerit . 1 6 Porri adverte,
pallum hoc retrovenditionis pofle apponi tri- bus modis. Primo , ut fit in
favorem venditori,. Secundo ,»«/•» vorem emptori,. Tertii, in favorem utriufque
. Primum eft, /i quit tibi ■tundat fundum ta lefe , ut te volente reflituert
pretium , tu debeo, reddere fundum. Secundum eft, fi quit tendat tibi pr odium ta 1 ^! ut,
volem- tt te reflituereprudium , ille debeat reflituere pretium . Tertium eft ,
ut ' volente ee reddor e pretium , tu reddat prodium , valente te reddere pr a.
d<um, ille reddat pretium. HiS pofitis. 1 7 Adero omnibus his tribus
modis,pro tempore determinato , fi ve indetermioato/eu ad alterutrius libitum j
ici tS per fe ede pr$- diUam conventione. Ita MoiVfA!?t-Lcfl 7 <l.x.r.ar.
<6^.14. de Lu- go M fit. e. I J u. 1 8 J. Fagund V/ eomraltjib.j e .4 1 .
Ratio eft ,quia po- teftfervari aqualius in hoc contrallu , cum nulla injuria
venden- ut pmJtum retro vendatur prt minari, qubm fit infimum , qua refutet
> Dico, pallum hoc efleini- 3 uum,Acnon fervandum,quiain hoc caiu
retrovenditor retroven- it fine ullo onere , u t fupponimus : unde ergo minoris
, quim res valeat , redimi fine injullitia poteft . xj Quod diUum eft de re
immobili , diUum etiam fit de mobili i liciti enim potes vendere, V.G. equum,
bovem , veftem cum pallo, ut emptor teneatur revendere : diminuere tamen
aliquid depre- tio debes, propter hoc onus fuperadditum , u t confla t ex di
His . 14 Petes, rem flabilem, V .Q. fundum fit i me tibi venditum , yoffet na
tu ftatim deinde locare, eonflitutajuflapmfiene i mefo/tenda ? Ret pon- deo , non iolilm rem
Habilem , fed etiam rem mobilem , V. G, ve- llem, bovem , equum, Acc. Ratio eft, quia fi res
jamcfttua.de illa difpooere, ut libet, potes . Solum cave i palliata ufura, ut ft non intendas veri
vendere, Ac locare, led 1 'olum lucrum habere, Acc. qux certe palliatio
facilior eft in rebus mobilibus, quim in flabilibus . Vide Imule quid pauli
luperiiis num.i j . Pallum de tttrovendenda in favorem emptori, , 2 * Em*, V.G.
ite fundum bae lrgr,utquetie, volu,ro,pofltm a tere- tutatore pretium, nflbute
tibi fundo. In hac ergo venditione quod- nam erit pretium juftum ? Refp. erit
aliquanti nujjus,ad arbitrium prudentis. Ratio eft , quia Venditor lufcipit in
le obligationem onerofam, ut reddat pretium, rclumatquc rem venditam. At quaodo
refumit rem venditam , non dabit quantum accepit , fed quanti valet res eo
tempore, quo rem refumit : nam li in manu emp- toris res fuit deteriorata ,
aequum non eft, ut redimat eodem pre- tio, quo valuit fine ulla deterioratione
. Quid fi pallum aliquod in contrarium prxccflcrit, dic illud proportionaliccr,
quod mo- di ».13. attulimus. Pallum eia rttrovendendo in favorem utriufque . 26
Si Pallum fit, ut tum venditor, tura emptor poftint rem redi- mere, vel vendere,
eo tempore, quo eis libuerit , pretium debet cfle , & aliquanti maius, quim
fi venderetur follm cum pallo in gra- tiam venditoris, Ac aliquStl minus, quim
fi venderetur folilm cum pallo in gratiam emptoris . Quare ita calculat Ldl.
U.n. 1*0. utifi res valeret aureis centfi^n hoc cafu pofiet vendi, feu emi
aureis 88. vel 9o-ad arbitrium prudentis. Ratio eli quia ficuti pallum eft in
pallum hoc eft onus quoddam pretio pftimibile , is ^ qui illud fubic, debeat id
deducere de pretio, feu de valore rei ; nam fi res valet de- cem, V.G quando
venditur ablolutl, certi minus valeat neccfleeft, fi non ablolutc vendat ur,tcd
cum onere illam relinquendi . Ut au- tem hec ,Ac alia huc pertinentia
eaplicacifa habeantur, fic diftioltc procedamus. . Poliam de retro vendende in
fotor em venditori /. 19 Rf' tradenda tum bo< pallo quanti minori / valet f
Refpondco , Z uando adeft lex taxans ( ut in aliquibus locis efle audio ) illam
cfle rrvandam ,non eft dubitandi locus. Quando ergo lex decft, dimi- nui docent
aliqui innominati apud de Lueo,/#f.rir.A*.i89. pretium , debere per tertiam
partem, ut fi res valebat abfolutl triginta, cum i IN r ! urica eo pallo valeat
viginti . Aliqui veri docent diminui per quar Ita Bonae, de contraliibut,
d>fp.\,quof!.y pa^i.nnm.X , qui teftatl nem» , ad venditorem ne, an
ademptorem ? Rcfp. hxc,Ac funllia cnm non fint admodum frequentia,Acmul-i tftm
ad Jurifperitos pertinentia i Lege apud DoHorcs, de Lugo*.x.
^tjnfl.difp.xt.ftll.l 4. Ac pro praxi Bon. difP \.dtfoatroll.q.2^.j % 5. IX. Dv
venditionibus emptionibus nomine a/ttriu, folii, , Venditio alieno nomina. t CI
tibi famulo, vel raercede conduHo res tanti, V.G. decem au- »3 reis vendenda
tradatur i Domino, multi magis/i dicat : Ven- de jufla pretio , tu auccn)
vendas fexdecim , vel fummo juflo pretio ; nec illum aureum , nec aliquid tibi
potes attribuere , quia res ven- denda tota fit, ut itadicam^fruHifera Domina
Dices, At Dominus im priora tofu df terminavit pretium .
RHp.cenfcturdctcrminaflc ,ne eife praxim Mediolan. Sed melius alii id ftatuunt,cftcdeccrnen-
minoris venderes, non quod tibicefleric reliquum (nili exprimat dum prudentis
arbitrio, expenfis longitudine , Ac breviate tempo- faltem taciti , ut dicam
mox) nemo enim cenfetur prodigere rem ris ,priculis recuperandi rem , vel
recuperandi torte deteriorem , fuam . Ira Mo\.Hb.qs.t6. Lcfl. di.18. Fagund. M.
j.rt6. Salas ,di.<. 2.. I) nnin.lJll, VI rtli n, MtHlfvIllllC ,1 i irlllP r
, M i Unilir /i!/ /if rv:_: / J,.- l ., r Acc Rcginaldus, Molina, Menochius .
aliique citati i Bonae .loe.eit. 10 Pj, jam vendito eum pallo, quanti deinde
debet redimi , pretio no quo ret fuit empta, an quo volet tempore redemptioni i
? Refp.fi pr^cetTlt pallum in contrallu , ut emptor teneatur eodem pretio
revendere (quod pallum cfle licitum docet Lefl". lae.citu.ixy okm id fit
pa- llum de refcindendo priore illo contrallu, Ac non fit novus, qui re-
quiritpretium currens tempore contraltus: ut patet etiam in cen- sibus, in
quibus ftatutum eft i Martino, N icolao.Pio.Qui n t is,ut eo- dem pretio
redimantur : fupponerc autem femper debet Leftius rem non inveniri faltem
notabiliter deterioratam J fi praecellit, in- quam, hoc pallum eodem pretio
redimi oportet . Quid fi percellit pallum de retrovendendo eo pretio , quo
valebit tempore revendi- cionis( quod etiam efle licitum idem Lcftiusnotat ,
quia tunc pro- mittitur fieri novus contrallus ) fub hoc pretio erit redemptio
ce- lebranda: novus enim contraHus requirit pretium currens. Dixi ( tu vendas fummojufto
pretio ) fi enim vendidi fti fupra fummum, nec tibi ille cxccflus, nec Domino
rei cedit , fed empto- ri, ucpotedecepto reddi debet . Huc faciunt, nuar dicam
num.i i. x Quando autem Dominus indeterminati dixit, ut jufto pretio venderes :
moralis diligentia, hoc eft, ca, quam venditores rerum fuarum communiter
apponcreconfueverunc , eft i te adhibenda * ad inveniendum etiam lummum pretium
pro Domino; quia pofito quldexftipcndiofukcpcris officium vendendi, diligentiam
taci- ti prommfti- 3 Incocalu , quo Dominusdcterminavit pretium, illa arte uti
potes, ut fcilicet, ftatim pro te rem emas,dctcrminaco pretio i Do- mino, nam
deinde licite vendere poteris pluris, feu fummo jufto pretio in tui utilitatem,
quia vendis rem jam fallam tuam . 4 Verum erit naviter cavendum, ne velis filii
emere ad pallian- dum furtum. Accipe fignum v«-i,vel nili animi fatis evidens .
xt Difficilius eft theuere,fi nullumj>r?ccflit paHum, fed diUum In cafu, quo
deinde forte minoris rem venderes, fi tuo damno ve- dumtaxat fuit : Vendo tibi
boepr odium cum pallo retrovenditioni, ,I n lis vendere , Ac rem tibi perire
velis : fi forti perirer , enim veri quo cafu puto debere afferri pretium
currens tempore, quo res re- (incerum animum lubes emendi ; fccus ul uram
palliare tc voluiftc trovenditur . Ratio eft , quia tunc fit novus contraHus ,
vel retro- convinccris.Quid,fi ad hunc animum nihil advertens pro tecmifti,
Tamb. T. I. Da Dee. Prae. R At i$8 Explicationis Decalogi Lib. VIII. Traft.
III. majori pretio vcndis?Vidcr»ccrtdnon pofIe,quia > ut dixi »um. i.rct pro
Domino venditur A quocumq; portetur , Domini eft, Domino- que
fru&ificat;Quare videris folilm pofle ti bi fu mere expeofujabo- rijque
portandi ieftimationcm » c cetera ver6 debere Domino rdli- ^deindeplarir
vfndidifli?Refp.Infpice diligenter, quod fenfiflcs,G ea pcricuUadveriifles ,nam
inaeconiicics, queranam animum ha- bueris. Profefldvix credo cjufmodi famulos
animum habuiflefub- eundi illa pericula : volunt enim ipficrrtb lucrari, quare
ex commu- niter contingentibus valdi yereor» ne fidius fit animus emendi . j
Quando denique Dominus determinat pretium pro fc, atque illud plus,quod vendi,
poteft, remittit cxprefsifamulo.juftefamu- Jum illud accipere, adeo nimis eft
clarum. Dico exprcfsi.namquan- do famulus, vel pretio condudius ad
vendendum,rcrvit mcrccde.oon prxfumitur Dominus aliam merccdctn,hoc eft
cxcefliim illum, quo res pluris vcnditur,velle etiam concedere, ut dixi *«*».»
, id, quod fa- cilius pnefumitur quando gmis.de fine pretio quis fervi 4 cujus
ex- plicationem jam fubdo , 6 De famulo enim hadlenusdidhimeft,fcu de eo ,
quimcrccde condudius: verum fi gratis rem alteriusfufcepifti vendendam Julii
lin.^omninb id negat, quia ioquit.in Domino putant te gratis fu* fcepifle
vendendi laborem, remanet erga tegratitudinis obligatio . Verum Fagundez ,
tfad, refpondct hanc fore obligationem animi grati , Sc incertam ,quar
interdicere hunc fervientem non potert.nc certum fuum laborem compenfet .
Fagundezfcntentia mihi arrideret , nifi unum regulariter obfla- ret;fi enim
Dominus fciviffet te gratis non ferviturum, certi eleeif- fet famulum
ordinarium, vel amicum, qui fine pretio laborem fulce- pifler A quidem illum
facile in tanta amicorum frequentia invenif- feL Quoniam ergo tu Dominum,
fimulaniogratisfervirc, decepifti , illu m i ndemne m reddere dcbes,q i h i l
corraden do » u t inopfue.de s 4- irif.MtfM.ye. 1 § ydnum, 5 7. per aliam
occafioncm fuGilsdixi . So- lum igitur aliquid labori impcnfo proportionatum fu
mere polles , quando alius forti inveniendus non fuifiet i Domino, qui gratis
fer- vivillet : vel quando Dominus facili advertere poterat te fervien- tem non
eratis fcrvire,ut fi elTes multum pauper.non vulgarem labo- rem fufcepiflw, vel
hoc officio vendendi te fubllentare ioleas, tunc enim prsrfumitur Dominus
mcrcedem fervienti nolle denegare: Sc quidem quando pretium Dominus determinat
, Sc nihil Ic expli- cans, dat rem vendendam Mediatoribus, feu proxenetis ex
officio , nec mcrcedcm pro ipforum labore folvit : femper intelligitur cx-
ceffum fupri determinatum pretium ipfispro fua mcrccdcrelin- quere . Sed
hifimilefque caveant, ne volendo carius vendere , dam- num faciunt Dopiino rei,
plus debito venditionem differendo . 7 Ex his ultimi diflis colligi poteft,
quado famulus, fe vili pretio addicit fervitio alicujus.non pofle regulariter
petere ampliuMdco- que nec fe occulte compcnfare. Et ex i me diflis latis colligi
putcihquibus adde^uje d<*et Dicaft M.i.dt Jaftjr.^Jif.^. /6.$- 7 F-mpfio aliene nemine, 8 SI te rogavi, ut
aliquid mihi emeres, quod ci m etnere potuifles, V.G.dccem,emifli oclo,non
putesilkduo tibi fupponere. Ratio elt , quia co ipfo^quod annuilli
cmere,acccpufti utiliter per moralem di- ligentiam rem meam gerereA qua»
minoris potes, ac U f«,vel rocrccdc cmduflui.Non igitur ,pptobo(ut videtur
«pprotu rc*dc UsiV«.iV< } .fM** !'« Jmdufltum cujuld.mU- mu!i 1 <]iu ctnit rem
pro fc vili prctio,& dciodc f‘a.monh,«itilrb« diligcntia.flc non invento
ampliis Vcodirorcpro illo vili pretio, ip- fc limulus vendidit rem Domino pro
majore currente pretio, non ic tamuius senoioic * u t.|iuatus primam eam
emptionem pro inquam a ?P^5° h ! n j mc ft diligentia moralis, ut non
prxtcrmit- P^^y^^^i^pretiopro Domino , cxioduftru volendi tatur qccaGo emendi
vl^P £ non rcprot)irCtn , quo hnc fraude lucra» vili pretio facili empturum pro
Dommo : fimulus putav [ ?j7ASl4icc.)nan omifit diligentiam moralem pro quia
tunc per illu<M finc cu ipa obligandus ad dillrahendan» vili Domino; oc nunc
nu» _ pretio remjai" ‘ A emcrc n ifi dcccm,tu ver6 in aliam Civita- 9
Quodunic n r ^ foli t is Mercatibus extraordinariu tc trans- t«n, feu alium
enus , potes illa duo tibi attribuerent lamii feras,ut 1 j x fc r v i t i is dc
tii t i s Domino, non defis, nec differas fis famulusfmoao % Rat j 0 efl, quia
n5 teneris nifi ordinarias di- emere cum >P» a . / utcnl dl extraordinaria#
cx alia parte, qui llgeouaaexbwt 0Q|1 imendit Dommo, fed fibi negotiari . A^Adco SComcto labore emendi.-' Si quisenim
non eft mer- j° ^ juSuSvPotcflnein aliquooccultefuum laborem compen- fi^Vacfp.
idcnfhic dicendum i quod modd de labore vendendi di- ^lumell*.®. Vtnditie in
leee deflanti , An faveat tendenti alitae nemine l Una fuperefl molclla mihi
dubitatio: An fi peto in ntiUtatem tuam fultrabtre id qued luerarii % quetnde
in aham , ver hgr at ia Civitatem . J*er extraordinariam diligentiam perpade ,
rrmpre Demine miemit emit , tat diximus num. 9. ita poffts tibifeponere exceflum
1 quando per Parem diligentiam in aliam Civitatem perdendo t rem Domuu tuere-
Ex alia parte Dominus cum rem cibi vendendam tradi t.cen- feturfolumi te velle
pretium vulgare in fua Civitate per diligen- tiam moralem cooquiutumnztcra tibi
remitteremee multum cu- rare videtur . Quare, quando hic animus Domini
probabiliter prae- fumitur,qui regulariter videtur pofle przfumi in rebus
minutiori- bus : non apparet ratio convincens , cur tam diligens venditor co
ex- traordinario lucro fit defraudandus . £>. X- An M/renloris rtmitfu
faveat emeati aberro nemine f I T 7 X diflis fla tue : Quid
Ccn^cadunu/famnle^e/ cuihltt media - Jj teti t V.G.Sarion ementi pannum pro
Domino , dicat Mertator fo renute ere atujuid elt pretio tonfmeto , gi toti eft
V.G. decem aureorum , fo dare pro 080 , i dqut fi ve propter amicitiam cumtpfo
mr datore , fi' ve ut tp. fum al/ieiat ad frequentandam fuam e fiet nam l Quid,
inquam , fe»- tiendum efl, poterit nc jufld mediator , fibi eos duos aureos
refer va- re? (latuc, inquam, pofle,quia hoc modo mercator de fuoduo illa me-
diatori rtmittii.Lege Mol.^. j6x.Cave autem, ne furtum pallies, quod c er te
cavebis , quaododuo illi aurei vercfuntde pretiojuflo rei, dc vere mercator
fine fallacia , non niG pretio hoc , idellaureis decem, rem illam vendere eft
coofuctus;fccus,non deluo mercator dabit, led de alieno :Sc rurfus
cavebis,quando moralem diligentiam ad emendam rem ab hoc, vel alio mercatore,
quanti potes , minoris , non omitte* : fi enim hanc non apponas, dolum cunua
Domin um fi- ne dubio committes • J. XL Vo derrplioniimi oettrrrentibue in
nenditieae , tfy emptione . j y^sUm de deceptionibus cjufmodi, quando fiunt et
errore , Sc V-i dolo,fupcriuwiliqua tetigerim, dt f utam.e.y§ 4.«. ai i hic in
proprio loco ea, quae nondum funtexplicata , breviter erunt proponenda . Vi
deetptione in pretia . Quando quis recipit (prxfcind endo i liberali remiflione
, quae , quando prffumitur intercedere, dixi per aliam occafionem luperius /r
.a^.p-5.t.".iJ.vide etiam i*/fjJ,c.8.5.a.».i6.)prolua reminus pre- tium
quam valeat, vel magis quim valeat , ipuinforo externo non datur aci io, fi non
fit defeaus,vel excefliis, ultra, vel infra dimidiun» (quis hic fit lege ».1 4
.Sc habes apud Lcflium/ii.»-f •** .dfp.^ n, ao.oc Fagund. /i^. 7.4/
r#»rr4/7i/.r.4o.w.j. quibus adde Caftrop^ dt lu/l.com-
mutarivaftifp.ypag.ty^.i.num.^.Sc paflini luriflas, )quia Icgcscivi- lc»
voluerunt relccarc inc*iundc& apud illas invenies, licere emen- tibus,
& vendentibus le invicem decipere ulque ad dimidiam par- tem jufli pretii.
At omnes Theologi communiter docent debere re- ftitui totum id cum cius
frudibus lorte perceptis, quod in venditio- ne accipitur ultra jullum pretium,
leu ultra jullum rei valorem , vel quod in emptione dc |ullo nondatur.Ratiocft
mamfefla, quia nemi- ni licet incoofcientia proximum , ne in oboloquidem
decipere . Dixi ( communitcr^nam noviflime Joann. EfcobarCorro, intra, liat
t6ttt irtiut ftltlUjJtmufr.X dt utrog f eroger. yin e alet articu/i.num. $6.fic
habet : Conflantcr aderimus, hanc propulit ionem probabilem cflej^eges civiles,
Sc Pontificiae ,quar fubftinent contradi» emptio- nis Sc vcnditionisdocationisA
condudionisA fimiics(idefl fimilct emptioni Ac.non vcr6 alios V.g
dotis,folutionis legati, cenfus, Acc. ctumfi in pretio,mcrcedcq;intellige
vulgari, non legitimo, hic enim IcgitimusjUt lupcriiis vidimus, nc in
oboloquidem preteriri poceft ) ctiamli, inquam , interveniat laelio infri , ycl
fupra jullum pretium, dummodo dimidium non excedat , juitar lunt,oC accept^
prout de- bent, nempe deficiente omni dolo , Sc fraude , Sc falfa alleverat
ione , etiam procedunt in foro coufcientix A venditor pro majori A em- ptor pro
minori jufli pretii , cum his conditionibus tutus manet in utroque ioro,moidb
nofcat contrahens pretium: id,quod dici cur pro pueris, mulieribus, rullicis,
fi forid,ob levitatem, vel inlcitiam invo- luntarie agant, Scc. Hxc
exillo,quiprardidam dodrinamfufiflim^ probat d uodccim argumentis, quoru
pnecipua funt,tum quia leges , tum civiles , tum Pontificis ita
pofitivedifponunt , nec iolum per- miflivd,tun; quia Princeps poteft transferre
dominium rerum in al- terum , tum quia conventiones , Sc nada fine fnude inita
fervari in confcieutia debent Ac-LegcL»A*.a.c ijM4.rn.11Ae Lugo/.a.^#
Iufi.dift. 16 fefl.6.Sc S.Tb.Nav.MolSalas^liofqueabeifdera citatos, quibus adde
Caftr.<* luft. commutat iva t difp.tfiag.i 7 * Notarium tamen facientem
feripturam de vendit ione cum l^fio- ne infra dimidium, excufo i oeccato , fi
non fingit aliam venditio- nem , fed illam, prout efl , publici fcnbit ,quia i
pfum exculat Offi- cium fuum in re permifla a publicis . 1 ta Sa, Sc Saks , quos citat, fc-
quiturqucCallr.&f •»*.•. j • Cap. VII. De Venditione, & Emptione De
Venditioni fallo duebut . 259 * Si res nondum fuit t radi ta fecundo emptori ,
tenetur vendi- tor eam prion tradere , eft tempore, potior efl injure , Si au-
tem res tradita Gc fecundo emptori, hic antefertur priori,quia tra- ditio
dominium transfert ,atqueadcd fecundus habebit jus in rc , quod eft tortius 4
quam jus ad rcro.quod folum habebat prior . In hoc tamen caiu venditor punietur
poena falfi, erit perjurus, fi Juramen- tum adhibuerit , tenebiturque omnia
damna foivere priori . Qui f rior emptor contra venditorem habebit
lolumariionem perfona- em , non autem rcalemin iplam rem venditam . Quae d icta
lunt • habent locum in locatione , * donatione , fi quando duobus eadem res
locetur, doncturve . \ Sunt nihilominus aliquot cafus, in quibus proferendus
eft prior emens, liede res fit poiteriori trad i ta . Primo, quando prior jam
felvit pretium . Sccundd > quando eft adbibitum p alium de non venden- da re
alteri , vtlipfarei eft dat a ia p'r%nut ipfi prima emptori. TCftid , quando ia
prima emptione eft appofita cUufula confla ut i, hoc eft , quando venditor
conflit uit fe nomino emptori/ rem illam pojfidero . Quartd , quando prior
emptor tft Et (U fi a , Vel lecut piat. Quint6 > quando fecundus emptor emit
mala fide , hoccft, ftitnt effe altori ven- ditatn ,Qusc omnia videapud
Do&ores latiiis, Mol. il/>. 5 \i.ty&fp' s6p. Fi^und. loc.rii m
c.}9.\j&. dub.x 9 & po/fiw , apud quos etiam habes, quilnam fit
proterendus , quando quis aliquid alicui vendit , * deinde alteri donat, vel
contri . Quando quis obligat operam luam lingulis in folidum , * illa
(quecommodacftfmgulisjV.G.eunti Roinara.uthuc tuas litteras ierat, an pollit
alterum tantum accipcrc k me, fi eodem unico labo- re meas ierat. Lege apud
Leftium , Ab.i.c.^. dab. j.nu.iS. affirman- tem, quia, inqmt.an mea, an tua, an
alterius caufa eae, non minuit «(limationem operae relpeciu Ungulorum . Sic fi
medicus uno , ed- demquefuffitu, leu balneo tres infirmos curare pollet, tria
integra ftipendia juftii perciperet. Parie ue modo equum , qui redire debet
Romam, ita tibi poflem ad eumdem locum locare , ac fi pro te tan- tiim redeat ,
au« lunt exempla ejufdem Leflii . Dixi
(in folidum) nam fi obligat io fieret fingulis pro fua parte, alia edet ratio.
Nuncius , V.G Ordinarius ferens litteras, non po- teft recipere integrum
ftipendium i lingulis, quia in Nuncio Ordi- nario contribuere quilibet ex fua
par te,* non integri intendit , ad confutuendum fcilicet unum integrum falarium
. Pari modo quia una Peregrinatio V.G. vel una Mifla , vel unica oratio uni
proraifla pro illo unotantftm valet.non potes al teri earo- dem promittere.
Vide eundem Leftium . An idem fit dicendum de Commiflariis, aliifque Miniftris,
qui unodie expediunt negotia multorum, multorumque iplorum fti- pendiaatcipiunt
i Viae apud eumdem Left.ii. qui concedit, quan- do aliud Magiftratus, leu
Princeps non taxaverit , & sequa utilius habeturi negotiantibus, Leffiuro,lequlturlkuci,»*yf'»s«/.
t*f. 7*. (y
caf.x 64. ubi de f alar io CommijJ anorum . Pratuxlu minori j pretii rem vendet
am diminuere . 4 Injuftitix reus eft , quirem vendit infimo pretio, &
partem mercedis tradit . Si ulna , V.G- panni rigorose vaJcat quinque, infi- md
compenfare, quia tunc redit ratio fuz indemnitatis, & damnum emptori forte
obveniens, ipfimec imputabitur, ut didum eft . Huc periinet,quando prartex tu,
quod vili pretio vendis, rem de i nduftria deteriorem reddis,milces V. G aquam
vino,* vendis eo vili pretio, quo re vera illud vinum ca dilutum aqua valet . In quo calu d uar expend i
debeo c difficultates. Altera,*» tunc poetet contra ement et f Et hujus
diflolutiocolligeturcx mox dicendis ^««. 1 1 . * praefer tim, «.»7. Altera /tn
peccet contra aliet Mercatores, ad quot non ac fident emptore 1 jjuia a /ledi i
i vili pretio /fue tu vendi t^d te confluunt} Atque ad hanc breviter refpondco
, te peccare cum obligatione rc- fheuendi Mercatoribus quanti ex morali Judicio
corG intereft hoc tuum ftratageraa . Ratio eft, quia quilibet habet jus
Juftitix,ne vi , vel fraude I luo lucrodeturbetur ituverA in hoc calu per tuam
fraudem divel lis mercatores ab iplorum jufte fperato lucro . Quod cert£
peccatO,reftitutioailq; onus tu non contraheres , fi foliira de- crcfceres in
pretio tui puri vinimam tunc fine f raude,* quidc bonis artibus ad te emptores
ali iceres , * per acci dens ab aliis mercatori- bus averteres. Lege
B»tdi,/tb.t.Se/el}.q.z./eli.i .».14. id fus^ prtrfe- quentemidcLugo
,te*.dejnfl.difp.i 6 .«.i IS- & Dian.p.i.rr.S.-v/.So. Venditio rei vilior
it mixta eum protiofiore. 6 Ab Argentariis,* fimilibus liciti venditur argentum
, & au- rum mixtum cum eo metalli genere, quod dicitur lef,a i 1 Ferrariis
ferrum mixtum aliquibus granis arcnx;i Fabricaldariis xs mixtam cum modico
ferro ;i Vinitoribus muftum^d quod decoquendum , neceflarih addenda eft modica
aqua,*c- mod6 fervetur tria. Primfc, nt mifeeatur folum id,quodefi necrffarium
ex arte . ScCUndo, «*- furtum. Tertii,
in furva quantitate . Ita Aror .p.\ Hb.%. de empte, fy trtd to,e.i 3 >f • I
- ex Corduba, in fumata. q.S . Ratiocft, qutahzciu communiter «(limantur,
«venduntur in foro. An vino milceri aqua, ac frumento milccri fecale » vel quid
fimi- le liceat , innui fuperiis, Vendere qnid, pro quo. 7 Vitium id
Pharmacopolarum eft familiare, qui Aquas ex her- bis extraflas, ipfas
herbas,radicd ve, & varia elettuar iaab emptori- bus efpcrita ,cum in
promptu aliquando non habeant . , alia non ao- fimilis virtutis tradunt, ne in
iplorum Officinis dcdle illa emptores conquerantur, minufque propterei illam
frequentent . 8 Profe£ii»G certum evidenter cfl'ct,eas fuppofi titias res
iifdem prorius pollere virtutibus, nullius culp^ hunc vendentem condem- narem :
ceterum dum unum proalio tradis : Primd , ementem doti - pu , dando aham
fubftantiam ab expetita. Secundd, accipit tertum pretium, prp incerto
medicamento . Tertii, iufirmi faluti nerconfulii, (y utinam illam aliquando non
offendat , dum, Medico mandant e quod- dam thHuariiftnut , tu aliud, quod tibi
videtur non diffimiie , citrn dtjfe- mile forti fit , invito porrefit . 9 Solum
ergo te i gravi culpa excufo, quando, nt dixi.certusesde (qualitate virtutis,
feu ut univerfalius loquar ,q« 3 do certus es fote equi, vel quafi (que utilem
rem cmenti;tunc enim «s nd erit proba- biliter invitus graviter in ca rc emenda
. Rurfus fi certi provideas damnum fore admodG leve, culpa reduceretur ad
levitate , ratione quatuor; non poteft Mercator vendere ulnam pro quatuor , Sc
parvitatis materie. Quid enim damni gravis eft, V.G. fi ad ufum co- 1 tradere
integram panni ulnam, eocolore .utfibiejulmodipar- medendi jufto pretiotra '
tem refervet , proeo , quod decft ad precium rigorofum . Ita Mol. AfpHi-lV-
Ratio eft, quia fic Mercator non ftarct contraflui, < 3 c pado imto cum
emptore de vendendi illi integra panni ulna ,* fic illum deciperet, &
interim taceam incimodum non rari Icquens ; nam emptori non luffieiet,V.G.
pannus ad veftem fibi comparan- dam, *c. ncc fuflicict huic aegroto, cui
neccilaria eft uncia e£edua- rii, fi tu occulti femiunciam tradas . S Neminem
puto refragaturum allatae doflr i nae. Aliud enim eft, quod probabiliter docent
Toletus, Valent. 5 otu$,Rcbell.aIii- que, quos citat, fequiturqucSalas ,
dub.j+.n. 4 . defraudantem in pondere, vel menfura non teneri ad redi curionem,
quando ita de- fraudat, ut (i quid Jufticomjpenfet: Aliud eft, quod nos
hadlcnus do- cuimus . Nam fi lex de pretio alicujus reiefliet injufta, vel
ementes ex malitia convenirent foivere minus, quam veri res valeat : poflet
tunc ad fe indemnem fervandum , Mercator , ouando propter coa- dionem non
poteft le k vendendo retrahere $ aliquid diminuere de pondere , vel menfura .
Ulna, V.G. panni valctjuftiquinqueaureis, verum fivcob legem injuftam,five ob
potentiam, fi ve oh malitiam emptorum,ipfi lolvunc quatuor; iufte Mercator
dabit minosde ulnapanni/|uancumfcili- cet Citis eft ad fuumjuftum pretium
fupplendum ; Ratiocft, quia pretium, quod folvitur , fupponitur elle minus
infimo , atque adei tradas unum genus piicium proalio parfidi- verfo, Vinum
Chium pro Cretico^cc.ltaTolet.Talent. Ledelma, Sotus^alonius, quos citat,
fcquiturqueSalas,<//«iip/ dub.\q.citjm.q. 10 Quoad rdlitutionem: Certum eft,
te debere refticuere excef- fum pretii, fi forte i te acceptuseft fupra iuftum
rei, quam tradidi- fti(etiamficjufdem fuerit utilitatis ) vel fupra pretium,
quo em- ptor rem eamdem alibi f uiflet empturus. Certum prrterea , re in- tegra
, hoc eft exiflente adhuc re tradita , te in re gravi obligari ad refeindendum
contrarium, & ad reddendum totum pretium. Cer- tum denique eft, te debere
refarci re omnia damna forte ex tua de- ceptione confecuta . Qux omnia patent
ex Regulis generalibus de relli turione. Ut fraude, (y dolo intervenient in
ipfn venditione . Celebris eft hxc difficultas, ac millies agitata ;
narnpropte- rei eam omittere dccrcvilTem, nifi indecorum judicaflem alio
emandare leporem meum in re valde neceflaria,& f requent i (fima, &
quod caput eft, i u implexa, ut telleturde Lugo, t.i.dejufl.difp.
ii.fett.G.n.Bj.fluo, etiam Sanch.clariflimum aliis DoQorcm hac id re varie ,«
obfcurd locutum cfle . ia Advertendum ergoeftprimA : Cum a liquit rem vendit
pluria , vel emit minor it, qudm en valeat, duobus id modis facere poteft. Pri-
m6, ignoram ruflampretium ,• * tunc dicitur deceptio in re ipfainr
injuftum,quare Mercator fic diminuendo de merce , inducit «qua- tervenire,* non
i propofito . Secundd,
fient, * deceptio tunedi- I:.,. * .1.. a - J ■ r. \.-c... 1 .... «D 1 C. emens
folvit lic£t infimumjjfiftum tamen eft. Et nihilominus puto, tio, quod fit
fupra rigorofum , mh il nnrcn fingat : quo faflo eroen- fi Mercator omnino
pretio fummo volebat vendere, ad quod certe tem decipit quidem, fcu damnificat
i propofito, led une dolo, jus habet,* emens compelleret injuftead vendendum
infimo: pofle Advertendum fecurvdd : Ej u / , n 9 * i *elui, velmum error
poteft accL tunc Mercatorem fibi pretium fummum , diminuendo de menfura pen,
vtlctrca fubflanteamm uendetm , xelut, fi putos to emere am. T o/nb, T. I. De Pene.
Det. R » rvo» , Explicationis Decalogi. tumfy rmh aurichalcum : Vel cire a *r
cubui ia , veluti fi putans emere vi. num vetus , vtl equum fanum , emat vinum
novum, ve/ equum claudum . Quid mteliigatur hic nomine fubftanti* , A nomine
qualitatis^x- pl icabjtur, mox uu. 1 7. clariih . X $ Advertendum tertii : Ipft
delui ,ftu error fui flantia , vel acti - dentium dupliciter poteft inirr
venire in contraflu . Prim it , ita ut delui, ve l error det caufam contrallui
, ijeft ,/i ener, vel dolus nen adrffet, nulla ratione intretur contraHus .
Secundi, ''<**' incidat in centralium id eft, patiant illum dolum , vel
habent illum errorem, contraheret qu idem, fed non tanto pretio,V.G.emiflet
quidem illum equum .etiam (1 Iciuil- fet efti claudum, fed viliorepretio;
ld.quod ex clfcicntia.A verbi*, ieu feriptura patienti* dolum, eft
coniiciendum.Subadverte : doIum t>ofle provenire, Vel ab aliquo ex
contrahentibus, Vel ab aliquo ter- fio, (ciente, A confciente ipfo contrahente.
Vel denique ab aliquo tmio, nihil (cientibus ipfiscootrahentibus :Qu 5 do tertius
eft Pro- curator, Tutor, negotiorum geftor alterius , non dicitur vere ter-
tius, led cum laciat unum cum ipfo.dicctur umisex contrahetibus. 14 Advertendum
quarti : Quando Venditer nen recipit dimidium jetfl* ufiimatienit , ut fi res
infimo pretio valeat viginti , ipfc autem vendat novem,dicitur decipi intra
dimidium At veri rm- flor fohit flujquam dimidiam partem jujli pretii, ut fi
res valeat r i go- rose decem, ipfe emat fexdee i m , dicitur efle deceptus
infra dimi- diam, utperoccafionem». 1. item innuimus . His prsemifiis fine h?
tresrcguUc. Regula Prima. Quando do lui contrahent i 1 dat caufam centralius .
1« Si dolus five gravis, five levis (legedeLugo^.sVv/vjM'#- a»./#/?.7.*
i4a.)vererrot,five in fubllantia.fivc in qualitate ; feu ac- cidentibus det veri
caufam venditioni , vel cuieumquc contraflui bon*fidci, A dolus proveniat ab
altero ex : contrahentibus , veli ouocumq; tertiocum contrahentis conlenlu(lcgc
Molinam , difp. ~ 1 r- .1 . ,ct : l r. L _ . .. Xr x jx. Fagund. de tontradibjib.ye. 4». dc alios
citatos , Primi, Contrai i ut rfl invalidus in utroque fero : lege Lcfl.
Hb.X.t.fj. difp.q. aliofq, apud de Lugo^.i .de Jufi.difp.% ijrll. 6 .b n. 70.
quamvis horu venit tamen idem Sanch. illud ( parum , A multum ) debere fu- mi
rcfpeAive,non ablolutl ; fiquidem rcfpeflu nobilis pueli* inul- tum quid erit
didant ia pedcftris decem milliarium , quae non erit relpeflu rullici ; dc in
magno numero parva decepti perit illa ,quz magna reputabitur in parvo. Si enim,
V.G. cogites locum diftare per quindecim milliana,cum dlfiet per triginta,
magnus erit error, dc fubftantialis: Atfi putesdiftare per trecenta, cum diftet
per tre- centa, dc triginta, parvus eri t,dc in qualitate . Ex his igitur in
cafu noftro ille error, vel dolus eritin fubftantia ,qui te decipit notabi-
liter , quoad rem cogitatam in ordine ad cootraflutn , quem ccle- bras : qui
leviter decipit, erit error in qualitate . Utputa fecunda . Quando dolat
contrahentis incidit in contralfum . Si error, vel dolusnon det caufam
contraflui , fedin con- traituro incidat, quamvis alter contrahentium in illo
communi- caverit, illumque (civerit, contraflus eft validus in utroque lo- ro.
Tenetur tamen decipiens reducere contrallum ad «qualita- tem, atqueomnia
decepto refarcirc. Ita Mol. dlfiin.\\*. $.4. ,on. tlufio. Lefi'. lib.z.c.x 7
dift.i f.num. 18. Fagund .toc.c. lege , cap. delicis, de emptione. Ratio eft,
quia hic adeft conlenfusad rem ,leu ad fub- ftantiam,dc lolum deeft ad
accidentia, hoc enim eft dolum incidere incontraAum,ut num.i j. explicuimus,
ergo non eft cur non fit va- lidus cont rallus . Debet tamen, ut diltum eft ,
reduci ad «qualita- tem , (lippiendo de pretio , quod deeft : unde fit , ut fi
fit deceptio ultra dimidium , adhuc fit validus contraflus , led lupplementum
afferre etiam per forum externum compelletur decipiens, nam u deceptio non
fuerit ultra dimidium,lolum compelletur per iorura internum , ut ttu.i .
vidimus. Regula tertia . Quando
delut tertii dat , vel nen dat caufam contraflui . . 9 Si eiroreft i» f, fit*.
re nature validum ex una parte, )Excipe femper MatrimoniQ quod beas vitrum pro
gemma , jam ex KMkvmjj »» J * 1 “* . ■*/’ 1 renatur? validum ex una
parte,)Excipe femper MatrimoniQ quod ▼aUdum eft,quando non eft error circa
fubftantiam. Vide «».14 . Se- <undb:Dar ur decepi e'non decipienti ) e/eUio
, vel centralium rr/iquendi , mei eidem flandi, cum compenfatione ejut,in quo
ipfe inmecem Ufut fuit . Terti&iM?’*' niamfl deceptio flt ultra, aut iufra
dimidium . Ratio !>ri- sni eft, quia ubi deficit confenfus , deficit
contradus : at hic omnin6 deficit coofenfus,id enim eft dolum dare caufam
contraliui , ut di- flutn eft n. 1 j.Ratio fecundi eft favor^ui debetur
innocenti. Ratio tertii eft, quia fic meretur ( etiam in lorocxterne)qui dolose
agit . Immb autnoritate propria, etiam ante Judicis fententiam ipiura refilire
a contraflu po(le,fi velit mihi dubium non eft :quia ubi nui- Ju* fuit ejus
conlVnlus, ibi repellere Cohtraflfl proprio jure poteft. Dixi autem ( con
traflui bon« fidei ) contraibis enim ftrifti juris incafu hoc, quando dolus dat
caufam contraltui, validos cfle , led refc indendos, multorum fert opinio,id,
quod legeapud citatos Do- diores, & ego innui fupcnus,r.d.^.2.».5 j ^ Quid
Ji teter jSt in fui flanti a , ve! qualitate dantibus cauf tm ceeo-
tratluifjidnte aliquo e * contrahe ntibut, nec alie tertio dolum mac bman - II
9 Relp fi fit error in fubihnti», nulla, eft contraflu!, quia nulluJ «ft
confinius, utpateteidiflisdecontraflibusin genere i ufit in qualitate, dicam _
«: M r iwm • Quid hic tutellhatur nemine fub flant ia , (j nomine qu ' ?
permaaime refert c^nofcerc ro« orolffis. Cenum eft ergo non intelligi hrc tu
vcfSemtw cquumad iter multorum fi-cro^wlad^ 1 ^ fufitomiaS* «n-ndTct error in
fub- flantia in re nwra. . j-^-pdo iflod irritans fit ea, qu«af- Et quamvis in
phyfica, vel etiam inqualita- ferterroreminpenona.ee _j j><rrorem p Cr ^
on(e . ^ d e hoc vide tibus , quando h« r e™o« j tm 0 f rhr.eni(' , capit.
zz.fy ibidem citatnm percontraflusdtnullus , quia nullus eft confenfus)
fiinquamjer- roreft in qualitate, cftque is induflus i tertio, nihil fcientibus
«in- trahentibus. fiveerror, vel dolusnon dederit, five dederit caulam
contraflui ,Contraflus eft in utroque (oro validus. Ita Lefiius, Fa- p und.Mol'
citati . Secundd , datur allio drrrpto , ut pe/fit agere con. tra tertium
decipientem , tum de damno, tum de nolo . Tcrtid ,non datur fatu Itat decepto
relinquendi cont rallum , fti folitm petendi fupplemen • tum pretii, fi quod f,
it . Ratioprimi difli eft, quia , quando in con- Bafiliura Pontium
>^*A|niii,)at in in aliis contraflibus magi» late 'Thomam Sanch A nimirum ,
ut nomine fubftanti? in- Dus pt«“P‘'‘'“.?Jj^ [ ar 1 jdcfle error in fubiijntii
• fdiffera le- tento.at “*'“^du”qu«litatc . Affert ^ U ' T ^S ltauTetempl., & tlu no- at. “I
unus J.p,. I,i . , ,.p. .•*’V_2»'«.;queiD locum relege. Siqujsemm 'o veret
Religio- *»■* io n comes folere comedi . fi in vernat in ea perpetuum
ibftiuentum, errorem inlubftmtiuVoli.quunotjbiliter fcefieio inventa variat i Religione
i fecogttata , & intenta , atq; mdcb rrrit uni erit Votum : Secus,
fi.invemret femebV. Grat.in heb-
«lomada jejunari, cruia non notabiliter variat, occ. Pan modo fi quis tc
decipiensdicat Romam parum diftare, A idc6e|usperi|rinatio- nem voveas >
deciperis in fubftantia , fi multftra diftet ,at d«ipcrls inqualiMtc» fi non
multum diftet abeo, quod diflumtibi eft. Ad- eoutrabhbmo t eapir.^i.uum.i6.
implicite fc intendunt obligare/pio- ties ipfi contrahentes non purcicipant
dedolo ; nifienimfic in- tendatur nullusunquam contraheret, efletquc continua
difeor- diarum feminatip, cum poflent femper homines dicere fe de- ri ros efle
fe, fi iciviftenc , non contrafluros luifte, Ac. nam nr^nter eamdem rationem ,
quando bona fide duo contraxe- nr nullo dolum machinante,fi deceptio fit m
pretio, erit vali- dus cootraflus . fed folftm agetur dc lupplemenio , Ac Ratio
fe- cundi eft indemnitas decepti i Et adverte inter cretera damna cfle etiam
exceflum , quo patiens dolum emit rem, quam fi- milem minoris emiflet alibi, ut
manifelhimex fe eft. Ratio tertii eft quia fi in hoc contraflu eft fuflScieuf ,
liede implicitus confcn- fus*, ut diximus, conftabit contraflu» ;quarenon erit
ratiocurrc- fcindatur^Le^ ^ %Ja p .ij.dub .f .ntun 5. loquendo, quando res eft
integra, quod certi non eft improbabile : putare cfle rationem cur
refcindatur,atq; add> hunc deceptum pofle in con (cientia, ante- quam a
Judice cogatur, non ftare contraflui, quia vere non confet»- (it
abfolute,/"*/* H ll ff de contrahenda arfstont : Nonconfenfit enim.nifi
pofito dolo illius tertii . Vcrfim h«c lex nonobftat noftro diflo, neque h«c
ratio . Non ratio, quia hscc folum militat .quando in dolo communicavit alter
ex contrahentibus, A militat etiam in donationibus, A promiflionibus meri
gratuitis, ut in lcgatisin- ftitutione heredis , A fimilibus , qu* irnta funt,
fi error contingat circacaufam, A motivum principale donandi .undecumque pro-
venerit error ; non vero militat In emptionibus, A venditionibus propter
rationem modi i nobis infinuatam num. 1 9. in ratione pri- mi difli : lege
Fag.*c.«r. item Mol tr.t.de/ufi.dtfi.109. A Sanch. inDet.l1b.4X.*. A de Lugo
1 0. z. de ju fi. dtfl . fefl.i . . (7Z9.
Notationti quatuer circa prediila . »1 Notatio Prima : Siemens dicat exprefte
in hunc modum , Si vinum non tfl vetui, nolo illud i te emere , ( idemputo
,quii cqui- valens eft, fi dicat. Vendo mihi vinum vetui, vtl iiius/eci J
contra- flus nullus erit in cafu , quo depreh endatur vinum non cfle vetus ,
nec illius loci,euam nullo pr?ce dente dolo venditoris,vel alterius, quam- De
Venditione > & Emptione; 261 quamvis fit error in fola qualitate. Ita
DiciUill.l/b.i.dt Juflit.trall. i Mp. 1 .dut.6.fr ir. 8.4/4. dul. i . n. j fin.
Ra t io cft,quia i a hoc cafu coofenfus fuit conditionatus^uare conditione
nApolita^iullus fuit coofenfus, nifi forteadfit aliquando confenfus implicitus;
id quod cvcuit,quandodi£h res accepta cfl ejufdcm lubftantiae, ejuldemque
bonitatis, utiiitatilque cum illa,quzl te expetita fuit , ut (i vinum novum fi
tzquAbonum t *c verus, Dixi(ejnfd6 fubftantix)nam fi eflet diycrlacjut A eflet
oleum pro vino nullus c(l contradi us,quamvis tu fi fcivifles efle oleum ,
etiam emifles: quia tunctuusconfcufusnun- quam fuit circa fubftantiam olei . Si
verAejufmodi venditionis eoo tradlus cum errore circa qualia* tem,trcquaquamfubpr*didb,
vel fimili conditione fuit celebratus, nullodolo prarcedete,val i duserit
cotradlus;ut (i emens dicat, Ven 4 e mihi linum, intendens emere vetus, cum
tamen poftei deprehendat efle novum- Ratio eft clara ex didi is, quia hic adeft
confenfus ad fub- ftantiam^rror enim folum efl in qualitate, de qua hic
loquimur, nec emptio fadla eft fubconditiooc, quia voluntas ementis mente
rcteia nihil operatur , nec ex alia parte procellit ullus dolus ergo ex nullo
capite iufirmabi tu r emptio, quantumcumquc d icat nunc emptor, fi
tciviflem.non emiflcm;atque,fi jufto precioernpcum eft vinum, nihil ell prar
tcrca fupplendum . 11 Notatio fec unda : Quando do lui dtdit r tufam centralius
, (j univer/a/iter , quando decipteni ementem decepit : obligatur no ftm - ptr
idem decipient monere deceptum do dolo , ui fi Vt/n r effindere <on- t
talium, r oft indat , vel fupplementum pretii aeeipiat ? Dcdolopo- Atiyo
agimus: nam de dolo negativo, id eliquando vendens nihil dicit, non tamen
revelat vitium occultum rei, quam vendit , dice- mus Refpond.fi res non eft
integra, V. CJ. emptor jam bibit vinum novum, non eft Venditor obligatus
monere. ItaMol. dtf putat ,3 jx. circa finem, quia fuperfluum id dlet ; lolAm
igitur fuppleat pretium : quod fi pretium fuit arqualc>ad nihil obligatur ,
ted lolQm ad poenitendum de peccato doli fecundum ejus gravita- tem . Si res
eft incegra,erit diftinguendum , nam fi resarque illi em- ptori utilis eft, non
obligabitur venditor monere, quia licet em- ptor involuntarii emerit, nunc verA
rem ha bendo seque uti lem, po- tcft prae fu mi ipfum allentiri, vel certi non
valdi efle invitum ad eam rem retinendam . Sed in pretio debet femper fieri
aequalius, uc certum cft.Quod fi non eft sequi uti Iis, vel faltem feri sequi,
aderit certioMigatiu monendi, & refeindendi contra£lum:quiafieft in re
gravi/icuti graviter decepifti emptorem, fic graviter continuare» in
deceptione. Dicoinre gravi ,nim,Mol. Ac.///, excufati mortali v£- dentes,dum
clamant vinum fuum cftc vetus, efle p retiofum, die talis loci, cum non fitffi
enim xqualiseft bonitati.s,& pretii, non graviter (ait)fic laedunt
emptores. Verum ego inde etiam hos regulari ter ex- cufo/quia jam omni bus eft
explorat um^os exaggerarent u t al 1 iciant ementes, fic proclamare . a 3 Notat
io tertia : §ubd eontraHu/^uibnt doLt caufam didit , non obligent jitc fiat
vaUdi,\ fr/. verum habet, etiam fi firmati Juramento fiierinttquia Juramentum
promiftorium adnarrens contraQui fem- per intelltgiturconditionatum,idell,fic 5
tra£!us cll validus;id,quod clari docuimus ^. \.tumde Jtoramtnto,Cc docet
Fagund. io*. cu.c. 4». «.ii. aliique. 24 Notatio quarta : Hafltnut allata non
omnia frotedunt in ton~ tra/iu Matrimonii , dequoinobisdi&um eft,
/«/>./*£.*.§ qn.26.Sc po- terit legi Saoch.£L7«' matr.dift.iZ.^f dtintrpi,nec
in fponfalibus ex eodem /ii. 1 .dt matr.difi.6x.n. a. qux cum tendant ad
infolubile vin- culum Matrimonii, requirunt omnimodam libertatem^ rom6 nec in
profeftione rcl igiofa,nec item i n Votis biennii Socieuti» lefu.de qui- bus
videri poterit de Lugo, Io*, eit. . Dt vendente rem , eujut vitium non
cognofcitur ab omento . 25 De vitio Intrinfeco rei agimus, quodefl, quando re 1
ipfa#u a •venditur , non balet felit am bonitattm intentam ab ement ibat . Nam
vitia, ut fic loquar,extrmfeca,non efle necefle aperire, colligitur cx didi
ifupr /},$.4.extrinfeeum autem vitifi illud appellamus, quod rei pretium
diminuat ratione alicujuscxtrinfcci, ut ob abundantiam brevi fupervcnturam,ob
rationem futuram emptorum, dcc- dequa re «^.didum efl fatis. 2 6 Jam verA
certum in noflra hac quxftione eft ex Moh difl.% fi. Salas,^.;q.« 4- Valqnt
.//■/». \ .difi, q.qua fi. 10 pag. 1&4. exSando Thoma,a. 2. quafl,7q.aPh%.
PrimA , Vendentem fivo interrogat umfivo non interrogatum , qui tacet vitium
intrinfecum notabile rei , quam tendit , quo cognito emptor non emijfet :
irritum , fi ire terti irritandum fatere vendittonii centralium , peccare , (j
ad reftitutioHom obligari , Ratio cft^uia tuoc,cAm dolus det caufam
contradui,deciptur in re gravi emptor : unde debet ipfi reftitui etiam in foro
conficienti^ pre- ti um : imm6 ad illud rehabendum datur in foro externo adio,
quae vocatur Redhibitoria . 27 Certum efl fecundd, ex Dicaflillo,^.x.dr J
ufl.tr allidi fi, +.Jy. 4. ««. 3t. in eodem C*Cufi cognito vitio adbuc rmptor
emiffit , validum e/e centralium propter cenftnfum implicitum ( nam fupponimus
rem efle cjufdem fubftantiar ) nec peccari i vendente, quia fi diminuitur de
pretiose adhuc emptor emiflet.il I i campam non infertur:verum, tum in foro
externo(nam in hoc cafiu datur emptori adi oy^anti mi - Tamb. T. I. dt Det.
Prae, «<w/)tum in foro conficient ise, femper reddi debebit cxccflus/i fortd
isexccilusfuit:& prartcreipdl emptionem monendus erit emptor dc eo vitio,
ne Icit icet is rem eatndem majori pretio alteri vendat , pota, ut non vitiatam
, ciim tamen vitiata fit » vel ne damnumfiaciat alicui res vendita, ut fi cllet
equus calcitrol as, &c. Kx didis excufiarcm vendentem, proportionato juxta
vitium pre- tio vinum, quod venditor fcit brevi corrumpendum , fi ipfe proba-
biliter putet ah emptore brevi, & in ufum communem eileconfur mendum :quia
tunc nullum damnum infert ementi ; iecus fi proba- biliter putet aberaptore
efle fervandum,quia tunc illud vitium oc- cultatum in ipfius ementis damnum
cederet, ut etiam cederet, fi vi- num illud eflet adhibendum ad medicumenta ,
Scc Lege Mediiutn non cxcutaotem,/. de reflj. 3 ^ & 3 5 . & Salonium
excufiantem , a. 2. q. 77* ar.i fcd fiunt conciliandi modo, qui hic i me
ponitur. At unde fciam emptorem fuiffe, vel non fui/e empturum} Refip. CX
circumftantiis,exejus fine, ad ejus Juramentum, Uc c* ut mod6 innui «.1 j.in
fimiIi,Quandonam obligatur venditor monere emptorem, ut refic indat
contradum*emquc reddat , pretiumque, latis itera innui modh »« notat. x. «.22.
18 Certum eft fccuodA: Quando vltium,quod tacetur,nonenno- tabile refipedu
finis, vel voluntatis ementis, validum item efle con- tra dum, « infuper , fi
propter illud vitium aliquid diminutum eft de pretio, nihil efle
reftHucndum.IuLefT^.a./.ai.» po Mol. l*t.c . Quod fi non fit diminutunureftituatur
cxceflbs, i mm6 fle admonen- dus erit emptor, ne Ciim eodem vitio pluris alteri
cum injuftitia ven- dat, vel damnum alteri faciat modo jam jamdidos.x^
Cumautctn hic fiupponamus emptori voluntariam efle emptionem quoad fub-
liantianvvitium yerA e.Tc leve, non erit faltem id peccatum mortale quando
pretium fuit juftum. Dixi (refipedu finis) fi emm eft seque utilis, habuifti
fiuperius DixVfrefipeduvo!uotatis)oamfivoluntaseincntisexplicia, vel
tacitt,fiiitconditionau,fiC/tf vitio caret &e. emo, fttus uom emo ,
invalidus erit contraduscxdcfiedu cooditionalis nonpuri- ficats,ut dixi item
fup nu. st. Ex didis nu.16. colligitur. Is^qui femina corrupta vendit pro re-
centibus, Qui Medicinam effsetam pro efficaci, Qui ovem morbidam pro fana, Qui
fervum furacem pro probo, Qui pannum, vel galerum notabiliter aduftum,vel
cariofum pro firmo, Qui vinum, vel frumen- tum,quse diA fervari nequeunt.fi
videt emptorem velle diu notabi- . liter hsec fervare,Qui rem litigiofam pro
fecura, Qui rem amillionis K riculofubjcdam(ut funt.V.Ci.bona hserctici^uaei
diecommiflse rrcfisconfifcationi fubjacenc ) pro non fubjcda^c-colligitur, in-
quam, hunc peccare contra juifitiam^ibligarique ad reftitutionem, tum exceftus
pretii, cum damnorumflusefurtAindefequentur^ualt.i cflcnt,fi ctEtcrar oves
morbidae fierent, fi mors contingeret fumeutt medicinam illam»&c.Ratio
autem eft , quia venditor retn venalem dum exponit, onerofumcontradum per
venditionem celebrare in- tendens,dcbet,ficut bonam monetam acripit,iu,&
tradere rem uti- lem . Nam propter eandem rationem tenetur de
eviflionc>ideft ce- netur iiduram rei refarcire, fi ab alio contra ementem
res evinca- tur, ac. 29 Adverte,fi fine fraude, vel culpa ignoretur vitium ab
utroque contrahen tc,folum erit fupplendum pretium, fi juftum nd fuit :quod (i
fuit error iufubftantia, poterit emptor, fi velit ratificare empti o- nem,fed
& poterit renunciareiac fi fuit Cnceri celebratus ctttradus
fubproteftationecujufcumque vitii forte apparendi^um tunc adiit harc conventio,
ne pretii quidem fupplcmentum erit conferendum, quando juxta periculum apparedi
vitii taxatum eft pretiurn.ld enim operatur non injufta illa conventio. Audi
alicubi efle legem, feu con- fuetudinem,ut res, praefertim animalia femper
vendantur fubejuf- inodi convcQtujnc.quam certA approbo, ad tollendas
lices.lmraAnon improbabiliter putarem, id etiam tacitA fieri in occultiffimis
quibuf- datn vitiis,quz ndfolent cadere incommunem cogn itione m.Quid* quid
dicae in contrarium BartholofnxusiSandoFauftot/n-tyrc»/» Confijfariorum,
difpA.q. 1 6. fecus vendenti fervum, vel equum , qui poft unum, vel aliufo diem
moritur apud emptorem, pollet ipfe em- ptor litem movcre^licens,morbu caufam
mortis fuifieante emptio- nem in fervojdc equo,non poftea^tque adeA velle (ibi
reddi pretium, vel certA majorem ejus partem: opponente interim Venditore mor-
bum fuifle repentinum, atque ex prarfenti caufa . Nificfibi emptor perfuadeac^d
vocet Anatomiftas, equi vifcera ex arte naviter explo- raturos. Quis Judex his
nugis vacuasaures daret? Sc ratio efle ul- terior poteft, quia tanti res apud
communem ^ftimationem vaJct, quanta ejus bonitas bona fide expertibus apparet ,
qui nullum refpc- dum habere ad occultiflima hxc vitia confueverunc . Vidc,qux
non multA pAftdicammm.34. PorrAquatuor fuperlunt quaefliones , faciles dux, dux
aliquan- tulo molefliores . I(e$ vendita foliim vitiofa ex paeto . 30 Quxftio
prima facilis, quando plura fimul venduntur, qua- rum aliqua funt notabiliter
vitlola^liqua uon item, erit ne validui, aninvaliduscontradutfRefpcum Bonae, de
*fntr,difput.yquafl,%, R J Pfi. i6z Explicationis Decalogi Traft.HL it Quzflio
fecunda facti i$:Quando propter procedentem dolum tfumit venditor rcm ( quam
vctufid it , eurus erunt ii fruttus, quos wtd produxit res fic empta?
Refpondeo.cum res frullificct pro Do- /.6 *.?.alii5cititi*. vel res habent
inter feconnenoncm, fpedatofi- oe ementis, & invalidus erit quoad omnia,
fruftraretur enim fuo tine emptor ; Vel non habeut,Ac tunc validuserit , quoad
partem non vi- tiolaro, quia tunc maximd militat illud luris : Un/tpat innn/t
na» vi- tim/ur. Excmplum:Vendis duos equosad cquitandumjcooftat vendi- tio
quoad alterum equitatui aptum, G alter ineptus inveniatur. Vcn- diseotdem duos
equos ad Rhedam trahendam ; nulla eft venditio , G alter cx equis inveniatur
ineptus . T'ufti/1 ni vitiofs xandita tujut} ... forti produxit res tic empta?
Rei pondeo,cum res fruUificet pro Do- mino, eidemque pereat : quando contradlus
tuit invalidus, frudus erunt venditoris ( ut etiam ipG res periillot,G
periiflet ) dcduflis ta- men expeuGs ab emptore fon^faQ is , Ac compenfato
damno, Ii quid abeodemex vitiofa illa venditione acceptum fuit . Atverd quando fuit
validus,erunt emptoris , quia tunc emptor (altus fuit Dominus rei . Ita idem
ii.». 1 8. alios citans . Vit ium potam an manift flandum } 3t Quzflio tertia
molefta eft .An vitium patens notabile rei, V. C. en uum eHe monoculum , debeat
ex Julii tia manifetlari emptori , qui illud non advertit t Refpondeo, hac in
quzftione maximdadvertendumeft.alindcfie tacere, (eque habere negativi aliud
verbis, |aut filio, pofitivdabfcon- dere vitium . Hoc pofterius nunquam licet :
Unde damnamus palfun eos, qui de nodc,vcl fub tenebris, vel admixtas cum bonis
data opera merces vendunt, ut earum vitia non advertantur, Ac eos, qui infun-
dunt guttam argenti vivi in equum hcbctcm.quogcntrufus appareat Ac eos,quifub
verbis his tegere fatagunt fuzrei , V.G equi vitium, Vcndohunc equum quaG
czeum, quali claudum, quali ficcumf fic lo- quuntur Siculi) plenum ollibus,Acc.
Ratio eft, quia quidnam di deci- pere, G hoc non fu?Tcgcrc volunt, ( dixi^ nam
u fic dicant liticerc.nc teneantur ad damna forte lutura, vel forti
occulta,tunc proledi non eli r>olitivi decipere, fed prudenter agere» ut
modi* ap.diUumcrt. dictum eit. Illud priushoc eft, tacere manifeftum vitium,
non eft im- rnbabilc carere in/uftttia,fi res vendatur jufto pretio, .Ac fine
pericu- lo damni alterius ItaTurrVv* 58 dui.x aliiqueapud Dun,/i.i.". Jt
tanta* tf 9. Bon./ <■.«.13. alios citans Dicaft .ht.i.d* Jafl tr.y.difl.o
da. ».".i&cit.D Th Mol.A20r.Nav. aliofque,quia venditor non obliga- tu
facere partes emptoris,oftcndendo ea, quae cx fe patent tic videre fictldpoteft
emptor. Si tamen ex inculpabili inadvcrtcntia,vel hebe- ti feni n, vitium
manifellum emptor noni ideat , obligabitur Vendi- tor illud ollendere , quia
venditor obligatur tradere rem , non vitio- fam , tic cx ilia , non habet hic
exculatioucni dudam ab emptoris pr u d entia , cui fc committere poftii ?
ImtrrrtfaSit dt vitia , fuidrtfpendtiii ? 31 Quzftioquarta przcedcnte
moleftior: An venditor interroga- tus de mercis boni t a te,vel malitia^bligeturfempcr.Acquandocum-
ue, vitium notabile patcfacerc?Rcfpondco
obligari, non folfimquS- ocxprefs^,fcd etiam quando tacite emptor interrogat,
uc fi emptor ©(tendat fe vinum v.g. emere, quia illud diftfervare vult,id enim
eft tacite interrogare de bonitate vini . Ratioeft, quia feci» dolus daret
caufamcontradui ,Ac con fcquem er inva idaeflee venditio . fc.« :ipe primb ,
nili venditor linccrj . tic fmc fraude aperi* fe nolle rem fui venderc.n.li pro
; ui eft juit, JiA j* r«und^quindo,itium efl [nrvi Jo |«n« Oturc<
circumflinn[scrnptor?mpc^u' ^^L ^unc ^ , 1] ca . dat caulam cpntrtflui , fi
vluu m fit difli parvi ponde- Tivuhilommu, cx arcttnuua * . venditio, quu a
tunc pior empturus nequtquviti ’j ■ ' n3tx . f, c , u,/, ,/ta j/Si ,i-
«quiparatur _ venditioni con dccr j( co „fenfus,ut fupra didunt eft in
H*iv».Cu!U igitur adiit vi .' ^.«oncEr obligatur Venditor pretium Notatione
lccuoda , * c bb , reTumerCjniu aliter voluerit emptor, totum reddere,^* 01 »*
0 V( vtH dinttnm integmli valori, . niti in re»de quo hadenut dif- ' alor* rei
non eognito^ecun- S^'#onca*niu;Tmi 4 ,do ^ofofolotiont per muticum Qaoad primum
. id explicabitur dilcuticndo venditionem lulodum^Tuamolira Mcflinaccontigilfc,
memme . Nob.lisquidim Vir vendidit cuidam, cnguo pretio, v« antiquum prargrande
inConcbtr formam expanfum , rudealpeclu, tic ut puta- Catur vulgari metallo
fufum; Voluit ergo emptor ex vafe ilio cen- tum circiter librarum pondcris^liud
elegantioris formae , Ac magis ufum accommodatum co.iflaxe:f«sl inter fundendum
adverterunt Periti Artificesjllud conflare cx arre Corinthio pretiofmimo ,
quare •cpaiavcruot «uri puriffimi quafi libras trlginu,totidera circiter ar-
eenti, reliquum prisce ftanoi.Uc rem Venditor inaudiit(ftatitn enim fama^uali
de invento thefauro per Urbem increhuit)ad Judices rem detulit,recuperaturu*/i
potuibcc,pretium,ut ipfc clamabat , juftum rei i fc per errorem vfnditar . Quid
Judices illi dccrevcnnt,egogra- vilhmis tunc dtllcmus negotiis non
aidverti.nunc vcr6,cum h*c Icri- bo,e;ufmodi calus in mentem venit, Ac quid
decernendum incon- fcientia fuiflet,lubfcribo. 3f Proledb calus novus non eft
>folet enim de eo di fpatari ab Au- Aoribus,Salono,Leirio,Kannes, Molina,
Reginaldo, aliique apud Di- caftillum,Ma.^r Juflit$a } tr.^.difp ^.dui.^.nx j}.
fub exemplis de gemnu herba pretiofa,rudi aur>sAc fim ilibus, ab ementibus,
vel ven- dentibus minus cogmtiSjde quibus, antequam refolutionemaeinco- gnitoillo
vale aderam, fic ftatuo . 36 Siquisemit vitrum, quod communiter
talecxiftimabatur, Ac pro vitro illud alteri vendidit ,fed deinde in manu
tertii cognita eft £emma>ad nihil tenetur hic pofterior emptor, ficuti nec
ille prior , fi illam poli emptionem, ut gemmam cognoviHet. Idem folet dici ,
ut n** » 4». dicetur, dc herba prctiola,qup cafu in fafce lignorum inve- nitur
abemente bona hdecumdem lignorum falcem* Ratio eft, quia tanti valet
res,quantizftimatur communitcr.Commuaitcr^utcm, ut vitrum, Ac ut herba vulgaris
illa aeftimabanttir, ficuti nunc 1 uppo- nimus, ergo non pluris vendi debuerunt
. 17 Dixi primi, ftammanitar talatxifltmakatur ) nam fl fuiflet me- rus error,
vel dccqjtio vendentis , ut Ii puer i Matre gemmam lu (Fu- rat us,camque putans
vitrum, ut tale veudidiflet,vel Artifex i rullico vili pretio gemmam
emiflet.fine dubio talis venditio vel refcindi de- beret, vel reduci ad
squalitatem juxta voluntatem decepti , quia ef- fet error in lubllantiacjus rei
, quz communiter majori pretiodigua judicatur Ita de Lu.’o ta,l .dtfl.^ ftU.l 1
. n. 117. vtrf Stcuudi dtfluiln f^.Sicuti etiam fi quis rem emit,datque monetam
falfam,feu adulte- rinam, ut comperit errorem ,compen(are debet, quia
venditores, Ac emptores tenemur cx i pfocontradulc reddere indemnes inrc , Ac
pretio (ecundum communem exiftimationem . In cafu autem cum communiter ca re»
vilis zftimarctur, raeritd dlflum cft,emen- tem ad nihil teneri* 38 Dixi
fecund6,(/p*/f amttianem te^naiijflri ) nam U COgnovifti antei.ut accidere
folrt^i Rullicustibi vendat aliquid funile tn cam- pis rcpcrtum,eft major
difficulta;Ac ego fic diftinguerem.Vcl cogno- vifti viribus ingenii tui, Ac
tuzextraordinariz lcientiz , ut fi in lajce lignorum venalium introfpiccrcs
herbam pretiofam : Ac tunc poftes emere pretio communi 1 , quia commflmtcr pro
re vili illa herba zui- matur,Ac tuzarti illa felix tortuna debetur. Vel
cognoyifti cx vi ar- tis ordinaris, ut certi cognolcerent cztcri cjufdem artis
communi- ter, ut firufticustibi aurifici venderet frudum aurei rudis, velli
tibi Mercatori venditor offerret merces communes , vel moncus, qua* ipfc
venditor viles puut: Ac tunc non potes emere, vel accipere pro sre,vei limili
re vili, quia tunc jam adeft pretium naturale , quod eft illud, quo zllimari
folet abexpertis , quibus incumbit pretia rerum sed ima re. Debet igitur
pretium hoc commune dare»imm6 fi interro- guude vaJurc rei , ut dixi* 3 t-totam
bonitatem rei manifeltare te- neris, ut fcilicet venditor clinat, quod pretium
velit fuminum, me- dium, an infimum:lege Mol *fl.%
j}.Salasalioscit.fr^r/«/>x^y vtnd. dut 36 .n. 3 Aliqui putant^i non
interrogeris de valore rei, polle te da- re infimum pretium nihil
manilclUndodcinliusrei valore. Infinuac dcLuao/tf * Jufl.d>fl. a 6' Sed id
mihi difficileeft^uia femper remano* fcrupulus idem, qui eft, Quando
interrogaris: femper enim venditor debet eligere pretium ad libitum (uum
exiliis tribus quod velit, non tu, dando infimum . 3 9 Lege Molinam , difl 3
j3.Cajcianum,Sjlas,alioscit.»*/'' dttmpr. dut. 36. 0.3. qui etiam damnat illum
cmptorcm^uidicitrudico,ven- das hoc tanti, tic reliquum pretii condona mihi :
nam licet ille con- donet non eft tutus emptor, quia ille non condonat hberd ,
fed ex pa- llo ,finc quo emptor non emeret; nifi recurrat dodrina dc ultronea
merce, vel quid tumle ,ut fuo loco vidimus. 40 Qj6dfitu, Ac rufticuszqu£ nefei
retis , fed fukdubitareti* de valore rei, Ac nihilominus ex communi confenlu
fcicnter d* cert6 pretio conveniretis, fi poftea pretiofitas , vel utilitas
appare- ret, ad nihil alteruter tenetur Patet ratio, quia fuit cqualc peri-
culum. Sifpes major concepta fuerit de valore, i tali emente, ali- quanto majus
debet pretium afierri, ut emptio reducatur ad zquali- tatem,ut ex fe patet. 41
Jam redeamusad Corinthium Vas. Quoniam communiter per tot anno*,illud fatis
vile zflimabatur,puto ementem ad nihil te- neri , quia ( anti emit , quanti
valebit ; non pluris autem valebat, quia communi Judicio, etiam peritorum , pro
communi metallo reputa- batur . Neque dicas in hac emptione vafis, per quam
emitur aurum prozre adede errorem in fubftantia , qui invalidat omnem contra-
Clura: ne id dicas, inquam; pe r nego en imadefle errorem fubftantiz : cum enim
vendatur , Ac ematur noc vas ,quod tibi eft in profpc&a , quodque nun ibus
con ircHas, tota hzc vafis fubftantia venditur , Ac emitur , auafi implicito
pallo, quzeumque tandem illius materia fit: 2 uodimplici tum padlum non eft in
volente emere gemmam » quam einde invenit vitrum > vd contra . Yttu Cap. VII. De Venditione, & Emptione. '
263 Venditio rei in fe non cogruia . gium, ut ipfi ioii vendant, dilhugucndum
eft . Nam fint -i cionabiti caula eft id illicitum cum onere rcili t utiooU,
quod pi uno loco iub- 41 Modh res erat cognita, V.G- gemina, fed ejus valor,feu
qua- eunt «pii privlleguti, tecundo loco iplc concedens. Ratio eft, quia Iita«
non cognolcebatur : tunc ne res ipla quidem, quoad lubltan- iiclitmjuriaaim
volentibus fimilucr vendere lua merces. Si verd tiam cognoici tur, feu
videtur;Ut fi in falce lignorum adiit contuia tot ea caula ratiooabui , licitum
eft , exculaiuc nimirum eadem ra- herba pretioia , quae non videatur , & ut
fi in Sacco lupulis pleno tionabiii caula, dummodo pretium penlaus omnibus
iuftc confli- - forte tb hoftibus erepto, inveniatur deindegemma, velaurumnon
tuatur, non verdconlidcrata hac reftiiuiioneapud unum vendito- pra-vilum .
Queritur famcu;ulnam erit hoc aurum , fiimilitetibi rem, qua per accidens cil .
Sicconciliancur.Socus, Mediua,Sylve- venditus fuit ejulmodi Saccus ? Ldf.
Ah.is.l 5.».6x.cumGaftrop. lier .alnque apud Saias, dub.ib.n . ». qui negant
cum iliisapud cun- dt Jofiitjm gener t,difp.untta.p,\\jt,\\. abfolutc rdpoodet
. DcLu- dem A bonae concedunt. co,f«iN.i.^ >
/«/.^.$/r/?4|.0.|i(^.diftinguit.L<rfiius enimfic ha- \ At, quanara
rationabilis eft ejulmodi caula? Refpondeo bo- bet : Mile 1,9*1 1 xcujfit bofii
Saccet lupute rr/ertet ,m quibat nant Jami. num publlCUm,quod lerc accidit IO
tribu» C*ltous duntaaat Primo» tur aurea recondita, non fuit f allui Deminui 1
Harum , cum tUot vtndtdt- quando Pnntept eget pecunia ad bt Ilum naejfanum,
\tioper m %rg» "t- rit^ntequom fciret, quod lateret . Hac LcfliuS . tqgona
totae enim Jrrvuiit (ondiliemtbu/ fervori /e/ilis in velliga/ibut A quo fi
petas , cur Mile t non t fi f allui Domiant) Refpondcbit, quia imponenda ,
vendet* pateri hac privilegium , (j petumam ei operi Dominium fine pofleffione
non acquiritur: Poflellio autem line appUatt . Secundo quande nifi dantur boc
privilegium , utunui , vel fcientia efle nequit : debet enim cUc apprehenfio
volunuria rei , poma vtnd.mt , nane, velpaua metea importarent in Civitatem , f
altem &c. Acquecx hac Leflii dodnnafequitur tuum die illud aurum ,
continuati ,Qcrtb,eb Jumptut , quot fine eo privilegio rteuperare vta- quia tu
illud invenifti , A primus occupalti . demet nenpojjem . Id fere accidit m
imprimendis libris.hic in Sicilia, Verum de Lugo fic meritd diftinguu : Si VHUt
Saccum eripuit vo- in importanda nive aliatis tempore : nili enim habeant illi
Imprel- !om y prout fieri fetet, ilium occupa •§. quidquid id tffet ,f aflui
fuit Domi, lorcs privilegium , ut ipfi toli ad decennium , V. G. eum librum mu/
auri. Sai enim vr /antaria fit futt auri apprebtnfio . Si autem imita-
imprimant , A illi ioli nivem importent , iis faci Ic carebit Rcipu- tientm
applicavit ad lupu/um , quia nihil aliud contineri credit, non dt. blica
.TertiO , quande ebbentmtrtto a/icufui orti/icit aGquam novam fuifivit dominium
auri , fed remanet auram in Demunto tjut , cujut trot artem mvementit
conceditur , ut ipjiftlui eam exerceat : conducit enim Saeta / . Hac de Lugo ,
ex qua diftin&ione . ad publicum bonum, fit aldetro hemenei ad novat artet
. • Dico ,fi tibi is Saccus fuit vendi tus a Milite Domino , illi deberi 4
Petes,? uaade vendet Fnme*pi hoc privil*pum,potefi nefibi applica* aurum: fi i
Milite non Domino, deberi aurum illis, i quibusere- rr pretium f BLeip.
nequaquam . Ratio mihi eftmamtefta . quia cum ptumeft. Qudd fi iis finchoftcs,
aurum erit illorum, qui jus habent ipfe illud pollit concedere, lolum propter
bonum publicum , obli- eos fpoliandiTqua les funt Principes, & Relpubiica.i
quibus tu mi- gabitur quando hoc intervenit, illud concedere: at nemo pretium
nori pretio emere poteris quafi in pramium talis maniLUationis . accipere juite
valet ob rem, quam obligabitur ex Jufiitia facere : ut Qudd fi denique fada
diligentia Dominus nolci non pollit , inter certe obliptur ex fuo munere, Apado
implicito cum Repubiica incerta bona computandum erit cxCaftrop./w. ttt.
atqueadeo ex Pnncep»J>ono publico protpicere. Dices, accipiet quafigabeUamad
noftrafentencia erit primi occupantis, ut dicetur iafr.tr. 4.0.1.$*. onere
Ojpubhcq fubfitneada . Refp. aflentior :fed tunejamerie ob inprmfertim \o.
RcipuL»ucabonum,Anihilominusdcbebitlblemniutes,&con- ix qua dodrina
confirmari poteftdec 1(10,0.41. allata de Vafe il- ditiones julla gabella , ut
modd innui lernre. io Corinthio : cfirn enim incogni tum fuerit aurum , nemo
ejus Do- 5 Petes iterum , Priaetpt f ater it n, taxem pretii ejufmedi mercium
minium habuit, nifi is, quiprimusillud novit, atque occupavit. rtltnquete
arbitrio bujui privilrgiati ? Relpondco, Leflius,/id.i. tap. fie meritd
diAinguit, fi merces fint pertinentes ad vi- Sohetio per monetam falfam. fium ,
A cultum , vel quid fimile ad vitam necefiarium , debere Principem taxare
pretium , led ornatum, dei iciafve, polle non ta-> 4) Hic hujufmod i dolus
locum habeat opportunum , cu jus fuffi- xarc . Ratio eft, quia in ncceflariis
facile populus gravari cont ingee ciens notitia dabitur, fi error recentioris
icriptoris , hac occafioae , ab uno venditore, quod ini om modum viure tenetur
Princeps : Ac }pfiu$pace,corrigatur . in non necdlariis, cdm non ex
neccfiitateca emantur, non cu tam I* ergo fic habet, •" Offertorio morali
, V, rb. Poffe/fer , numere primo . Jacilc Cjuiinodi populi gravamen .
Pejfeffer bona fidei moneta falfa ,quam ponit inter alia/ fuat meattat , fottfl
illam expendertpro bona moneta , etiam fetem illam effe falfam, en Monopolium
rx compello . Navarrofin Manuali, e.i 7.*. . Hxc abfolutc Leo Zambcllu^pcr-
inde fallam dodlrinam alfcrens/icuti de ftlfa moneta loqui tur^rgo 6 Si
veoditoresconfpirent in pretiumjtaut vendant fupra legi- ne.fi inter centum
gemmas i me bona fide emptas, invenumdecem timum, aut lupra rigorofum , peccant
cum onere refluationis cx- fall'as,eafdem tertio pro veris etiam has dcccm
vendere potero ? cellus,Adamnimdelequutiifiemptoresconfpirent.utcmantin- Quis
id unquam permittat f nam fi eao i tefive dolo malo, fivein- iri intimum .
Ratioeft.quia jullum pretium non debet pendere ab culpate decipiar, non prop
cerei polium alium tertium decipere ; arbitrio unius, vel paucorum, ted ex
commun i scftimatione, bona nec, fi tu i me quid furaris,poteroego alterum
tantum lurari i ter- fide, A fine dolo . Atque adverte juftum pretium nonefle
hic illud • tio. Non igitur hatceftdoarina Navarri, quamZambellusci ad- ouod
forti poftconlpirationemenafcitur.hocenim-cumcxiniu- lcribit . Navarrus enim
/oc.cu. rede, licet non admodum clare , di- Iu conventione confurgat, injulhim
etiam erit : fed illud, quod an- fiin^Jionem veram tradit . Explico; Mooeta ,
vel prim6 talla ell ex te injuftam conlpirationem fine luco, A fidlacia
currebat vel cur- mixtione metalli vilioris, vel fecundbex defedu ponderis, vel
ter- rere poterat, quidquid dicat Caram, lihjx. Tbtoloo mor n leo. ti6 ex figno
regio , quod i &llo monetario privata autboriute mo- 7 Illud non damno:
pofle ejulmodi Monopolium reonoMiio tru- ■eta: jufti ponderis , juftique
metalli imprimitur , cdm deberet il- di, hoceft. ut donec Vendentes vendunt
pretio plus quim rigorofo, lod imprimi authoriute Regis. emptores emant ex
compaflo minus quim infimo, donec, inquam; 44 Dico prirnh, cum NavarroA Mol .
to. $ Mfi. 70»^.». fi expei»- nam ccflantibus illis fivepartim, fiveex toto, cellare
Ahi fimiil datur moneta falfa primo, & fecundo modo, peccari contra Jufti-
mododebent. tiam , A cum obligatione reftkutionis. Addoego ( ad explicatio- Qu6d fi aliqui Venditores confpirent in
pretium , ita ut ven- nemmajorem ) cumeodifcrimine, ut fi cogndcens lalfiutem
id dant, vel emant intra latitudinem pretii jufti ; ut nimirum omne* facias
^pecces cum obligatione reftitu tioms , fi eam inculpate non vendant pretio
rigorofo, A nemoinfimo vel emantinfimo, nem® cognolcens , non pecces , fed
ftatimac cognofcis , obligans ad refi- lupri , non peccant contra juftmara ,
feclula vi, vel fraude, quia ciendum pretium ei, qui damnum fenfit :
obngirisautemoon ex iam fervant pretium iuftum : ficut enimlincinjuftitia,
vendere in jufta aflione, fed ex obligatione, quam habes lol vendi juftum pre-
rigorosd ego particularis poflum , fic, A fine injuftitia poflumui tium pro re
etnpta . fimul . Qudd fi nullus damnum fenfit ex tua hac expenfionc bona fide 9
Sed permaxim^animad vertendum eft, quodnam tunefitore- fada.&ex illa tu
locupletior nequaquam es redditus, ad nihil te tium juftum, id, quod dicam ».
a» & innui n.6. obligat ^meritd do lM%t>,difij.ode3ufijt.$. 10 Peccari,
in hoc cafu, contra Charitarem docent non ignobi- 4J Dico fecundo cum eodem Na
varro , fiexpendatur moneu lesDodorcs.quosfequiturdeLugo,/!».! .de Jufi.difi
x^.ftS.xx.m, falta tef tio modo , non peccari contra Juftitiam ; efto enim
pecca- .lege Caram. Molinam,^ .i^r. A ra- verit is , qui lignum r^ium ementitus
eft, non peccas tu, qui expen- tio prster leges graviter id inhibentes efle
poteft cadem , quam in ais, quia per ejuunodi expenfionem nullum alteri tertio
damnum fimiii mox dicam, »*. ij. infers , jam enim tertius habebit monetam ,
quaezqu^in foro ^li- mabitur , ac quacumque alia legitima . Menopo/mm tx
emptione omnium mercium , Dt fraudibm ex Monopoliis . it Si unus Mercator , feu
revenditor, aut pauci fibi fine vi, vel ^ , . , Iraude coemant omnes merces
certi generrs,omne,V G.fruinetitDi. f TV^r9 no P^i“ m Grjfcc,Latrai unias
vendltio^nultis patratur, ut ipfi foli vendant etiam ex pedando tempus penuri*
, A inopiae ! JLV1 A multis exculatur modis, quos diftin&c jam fubiicio.
quo vendant carius, fiquidem pretio jufto vendant , fpe&atis «n. nibus
circumflant iis, ut mox '»*"*-*• -dicam, non peccant contra Monopolium ex
fetvilcpe Juftitiam coromutativam , undead nullam rcflitutionem cbligan- %
Quando aliquis, vel aliqui pauci obtinent \ Principe Prfvile- tur. Ita Molina,
» "S.a^ap n.uumer.u. aliique Tamb. T. I, De Dee. Prae. R 4 apu <i 2«4
Explicationis Decalogi Db. Traft. III. apud Bonae. difo.\Je tetttrali.q x
p.yn.a ,. contra Nmrrum. Azor. alioique putantes peccare contra juftitiam.
Ratiocft, quia juAo pretioemuotjuAoquc, ut fupponimus, vendunt. i» An peccent
contra Charitatem.e A omnino diftinguendum : vel enim loqui pollumus de illo
uno, qui Ane conventione cum aliis, fibi diflas amnes merces emit : dehunc ne
peccare quidem contra Duritatem, docet Mol. iHdjenclufi a. « de Lugo , ilid.n
178. prae- fcindrndo femper i lege prohibente» vel i damno valde notabili Reipublic*
• Ratiocflc poteA, quia fibi providerequilibet in Tuis negotiationibus per luam
diligentiam poteA . 1) VelpoAurous loqui de multis, quifimul confpirantcs fimul
emunt» ut carius vendant ;& hi difficulter i peccato contra Cha- ritatcm
cxcufantur, tum ouia fic lacibus induceretur pecunia in Civiute contra bonum
publicum, tum quia regulariter dcindef in- duda jam penuria) carius, quam
fuiflet pretium etiam fummum, cpteri vendent . 14 Ad coemptionem omnium mercium
facit eafus,quem narrat Sylvdkr, V. Emptu//, r 7. accidifle Vcnctiis. Mercator
acceptas lit- teras ab Oriente de fuperventura penuria aromatum , laceravit,
fic abjecit : has deinde collegii alius Mercator, partes conjunxit, legit- que
. Tum magnam mercium copiam emendo , illum praevenit, lu- crumque prarripuit.
Quaefitum fuit an fecundus mercator inju- riam primo fecerit ? 1 j Affirmat
Rcbell.p.a.Ai^.y.^w.p. Negat ipfe Sylveft.eum quo fentit A* •M.*.#'** w
"Kait Laym. ) tar tl!t Interat /acerata) in publicum abjecit , (y ve/uti
pro der t /ili i 1 ba- letis % bec ipfo emnibui fragmentorum iHorumpeteflolem
,eu ufum fuijfe Ctnfrtur , ut pr einde qvifqttt in fuum eemmsdnm iit uti
potuerit ^ itaque re- fic fi tefe/trit Sylve/ler , si quis litteras in publicum
locum abic&as legit, folum.utfciat, curiohtascA , fi ut fibi provideat ,
commodif- oue luis Audeat, humana, non vitiola prudentia cA. Ha-c Sylveftcr, OC
haflenus Laym. apud quos fit hujusdo&rinx auflorita*. 1 6 Egoenim non
cxcularcm A dolone conlequenter ab injuAitia illum, qui legeret litteras alterius,
ouas miis circumAantiis inve- nit, ut ccrtb moraltter judicet non efle conliil
td dercliftas , fed ca- fu amiflas, vel non vere coniciflas . Ratio eA , quia
tunc non militat ratio excufationis: tunc enim Dominus non ccn fetu r illarum
lit- terarum uium liberum aliis dedifle . Si tu invenias chartam ,in qua fint
alicujus Icripta peccata ad confcfiionem » aufloremquc nofcas» illamquc ne
legere audebis? Notat praeterei*W. Laym.
fi iis litterisabjcflisaliquid oc- cnltum legat, eum peccare contra Charitatem,
imm6, fic contra Juftitiam, fi illud alteri manifeAet , unde damnum iniuftum
alicui contingit, ficut i peccaret , qui oAenderet locum ubi aliquiscft,ei, qui
iplum velit occidere . Mtr.epchum ex rtmetier.t a Herum vendentium , 15 Si quis
vi, vel fraude impediat importantes merces in Civi- utem , frumentum V- G. ut
iple folus vendat , majori fcilicct pre- cio, quod tamen delcendillet >fi
illi nooluifient impediti , peccat contra luA it iam, fic contrahit onus
rcAitutionis, ut ex fc patet . 19 Si vero quis impediat folim precibus , fic
iuafione , non pec- cat contra juftitiam , mod6 vendat juAo pretio. Ita Booac
quia non facit injuriam, fic uti nec facit injuriam ex communi len- tentia-qui
fine vi» vel fraude (ludet TcAatori , ne alicui legatum , vel hscreditatem
relinquat. Quod autem hic fitcenlcndum/uftutn pretium, dicam praetere* an hic
peccct Ultcm contra Duritatem, exdiaiscolligi potett . Pretium in Monepciie . nixi n g.illud pretium efle injuAum,quod ortum
habet ab in- juAs eonventione.ScmpcT igituradvertendum cA,an pretium ideA
«relcat,qui»abuno,velimultiscoempt( luntrum injuAa conven- ti ione , merces :
tunc enim lemper erit iniuflum Priterei quando Pretium
p^rfcariusdctcrminabituraaarbitrmillius foliusven- «iitoris.vcl perinde ac fi
ab in itio merces folAm fument apud unum, ^larc injuflumeA pretium. Ratioefi,
quia pretium debet taxari , v el frequentia emptorum.cx abundantia; vel penuria
rerum,ex ne- ceffitatc carumdcm, ficc. quae cum nunc pdl iJlam tuam coemptio-
nem eadem fint , idem debet efle Sc pretium , non verfieariu* . xx Non eA tamen
cum privato quolibet, qui non conlenfit Mo- nopolio, nec ex fraude, vel malo
confi lio dedit cautam augmen- to pretii, lcrupulose agendum, quafi non poflit
vendere res fuas pretio per malitiam aliorum auflo, cum pretium au&umper
in- juftitiam, juflumnon fit. Ita Reginaldus, aliique citati a Bona- cina , de
eontraliibut ydtft i.quaJt.i.pag i.mum. H. contra Filliu- cium, & Rebellium.
Non, inquam, ita, maia quamvis audumfit per aliorum fraudes, efl tamen tunc (
ut luppooimus ) pretium commune , per fraudes , inquam , non meas , ad quas ,
cum ego non coafpiraflem , illas, vel earum efferum pretii aufti tollere non
obligor, Ut certe obligantur, qui injuAc illas potuerunt : Et fand fi per
latrocinia frumentum, V.G. fuiflet difiraflum, unde&eius pretium auflum
fuiflet, quis condemnaret vendentes hocaudo pretio? ut item, fi ne (ci rem
illam injultam coni pi rationem , & bo- na fide pretio illo jam communi
venderem, quifnamad reflitutio- nem mc obligaret ^necegofi Iciam ,cum fciemia
ad Juftitiam, vel injuflitiam pretii nihil addat omnjnd . Dc eadem quarta
Radice Rcftitutionisei contradu particulari mutui. I. Quid fit Mutuum. I
TV/TUtuum fic di&um, quia de meo tuum Iit f efl traditio rei IVI
confidentis m pondere , numero , vel menlura, fne recupe- randi liatuto tempore
tantumdem in genere luo . Ita Mol.LefL Bo- nac.mox citandi, aliique pnffim . x
Dicitur ?xvx\ 6 . (Tradit i») quia mutuum non perficitur mero conlimfu ut
vendit io;fcd requiritur ipfa rei traditio, per auS tranf- fertur rei mutuatae
dominium in mutuauriu , quod non facit com- modatum.neq,cx natura lua
depolitum, nam propterei>fi quod mu- tuatum efl, fruflificct, vel pereat,
mutuatario 1 rumificat, peritque. J Dicitur freundd , ( rei (enfiflentit in pendere ,
^r.)utexplicen- tur tres fpccics mutui. In pandere , ut cum mutuatur mafla argen- ti. Innumere, ut pecunia. In
n>en/ura y ut vinum, triticum, lac, & fimilia, qu* in jure, /rg.i. Jf.fi
certum petatur , dicuntur recipere 1'uB- clionem, idcll quod una fungatur
oflicio. vel vice alterius ; ut unum vinum pro alio, &c. Vide Angelum,
K.t>/*r#,i.iii#*i.$6.Nayar. in Manua/.cap.i j num.it. 4 Dicitur ) ad
differentiam donationis,^ ven- ditionis, ficc. j Dico quarto (/ intuta timfere
) non enim teneris reddere ante . Nihilominus potesanted reddere , nam quoties
terminus przfigi- tur ingratiam debitoris, non poteA creditor vetare , ne
debitor u vclitdolvat antei- %ajdji uuUh 4 /Uti tonflitut m ttrmmui ? Rclp.Ccr-
tumcA non pofle mutuantem Aatim repetere , fic enim fuiflet mu- tuum .Erit
ergocxMenochio.A Arbu.hb. a.sj/ix. tempus jier Ju- dicem decernendum A 6nc,£c i
circumflanti» mutui . Si enim mu- tuafli Agricol*, V G. frumentum byeme,appafct
te mutuafle uf- queadmcflcm.&c. Vidcomnind, qua: dicam inferifis$.s.*.it.
Quando nullus cA conflitutus tcrminus,non peccat faltemcon- traTuAitiam, qui
mutuum, Verbi Gratia frumentum non repe- tit nili tempore , quo illud maiori
pretio venditur ; quia fibi im- putet mutuatarius, Ii non reddit tempore fibi
commodiore. Iu St\oM\Si,X X.quafly^.articul.X. SotUS, / 'ib. 6 .quaflien.t
.artitu/* .Na- varrus, Manual.tap.i 7. num.ix 5. Peccaret tamen contra JuAitiam
mutuans, fi nollet tempore vilioris pretii acceptare frumentum , quod illi
offerret mutuatarius ,quia fic privaret ipfum fuo jure va- lendi fol vere,
quando vult . 6 Diciturquinto ( mpenere fuo ) nonenim reddendumeA idem in
individuo ut fit in commodato, lof idem in genere, ut loquuntur Jurilconlulti,
feu idem in fpccie, ut aptius loquuntur Theologi, li- cet lemper in
arquivalenti boniutc, vel lupplcndo defedum, ut ip- fa JuAitia pollu lat vinum
. V.G- bonum , pro vino bono , &c. quod certe involvitur in lequenti
particula . 7
Dkiturenim fextd ( tantumdem ) id enim folum requiritur % 8 c fatis eA. Nam qui
mutuat pecuniam, VG. auream, ei juflcreddi- tur argentea, vel aerea, fi
tantumdem invalore reddat, quia fic jam redditur aequivalens. Excipe,
nifipraeceflerit padum in con- trarium, quod mox pofle efle juAum, dicam in
fimili. Atque ex hac particula maxime dilcernitur, quando in mutuo iublateat
ulu- ra:Sienimpluscxigas. five in pecunia, live inaliquogravamine, quim fit
iplc mutui valor, ufurariuseris, fi ex vi mutuiexigas , ut fufc§. /rf*'nti
explicabitur, quia exigis plufquam tantumdem. Ex hac eadem particula fit. ut
qui contra, mutuat pecuniam minu- tam, ac ream, V G. non poflit exigere, ut
reddatur argentea , vel au- rea , quia fic imponeret debitori onus ultra fortem
, feu debitum . Pluriscnim valent nummi hi, quimilli aurei, adcdquenontaa-
tumdem.fed plus requireret. . 8 Pari modo fi mutusfli aureum valentem nunc
decem julios , non potes exigere tempore praefixo, aureum valentem tunc fortA (
ob Cap. VIII. De mutuo. 265 ( ob incrementum monet*)andeeim Julios, fcd folilm
decem. Coti* tri (i mutuafti aureum valentem nunc decem , fi dccrefcat moneta,
itaut aureus tempore pr^fixo valeat novem, non eris juftefatisfadus, C recipias
foliim aureum, fedfuperaddi debet Julius. Ratio utriuf- queeft,quia tu
tantumdemex mutuo debes nunc recipere quantum eo tempore, quo mutuafti, valet
res ,& nonfupra,nec infri, femper przfcindendo i pado utdiduraeft,dcquo mox
. 9 Idem cft in umilibus rebus fundi 00 em habentibus. Si enim mu- tuafti
roenfuram tritici , contingat autem menfuraro augeri ,velde- crefcere/emper
potes exigere juxta mcnluram,quam mutuafti, ha- besenim Jus ad
tantundem.Quid,fi crevit pretium, V.G.triticiPmu- tuavi tibi,V.G.quatuor
tritici menfuras,qup tunc valebant quatuor aureis , n unc verd tempore , quo
reddo , valent odo ? Refpondeo, fi nullum praeceftit padum five creverit, uve
decreverit pretium, fem- per mu tuatarius debebit folvere quatuor menfuras,ncmp£
totidem, quot recipit.Ita Bonac-aV conte a£lib.d*fp. \p 4.» *. Mol. 4 /.;ta.
».7. id enim ufu, A confuetuditve.&tjiiafi virtuali pado inter celebran-
te* routuum,receptum cft, ut fi nullum procedat padum, res debeat folvi iu pari
bonitate,& menfurvA nihil fupra, nec nihil infra . Iu heShm/iijxjM.dmi. 1 7
*.i taCaramuel./'*- x.Tbeel. mera/. ««.7*9. pro hac fcntentia affert Azor
Swt.Navar.aliofque ; fed LefT. Ut jit. a. Mp.ponit fcntentiS contrarianvjuam lequit ur
Sc«n.»« +.difl. \ 5.7 x. aliique docentes, pofle peti valorem , quierat tempore
mutui ce- lebrati . to Dixi(fi nullum praecedat padum) nam poflee padum tripli-
citer praecedere . Primd, fveertfcat pretium frumenti , fi \t »en , setL dem
memfmra reddantur . Sucundd ut fi frumenti vaUr detrtfcmt , red- datur tantum,
quantum , aqui valet valeri frumenti , qui efi tempore , que mutuam illud
mutuat . Tcrti6, ut reddatur , quantum uquitalet XuUri frumenti ,qui erit
tempore, que mutuatarius reddet . Et quidem in primis duobus modis juflumeft
padum, quia Dominus frumenu habet jus ad fa as przfcntcs menfuras,& ad
praefens pretium fui fru- menti . At in tertio,niGadGt alius titulus damni
emergentis, vel lu- cri ceflantts,vcl juftae emptionis ad meum, &c.injuftum
eft padum . Ratioeft, quia Dominus mutuare non poteft fecundiltn valorem , vel
pretium futurum non exiftens, fed fccundAm praefens , cujus tantummodo dominium
habet. Denique vide differentiam . Si quis mutuet vinum vetus, non fatisntdi,
reddatur novum, quia non reciperet tantumdem, quia vi- num vetus femper
fupponitur melius,quim novfi. At fi quis mutuet frumentum vetus/atisfit ei, fi
reddatur vetus, nec poteft pacifci , ut detur oovum.Ita
Ange]us/r.*.74.Navarrus,/.c.*.as. lege Molinam, Saloni um noftrum , Sylveftrium
,aliofque,quos citat Bartholompus lS.Faufto,**/>vcV»/?.i 6 .f.f 71 uia eflet
gravamen quxrcre novum, ctim uovum fit femper melioris conditionis . Excipe, nifi
alicui, vj. Agrkolar^equefacild , immd facilius eflet reddere novum mellis
tempore, tunc enim non eflet gravamen : nam juflificari poteft nego- tiatio in
Sicilia ufurpari folita dandi frumentum ad renovandum: dant enim Mercatores
byeme unam frumenti menfuram bonq qua- )itatis( nifi enim eflet bonz
qualitatis, injuflitiam fine dubio com- mitterent )ut recipiant equalem tempore
mefTts.Adde hyem is tem- pore frumentum praecedentis proximi recolledkmis noo
pofle vo- cari vetus, fiquidem per paucos menfes i mefle, eofque non zftivas
frumentum regulariter detetiorationem nequaquam patitur, ergo jufteei fatis fit
per novum fequentis recolledionis . Denique com- muniter plus valet menfura
frumenti hyeme,quam medis tempore, frumentum novae meflis magis crefcit, quim
frumentum habitum 'hyeme , ergo jufte compcnfatur pretium cum incremento,
&c. $. II. fuidfit ufurm . l T? St lucrum quzfttum ex mutuo vi mutui. Ita
Innocentius, de JJl ufuris. e.^.^ypajfim. x Dicitur primo C lucrum ) Ufura enim
eft, 1 quando quid pretio fftimabile accipitur l upra fortemudeft.fupra id quod
mutuo datum eft, five id fit pecunia, five aliud ,auo gravetur mutuatarius . }
Dicitur fecundd ( quafitum \ five mente , vocaturque Ufura Mentalis, fi ve
initio padoexprefloufurario , appellaturquc Ufura Realis. 4 Dicitur Terti^fi-*
wv/«*')fi ve expreflo, five tacito, feu palliato ; (i enim fingendo
venditionetn, V G. ex pofcis lucrum fupra fortem, mutuum erit palliatum . 5 Dicitur quart6( vi mutui in hoc confiftit
ultima eftentialis differentia ulurz . 5i quid enim ex mutuo lucreris,non ex vi
ipifius , ideft non tanquam ex juftitia debitum ex mutuo , fcd cx alio capite.
Verbi Gratia,cx damno cmergentczx gratitudine,cx benevolentia, ufura non eft,ne
mentilisquidem , quantumvis nifi hoc lucrum gra- titudinis , V. G- expedares ,
non mutuares ; quia non expcftas ex vi mutui, nec tanquam debitum ex Juftitia .
Ita Cajetanus , v. x.i*q.&.*rt. i Rurfus( ex vi mutui) five principaliter ,
five minus principaliter. Sienim principaliter intendas amicitiS^dc minus principaliter
lucruex vi mutui, U iuranus eris. Ita Valentia , te m. \.d. j 7. quafiien. 7
i.part. r .Ratio eft , qu ia quando objedum eft ex fe malum , femper eft
peccatum , iflud eriam minus principa- liter velle . Ut fi Judex principaliter
damnaret Reum objufticiam, minus principaliter ob inimicitiam, utique
pcccaxet,quia damnare reum ob inimicitiam femper eft objedum malum . Iu in cafu
noilror&c. Gratii ude en mutue . 6 Ex didis colligi primb , licitum per
fe,& fpeculativ* efle mu- tuaotem , etiam antequam mutuet , rogare , vel
excitare mutuau- jrium.immb & cum illo pacifci,ut alicjuid fupra fortem
impertiatur cx mera liberal itate, & veri volunurk : quia f»c, nihil
rxpeuatur tt vi mutui. Ita Moliru,/ao;. . 7 Dixi tamen ( veri voluntarii ) nam fi
mutuans eft nimis impor- tunus, vel exprobrans ingratitudinem, vel quid fimi
lc, tunc raut uata- riusnon daret gratis/ed ad redimendam vexationem ,< 5 c
ex timore, nc denuo mutuutp obtineat, vel obtineat difficulter . Signa volunta-
ri* traditionis vide infri t Dixi itenlm
( ** mera fiberatitate ) nam proh quim periculoflhn eft ,ne, fi hzc petitio ,
vel padum fit ante mutuum, dcecncret in obligationem ! nam propterca didum modi
eft ( J*r , ocfpeculati- vi)inpraxienlmomninAexp!odcndumefteiu^iodi paflum ,
vel przccdens petitio, quamvis lignis, & imperfedis verbis inlmuau ; quia
haec in praxi notant obligationem , Ac. Quod u uws padum obligans mutuatarium ,
ut omninb det altquid ex gratitudine , cur* eft ufura, ex Lzym*o,/-
iJr.io.deS.meniayt.ntt %.x.n.%. {J 9 quia cla- re fuperaddis obligationem: A
merito Val. t.%.difi.%.e.% i^-a. docet efle illicitum,in mutuo petere, quafi ex
juft itia, amorem, oc benevo- lentiam, quia ex mutuo n 5 debetur amor, nui ex
debito morali, oc 11- bero,non cx oblrgatione,multb igitur magis erit ufura
mutuare cum pado, ut mutuatarius frequentet fuum molendinum , ut emat a tali
officina merces, Ac. quia haec efleot gravamina 1 upra fortem . Mutuare cum
paBe , ut fiat quod debetur ex tkoritate . o ColligofecundA : An liceat
pacifci, ut mutuatarius folrat ,fcu faciat, quod debet** charitate. Medicus,
V.G.cx chantatc debet mederi pauperi infirmo.fi non fit alius,qui medeatur ;
Medico ^itur huic liciti nepoflumus dare mutuum ea lege , ut ultra forti et
pau- peri opem ferai?Refp.!icitiex Mol ^.509. Caram. /. ». m ar - u.116
illiciti, & injuftiex Navar./.J.c.a.-.XJV Ratio hujus eft.qula
ficadderemusonus ex juftitia*dm antei folum fuerit ex cnaritace . RatioMolinz
eft , quia cdm Medicus abfoluti mederi debear, nocx judicatur moraliter fupetadditum
ipfiefle onus novum . iUt ruraque probabile ^ f ut fiat, quod debetur ex Juftit
ia ,• Ubi, An Beent Cbrifliane dare T tertis ad» furam > 10 Sed quid, fi
padum fit,ut fiat id,quod ex juftitia quis debet?Dv- bet , V.G. Petrus
ttbiquinquafiutaftotrfai UHmutuare alia quinqum* ginra cum patio uijoivat
rrflfMm/Rejpond.pofte . Ita Mofin. «i.Dica- RWUa.de Jufi.tr. lo.difi.t.dnb.^.
rs.Sx. quia tunc non petisillaqum- quaginta ex vi mutui , fed ex vi Juftitiz
ante mutuum ; Hinc addit Navarr.&*.t46-tc pofle mutuare cum ufura ei, cum
quo bellum ju- flum gcris/icuc enim vi,& bello illum fpoliare potes , ita
<5c ufuris . 1 1 Quzdam Matrona fubminiftrabat hic Panormi pecuniScum ufura
Turcz ruidam, prztextu^u6d in Tureas nos juftum bellfi ha- bemus, ut illi
nefeio quis Conleflirius pofle infinuaTerat . ProfedA fi Confeflarius
indodusfuir*rravifle mirum non eft: fi dodus, Navar- rz didunt debuit expendere
: qui de hoftibus luqu it ur, quos mutua- ta r i us fpoliare potcft,rv 5 vcr 6
dc his Tureis inter Chrilliaoos fubca- ptivitatedeaentibus,in quos nullum
bellum juftum habemus, cum pertineant, dum funt capti vi. ad communitatem
noftram, nfi veriad Communitatem Turearum . PoteftquidemexFilliucio,Cajetano,
Azorio, apud Dianam /5.7./'-. 7. re/', n. capti vusChnftianusil Turea luo Domino
aliquid furtimacciperc in compenfationem fui famu- latus, ademptzque
libertatis: ocvald^ probabiliter , cx Molitu , Lcftio, Macliad.
quoscit3t,fequiturqiic^.Diaru,&alii,>>. 5. tr. \ 5. non aliquid
foliim , fed quidquid potuerit ,idquc ob rrselumptam Principis voluntatem,
cujus cft, hortes hos coit munes debellare, A fpoliare,qui mavult ea Turearum
bona, ad qu* didus Princeps jus habet, clfc apud Chriftiaoura , quim apud
Tuream inimicum: quare ex hoc titulo quilibet Chriflianus , etiam non torvus ,
poterit ibi apud Tureas exiftensC przfcindcndo ab alio inconvenienti) ufuris
eosfpoliare. At verdquoad Tureas apud nos conviventes, ficu ti nec caufa
libertatis, nec caufaprzlumptf PriucipUvoluiitatis ab iis ali- quid
furriperepotesj unde te Princeps ut flir«npunirct,fi quid illis auferres : ita
nec poteris ufuris , vel quibufeumque tidis contra dti- bus rcl familiaris
detrimentum iifdem afferre . Mutua re eum pallo aliquid faciendi , (jt . IX
Colligo tertii : An bit centralius fit /ieitus , Da tibi mutuum fub oseere,
quod jufioprrtie eolms mees afres . Scotuscnim, Acailiaoud Dicaftillum, libro
fecundo , t rati at u detimo , diftnSliant fecun- da. num. ixo. approbant hunc
contraaum , probantque com- muni praxi , qua Domini dant mutuas pecunias
Rufticit byeme > cum pado, ut agros ipforum Dominorum colant ; fed
profedbuon ideA, qua ratione liberari id poflit ( fi aliud non addas ) ab ufura
: 266 Explicationis Decalogi Lib. VIII. Trafl. III. in csim alind gravamen
praeter fortem adiicis : liberari igitur de- bet a Caxv.n w.».j4i.foliimex
corapenfationegravami- num . Do minus enim privat le iua pecunia,* 1 ubi t
gravaroiiu duo, 5 ritn6 * ut nen rtptiat pteuntam , anut,mpui % que agnfelent
ce/i : iam/indheat , Seeundi, ut mouadmiiiat rufltces , q uer twffct caUmdet.
Adde* Terriun»,quofe obligat Dominus ad dan- <ku» reliquum pecuni*, & ad
illam pecuniam uiveniendam,fi forti «acarwt, ne fcil icet defraudet Ruflicutn
promiffionc. Si ergo Do- ra imis H*c gravamina fubit , non erit in/ultitia ad
illud onus co- IciuJi agros ruAicum obligare . Df imttmieme /utri fupr a fert
em « parti mutui tamtdm tx controbtnuius . t j Si tum mutuans,tum mutuata rius
intendant dare* recipere «fidum lucrum ea vi Judiciae, utrofque peccare, fi
verd alio mulo, neutrum delinquere, jam patet ea didis . At inlurgunt adhuc
duae difficultates* Altera : Sii mutuatarius det unquam cx Julii t ia , mutuans
tamen verd, & line dolo ignorans talem dantis animum accipiat, tanquam
traditum ex libeTaiiute; vel contra • Si mutuatarius det ex liberali- tate.fcd
mutuans i Ilius animi nelcius^ccipiat Unquam ex JuAitia, quid in conferentia
fcnticndum ? 14 Refpondeoad prius: Mutuans ex illa ignorantia nequaquam
peccavit, nec eadem durante Jucrum accentum reAiiuere debet: Ac « deficiatdlaim
debet reAituere* Ratio eA, quia certante ignorantia, ceflat bona fides &
confequenter cura non adfit titulus jufiusducce- dit onus reAituendi . Quid fi
inveniatur illud expendifle , reilituat, ex MoIina^^.}o6.LeAi/2.c.ao.«4. id,in
quo faduseA ditior, ad ni- hil tenebitur,quia totum bonati de cooiumpfit.
Refpondeoad porterius: Mutuans>licdtad uihil teneatur ex re accepta, quia
verd adefi juAus titulus retinendi,qui eA donatio liberata: at, quia illam
igno- rat, peccat conferentia erronea , eademque perfiAente, obligabitur ex eadem
ad reflitutionem : Venlm , fi veritatem cognoicat.* reti- cere poterit, &
repetere, fi dedit.Qudd fi expenderit, bend fuifle ex- penfum poterit item
repuure . Sicuti fi furatus As librum.qucm de- inde cognofeisefle tuum, tuus
erit : acceptio enim illa fuit folAm formali ter in jurta , non vero
materialiter, quod requiritur ad pa- riendam veram obligationem reAituendi . 1
1 Altera difficultas;Si mutuator dubitet negativd,An routuata- *ius lucrum
dederit fupra fortem liberalitcr^uicx vi mutui.tenebi- tur ne ad reAitutionem?Refpondco
tcaebitur.Ita Med .de ufurajq.^. r.g.quia indubio potius eA jus innocentis,*
Domini rem luamcer- t6 poflidentis , nam , tamrtfi fupponamus , lucrum jam elte
in mana xnutaantts,tamen hzc pofleffio cA materialis, feu ut vocamusnatu- ralts.G
quidem poJfcrtio civilis * vera eA apodmutnaurium, donec conAet de vero titulo
enodationis dominii . i« Signa autem, qu&dliberaliter,* verd gratis aliquid
donetur , vel donatum foejrit,{unt . Si mutuant reddat lucrum acceptum,*
jnutuatariusmhilcuninusfponiditerAm donet: fiidem mutuatarius fit dives,
liberalis* magaificus: j 0 dando lucrum, non praeferat tri- Aitiam, vel
molcAiatn, pr*(ertim quando idem motnatarius non fperat iterAm ab eodem
mutuante fimi le mutuum . Contri,fimu- tuatariusfit pauper ,ft parcus.fi
avarus, fi moleftiara perferat, fi con- queratur cum amicis dejadura dati
lucri, fifiot conjcdur* ipfum moveri ad dandum !uccum,ne itcriim petendo mutuam
repellatur Ac erant non vulgaria indicia involuntarii . Lege DicaAillum ,
*rjoJifl.%.dui.i J. fecit huc, quod dixi feprd i tr.x.<. 9 .% *-"•!*• 6
1 1 L d‘ rati»*! damni emerpemtii, me/huri eeffautrl UtomM *' quid accipeu
fupra ferum i k, IDiS»:*-»-"- 1 Uiwmditiona folilm re- Suifitas ificranws
. r , „,*’ f mttpmt . _ , _ Ac iimnumtihi crcnturum,vel «cntunun n- j
Pnntf,**rem> jrjipcdiri pfifkrt. luCiftt.i.j.j., 8. mt.i. «oocbii.K. ,
.Sccfl.lius, hjj.t.jj,. I » ,’r, mim hc. £^YliamP* uoi * ro ’ vcli0>icum ’
<, “' ' damnum i>olIu impedi- * e ’,°toondJ!uTrd mutMtjrio rninifefti
dicitur, fortjfli mi, um h° c oserc mimum aeeinerc 2 u crso taceas, iudirari i
mutuatano nwmis«* ivruiie enim nol- e mutuum accipere ; fi ergo taceas,
Judicaris con- «iooare fufficere autem puto, fi nat paaum ide lucro lupri
fortem , ®eceni® eAnecrflc , ut explicetur cxpliciti noc lucrumeAcpro- X>ccr
damnum DrcaAillus/c.».ii8 CaArcip-^/“A««w./4/>jg.i j. ^atf»eA,quia jam
fufficienter mutuatarius conlentit ad illud onus: *rit tamen bonum confilium
expl icare, ne ut ufurarius condemne- **s:Suffieere item puto,fi te quis V.G.Rex
cogat ad contrahendum: Sic Saloo , & alii citati i Salas , dul.t 8. ».j.
Coadlio enim illa eA im- Plicitusconfcnfus ad omnia damna ,qtue alter
conuahenspatitur. Idemque dic io lucroceffimce . ^ Tertia»ut juxta damnuro/eu
daraoi periculu, xquale preuum detur. CAm autem iacem plerumque fit quantitas
damas, qnodef mutuo alteri dato eventurum tibi fit, perpendat omnibus confiden-
tis vir expertus juxta mox dicenda*. 14. bic proportionali ter appli-
canda,qu3rnam quantitas pretii fit Aatuenda . I Ex his coli igefequentis dubii
foiutionem . Ego dbi mutuavi centum ,ea lege , ut propter damnum mihi verd
emergens , reddas centum* dcccm, potes ne tu mutuare haec eadem centum , vel
eo- rum partem alteri tertiouit abiUo recuperes illa decem, vel partem eorum,
quam mihi debes r 6 Relpoodco, Dic mihi, fi ego tibi vendidi equum V.G.injuAd
centum, potes ne tu equum alteri tertio injuAd vendere, ut excefsG pretii* me
tibi ablatum, recuperes ? Refpondebis , d i (Unguendo : fi equus in mea mao u ,
quia illius curam geAi , melior effe&us eA, unde jam centum valeat, polium
; fecus nequaquam, quia , fi injuOd ego i te trador,jaAdmealiumuaOarefasooneA .
Rcfld refpondifii^iam finuli quadam ratione egopropofuae dubitationi refponfum
dabo , cum Salas dui.i g.<» .6. alniq; ab eodem cit. fi fupponas primd
propter mutuum, quod tu das tertio, emergere tibi aliquod damnum ab hoc
tertioiuc fuded accipias ab aiiommuum:quia huic mutuum dasrao- tes illud
damnum,quod tibi emcrgit*ad quod hicconf nfit.ut lup- pommus^xigere : Verum,li
fupponas fccundd nullum tibi emergere damnum ab hoc tertio mutuauno^ion potes
co folo prrtcxtu,qu6d vis refaxei re damnum , Quod ab alio , feu i m c padus es
, vel pat ierit . Ratio utriufque didi eft,qura quando quis patitur damnfi i
mutuo, alteri cficedit^uAum cA.ut illud hic alter reftrciat, quia illius dam-
ni eA caufa , iniuAum verd fi oon eA caufa : At in prima fuppofitione
mutuatarius ille tertiuseA caufa illius novi damni, ergo (olet juAd • In
fecunda verd non cA caufa illius tui damni, cur ergo fol vet ? Di damno imirgtnti
tx mora . 7 Illud addere operzprartium hic eA : quoniam mutuatarius non folum
debet fol vere damnum emergens toto tempore mutui , ut di- ximus in fecunda
condicione, fcd srquum pariter eA^it fi Ipfe in ter- mino praefixo non reddit,
& poA illum termioim mutuanti aliquod damnum neceflarid fequatur ( fi enim
volunurid, ipfi mutuanti im- putetur^arquura , inquam, eA, ut illi refarciatur
Dubiubisan adve- niente termino hoc praefixo: opus fit monere debitorem de
damno hoc, quod tibi creditori incipit deinceps adurgere?* idem de luero
celiante. Memini mede hac rcuniverumfuperiCts nonnulla dixifle, *.io. 8 Refp.
negant ede necellarium Navarr. eitji.ji. Petrus Navarr.
/ib.l.din/l.f.i.ii.ijti.DiciWillhi.l.diju/i.tr.io.dt/J.l.dub .7 «vai.rpg. quia
ex jure Ag. magna Cod.dr contr.fiiput. Diti i*tirp*Uat pra btmina . Affirmant
Angel.vai/vrj i^Fj»o.Caiet.x.f-78.«vr.x.Axorp.|. Ai.fx. S .fj.quem ciutXed
nonfequitur Dianap.1^.8^/87. faciuns/iuac ixiexdeLugo/V f *.#.q.( 5 '!o. nt
fcilicet fic Debitor pona- tur in mora ;~oam fortafle, fi de novo hoc onere
admoneatur , omni- bus viis illud extmguerc f«uget;Ncc obAac praedirum Jusy^uod
fo- lAm loqui tur(ajanc;dc forte,* de lucro convento^ion ver6 de quo- cumque
poffibiLi , * coniequenti . 9 Dicotprobabiliusdredebereomuinodcbicorem
admonerifex- cipe confuetudinem Mexcatorunvle qua mox umm ftq unii.) Ratio eft
jamdiila ab infirmantibus. Et infuper, quia fi debitor non admo- neatur ,
meriti Creditor indicabitur velle condonare illud fubfe- S uens damnum, dequo
mentio nondum faQacA,ni(i forti in genere, c folum tacite cx univerfali quadam
ratione , quod quilibet velit fuis rebus lucrari, fi poteil ; quae confidcratio
tam uni verialis , & indefinita non videtur lufficeread ponendam
obligationem um cer- tam in Debitore* 10 Si 1 v.mora , num. i.fine , de hac re
fic breviter habet :Ot/igatui ex dilithftmptr tfl in mera . Qui auttm fine
drhiit , nenpcltfl , aut difficili pe t tfl , aut aliequi caufa jufia txtufatur
, putant quidam ( cum hisfentit Mol. d. . quem citat, fcd non fequitur
CaAropa). de juf cemm.d.ifP. 1 j. num. 1 ».)men tff* in mera , adibqut neu
timeri ad initrtjfr rationi rutra , nifitxpaQa , t>t! appefitiem fatu*
ctnutnth- ma/iijSta/t temperi neu fi/l it uer et , aut impetentia tulpa ejut
accidi/ f it. Hxc ille.legeitem Dianam p.x. trali.de Cenf.nfai. PoAVautctB poni
in contradu mutui, vel etiam aliis contra&ibus paflu mjeu poe- nam hanc
conventionalem dc fol vendo aliquid, fol Am ratione mor?, quamvis non adfit
titulus ullus damni emergentis, vel lucri certan- tis, videtur hic
fupponereSi.de quo tamen (u per ius top.-jS.f. mu. 19. * 30. nos dixi mus, ubi
addidimus ad fol vendam ejufmodi poenam requiri lentent iam Judici s , &
numquam obligare , fi mora fuit fine culpa. Dixi (excipe confuetudinem
Mercatorum ) propter illnd, quod Si, fic ibidim Addit . Alti putant , qui nen
folvtt t impeti dtiite ttiam/int culpa , inmeraeffe : qua miii epimie % udetur
Mutatarum ufu recepta . Hsrc ille . Quae confuetudo ubi introdufla eA fervetur,
quia efl rationabiliter in trodufla,fiquidem Mercatores folent nego- tiari ,*
lucrari continuA ; fed qunad praxim puto facilius incrodu- flam Fuifle hanc
confuetudinem, quando Mercatores dant mutuum, quim in coeteris contradibus,
quia Mercatorem regulariter intelli- guntur pacifci cum recipientibus i plurum
aqualem pecuniam mu- tuam dequocumquc damno, etiam poA terminum folutionis
even- turo; quod non cA io aliis contrai ibus . Illud De mutuo. Illud redd
notat Pafqualigus : creditorem acceptantem folutio- nem partis debiti
cenferi,iiberare debitorem i mora , fibi enim, eam partem acceptando ,
praejudicat , nam , dum partem acceptat , vide- tur i mplicitd poenam mora: ,
fle quodeumque interdie ratione raorf habitum remittere. Tres Conditiones quoad
lucrum erjfans, 1 1 Prima condit io ex Dica 0 ilI.A' 4 .i.A/*/.fr. w.d.i.dui.j.
».. utaliquid acci pixs exeo capite, quod ratione mutui tibi lucrumccf-
fetjcft.ut ea pecunia dies negotiaturus^c re vera aliquid lucraturus. Nota
illud (ea pecunia )fi enim alia , cur huic mutuatz imputas > Quid. Ii hanc
deftinafti negotiationi, fle aliam otiolam habes Domi? Refp.Tunc potes exigere
Jucrum ccflansfic Arag.a.i.?.i8.«'.i.Val. t. yd. quia de fadohgcfrudtficatura
erat, non alia, Qui d. (i iUailpofitUsfil?Pf//M» (fyutiqut poffem ) meam
pecuniam negotiari, *ifi t/fentrfui mutuum paterent j(t CU quod in idem
recidit, Holo applica, re, quamvis utique ,h a nc ptcwu.nr. ad negotiationem,
qu ia volo mu- tuare illam forti petiturit . Refp.quamvispcr hanoeondiiionacam
vo- luntatem non videatur pecunia negotiis deftinata , led delimanda: unde
videatur tunc non polle accipi lucrum fupra fortem : Tamen adhuc polle doceo
cum Leflio/. 6.7 f.to.»9ot79ySc Maldcitsapud de Lu*o r.i.deju/l.d.i ift£l.6.§,i
.«.4 4.quami o iucrum fuiftet dc pro- ximo, fle non foUkm remotd habendum : id
addo, quia remota lucra non ponuntur ioconfideratione;videBoflium
r.i.morjir^ydn.z 12. licet non negem cQe periculum palliandi ufuram.Ratio
autem, quod tunc poflit,eft,quia vere tibi certat lucrum r, itione mutui . **
Secunda conditio,ex Dicallill. l.c.n.i 70. ut id omninfl mutua- tario expliceturtium
fortafle mutuum is nollet fub hoc onere.Exci- pe, nili cogaris, ut mod&dixi
n.\.fine . 1 i Tertia,ex eod£ *A*.. ut fervetur arqualitas^ndfciliret plus
accipiatur quam (it lucrum certans. Hinc prim6,deduccndac funt ex- penlf,quaj
Fecirtesin ncgotiationeilla-Hmcfecund^quando lucrum clldubium.vel iub periculo,
vel quando tu non eras in voluntatefir- raa negotiandi , cftrn nefei res
occationes fuper venturas, valde minus accipere potes^dque judicio experti Hinc
tertid, longitudo vel bre- vitas temporis, fub qua fortd praefigitur redditio
mutui , multum prodeft, vclobcft ad decernendum lucrum : nam breviori tempore produdaaegotiatio
minus frudificat ,quim longiore. . 1 4 Ob banc ergo lucri incertitudirvem,
tribus modis pacifci cum mutuaurio poteris. Prim6 determinando nunc lucrum tux
negotia- tionis tantum ede- Id quod expertus poterit dcccrncrc, juxtanatu- sam
negotii, opportunitates fefe offerentes, pauciores expenfas.flc fi- roiies
circnmltantiasfed deinde, quodeumque evenerit , erit in hoc taxato lucro dandum
;quia par fuit periculum .Secund6,fi fiat pa- dum , ut tantum detur «quantum
alii Mercatores in fimili negotia- tione lucrati luerint . Tertifl, fi fiat
padum indeterminati, ut tan- tum detur, quantum ipfi mutuanti certabit de
lucro: fleinhisduo- bus modis fimilis erit determinatio , nam dabitur , quantum
Merca- tores ia fimili negotio lucrati funt ■ Si ex mora fol vendi certet
lucrum mutuanti, idem dic, quod mod6 diximus ».9. frio. Latoris ajfimatio. i
< Tres fuperlunt difficultates. Prima, An xrtimitio laboris,quem perferre
aliquando deberes, ut lacrum cx tua negotiatione fortdla- bunofa conquireres,
debeat deduci ? Varii varia. Illud mihi certum ell.fic
nuncdicerefufficit:regalariternonefledcducendam,nifi par- vamaliauam partem
judieioprudentis.ltaLefiVr.Ai.il, «.98. lege itemSalas Ai.ao.«.Ta. Se J.
dejuft.q.x .an. 3 . Rebel). Regina Id quos citat fequiturqu* Dicartilk./ c.n. 1
78. Ratio probans, & explicans hic meam fententiam eft, quia homo
communiter vult potius laborare lucrando,quim otiari line lucro;ergo cum hic
labor involuntarie illi certet, non eft is privandus lucro, quod reportaret ab
eo labore relido propter tuam caufam . Sic pauper artifex vulneratus ab inimico
, otiatur quidem , dum jacet in Icdo,fed mallet laborare, fle lucrari : nam
propteri inimicas lucrum certans debebit reddere ei , quamvis otianti . Exalia
parte, quia nullus homo eft communiter , quicefla- tionem notabilis laboris non
emeret aliquo parvo pretio , ided hoc parvum pretium erit deducendum . Lucrum
coffant anticipati fumptmn . 1 6 Secunda difficultas: An Mutuatori liceat
lucrum, quod ipfi ce(> fabk,fumerc nunc ab ipfo initio mutui ? v. g. mutuat
nunc quis cen- tum, fperatque decem acquirere ex lucro fibi ceffanteipoteft ne
liciti nunc fibi fumerc ea decem? Refpondco nequaquam . lciMedina do mfurii
q.i.ff.i.ee»cluf.Dicif\i\U.e.}n,i‘j4.frdut 6 ./#?. Ratio eft, quia dic non
mutuaret centum,fed nonacinta.flc fic non potert lucrum ac- cipere ex integro
mutuo centum aureorum . 17 Oramuel.A\i.Tiw^g.roi?f.».7jj.tolIii fic
difficultatem. Fiant duo contraSlutqahtr mutuationis, alter venditionis fy fit
potorit mutuam fumtre nunc decem Jeufaltemollo,vel fe*. Explico;Mutuansnunc mu-
tuat centum aureoscum fpe, ut recipiat hinc ad annum ex lucro li- cito^jracter
fortem, alia decem . Vendat nunc anticipati hanc fpem denarii lucri ipfi
mututfario 1 qusc fpes valebit V.g. omnibus ab ex- perto viro expenfis , fex ,
vel odo aureis , nam ftatim nunc poterit fi- ne labe ufurx hos lex, vel odo
aureos furaere, non quidem cx vi mutui , led ex vi venditionis lperati a le
lucri , & venditi mutua- tario . 18 Lefiius AAi.r.ao Ai.i i.».i 00 ab eadem
difficultate fic fe li- berat: Mutuet quis tiii centum , ita ut mutuet cum int.
reflo ftl&m 91 . at y./jnt interefle t nam mos huc 9. reddere mussanti
potes fistt ulla ipfiut in- fuflitiapeo intere fe dohito illis 91. tunc enim tu
mutuat at ius non falsus Juc rumex itfafurmna mutuata cum intortfle f fodes
aln, que palle plus aquo nongravahe/it. Dices^ravabor ex eo,quod anticipati
folvo auod nondum debeo. Refpondcrem fic pro L*lfio:At certi debebis , fle ex
alia parte moleftia dandi nunc quod debebi s pollei , compcnfari fuf- ficienter
videtur exco,quod mutuans gratis mutuat tibi & fine inte- rdie illa novem .
Aaor. P M, .%-
lih.yeup.i. f-J. eamdem difficultatem fic tentat eludere . Mutuet Titius centum
Cajo , cum pallo , ut Cajus reddat quitu que pro inter offo : mox Cajus det
Titio aliquid aliud t quod unetur qui*, qnt V.g. certam portionem olei ,
•>«*•', frumenti fjc.Nam tunc noncom- vnttetur injujiitia , quia hac
committeretur , fi sila quinque dttrabtren. tur i centum rputuatst : at nunc
illa olei , nit:i ve partio non efi pate pecu- nia mutuato . 10 Ex his tribus
modis, primus, fle fecundus approbentur, nam fi finceri exhibeantur , nihi l
continent iniquitatis : Tertius veri om- nino reprobetur, quia illa olei,^ vel
vini portio licic phyfice ooa fic pc- cunia/rrt tamen xqui valenter , unde
merito tunc non dieenturmu- tuari centum , quandoquidem ^propter illa centum
folviturdhma- tio aureorum quinque, quamvis in alia materia. Lucrum ctjfans ex
contraflu exp/icite injufto ^fedjufto impliciti . 2 1 Tertia difficultas eft,
An qui bona fide contradum uforariUm, feu aliis injuilum celebravit , ignorans
effe ulem, poflii lucrum exi- gere iquatcnusfi injurtitiamadvertillct, alio
modo non injufto cum eodem, vel cum altero comraxilTct.Contraxiflct y. g. vel
per contra* dum locietat is , cum artecuratiooe fortis , fle lucri , cujus
contradi us luilitiam hic fupponimus,flc videri potdlapud Dodlores.Bonacin.A
r*«rr./}.f.J/.ti.».t.alit>scit.Mol^ 4 i 7 .Dicallill.A»^v.roy.a.»n». 4 . (j
a8.Val N ivar.aliique.Dian^.i .tr. j.rv/.^o.contii» Azor.Pil.Sot. Dicallill.
AA>.Ar#/f./rroV.*V»A2t. vel per contractum emptiooli frumentorum , feu
fimilium jiaxta metam taxandam, dequo/«pvrw« fuse dilputavimus; vel per
contradum jufti Cambii,vclConftitutio- nis cenlus annui , vel per fimiles .
Refpondco, id quam vis in praxi non fit facildconrulendum.tamcn
Leftius/W.t.r*»^.io.«.Toj. prubabilr putat juile polle i quando mu- tuans
expreflicieveltc contrahere omni meliori modo, quopoceft. ImmbSi , v. ufura
num.lt. quem fequitur Tannerus 3. a. q .4. d. . d.\, num ^ 9 Dian. pecr. i.
dtc0mr.ref.q7. de Lugor.a. de juft. d.11 ft 9 . 9, id eft, (i mutuans fcit, non
verd fi ignorat concradtum illum juftum ; benignius loquuntur , fle abfolutc
polle concedunt : Prutedld Si fic habet j <g»r feni eentraclumufurarium iona
fide credens juflutn .pate fi tantum lui ri retinere , quantum acqx ifivtjftl a
It equi per centralium lici - tum . Ratio potiifima ( nam alias vide apud
citatus ) poflet efte,quia mutuans dum bona fide procedit, fle non eft
difpotitusad exercendas ufuras ( quam ccrtd difpofitioncm nemo mediocris
confcicntiz ha- bere prsriiimicur) implicite contrahit cum voluntate non
commit- tendi ufuras, fle cum voluntate habendi lucrum: ergo contrahit cum
voluntate contrahendi juftomodopoftibili, noccnim totum involvitor ab illa bona
fide flec. Cum igitur cx alia parte jam mutua- tarius confentiat ad id totum
,quod petit mutuans, aderit ex utra- que parte fuAciens , fle jullus
contradlus, atque adlualis confcnfus, nec lolum conditionalis, fic: Alio modo
jullo contraxi fletui hunc in- jufhim cognovi het; quam condicionalem certe non
fuffketcad pifti- ficandum lucrum omnes fatemur, quia conditio nihil ponit in
elferfi ergoadeft fufficicns utriufque voluntavdcrit/iuod nccertarium erit
adjulle’ lucrandum . ia Nec obllat primi, Quod damnum hoc refarcicndum debuit
antei debitori manifellari : non obftat, inquam , laus enim illi fuifte noti
ficatum cenfctur , ciim ab illo mutuans lucrum illud fupra for- tem petiit. 13
Non obftat fecundi, Quod portet idem fieri ab eo, qui mala fide contraxit per
contra&um cognitum ufurarium,non obdat, inquam > quia neganda eft
fequela; Qui enim bona fide eo modo contraxit, im- pliciti vult bono modo
contrahere . At qui mala, jam
voJuic contra- here pravo , non autem redo modo . Dices At fi fciviilct bonum
modum^hoc bono modo eohtraxirtet ; Ergovirtualem , fle implicitum confcnfum
habuit ad hunc bonum tnodum.Refpondeo»nego confequentiam ;Cilm enim
conditionalis nihil ponant ineile,flc ex alia parce is cxprefse malo modo
contrahe- re voluit , non eft atteodendus ille conditionalisconfenfus , fed hic
abfolutus,qui yeriaffuit . Qnare non placet Verrie illi tr.^.q^mor. %. num.t.
qui contrarium docet. Nam etiamdato, led non concerto quod fpeculativi id
poflet defendi : tamen 'i praxi eft omnino rcpel- - lendum : cftmcnim nullus
ficcontradui ufuranus, qui non potnlf- fet vel cum hoc , vel cum alio
contrahente celebrari a liquo tandem redo modo, jam in praxi omne in/uftum
lucrum ex uluraciQ du conquifitum , d medio tolleretur . »4 Nec 268 Explicationis
Decalogi NccobQat tertid, Quod in venditione, locatione,ccn(ibus Heri
ficnilequidnoo poteA . neque coim poto i Petro», g petere pius, quim dcccro, fi
pro decent, pretio nunuum infimo reni eidem jultd vendidifli, vcl/uAdlocaAi,
quamvis, fi pretio lumniovendidiflcs , erum julic vend idilles , non obUat,
inquam , quia in calu huju> obje- flioni* emptor , leu cond ucens contrahit
cum hac periona , qua: uoo couicntit in fi ad pretium conventum A non ad aliud:
At in calu no- firo mutuaurius pm cunfcn ti t dare tantum luerit Ac ioliun per
con- ieicdtiatn erroneam, hoc apparet iniquum : ciimergo depolita erit
conlcientia erronea, poterit mu euans, quali per compenlationcm fibi rctiucte
lucrum, quod aliis juficaccepillct . aj Immdex venditione, vel locatione confirmari
poteA dodrina, de qua difputamus • Sit, qui vendat , fcu loce t bima fide rem
pluris , vel mmorU jufto: valeat decem v. g. l’cd vendat , loeetve duodecim,
vel odo , Aatim atque apparet bunc contradumcflc juilum , poterit, abArahendo i
liberali donatione, imroo debebit reduci ad jullum . Cur igitur , idem non fit
in calu ooliro, ut ficut ibi vcluti reforma- tur contritius, quia impliciti
femper intelliguur venditio, vel lo- catio ii da fub pretio jullo , ita in cafu
nollru reducatur contradus, auia propter bonim fidem intelliguur fadus alio
modo, hoc deju- rio: nare quoad fenientiam Emman- Sidubtuue furticiat ; Ac de
qua Leflius/». 1.20. ».i 10. ait non cOc pcrmittcodum, utquisfic contrahat
abfque expreflo titulo, obquem lucrum petat, vel nili expreflerit f e velle
contrahere meliori modo , quo pote A . Sanum certi confil i um . *6 Inquires.
Sicuti poA initum pnrdidum mutui contradum cum praraida Virtual» intentione
licere videtur lucrum accipere, li- cebit ne ab initio his duobus mudr
contrahere : Prim6,Do tibi cen- tum, ut omni meliori modo quo juile polium
ultra fortem lucrum i te reportem : fetundfi , Do tibi centum , ut ultra fortem
lucrum i tc reportem- 17 Rcfpondeo ad primitm.Non efle bunc contradum
improbat»- dum : iimnd hanc efle fententiam Lefln jam dixi «ai .Ac
".aj.nifi ta- men ex eo capite infirmet ur,quod 19.0C jo mox explicabo .
Ratio efl,quia fub illa claululaC omni meliori modoAcc. ) jam implicite fit
contradus juAus, & excluditur injuAus . Refpondeo ad fecundum ; id triplici
modo fieri polX t . Primi, fi advertas ad bonos titulos damni emergentis , v.
g. vel lucri cefiantis , Acc. ex quibus lucrum fupra fortem acquirere /ufld
polles . Secundi C advertas nullum titulum boflumadgfie. Tertii, fi adeA quidem
bonus titulus, fed tu prarfeindas: nihil Icilicet cogitans de /uAo,vcl injuAo
titulo. Dico. Primum modum efle licitum: Secundum illicitum, A ufu- rari um,
qu* duo patent ex didis: At tertius modus, quia nemo eA cenfendusdelidum
committere, ni fi cxprelse conflet, judicandus erit etiam licitus, (alieni
rc;ul-riter,qui enim hoc tertio modo con- trahit, impliciti bonum titulum
involvere przlumitur;quarcnificx mala confcientia,Ac prava confuetudinc
mutuantis fubulura , aliud colligatur, voca hunc contradum bona fide faducitpro
quo recurrar PodrioajSrnbadeous i Sl uaditi . Duo muhtu ultrum ctntrafiut Munii
dtftuiiuniur , (jt. xS Qu X d a.t 8 d i ximus,nifi in unoexplicentur,anfam
pollent af- ferre llhendi, ut his (upenoribusdicbuticcidu tuidsmaU^dt^iif-
CmoThtoloso; Is cum abtolure nobili Vidu* cuucjlliflct .putlc de- cem pro cen
tum in annu recipere ex dato mutuo , redemdebend oeinenfa neeeffum fuit eundem
admooere, ut lucrum receptum tdliiueretyn ea quodam capite ajiqu am partem
difli lucri potuctlt retinere intellito ea infra dicendis 5 9- CI ” P.ol. catiocflharc. Diximus tunc
prdieiiicrumi iufmodifumii quando mutuans.fi non fcciifet hunc coiuriClum
intullum feciliei quanuo focictatis , vel tnctv, «el cambli , rcl cenlus,»el
fi- roTs A tverd (i muTuans nullum cont radium ex jullisfecilfet , lu- ccuin
reportare pofle nunquam diximui; reporta, et enim ex nullo I ‘ni lam
infpiciamus.an illa Vidua nobilis inillet aliquem ex comradliSis^llisiIpfad ut
ex fefatebatur . i cambiis abOinetele di- cebat, quia fidocarrhat correfpondemc
. Comraflum meue ommnd rcfpuebit,quia nimis molefliim ubi erat dependere ab
i«,quj metam impolliuri erant, & cum tanta przlertim mcertitudinc lucri,
ufquc ad vertentem ferd annum , met* impolitionem expedire ; Societa- tem verd
vel fecnrum cenfuro,yel alium umilcrn contradum, inire poterat cum nemine ,
quia multotiea 1 um qiwfivilJct , non invenit . njf ergo^miceThcologc,cur
Aatim,re Indifculuj^conceAiAi potuif- fc illam ex mutuo lucrum reportarer Si
enim ipfa meliorem, fcu juAum modum non habebat lucrandi contrahendo cum alus ,
ncc coutrahendocum ea, cui mutuum dedit , quar mulier etiam erat, ncc ullo modo
aliis contraditus apta , fatis convincitur imqueeon- traxifle cAm juAenun
potuerit . Quod igitur didum efl de hoc inito contradu, dici debet de ine-
tando, quando alius contrahendi juflus modus non affulget , cA enim clard ulura
palliau , etiam exprefsd dicere, te velle om- ui meliori modo contrahere i
quando hic modus, vel noneA, vclrc- Cufacur. jo Hinc damnabis novam quamdam
muliercularum noftr**ta- Db. VIII. Trafl. III. tis ocgotUtionem.Dant unum, vel
altesum aureum petenti cuipiam hac lege, ut lingulis hebdomadis duos repetant
urenc*4eu Julios, do- nec aureum integrum loivant^ciolnpcr alios ues^uatuorve
Julio* pro lucro. Pro: edo fi ipfis lucrum ccfiet, fi damnum emergat, b peri-
culo fe ex ponant, uuo vcrbo,fi juAus intercedat titulus , aliquid pro-
portionatumeas repetere poAe,non eA dubiumat C nullus, unde po- terunt? neque
bic valet prxtextus , Ac c non valet • inquam: quia nullus cll in his
circumAantiis poflibiiis judus contra- dus,non cambu, non renlus,non Societatis
,nam ut alu taceam , quis hos celebret in tam modica pecunia? non metse ,quia
debui Act mu- tuans expedire mtt;r impolitionem , ncc potuiKet poli hebdomadas
lucrum, Ac furtem fibi repetere , non denique fimilis juAus aliquis contradus
quia is non apparet.Remanec ergo negotiationem ufura- riam, Acprorlu»
improbandam. Vide $.j. *.tp. IV. Dijficul:*/ vclpmculumrtcuptrtndifoftim au*
dtt lucrum} z /°\ Uando ratipnabiliter timetur periculum , vel difficultas, vel
cxpcnlyin recuperando mutuo, atque harc oriuntur ratione pcrlosia: mutuatarii ,
poteA aliquid proport ionatum exigi fupra for- tem Ita
D\cx\X\U.x.ibjufl,i.\c.d.x. 4 *i. lO.Letl/.cy^.ij.Val./.v^.».
Sylveli.*.*/wi».i^ J «.aliiquc.RatioeA^uia I ubi re etiam fponk hcc pericula in
lucrosrqucac in iorte in gratiam alterius,eA pretio ffli- inabilc, quidquid
dicat Salas^Af^.ao. n.8. alioscitqui negat pro peri- culo lortis aliquid efle
deducendum . Proportumatum(dixi)inquo anguntur timorati Fidcles;Ac tandem nulla
alia regula certior ,quim judicium experti, afferri poteA, juxta periculorum
qualitatem, nu- merum, gravitatem . Illud erit adjumento, ut videas, quanto
pretio Mrrcatorcs communes finulem negotiationem afiecurarent , leu fi-
dejuberent in foro, Ac exinde, quidpoAisturxfimilibus periculi* expufcere ,
perpendas. Dixi rutlus( rationabiliter timetur ) nani pericula timentur ex fola
pufillanimitate, negant pier ique cum Molm. SaLapud e Lugo citat, pofle quid
ultra lortem accipi, quia tunc illorum periculorum non eA caufa mutuum, fed
mutuan- tis vitiata difpofitio. Verum de Lugo innuit poflejicdt denique alio-
rum judicio relinquat. Ratio cA,( inquit ) quia pneter Matrimo- nium, proquo
aliud potuit in jureAatui , in aliis contradibu* caufa h*c immediata, cur
poflit quid exigi^rA angor ,Ac moleAia^u* mutuans piAuruseA, toto v g. anno,
proptei timorem aminendiior- tem^uarquefubire ipfc non obligatur fine pretio .
At haec jam in eo pufilloadfuiu : ergo occ. x Solet autem contingere , ut
nmtuatariusad adecurandum mu- tuantem de fua mutuata pecunia^idhibeat aliquem
fidejudorem, cui aliquid v. g duos, tre lue aureos pro quodlibct aureorum
centenario ipfc mutuaurius dat : ( Ac juAdquidem, nam hic tidcjufior debebie
(olvcrc totum mutuum, fi mutuatarius non lolvet) id, quod licite fit, etiam
quando non cA periculum , ne folvat mutuaurius, utdoccc Molina d.^ 19. aliique
ct«uiraCov.4j.F« c.x.n. 6 . quia adhuceAopus ptciio al iquo licet minori 9
Aimabile . 9 Jam inquiro, an bic quAMlfacit hic tertius, poflit facere i ple
mu- tuans, fimlle pretium furtensi mutuatario, cujus fit fidejuflorpro feipfo?
4 Refpoudeo, Si mutuans obliget mutuatarium , ut non eligat alium afle
curatorem , nifi iplum mutuantem, ufurarius non erit. Non autem talis erit,fed jullus
negotiator , fi illum nonobligct,cAo fe offerat, immA Ac rotet,! d line
penculoobligand i mutuatarium . Ratio prioris eA, quia illud dict imponere
mutuatarioonus novum fupra fortem daum, Ac hunccalumdumtaxatdanin.it laccrCanon
c. Haur&am i % dt ufum . Ratio polteriomeA , quia, luiciperc in fc ta- le
onus ailecurationis, cA pretio z Aimabile, ut 1110J6 didum cA:qua- re ficuci
alius tertius pro hoc onere aliquid exigere valct^ur non va- leat ipfc idem
mutuam , qui certe non fitdcicriomconditioni* ex eo, quod mutuet? V. dm /ictui ulifuid
phi! tcciptu, ob prtmijjiemtm , aliti i quit facte ne* ttptttnSt pt cumam
mutuatam intra certum ttmput . i /^Ommuniorfententia habet oequaquam licere .
ImmAnon vj nemo addit contrariam eAe novam, inauditam, periculofam in fidc.Ac
aperientem viam ufuris.IuMoIm.d }o8.*.rc.Lcll Salasw.dlr ufuritjdubj*.
ix.Aragon. i.x.q.j 8 au .\ . Dc Lugo*#«n.i dt jujl.d.xq /te j.*.i 7. contrariam
falfiAimam vocans; DicaAill- l-x.dt jufi.tr. 1 c.d.x . Rationes hujus femen
tia: funt variz,i variis Dt^Iari- busexcogi tatz^uas.nc bis repetam, mox cutn
earumdem folutioni- busfubdam. % Alia non ignobilium A uthorum fententia ( quam
Leflius, licdt contrarius , ait pofle alicui videri non improbabilem . fed
tamen Mercatoribus tam laxas habenas non die danda ; docet utique lice- re .
Ita Ledelmap.t. fr.8. c.\f.etuc /.^dicens idem doceri idifcipulis S.Thom.apud
Dian.p-r.y trafl. 1 j. nf.q0.l3p.iAi l.rtf^l. Medina apud LeCt.l*f.ii*.
Caflellin. apud deLugo^f.civ. Joan- Medina apud Lefs>f.«r
quibusaddcTrul!.qui fiancWat probabilem, licdt ipfc contrariam fequatur tem.tJ»
Dec.lib.-j.fap.iqJub. \ 1. apud Dian^. 8 . tr.]jrtfa}. 1 ?pi*ri.}'tT.i,rtfgi.
citatu Tannerum .Ratio potiflima (nam nam alias vide apud Leffium)eA,quu non
poteft negari promiflionem noa repetendi, per annum V-G-cIe novum onus,novamq;
obligatio- nem pretio tftimabilem,ut mox clarius patebit .» r .quare quod pro ea accipitur, non
accipitur ex vi mutui , fcd vi talis novi oneris . 3 Confirmari
primdpoteft,quia omnes cura Molina concedunt} tepoffe quid exigere pro
prommione , qua te obliges intra annum mutuare quid, vel vendere, quandocumq;
quis vol ueri t,qu ia id ver£ eft onus pretio xftirnabile. Sed idem eA promittere non repetere in- tra
annum, quod mutuatG eA/imile enim ell utrumqjonus: crgo&c. 4 Confirmari
fecundb poteft. Quia debitum maturandum poA an- num poAenuocextingui dato
aliquo pretio credi tori * debitorelu- perius,cum Faeund. Rcb.
aliifqucdo&is Authuribusconcellimus. . num. x. idemque etiam fi alius
titulus non appareat , nifi quia ptaefens pecunia plus valet , qulm futura, non
quidem in fe ( tanti enim in fe valet aureus hod ie , quanti poA annum ) fed
ratione anne- xorum,quia in anno timeri femper rationabiliter poflunc pericula
, cAonunc prorfus nulla praevideantur, ut itidem explicuimus. Jam infero ; ergo
pecunia mea praefens, quam tibi mutuam d6,plus vale- bit propter fimi lia
connexa, quim tua, qu* futuro tempore i te fol* vetur. 5
Caramucl^.2.TW.n»#r.</.ia. »wH».8ox.videetiam«*rm. ?6j. plerumque benignus,
& interdum debito magis,hic fcrupulum inii* cit ; ita enim euro, qui ccrtd
fcit fore, ut nullo modo pecunia, quam alteri mutuavit , indigeat , nihil juft£
poric fupra fortem exigere, quia tunc nullum fibi gravamen imponit; at qui
nullam fentit dam- num, non habet, cur utilitatem aliquam Centiat . Haec ,
inquam, ait. Verilm fi probabilisefth*c fecunda feutentia, quando praevi- detur
indigentia , quam ipfemct Caramuel,»*«*.e.7 6tf. ampleditur, dicendum conlequenter
erat , aliquid Iic£t minus femper accij polie « quia nunquam in praxi verum cA
, ut ipfemet infinuat dii De mutuo perfonarom, temporis circumAantiis . Tempore
v.g. pecuniae, fi tu pauper mutuas modium farinae , tempus imbibi tum huic
mutuo, intelligitur una, vel altera hebdomada, & fortafle miims:at tempore
abundantix, etiam menfis:qu6d fi fis dives, & mutuatariusfit rufti- cus
inops,erit etiam annus, leu donec triticum ex fua tenui iegeteis recolligat .
Quare fi mutuas per tempus aliud , feu longius a prsed i- flis, erit quid
extrinfecum mutuo, & illud fubirenovumonus , oc vendibile* X ix Quarta
Ratio. Quia fic mutuum non differt* Precario. Prae- cariumenimcA , quancio rem
commodas lege , ut poflis repetere quandocumque volucris . Commodatum verd c A,
quando rem com- modas ca lege, ut repetere non poAisproeo tempore commodati V.
G. pro aono,quo commodas. CGm ergo mutuum aflimilctur Com- modato , debet
participare de ea cond itione , ut repeti nequeat pro toto tempore, quo ipfum
mutuum durat, quo pacto d tueret a preca- rio :fecus non differret. 1 x
Refpondcri primA pollet .negando fecusnon differre. Differt enim ex eo quod
Precarium eA dc re ex fe ufu non conlumptibili,V. G. de VeAe, Statua,
&c.cum mutuum fit de re cx ieulu conlum- ptihili V.G de Vino .Oleo,
pecunia, &c. quo paflo fatis different fine neccAitate aliud diferimen
excogitandi - Rei ponderi tamen ie* cunddpofTct, diftinsuendo illud (•»"»
mutuum proprii , & flriae diOum , ut fcihcet milio eft mtrmfccd eooiunlU 1
& imbibi «obligatio non repetendi pro aliquo commo- d 0 tempore numero
pratedonte explicato, aflimilatur commodato, concedo . Mutuum largi » Cc
impropriidiaum.utfctlicctanne- *um cum obligatione longioris temporis . nego :
hocenimtranlic in alium contrarium innominatum , Do ut des , vel potius m
vendi- tionem, per quam vendit quis juAo^ic proportionatopreuo pericu- po»c,
quia nunquam m praxi verum cir , ut ipiemei murum j am t & libertatem
repetendi rem luam pro tempore illo extrin- ««w.8o:.nullumficgravamen imponi
.femperenirotimeniur indi- feco. , .. « gentacr cafualesj&periculainopinata
: immAipfa promifliononre- 14 Quinta ratio eA Joannis de Lugo . »*'* . '
petendi verbi gratia per annum, eA novum gravamen prctioxAima- tiontm fortis
jam totum ,quedmutuatanut at e , ergo /t p u bile, ficuti promiflio tibi quid
vendendi, quando volueris, ut Jam requirat mutuam y injujl) requirrt .
Antecedent protatur , quia ant l n * vs /, t pttmnia pefi annum reddita t
quantum anti annum mutua con. etffa . Confirmat ur t quia tanti valft V. O. hae
fiatuanunt , quanti fi vendam pe fi annum , /f e /edam» , depradiity (yt. Immi
tanti d fi i- matur A Deo gloria , feu Beotitudo data nunt , quanti datapofl
an. num : patet i quia aquaMut mentit fufli nuru defuntto tonfertur ea.
d.mO/oria ,qud iifdtm metit it totefeetur mori lute bine ad annum , w/ annet .
Hxc ille . i< Refponderi primd fic poteft Hxc ratio nimis probat, ergo nihil
. Nam probat nihil mihi deberi cx locato, tanti enim valet lla- tua nunc,
quando tibi initio anni loco, quanti valebit poA annum , quando reddes. Et
ficut omnes refpondcot tunc non accipi pretium, pro re locata , fed pro alio ,
idcA pro ufu rei locatx . Ita ego refpondebo non accipi pretium pro pecunia
concefla , fcd pro alio : ideA pro libera promiflionecam diuturno tempore non
re- petendi* 16 Refpondcri poflet fecundd dirc&A , negando antecedens . Ad
probationem diftinguoafliimptum : Tanti valet pecunia coo- cefTa , quanti
reddita; ratione fui concedo , rationeannexx pro- miflicmis, feu alterius
connexi, nego, ut patet ex didis . Ad con- firmationem idem dic . Sani Gloria
tanti valet ratione fui nunc, fi nunemibi illam Deus conferret, quanti fi
conferrer poA decem an- nos . Sed dic , amice, fi tibi illam Deus nunc
conferret , & non hinc ad dec em anno$,quanti faceres cam prxfeatem
collationem ? Ego, immA & tu, &. fanx mentis quifque pluri» faceret^uim
infe- riora quxque bona , ac vitam ipfam, aliud igitur eA xAimatio rei in
fey»liud,quoad aliquam circumAantiamextrinfecam ipfirei conne- xam • Quanti
valeat promifio non repetendi mutuum , fyt> i-j Illnd denique ante omnia
intereA hic fdre, ecquodnam pre- tium exigere dletcGgruura ex hoc titulo?
Judicio experti omnibus expenfis,refpondebis;fcd adhuc urgeo, ecquod nam eA hoc
pruden- tis arbitrium ?Burfx, ait Leff^.x.cap.xo.fturw.ixj. determinaturi
mercatoribus e/ufmodi pretiu fingulis annis, aliquando fex, aliquan* didum eA .
6 Confirmari poteA tertto: Quxrunt aliqui, An Poflim liciti mu- tuare V.G
centum Petro ea lege, ut fi ego vivam ufque ad annos de- cem, ipfe mihi anno
decimo rcadat ducenta, ideA fortem , dc alia centum ,quafi decem pro
fingulisannis ; fi verd decimum annum non pertingam, nihil prorfus, nc fortem
quidem reddat? & lic£t ne- get Sylved‘9.uf*T.9u(fi,i64j )7-quia id eilet
lucrum ex mutuoieon* cedunt tamen recentioresapud Di»mmd>art
6.traa.^refo/.jt .fyde- ineept : Barthol. i S FauAo, infpec. Cenfid.xi.qudfi.$f. EA
enim lu- crum ex contradu innominato, Do ut des ,dceA vcluti ludus paris
periculi . Non eA igitur novum , rranfire mutuum in alium contra* dum ratioac
alicujus fuperadditi pretio xAimabilis . Quare fiego fubeo periculum , n£
inopinatus adfit cafus , quo ea pecunia ego in- digeam > vel indigeat amicus
meus , cum interim mu matari us certo fcutfeinomniiupervenienticafu , fine
formidineperannumuti poffc pecunia mea,quam non repetere promifi: cur efle id
pretio pAi- mabile non fit judicandum? 7 Equidem video hanc fententiam ufurx
periculo fubefle^Sc in- fupcrclie difficile Aatuere .quantum poffispro hac
promi ffione re- quirere, quod jam mox «,i7.qtiqremus; tamen, an fit probabilis
tum propter ejus Authores, tum propter rationes jam allatas, dc folutio- nes
contrariorum mox afferendas, ultima fit apud fapientem ledo- rem xqua fententia
. ... 8 Supereft ergo, ut pro curiofis videamus, quo modo ad rationes
contrarias, hoc eA ad rationes primxfententixrcf ponderi poffit . Prima ratio eil,quiaficexomni mutuo poffet
exigi lucrum, prxtex» tu, quod non ex vi mutui/ed ex vi promiffionis exigatur .
Refponderi poteA , negando fequelam , ut tnox n. 1 x. clarius ex- plicabo. 9
Secunda Ratio, quia fic pro longiore tempore poffet plus exigi ; fi enim
propter promiAionem non repetendi mutuum , pro uno an- no^cci pisduo,V.G.pro
duobus annis, poteris quatuor : at omnes fa- tentur tempus vendere, Ufurarium
efle . Refponderi poteA , negando fequi pluspolfe exigi pro longiore tempore
abfolute^oncedendo efle quid moderatum plus,vel minus .Ii. nnnl .lifliufifin
mnlmuihir i .H n -t effe meam promiflionem non repetendi , quim in breviore .
10 Tertia ratio coeteris fortior, eft, quia obligat io non repetendi mntuum pro
aliquo certo tempore , eA imbibiu in ipfa natura mu- tui : qui enim mutuat, pro
aliquo tempore mutuat, atque aded ficu- ti datio mutui eA donatio liberalis ,
ita necefle eft ut fi t id , auod eft de ef&ntia, feu natura mutui, hoc
eft, ut fit liberalis etiam obligatio diOa non repetendi pro certo tempore. r t
Refponderi poteft fic diAincuendo : Obligatio non repetendi mutuum pro aliquo
commodo tempore * eft imbibitafn natura mu* tui^oncedoantecedcns . Obligatio
non repetendi pro toto, & quo- cumque tempore.quo mutuum protrahi poteft
xft imbibit* in natu- ra mutui , nego antecedens . Colligo ex Dicaftill. M.x.
defufi.tr. 10. tuo, quia politoco Aatuto, fit taxa com- io ; fcd idem Leffius,
hoc non approbat praefundendo* lucro ceflante, vel lucro munis pro omnibus .
Audio paul 6 poft,ffMMx 7 .aitquepri emergente, id injuftd Ilatui;mult6 magis,
quia nosouprimus u (aliter prt locis, ubi hfc taxa non Aatuitur. Aliquid ergo
nos firmius ftatuamus,£c loquamur de mutuo in pecunia, e»empligratu,pcr an-
num, nam pro mutuo olei, frumen ti ^cc.potcll evenire, ut annus non reputetur
longum tempus, utdixt»-i ' cum c«»tra regulariter pro mutuo in pecunia longum
reputetur tempus urtius anni , muh6 ma- gis duorum, trium , &c. . Dixi jam
pofle pro hoc titulo promilhoois noo repetendi pe- cuniam mutuam pro quolibet
anno,Jieite mnoflrahacxtate pecu- . .. ,- r niofa exigi quinque pro centenario.
Ica ^. ram// * 1 Tbeetog.moraJ. diff.t.num.is ■& x*j& aliti . Tempus
igitur aliquod eft imbibitum num. 799. Ratio eft, quia ejufmodi promiiuo
regulariter tanti vide* In mutuo^c non determina toro, fcd detorminandu cx
variis rerum, tur «lunari pofte * prudentibus . Et boju» ratM eft, qui* preuare- Explicationis
Decalogi Trad.IV. rum cx communi rftimationc hominum pendent: commune autem
hominum judicium nunc videtur efle, ut qui vendit fuam libertate de refumeuda
fua pecunia per annum, quinque exigat pro centum , cuius rei lignum cfi.quia fi
cu ili bet prudenti dicatur, Vel elige nunc habere centum numeratos aureos ,
vel centum, & quinque port an- num, eligeret potius centum pra fi:ntes,quim
centum, &quinqj,fu- turos,quiex multis eventibus impediri poDunt,ne
habeantur. Con- firmatur, quia aiiecuratores in mercium periculis, nec vald£
exce- dentibus, nec admodum levibus, Ii quinque pro centenario fumanti non
imprudenter, nec injufldfe gerunt : ergopari modo in cafuno- firo ; ctlm illa
promiifio non repetendi trahat lempcr non vulgarium
periculorum,difficultaturaque timorem . 19 Ex bis collige prirofi • Viduae illi
alUt*$.j.».i 8 . polle conce- di , fi vera eflet dodrma numeri fecundi
hadcnusexpenfa, quinque pro centum , ncmpdquu propter bonam fidem judicare
pofiumus eam celebraturam fuilie contradum hunc promi llionis nO repeten- di,
Scc. Collige fecun Jd,cur Mulierculis illis allatis eo (. $>. n. jo. ne-
gandum fit quidpiara lucri percipere ? nimirum, quia uiiusaureus ad
ntionemquinque pro centum fer6nihil,unutnfcilicet,vcl alterum obolum in anno
potuifiet ex hoc titulo promiiTionis parerc:& tamen i lite repetebant
aliquos Juli os nec poli annum, fcd poli hebdomadas . Harc quoad totam hanc huius §.
5 . difficultatem expendenda fapico- tiorum (Uteris obtulifle fufficut . $. VI.
An fieret quiJfupr* fortem reportare eb moUUiam priva- tionii fia pra fonti t
pecu mia / x A Ddunt nonnulli aliud caput accipiend i fupra fortem , nem- i\
pc, ratione moleAiar, quam cx fua abfenti pecunia quis per- cipit, leu ratione
carentiaeconiolationis , qua quis frui folct, dum domi, & in atea fuam
pecuniam praefentem habet , quem animi fen- fum comprobat fortafle Avarus ille
} dum apud Horatium fic fibi blanditur. At enibi plendo domi, dum numme i conttrr.pler ia arca . Et quidem
CxnmMb.x.Tbeol.mora/.d.i^. mum.\ 6».l fequiturque Med.apud QicxhilUib.x.drjufi.tr.iaj/.i.dub.i
r J fic habet . Dtflin- fw tnolefiiam i periculo , vel damno emergente , fy i
lucro cejjante . Efi 9 tri aliqua recreatio invidendis rebus pretiefit > cur
aoa (yiafoffiden- dss f Pro audienda como dia , vel videnda defiia , datur
precum , (Jj 1 tume contradicit , cur aoa pro videndi s t vel peffidene/it
optimis auri par- tibus t Ratione ergo bujus moltfiia A carentia pecunia
fuborta , procifo omni alio periculo y psffie quid fupra fortem accipi ,
affirmat Medina . £t DtvtT forna Interpretet qua fi. fi. art.l .judicant
Jpeculative proba- bile . Sed Dicafiillut contradicit , (y inquit , Mihi hoc
finientia (y /pecu Jml ite improbabili t , (ymeraliter irt peaxitr.iomninb
videtur per ni. ciofa . Videte Cenfonum Catenem fovero /aperci/ie doflrieutm
ceadem- oeantfm f audito tamou rtum.X^ftbi deinde effe contrarium ,&C.HfC
Caram. x Equidem ciimad praxim animus meus fit femper intentus, ajo, hanc
moleflum in praxi efle adeo levem» ut in communibus com- merciis parva , atque
adebnihil reputetur , ac prwpterei vix Qui- dem fic pretsocompenfanda.
Dicaftiil. ablolute hanc noflram lcu- tentiamdocet/.^.aj*. De Cooperatoribus –
H. P. Grice, “co-operation” -- cum Ufurmri» , (y de ocrumdem panit . t(emiffii
) . I 1 "^ E Coopcrantibus cum Ufurariodidumeflfurticicnter fib.g. x Ouas
aut an p?oas, obligationefque contrahant Ufurarii. Qua rationecorum bona
remaneant obligata refiituuon» ; *n dominium infptc.d.\(>.qu*fi . lOO.
tractatus IV. De Grcumftantiis reftitutionis , & Concaufis, &c. Dc Novem
Circumftantiis Reftitutionis. X Hnverfibuscst continentor. g.. #/ » &Hjd
refiituit , Cui , Quantum, Quomodo, Quando, Ordine, quoque luo, que Caufa
rxcuftt ini quum , $. I. t T\Rofefl6^srcflitaere tenebitur, qui ad I id adft
tingitur hjuftida, X de quate in coabac materia de refliuuione dii putatum eu.
Ita fan£ . Verum , quae alibi locum coramod um nou habuerunt , hic fubiicienda
fune , idemq; lacienda in fingulis propoli tis circumllarv- 1 1 is. In hac ergo prima circumdantia docebimus^n
rellituere tenea- tur pauper fidus, & An Rcligiufus acre alieno, vel furto
gravatus . Paupor fiflut . x Qui fimulata paupertate accipit Elcemofy nam, peccat,
tenetur- quead reflitutionem ; exCxflrop. tom.i,tr^.d.x.puan.t^. num.j. Ratio
efl,quia accipit fine ti t u!o;cum enim interponat fraudem, fa- cit, ut
deficiat finis, quo Domiuus movetur ad dandunyqui finis erat paupertas . Cui
autem fint reflituenda^liifne pauperibus veris^n ipfi Domi- no,qui illam cll
elargitus, vide late apud Mcroll.'M>.r.i.<«*.856.Ec Sotus quidcm/jucm
lequitur Dian./>.6 rr.8/r/.iop. putat , Domino , qui dediti Medina, &
Navarrus, pauperibus . Si fraus tamen caderet in modum, non verd in
fubflantiam,jpoflec Elcemofy na julle retineri, quia, quoad fubflantiam, adeiUt
lufficicns voluntarium, utfiquisElcemolynamquidem tibi porrigeret , fcd mfi
fingeres paupertatem, non ade6 promptae liberaliter. Atque ex hoc capite frequenter
exculo veros pauperes, led ult ra modum fuas necelficatcs exaggerantes. De hac
re tota prztcrauthorcs mox ci- tandos fuse agit Dicaflill .Hb.x.tr.i d. 6 .dub.
j. 3 OLiicis.Qui findens Sapientiam, virtuteique, accipitabEpifco- po
beneficium , validi accipit , uec obligatur illud rehgnare , < 3 c qui
ordinatur v.g. Sacerdos fine patrimonio , vel cum Excbmunicatione
validdmitiatur.& umen Epifcopusfifeiviflct veritatem, uon con- tulil ct
beneficium , nec ordinaflet :ergo pan ratione femper validi donabitur Elecmo()’na
in cafu nollro,< 5 cc.Rcfp.ncgo paritatem nam Epifcopusriuan.doattuconfert
benefici um, vel ordi nes abfoluti in- tendit harc conferre huic determinate
pcrkmae , fic expolccntc te- ccpta confuetiidinc,& bono Ecclefiaflicome
Ordines, fic Beneficia , fub infinitis fidelium icrupulis, Incerta eflent; id
quod non cll in ca- fu ementitae paupertatis. Dc Mendicautibus oftiaum modicas
Elee- molynas benignius loquitur Granado x.t.eontr.j.tr.i i.d.q.n.j. in his
enim(ait) non um habetur ratio paupertatis, quam chantatis, unde Dominus nou
ccnfctur dare lub conditione paupertatis , fed abfuis- ti: quod fani non ita fe
habet in Eleemofyna notabilis quantitatis. Io hoc denique punflo PafquaUr/u.4.
q 39. num.x. ait, hunc acci- pientem Elee mofy nam praetextu paupertatis ,oec in
magn is, nec in parvis Elccmofyms teneri ad rdjitutionem^peccare ubi cll
gravitas materiar > non credo , n^ari pofle , nec i Palqualigo ,nec ab
aliis. ) Ratio,
erf , inquit, quia tinis principalis femper adcfl, nempe amor pictatis,&
Dei. Multh magis,quia Juriscoiil ul t i, quos apud cumdcm authorem videre
poteris docent fa£lapcr errorem non re tranari , quando fubdl caufa pieutis.Scd
ccrtc noftra fententia faltem tutior cll ,< 3 cconfulenda. 4 Quid depaupere
t qui pigritiae vel etiam cupiditatis caufa Elee* mofyoampolcit? Rclp.fi veredi
pauper, nec moraliter peccat, nec ad reflitutionem tcncturJta Bartol.apud Dian/
j/r.g : r *J ii .§.*otm etiam. Non
priilc,quia otioli tas illa, vel cupiditas, nili aliud addatur, ■on pertingit
ad gravem deordinationem . Non pofl critis; quia con- flante pau per cate
confiat fin i s eleeroofy me . Quid, de Erqmiu^cu fervi ente alicui Ecclcfiad
Refp. licere huic vivere juxtafuura flatum ex Elcemofy nis Ecclcfiae, illi
tamen ^qua- liter providendoiquia qui altari fervit, de _altari& vivat .
Quodex fuo competenti viau,tcclefisequc cultu lupcrell polle eum dare, fi- vd
fuUco^natiSjfive extraneis, modo fint pauperes , & mod6 ex cir- cumilantiis
non appareat Dtmaria Fidelium Eccicfizornatuiap- pUcari, colligi turex didis. 5
At vcrd,cuinarainjufteficfort£ accepta funtrefli tuenda, Do- mino ne, an
Pauperibus^n locis PiisPReipondeo utrumque cfTc pro- babile docet Vafqu Opufeje
E hemojyna , r. . d.t. quem fequitur Cailrop.. i.rr.6y.a^. 1+.«««». 7. &
Diana, locjcit.rtf xx. Domino quia is non dedic^iifi huic,crgo noo alteri .
Pauperibus: quia^ui de- dit, non refpex it » nili rationem vclutigenericam
Paupertatis , 6c Chrifii Domini amorem : unde faltem regulariter non aflrinxit
in- tentionem ad hunc numero pauperem , ergo jam habetur voluntas ejus
interpretati va dandi cuicumque alteri pauperi , vel Ecclefur no mi ne
Chrifli-lllud adverto, fi quis fida nobilitate d icendo v. g. fe efle filium
alicujus Principisacclpiat aliquid , ut fi hoipitio magnifi- co exciperetur»
obligari ad rdlitutiooem Domino, nec pofle Paupe- ribus, quia tunc motivum, ne
in genere quidem, attingit pauperta- tem. Simile quid decerne in fimilibus. 6
Ex d <dis potui prim6cujufdam pauperculae interrogationi r©- fponfumdare. A
ferebat illa fe Eleemofynisquotidianis fumma c6- flaflevigintiquinque aureorum
, earoque fervare pro necefli tat ibus fortafie inopinath fuperventuris :
fcifcitabatur ergo an deinccpc dere ? Rcfpondi modicam videri illam acquifiti
cumuli quantita- tem ; quare noo videri eam jam exceflifiie fines paupertatis ,
ut noa poflet deinceps mendicare : per f pera tam autem pecuniam confe- quenti
tempore acquirendam, tunedemum illam vetandam cfieab acceputiot»e,quando
prudenti judicio , fecuodflm ejus infimam fla- Caput I. De Circumftantiis
Reftit. tus condi tionem,non indigere ampliis comprehendetur: expenden- do umen
neccfliuics moraliter proximas , noq verd quaicumque remotas; has enim
quicumque divites timere pofluot, nec umen valent titulo paupertatis
Eleemofynam cxpofcere;concedit nihilo* minus Diana ,part t. tr, i . Ufitell.
refiel.%. Eleemofynam pnfle petert eum, qui filias habet nubiles , quas commodd
dotare oon poted , etiamfi oondefint necdlatia ad vitam fuam , # filiarum ,
utcumque fuflentandam . Secuoddex didis approbavi cum Sanch-Ar.'»
7)#<\/.a4.n.r4. com- munem praxim ,qua divites colligere alicubi folent
llipem procat- cere concluiis.pro Xenodochi is,pru Pauperibus . Nam etiam tam
fi- naliter ver£ egentes fublcvantur . Unum obfervavi.Si quis dives oblidetur
aliquem pauperem alere, non pofTc pro ipfo Eleemofynam petere . Pater V. G. vel
frater non potell Eleemofynam colligere pro filio, vel lorore pauperibus. Ratio
eft,qutaexeoqu6d filius,# foror gaudent Patie, iratreve di vite, ha- bent
jus,quaaliabipGsdebea»t : ergo jam pauperes non funt, pro quibuspoflit ab
ns,quibus incumbit eos luftcntare.clcemofyna colli- gi, &c.Ica' a Sanch/i
.» Dee. e . 1 4 «.$. J(ehgiefus are aliene^ vel furte gravatus. Potuit haec
debita Religiofus comraxiifeantc profeflionem : potuit poflei . Ante
troftjjuntm , Quoad prius: Prarmitte.per fe sere alieno undecumque gravatum non
habentem unde reddat, polle rcligiofam vitam fufeipere- Ita S. 271 1» VerAm hic
duat fubdubitatlones emergunt - Prima : Quid, fi huic jam profeflb tn Religione
deferatur al iqua b?reditas 4 cgatiun» ^°Relpondeo:Sanchez tU>. jJ" D
Ha/eu.**. cuiadde Felin. Aror. Mol in.aliofquc apud CiHtop.ietn.ijr. 1. \p- . «». $ • docet ex his Religionem obligari
fatisfacerepro di&iscjuldem Religiou debitis quia nunquam per ingretium
Religionis taflum i debitore, derog*- tum fuit Jus creditorum in caonmu,qua:
obvenire poliunt Religio- iu ratione perlon* ipfis obi «gatz.Con b rmari
poteft,qu ia fic*qui ccl- lit bonis,ii quid praeter necetfaria alimenta forte
acquiuverit , debe- bit id creditoribus dare, ut omnes fatentur. Verum C rogata
i tanto Viro venia ) hoc ipfum erat probandum , an tale jus retineant
creditores io Rcligiolum . Adc o M cm a ti ottCia enim clara patet dilparitas :
nam faecularis cedens bonis nec fit alte- rius, nec fit incapax dominii , ut
fit Rehgiolus . Praterei mihi vide- tur pofle contra Sanch ex ipiius
do&rina probari oppofita lententia , ipfeenim plures referens M.jjn X»<*"'»•
? 6 : «CaQropal. communior, veriorqucopimo docet, lega- ta ,hsrredi utes,
donationes ,#coniequeoter pretium laboris Re- 'Thleeeraex rr/.al iigue,quos
citat Sanch. Dtej.19.ttu.-j, contra Mol./.jV^fl.aliofquc. Ratio S
Th.».a.f.*//.ar/.6 ad\. cft,quia * putatur cedere bonis, quod facere poile
cuilibet liberum ell : nec enim obligatio^juamvis juramento firmata,ad
reddendam pccuniS unti eft,ut fidelem privare poflk bono tam fuperioris ordinis
, quale cd , Deo omnium Domino vitam addicere. 8 Dixi primb,(per fejnara hodie
adeft Sixti V. prohibitio , » ingemi at t gravatus , vel reddenda raltcmbus
obligatu i , (ye. ad prejefi. fianem admittatur . Illam lege cum moderatione
Clementis apud de Luso tam.\.dtjufl.d.n/t(i.6.A num.jg.C/C Cillrop.um.j./r. 1
6.difp.l . puni}.j.§ x.num.iO.Sc Dici(t-b.mox.citand.(cd interitn notaillud(in-
genti. ) 9 Dixi fecundAf non habentem unde ) na mfi habet, quod debet,
relinquere debitoribus, opus erit, perinde enim facit^c qui bonisce- dit.
Addunt Sanch. /.<*. o.aliique apud de Lugo/c.n.fij.quibhsaddc
Dicaftill./.a^r/w/./r.a .A.io.dub.S.ti.i iq. fi intra breve tempus, puta unum ,
vel alter um annum pollet manendo in fseculo creditoribus latis facere ,
obligari , non flatim ingredi . Congrua do&rina , fed nequaquam obligans.
Ratio eft duplex, altera dicitur exexprefli authoritate S.Thom. /*r, tit. quae
ad faciendam noftram fententiam probabilem fufRciens eft . Altera ducitur ex
Ipfa natura Religionis, quae non habet folam bonitatem coeterorum confi!iorum,ob
quefa- teor,non polle negligi fatisfa&ionem debitorum, maxirrfeexdeliclo,
neque enim pollet quis, ut orationi vacaret , ut Xenodochio lerviret relinquere
U tisfadion em ex Juftitia , quae fortior eft : Sed habet etiam ftatus
Religiofus bonitatem longdfupenorem , nempd fein fervum Dei perpetud mancipare:
utiemper exmimata utprofeflio cujufcumque Religionis maximum, ac lummum ,
quodpoflit ho- mo ex fe Deo tradere t nam vitam , cjlm ejus homo Dominus non
fit, tradere ex fe non valet . Hinc ergo fit,ut irrationabile fit.tancum bonum
velle i quocumque debito retardari .Dico (quocumque,) nam fi violafti virginem,
V. G. fubfpc conjugii , meritdab instfelTU Religion is retardaberis , quia in
violatione non agitur de debito rei pecuniariae, fed dedebitocircaafluroptionem
flatus, quem fine nota non potem lufcipere virgo ilia, ni fi mediante flatu
matrimonii i te fufcepti : cum igitur hic concurrat fulceptio (latus tui, quem
prae- tendis in Religione,# ftatus matrimoni iduent virgo praetendit(nift
volens remittat ) non ell mirum, qudd praevaleat datus matrimonii, puta in
favorem virginis affedz i te illa injuria • Ac in debitis pe- cuniariis ctim
concurrat folutio alienae pecuniae, & datus Religiofi fufeepeio, haec,
utpotd bonum adeA excellens, praevalere debebit . Nihilominus confultdad finem
non folvendi debita , Sc non propter alium fuperiorem falutis propria? bonum,
velle Religionem ingre- di, nullo modo fine peccato injuditiz concederem . 10
His\>rxmiflis, Dico primA, gravatum in faeculo praedicis de- bitis fir£ ex
contraQu,fiv£ ex deliflo ( nam fi non ingentia fint , licitd admittetur, ut
vidimus, ad profeflionem jcundemque nulla bona ha- bentem,quae fecum ferre
queat ad Religionem, ad nihil ipfum obli- gari. Ratio ducitur ex difiis,qnia,ob
tantum bonum Rcligionis,po- cuit cedere bonis : An in Religione adhuc teneatur
laborare, ut fol- vat ea debita,fi poflit^nox fubiiciam. An etiam
licitA^uandn^uam- vis ingentia fint debita, funt tamen incertorum Dominorum ;
vel [uando funt contra^a fine culpa, vel quando ex fola liberali promif- quando
lunt comraUa Une culpa, vel q fione : Vide apud Diead./x.^ ».1 4 j. xi
DicofecuodA:Si is aliqua bona ligioli non acquiri mediati , guafipnmAipli
Religiolo, oc deinde Religioni ,led immediati, ipd Religioni , quiaiple
Religiofus in- capax omnino ed acquirendi dominii. Jamex hoc principiocoolfr-
quitur creditores nullum jus habere in bona illa delata poli prolel- itonem ,
deberent enim habere Jus in Religionem , quod nunquam % hac nodra fententia fic
habet Cadropalaus,r.J^»;<^.t6.d. 2 , E? re Mona/hr tum rx bemt , eccafionr
Hjhgie/S , pafl prcft/ftentm , ataid/ftii , fatitfaetri ertdttrilftti *cm
tfttrtur . Tumfuta debita funt txtiubia : Tum quia illa btna RtUgbf, non
Mittuntur , ut txtoda enut tradit oubut fati fatitadi aeeipiant ; (y fub te tnm
in Monaflt- rium tramftrantut ; ftd tmmidiati atquiruntmr Mtnafttr it , quid
rten rxperjUa Rrhgit/i , ftdtx btnn ab Me acetptit , n*( f*b n cnrt ab/ir
alienem fatiifanrmd: enditeribut habet . Hdc difputatiamt tia ditia funt , qua
alus dt finienda corrmiitimu: . Ha&enu* Cadro- palaus : cujus verba dui» in
me pariunt oppofitos effeflus . Alte- rum ; folam propenfiooem tanti Authoris,
additis non vulgaribus iam diflis rationibus , videri fufficere ad id probabile
reputandum . Alterum ; Qudd tantus Author noluerit litem deceruere,tne urge-
re, nec ego decernam. Fateor tamen conveniens effe , tunc Religionem ex
prardi^isfu- pervenientibus bonisfolvereprrdidla debita : & quidem
poced^usa probabiliffima cd fententia Sancbez : quare tunc non dicetur Praela-
tus difliparebona Religionis, fed folvere debita, ad quae lolvenda ex
probabili, immo communi fententia conllringitur. 14 Secunda fubdubitatio: An
hic ReligitHus obligetur laborare, qud pretium laboris impendat ad lolutionem
prardiflorum debito- rum ? Rcfpondco non obligari: Nam cum ipfe nullius dominii
capax fit , & totum quod acquirit immediate cedat Religioni , de eo pretio
dif ponere non poted : folutio hucem debiti ex propriis debet ner i, non ex
alienis. De Lugo dfjufi.di/p.zi./rB.6ji.7y.d\io docet . Alterum, oblicae i
Monaderium folvere priedida Monachi debita ex pretio ejufdem acquifito ex
Concionibus , Legionibus &c. Alterum tbid. numer. g». ver fi ultima
dtatqutpari , non obligari Praelatupi ad dandam licen- tiam Monacho, ut
laborandoacquirit aliquid , proprpMis debi- tis (atisfaciat , quia Prclatus jus
habet impediendi luumfubduum in aliis asionibus, prout PrzUtoipfi libuerit v
Dico tamen hccduo dida fibi minus cohzrere . Si enim poted Praelatus prohibere
, ne pretium habitum ex labore detur debitoribus illis ? utroque enim jure xquA
potitur Praelatus , # in perfonam Religiofi , # in pretium ab eodem acquifitum
, Melius igitur fic habet Cadro- palaus r.^jrati.i6.d.^.part.J.^j^. numer. Z.
Sed verius txsfiime , neque f>r a latam obtigasumeffe baue licentiam (
iabetandi) e eat edet e } neque te illa ntif a run t resfiterum , fed
fieligienit et , fy prefeffioue fa. tlajum ttjjtene bentrum debita extiiasfii .
Notas ? id de hereditate, vel legato delatis pod profeflionem noluit decernere
Cadropal. modA num. 1 j. fed hoc de labore abfolutd , & fine harficatione
de- cem it. aliqua bona habeat , quasad Religionem ferat , obligari tunc
Religionem folvere praedifla debita, juxta vires bonorum allatorum . Ratio ed
clara, quia bonorum fucccflbr ad- flri ngitur debitis ejusjeui fuccedi t -
&c. quamtumyis fequamur illam opinionem ,qu6d fint in quocum- J |ue rigore
Religiofi . Ratio ed , quia hi cum tam amplam habeant uoriim bonorum
adroioidrationem , non cenfentur cedere bonis , C umeas Religiones profitentur,
#c. Aere aHene gravatus pe fi prefe/fieaem . 16 Quoad pollerius^ uando Cc i 1
icet Religiofus contraxit ^bitx, dumcdKeligiofus ; Didingucndum eft deddaitisex
deliflo,# de- bitis ex contradu, de quibus aHertionibus fic d«“°* 17 Adertio
prima : Si intra Religion*" droitum ex gravi deli- flo Religiofus
contraxit V.G. furando , damniheando , l upra pre . tium iudum vendendo
fccularibus,dtc. certum ell, debe re reditus- r...D*lioMMnn . fa r« 'pfaextet vel non debet
Rew " commifliun modo Z71 Explicationis Decalogi Lib. VIII. Tra& III.
modo capitulari ab Ipfa Communitate , non debet vergere indam* num Monafterii .
Vide.quz dicam mox u Debet autem refli- tuere Religiofus ipfe, fi fruitur
peculio, vel (i poteft ex iis, quat (ibi i Religione conceduntur detrahere de
non »«cefiariis commoditati- bus. ItaSaochez/id.y.»* Otcei.esp.i 9 »-r
n.cit.Molin./ow.i.di^. vtrffoiiui dtflingutrtrn . Ratio eft, quia Religiofus
furansab extra- neo in jufti tiara committit, ergo tenetur facere sequalitatem
co mo- do, quo pote/1. iH Neque dicas : Religiofus modA non tenebatur fol vere
debita cooiratita in ficculoex dclido, ergo neque nunc debita G mi lia con-
tradi in Religione . Ne id, dicas, inquam , nam ibi purgavit de- bita illa per
ccffionem bonorum, aon verdincafupraeleuu^Scexalta «urte quilibet conari
quantum poteft,dcbet, ut aequalitatem, quam larfit , refarciat . 19 Poteft
tamen Praelatus impedire, ne hic Religiofus ex fubtra- flione peculii, vel
fuarum commoditatum, folvat tzculariprxdi- tta debita ex delida,etiam in
Religione contrada. Ita Sanch. loc.cit. nem. 1 1 j .contra Navarr.l icdt eedtm
Ai.j.m Dtra/ cmp. 3 1 . j p./in.tui didi immemor fequatur contrarium . Ratio
cfl , quia fru&us pecu- lii, & totum, quod Cbi Religiofus fubtrahit de
fua commoditate , eft in dominio Religionis: poteft ergo Prsrlatus illud nolle
ab fe ab- dicare, & fic refliiutionem jufte impedire. ao Fateor eigo, ex
illo deltdo Religioii ,ncceflarid, & immedia- ti oriri obligationem reflit
uendi , oritur enim ex ipfa natura inju- ftsedamnificatioois; & hoc folum
potuit velle de Lugo , rem. i.de jufl. eifput.yfeB.xo. nu. ii j. qui nobis
videtur contrarius: fcddico poffe deinde impediri ipfamreilitutionemlPrarlato ,
exeo, quod Religiofus non habeat , unde reddat, Pr«elatocontradiccnte,qui ju-
fte contradicere poteft , quia folus i pfc poteft difponere , 8 c non Rc-
-Itgiofusde rebus quomodocumque pertinentibus ad Religionem . Atque ex hujus
dodrinae i nad vertentia defeciflein hac doarina vi- dentor non pauci. ii Dixi
autemCfaeculari) nani (i Religiofus damnum pergravem culpam Theologicam fecerit
Monafterio,V.G in officio Procurato- ris,Cellerarii^acri(hr Ac.Prarlatus non
poteft impedire reftitutio- nem. Prziatus enim, nili caufa proportionata obdet,
obligatur Mo- mfteriifui indemnitatem procurare . 22 Aflenio fecunda- Si
Religiofus, dum eft intra Religionem , contradum aliquem Gve oocrofum,(ive
gratuitum cum aliquo iniit, 'undeoriatur obligatio reftituendi, erit diflinguendum.
Vclenim iniit legitimi nomine Religionis : & tunc tenetur ipfa Religio, ut
exfe patet , dr prohat fusi Sancbez, Bi. 1 J» Dee.tep. 3 1 . d V el j»ec nomine
Rei igionis,nec cum licentia Prsrlati:dc tunc fine dubio ad nihil Religio
tenetur . Vel denique iniit non quidem dido legi- timo nomine Religioni*, at
cum licentia Prae lati, (i ve etiam line di- da licentia; Ac tunc fi ex
e/ufmodi contradu damnum contrahenti fucceffit , quia tuncadeft damnificat io
externi , quae comparatur in- iudae receptioni, recurret contra Religiofum
dodrina allata". 17. Religio autem tunc nihil debet , quia ex
delidoRcligiofi , ut mod6 diximus , nondebet Monafterium damnum pati : oc illa
licentia quan do affuit, non data eft ad contrahendum nomine Monafterii : fed
fuit mera permiffio , ne Religiofus illiciti contraheret . aj Dices , fi
fervus. vel animal dattinum infert Tertio, Dominus eorum tenetur vel refercire
damnum , vel fervum, feu animal pro noxa dare,Ag.» V» naju/.Aiheu.Sc nos
diximus/V" 1 Bi- fi- ‘ a P- 4 - ergoincafu noftro fi Religiofus damnum
infert tertio, violando v. g. tertii depofitum , fi non tradetur Religiof us
faltem referciatur damnum i Relisuooe . Rcfpondeo neganda eft confequentia ,
quia Religiofus non eft fervus : tege Sane hcz, multis probantem /*>- r Decel.tep.x 1 .«vvw.40.de
Caftropalaum/«".3.»^«. 1 b.dtjp.i qui docent commune ciie apua Doflorf* ,
Rdig'ofum,tum icr^ vo.tum filio fami lias comparari . prout Mon.ficrio. Std io
re noilra utilius cllMoninirioaiuincumpuui^ofsmilus, «jusdebo nuo tenetur
Puteret ergo&r. , r IM n u i
Rcliuofo nomine fuoinito Quid fi I icentis Prsei-rij nulium darnoum tertio fuc-
*“Ir r 7 r rmaaaiurtao RrhgiofusdcbeitftjrecoruritUi.A^, ceffit. fed fol |I m
.“^ ro cuolcieut «debere ftire . R >tio eft, quii efl ^babiliuscficml .[j
ajt.oncm nalunlcm in Religiofo , dura : 'w^ed^Religiolum non h * l, £ re » n «c
velle, nec nolle;id j- ilinauaBM»® non habet, quia non eft tam efficax, ut non
poffit i ^.^SiSeievocari, non veri ut non poffit fe obligare . Quoniam veri,ut
innuimus , poteft hunc contradum irritare ataue adc6 nullum reddere,
eftopoftitilli ftarc, fi velit, SEK tnf omnes, ficut poteft, fed non tenetur
pupillus, vel mi- nory quando contrahit fine authoritate tutoris, vel curatoris
; In- quiro, id fempexm.* eft, etiam quando ipfemet Superior dedit licen- tiam?
Et quid de fucceflbre ejus, qui eam liccntiamconceflit?Rcf- pondeo , quando ab
iplii , vel i quocumque fucccflore data eft licen- tia ..non poffcnecabipfbn^ci
quocumque alio Superiore irritari ejtifir.odi Contradum . Ita Sanchez Ai. 9.^ MutrJ^p.
numtr. 14.^7 lU.-j. 4 H TUcal.cup.li.nu ^r. contra LtitJ^.ldup^o.u.JO.num.tJ.
di- ccnteinvalid 4 pofle,fednoalicitc,fioe;uftacaula • Ratio efl, quia licentia
facit , ut contradusfic omni ex parte validns^tnde acquiri- tur jus tertio; hoc
autem femel acquifitum , injuftitia fieret, fi pvl'- fet invalidum reddi-
&inchez»idd<r»addit , fi tunc Suptfur nibito- minus reveni /1 nulium ,
nefu?ut. ut fuliitut fln rf nfmnB <en- truflui , mn pecren f nidi tum , fi
ei non fiet . Verum hoc io- telligere non poflumus \ fi enim ipfenobifcum
concedit, tunc ac- quifitum efte Jus tertio , qua ratione fubditus in re tam
clar£ inju- (U , atque ade6 peccaminofa potiet Superiori obedire ?Tunc igitur
folum poterit irritare ulcro contradum Superior , dc confequen- terfubditus
illum non fequitur , quando line ulla licentia initus fuit. »7 Difparitas
denique, cur poffit idem 1 Superior , qui dedit li- centiam fubdito, ut voveat,
vel ejusfucccflor irritare Rtligiofi vota, non verd poffit promifliones homini
fadas , eft, quia ex voti appro- batione non acquiritur jus tertio , fed Deo ,
cujus vices cum Su- perior gerat ad gubernandum , poteft faltem cx jufta caufa
eidem re- mittere Jus Deo acquifitum: contra, cum non gerat hominis vices , Jus
homini acquifitum remittere non valet . Lege Sanchez M. 9. de Metrim.d. 40.«. 1
4. $. II 1 /^VUomodo idem, quod debetur, vel ejus aeftimatio reflituenda VjJ
fit, patet ex didis . Solum id fupcreft notandum, an ut me occultum furem non
patefaciam , poffim rem extantem retinere, ejufquc valorem reftituere ?
Rcfpondeo id non pofle paflim contin- gere :quia tunc potero ex
Dicaftill^a.^v//fi/.f.iV.ii r at. media alia perfona,qui de roc taceat,
reftituere . Quando tamen lic£t rariffim^, eveniret , ut meam famamterti*
perlonar credere merito non audeam ,ajo ,tunc licere valorem reddere , etiamfi
pti- tem Dominum nolle va!orcm,fed velleomninorem .Ratio efl, quia pluris
facienda eft mea fama. Adverte de notabili fama efTefermo- nem ; ac notabiliter
excedente seftiimtioncm , quamaflequeretur Dominus de re fua, ut cx fuperius
didis colligi poteft . Imm6 cafus , licit etiam rarus efle poftet, ut propter
meam eamdem famam , nec rem iplam,ncc valorem reftituere tenear,fed expedaremihi
donec nancifcarpcrfonamapumflua mediam relliiuam, &c. Vel fi nunquam
inveniam, nunquam reftituam. Ratio eft eadem, quia mea notaoil is fama exiguo
proportionaliter damno alterius pecuniario praevalere femper debet . $. III.
Cui. r Q Ani Domino : fed adhuc du* obviam fe mihi faciunt quseftio- »3 nescias
faciliores vide apud alios. Prima, an Dommorefti- tuendumid , quod eidem
allaturum Gt damnum ? Secunda , cui rellituendum, quando Dominus non appareat ?
Singulas breviter percurramus. Ah refiitueuAs Demine re/ t ipfi ne ei turei x
Habeo apud me Petri gladium , & vefle* *, an poffim prim6 , de- beamque
eidem reftituere gUd ium.quo i pfe fit certd occifur us con - tra Juftitiamfuum
inimicum, vel etiam fortd fe ipfum . Secundo , an vefks. quibus certbuf urus ad
fornicandum. Dixi(ceu6,) nec enim fufficit dubium ; cilm nemo fit przlumendus
in dubio adurus male,imm6 neque probabilius moralem certitudinem non patiens :
quia fi fit probabile, Dominum hoc gladio peccaturum , cru etiam probabile
oppofitum : at in pari probabilitate melior eft conditid Domini,qui rem fuam
apud te poffidet , ut didum eft fus^/.i. A§.l&aei0cepi . Exciperem furiofum
, huic enim non redderem gladium, & fi folUm probabiliter , imm6, & fi
fola fufpicinne ti- meam aliquod proximo malum . Ratio eft, quia fic favebo
forti in- nocenti, oc ex alia parte furiofo,<lum talis eft , nullam injuriam
fa- cere ccnfeor. 3 Jam verd,quoad prius. Allero regulariter, me non teneri,
'tmm& me peccare contra Chariutem, fi reftituam remei , quaufumsftc ad
peccandum contra Juflitiam . Ita & Tbom. ed rrimum . Ra- tio eft, tum quia
hienon agitur, de deneganda reftitutione , fed de differentia: at, qu* major
ratio differendi, quim velle expedarc bonum, 3 c utilitatem ipfius Dominicum
quia, fi quando poflum, de- beo auferre gladium ab eo, qui vult occidere
innocentem , quanto magisgladium denegare? 4 Addidimus illud ( regulariter) nam
aliquando denegare non teneor. Primd, quando non polium fine magno meo
incommodo , Verbi Gr-cum periculo meae vitz , vel fortunarum , nifi forti bo-
num commune expofeat, ut ne tunc quidem reddam,nam juxudifla fup. ii i. 6 .
cep. 1. §.a. ifrufertim. 4, tunc bonum commune praeferen- dum eflet meo.
SecundA. Si ex mea denegatiooe fecutura edent majora, vel «qua- lia mala; Cum
enim tunc (pes non eflet obviandi maiis,ccflaret ratio rem alienam retinendi ,
vide mox *. 1». 5 Addidimus item ( peccare contra Cbaritatem ) quod cer- tum
eft . Quid ver6 f peccabone etiam contra Juflitiam , ita ut obliger ad
reftitutionem , fi Dominus damnum injuftd ali- cui infert cum eo , Verbi Gratia
, gladio , quem ego culpa- biliter reddidi ? Molina teme tertie , difput. jfj.
docet me peccare folftm 173 • Caput I. De Circumflandis Reftitut. folftm contra
chariutem , Lcfs. verb M . i$. *d* 4 * contcn- dit etiam
contra Juditiam , ideraque multis probat Salon. kU Cuireflitumdum^een •ppuitnie
Jeuifnete Demine. eeutr.%. 6 Profedd Leffii fententia probabilior eft , quia
tunc valdd U Nifi hic diftinguas.fcurild, ut ceud non rar6 etiam dodisacci-
proximd cooperarer ad injuftam illam adionem occifionis , red-
dil,prolaberis.Qij3tuorhicfuBtdivcriicaiu$. Prim6 .quando Do- dendo gladium, quem negare pullem.
Dices, neque contra e ba- minus eft valdidntan;. Secundo, quando eft delundus.
Tertib, ritatem , nequeeontra Juditiam pecco, reddens pecuniam de-
quandocftignotus,feuiQcerius.Quari6,quandorei,deqiu^itur , bitam ei , qui illa
domum , vel navim empturus eft , in qui- Dominus nullus eit . De primo dicetur
mox in Circumdantia, bus certd fcio U furas, fraudes, Ac illicita mercimonia 1
Domi- ktee t de ccetcris hic . no efle exercenda, ergo neque in cafunoflro.
Refp. necando consequentiam; naro illa delida valde funt remota i mea redditio-
Defuttile Domne rei , Cuifit tlUrefl nuenda . ne peeuni*; quhd fi haec
cooperatio cum peccato alterius appa- . xcat, fatis exculaturd debito, quod ego
habeo reddendi Domino n> In hoc cafureftitutio facienda eft legitimo hzredi;
legitimus pecuniam fuara. At prardidi gladii , & fimilium redditio, de qua
autem eft.vel per teilamentum, vel per Judici sfeotentiam, vel per nos
loquimur, proximaeft ipfiadioni injuftar, qu* lacienda eft . legum
difpofitiones^ilm ab intcllato remanet hjcrcsquieft ftridior S uare, fi non ed
aliqua major, & urgentior ratio reddendi , qualis in gradu*
Ratiadidieft,quiab*reslucceditittomnujurareahade- Ict metus mortis, vel fimilis
magni mali, non exculabor i pecca- fundi: id enim elheflc haeredem, to, non
folftra contra chariutem , quod omnes concedunt , fcd Quid,fidcfundusnu|lum
habeat haeredem, nec de rebus fuis nec i peccato contra Juditiam , quod cftm
Ledio contendimus^ quia difpofucrit^uandobona ab iplo relida vocantur bona
vacacma?Re- cadem cooperatio tam propinqua ad adionem incidam me etiam fp.cxfc
haec de jure naturae luot primi occupantis , habentur enim injudum condituit ,
quafi (ocium , & complicem ejufmodi delidi proderelidis , nulliulque Domini
funt. Si quidem mortuus amittit contra Juditiam . omnia bona temporalia, nec
eorum amplius in alia vita Dominus ed. 7 Initas: Nemo tenetur ex Juditia (
etiamGpoflit ) defendere Cum ergo ante mortem nihil dilpofuerit, nunc verb pod
mortem innocentem, nifiid ex officio illi incumbat, cenetur enim foldm
difponcre non poflit, remanent ea borulub nullius dominio, ex cbaritate, fi Une
fuo notabili incommodo pollit: ergoneque te- Dices, difpofuittacite.de
interpretat ivd, ut iljadidribuerentur neor ex Juditia denegare gladium volenti
occidere 'euradcmin- inter pauperes, vel loca piajrro ipfius amnu. Relp* Quid, fi hic erat
nocentem , fed folum tenebor ex cbaritate . Relp. ncgoconfcqueo- Gentilis? Quid, ii ed in Interno?
Qui.d , fi alus voluuiet relinquere, tiam. Aliud enim ed defendere innocentem,
ad quod non teneor . & quia loqui non potuit, nondilpolutt? Ita Sotus,
Petrus Navar- nifi ex chariute , aliud non cooperari ad occifiooem innocentis,
ad rus, Vafquez,LeiUpud Dicul*w* mox Valdd igitur mcer- quod teneor etiam ex
Juditia i & hujus ratio ed , quia coopera- ta ed h*c tacita voluntas^tque
adeo vivent» nunc obligare non po- ri eft pofitivd ede veluti focium ,
complicem delicii , qu6d non terit- eft ; non defendere, rcfpedu ejus, coi non
incumbit ex officio. 14 Dixi autem ( ex fc,oc de Jure natur*) nam in
aliquibusRe- Et hlnC etiam fit, ut fi Dominus occifurus mimicum, fumeretex gnis
applicantur Pileo, An ante lententiam vel poli illam, tu conu- fegladiumliium i
mea domo, deego non impedirem , cftm pof- aer», ubi vjderis Petrum
kNvumJ.±d4rtflitut.cop.t.num.l.fr LJi fem, fit inquam, ut ego cuncfolurn contra
chariutem delinque- venantis detona vaeantitMt/i.io.vcUivepct leges,
fiveperconlue- rem, quia tunc non cooperarer quali confoclus, fcd loliim
negati- tudinem introductam timoratorum ejutmodi bona dillribui fo* vd me
haberem . icnt.Ac debent paupcribus,vel locis piis Dicallill V.a.Wj- Jnfipr.x.
4 . 9. 8 luftas iterum : Ergo etiam ego peccarem contra Juftitiam , iW.14
" J#°. citante Azor &Reginaldum; fed quid debeant folum (i redderem
pecuniam promifiam ulurario, qua fcio ipfumufu- exconluctudinecongrucnti,nonver
6 obliRante?unde «bis lavet rum ad injuAas ufuras ; quia dando illi materiam
tam proxi- Bulla compofitionis, ut pluribus Ingeniose docet, mccitato^miciffi-
macn ulurb , Jam cooperarer cum illo velati focius ad inju- mu» P.Fn*cifcus
Bardi t-x.Jeieil. Mor.p. 16 Mobilia Peregrinorum ftum lucrum. Rcfpoodeo itaefle
per fe , Ac nifi exaliquo c*- fi hi decedant inteftati, Ac line h*rcdibus,diftnbuantur
m pias cau- pite accideret excufatio ; at certi femper accidit . Primd, ne fas
per manus Epii copi illius loci, ut habent jura, Auth.*mnet per ego. fixae Cnt
cum Ufurario. Secundi, neego habear infideli* . Tertii» , C^tooomnnoet t 4 eiueeeffionHm.
De quibus vklCaoCtirMoL^.i.dSr Jujk. ne quando iterim mutuo indiguero, idem
Ufumrius, vel alius et.j}. Dicaft. leeo (it. xliiquepa^w , mutuum mihi deneget.
Adde denique maximi me cxcufari exeo capite, quid ufurarius femper fit paratus
ad injuftum lucrum IinetOiVeJ inferte Veneno, Guireflitutndum ? extorquendum,
de qua re didum eft Utis/«p. /.7 r.i. $.4.*»«. s pra- 15 Diftinguenduseft
Dominus incertus ab iqooto. Sidebesrem 9 Quoad pofterius : Affero me non teneri
refti tuere, imtnicon- huic, vel il Ii T nec fc is determinati. Cui, erit
Dominus incertus: Si tra chariutem me peccare , fireftituam, id qui certi fcio
Domi- veri debes rem alicui, determinati, nec illum ullo modo (fada num
peccaturum contra alias virtutes i Juftit ia , nifi accedat eteu- morali
diligentu,que femper pro qualitate rei facienda eft ) cogno- fatio . Ita
Leffius /■ z. t»p. 1 6. dmi. 4. Mol . d.-j tj. §U 7. ex S. fcere datur, ut fi
furatus fis fi Viatore tibi cognito, certus erit Domi- Thom.
i.a.f*ar/.*A.<*rf.6. Ratioeft,quiaex lege chantatis tenemur nus , licit
ignotus . fuccurrere proximo indigenti, quando fine magno incommodo pol- 16
Quoad prius tria breviter funt notauda .Primum, quandofei- fumus, ut
hicnonDoffeluppeoimus. Quamvis ergo creditorabfo- tur, nempi pertinere ad unum
ex d udius, vel iribus, led ignoratur , lutd habeat ex vi Juftitiar jus petendi
fuum , non tamen hic, & nunc ad quem determinati pertineat , debet inter
illos dividi, juxta ipfo- quando ejus peccatum facili per denegationem illam
removeri po- rum voluntatem, iramdde pro rata majoris, vel minoris probabilita-
^ ceft : Juditia enim non eft contraria duritati, fed potifls illi maximi
tis.vel dubii, ut / .i.r . $.7. V.reftiiunt , didum eft i nobis in fi-
fubordinata. mili. IuLeu./.z »,2. lege Ludovi Cruce»» jo Urges? SiDominus
velletuti fua pecunia adpeccandum, cimtmdtfl \.dub.$.n tu non pofles illam
pecuniam auferre , ut peccatum impedires, 17 Secundum.
QuandoquisCoromunitatemaliquam. redditu* fatis enim eft , fi utaris (
quandofpes eft emendae ) corrediooe fra- V .g.vel hrudum alicuius Civitatis
lacfit , reftitutio facienda eft rpfi terna, ergo neque potes ejufdem Domini
pecuniam denegare . Communitati, uon autem particularibuaCivibus^uia Communitas
Refp. nego conlequentiam . Nemo enim tenetur impedirealic- ipfal*fa fuit.lca
Vafq .1. Rebel.i p./.x.y.ia fj num peccatum vi detinendo, vel
r«eiufdemauferendo:hocenim eflet magnum onus, & ex fe valde fidelibus
incommodum : At te* p./.4.f.26.Dicaft l.x.Jt Jufi.tr. z.^»//. 9 .Jn&.i y
’** netur impedi.-e non concurrendo^iecprfbendopofitrvd materiam, ig Quidam
Senator praedivitis Civitatis.dum eam gubernaret/e- & inftrumenta ad
peccandum,quia id non eft ex fe valdd onerofum , pofuit libi ex publicis
redditibus aureos mille : meque interrogabar, te incommodum. anpofteteadiftribuereinPaupcresejuldemurbis.&ficabon^erc-
Signatd dico, (nifi nam ftitutionis liberari? Rcfpondi, nequaquam ; quia in
aureos illos non fstpiffimeexcu fantur fideleveftituendo-Priro^quia negare non
pof- magis jus habehant inopes, quim locupletes. Debent ergo reflitui ip- funt
fuum Domino fine periculo notabili enim ipfi non reftitucot, fi zrario publico
. Quandoenim defraudantur ea loca, quae faciunt poceft Dominus agere coram
Judice , Ac illos compellere , Quicftm unumcorousexmultis.utMonresPictatis.Seminaria.Hofpitalia&c.
tum Mffiot probare pravam Domini intentionem, patientur litis ex- non verd
defraudantur ipfi peculiares Alumn i, Conviflor«, Infirmi pen(as,in fidei
iutifque notam, idque fine fruiftu, nam Dominus fuum &c. non fatistit reftitucndohis,fed
omnindreftitutiofacicndaeftip- recuperando per Judicem, intentionem malam, ut
libuerit ,exeque- fis locis defraudatisad quorum deinde Superiores pertinehit
ea bona tur Secind6 , quia fi resagatur inter «quales , facild fuborientur
reftituta fimul cum coeterisadminiftrare . inimiciti«, unde pejora mala
confequerentur. Ex quibus colligo 19 Tertium: quando quis I«fit non
communitatem ipfam , «t Dominum ferid petentem fuum , valde rub poffe repelli ,
quantum- didum eft , fed multos cx ipfis particularibus , q U ( cognofci ne-
aris ejus malus finis cognofcatur; quia valde rar6 ex deuegationc if>-
queunt, quando in bclloinjuftoCivitasdcpr«datur,reftitutiofiat, commodum
notabile debitori ceHabit. vel Magiftmui . vel Epifcopo, vel Viro probo, qui
dividant in An- gulos Cives pro damno accepto, quantum neri poceft . Ita de Lugo temo 1 . de Iu
fi. d.^.ftU. 1 a. num.lAS. in Iimu 1 , ®#r/. Hinc infertu* pri- mi. Qo6d fi hoc
idem non poteft , ut accidit, quando quis defrau- dat in pretio, vel roetifura
cos , qui emunt minutiores cibo* , non S enim Turri. T. I. de Dee. Prue. 274
Explicationis Decalogi Lib. VIII. Trad.IV. enim potefl fcirequos in particulari
IxfitXci tumeo Izfifle hanc vi- cimam, hanc Civitatem, hunc Populum; tunc
Judicio prudentis viri , aliquod bonum his defraudatis commune faciat ,qu6
quantum fieri potcll damnum compenlctur. Vide citatos. Atque hunc juvari pofle
per Bullam Compofirioni$,ubi ea conceditur, monet redd Ludovi- CUS i Cruce
•" tuli. Crui. d. j . dui. 1 4. 10 Quoad polleri us , ideft quando certo
confiat addic rei Domi- num, quifitooininb ignotus, duo cafus funt diiltnguendi
.Primus ca- fus cll, quando res venit reflituenda ex radice injuftz accept
ionis,veI fimilisinjuftitix . Et tunc fi fa£h diligentia inveniri Donimus non
poilit, crt omoiifo ex definitione Alexandri Pontificis pauperibus, vel locis
piisdillribuenda.c.cowi tu dt ufurit t ubi Alexander 1 ll.uiuras ju- bet tradi
pauperibus;quod DoGores extendunt ad alia ex quocunque delibo.
picalU*>/«/f.rr.iy.p^.i4.i,.jg8.i 0 haccnlin,& fimili materia fub
Pauperum nomine lemper intelligunturetiam loca pia. Polle tamen etiam in hoc
cafu ului cfle Bullam compofitioois,meri t6 notant DoGores Navar.* 4 iV.»M«.r«p.i 7. num. 4 ?. Sc
communiter Di- call. itt.tit*. $8. MolV, .748. Ludo v.a Cruce itto ci/.al iiqu
e. U t et iam u is eft verd Pauper pofle libi applicare iidem ootant
Moiy.747.Ld'. filio <Scc. prxtertim,fi ii fint pauperes,& ita prudenter
;udicetur vel- le Dominus . »1 Sccund us cafus eft. Quando res refiituenda
venit cx contra- diu juflo, velexrc, quocumque modo bona fide accepta, &
com- munis difficultas folet hic die de rebus cafu inventis : ( nam de habi-
tis cx dido concraGu mox dicam num at.) Vcrb.grat.de roarfupio nummis pleno, annuJoaureo, libro occ. forti
inventis io via > in templo , in platea, quae przfumuntur habere Gne dubio
Dominum . Fadta enim diligentia, nec Domino invento^uinam hzc erunt relli-
tuenda? 2* Duplex, ut folet^fi fententia; Altera communis , debere pau- K r
ibus di llribu i . Ita Mol. t>m. 3. difp. 746. Ratio dl ; quia cum hzc iu
habeant aGualem Dominum, non funt cenlenda bona dereliGa, quz fint primi
occupantis, fed funt applicanda juxta przfu mpum Domini voluntatem; quz certe
laltcm inter fideles efi, ut pauperi- bus, vel incultum Dei locis
piisdifiribuancur . ai Altera minus communis, Icd mihi vel probabilior, vel
zqu£ probabilis ( certd P. Franci Ictis Turrifi nofirz Societatis dodifiimus
Theologus, & in philofophicis amantifiimus Przceptor meus, hanc meliorem
appellabat) docet, pofle quempiam rem eiu (modi fibi re- tinere, animotamen,
utficompareat Dominus ei illam reddat (fi tamen nondum eam confuropfcrit ) vel
id In qud faGus fit ex il la di- tior. Ita Sotus A Mo- li n.fatetur,hanc
fcntentiam doceri k multis rccentioribus/Vafqucz, Maldcrus, CaAropal.p.tg- d* fujl.iagtu.d.
umica ,pu*ao 4 aliiquc apud de Lugo t .\Jt jufl ,iap bfttl ,\ x.num. 1 j8-
& apud Dicaft./vc. e. cfle hzc bona vacantia , nimis eft clarum , ex Mol.
wm.x . traiiat.x. d. 51. quia vacantia ea folum funt , quz relinquuntur i
Defundo , mo- do infinuato num. 14. qualia cert£ non funt, necprzfumuntur cfle
e jufmodi inventa. Addeipfampraxim, quia videntur omnes cef- fifle fuo Juri in
rebus omnind deperditis, cumfxpiflimd, netirao- xatiquiuexn ea pauperibus
dillnbuant, fcdfuz forti attribuunt ea in veni fle . Adde iterum , Dominum
magis przfumi velle rera fuam lervari apud inventorem , ut fi forti antequam
res coniumatur ipfc Dominus comparcat , ipfi reddatur, quim difiribui pauperi-
bus, qui ftat im rem conlumem , nec lpem ullam relinquant red- dendi • 24 Ex
his v,dcs,menon fundare, utaliifaciuot,hancdoflrinam, qojl' tamnu veri nun «I-
fub phyllco Dominio fui Do- m.nbV, dede L ugo/.r.f , ,./ifl.io.fo| | i m enim
dico, ««im«nuc fu- Cii diligentia, Dominus non apparet, moraliter judicari efle
fub do- SJI?TJeilu5i^ e ^ l . U “ Utem f*lumpum Dom.ru nolenti* V, Mol ^
^>.qni fic contra Sotum, atque adedeon- tra Si hzc inventa bona poli
exhibitam diligen- tiam eflent de«litu, dc ab inventore retinere podern,
polient etiam xcuneri *cqiu e* aeliGo v. g. ex furto , vel ufura , quando horum
ignoratur Dommut, qui 4pari modbeflfeot exillimanda dereliGa , quod tamen
ncgavim U| 26 Rcfponto,magnjm adefle difparitatcm , & totam ducendam ex
voluntate mterpretativa Domini, qui jam fuppoaitur adeiTc, licet incognitus.
Hic enim rationabiliter prarfumitur velle, ut in- ventor, & univcrlim omnes
bonx fidei pofleflores ea inventa fer- vent, immo udem fruantur quandoquidem
bona fide, & fine inju- ria ipfius Domini occupavere: at nullo modo
przfumitur velle, ut ille, qui injurius fuit t ea bona per injufticiam
arripiendo , eadem fibi fervet, vel iis friutur : Judicatur ergo Dominusfua
bona ali- quando quafi delerer e , non tamen pro fure fibi injurio, fed prd
viro nulla injuQitiz culpa laborante . 27 Dixi ( quali ; nam Molina reprehendit
Sotum,pcrinde ac fi di- ceret hzdle fecundum omnem rationem dcrcliGa,idqu6d
certi ita non ell,quiaonuiin6 dereliGa non funt, fi Dominum aGu,licct inco-
gnitum habeant. Nos igitur dicimus efle quafi dereliGa;qu<ud hunc
cfieGum,qu6d ex przlumpta Domini voluutate, poilit ca fibi , donec fortd
Dominus compareat , retinere. Quid, fi cocnparente fortd Domino, res inveniatur
confumpta omnino i Refpondeo, fi res fit bona fide conlumpta , nec inventor fit
ex illa re faGus in aliquo ditior, puto, ut raodd innuimus, non deberi Domino
zauivalens, quu bona fides liberat e/ufmodi inventorem aboncrerellitutionis.
Idem dicendum efle mcafibus fupradidis , quando quis libi ut verd pauperi rem
applicavit , merito docet Ldf. Ai.f.i 4. j. aliiquc apud Dicafl. /.a dt difp.%.
dui. 1 4. i», jji jjdiimctpt. Qu6d fi rrsextet,vcl aliquid, in qu6 fattus Iit
inventor ditior,fand debebit Domino comparent i reddere/ ncmocoim debet alienis
rebus ditefcere. Id quod ita verum eft, ut etiam ex probabiliore fententia Mol
& Lcflii contra Petrum Nav. Cc Rodriq. apud Barthol. iS. Faull **fp*t.
Ctnf.d. 4.5.1 7H.fi ca inve- luantur ^in pauperi dillnbuu , debeat Pauper
Domino comparenti reddere, Ii illa pauper in individuo habeat, vel fadusin iis
fuerit di- tior. Si inveniantur appropriata per Bullam Compofitionis , idem
elle tenendum, & confuleodum , fed probabilitate non carere , quod pollini
retineri, laltcm donecacceda t judicis fententia.docct Callr. •it hmlU Cmc.p.
mlt. Jf.i.a.j. aliud benignius dicam •* Ttsil. dt M »//. Crmt. r.18. *i ».9. 19
Denique tria adverte. Primum fi rera allcujus invenifli, & acquifivifti ,
cum magno periculo Verb. Grat* fi cx incendio rem il- lam
libcrafli;Dominieft,non tua:tu ver6 potes zllimationem tui pe- riculi. &
laboris exigere, ut etiam expenlas, damnumque emergens, lucrumque tibi forte
cellam & c . Ita LelTius i.z t»p <, .dut. 1 X . nam. .
vidcquxdixif.t.ra/M.b.S, »‘"».12.. Pr6 ipfo tamen fola intentione mbilex
Jullitia potes requirere, fedfolumexgratitudincMcaCo-
varr.i(<x./>»fraxw»/i.a.5.J. n*m.y ali is citatis. R«tio hujus eft, quia
tota res inventa Domini eft, tota igitur reddenda/ at fi tu aliquid ne-
celiarid exigas, jam noo totam redderes. Ratio autem^u6d pretium tuz diligentiz
potes ciigerc . eft , quia utilis gcftor negotii Domini fuifti.Ergo potes
aliquid moderatum accipere; moderat um,inquam, quia fecus non dies utilis
gellor negotii, ut di&utn d\/'upr. ira», x j, 8. d".J. Qubd dixi de re
ab incendio erepta, diOum reputa deerepta ex nauiragio. Sohlm hic additur
excommunicatio Bullz Coenzcoo- tra occupantes bonana»ifragantium:ubt femper
intclligc , fi adfic,ac nofei poilit Dominusdecusjdc illis decerne, bcuti de
rebus dercliftn non fiat rcllituiio ad incognitum Dominum . Prztexei refle
docent Suar. /om.4. dt rtmf urit , txpofit ita* Bu//. Cmma^dijput . ai allatus
de Lugo, ttmtpriot* dt Jufi. di/putst.g, Jtd.xo. «»'. Caftropal. traft.6. y
num.x.Diui.p.^. traSI.I.rtf. ib.vtrf.attandum tertit t non incurri
excommunicationem ab eo,qui illa, bona capit animo eadem rellituendi veris
Dominis, li- ctt interlm ii» uutuc : modAioapoteos non fiat rellituendi Domino
torte comparenti . Si quis furetur , vel dono acci piat hzc bona naufragantium
abeo , qui primd occupavit, contrahetne hanc excommunicat ionem?Con- trahete
docet Suar, dt ttmf. difp±\,f,a.i. quia^uamv is media- ti, adhuc accipit
naufragantium bona. Neeant Siyr.&Sonkaaliati i Diana probabiliusyjuia Bulla
loquitur folilm dc pri- mo occupante . Ligna deoique ex inundatione
fluminisafportata Domini quidem funt, fed ex ipforum qua litate ,dillantia
Domini, labore io eripien- do, collige, an Dominus prodereli&is habuerit :
nam tunc primi oc- cupantis errunt . Iu Mol. *M. difp. . Caftrop. dt Jmfiit.
di/pjt*. I.19. «.6. go Adverte fccundd, adefle aliquas leges applicantes hzc
inven- ta quibufdam Locis, vel Operibus Piis, quas puto non dfc ufu rece- pta ,
(altera quoad forum Confcientiz , & ante Judicis fententiam . Lege Doilorcs,
Petrum Navarr. Ai.4. dt rtftit . c.i. /w.Xa.Ludovicum i Cruce «« Bullam
Crue.difp.ydut.I y Mol.iw/w X . trail.x.difp. j j. (y tt.i.difp. . j 1 Adverte
denique tertib,mihi non efle improbabile, quod docet Petr Nav.Ajlf untta
C.dtTbefaur.ilO ff.Thtfamrtt Irtfltt. dtrtrumdi- wr/JLeflius Aa.v.t.dW. 1 a.
».j8. nimirum debita ex contradlu pofle , tamquam dercl idla,poft faflam
diligentiam, Domino non apparente, xctincri ,quia hzccumparari merifo poliunt
cfim Inventis, quando quidem ignotum habcntDominum,utfupponimus:&perhocrcf-
ponfum eft ad illud quod •». vigtfimt prime , prom i fimus fore hic re- ibl
vendunt . Qu6d fi teneas , hzc deberi pauper ibus, ficuti debentur ( quando
nefeitur Dominus) habita ex deliflo , jam potes confurgere ad Bul- lz
cooipofitionem>ut colligitur ex diflis ».14. Nulle /xiJJttu* Dcmint , tui
rtt rtftitataJa }USidtT btfaurlt. \i Sub nullius dominio funt ea, quz five i
Dominis funt omnino 4 ercli£ta , ut qu* Dominus ipfc k fe proiicit , fif c
Dominum num- quam De Circumflandis Reftitut. quam habuerunt » ut gemmae rudes
ad Iit tu* invent* . Huc fpe&at Thelaurus, qui definitu r efte : Vetus
ditpofitio pecuniae , cujos non 275 lolet exemplum de Pharmacopola peritiflimo
emente vili pretio fafcem lignorum , in q u ibus cognovit adcfle pretiofiflimam
herbam communiter ignotam . $8 DcmqueaudircfolutionemCiiamuelis4**'»'.' ,
" ,n *8° cir- ca cafum, qui frequenter accidere foict : petrui lenJutit
oprarium , ut puteum effoderet tndomo fua , nempi diurni fierent prri it , f^bu
il- lam auro p !tnam invenit ,»uinam , fi St tonduilerif Hj/pen. dte ,fibi i l
{* ne efi , quta illud (fi Inventarii x Standomim injure natu - rs otrnti T
'befattri , cum es fenullim finr , fiunt intfntfirii , fui nibi/ tomiitur 4*tt
U*l> s mibilUfipmilit * , Api i»1** rtpeeit. m Std nutu Pomo tft inventor,
ergo, tyObiitit : at urinator Mercatori Quod autem dc illo cafu', quem io alium
finem enarravimus fu- *«*»»*/ in muri quorit : typem. >'•» , f »« condoUut
efi sd gemmat qua. prs£x.*4 -$‘ »■ dtfuperftitieno, ».ia. De node quidam
avarusienex tendat ,tyoptrariui cmduBot fuit a J aquam quareodom y nen tbe/au-
terrae infodit Thcfaurum, ego id cafu praefenfi, poflumoe hodie ju- rum ,• fj
fit** diUut minator fi forti ,n mu » invemret enftm t fih *l- dicare illud
aurum die derdi<ftum,& juxta mox dicenda mihi illud Ium acquireret ,fic
tbofaurum t°U' or \tj c - Addit fic.’ St iaptduUpfu . er I • i’ ji/P 1 a 1 : -•
A -ex tat memorUjUt jam dominium non habear. Addit Lcflius citatus i dc Lugo
««citando, id vertiro efle, quamvis iciatur, quorum ma- jores Thelaurum
condiderint : nam quod tanto temporedefuepof- fideri>dcfiic efle in dominio,
tum recondentis , tum ejus hzredum ■ Ita Leffius, iquodiflentit de Luuoamm
.dejuBJifp. S.fHl.t t ai i i . rpiia tempus quantumcum que diuturnum non totUt
dominium rei a luo Domino, fi iscognolcatur. Eq uidem adhaereo Leflio,quia ex
diuturno tempore clard colligitur Dominum voluifle derelinque- re, feu i fe
illam pecuniam praiicerc, Ac. effode re?Refpon deo.fi ium certus eum non intodiflead
cuftodiam, fed animo , ut illic Thefaurus in pofterum lateret,A pateret nemi-
teret in pofterum, lam prsefumitur fenex abdicafle i te,fuifque hae- redibus
illius Thdauri dominium , inftar Cratis Philofophi , qui fuas omnes divitias in
mare projecit, ut liberifis Philolophiae va- caret , Tbrfaurut inventui » 33
Sed jam propius ad rem noflram veniamus. Dicoprimd; ad- eflequaidam leges in
jurccommunicirca Thefauros . Primam, fi in loco proprio inveniatur Thefaurus,
totus dio inventoris . Secun- <Um.fi ubilibet inveniatur per artes magicas,
vel malas, fifco regio applicetur .Tertiam, fi in loco alieno, de indu Uria,
abfque Domini confenfu , totus Domino loci cedat . Quartam , fi in eodem loco
alieno, led cafu, dimidium lit inventoris, dimidium Domini loci. Quintam, fi io
loco publico, dividatur inter Fifcum,vel Civitatem, fic inter in v en torera;
Si verd in Ecclefia , feii loco Sacro, qudd non fit in ullius bonis, pari modo
inter Ecclc fiam, feu Prslacum , A in- ter Inventorem dividatur. Quid fiat , quando
eft duplex Dominus» alius quoad proprietatem, alius quoad ufumfrudmn , vel quid
fi- nile ^praeter Juni peritos m Ugjnod* citat. typafiim . legatu*<etiam g
ud Theologos, Molinam 4 fp. jd. Leflium loto tit.de Luio Uto rit. iram. Li .T
irol. mor. H tntm.i 08. f? pnjfim . rv f Ji n.: T i: : 34 Dico fecundd. De jure
naturali ,i(nmd A Gentium Thefau- ruscft inventoris. Ita de Lugo let.ett. num,
u a. Mol.afyji.jd.Sotus l.<[.dt jvfi fttufi .\.*rt Mcd- i.\Jt Jufi.rop.4. A
communiter. Ra- tio eft.quia in nullius eft dominio, ut cx tneuuri definitione
rnodd illata manifefte apparet . Si aliquod damnum iecilb.ut Thc&urum
arriperes, v.g. vineam exti rpsfti , vel murum deftruxilli , Ac. hoc totum
deberi Doro inorefti tui, dubium efle non poteft.. Porro , quoad forum externum videant
Jurilconiulti ,qu6fe extendant illar leges, alistque tortd proprii*
municipales. Quoad
forum internum, A in confcientia fic habet Sylvefter , ®. , n*mer.\%* ( favent
Sotus , A Mcd i na loto (it Sto, quatenus negant Principem poik fi atuere/Th
efaurt» totos eifc fuoss Uge Francdc. Bardi inftltR. morJ.x.q.U. oumd,.)
Snundim Pttrum d, Fulud* bodrt uhicumqutirniituiotuiTktfmmrnt , de tonfuoludtno
efi Ptiafipit . Std ege dite tfirnm tonjuetudinem in tonftkr.tia nenh^srt :
qui» non tfl introduila prr medum logio , ftd vielemtiu i rut fuit unquam mo
ibur utentium eppreietu , nifi vio lentor . E fi etiam tontra juom Canoni* a 9
qua volunt fioeea intorta , fi rofiituonda funi , tffrpauporum - & fi non
fulti rtfiitutnda , ofi centra Jura Civilia , & tfntra etaturakm aquit*.
trm : ut patet in ditio §. Tbefouro/y UUdititm , quod D. Andr. na- turalem
aquitatom fu utut fyr. voluit Tbof aurum inventum in propria funde offo totum
inventori/ , centra qnam equit at em tonfnttude nen peteft . Hstc Sylvefter , qui
quamvis loquatur de confuetudine ap- plicante totum Thcfaurum Regi, tamen
multum favet afferenti , ejufmodi omnes leges Civiles efle pari modo violentas,
quod nolo decernere. Lege Caramuel,J.a.TW<g.»rvr-«/.**i«.a89. favent ex
purteBatmez.aliiqucapud Dicaft./.a dofufijta&.x. dtfp 4 ,dub. 15. c. &
propendet Leftius l.x /.5. duS.tqjtum.66 . citans Sylve- fter, & Sotum ,
quibusaddeTruli.i»v*P>«r. Crm.iata l.^l.tafm 14. mum. 10. Lopez, quid icit,
Inventorem noa obligui quid dare Priu- cipi^ntequam exigatur vulneret u , , aut
ettidatur tafu operar 'u, ,fau) Petrae non tuutar opera , r,o ratione ifiimt
damni non pravi/ , ergo neque , rntiaueT t>rf. ou* ri cafu inventi . Taeoat
ergo epotor m , , & graito agent dootufiedrat , beatior fine tefit. Harc
ille abftrahens a legibus pofitivis , dequjbus poftea loquitur, AquibuspanlA
ante nos egimus, deque iifaem vi- deatur Frandfc. Caftill . tCf "-
5>r.i. §. i v. * 'ii.L “r»Antum debet reftitui, quantum eft ablatum, ablati
autem 1 . nomine incelligi damnum , lucrum , fruttus , Ac. jam fatis In
fuperior ibus eft explkatara. f. V. Quomodo . ‘VTIfifit alicui obviandum
fcandalo, fatis erit , fi reftitutio fiat fi ve occultc,fivepublicd; five
perfe^ve per alium : Ita Di - caft. /. x.do j"fi‘ ir *‘ typ - 1 1
rM.xoJt.i »* - vide/* non enim eft deneganda refti tuent i, fu* famae confer
vatio. Porro aliquot mihi fuerunt propofitie difficultates, qu*ad huius
circumftantiae dilu- cidationem facere poffunt, A funt ejufmodi . J^tfiiiutie
folia domine illam nen advertenti . . * Prima. An fatisfaciam.fi ita
occuUdreftftuam ut ne ipfe qui- dem brfus advertat . Debeo V.G. tibi centum cx
injufto, fcd occul- to latrocinio , A quia fum tuus perfamiliaris, timeoque, fi
fetus quocumque alio modo reftituam, ne ego fur deprehendar ; fingo tempore
tuarum nuptiarfi dono tibi gemmam auro tofertam ciul- dem vitoris, at furtum
reveri tamen tuum redditurus, liberabor, ne fic ab onere refti tutionis, quo gravabarPRatiodubitation
is eft , quia certd morali ter, vel falcem probabi liter fcio, te ut pote
gravif- fimum Virum, mihi alterum tantum inaliauafimilioccaiione re- donaturum,
non redonaturum, nifi ego antea donaflem . Refp. cum hec redonatio fit ex mera
liberali tate, ad quam egoamicum nec in- duxi, ncc obligavi, non dicor nifi
indireda caufa illius, feu non l um abi ol u td illius caufa , fed folilm
occafio j quare curo periculum mep fixm£ fit caufa proportionata mecxculans i
cooperatione hujus no- vi detrimenti, quod ex occafioaemei fiff i muneris
patiatur amicus, non peccabo, ncc ad reftiiutionem confequenter obligabor.
Confirt raatur.quiaad vj undam infamiam notabilem licet differre refti tu-
tiocern,immd A non reftituere,cum fama fit bonum fuperioris or- dinis.ut
diximus fnpra e um de adnluTto : curcrgoidem non proce- dat in cafu hujus
occultat refti unioni 5, quae magis favet credito- ri ? Ex qoo vides, idem ( fi ah fit proportionata extua)
fieri liciti non pofte .. Anfatisfaciamdebicoluftitiaeper donum gratuitam
immemor diAi debiti? Vide apud Trullenc h.affirmantem, f* Dttaljemo tJ.j. *+ *fp.$.**m. 1 o. contra Rodriquex ab ipfocitat
, legatur onmind P.&alddem iens cum Trullench.apud Dianam p.qjf. 1 j
.rr/44. Hefiitutie fella per intermediam per fertam . ? Secunda . Rem, quando
Domino debebam , eidem mifi per ho- minem , quem credebam fidelem , fed ipfe
muneri fuo nonlatisfx- ciens, aufugit, obligaborne iterilm reflituere? 4
Refpondeo, in aliquibus conveniunt hic DoQores. LegeKa- 3« Ex ea capite ,qu6d
Thefaurus de Jure naturali eftlnventoris, var. Leflium, Rcbcll.Mol aliofque mox
citandosquibus addeCaftr. fequitur, pofle te emere abaliofiindom, in
qu6fcw(etiaro certd ) dtjuji. commutat, va , dtfp.tpu nfl.i . Di (crepant in
uno. adeffc ThcfaurunTjCilm enim cx una parte Thefaurus mfoffus nui- Conveniunt
primd, fi debitum eft ex re accepta, A res eft in indi- lum habert Dominum, A
confequentcr Dominus fundi non fit viduo aliena, V.G- veftiSjCquus.visirgenteum,
haec numero men- Dominus Tbeftmri j atqi ex alteia parte tu fundum jufto pretio
furatritid,quoties (me tua culpa gravi Theologica , ad Dominum emas.ut
fupponimas: non eft,ondruUa culpa committatur. luS. non affertur , ad nihil te
obligari. Ratiocft ; q uia res Domino pe- Th.Bancs , Navar. Molina, Valent,
aliiqueapud Tttrrian.^.41. rit : excipe nifi adhuc in aliquo faftus fic ditior
, hoc enim adhuc i ''aid- te deberi non eft controverfum. an.nancs, navar.
moiina, vucoc. iinquc^uu imu»u.-7^ duii.n.t. adde Vafq. aliofque apud de Lu^o
ia6- Qui quid Angelus ,Tabiena, Arraill. apud Tumanum*^. nimis icru-
puloscdixeviist. 37
Dices, At fundus in quo adeft Thefaurus, maiori pretio eft dignus : Ref pondeo,
non ita . Dignus enim eft foloprctio lecundu m communem hominum exiftimationem
, quae eft regula conftituens pretia rerum^it fuo loco diflum eft^t donec Latet
Tbcfaurus^om. munis aeflimacioeft .perindeaefi ■uliusomnindfublateret. Dari
Tamb.T.I. De Prat. Dee . ce deberi n $ Conveniunt fecundo, fi debitum eft .ex
contrado ,qud aliquid i te alicui debetur , pari modo in
indivKfuo,V.G.Veftiscomtnoda- ta, equus locatus , hacc numero pecunia per modum
mafljedepofi- ta, probabile (altem dfc , tenonob<igari, ouotiesfinetua culpa
gravi Theologica ad Dominum non affertur . Ratio eft eadem, A quia cx
contra&u non obligaturquis , mu ad diligentiam mora- lem proportionatam dU
rei» de qua agitur , m eodem contra&u , ut S % fupra y pro lucro 5pw+tuaii
l do:id quod pari modo i iiifcrOm reftuue- 176 Explicationis Decalogi. Lib.
VIII. Trafl.IV. fapra univerfim difhim eft : dim ego tu tradendo huic homini ,
du£o Argumento, ixtup.fitti, JtVou. Excipe oifi forti fe per qaem bona fide
fidelem credldilh, non peccaveris faitem moruli- contradam obhgaflet, quid
miflimum eft. At vero fi amittat pe- ter , erit probabile , tc ad iterim compcn
fandum , non urgeri . cumam , vel fitnilc quid tundionem recipiens,
diihnguendum cll : 6 Conveniunt tertii i Si debitum fit ex eodem contradu , ut
fi Si enim amifit eamdem pecuniam, V.G.vel totum cumulum pecu, debeatur pretium
rei emptae, vel item fi debeas ex re accepta. Ve- niaruminquoem&ipfius,
devoventis pecunia, ad nihil obliga- rim ita, ut debeas aliquid non in
individuo alienum, fed debeas pe- bitur propter rationem modo didam > &
de hoccafu iolum memi- cuniam foNere, per a^uivalens, te non Uberari ab iterata
reditu- nitdodus, dc er udi tus P.Tancredii&iiv/.rv.q./.a.f. 7.«. J». allatus tione. Ratio eft, quia, cum res
quando perit, iuo domino perear , iDianap.K).".! dum mediatorem amittentem
calu pc- illa pecunia in ;manu mediatoris tibi periit, quierat Dominus ,
cuoiam, ab omni onere liberat :Qu6d fi amiuac aliam pecuniam, quare creditor
adbuc erit fitisfacicndus. Exci pe »mxi illa raderis quia nimirum illam
voventis, in proprios ufus,V.G. expendit , per hominem defignatum ab ipfo
creditore :luDodores commu- vel forte domi re politam habet, tunc ( cum amittat
luam pecu- niter apud dkaft./A4Sr r ^.»^.dir/^.j.w.i 07. tunc enim creditor in
mam ) obligabitur , vel repofitam , vel llliarqui valentem ad Lau- fuo homine
defignato , fuam fecit pecuniam, adeoque ipfi periit . retanam Ecclcfiam
deferre ; Ratioeft ,quia amiftionis i niortunium 7 Diflentiimt autem Dodores.
Si debitum fit ex delido. Fura- nullo modo nunc debet cederem damnum Ecclefiae,
quia non amit- tuses equum, mittifqueper hominem fidelem, V.Gr. per Confei-
tituxres, auz fit fub Ecclefiae dominio. Id quid negaturum noa fari uro
.fiveeumdem equum ,five ejus pretium ( in hoc emm cafu puto amiciiimum Patrem
Tancredi , necalium. idemcft/iveresdebiuHtinindividuo > riveinfpecic. )An(i
Coo- fcflkrius ea non reddi 1 Domino, ledpnrter tuam expedatioocm fi-
Ufflitutit doni vmim Dmuterr , fjrfhrius ea non reddit Domino, ledpneter tuam
expeditionem fi- deni imrim Denator/ , bi ufurpac, ad huc obligeris ad i te rim
refli tuendum ? Te libem i reftirutione prima lententia . Ita Cenedo
depaup/nat/ /fr/ig. d jput. 1 1 Pofterior difficultas per hanc occafionem
«plicanda hujuf- 6j4.«».8.Diana,p.»rv.X./vd.i7.Ali//// t fv/i/*.i^licens
hLicefiefim- modi eft : Titius lamulo, vel alteri dedit vas argenteum, V.G. at
tenti! tutam in praxi : Lcflius /. j.c.i 6 . 4 *t. 6.«.6 7. dicit non efle om-
ipfiusTitii nomine dooo traderet Cajo . At famulus vel non tradi- nind
improbabilem i Filliuc.M.^.x.c.j./wrw.ijj.Rodr.Petr. Na- flit, vel umdiu dare
culpabiliter diflulit , donec Titius diem iuum tar. citati i Dicaft. mox
citando ,«.14. DuM.p.i.tr.ijstf.*.) quia obierit, ita ut Cajus doni ignarus,
illud nc acceptare quidem po- tu fecifti , quantum potuifti , dc quia tunc
creditor judicatur con- tuent. Quzritur.ad quid lamulus fit urgendus rRefp.
Mol.c.z. fentirehuictranfmifiion i per hominem fidelem, perinde ac fi iple-
difi.xtyu.-j. cui adde iancLeiTium, Bonac.de ex parte Laym. docet
mctdcligrullet, fi quidem tu prudenter te gcflifti. Te nequaquam i lamulo
duplicatam deberi rettitutionem : Cajo enim Donata r io fecunda lententia
liberat - ( Ita Leflu U. Rebell. I a. dt debet vafis aeftimauonen», propter
damnum , quid illi intulit.dum . Mol. / .ydtfp-q$^.n,x&.qu**do per
Cenftfftrium^Q^ donum ei non tradidit , nec laltem fignificavit , quo potuifiet
Ca- tus, Na varr- aliique apud Dianam, w«c«/.quibusadaedeLugo',i. jus illud
acceptare . Haercd ibus vero debet vas, quiacummanda- J, )»fl.d>fp,xt. j. )
qnj* tum Titii non habuerit effedum, deex alia parte omne mandatum in te femper
remanet radix obligans ad reftitutionem . nempi in- expixet morte mandantis ,
jam nunc vas non pertinebit ad donata- jufta acceptatio, dc Dominus nili rem
iplccum effe&u habeat , non rium , fed ad hsrredes Titii donantis . Nifi
forte donatio fuerit ad in te femper remanet radix obligans ad reftitutionem .
nempe io- jufta acceptatio, dc Dominus nili rem iplccum effe&u habeat , non
perterretur : Haec poitcrior lentent tacit certior ; iliara priorem mmu ent
unnuo. ruto ergo cncprooaouc, mmccrc, uureaoac non audeo propter Authoreseam
fequentes , improbabilitatis con- donatario tanrim . Iu Sd , V. Domans , m* j.
lcflius putat hanc demnare. probabilem apud Dian. p^Jr.j/*/.^. Ratio eft . quia
fatis eft proba- bile, mandatum illud cum fit iavorabile , dc gratis ta&um,
nonex- R/fiituiia tum errer/ fati* rx C/nfihe Ccnftffani. P irare ««te
mandantis/icuti non exphnnt Cfterar gratiae UQ* . ' IuSanch. . dt prg/trtum . I
ExdifliSjquulftatuesdefequrotidilEcultatejqumterttoiaibj . loco propoiica ell ?
Confcfta rius bona fide tibi indicit , ut veftes , vel §. I V. %»*nd* . J5
«^Seris^li^e^ * pRofefl6ftatim:Dequo,d«^emorofo debitore multa i me idem Coo
feflarius , re melius propenih, fivealw* «k>a«> r «ad ver- 1 dida
invcajec/^.^)- tJ* X .§.u* m- incautum
fuifieconfilium, quia cum fciretur Dominus, Doni- nu. . quibus hoc vel breviter adde, vel brevi ter
recole. tuendum Refoondeo , te obligari,
teq*utur« dnftisin poftenore velalterum, vel tertium diem differre
reftitutionem, fiE>oraino C*n\tnt\xre\*xl*Mrmttdtnti' Sed ta*«*etx*infi
«cgteris cafibus damnum grave non emergit , ooq eft gravis dilatio Lege Dicaft.
ieauans noftcriorcmdidamfcntentieni.tehicnonauded iterum Aliquid amplideconcedi
, quando lolucio eft ficien- ^tgare . Rat.o mihi vide, ur cfle^u» Dem.nu. 4*
<* cont«flum ,V.« iceniurD,n.o, diam . Contri, a tua diet.teeffe m.itul.ut
noBcr-ieoleru lUI Om- ucar eooiecuCMj.quiidarrt caft. / xjr.t.di/l.i^duh.x
.n.b. id enim noieft ftatim (olvere . Multd gravior erit, fi cum fcias te veri
debere, tamen vis cogi i Judice , tunc enim prseter peccatum dilationis ,
debebis reftituere expcnfa» ludlpiritualeEleemofyn* jam adaequa ver it totum
debitum. Mnb*tor rnm n/Ututndam *mttirn/ . o Denique du« mihi bleaddend*
occurrunt non diflimiles dif- ficultates . Prior quid nimirum in voto , &
Juramento < Vovi cum uramencoca«<«^^lW»«i*« Domui Lauretanae ,mifica per
a SecunddiQuicumpollit, non reftitmt, pecca re continud , & id vocari, ac
efte peccatum habituale, Ipccialique modo effecon- feffori aperiendum,
l.\.txp*dhsC^tffwmtf.i.%4»*fntim %. docui- mus : Sed & alia valde
neceflaria ad praxim Conleflariorum dice- mus inferiusM- r . r x Tertii, qui ab
articulo mortis urgetur, nec per leipfura reftituere vult cura poflit, led vult
relinquere onusreftituen* di hzredibus i quique cftm dubius fit , an re* lua
fit , dili- gentiam ipfe , cum itetn poftit , fkere detreait , volens ut Cap.I.
De Cirounftantiis Reftit. ditor judicatur rationabiliter efle invitas in
acceptanda dilatione , non poterit excuteri debitor, qui eft folvendo . Ut fi,
V*G. propter nobilitatem, feu potentiam debitori» , non audeat creditorinops
exigere, quia excuiabit debitorem t 5 Quando terminus folveadi condi&us
fuit in favorem debito- ris; ut in commodato , & mutuo , poteft debitor
terminum praeve- nire, Ac folvere . Iu Svlv. V.Lctmttt f.g. Medi na,
t.dertfiit. q. j. t*uf. o. lege Marianum, p.t.tr.-j.ref 1 7. Qudd fi creditor
acceptare nolit , & forte poilei res pereat, interius Creditori imputabitur
, non de- bitori. Quando verb terminus fuit in tavorem creditoris, ut in locato
, tunc debitor praevenire terminum non valet i efict in dam- num creditoris .
Creditori autem ipfi nunquam conceditur pofie petere remfibi reddi terminum
conventum, tap.unu. dtplui petit. nifi in tribus ca- fibus . Primb ,/ ded,ttr
pergxt md ,nep,*m . Secundi» , fi' f*i*mpmrtt. V7 turCharitati, quae eft finis
omnium virtutum, neque prodent iar, Afc red* rationi, quae per omnes virtutes
intercurrit. ArChantasAc re&a ratio didat , non debere Dominum velle rem
luam cdm tan- to rigore libi reditui, ut damnum ade6 intolerabile debitori
infera- tur . Inaequali autem , feu aliquantb majori , ideo obligamus debi-
torem, quia in damno non aded excedent i me lior ratio debet habe- ri
innocentis Domini . j Qub fi differri non poffit folutio ; vel propter
abfentiam m loco reroouftirno , ac diuturnam Domini , non fit lpes futuri
temporis quo res ttanfmicti ad illum cum moderatis expenfisdetur , nec per
litteras, deuinternuncios. Domini voluntatem explorandi, non propterei debitor
potcd rem ablatam tibi retinere, fedveldifpo- nendum de illa eft, in favorem
pauperum ,vel componendum vi be- neficii t*mt>*jiti*Mi , ficuti/vp^c.i
j.t.wvw.xo. diximus fieri debere in cocalu , qud incertus Dominus eft , quia in
hoc cafu mo- Tertio, fintipist efft fmfptMeu d* r>in ftlvtndo , nam tunc
coge- raliter judicatur Dominus, ac fi edet incertus. Idem puto in alio ttu*
vel reddere, vel cautiooem praedare. calu .quando Debitor, propter inopiam
nullo modo potcd expenfas, ne mediocres quidem facere, ad cranlmit tendam rem
,vel ad Do- $. VII* 9 »? Ordixe , minum admonendum : tunc enim pari modo, vel
pauperibus rem elargitor, vel beneficio compofitionis utitor . Ita Lodovicus i
Cru- * /~\Uando debes pl uribus, nec es fol vendo omnibus, certi credi- ce,
difputat.y imBxtUCrmti*tt,dmd.6x»m.%. aliique ab ipfo cita- vi tori habenti
potids jus reddere oportebit : quodfiomnes ti . In utroque autem cafu,
fiprarfumatur voluntas Domini, utres a uan jure pol leant-pro rata eri t,qudd
habes ,fingulis dividendum. refti tuenda detur fuiscontanguineis, Patri, Matri,
Filiis, Arc.mul- ccce varius, multiplex, ac difficilis nodus ex tricandus- Quo
td magis fi ii pauperes fint,ipu$ dandam rem ede nemo negabit, ut enim filo
manududus intricatum hunc labyrinthum de praelatione diximus . creditorum
evadam? Putoftridim , ac lummatim id i me explica- ri fine periculo
obicuritatis non pofle : nam propterei latis judico ce in re praefertim non
admodum frequenti, ad Theologos^c Juril- confultos de ea fuse difputantes
ablegare . Mol. d.j6Q.Lc([.Uf-at.c. *J Valent. d$fp. » o. de Lugo, tomt 1 . de
jufl.x.per m«*,Vafq. 4.1 ijerefiit. Dicaft. L\.dtfmfi. t« m z difl.i 1 . Caftrop.^.7.
diflimH. 1 . De hisomnibus videSot. Ud.+de »Af- i^r.t.xdf. Rebe)lium,,ftar.i.
/.i. 1 \,feSd.\.jj ^.Azor.j. psrj^.t.1%. fy jj. LeflT. /.l.tap.t j.dui.S. Vafq.
denjlit.§.i<xd*t,l. Molinam, difi.jp i. de Lugo t ttm.i .dtjy/i.
d#.\o.fetl.8$,\. Bonae. d>fp,\. dt tefiir.q.y $.VIII. §*> Ut*. tettpt * .
6 Si reftitutio facienda eft folikmex rc accepta bona fide, ▼. g. quia habui
equum, gemmam, vcftcs , qua: deinde novi efiealterius t u bos alterius ad meum
pnefepe confugit , Acc. ProfeC,,* tufficiet fi eareftitutio6atinloco
ubieftdebicor; Ac admoneatur Domirus r Qubdfiresad Dominum fit tranfnr ttenda ,
Domini expei trani- mittenda erit. Ita Nau. Mol.Rebell.LcirRcgin.Valq^luqjc
cita- ti i Dicaft- t.%Jej»fljr»8.i.d.x i,d*d.§.*.\oy Ratio eft, quia fecus ego
paterer damnum fine mea culpa . t unc enim dominus jus babec in rem fuam, non
verb in me • 7 Adverte hic tria . Primb , mihi efle compenfandas juftas coro- 1
T^Iftinguendum eft, vel enim agimusPrimb dt refiitxtitne d*H* penfas, alioqui
ex re i pia extrahemus, fi quar i me &d* lunt,ad fu- tt tx injmft*
mcttptlttujtu txqmocumqmt dthilt , vel Secun- ftentandum,V.G.equum jidqueex
tacito contraflu, qui diciturex do, ex re meetpt* ttxtrxfl* . negoiiisben^
geftis. Secunda multum expedire, fi Dominusadmo- neatur A res interitu alicubi
cuftodiatur ; nam fi fuperfluas expen- fai fine rationabili voluntate Domini
facias, illas amitteres, ut fi equum VG.tranlmitterescum
majoribusexpenfis,<juimequus va- leat, fi fine morali cuftodia,&c.immd
tunc fiobnegligentem cufto- Ex dtUflo . » Si reftitutio facienda eft ex radice
delifli regulariter eft exhi- benda, ubi degit Dominus rei ; pneterei quando
aolentia crediti eft ex culpa, vel voluntate debitoris, V.G. furripuifti equum
Petri Pa- normi, & illum tranlfulifti Syrae ufas, Panormi debes reftituerc.
Pa- ri modoji furatus es pecuniam hic i Titio, dc Titius fe contulit ob fua
negotia Catanam.qud erat fecum fuam hanc pecuniam transla- turus, Catanae debes
reftituere.Ratioeft, nuia credi tor per reftitu- tionem debet ad ^qualitatem reduc
i,( 5 c nullum debe t ex injufta tua receptione pati damnum. Qua re fi quis
furetur pecuniam, quam ip- fe Dominus ah6^tiara in difiun^iftimam
Provinciam^nittebat, ra- tionabili ter petit, ut ibi reddatur . Dico (
rationabiliter) non enim poteft temerd velle Dominos pro arbitrio luo in
quocunque loco fieri reftitutiooem ,fcd foliim , ubi culpa furis fele extendat
. 5 Venim ,
cujus expenfis? Ducendus eft, V-Gr. equus ablatus in locum debitum, quis
tribuet expenfas? Reipondeo,trft>uet debi- tor ,fubtrattis iis, quas forte
alioqui Dominus fuirtet fadurus , fi ab illoequus non fuiflet ablatus . Ita
Sotus, Valentia , Navarrus , Azorius , Molina , Lcftius , & communiter apud
Dicaftillum , Utc cft.x.98 . Ratio eft, quia fecus credi tor, qui nunc eft
Dominus n te- retur damnum ex alterius injuftitia- Idcmqueeft/i reftitutio nat
ex injufta retentione , quia tunc jam eft ex delibo . Commodavi tibi, Veib.
Gratia, Equum per unum menfem, tu fuifti in mora injufta reddendi ; unde ego
Catxnam petii cum omnibus rebus meis : debes tuis expenfis tranfmitccre ad me
equum , fubtraHis iis,quas ego fisciflem, Ac nullis fubtradis, fifeciffem
nullas :fic enim ad aequalitatem reducetur injufticia , cujus mihi ex is/ufta
mora au- la luifti. r mrruinm ' 4 Inquires : Si expenfae futane edent majores ,
vel squales rei utilitatem loliusDomini , ibi bona fide , id eft , fine fraude,
Sc dolo reftituend*, obligor ne, cum tanto damnosas pati ?Surripui V.G. -
A: a..uc.i:i * '• equum valoris centum
aureorum :expcnl* au 1 r ferendum,
afccndunt ad centum , ducentos, diam cilm culpa gravi periret equus, teneris ad
damni refti turio- nem, ex injulb ditnnificatiooe -Tertib, fi res tranfmitti ad
Domi- num non poteft, nec ad moneri,ncccxpe&ari,A:c. detur pauperibus, vel
ufui fit Bulla compofitionis juxta modum jam jam *».y. didum. Nec tamen videtur improbabile polle retineri
apud (e^uix tunc re* comparatur rei habenti Dominum ignotum , juxta di&a
5.*. 5 r . Ut» t e* tontrattet . X Si reftitutio facienda eft ex contraflu , Ac
ex juxta acceptione diflinflioneoDus habemus . Legatur Dicaft. Utttit.m.
io?.LelTVaf- quer Regi oald. ab eodem ciuti . Vel enim reftitutio eft eadem nu-
mero, leu, ut loquuntur Jurifconfulti, eadem res in fpecie V.G. equus locatus,
commodatus^lcpofitus.vel reftituendum eft aliquid sequ i valens, V.G. em i fti
equum, debes pretium ; vendidifti, recepto pretio frumentum, debes frumentum
pretio recepto arqui valens , accepiftiprasdium,debescenfum,Acc.deutroque
feparatim . 9 Quoad prius, Adero debere reftitui in eo loco/jud conventum eft,
velineoloco, quem natura initicontraOus requirit. V.G. fi in contradi u
locationis equi appofitum fit , ut hic equum reftituas , hicdebcs.fi ut
reftituasCatansc,qudpergis,illic debes Acc. At ve- rb fi nulla conventio
fadlaeft, tunc debet rcfpici natura contra- dlus, hoc eft , anPrimbcontradfus,
quem facis, fit folftm in uti- litatem alterius contrahent is ; Secundb , an
lolii m in tuam t Ter- tii, inutriulquc. 10 Si enim accidat primum, fi,
V.Gr.habesdepofitum librumin ebligabome? Refpondeo,te abfolutd loquendo
obligari, quia tu intrifti , tu co- mede : hoc eft, quiatucaufa fuifti, cur
tantum debeat expendi , tu expende : neque enim Dominus ex tua injuftitia pati
carentiamfli^ re. debet ; Dixi ( abfolute)nam, fi tu exhibendo tantas illas
expea- ias, pateris noa quidem damnum atquale.vel aliquanto majus, quim patitur
Dominus cx 1 uae rei carentia, tunc enim fine dubio tenere- tis ; fed fi
patereris longe majus , quim natitur Dominus cx abiea- tia rei fu*. Ac tunc
fanbpoffet differri fiwutio^uit aliquo modo con- veniri per litterascum Domino.
Ita Val. Cajet. Nav. Ac ali i apud Vafquez,'*/» io.*>*.i.«*.x7. Ratio eftj,
quia Juflitianon adverfa- Ttmd.T. J. De Prst. Det. /ure contra te . 11 Si babes
Depolitum foliim in utilitatem tuam, teneris tuis expenfis refti tuere, in
loco, ubi bona fide habuiflet Dominus, fi tibi non cora modaffct,
modbperteftctcrit, ne Dominus fecum rem fuam tranftu Ierit, dedudis tamen
expenfis, quas feciffet Do- minus . Ratio eft , quia Dominus non debet pati thunnum
ex gra- tuitocommodato. Ac ex alia parte non debet, necillelucrarijiec tu
perdere fine tua culpa, ex mero commodato, quod eft ex fe gratuitum. Denique fi
rem habes in utilitatem ucriufque,ut in locatione equi, in qua Ac tu equi ulum
A locans pretium habet : tuoc iu cali*, 5 5 dc 278 Explicationis Decalogi Lib.
VIII. Traft. IV. dequo loquimur , quando nu!U faflaeft conventio, videris primo
afpeflu, teneri tuiscxpenfis, ne Dominus line culpa laedatur : puto tamen
expenfis ut riulquc ; quia retorqueo argumentum , Ii enim tuisexpenfis, tu
ludereris fine tua culpa . Dividantur ergoaequa- I iter cxpcnf*,ficuti*qualeed
commodum. Immoaddo, non raro debere folis expenfis Domtm , auando lciiicet
Domini negligentia non luit admonitus conduflor de loco,ubi reflitutio lacienda
eflet; iplcemm, luocommunitcTulurpatojureutcns,ibircilituet , ubi rem locatam
recepit. Excipe, nili Iit recepta confuctudo, ut alibi reflituatur rica in
aliquibus locis Equi locati ad iter faciendum re- ditui lolcnt io locis ad quos
equitando pervenitur,&c. 1 j Quoad pofterius, ouandoex
contrafludcbctreflituirescqui- valcnsjuxtadivifionem faflam».8. Dico debere
pari modo rdlitui fecundum conventionem contrahentium , fiveexprefse , five
tacite in contraflu poficam ; Atii nulla fit appofita conditio, regulariter
fieri debet reflitutio, lcufolutio, ubi tradita resfuit ,&t recepta , V.G.
hic vendididi, hic locafti Equum , hic iolve prqt ium , id enim videtur
poftulare «equitas : idque aequalitas inducenda inter con- trahentes .Qudd fi
hic Panormi lubconditione numeratae pecunif loces domum Catanae exiflencem, hic
debebis ,quia illud ( numera- ta pecunia ) id tacite, nedicam exprcfsc, importat,
&c. 1 4 Ex qu6 vides, tum pro hac poflrema doflrina, tum pro proce- denti,
maximi circumflamus decerni debere in tota hac materia locum, ubi (it reflit
uendum , id, quod nos nunc innuimus i ub nomi- ne tacitz, vel cxprclwe
conventionis, & pauld luperius fub nomine naturae contra^us , in quo
nimirum tacite imbibitur aliquando , vel exprcfsc loci determinatio . ij Hinc
primd: Si in via cibi do mutud decem aureos, ccrtc non in via, led ubi tunc ego
proximd,immd etiam longe habito, reddere debebis . Ita Bon. /.c.*.$ quod undem
concedit deJLugo . U.n. joa. quia ex natura mutui>qu6defl in utilitatem
1'olam mutuatani,col- Iigimus, Dominum rem luam habere debere fine expenfis,
quia nifi exprelse quid in contrarium fit conventum, non ed aequum , ut ego ex
beneficio tibi collato damnum patiar. Quid , fi emas , vel vendas in via , d
ila tio pretio , vel re ? Qijid 1 fi vendas rem exiflentem in loco dillanti,
V.G. Dolium Vini exiften- tem in tuo praedio 5 Rclpondeo in his cafibus
feropcriolcrcconfli- tui in praxi locum lolutionis : qu6d fi per incuriam non
conflitua- tur, ad tacitas, c onfuetalque in ea regione conventiones ; modd
pauld ante dido, erit recurrendum. 16 Hmc iecundd : Si tibi promicum dare
liberalicer poft annu m Equum, & ego ance annum domicilium mutare cogar;
certe luffi- cieotertibi latis&ciam, fi Equum ibidem dem, ubi bona fide
inve- nior. ha Dicaflill. l.\Ar.i.dtft.\\ Vu^.p.n.ng. quia cxcircumflsui- tiis
peculiaribus, quod harc fit donatio mere liberalis, quodque ego jwmconfultd, ut
effugiam ab Equo donando, fedbonande peregrd abierinr^coUigitunnonalitcrrae
promilifle. 17 Hmc tertio : Cenfus realcs , lcmper rebus flabilibus debitis ,
V.G. fuper Praedio , E>omo , Feudo , dcc ( nifi exprcfsc conventum aliter
fuerit ) lol vi debent in loco, ubi f«nt rea hypothccatae : eft enim ccnfus,
qua ii pars Irufluum rei . Idem de penfipne beneficii, ibi enim debet (oivi ,
ubi dl beneficium , licet iciam laepiffimc con- veniri exprefii ,
utfolutioeihibtttur * ubi degit Pcniioninu! . Idem de legatis : debent enim dari
.ub. Hutres hxreditatcra ad.lt, nifialiterci intentione Tdlatoriscoll.gntnr, «
quidem legata funt P ‘ln ^^bwp^toquando res ad Dominum longe dillantcm
transferenda elt, cui pereat ,f. pereat m via,dmmus§.j. J ».}. y K. fis* tavf*
tu. fu itif.u*. a /—^Uindccim cafus affert Valentia , i.a.
dJ/?r.s.,.«.p.,.excufan- tl «slreftitutionc ;A multa de his excufantibus lege
apud CaftT 5 > >“/ Ptxc ipue funt Impo- tentia debitoris. Infamia Vitae ,
Membrorum periculum, condona- tiocreditoris,ccffiobonorum,resreAituenda
creditori nocitura , praEfcxiptio.bcocficium Bullae compofitionis,
lolutiofaflacreditori i ui credi tori* Juncis au t hor itas . Qu on iam verd ex
his m u 1 ta fpar- ***&•+ d(fla funt* cdm de periculo mfami*,&c.cum de
adulterio.de rc nocitura creditori fnpri $.3. num.i. dt infrejfy Htli- mitirb %
7 dtpttfcripiiiJoprktTA.t.Ar deceflionc bo- norum *- 1 ’ flatur , multa autem
lunt facilia , & paflim obvia , nec defunt*llq ua minu$ frequentia. Ide6
prima hic , qu* frequen- tifiima eft»b*ev» e *Pucationi fubiicienda dumtaxat
fuperefl;fi prius adnoce$<»* t,,,n excommunicat ion em creditoris, multd
minus deblton* ® X 5 UU J C i reftit ut ione . Ita Sylv Suar Lcflius, aliique
apud At : lucrum magnum i debitore acquirendum , tunc folumdaDitcaulam ad
differendam aliquantulum reditutio- nem , quando «peraturfic debitor polle
fatisfaccre omnibus credi- toribus . It* Layman, Lcdius,aliique apud Cadrop. 1
* 9 pia txcufami m rtftit utient . ^ Impo tcnt '* ergo fcu inopia, caufa ed
legitima, cur omitti, vel qu6ddlnJ‘ nus ««('ff' rripoffitreditutio, quia
vulgare edpronun- ciatuxn ; ^ ifdffffiSik ttmmr i vide,quzdixirr.».r-6. Cim autem
fortior fit omiflio( utique perpetua )aulrt dilatio, fortior ad illam
impotentiam, quim ad hanc fine duDicationertqairitur . Hinc lege apud
Do£loresScotum,N*varrum, Valentiam, alidque apud Bonae, difp. 1 nft contra
Molinam, ^/>.7 54. polle licite aliquando ex detrimento, qudd debitori
(equitur, ctiamfi non conuciatur in ncceditatem decidendi i luo (latu; polle ,
in- quam , licite differri rellitutioncra ad tempus, quo fine tanto de*
triraento fieri queat reditucio . Lege apud Leflium/.i.c.ifi.w.n. {j xj. cum ,
quidebet centum aureos, pofle differre iolntionem , fi non poted nunc redituere
, nifi pnrdium multd minoris vendat » quim valet . Legoapud Bonacinam aj.
poflediffcrrilolu- tionem , quando ad redituendumdatim, rem valentem ducenu ,
oportet vendere centum y ou6d duplex di^Hun Ledi i ,& Bonae inae
cxplicant,quantum debet efledetrimentum, quod hanc licentiam differendi
concedit. Legoapud Joanncm Medinam C«d dtrtfl.q.i. ad 1. Leflium , Navarr-
apudCadropal. mox citandum ; fi pericu- lum fit, nefiliae lc prollituant, &
ne mii fiant latrones, vel ne debi- tor iplc Pater oblummam indigentiam in
defpcrationem incidat, pofle differri folutionera . Addit mcritdCaftropal.
dtjufl, tommut. difp. 1. par.\ K. §. j. dummodo credi tori indigeno grave
damnum non obveniat. Harc, inquam, abfolutclcgo. At propter has caufas pofle
reflitutionem abfolutc omitti, non pajfim lego. Nam fi de- inde accedat major
caufa , quale ed periculum yiuc , membrorum, jatturae notabilis, & diuturnae
propriae ianitatis, gravis infamiae , notabilis calusiluo flatu .itautilli
filii , V.G. Paterque, non ha- beant unde alantur &c. nandifferri lolflm ,
led omitti omnind po- terit reditut io. Qua ratione, qui differt (olutionemob
caufas prardi&as, obli- getur ad interede,qu6d ex dilatione forte patitur
creditor, lege apud Dodores , de Lugo diyufi. difp.xi .ftii.i. >i n.i 6 .
Molin. Lcfl'. Rcbcll. alioiqueapud iplura. 3 Sed quid, fi detrimentum illud ,
& periculum latrocinandi in filiis , & delpcrationisin Patre , de fallo
lcmper perieverent f Ref- pondeo : Tunc non cft improbabile cum Rcbcll- p.i. .
nu.i 6 . per accidens omitti podereditutionem, fi tamen praemit- tantur
diligenter remedia, nec illa mala perieverent, &ut reili- tuatur illa pars
, qu* fine magno detrimento poted^c grave inde damnum creditori non obveniat.
Ratio debet efle, quia fecus de- bitor hic, & nunc daret creditori
nqtabijiter plufquam ibi debere- tur, daret enim illud, quod ipfi debitori in
illis periculis , & detri- tis tam gravibus, qu* luperari morali ter non
poliunt , ut fupponi omnind debet ; valet multd plus, quim illud quod debet ,
ad quod Juditia obligare non poted, qu* aequalitatem per fe refpicit-Vi- dc
%.pr*cidtnttm «*. 4. Dixi nftalilitrr , quia debitor ad non nota- bilem
jafluram ,maximd quando debitum ellex dclido*x omni re- fla ratione
obligabitur, nam ided obligabimus etiam ad partem , quando partem poted ,
&c. 4 Illa ergo inopia, leu impotentia omnind i re: . -tutione liberat, qua
primd debitor vere non nabcr,unde lolvat . Sccundd^uia fi lol- vat,fitextrcmd
indigens. Tcrtid ,quiafiiolvat fir ravi ter indi- gens. quod aliis verbis
fupriiu fimili diximus , qua quis notabiliter cadit, Afuo datu . Adverteillud (
notabiliter )«iuqd , qjia non no- tatur ab aliquibus, Proh, quam l*pct»l liatur
ol»l 4 .*cio ,-editutio^ nis ; ut aliquando appareat efle morali ter impoilibiis
, qu* ccrtc ejus generis non ed! , Utdcootri, fi credi tori condet de impoten
na < '"nimo.1 deui- toris.i Iit molediam afferre non podct.ncc a lodice
: .er' • car- cerem debitorem coniiciat. Ita Bardi /. 1 .///-. o • \. » edi-
toris cootra proximum impotentem, vel lu ipt nd ifi nguet. Video tamen
fiarpiflimd excufari creditore^ -rgi utes; quia i*pd adedfpes, ut debitor ita
vexatus, aliquam rationem ineat lol vendi. An adeflc poflit alia exculatio,
prudens leflor in ; uirat . j Adverte item, fi quis in Itatum
honorific.nalcendidet pro- pter rem alienam mala fide acceptam , tunc fac u nd
um efle redi tu- rionem, etiam cum diminutione fui talis flatus, quia hoc non
eflet cadere , icd redire ad luura : multd magis fi in pari neceflita te eflet
is.iqud remfurripuidi.tuncenimdcbctcflem-liorcondirioinno- centis Domini. Illic
fubadverte, fi filius V.G. Ulu rari i mala fide capit poflidere, teneri cum,
etiam cum diminutione datus relifli a Patreod rcditucndumTquiaejufmodi
p>oflefliocum mala fide mi- hi ipfi fuffragat ur ; fi verd capit poflidere
bona fide , non teneri po- flei i fuo flat u bona fide pofleflb decidere , ut
redituat , fi cognofcat ca efle bona aliena, quia quilibet Jus habet ad
conlcrvandum da- tum bona fideacquifitum .Vide Dianam p.ytr.^.ref.rf. &ex Cp-
ledino,& de Lugo d.u. dtjnft.rn.ix. Imptttmlia TtfttJ , Netafij ani
rtftimthne ixeuftt ? 6 In concurfu extrem9»vel gravis neceflitatis dckitorisA
credi- toris quid faciendum, per aliam occafionem diipueabirous- Ve- rflm cafus
i I le frequens de Tefte , 8 c Notario,hic non ed prftermit- tendus ; Hi enim
cumnonrard falfis tedimoniis., vel icripturi* injecerint innoccncan in
amillionem bonorum, immd aliquan- do in periculum vit$ « fc excufaot i
reftitutione,& i revocatione difli, vel fcriptur*,ob aequale periculum quod
fubi ren t . Sed com- muniter DD- clamant ad versus hos,doflrinique i nobis
modotra- ditam inculcant. Indar omnium fit Bonacina, r#/>.8. dt prattpt.
Caput II. De Concaulls ad aclion. injuft. 279 Dotal.t&fp.t O-f.f
_^.}.*.r(S. §u*rts ( iitj utritm il/e/b Cujus falfnm di. dium , infrrtnd • efi
ait er i meri, uti muti/at ia , lentatur ad retrallandum fuum ditium tum perit
ult /inulis pasna incurrenda } fiffp. affirmativi ( cum Valentia ,Bannez,
Azorio,Mol. FilliUC. citatis,»*»^. i Bo- nae. ) medo tredat f$ profuturum per
ittraflationem , medi inferenda ttfiimonio peccaverit . i (arioefi , qui* in
aquali damno habenda rfi po- tior ratio inucc tutis . T enetur etiam tot
admonere , quas ad f*l/'umtofii- manium ferendum induxit , ut fa/fumretraiU nt ,
/j jus rotu fontibus re- trabi are , senet ut Itedici f tandem aperire , ut
innocens eripiatur , quamots /ibi vita periculum immineat , mehor enim e fi
tendit ia innarent is . Si f(rvs fuit per alias ttfles conviblus , (j falfut
ttfiis nihil fecit ,* non eft mirum tunc ad nihil ah figari , quia nihil lamni
Intuto , ut fuppenis . Lege Dian. p.\. trabi. yrtf.\Q<,. ' Dixi (mada credat
ft profuturum) e/uia cudens fe nihil profuturum non tenetur rete ali are , eum
nullus ad c pus inutile obligetur . T tuebitur tamen refiitutiemom damnorum
fatere , cum illarum coufa injufiattn- foatur. Huic diUo addo ego , fem per
juvare , filtem per homi- nem gravem, admonere Judicem de follicate
praedi&a, cx Di- caftillo, fib.i. irall. 1 . de lufi.difp j. dub. }. num. j
j. nam certi nunc Judex majorem diligentiam adhibebit exquirendi veritatem pro
Reo . Dixi t mode in proferendo trfii mania peccatorii mortaliter ) nam qui
bona fide permeiefam aliquam falfitatem dixit in Judicia, non tene- tur cum
tante fuo incommodo , cognita veritate , ditium retrablare , cidn ex nulla
radice confiet ad hac teneri : ita Satui , Natarrus , & alii ( Toletus , Na
varrus , Clavi* Rrcia.fSylvefter apud Bon. ^.qui- bus adde de Lugo, Tom.i.de
lufi.difp. J0 . fed. 2. knum. 14. )Harc ex Bonae. Quid.fi verum crimen per
teftimonium propalafii , fed injufii ,ut poti, quod erat occultum? Refpondeo
cum Caftropalao , dtluflu tiaeanmutativa,di/f>.i.pag.\j. jT.j .num.6.
citantem Leilium , Saii- chez, Petrum Navarr. te tunc non efle obligatum vitam
exponet e, ut delinquentem J iberes , led iolfim quando fotfum crimen
impofuifti . Ratio eft ( inquit) quia jam lententia erit julta , fi crimen
verum fuit :ergo tu, licet peccavcris;non fuifti cauu mortis tnjufta:,Ucc.Vi-
de iplom latius Haec dtio proximi ditia fic approbat S 4 , V. \efiitn - tia z.
Quifalfe te fiimosua fidenter ceetiitit a tum in vita ftricu/um , t rue- tur
etiam cum f t* vita pericula eum Itberart . quod fi fine talpa fecit /it bet
retroit *re Je fa/fit fine magna feta pericula . C effio Bonarum . 1 ... ; .1 .
7 Ad impotentiam reducitur Ceffio bonorum , de qua fum- matim duo efferre
lufficiat, alterum omuibus pervium , alterum lingulare . 8 Primd: Celfio
bonarum excufat quidem i reftitutione in foro externo, non verdinconfcicntia,
nifi veri impotensfit, qui cedit; ejufmodi enim ccflio idei Debitori
fuffragatur in foro externo, quia Princeps fuppon it roiferum hominem non efle
folvendo, undeufic folvendo , nunquam Princeps in tend it tollere Ju*
creditorum , quid intendere iniquum fani edet . Alimenta tamen , quibus
fecundum tuum flatum parci vivas.te In foro confcicntiae pofleretinere,imm&
& occultare probabile eft( fi vc ea accipias ex bonis, quibus gaudebas ante
ccfliooem, live ex acquifitis poftei ) fiquidem ad propria alimenta quilibet j
us habet, cum is,qui iis caret , fit in gravi ncceflitate confli- tutus, in qua
etiam aliena poflfefurripi , nedum propria occulca re , communis jam nunc eft
femen tia . 9 Ex hac eadem do&rina illud obiter dicam. Nam uxores, &
fi- lii ; quorum viri,pareotefque ad magnam funt penuriam redafli five culpati,
fi ve etiam fine cui pa,fi poft eorum mortem inveniantur non eflfe folvendo
debitis i Patre,viroque cvntra&is , poflimt ex bonis re- lidis tantum
lubtraherevitqueoccultare.quantum fatis judicetur ad vitam, luumque flatum
honefl^ coofervandum . Ita Coeleflinus ci- tans Scotum,Azoriutn,a!iofqueapud
Dianam,/», j. tr.i4s0fisT.Et in Judicio requifiti pollent, cum aequi vocatione
congrua jurare, ie nihil occultare, puta nihil non ipfisdebitum :«5c propter
eamdem ratio- nem non incurrerent excommunicationem forcd latam contra ea bona
occultantes . •• 10 Sccundb: Propofita mihi nova quzftiuncula fuit nudius ter-
tius, an Artifex, qui ceffit bonis, poflit inpofterum contra fuum flatum
otiari, an verb obligetur artem fuam , ut antei exercere , quo aliquid prseter
viduin, (cert£ poteft ) acquirendo , creditori- bus fuis , fal tem ex parte .
fatisfaciat - Refpondeo,Nonnulii apud Dianam tem.%. trabi. 4. rrfe/./S. omni-
nb hunc Uberare ab operando fortafe contendent , ex eo principio , qu 6 d
ccflio , quandpexhibitaeftcum ignominia, fubit vicem per fe&ae lol ut ionis
. Et hanc
fcotentiam mordicus tuetur, dc probare contendit Thomas Hurtadus ,por.i. mer.
trabi. S.cap 4. rof.^j.n, 4^. Vcrfim, quia communis, &folida lententia
negat tunc extincui obligationem , fed folum fufpendi ,quia tota ratio
privilegiiceflio- nis bonorum duda eft ab impotentia Debitoris, & illa
ignominiae figna folum adduntur, ne paflim ejufmodi ceflionescam damrto Rei- f
iublicar intententur. ItaCovarmv. Leffius, Mol.Turrianus,Fil- iuc. Bonae, apud
de Logo , ramei, de Iufiiria , difput. 11. fibl. a. quibus adde Caftropalaum ,
de Iufiitia cnmmutativa difput. x.pag. 17. fi. 11. num. 6. cit; Medinam, Na
varruiu., Sanchez , & alios . IdcA T*uti, T.l. De Det. Prae. Artificem hunc
omninb obligo ad laborandum juxta fuam conditio- neanquo reflicuat, quando
poteft, tum quae ex contraiturum mulcb magis, quae debet cxdeliuo. Et ratio
ipriori eft , quia quilibet obligatur apponere media faltem ordinaria , quar
conducunt ad fi- nem, adqucmquisobligatur ; cumccrturaiit.eum, qui oblidatur ad
finem , obligari etiam ad ordinaria media ad illum . Sane quis nuo obliget «x virtute Religionis fidelem ad
ambulandum i Domo t ua ad Ecclefiam competenter diftantem, qu6, die Dominico,
Mif- iar interiit? Sacerdotem cx eadem; ad emendum Breviarium, quo horas
Canonicas folvat? Patrem tamiliq* ex virtute Chantatis ad conquirendum con
luetis hominum laboribus villum , qub familiam alat, & lexceuta alia f Pari
ergo , immd maiori ratione, |uftitia,qux fortius urgere iblet ,quam aliae
virtutes .obliuabit debitorem hunc artificem ( i quo cx ceflione bonorum non
recellit , utdiUum eft , obliga tio reftituend 1 ) ad laborandum fecunddm fuum
flatum , qui labor medium eft retpeUu iplius latis ordinarium , qubfiuem obti-
neat faciendi atqualiutcm ,quarn poteft cum Creditote» Nam pro- pter eamdem
rationem, hunc & quemlibet alium Debitorem non pofle repudiare hereditatem
, vel qu id fimi 1 e , docet Sane. Lefl. apud CaftropV.r.*.4.quia harred itate
poflit creditoribus fads^cese,quu hoc eft medium ordinarium , & facile .
Paritas , quae poteft oblici contra hanc dodrinam duda i Religio- fo, qui in
notha lententia non obligatur laborare ad folvenda debi- ta coocrada in laK ulo
, jam fatis , fuperque difloluta eft fupra $ .1 ,ms. prafertim\%. De Concaufis
, fcu Cooperamibus ad a&ionem injullam , ex quibus oritur obligatio
reftitutionis . 1 A Ntequamadfingulascaufasac. edam, duo pro omnibus ad- l\.
vertd. Pnm6 JsatCancaufat nunquam teneri adr fi lr ut io nem, otifite ip/a
damnum ftcut umfit .Secundd, nec teneri , nifi adfit certi- tudo moralit , quod
id fit ftcutum ,quodqut fit ftcut uni txejufmodi cau fa Nam quando dc alterutro
ex his ambigitur, diximusdifirfrijfi^ prahh.l.inDera/.fap.y^.y. v. damnum
/nutum . Concaul2C3u(efti ha: >de quibus locuturi fumus, novem omninb funt ,
hrscarmini- buscomprcheofa:: lufite yCenfi.tum fCcnfmfus , Palpo , preurfus ,
Participa n , Mutui , Non ebfiant , Non manife flant . De his concaufis, lege Azorium,
3./» /.4. r.ro. Leflium,/.i^:ij. Rebellium,
p.i./.z.f,i4.Vafquez,^rrr/?,r,9.5i.r. Molinam /em. 3. i difi.yzQ.
Reginaldum,Ronacinam, Layman t cumdrrrfiit. Sanchez,»* confit. l.x.cap.i. dub
.49. & de Lugo , to, j, de tofii' .difp.i^.fcbl.x.lf ^, (lilium , A*, tr.z.
di/p 4, % I. luffie , f*u , qtsed idem tfi , Mandatum , 1 T^EMandante, feu
Jubente, aliqua diximus agentesde Ho- AV micidio, hb.6.cap.4. J.y. itemde Ratum
habente quod certd huc reducitur tquae fu ut omnm6 recolenda . & hic
proportio- naliter applicanda. * Superlunt autem aliau* difficultates: Prima
eft, fiMandata- fius excedit limites Mandati, an ad reftitutionem deb : tamex
cx- cellu teneatur Mandans ? Dillinguunt communirer Dollores, fi talis exceftus
damni eft ex communiter contingentibus , poteratque faciid , ac debebat provi-
deri a Mandante, tunc tenetur Mandans; Ut fi Pctrusjullit me fu- rari i Paulo
centum, dc«o ab eodem furor centum, «quinque : u juflit occidere Cajum, «per
errorem occido Titium Cajo fimi- Icm, quam fimilitudinern co?nofcebat Petrus ;
id addo , quia fecus exculabicur mandans, adeoque nonerit irregularis, ut
decrevit Sacra Congregatio apud Dianam 4- *• f«L\ 1 fine , & ego Ani fupra
fib.6. eap. h §. j. num. j t. ) fi juflit gravi ter vulnerare, A; ego
occido,dcc. Ratio eft .quiacdmbarc fint tam proxime conjunlla iis, qu*mihi i
Petro mandata funt, meritd imputantur ipfi mandanti Petro . At verbfiexcefliis
non eft talis , unde fofi arbitrio mandatum ex- cedentis attribuitur . ut fi
e?o jufli leviter v-rberarc , & tu occidsfti' tuncroeritd mandans de eo
exceffu non tenetur. L«e Azorium,/ < cui adde plures apud Dianim, pan.X.
traff.n. rtfo!. ^ j. excufantes ejufreodi mandantem i parna ordinaria Homicidii
. Dixi modb (quam fimilitudinern cogoolcebat Petrus) nam fecus, excufabitur
mandans, atfcdque non erit irregularis, ut decrevit Sacra Congrc- gatioapud
Dianam ,par.tf.trabi.4.refet. j r . & e^o dixi fupra /ib.$ cap 4S.fiO.3f. ?
SccundadiflicultaseftrAnad damna, qu^ mandatarius forte pa- titur propter
exeeutionem mandati,teneatur mandans^v.g.fi ego,ob furtumex tua jufliooe cfim i
fTumpid Triremes damnor, an tu debeas mihi refarciredamna.qur ex ejufmodi conde
l p nat j on » con j- uf ^ uDt p Refpondeo efle item diftinguendum,ficut i
diflinguendum audivi i P- Jofeo^e S.Aug.celeberrimonoftr? f tatis in 1
Panormitano hocCoIlc- &ioftudiorumPr?feHo^c Theolo 5
i*r,tumfpecu!ativa;,tum moralis S 4 cxcul- 280 ExpKcationis Decalogi Lib. VIII.
Tra£t IIII. excultiffimo. Nam, vel ego me fpontdobruJUtqueidem cft/i liberd
gccepuvi mandatum, multd magis fi accepi pretium; & tunc tu mS- dans ad
nihil teneris^go enim ultrd me periculis objeci;unde cum i temandante injuriam
nullam receperim non fum in aliquorefar- ciendus. Vel ego Tum k te deceptus/cu
eoatfusAc tuoc ex Dicaft illo, /,%.de jufi.tr a. d*fP-+ "M. reneris utique
, quia fic damnum meum fcquitur ea injuria k te mihi per deceptionem/cu
cualHooem illata-Sed adverte hoc damnum debere cfie ejus generis , quid com-
muni ter contin&erefoletex adionemandataffecus non efietvolun- tarium,
nedirefli quidem mandanti, nec propterti eidem fub poena reftitu t ionis
imputandum , ut ex modd diflis confiat . 4 Litigahaot^habe id obiter occafione
mandati ) duo annofupe* riorede quinquaginta mille, Ac impluis forttffeaureis:
Alter crco cum premeretur a diligentia Procuratoris coi litigantis, cum aggref-
jus d e d ie eft , inftiflilque d uobus , vel tribus lethalibu » vulneribus ,
aufugit ; Quid deindeconfecutumfit, ad noftruro inihtutumoon pertinet,
liludquaefitumeft: An Procuratori huic vulnerato de. berentur expenije vulnerum
ii diflo collitigante ? Ratio dubi- tandi erat, quia Procurator ajebat, fc ex
mandato collitigantisea negotia gerere, quare damna inde iccuta, Jpfi
collitiganti impu- tanda, atque adc6 ab ipforefarcienda ■ Nec defecere, qui
Procura- tori faverent ; ita ut valdd notabilem fumtnam extorferit i nimis
benigno collitigante. Demiim res ad Tribunal dclatacft, Ac ego Minimus
interrogatus, mecumquc aliquot dodiflimi Theologi : Diximus non deberi /quamvis
fi aliquid illi ex liberalitate erogare- tur, congruum fatisciTe non
negaverimus: ^Prlmb, qui* Precar*, ter illud negotium oceeptatit ; SeCUodd,
qui* p'ttio ftrvitbat felit jm- fie : Tcrt i 6 , qui* hoc Temnum non tr*t ex
communiter contiugentibui , frdemnine per accident ad ofiicium Procuratori/ j
Quartd, • educto- ne , aeque enim damna , qa* fequuntur febremurar,c , fi ce fu
, V. O. decidit e ttfto , debent re farciri a Domino , qui illum peeno conduxit
,• ntc navigan/ibui debentur h Deamo navit damna naufragii ejvfdem navit
abipfit tcnduCu- Ac fexcentafimilia. Quddfi Procurator ex- cedebat in verbis, vel in aliquo, quod iiyuftc
offenderet alios, td in- ii imputaretur, nonverdei, qui bona bde eum conduxit.
Ac nullo modo aliorum offenfiones intendit. Taccocaetera, utadnofira re-
vertar. * Tertia difficultas proponitur in fequentem modum : Ego,pro- is centum
aureis, tibi pryccpi , ut inimicum meum occideres: mox poenitentia duflui mitto
ad te litteras: quibus difertd fignifi- co, ut omninb ab homicidio ccffes:
cuverd» ut promilTo potiaris , fingis nonrecepifle litteras, meumaue inimicum
interficis : in- quiro: An ego poenas incurram mandantis , atque adcdfim
irregu- laris , ac reftitutionis reus ( Refpond eo negati vd , cum dc Lugo,
r.r. dtjvfl.difp.\$.ftC,x,§.\.n 14 Ratio eft, quia fictu non potuifii oc-
cidereex mandato meo,qubd jam revocatum fcivifti , fed ex arbitrio tuo. Illa
duo etianj certa funt; Primd, tt nottpojje jujn acquirtroU- lam merctdtm :
Secandi) y me qui felUrn ex ignorantia mibiperfuadeoi a- curriffe
irregularitatem ^comperta veritate , nulla induere difpenfatione , tfio ar.it H
propter cenfcientiam erroneam indiguerim . Addo^C Tertium: It obligari ad
referciendum quidquid damni ex tali homicidio t forti mihi imputato obvenerit ,
ut ex fe pa tet . 6 Quarta difficultas: Qu id fcotiendum , fi ego mandans
revocem mandatum , verum tu mammarius putes , me non loqui ferid ; unde fiat ,
ut tu fureris ,vel occidas nomine meo : erone poenis mandan- tisegofubjoflus?
Refpondeo, puto te efle. Ita idem,/, eit.uum.ig. Ratioefi, quiaadhuc, licdt per
errorem , tuinvim mei maodatt operaris, ac meum mandatum eft principalia cauf»
illorumdamno- rum.Idem putori tu fciveris quidem revocationem meam, fed dein-
de i nculpabiliter oblitus revocationiMaxnnum in fetas ea vi mep jul- fionis
proteri tar.jam enim caufa principalis damni eft juiuo n»e* • Si* cuti
efl/iuando,licct ego , per Nuntium tempore revocaverim man- datum, revocatio
tamen cafu non pervenit ad aures tuas : tunc enim omnes docemur,
mcmaodaatemlubjacerepCBnis mandantis, oc ta- men mandatum meuraob revocationem
jam' iaaam, non amplius exiftebac, Gcuticert^ non exiftitin cafu prajfent». . 7
Qmntadilficitltaa; An fiego mandavi, ut damnum inferatur Petro ,Ac jam non
valeam ampUis mandatum revocare, poflum ta- men Petrum admonere, ut Gb»
confuiat, an inquam, illum admone- re tenear, fi ftaGtfpMdarnnuroefTugiendi?
Rclpondeo, fine dubio tob!igor«uia teneor facere quautum poflum, nc damnum mea
injufta cauia proximo fe™** 1 •
Quaeflio^ de ™ agitari, an femper tenear, cum meo ma- gnomeonam 0 ®^* puculo,
quod fubirem,fi Petrum pratmonerem . Et tunciwO""? 01 confusi ab aliquibus id refolvi : Diftinguen-
dumef|? pc r d,1,8Cntc ,r e ft- Vel enim primd, fi praemoneam , inci- datn In
damnum *naai e t ve l qiufi jrquilc, ac Petrus , & tunc obii- § bor omnino,
mmtq magis, fi incidam in damnum levius ; le^e \xmnt t P \ tr : 1 ^ 9 ,r
^rtuferitato y rtf.\A.Kxuoeii y quia mea aflio Injufti mandati me
obligttadamovendum damnum ab innocente , cujus ego eflem mjufta caufa . Q^are
fi vita Petri periclitatur, tua vi- ta eft redimenda, ufama, tua fama; fi bona,
tuisbonis funt repa- randa. Communis eft harcdoaHnadcfalfotcfte, ut nuper r.i.
vidimus» ^'ooligaturferetrailare, quamviscum luo aequali periculo , quaodo
retraQatioeft profutura . Vel fccundb ;fi praemo- neam 1 timeo malum in
fuperiore ordine , feu ccxtd longe majus qulmeftillud>quodeflex mandato meo
inferendum, Ac tunc exco- labor i pra: monendo* lude i.«.ai. quia tunecen-
fetur moraliter elle io poteflate mea praemonere, cum, quae multum
difficiliafunt,judicenturmonliteri(Qponibilia, Unde fit, ut fi vi- ra mea, vel
fama pericliteturexdiflaadmonitione; ad illam non obliget , quando prediflo
Petro inferendum tantummodo efiet dam- num 10 bonis temporalibus. * Illud
adverto, n»e debere femper reilitnere illa bona , in qui- bus fortO praedidus
Petrus deinde lzdetur, quia femper illa lzfio eft ex vi mandati mei ; & ex
alia parte polium fine periculo meae taraar , vel vitae rellitucre medio amico
occulto, vel prudenti Cunfeflario . ... Qui confilium dedit alteri ( obiter hic
id notare juvat ) ut malum faceret, unde qui coofiliumaccepit,damna pallusell ,
non obligatur confulcns aliquid reftiuiere de hxs «lamnis . IuClavis
Re^ia,Leirius, Azor.Si apud Dkaft./.x .4 fuJUtiatr.iJifp.^. nmm.i$.t\vu liberum
fuitronfulcO cale confilium acceptare: feienti autem , Ac volenti non fit injuria.
Simile quid de Mandatario libere mandatum fufei- piente,dixi «.j. 8 Si
nundatarius accepta i me revocaiione,adhuc ex fua volunu- te velit damnum
inferre Petro ; tunc ego non ero amplius Petro in- jurius ; Soldm ergo
obligabor ex Char itate i pium promonere, fi fpes fit averfionis damni :
SedquiaCharitas non obligat cum magno dif- pendio, ut alibi didlumeft, ided in
hoc cafu revocari jam lufficienter mandati, non obligabor promonere ,fi inde
notabile damnum mihi imminuere pise videam . $. II. Confilium. i 'XTOnfolum,
qui confilium dat fuum hic locum habet , ve- X N rum etiam qui hortatur,
dirigit, i nft ruit, fuadet, terret, minatur ad i njuftam patrandam laeGonem,
pu enim eft dc Jiilcc om- nibus ratio. . Certum autem eft, Confulentem teneri
ad reftitutionem damni illati, quia Confulcns damnum, verd cafa eft illius,
utmeritd Ariftoteles. *.Pbyfi ** 9 - revocet Coofultorem ad caufam effi-
cientem. Immd adverto non rard Corffultorem ( id qudd etiam dic demandante,
<3c fimilibus^ teneri ad reftitutionem, non verd eum ,qui exequitur : quando
nimirum exequensbona nde, oc invio* cibi liter fe gerit , dum interim Confultor
, feu mandans confcius 10- juftitiar eft. '
» Jam verd tria hic difficultatem habere folent. Primo , quia fi
revocetur confilium ? De qud tamen dixi fupr. /•©. tap. . cun » de homicidio. Secundi, quid Ii
confulatur minus malum? de quo etiam dixi fupr. Hb.^.cap.i.^.^.cam dejuramente
ad pec eat. & cum de tramfgrtffuro . Adde Dicaft. htofup. cit. «74. Tertii
, quid.fi Jnju- fta aflio aliis fierct,etiam alterius confilio non accedeme^de
hoc }ain \ Si ad io nem quis injuftam peregiflet , etiacnfi meum Confilium non
acceffiffct , acceffit tamen dumtaxat meum , non veroaiterms , ex quo meo
confilio motus ille egit injuftd , ego teneor ia rein- tutionem? JtaSotus,
Cajet. Covarr. vel RcbeU. quos citat, 1 ©- quiturque Dicaft. Hb.x.dt
Jufi.traC.%. d.a. d. a. num.u. Si autem illeerat, fireexfe, fiveex aliorum
confilio determinatus adin- juftc anendum , acceffit tamen etiam meum confilium
, ex quo Ulc nmil rootuseft, ego non teneor ad reftitutionem . Ita Mo- linam,
Leffius, Vafquez, & communiter apud eundcm/«* cit. Imum. tt. Si denique
ille erat determinatus ad injuftumaaiooem, fed meum confilium , quo fupervenit
, folum illum movit ad citifts , crudelifis»fcveridsagendum, licdt probabile
fit roc obligari ad re- ftitutionem : Ita Dicaft. lec cit. dnum.i 4. ciuns
Rebell-Mol. Pe- trus Nav.Cajetan.Sotum,aliofque.Efttamenemm probabile, me non
obligari, nififortd ad cxccJlum- ItaNavarr. S.Thoni. alilqnc apud eum «»«.tj.
Ac ipfc Dicaft. probabile putae . Explico lingula fineulis exempli». , , . 4
Exemplum primi didi: Antonius, cum non fit determinatu» ad injuftam larfionem
.intendit decem ad fe vocare confultores, noa tamen deinde advocat ,vcl fi ad
vocat»roe prinsuroconfulit , qui con- filium illi do de occidendo, qud unico
cooGl io iilecoatcntus^c mo- tus i Ilum interficit . Aftcro , me teneri ad
reftitutionem, quia de fa- fio damnum i confilio meoconfecututnelhficuu fi ab
alieno,€C non k meo confccutumfuillet, alii, Ac non ego, ad reftitutionem
eflenc obligati . * .... * Exemplum Secundi : Cajus cum fimili modo ad injuftam
asio- nem determinatus non fit, decem Conlultores ad vocat, Ac nov^ m ,an i mo
item firmo decernit inimicum occidereded poftea fu- pervenit meum Confilium,
iquoipfe Cajus nihil movetur, fed abil- lis novem motus inimicum interimit .
Dico, me non teneri ad refti- tutionem . Ratio eft, quia^uamvis ego peccaverim
contra Juftitiam, inefficax fuit meum confilium ad aflionem injuftam, cum tota
effica- cia fuerit ab proauditis coolultoribus Si dubium fit, ao meum con-
filium moverit necne Cajum, quid fentienduni dixi fnperiut /.I .*.%• Verbo jit
fragium . t $ Exemplum tertii: Titius determinatus jam omninb Inimicum
occidere, cx meo confil io foifim illud habet, qubd quia valebat oc- cidere
,crw, occidit citiut, oespe hodie , Ac propter meum confi- ’ luim Caput II. De
Concaufis ad aftion. injuft. z8r Jmmocciditanimofias,immA fic crudcluis .
Ajo,efle probabile rac teneri ad reflitutionem, quia de tadu damnum infero : at
dte etiam S robabile non teneri,qnia verum non eft,i mc damnum , quoad fub*
antiam, tuille illatum, fuit cmmaprsecedcntc deliberatione, fic folum ego caufa
fui in qualitate ,leu modo. Confirmabat haoedo- urinam uuper laudatus Pater
lolVph de 5 . Auguftinoji quo illam ha- bui, hoc exemplo ; Nam fi foetes, V. G.
inimici mei conflagrarent , fine ulla fpe auxilii, fic ego ex odio flammas
adderem , Ijcdt peccem, tamenyjuia novum damnum non facio, non obligor ad
rdlitutio- nem : iu ergo in cafu noilroAc. Loquimur autem folum de rellitu-
Cione : nam c reteram , quando citius ex meo confilio mors alicui infertur ,
cum fim caufa accelerationis imuftz mortis,in irregulari- tatem
incurro.ScioGafp. Hurt.aV itrig.dsfputatione different. 6, «au «•vr.ZO. »*
edi». Antuerp.i 6l j. fic habere. Non incurritur irrepet» Urit es , quando
abfjtse mandate , aut » onfitie , aut incitat ione , ani animatione aBkt trat
faciendum homicidium , cuoad fub flantium , quamvis aliquo ex hit quatucr modis
animus delinquentis fuerit du. *d <d faciendum , aut indubius ad id
faciendum citimi t 9el ceu. deliu s i quia tunc dicle modo coeperam , quamvis
fit caufa dtflin&i na mere alius , non influit in homicidium quoad fubfl
antiam , fed tantstm quoad modum . H*C ili* : Quem videtur fequi Rannez apud
Dianam, part. g. trafiat. 7 . tejolut. qui , quoad il- I ud ( citius ) placere
non potriVum verA qui ad mortem citius dan- dam influit, ad fubftaneiam
homicidii , nec folum ad modum con- currat . 7 Confultd autem in hoc tertio
dido notavi illud (nifi forte, quo- ad exccflum,) nam fiquia erat determinatus
ad furandum decetn,tu *«A exciresad furandum viginti , te obligari »4 rdhtutiooem
ex- cernis fupri decem , dubium dic non potefl . i Quando Confcflirius non dat
confilium dcReftitutione p^niten- ti,quam is debet, & fimilia & f
diximu$ <* Methodo Ceufeff. lih. 3. §. De iis, qui confilium praebent, cum
fint ignorantes , nec apti ad confilium praebendum , legatur omninA Vafquez 1
de rtfl. t.i. d.j. $. 111 » Cenfenfut , Palpa. * /^Ulfiveperfuffiagiumfecretum,
five alio modo confentit , V^utfiatajfliA injufta, obligatur ad reflitutionem ,
id quod cx dittis de confulente , cui valde affinis elt confenfus , fatis
liquet. Adde tamen omninA ea, quae dixi Ud.t. cap. j. $. 7. V. Suffm- gium :
fic videatur infuper Dicaflill. hh.x. de juflieia.tr. %.d,y. dad.j. d. tum.ti.
* Sicut autem injuflos efl, qui per fuum fu (fragium aflioni ini- quae
confentit, ita non rarA erit injuftus, qui non confentit, ubi afTentiri per
juflitiam deberet, feu quod idem eft.ubi fuffragium ne- gat, quando in favorem
alicujus , vel in bonum Reip. illud fer rfi oportebat . IdccrtA colligitur ex didis, fic
videri poterit latiils apudDodares, Molin- difp.jjt. Dian. p.?. tr.i. de dub.
keg. refolA, deLugo, *o.\.dejufl.difp.\$. feEl.\.§.\.d nu.6o. 3 Palpo, fcu
Palpator, idefl, qui laudando, Aradulandoalium, vel contra, irridendo,
arguendove alterius ignaviam, ell caufa a&io- nisiojufl*, tenetur utique ad
reflitutionem; Idque , etiamfi non laudaverit animo, ut fieret adio injufta.
Satis enim eft fi praevi- derit damnum ex fua laude fecuturummam fi eflet cum
inadverten- ti* inculpabili $ex generalibus regulis involuntarii excufandum fo-
te, fcimns omnes. De hac ejufmodi adulatione iterAm memini me dixiflieiMMrr^
Geefeff jih.c nec inutiliter recoleres locum illum. §. I V. ftocurfut . x
TT,qui Malefadorcm receptant.qui protegunt^qui fecurititem X pnebent, ad injuAA
agendum, vel ad non reftituendum, qui- que przdam fervant, quos omnes fub
nomine Rceurfus compre- hendimus , peccant , fic ad reflitutionem tenentur :
quia, ut fic 1 unt caofaeadionisinjuftz . Ut fic>dico}Nonenimfernper,fi
latro ad te divertat, ftatim teneris ad reflitutionem, fed fi ita di vertat, ut
an- te dclidum,tu vel taciti, vel exprefsA promi! eris , illum receptare, unde
ipfe hac fretus receptatione furatus fit. At pofl commiflum jam furtum, vel
homicidium, fiillumcafu recipias, neisilidoribus V. G. comprehendatur, vel ob
aliam caufam , cum latronis Ut fic, receptator non fis,reftitutioms Reus
neceris- Nanipropte- jrea Moli na difp.y^ Dicaflill. alios citans
Bk.x.dtreflit. traB.x. difp. 4 ^* 4 . 7. meri t6 excufanc Advocatos, &
Procuratores,qui defendunt in judicio fures , vel excufant in iis , in quibus
ipfimet fures poflunt fe iure defendere;' Defendere autem, & exeufare fe
poliunt , quando culpa cfl occulta , irnmi» quando non efl femiprobata, quando
injufld vexantur non fervato juris ordine , &c. ) Eos enim defendunt, non
ut fures, fed ut jus habentes in praedis. Nequeobflat hos , qui defenduntur,
fic eos, qui ut amici receptantur, probabili- ter iterum reddituros ad
latrocinia, nee jam ablata reddituros : id enim iplis imputabitur , non verA
juQA defendentibus,vel cafu rece- ptantibus . Cafu iaquam,fieDim dau opera, fic
ferfifemper, vereor, ne latro hoc receptaculo fifus malfi agat, fic tu formalis
fis latronis receptator . a Hinc fit, at peccent, At refiitutiooi» obliga
tionem contra- hant Pater, Dominus, Princeps, fife. fi videntes filium, famaloe
v ailill os mjuilc agere confifoa in potentia ipforum , eos , fi pofluot , no n
compelcant : auia dum fic animati, fic in Domibus, ac Ci v icati» bu«. tutA
recepti dcliOa committunt/uam culpam in Patrem > Do minufque fine
dubitatione tranlmittunt . Dc Patre, Dcuninoque re- cipientibus Domi Amafiam
filii, vei famuli, vide fupcti|is Bh.ye. i.§, 4 .o«m.xa.<^ 2 V 3 Non dceft
tamen interdum excufatio in recipiente: Cum enim aflio mera receptandi fit ex
fe indifferens , potefl admittere caufam excufantem, qualis efl metusmortis,
vel notabiliimaliproportio nati, utexdidli 5 /»p./.j.r.i.fi.a. per totum t
flicile colliges: immA meritA Rcbellius^»r.t./i^.a^.6. «•»». 40. aliam
cxcufatiooemaffcrt proiis.qui latronem in diveriorium fuum ree ipiunt»fi
nimirum fint alii, i quibus zquA reciperentur: tunc enim, cum damnum certA i
fure inferendum fit; non judicabitur moralitcr mea receptio efle il- lius damni
caufa . $.V. Participant, V t I T>Articipcs Criminis appellamus non cos, qui
proximi, fic fimul 1 rum fure V. Gratia furantur, praedamque partiuntur;hicnxro
proprii non participes/ed cauf* principales vocantur, fic funt ; fisd eos qui
furem V.G. vel homicidam comitantur, quiaftant, qui e xplorant fcneftras ,
fubminiftrant ncceflaria ad damnum peragen- dum, fice, quique cauf* funt minus
priucipales damni . Quoniam vcrA efle fic participem Criminis coincidit non
rarA cum alus canfis cooperantlbus haflenus explicatis, vel certe efl aliquid
communt ad illas ideA nihil feparatira dehujulmodi participatione dicendum
occurrit ; Nam utrum^qui particeps furti efl obligetur ad reflitutio- nem
totius, quod hic explicandum edet, paulA pofl $. 7 .fic 8. commo- di&s expediemus . Mutus , non
olfiant, Non mamfrflani. 1 TT Adenus caufas explicui mus damni pofitivas ;
fequiturbr©- XI vis inflruftio de Negativis : Mutus, dicitur, qui loquendo,
reprehendendo, clamando, confulendo potefl impedire damnum proximi, fic tamen
tacet . Nonobftans, qui potefl la^ofuo,ideft auxilium, fuamve operam
pr*bendo,impcdirc damnum, nec tamen prxbet . Non manifeflans,qui potefl
revelare damnum inferendum, vel illatum , quo paflonon inferretur, vel
relarciretur^iec revelat tamen . a PorrA regula certa fit hujtifmodi^r Dicaflill.
M-i. de Juflitm, trail.i. difpui yduh. J.Quj non loquitur, non auxiliatur^ion
revelat, uno verbo,qui le negativi gerit, fi pqflit,fic debeat ex Juflida . (
Quae debentur ex lufticu , qu* ex Charitate , diximus no <spaj/fim y tL col-
ligit DiciiMnuSylocoeuateynum.x ) damnum impedire, peccat, teneturque ad damni
reflitutionem.Si verA fine notabili incommodo pollit quidem», fed non ex
iuftitia debeat, fed folum ex Charitate, cflo peccet , non tenetur ad
reflitutionem. Veritas regut* pacet ex didis : ut etiam ex didis liquet,
propter periculum £rave nocumen- ti, qualis ccrtdefl jadura gravis rei
familiaris,hoqoris, vitx, propor- tionata ad damnum proximi^xcufari f?pA
ejufmodi non impedien- tes, etiam obligatos ex juflitia, vel quafijuftitia,
lege Petrum Na- varruro,/'^.j.t^.4**"».ia3. Molinam, &fp. 735.
Dicaflillum/.tf./. quia non cum tanto onere ordinaria hfc officii
affumunturinifiouid amplidsexpofcat padum, ut in Milite, fic Parocho,
ficc.diximus/.6.<\ 3 Qiiid,fi quis cum teneatur ex charitate, confultAjtamcn
fenega- tivf habet ex odio; ut damnum alteri fequat ur ? Rdpondeo , adhne non
teneri hunc ad reflitutionem . Ita Dicaft- tot- dt. mm.t 31 .mulos citans. Vide
qu* nos fupra docuimus/ff t-c.yfl.t -Quia fic,quamvi* peccct^x maloaffcdu,ex
nulla tamen parte efl caufa externi damni, Affedus enim internus externi damni
caufa efle nequit, fic utentium i pfum vel omlflio auxilii, cAm fint negat :
va,pofitivi damni cauia efle non poflimt. 4 Sed quid, fi mihi
obligatoexfoliCharitate,vel etiam nullo mo- - do obligato, volenti tamen
impedire furtuiruy.G. contra Petruna Antonius fuadeat, ut oon impediam:
peccabit ne Antonius cod- tra Juftitiam cum onere reflitutionis . Refpondeo
negativ£,fi fine vi, vel fraude fuadeat;fi cum his, affir- mative. Ita
Molln^d.dijp.y lyLe&lih.i.c.l l.duh.\o na.66. apud de Lugo,».r.A//».i9
feR.i.n. tor. Ratio utriufque efl, quia fi Petro nihil debebatur ex juflitia ,
nihil contra juftitiam ab ipfo tollit Antonius fua mera fuauoneut fi vi,vel
mendaciis tollit aliquid Petro, quia is habet Jus,ne vi, fifc fallaciis
impediatur 1 bonoconfequendo, ficutl propter eamdem ratiooem folemus dicere, fi
impediat quis Teftato- rem vi^C fraude, ne alicui relinquat legatum, obligari
ad reflitutio- nem,non verAfi mera fuafione,iuin calu przfenti . Si forcAabodio
moveatur Antonius ad difluadendum,eumcx interno affedu pecca- re nimis efl mani
feflum . j OuidU» mihi volffti impedirefurenHne is furetur ab eodem fle-
tro,ipfe fur det mihi pecuniam, neipium impediam I furando, obli- gor neprimAad
reflitutionem damni illati ipfi ' Petro i fure. SecundA obligor ne ad
reddfidaroejuimodi pecumam Domino,idcfl,ipfi fur» Refpondeo ad Primum- Si
teneritex juflitia imped.re A pmptet datam pecuniam non impedis/iuis ambigat ,
t« teneri ad rcAituun- nem aSte Explicationis Decalogi Lib. VIII. Tra& I V.
aera damni ? lege Dian-Al-*'- 6 - citantem. Atfifolum teoeruex Chariute , puto
te non obligari ad prardidi dSmni refti tu- tioncm>CK hoc capitc.quod media
pecunia non impedis; quia acce- ptio pretii tibi dati i fure non te magis
obligat ad impediendu^quim antea oblisa bar is. Si ergo antei non obii nabaris
ex pulluia, nec obligaberis poliri. Neque obftat, quod fecurior , oc an i
molior fiat latro ex certitudine, quod tu non impedires: Non obftat, in- • uara
, quia banc fecuritatera eodem modo potCTat ipfe habere, fi tu fine pretio ipfi
ptomifitles non impedi re.Ratio autem ulterior, cur neque prctium*ncque promi
Ilio non impediendi augeant tuam obli- gationem, eft,quia tunc redditur fur
aniraofior , non ex pofitiva tua ;*&fb ne.fed ex negativa omiflione, quae
omiffio non reddit cx feani- onoliorem latronem , fed ipfe latro cx le utitur
fucomiftionead majorem fuarofecuritatem. Quod fi aliquid addas . per quod fu-
rem animohorem pofitive reddas , obligari ad aliquid ptoportiona- tum
reftituendum, pauld anti jam diximus . 7 Refpondeoad fecundum .Tenon teneri
refti tuere pretium ac- ceptum:Semper intellige,fi fur dc fuis bonis pretium
dedit Lege So- tum»Navjrrum apud de Lueo/e.».io}. contra Molinam. Rario eft,
quia, tunc illi vendis operam tuam, ideft omiftionem impediendi, 2
uamomtlfionem poteras ponere, & non pon.-re,ut uni verfelitcr di- tum
cXiJmpJU.f.t.j $i. $.*/». 8. Unde etiam debes recolere, Ii poli ac- ceptum
pretium res eft integra, ideft, adhuc poteft impedire dam- num , vel potes
facere , ut illud referciatur , te ( ne perfeveres in peccato ) debere
refeindere cont radium initum cum fure, Sc refti- xuere pecuniam, atque adc6
impedire damnum, ut »*. explicatur • 8 Kx didis infero : Primb^x Molina, difp.
755. Leflio, t0m.11. dmd.\ 5.*.75.La3rraan,/»^-gy»^.s./»' il,x.<*p.
i.nn.j.Sc communiter, fimulunncui cura alicujus rei commifiaeft, fi non
impediat (cum poflit furem five extraneum, five ex confervis , Sc domcllicis,
obligari ad reftitutionem : Famulum verA,ctH rcscommiflanoneft , obliga- xi ad
refti turionem folutn, fi non impediat fures extraneos, non
autetn,finonimpediatconfervum, feu domefticum .Quoad dome- /licoienim/i, quando
poteft^inefuo notabili incommodo, rositn- yedire, tamen non impedit, peccabit
folum contralCharititem . Ra- tio horum eft, quia omnes famuli funt Cuftode
domi rcfpcdu exterorum ,at refpedudomeft:corumfolusil]ecenfeturCuftos,cui cura
rei commiflaeft . Si tamen iervus videateonfervumcongrega- je res Domini,
utnodu cum illis fugiat, obligari quemlibet fervum ex juftitia docet de
Lagngnm.t .d*Jm/l.4i/p.t^.ft^.z.n. 106.J? quia tunc ille^ui fugam parat,
cenfetur ut extraneus . Nomine autem fe- jnuli,cui cura rei commifla eft,
intelligttur etiam , quicumque ille , «ni datur clavis loci, ubi res fervatur,
& ille, cui committitur cura loci, V-G. domus, horrei, &c. dcillc, qui
prarficitur>tanquam moderator totius familiae, vel loci, & ille, qui
Dominum comita- .tur» quoad res, quas fecum Dominus fert , Scc. quia per hzc
officia videtur his rei cura i Domino commendata . p Inquire^Si Gnt multi
famuli, quibus incumbat cura Domus , Sc »emo impedit furantemyCiim tamen
impedire pocuiflent; V.G cla- mando.&c. obligantur ne finguli in
folidura,noa reftitueotibuscon- •famulis^n folum pro rata? Refpondeo obligari
infolidum: itaLcl- {ms,bfS**.d*b.1 i.m/m.ip.}fiCq.c.9.dere/J.§.i.diib.u/t.
Ratio eft, quia vel finguli fepantimfumpti poterant impedire totum damnum Sc
tunc (amdixedldobliTantur. Vel finguli non poterant, poterant came adjuti
confcrvi s,flc tunc pari modo obliLubuntur i nam quilibet erat ex Juftitia
obligatus advocare ceteros, feu fe promptum exhibere ad impediendum, ut caeteri
invicem animati ad repeflendumiurc, ac- currerem.Quid,fi quilibet praevideat
confervos nd accurluros^Rcf- pondeo^idbuc omnes obligabuntur in folidum,qulacAm
finguli non clamaverint, fuerunt caufe injuria, unde invicem conferti putarent,
le non poflefolos impedire danmum:&fic de fido damnum non im- peditum fuit
ex culpa fingulorum,qui dum non clamaverunt, feque promptos non exhibuere,
fuerunt in caufa, ut quilibet putaret con- lcrvos non accurfuros . 10 Infero
fecundo; Cuftodem Vineae contrahere onus refti tu tio- n»,ni clamet, furemque impediit;
at.quinooeftCoftot» quamvis peccet; non prohibendo, fi fine incommodo potiet,
tamen quia foliltn peccat contra Charitatetnyonus refti tution is non
contrahere. De his cuftodibus vide plura apud Fagundcx , &•* *P-5 ■
mum.6.fyy. 1 r I n fero tertid : Excuferi cefletn ( efto pct T olet Jit j.e. j
1 . Re- fcelJ./#r.ri/.'».d?-R«l^»v^'.»,iianQn cxcufetur)! rcllitutione damni .
jtia*— . u manifeftet. Ita Molin. qui- |)US addi "/ #/ * f 4- R at 10 eft,
quia quamvis tefl|stuiK*W"jF“ r *x Juftitia legaliivel ex Chariute,
veritatem aperire* -00 tan> * n *°nftat obligari ex Juftitia commuutiva, cum
ni r, obiyt° r> n «lue excontradu, neque cx quafi contradu , id efte*o»cio.
ia lofc/°?. uart ^ : Cuftode< portarum, feu Gabellarum, Nemo- rum , &
finite* ex ' officio , nili maoifeftent fures,tencri ipfosad re- IKtutionem
damni ilUti . Ita Molin. difp 719 - de Lugo tem.x.dtjufl. ejuftnodi Cuftodcs,
ruul to minus tcftes Sc alios privatos ad Eanc ro farciendum non obligo ex
probabiliffimafententia • Iu Dian traJI.s.rtf.tf.DiCiiYilUie.iJt Val*qu.
aliifque; ubi **•* api- agit, (um reo jam ituurfa in p***m pegit patij et dt
Handmpttunim . Ratio eft, quia hzc p«na non debetur ;nifi poft
fcntentiam.fententiaergoquomodocumqueimpedita^um jus nondum acquifierint Adlor
vel Fifcus, nihil debebunt non mani fe- llantes. Idem quoad pqena$,d icendum
crit(ut notant T*nnerus,LeffSan- chex,Valquez^liiqueapud Diin.p.^.trafi.6j'*/.i
j.deLugo/**.».atf { ) dc judicibus , qui non condemnant ( efto cum peccaro)
Reum ad lolvendum aliquid Alftori , vclFifco,vel alten,quod ex peena, etiam
conventionali, debebat Reus: immd idem dic dc facientibus, etiam pofitive ,
fugere eos , qui eflent con- demnandi ad poenam pecuniariam ,&c- Iu apud
eundem Dianam Ue.tir.&d cLugo i**, cit. Ratio eft, quia pari modb hanc
poenam Reus debebat poft fententiam. Solum ergo tunc debebit judex re- ftituerr
, quando iniquam profert fententiam ; vel vexat litigantes, dec.quia Reus ad
juftam fententiam, dc ad fuam indemnitatem Jus juftitiz feni per habet .
DeCuftodibusfeabfcondentibus, qu6 faciliusdelinquentesde- prchcndant,dixi(i^4-
f.i.f 4. num.z. (g j. 5. ordini b* Ccntauf* rtfiitutre deimt . 1 T}Rzcipua
difficultas ea hic eft,ur videatur, cuinam ex hiscon- J. caufis incumbat
reftituere primo loco ; in cujus defe&um de- inde concaufa alia fucccdat •
Id breviter ftatuo . Si plures fuerint caulae ejufdem rationis,& ita, ut
zqud teneantur refti tuere, reft 1 1 uerc debent pro rata . V-G. fi funt duo
exequutorrs» qui intulerunt proximo damnum decem aureorum, debet quiique
quinque rcftituere.Quod fi unus nolit,vcl non pofiit: certe quia uter- 3 uc tenetur
in folidumduccedtt fecundus ad obligationem reftitue- i totum, ideft in dido
exemplo decem; Cui tamen fecundo de- bet alius refercire fuam p rtem feu ratam,
quam debebat . x T unc autem plures aeque tenentur, quando zqualem influxum
habuerunt in totum daumum^d quod tamen §. fatunti clarius ex- plicabitur . Nam
fi unus fine communicatione cum aliis futflct cau- lafoluro partis damni : ad
partem tantilm fuam refti tuendam obli- gari, nimis eft clarum . ‘ Si verb non
omnes fuerunt caufe ejufdem rationis, unus enim fuie
V.G.Exequutor^lterPalpanSjunus Jubais, alter rei ablatae Cuftos: erit maximd
diftingucndum;id quod tribus didis explicabo • % Ajo pnm6,fi res aliena, vel
ejus pretiu, vel pars extat apud ali* quem,rurlus fit ab aliquo res mala fide
coniumpta eft, ii debent pri- mo; ceteri in horum dcfcdujqui coeteri ab eo,
apud quem trs exue, vel i quo mala fide confumpta cft^eferciri debent .
IcaVatques» de i .dub.i.num. 44.12 5 j. Mol inay/</f*W/.7t 7. »».a. Excipe
nifidemandatoalteriusdamnum aliquis dederit, & in przmiuna rem alienam
acceperit;nam tunc mandans etiam ante hunc tenetur reftituere,quia tunc ipfe
eft caufa principalis damni, qttiicmpereft prior -obligatus, ut mox mum.frf
nenti lubdam-Refticuente autem eo, qui primo loco debet, ideft principali ,
ccctcrx minus prine i pales caulae, liberae manent i rcllitutione : fed
rbftiiuentibus minus prin- cipalibus debet principalis compenlare bis totum
,quia hi fucceflo- runt loco ipfius . . a Ajoenim fecundb/i accedit jumoieu
mandatam , lcucoxftio ad mjullam adionem, jubens debet prius, exequutores vero
in defe- dum jubentis, qui jubens debebit femper ut mododixi,exequutori><
bus refercire totum. Ita Vafqu./*r. Excipe, nUi exe- quutores in damno
inferendo moti fuiflVntexfe, vel quocumque modofuiffenc enim Sc ipfi
principales, ideft quia agebant negotium fuum. Ratio didi eft^uia tu nefubens,
mandans, cogebs, lic^t Aon fit caufe moralisdamni exequens^ft tamen
principalis, ut ex lc pa- tet. Ratio exceptionis eft, quia tunc exequutores
funtipfi certi- principales. r*- * ^ 5 Ajotertii, fi nullus fuit Jubens, tunc
Exequutor debet priut; coetcrz coocaufat^ut
Palpuns,Confentiens>lutus,&ali^ tenentur folumindrfedumexequentis: nifim
his extern extaret aliquid e*r furto, tuncenimex* j. tenerentur fine dubio
illar concaufz. Ec quidem hae cf tere concaufz ,.quz fecundo loco debent, non
debere unam priorem alterare, docet Vafq. ^r.rir. fed omnes pro rata juxta
majorem, minoremvc influxum ad damnum datum , au arbitrium pnidentis^uem
influxura^bligationfmquaix influxu exurgentem» mox §. fomenti clarius medec
liraturum modd promifi ,de Lugo au- x.ztdide fuftit.iy tAp.i.difp.\^.ei m«U}i.
diftinguit aliquos cafus, quando a I iq ua ex his concaufis prior debeat , quam
alia ; quem, fi eft otium, lege. 6 Illud hic praeterire nolo; fi fqrtd lzfus
remittit, uni exconcau- fis,non ftatimcenfendum efle,ipfum cgteris remififle;
fed efledi- ftinguendum. Nain fi remittit principali, fend intclligitur remit-
tere cctcris:at fi remittit alicui cx c-ufisfecundarin,tQc principalis tenetur
ad reftituendum totum ideft, ad majorem partem reftituen- dam ip fi la:fo,&
fuam partem ipfi remiffo . Cauta* verA c^cerr fe- c undaris, quibus non eft
remilT’um,cal u,quo in defe&um principalis debeant ipfe refti tuere ^ion
obligabuntur ad totum, quia debet tolli illa parsjde qua una ex concaufis
obtinuit remiflionem. L ege Dieaft. //i.». De Concaufis ad attion. injuft. 283
Lb.x.drufiitut.trafl.x Jub. t.&t r. certe Mol inam ,^/p. 758. docet
principalem tunc totum debere reflituere ; ted non explicat cui Domino lcil
icet, an etiam fuam compartem reraiflb.SedjUt dixi, raibi videtur fua pars non
dfe deneganda remiflo^uia rcmiflioa Do- mino fa&aeft in favorem rcmiHi,
ergo abii Io h*c utilitas demenda non eft. Dc haiflenus ia koc 4 .diflis,Iege
Molindc Dicafl. citatos , ibi enim multa minutiora omnin6 videnda funt . Sed
illud nonefl inter minutiora connumerandum . Dixi enim pauld ante tunc
pluresciufav aeque teneri, quando arqualcm i influ- xum habuerunt in
toturudamoum . Idcnimverd ut cognofcamus quantum unaauarque damni caufa
reflituere debet,ditigeiuiorem ** %.ftqutatt explicationem expofeit . 5 - .
§“a*tum fibula damni Ceaeaufartflituert teneantur . f T)OteH pnml>o liqui/
caufa damni , partiali! a/ r ejfr/lu/ : Potcft X fecundo ; effo caufa damni,
tetaluatt c au/ q j Potdl tcrlib,^ tau/a damni t partialitato caufa . 1 E/ft Cati/ am damni^partialitatt tftRut efl
,folum partem damni facere independenter quacunq; alia caufa . Ingrederis, V.G
.vincam coIJedurus uvam,dumalii fine tuoconfenfu,ycl adhortatione ea m- dem
ingrediuntur, & fpoliant : Tunc tu cauta es damni vine? par-
tialicatecflc£hu,tuamcnim partem folftm furaris, & ut modbdixi , certum efl
ex Moiin. difp.-j 54. *.». t e tunc iolum ad eam partem re- ltituendam obligari
. i Eft caufam damni tot alitate eaufat/lficcxc totum damnum, id quod duplici
modo even ire poteft. Primi tt fine alterius auxilio rerum damnum /tat , tota
Vinea , V.G. fpolietur; & tunc totum i te debere reflitui,vei pueri non
ignorant . Secundi, fi thunnum fiat cum auxilio mlttriur fed ita, ut etiam fine
auxi lio fieret k lingulis ; ut fi duo letbaliter hominem feriant, finguli
vulnus letbaie infligentes : ▼ei fi duo confutant furtum, i taut fingu lorum
con filium fufncientcr ad illud furtum moveat : & in hoc cuam cafu certum
efl ex Dica- U\l\o^b.i.d/ refit.tra/i.i. dtfp.4. dub.z. fi ngul os debere totum
dam- numdi fortd alter partem nolit, vel nequeat reflituere,quu veri funt caufa
totius prorius damni . 4 E f*»/ am domui partta litat t caufa eft t facere
totum damnum , fed cum auxilio aliorum, ita utquod fineulinon facerent, faciant
omnes . Exemplo res fiet clariortfi duo V.G.pondusgravefunipiaoc quod neque
ferre , neque coniequenter furripere unus potefi , tunc finguli , caulae
partiales damni totius funt , ambo autem funt caulae adarquat?;dc,in hoc
modocaufandi damnum, difficultas efl non vul- garis (quam vari£,dc confuse
cra&atam invenies k Doloribus) an finguli debeant reflituere totum
damnum,atqueaded i n folidum, ca- futfuo alter partem fuam nequit,vel nolit
reddere; an verb latis fit , fi partem fuam reflittut juxta fuum influxum ad
damnum datum majorem, vel minorem judicio prudentis aeflimandum . 5 Ut autem id
melius decernatur, fint hae duae regu!ar,faltem pro praxi probabiles, quas coi
ligo ex aliquibus Do&oribusapud Dianam, quos citat>fequiturqucdc
Luso,».» Ae j"fid/fp. J ».8aitem ex Vafqu.aJr u fl.c. 9 $.!.«». 34.de
Dictui h.xjertft .tr. x,difp.^.d.x.b n. ap. lege etiam dul>, 9. Prior :
Quandoquis per caufam damni ita ad damnum concurrit, ut fine ipfo, nulla alia
caufa fuperveniente, ad- huc fieret totum damnum , non obligabitur, nifi partem
damni refti- tucre,menfurandaml viro prudenti , juxta menfuram influxus ad
damnum datum. Poftertor : Quando fine illo non fieret totum dictum damnum ,
obligabitur ad totum in folidum , ita ut non reflituentealio partem fuam ,
totum ipfe debeat . 6 Ratio prioris Regulae eft , quia obligatio refl i tution
is oritur ex damno^juod quis fua aCtione proximo infert : led influet in damnum
modo dido in priore regula , quod eft influeri in damnum partiali- tateeaufae,
diminuti infert : ergo diminuti orietur obligatio.ergo non eft rationabile, ut
ex diminuta obligatione teneatur aefreflituen- dum totum . 7 Ratio
poftcrioriseft, quia tunc caufa Illa ar qui valet caufae to- tali: licit enim
illa caufa partialis fola non potuerit totum damnum ponere, potent tamen totum
impedirefui concurfus fubtradionc : Ii enim ilUnonaccefliflct , nihil damni ab
altera concaufa fidum fuiflet : fi ergo non fc fubtraxit , dc non impediit
totum , quod certi poterat, ipfi imputabitur totum damnum . 8 Ex priori Regula
infero,militem gregarium fatis probabiliter non obligari ad refiitutionem
totius damni, quod fit ab exercitu : Ita LdfiuS|/a.c«p.x \.dui.^n t,’]
Mo\J>fp 754.aliique.IHud eniroetiam fine ipfo fieret . Et quamvis ipfe
concurrerit ad totum damnum f omnes enim milites animantur ex confortio
commilitonum ) ta- men eft valde exigua animatio concepta ex pnrfcntia ejufmodi
unius militis: imm6non rard «jus erit tanta utiiitat,ut modicifli- rnd animet,
onde &modiciffunt' debeat , practerilluddamiHrtn , quod fort^exfe immediati
incolit. Pari modo idem dicimus in confulentibus damnum , immd& k» adhor
cantibus ad illud, quando omnaconfultores,vel hortatores ita funt caufa totius
datnni,ad huc fineconfilio,& adhortatione confut- tus, & excitus fu
ffkien ter erat per totum damnum illaturus;fofura enim debebunt, quantum dimni
prudenter judicabitur commcnfis* rari ad ulecoafilium,vel adhortationem . Idem
putd fi faQum fuif- fet totum damnum, fed mea hortatio fuit caufa, ut fieret
aliquantu- lo citius^icc per dilationem impeditum ullo modo fuilTet damnum: ,
idem inquam, puto, (licet contrarius fit Vafquezdcd nobiicumeft de Lug<^ 4
c. )quia anticipatio, illa,quaei me provenit.parum,imm6 aliquando nihil damni
videtur addere, fi hujufmodi damnum ab al- tero paul6 poft erat omni nA
inferendum . j Ex Regula pollet ior i infero, illos duos ferentes, &:
furripientes ambo pondus, quod neuter potuitlet ( quod fuit exemplum allatum,
«. 4. j obligari in folidum ad totum damnum , quia finguli poterant impedire
damnum ipfum totum. Infero prsrterei ixngulosfuffra- antes , & Confulcores
tunc teneri ad reftitutiooem totius, quan- o unum fuffiragium , feu confilium
nihil faceret fine altero . Re^ 3 uirebantur V. G. decem fuffragia ad
concludendum decretum de amno inferendo, quia novem non fufficiebant. Dico
omnes decem fuffragautes obligari in folidum, quia quilibet fi fefubtraxiUet ,
to- tum damnum impedire potuiflet. Qudd fi conclufo jam decreto accedat alius,
jam nullus damni caufa hic erit . Quare licit pec- cet, noo obligari tamen ad
reftitutkmem diximus,/»* 1 Df«\r 3.$. 7. V.Suffta ^. Infero item, fi duo
ingrediantur domum ad furandum , V. G.centum aureos, itaut alter Unealtero non
ingrederetur, in foli- dum obligari , atque aded ad cotum , al tero nolente ,
feu non valen- te fuam partem refli tuere Lege Sanchez, M.j TXcal.capa r,*.tg.
Idem dicdeduobusfi fe inviet ani meaeptaut fine hac mutua anima- tione non
fequcTetur damnum • Idem in fimitibus,quiaiflhts«afi- bus finguli impedire
poterant totum damnum . ro Obiicies . Ex priori regula fequitur illum ?rrgacium
injufli belli militem, ficuti five parvam , five nullam incurrit obligationem
refiitutionis.ita nullam incurrere irre. ularitateui, quia jam fine ip- fo
fierent illar occifioncs,&: iplc immedute nullam fecit;idemque ia foniltbus
privatis homicidiis; at id videtur ciUe contra SacrosCaao- nes irreguUriutem
fulminantes contra quocumque modo concur- rentes a'd homicidium . 1 1
Rcfpondeo,ncgo fequi illum non fore irregularem. Ita Hurta- dus& DD
communitcr apud de Lugo, /.<■.•.. Ratio rfl, quia onus reflitutionisenafckur
ex ipfa natura damnificat U>nis , juxta illam igitur debet ejufmodi onus
menfurari . At non aequum «*fl, ut quan- do ego debiliflima caufa fum alicuius
damni, totum Utud reftitucre debeam. Irr^ularitas verteum fitpanajulle
abEcclcfia propter bonas rationes fulminata, juxra ejus legem menfurari debet ;
lex au- tem canonicz'c.fcut dignum fi.u.r. dt bemicid.e.quod ia du iit ydt pani
t t juxta Glofiam.de docet cum communi Sylveft.K. Bt/fum, 3 9.3. Nar. &
Covar.apudLaym./^ J tr . 3 />.!.<• <//>.8. )cam imponit cuicumque,
qui quomodocumque five partialis . five totalis caufa fit injuAi hV micidii.
Erit ergo ille miles irregularis , quia occiliones fiunt ab ' exercitu
toto;cu;us ipfe parseA^uamvisdebiliffim^ ineas influens; fiunt enim illar
caedes unquam ab una caufa . Certdfidetcm homi- nes inimico decem levia vulnera
infligant ,quar lingula non foffice- rent ad eum occidendu,fufficerent omnia
fimul ut,omn« irregulari- tatem contraherent, quia verum eft dicc^omncs
coocurrifle ad bo-1 micidium tanquam unam caufam: ergo etiam in cafu
militis/iequo agimus, levitasilla influxus noo excufabi r ab irregularitate •
De milite autem in bello jufto , quoad irregularitatem ex defedu
levitatisyriiaell ratio.de qua videLayman /.c.Videitem/»AfJ.a r.a. ubi
irregularitatis etiam damnavimus eum , aui folifm celerioris mortis , quamvis
alias omnind fequeod* caufa ert . Quando cfl aequale dubium an concurreris ad
injuftaraaQioaem five tanquam caufa principalis, five minus principalium
tenearis re- fli tuere, jimfupra monui medixifle,/.i.ca^.*.5.r K Vamnumf dt
poterit etiam videri DiexdAUiisJit.ijra&.i.dort/t.di/p.t.d.x. w.39. citans
Sylveftrum , Leflium , Avilam , Rebell. Medinam , Sinche» , aliofque. Quatuor
Cafus a Caramuele addufti in materia Reftiturionis expenduntur. Primui Cafui .
Do frruo infimo, I T)Rimus Cafus. Crnmuel JH>j,.Tkool. Mora/ numfigo.
AmSrefiut 1 f ttuu 1 1* avi morbo porielu at ur ,jjdt f trituri Mt dicit .
Prtrut autem , qui non profitetur arttm Medicam % feet pharmacum , quo il- lum
omninb fanet ,• petitur . Prim6 , A * nbfigrtur ihmd ipfi e tabere f SccundA ,
Anpoffit ipfum vili pretio emote , tnrure , fiPiqut curatumretinete . x Ad
primumqtiim multi/ doceant neminem teneri uei medicini/ , fed
poJfefecemmitttreD U . ut multi fanlhjfimi vh i fecerunt , fy tt alio caput
nemo tenetirfiriHior vitam fuam/ ornare fiubm alienam : Ambro - fiurnen
tenebitur uti pharmaci/ ^ue tergo tenebitur fitrut tidempbonrut- cum prabrrt. ,
Explicationis Decalogi. Tra£t IV. qui liberi promifit , poft illum dumflatutum
Pafcba f il/i murti mi! It mi ip fumet promittent em pertinent ,fuifunt ,• ergo
mhtnum non retinet, ergo unit aderit mitigatio 1 HzC ille ? 9 Difplicct
refolutionim hcctdifparitasdata adfit,oMlat tamen illamet ratio ab ipfo
allaca,per illud f alterni nam fic arguo; Qui con- 9
AifluJiimtupmftmrun/iprtitm , quia tam i tunc valet hemo m tujui vtta
defpiratur i idque utrum tft , tiimm fi tetrui teneretur ia- rt illud pharmae
*.m , nant non tenetttnt , ex Juflitia , ftitx Cbaritate . Haec Caramuel . 4
Verum mihi nulla ratione probantur : Primienim, difplicct ... . r quod unquam
certum fupponit in refponfione ad primG ; neminem trahit ad diem ftatutft,
tdc*. obiigatur poli Illum, quiafubintellexit teneri uti mediant»» quod talium
dl de medicinis ordinariis, aliifq; faltemikd qui /urat dare liberali ter ad
eunde diem, regulariter fub- mcdiwfaltem uoa multum difficilibusad vitam
coofcrvandam , ut ! ’ t “ : L : J diximus no* fuperius/.f.r.».$.i .Exemplum
autem Sindorum foltim probat, id ad lummum ficiti potlc,vel ex peculiari Sangi
Spiritus in- ltindu,vel quoad extraordinaria media. Secundi, eftlatadifparitos
inter vium meam , &. alienam : nam efto, quoad vitam meam, poflim cedere
juri meo,ut aliqui, licet falsi, putarunt^ t, quoad vitam alte- tiui, longi
alia dl ratio : illeemm alter in exttema neceflitate non cedit juri
fucsnolcndoi me medicamentum/cd veri maximi requi- intelligitA/^wjergo.&c.minor
probatur, quia regulariter nemo ad- dicit promiflionem alicui dieitSi enim
addiceret, certi fine aha dif- paritate exploratum cHct oon obligari deinceps .
Ut Votum de jeju- rere nracl umitur. 5 In refpoofioaead fecundum , ullum eft
vili pretio valere homi- nemycujus vita dcfperatur,fi nafcatur adede in promptu
medicaml- tum certum, multo magis Ii eft debitum, quamvis ex folo titulo du-
ritatis : fi enim medicamentum eft in promptu,ac certum , certi ab- foluti vito
defperata non eft. Secundi, five ipfi debeatur ex jullicia , live ex
chariutcdaciscft, ut ipfi debeatur : Unti enim valet cidnulus h$rediutis,G ei
debeantur mille ex juftitia^uanti fi certb debeantur quocumque alio titulo, V.
G. ex Char itate : Immd aliquando magis , propter majorem certitudinem . Fac
tibi deberi ceotum ex juftitiai creditore^ui difficillimi fo!vit,& centum i
Sando Joannc EJeemo- fynarioex mera charitate ; quid tanquxm zftimabiiius tu
eligeres i Vide qu$ di xie Molina tfup. num.p. eodem confentiente Caramuele :
Medico debenti mederi pauperem cxobligatione Cha- riutis, fi fu perveniat alia
obligatiojuftitiae , non videri moraliterei fuperaddi novum onus . Ito ergo,
quamvis Petrus folftm ex charitate debeat mederi fervo,tantumdem moraliter erit
pro vita fervi, quan- tum fi debeat ex juftitia.Non inierim nego pofle fuse
tantar artis me- ri tam mercedcm peti i medico, vel i Petro . Vertlm haec alia
efl con- fideratio. QuAd fi obftinatus eft Petrus in negando med icamento.fa-
teor vicamlervi ede defperatam,Ac ab alio tertio pofle vili pretio re- dimi,
fedan abipfo Petro, qui hanc obftiiutionem fuam deponere ex charitate obligatur
,ex univerfalitcr diCtisfup./.jj.q. *ai. cum dt acceptu tu turpi tmufm ,
colligi poteft . S renudat Caf ut. Dt rebus immixti/. 9 A t quiri t ( dt
Caramuel x.Tbtol. mtr. mu. xjo. ) dominium mix- tione , e km pansa rtt mUtntt i
tu tui/ immifrtutur , ut diftirtoui nonpof. fiut : tume tnim ttntrit
recompenfart proxime damnum tx ime mixtio- mt illutum .jmfli tamen rts luu
imnuximi rt/inei ■' haemnei ■ Con fulto dixi Mere itm tffo immixtas , ut
diflingui nem peffint nam fi aliena fint multa .nunquam tuis poterunt ita
immifceri , ut mampeffint difltugui f Haec ille . . t , . 7 Ex his , un um
placet» alteru m d ifplicet . Pla<«t acquiri domi- nium per eam mixtione,
qua pauce res alienae iu tuis imroiiceantur, wt<r ' ■* * ' 14 »6, ad hominem
, quia fi pauce 1 esalicua , ut redi fupponis, dode Caramuel, tuis immixtae
difcerni non poflunt,ergo nec ducerni pol- funt alienae roult( paucis tuis
immixt$:fi enim dilcerm poflunt alie- nae multe inter paucas t uas^tiam
difcerni polTen t tue paucp mter alienas mulus : diferetis enim alienis multis
, jam Decelland,qu? re- tnanent, erunt tu^Difplicet lecund6,quia clari
probaturfalfum fcfle tuas res paucas immixtas alienis multis femper poHedi
(ungui ^vel centri , alienas multas immixtas paucis tuis^iiftingui P«fte. Quis
enim eft tam oculatus JSc lynceus^it unciam vim fui imuiixtS cum vini amphora
alieni, vel concra/ciat dilcernere,qu* fitlua un- cia,que fit aliena amphora,
vel contraPSic in frumento,fic in pecunia ejufde gener is/ic etiam in aliis
rebus,in oviyn lanis, vel lcricocjuf- de color is, &c. H5C fatis, nam quid
de acquifitione dominii per mix- tionem fentiendum fit, nos di^puuvimu 5
^/*p.«• < '• 9 • 9 • 4 •* Tertius Cmfut . Dt premiffitnt in diem . g 0SL' ** t0a,r *Hu ( a
it Caram /.x. Tieel. mor almum. 6 08. tj 609.) f, ^turnm promittit Pure mille
dio Pafeiatit Jidieflatuto nonfeltit , ptt* i debet tamempojf terminum elapfum
foloere , moe T bae ebtigatiouerfueufqut fohat de faiio . K*tie efl ,quia f ?
** mi *»JI i Dabo tali die^utl fatiem ftqmtnubut , f tnim * ' nc
*fubi*nliigdt*r , nemo eeittrabertt . Verkm qui liber} £ Petro mille eodem £e Pafehatts , idqut
corroborat tur*r*', dmt dio flatu te , poierauit quietem Jednom ebriatur po-
A$d . Er ratio di f paritatis efl,
quia in cenlraflu , poft »X Pafiia , mille illi antei jam pertinent ad Petrum .
Ojj/s %injufl
tuendas , ttnfeqvtnt er retinet atituumffed ratum pro die fixo eHirt. At regulariter, ut dico, non folet in com- muni
ufu humano aliquid temporale homini liberaliter promitti fub hac conditione
temporis (latuti ■ Promittit Princeps amico,fic . Crat in tui gratiam Innabo k
e arcere tuumfratttm , tuum fer vum ,• Cras dabo tib* mille aeneos . Numquid
inteliigit ita, ut afficiat die craftino promifftonein? nequaquam . Et pauperi
quidem fi dica if>as dabo ti. bi ve flem, qua cooperiaris ,• Nunouid , fi
pauper poft duos veniat dies , diers? Abi.fr at er ypromiflia mea fuit addi lia
diei btfltrne . Dixi tamen :ulariter ) quia ex circumftantiis aliquando coli
igitur promiffio regulariter ) quia ex circumltantns aliquando colligitur promi
Ilio eueaddida dici, vel tempori ,ficuti aliquando dicimus in Voto . Si enim
cras ego inftituo publicum convivium , & tibi promitto etiam cum juramento
cras daturum cibos tibi , Sc tus tamiliz : clari ap- paret, fi tu eo die non
accedas ad eos accipiendos, me fequenti die ad nihil obligari, quia ex circumftantiis
pe rfpicuum eft, promiflionem hanc addidam fuiflead diem communis conviviis .
Quartus Cafus . De mutuo cum quadam obligatione . 10 Ao Petrus.fi illi Antonius
probabiliter,aut dubii deberet cen- tum aureos/laret eidem Antonio mille
mutuos,fubooere,quid mil- le, & centum reftituerct , nimirum hos mille.flc
alios centum, eilet ne u furari us?Refpoodet Car*m./.».Ti .»».«.7 X 7 .S i
deberet feeboh/i- ter m fur orium non oflittjftfi dubii . f(atio efl, quid fi
dubii jmpruitus erit 9 oxrflimanda fibi deberi iilom pecuniam , do qua dubitat
: Efl ouim A *to- ftii.quamJik non conflat ejfe Potri : quare ufurarius erit,
quia vellet t ftepra fertom, etiam illam pecuuiam . At fi probabiliter
prudenter opero- bstur exiflimando illam pre uniam pertinere ad fe ; cum quilibet
pojfit operari fine peccat* in probabilitate rei : quare nikil pe ater fibi
debitum recipiet. Haec ille. 1 1 Sed certi ficut illud dc dubio abfoluti
placet, fic illud de pro- babili difplicet ex principiis intrinfecis. Ratio
eft^uia univerfalitcr docui/*M3 $.*.« «.9-in qualibet rei
probabilitatefempercftecon- fiderandum,ex quanam parte ftet pofteffio: ciira
igitur in cafu noftro Antonius fit injpofleffione , non poterit per ullam
privatam audori- tatem i fuappfleffione perturbari; adi ei*, ubi de hac re fusi
» & ubi videbis, an adiit pro Caramuele extrinfeca aliquorum au- doritas.
CAPUT IV. Qflomodo fe gerat Confeffarius : fi quando poe- nitens , cum poflit ,
non reflituit , nec debita folvit. 1 <TpOrquetidficpiffimiConfcilaiios: Qui
proptereinon rarAl X Fidelibus reprehenduntur*qu6d faciles fine ad abfolvendoS
eos,qui cftm fatis locupletes habeantur,zrealieno fruuntur, nec rt-
ftituunt.Utrofq;fcdabit dodrina^uam exDica {[.infime hujus traiJa- tionis de
refl. pro praxi Confeflariorum afferre opere pretiQ judicavi • a Que ergo in
hanc rem docet /.» de reft.tr.x.d.Q 1 dub.x.kn.bAe- ge etiam Molin. r. 3.^.7
j6. Ac de Lugo - /10. 1 . 1. drjufl.d.%of9.)cgo clariutis gratia in trii
di(HinB,uo.Primb-,Dt eo qui potens reflit mere n*n reflituit . Secundi; D* to^jui
juffut k Conftffario , ut refl it ua/ , nendum partit. Tertii; D"*,?*' cum
nouprffit rtflituete iufere interno, prafu - mtur potentem externe. Petent
reflitunt , non reflituit . ; Quoad primum:Dcbitorqui
finealiquacaufarationabili poteft commode totum debitum reftuuere, & non
vult reftituere totum , fed tantim per partes, non poteft liciti i Confeflario
abfolvi.Ita So- tus,Major,Molina^]iiqueabipfo Dicaftillo^itatLNavarru^ tamen,
Hofticnfis, Angelus ,Gabr id apud eumdem , docent polle liciti , quando idem Coofeflarius
duo videt ex p^nitentis difpofitione.Pri- mi,quid data ei hac
dilatione,reftituet,&: oon aliter.Secundi.quiA creditor ex hac dilatione
non incurret damnum aliquod: quia tunc, peccato fic non excufabitur , unde
abfolvi nec poterit 4 Si- Caput IV. Quomodo fe gerat Confeflar. &c. 285 4
Nihilominus probabiliserit hecNavarrifententia, fi preteril- Dicaft. cieatis .
SiumenhiMut wr,aut fkpiAs fuerat juiFusinaliU las duas conditiones addatur
tertia : fcilicec ,qudd debitor habeat ConfcfliooibusrdUtuere-&tanieo*ump^tjn6recit,
regulante* ignorantiam probabilem, ex qua fit in bona fide, putans fe mod6 fa-
non eftabiolvoodus,quoulque fecerit re ipu tewtutionetn . Rauo tisfacerefux
obligationi , neque teneri ad araplnis : quia tunc Coo- prioris partis eft, quia,
fi cut in omnibus aliis Coo leflariuacreaere po- fefsarius , fi prarvidet nihil
profuturum monendo ae ipfius macori teft, 5 c debet prenitentibilia in hoc .
Ratio pottecionsdl , quuta- ©bligatione,potcft eum abfol vere, ne abeat
ddperatus : in quo non liihomoeft in periculo prorimo,exptrienUaipfa comperto,
iterum folum credi toris/ed etiam pmnitentis negotium agtc,immo& Dd,
diffcTcndi reftitutionem . Idedww mw putant Angk* , « Le- cujus minifter eft.
Ita Sytveuer, Armilla ,Sc Petrus Navanus . Et hic defmaipud eumdetn Dicaftillum
cue probabile anmi tunc illum quidem probat hanc ignorantiam communiter
excufare debitores, pofle; nam ideA pollet de coocubinario, qui totpiusjuflus
non ejecit quia aliis major pars Reipublicp in flatu damnationis exifleret;
quis domo concubinam . _ enim, inquit,
eft, qui vel tcftamenti implet ionem, vel debiti folutio- 1 1 Dixi autem (
regulariter non efle ablol vendum ) nam talu elie nem non hoc praetextu
differat ? poflet pomiteos.talcfque circumflantia: pwenCcxcurre^utCoa- j Hinc
autem ex eodem *>. n. 9 videtur fequi , Confeflarium te- Feflarius debeat
efle cootentus folo propouto rdlituoidi . eturnfi neri ad non monendum; fed
abfolvendumhujufmndipai-niientem: anteafkpA jullusoraiferit refti turionem.
Dic.». 1» ex Na v.Val.Mo» Et quidem meritA,fuppofitaeaopinione , quia
ftpcenitens non ha- lin.Azor. „ M r .
bet impedimentum, ut abfolvatur hic &tiunc , & ex monitione Et
MoI.quidemw.$.47jS.exemplurn adbibet; ut uGmueuarittS Confeflarii non fperatur
aliquid melius , led potius, ut delperatus non leviter credat,p^oitentem rei
pia rtmituturu lUtinMiue mora, abeat paeniten.fi immd ut comruittat novum
peccatum : peccabit quia non ea acrimonia fuerat illi jufla rcftitutio, malus
Conldlioai- ConfefUrius monendo . bus: vel fi ali* adfint circumflanti* ad id
cre«ndum : praeter tim fi 6 Non tamen puto cum Dicaft.*.» o. ita mald faturum
Confcfla- injungat illicit non piius accedat ad Euchariltiaiu , quina reuituac
. riura ,qui timens de probabit itate ignoranti* talis hominis diceret: . Ego
non audeo te abfol vere, quarre alios Confeflarios, non umen be- Nm petens reflisuere
infere instrue ,(je. nd faci experiendo ilii omnem veritatem, quam timet ei non
profu- , turam, fed potius ob fuam culpam nocituram . 1 1 Quoties paenitens
accedit cum impotentia reftituend i*elt ab- 7 QuAdu ipfe debitor petat doceri ,
non videtur pofleilli negari folvendus, fi dicat fe habere firmum propofif »
rcuUttCnd 1 ^ tflo veia doctrina, nec occultari veritas* um jam d ubitet,
&: conferentia lirpids ante reftituere culpabiliter omiknt : idque ,
etiamfi reft itu- larfa fitific Dicaft.*.! 1 . Ego verA removeo illud f non
videtur) & ajo lio facienda fit ex decimis. Dicafhll.*»»* %ct Molina .
Ratio eft , abfol ut£ non pOftencgari vcritatem.utdiftinCledixi/. x.metb.Cenf.
quuCoociliumTridentinum durapr*cipit Contcllarus, neablol- pSedredeoad
DicaftillidoOrinam. vantdcbitoTesdecimaruni.quoufquceasfolvcrint ,
intelligeoduin 8 Notant autem AuCtores,prarfcrtim Major, Navarrus,Corduba, eft
loqui de debi toribus potentibus reftiiueri^dCquLnon reftituendo Navarra , hacc
eodem modo locum habere, five debitum fit cxdeli- peccant : unde impotentes
bene poliunt abfolvi^etiamJi incxteriort do,fiveexcootraChi Dicaft.*.» z.
forohabeantur excommunicari , C in confcientia excommunicari»* Quod verum eft i
fed ignorantia probabilis frequentiDscontingit nemoon incurrerunt; quia jam
erant impotentes, quando lau fuit in debitis ex contradu, rarA indebitis ex
delido. excommunicatio. Venlm,ut dicetur in materia de Excemmmniteue- 9 Eodem
autem modofDic ».1 $.)vidctur philofophandum , five n», hi monendi funt>ut
in foro externo fe gerant proexcomnwnica- debitorvelit partf deberi ftatim
rdlituere.de part6diferre(in quo tis . Dicaft. . . tantum cafu loquuntur
audores ) five tocfi velit differre; quia igno- Qijpd fi erant potentes *
quando excommumcatiolata fuit » xantia eodem modopoteft contingere circa totum,
St circa partem . eamque rcvnri incurrernnt.nonpofiunt abfol vi i peccatis
extra ar- ticulum mortis , nlfi prius abfolvantur ab E«c*wi«mMiioat»onc per
Jyffw i Qemftffatio utndmm nflituit . eumqui poteft; per Bullam verA Cruciatam
poliunt abfolvi, fiprat* lient cautionem; de quo «/•#». ^ • ro Pjcnitenti , qui
prima vice faretur fe culpabiliter non refti- Haec ex Dicaftillo . Nos verb
quandoquidem ex tot implicitis tuifle alienum, nunc tamen habere firmum
propoGtum ftatim refti- quaeftionum dumetis ( urinam inoficnfopede ) jam tandem
emerfi- tueodi , non eft neganda abfolutio,Dicaftillaia«mv. 17. ex Petro
mus,finemiroponamusbuiclibro,atquebonaledorumvcnutau- Nmna ,Navarro, Corduba,
HenriqKz, Scuuex, aliifqw abipfb tifperquidcafiuu . Laus Deo , BeatiJJim a Firgim ,
ac Beato Jloyfio. IN DECALOGVM. Non falfum Teftimonium dices. F ALSUM
teftimonium affers contra proximum. Primo, intra te ipfum , li temere de illo
judicas . Secundo, coram Judice , fi falso eumdetn proximum denuncics,
accu(es,infames,&c. Tertio, coram non Judice, fide eodem perperam
obloquaris, de quibus omnibus hic erit breviter diiputandi locus. 2 QuAd fi
Intelledus.ex lnfufficientibus indiciis^ncipiatadhf ra- re uni partMie^t
unperfcd^,dc cum magna formidine oopofiti pi- cetur ejufmodi adusfufpicio
proprid dida. Si verA ex iifdem
infufficientibus indiciis adhzreat uni parti determinati, licAt cum aliqua
formidine oppofiti^i icetur opinio. Uodeadvertis/ufpidooempro- priddrftam efle
vel uti inchoa tim,& imperfedam opdn iooem, abea- que diftingui fecunddm
magis ,& minui . } Si denique firmi ter intelleftus uni parti adhaereat ita
, ut fal- cem mtraliter de re non dubitet , dicetur judicium certum elictre .
Dixi ( ditem moralicer ) id enim fatis fuperque eft ad judicium cer- tum
pra&icd : nam ad judicium certum fpeculativd , debet addi evidentia , per
quam judicet intelledus aliter rem fe habere meta- phyficd non pofle. f?
"• > Ctmhtienti rtfsei/ia , mt J wi irmmf t mere A . 4 lam verA certum
eft PrimA ; Judicium 1 temerariunr ex Cceffc peccatum morule ,q«ia fic grav«
cootra Julfiuam injur» fit pcori- De falso , fcu temerario mdicio – H. P.
Grice: “Do not say what you believe to be false” --. DifcrimiH inter Dubis et
ionem , Sufpicientm , Opinionem , fy Judicium. i IJ V quatuorvoccs.Dubicatio. Sttfpicio,
Opinio, & Judicium, in hac rcnoftra.ficdiflerunt. Siintelledui 9 hS
proponatur aliquod objeflum , circa quod debeat ju - jnyHRn dicare aliquid , de
quo fu fidentia indicia minusap- BaBnl parent, unde is haereat , nefeiatque, an
affirmare po- tiib debeat an negare ; dicetur efle dubius . Et , fiquidam
intelle- fius tunc velati fufpenfua, & perplexus nullam aflum eliciat ,
dice- tur dubitare negative. Si verA eliciat adjuro, quofedldt dubitare ,
dubitabit adhuc negariv^ ; fed quia additus jam eft epifmodi adtus quafi reflexus,
dicetur ab aliquibus dubitare pofitivd. 286 Explicationis Decalogi . im>.
Neque vakt dicere tProbabiH ter docent nonnulli modo mox do*noo cd perfeda
temeritas, neced lrfio gravis, qban do illc^ui Cc explicando^. $•$ i.*.?. non
ede mortale, etiam finecaufa, crimen oc- fulpicatur, habccadualiccr , vel
faltem virtualiter formidinem op- coltum uni, vel duobus prudentibus rem nfi
evulgaturis manifcftarc, politi , &quafi facili dl paratus
ejufroodifufpiciooem deponere . Id quia id non eft infamare , nec ex eo (altem
notabiliter fima alte- rius hrditur,ergo neque erit mortale apudfefoium non
evulgaturO certi judicare perperam de altero. Non valet, inquam, is enim, n6
di- cit ni fi verum; At in cafu noftrocertb judicat malum grave ex Infuf-
ficicntibus indiciis, quod ex vi illorum cd. Et fand graviter quis pro- ximo
injurius ellet, (i crimen falfum de eo, etiam uni propalaret . j Quatuor autem
conditiones requiruntur ad contrahendum hoc mortale . Prima cooditio ut
judicium fit plend deliberatum. Hinc fi cutium videt hominem eerediente ex
aliena domo, repr^fentetur. quod totum quafieffentiaiiter imbibitur in ipfoadhi
fu fpidon is , & ■ reliquis illh , de quibus eft fermo . t a Per accidens
tamen fufpicio ede mortalis poteft Primd/i pro- cedat ex odiogravi,iddVi quis
licdt videat rem pofie non efre,tamen ipfe propter odium inimici deledetur de
malo gravi ipfius:ut fi quis fufpioctur ede mortuum fuum inimicum , deque ca
morte fibi com- placeat ;quod tamen peccatum noo contra juftitiani credo foret,
fed contra Charitatem, quia non d eledatur , nifi de malo inimici ,quod eft
contra Charitatis virtutem : nili forte deledetur deipfa injufti- eum ede furem
, is non ver£ judicat : fed potius ci proponitur obje- tiamalar fufpicionis,
guod certe raridimum erit. i «itur autem vel ex fupgedione i; Sccundd. Si lui
picans adderet inceriusaliquod aliud malum. quadam naturali fagacitate Naturae.
Cum igitur quidem adhuc fit.led repraefentatto ejus, quod ju- :lum temerarium
ede non poted.Rurius ulu veni- £hun,dc quo ed judicandum : proponitur Dormonis
, vel ex quadam naturaU fa tunc ne judicium quid dicari debet, judicium re non
rard (olet , ut imcucuiou ic, unooiuamairmu acuocra- «ojudrcet aliquid Onidrum
; & tunc, cum potius fit adus primo pri- mu$,Quim volunurtuSjVerd judicium
temerarium quud, ut fit mor- tale,debet plene voluntarii procedere) nequaquam
erit . 6 Sccundaconditio,utfit in re gravi, quia fecus levis erit injuria .
Colligitur autem hxc gravitas ex qualitate , fc profclTione perfona- ium,de
quibus fit judicium. Unde grave non erit, temeri certi judi- care de milite,
quod hodem quaerat ad vindidam , de juvene parum |ionedo,quod ex pravo fine,per
aliquem locum tranfeat , quia ipfi de cjufmodi criminibus gloriantur; quare uon
judicantur, honoris Iffio- nem patL Contra erit, fi temerd certi judices de
probo Epifcopo,vel Religiofo ede roendacem,&c. Propter cande rat ionem
certd temc- H judicare aliquem eflci]Jegitimum,exignobilium,velHiEreticorfi
velH*breorum familia, videturaffrrreiojuriam gravem proximo. Ita ip.i.Jmt.
^.«.41 . quia inter homines j>robos,h*c multum srftimantur , ne i publicis
honoribus , Sc officiis arceantur . Verfirn vide,quae dicaro $ Ledio. 7 Tertia
conditio, ut judicium fit certum moraliter . Secus ut modo dixi, non eflet
Judicium, fed fufpicio, de qua mox . 8 Quarta conditio, ut fit ex levibus con
je&uris, & fufficicntibus judiciis : nam fi ex fufficieotibus , non
erit temeraxiutn, fed pruden- ter elicitum judicium . 9 Sed ecce non exiguam
difficultatem . Quomodo enim digao- fcam indicia ede, vel non ede fufficientia
? Dico, id
tandem pruden- tis arbitrio ede dijudicandum : Regulam tamen hanedari pode .
Quoties judicia non funt proport ionata ad telejudicium, ideft quo- ties
judicia ex fe, aut ex communi hominum u(u funt indifferentia, aut rari conjunda
cum uli effcdu,d icuntur impropor uoruta^uquc aded infufficientia . Si verdfolent
ede ut pluri mfimconjundajproport ionata erunt^c fufficientia. De nodu quis
v.g.fenefirstn alienae dodtus fcaiarum ad- miniculo, occultd aperire tentat :
hoc indicium ed fufficiens ad ju- dicandum illum efTefurem.Dedie quis borue
famae tranfit per viam, ubi Mulier inboneda degit , hoc indicium fufficiens
nequaquam ed, ut credas illum ede adulterum .Fateor non die unum indicium tan-
tummodo expendendum /ed complexionem omnifi; contingit enim ficpd,ut unum
alterum adjuvet, vel minuat, vel omnino tollar. Fac utfiquis,ex illa levi
fufpicione,graviter contemneret proximum, ac fi re vera illud peccatum is commi
fi liet . 1 4 Tertii) . Si fic fufpicans procederet ex illa fufpicione ad dam-
num notabile inferendum exterius proximo : ut fi judex ex levibus indiciis rem
condemnaret , vel Superior Religionis fubditum puni- ret , &c. 15 Qpartd.
Si fufpicioncm quis aliismanifeftet.namexmani- feftatione rei gravis , quamvis
dubiae , regulariter fama , immdnon rarb bona proximi exponuntur gravi periculo
: Experientia enim condat, cum de aliquo homines dubitant , faci Id illum
contcmnc- re^idemque de trahere, atque officia, bouorefque denegare. Qu6d fi
quis uni, vel alteri timoratae confcientisr fuim patefaciat Impicio- nem , unde
prudenter cenfeatur non adede ejufmodi,vcl fimile peri- culum: fandexcufatur
faltem i moruli. Manifedire autem iis, qui- bus poted , aut ex aliquo capite
debet , nui Ium ede peccatum > du- bium non eft. 16 Addunt deniaue plures
fore mortale peccatum fufpicionis , deliberate fufpic ian de perfona
honeih,< 5 c proba aliquid enorme ,ut lueredm,vel incefturo, vel fodomiam de
probo Epifcopo.Aec. Ratio Thorii. ». V t**fi * r ’ l Sufpithnttxitmrt , npo a ,^ ;^ f
lfpmdcnter laclionem afferre notabilan . AdCoofir- £un’te videte aliquem dc die
/coram Vicinia, feoedram perfcalas mationem f Refpondeo aperire velle:potiils^i
prudens es, putabis ipfum elavem propriat do- umen in fuo ordine aliquando pode
c ”®]®y en ?» rowamiCrc.quimroolin fuiumJ-CSC lattopm picio,
femper erit ex genere fuo levis . Obiicies. Homo potids eligeret amitteredecem
aureos v.t qulm bonum fuum nomen, etiam per levidimam fufpicioncm apud unum,vcl
alterum :ergo fi amittere decem aureos resed gravis, er it, & id, de quo
loquimur . Confirmo primd , quia vere majusedbo- num »dc nobilius
,ordimfquealtiorisfama , quim pecunia : ergo ctiaro kviflima famae jadura
gravior erit , quim notabilis jaflura pecuniae .
Confirmotecundd.quiafiamicusfciret meam fufpicio- nem contra ipfum^vertcretur a
mea amicitia : ergo figoura ed hujus generis fufpicioncm graviter amicum Ixdere.
Rd oondeo . Quando fpfpicio ed in genere
fufpicionis , atque ade&Ckfe leve malutn.i nulhiroque effedum graviter
malum pod fe trahens, neque ex odio procedens, nullus homo prudenter eligeret
potids amittere decem aureos; quim illam pati . Ratio ed,qui* fufpicio illa
cdn» fiat ex noAra humana fragiliutcadycrsus quot- cumque vel Sanflidimo* Viros
juxta illud S. Augudini , ciutiiS. Thom. 60 mt - 5 - Sufpicfnttxifrt , iwa
debet iudiWtflpnidcntcr laclionem afferre notabilem . AdConfir- • 1 i Refpondeo
e(R quidem lam»mcx fciytiornordinit , S V.J. qui per aliqua indicii, quoad hanc
praxim , reRe difeurti t . Dv h**'* , mortalt ntntfl. . 10 Certum fit fecunda,
temert judicare in re gravi dealiquotibi prorfus ignoto non ede mortale : quia
moraliter perinde ed , ac u denullojudicares . Videat qoisV.G.Huminem de nofle
caput ha- jbeos pal lio coopertum , vel tranftpt per locafibi ijpiou ,
wcidatque in homines fibi nullo modo cognitos , hic fi temere judicet de illo ,
Sc de his, non peccat mortaliter, quia nemini facit injuriam Quod fi forti
deinde veniat in eorum notitiam, fc gerere prudenter debebit, nec nifi jaxta
ceojcOuras /uAscart , f&m/.ffi", I * n V m 'fi '•"'•t' . let
argiimentalio ab uno ordine ad aliud, fecu> lardcre modicidimi in honore per
levidimam injurum mortale eflet^uia honor ex fe eft mollioris ordinis, quim
fint omnia bona temporalia . Ad (ccundure, irrationabiliter illum amicu m fore
avertendum ab ami- citia ob levem fufpicionem coamici ,cum omnes parati ede ,
in hac valle nodrae fragilitatis .debeamus, ad tolerandas hujus generis lu-
fpiciones,quar non infurgunt et odio, nrc malum patiunt eftoum « quaeque non
rir6 ex amore procedunt^lc cariflimis enim amicis ma- la fubmd e fu fpica mu r,
quia mala in illis adede nollemus . 19 A tqueex dialis dcniquccollige rari
Icthaliter peccari perte- merarium judici umlta Mol. /y. 4 >»//)• 1 J. ».4.
D»cad. M.x.y.x.m. 1*. t ergo incertius ^An fufpicio deliberata in re gravide
^^Deiis^tqueadei temeraria, fit culpa mortalis. 5ub nomine autem fufpicionis
includimus five dubium,fivefu(pi- ^ionem impropriididam,five opinionem • Salas,
Bannez , Aragon. Itasdos, dicunt eflc mortalem; non die concedunt Cajet.
^S*^*Jiiquc apud Dicadill l«J- 4 * 46 qulbus add nhefs.M.
*MoL/e.4V#>“>fV. \ 6 .tond. Axor.^sv/.}. M.i j. 1. 1 1. Praevides mihi
hanc benigniorem placituram. Fateor te ^^ l yP 5 * v, “ i 0 e.Et ratio quae me
movet^a ed» quam affert S.Thom. *f ' '^4. quia fufpicio in genere judicii
edadusimperfe- 1 atque adeo non cftplend temerarius, neque oecedaridconjun- £h*
s c “ m f®5(temptu faltem gravi proximi:crgo ficuti cfterapecca- g^a ^ r 1
»ro,non funt nifi venialia ex parvitate materi^, iu in i«iP>aonis. Antecedem patet^ui* ubi
noo eft perfeda certi tu- px.dub. j Ioquences de viris timoratis . Quis enim
nifi ex gravi * “ ... ' judi -i-* ^ ._Jem~ r; . . julariter potilis errat
errore intelleduS invincibili , putansillud illo odio, velex magna dultitia,cert6
judicat cx indiciis non certis? irnmdetiam htc dultus culpam _ morule
mfipientiffimi vitat ; quia regulariter potius errat errore intellectus
mvincimu , putans mvu indicium ellc certuro,atque fufficiens, quim cx prava
voluntate . De Falsitate – H. P. Grice, « Do not say what you believe to
be false » -- in Judiciis publicis. 1 QOlent hic Autbores non de falfitare
fol um a^ere intacurrto- O te in Judiciis, vertlm etiam de carteris culpis ad
Judicia tpe- dantibus atque aded ad Judicem, Reum, Accuutorem , Tedem, Notarium
. Ifdem ego vedigiis infidam; modd tc,ledor, admoneam* b^c edum taxati me
oreviter efle tradanda,qu^frequentiora funt * cftera legantur 4 curiofo apud Do
dotes, quos jam jam laudabo. 5. t
Caput II. De Falfitate §. L >V«. i T\E Judice nSnulla delibavi in Libri/
prxctdeatibut . Primo, Ad JLx Reum fecundum allegata condemnare valeat, quem
privau (cientia Judex novit innocctcm?/»p./ftf.6.<'.i.$.4.^*.o. Secundd,An
fententiam ferre queat juxta minus probabilem fententiam?/^-^ 1 • •5'4*£f ^ 8-rr. i .t .7.$ . 1 .Ter tid*n ex
levibus indiciis condem- nare valeat Reum ^pauCeanti <M.<M4.Quart6,An
pretium accipere podit Judex pro fententia jufta,vel injuiia.'/«^7.7. c. y nu.t
5. & 14- Quint6,quo modo fe gerere debeat io maletadloribut puniendis?/*^.
a n.y Nunc tria, quacprx exteris fdtu funt ne- ceffaria, de eodem Judice
proponam . Primum erit de modo proce- dendi cjufdcm, Secunddm, dc muneribus ab
i pfo non accipiendis i Tertium , de muneribus ipfi non dandis . Modut
procedendi. a puidnam requiritur, ut Tudcx juridicd procedat ? Refpondeo
duplici modd eos polle procedere. Vel per viam loquifitionis.Vcl ad i nftamiam
partis per viam accufctionis. Lege Sxnch. Leff. dc Lug. mox citandos, & Dicaft. /.*. dt Juft.
tr.\. d. yduA.y 5 Si procedat hoc fecundo modo, requiritur femiplena probatio ,
udex poflit Reum interrogare,& tortu rz fubiiccrc . Secus tene- t urde
damno,&o5feflioi Rcofnfta non ellet valida. Semiplena au- tem
probatioeft,cutnadeft unusTcftis omni exceptione major de- ponens fe vidifTe :
Vel (i adfunc vehementia quaedam indicia, dcc. 4 Si procedat primo modo,
Inqutfitio, vel eft Generalis , vel Spe- cialis,vel Mixta . Generalis eft, quando inquiritur in genere ,an
fub- diti fervent leges <5c (..Specialis, quando inquiritur in particulari
,An Paulus V.G.Homicidiumcommiferit . Mixta, quando inquiritur de perlona
determinata , V. G. de Paulo, non tamen de determinato deliflo, vel contra
quando dedeliCfo determinato V.G- de homici- dio fortd patrato, fed non de
perfona determioata . Dico igitur primd^d generalem i nquiiitionem i Judice
inftituen- dam, non requiri, ut prarcedat infamia, fed tunc interrogati non de-
bent patefacereeos, qui occulta crimina perpetrarunt ,‘etiamG fub juramento,
vel excommunicatione illis praecipiatur, ut qu6d iciunt, proferantjpo(luntenim,ac
debent per sequi vocationem dicere lc oefeire. . Dico fecundd, ad fpecialem
requiri, ut praecedat infamia Autho- ris, vel utrumor dceofparfusfit per
majorem partem viciniae , vel al iud atqui valens . Id autem eft ad inquirendum
; nam deinde ad in- terrogandum Reum, vel fubiicicndum torturae requiritur
femiple- na proba rto, ut di&mneft . Dicoaerttd , quoad Mixtam legendum e
fle LelT./.x.x. 1 9.»*». 109. ficuti etiam cfle luendos Sanch.46.r**/> Jt.de
Lugo t^.dejufi.d. 3 7. /r/7.6.aliofque ab nisciutos, quoad alia huc
pertinentia, nobis enim fatis Gt haec pingui calamo innuifle, ad dandam
Tyrotubus cogni- tionem terminorum . Munera d judice non acceptanda . y Non eft
fermo de jufto ftipendio ipfts confti tuto Gvc ex lege,6ve ex confuetudmcjfive ubi
illae non adfunt,eK pi3o ; Neque de pretio , quid is forti accepit pro co,ad
quod ex juftitia non tenebatur - Ut G no&u ad longum tempus vigila veri
c,qud caufam expediret , Si lon- gum iter fufceperit^cc.Nec de muneribus ipfi
datis ab aliis i litigS- iibus,vcldati$iconfanguineis, amicifque ex ali is
titulis : haec enim live ftipendia/ive dona ex nullo capite ifljufla
fupponuntur.Lege Di- caft./.xV' Jufi.tr.*.d.6.dub+.u.64.Necdc
illaquseftione>Ao pro li- berandis reis liceat fupremo Judici pecuniam accipere,
ea enim huc non pertinet, & d e illa poterit legi Dian. p.J.tr-6. rtf.x ,
Ncc de illa alia, an Tudcx poflit pecuniam accipere proexigenda fententia pro-
babili, dc hac enim breviter, fed fufticifter dixi 48.fr. 3. r. 7.6. 3, ».»j.
Sermo igkur eft de iis muneribus, qu; ad movendum Judicem fo- ient i partibus
dari . Et quidem Pctr.Navarr/.7r.5."«.»a : atque ali- qui ex Societate,
apud Dicaft. mox citandum putant , polle Judicem accipere munera i parti bus,ut
ab amicis,vel perfonis dignis donata, fed non ad movendum animum . Id qudd
tamen non placet Dicaft. l.x.dt Jmfl.tr.x d.i Jui.^.n. 80. quia fi c,
flernitur^ nqui t , via ad omnia munera accipienda ■ Nam proptere! nos abfolute
hic quzrimus, an ehafmodi munera fint illicita, & reftituenda . Elie
communiter i Rep. profliganda certum eft, quia ex Ecclefao X mia, dona txca-
fant ocuht judicum .nihilominus ad trutinam Theologicam fi id expendamus , *ita
dift loguendura eft . 6 Prarfcindendo i Juramento, qudd alicubi emittitur de
non ad- mittendis mujwribus.quodomnindcftobfervandum,& pmfeinde- do i
legibus pofui vis, de quibus poftei ; Vel munera ita accipiuntur i JudicC|Ot ab
illis ncc moneaturad injuftitiam, nec periculum grar ye & proximum Gt,ut ad
eandem acciatur, & tunc jura na cur?, ncc illicita, nec reftitutiooi funt
obnoxia; hujus generis regulariter fune munufcula ex efculentis,vel ex rebus
parvi momenti.Ratiocft^uia tunc non adeft caput , ncc ullius cui pz, nec ullius
pceoae . Vel ita ac- cipiuntur quocuque fine i parte dentur, ut Judex ad injuftitiam
affi- ciatur, vel ut proximum Gt periculum ad illam, & tunc Dico Primd,
illiciti accipi.Dico fecundd, efle obligatione reftitutiouis ante cau- in
Judiciis publicis. 2.87 fam expeditam . Dico tertid noa dfcreftituendi
obligationem tinica caula,Lege d. |64-Reb./»fr.I .dt donat .qu.uh .^tL\x^,mox M
.num. \ ^ ubi folvuntur aliqui textus in contrarium. Ratio primi didi rft, quia
qui amat periculum ta proximum peribit in illo.Katio fecundi didi ell,
quia,«/»^< univerlaliter diximus. Judex obligatur ad removendum il- lud periculum
fu; fubverftonis^t tunc munera ret£ta illud afterunt, ut lupponimusjcrgo. Neque
Judicem ullo modocxcufoab hac citata reftitutione exeo capite, qubd in urbanus
videretur, G munus litigati remitiarut cxcufat inaliquocafude . 1 g. Non,
inquam, excufo, tum quiaex ea rtniffiooe potius honorem ex afleduad
Juftitiam,qulm dcdecusexinurbaniutc, libi apud om- nes conciliaret, tum maxime
quia G fupponis eum per illam ret€tio* nem muneris cfle in periculo proximo
peccandi, qua ratione fob me- ra u rbani cas,n ili accedat alia notabilis
neceftitas.eundcm excularc ab eo periculo cavendo pofTitPCommodiiis igitur huic
Judici remedium erit per P*nitentiam,Ck>nferti<>ncm,& alia operi
devotionis fc con- llanter munire, rvc injuftitiam faciat , namficprobabilitcrpracvidet
conflantem fe luturum in bono propofito, jam non erit in proximo periculo
peccandi, qu^d fi Id probabiliter habere non poflit, reftitu- tiouemomoind
expediat necdTscfl.Lcgc noflram Mtti.Conf /.i. c.\. Caramuel «» « io- 6-Ritio
tertii didi eliquia fi liti- gans ver£ dedit gratis illa munera, tranftulit
Dominium in Jud icem, Ct finita caufa jara non eft ampliiis locus illius
periculi . 7 Venio ad leges hununas JurisCdmunis. Et pro Judice feculari d uo
dico.Primd, probabile mini die, ex Dicaft. ioe.eit. «.8a.Gi Judi- ce munera,
etiam contra leges has acceptata fuerint, non cfle obliga- tionem reftitutionis
ante fententiam. Ratiocft t quia in his legibus i>6 adfunt verba clar£
impedientia translationem Dominii in Judicem; & ex alia parte reftitutio ab
i ifdem luibus videtur impolita in poe- nam, atque ade6 non urgere ante
feotetiam. Poft fententiam obliga- tio urgdiit q**i» i u ^* fententia: femper
eft flandum^it omnes doce- mus.Legede Lugor.a dtfuflJ.yjftti.i yH <*. 1 8
j.ubi, quid, quando, vel eft injulla lentent ia, vel praei nmptioni falfz
innixa . Dixi ( venio ad leges Juris communis )nam proprias quifquefuas
confideret, ut Hifpanas confideravit pluribus Sanchez tonfiU. tapA.d. 1. Ec
quoad Jus Hirpanicum,uc etiam, quoad mulu,quat in toto hoc Q.dilpucata funt 1
nobis, vide Thomam Hurtad p.x.mor.tr&e.x. dnu. 2.64. nec omittatur
CoSttopx\-,de jafl romm.d.x.%.1 r. num. z. qui con- firmat.quod ego modd
dixi,nullam fcil.efle lcgem:qua; irritet tranf- lationem dominii munerum Judici
donatorum,additq,irritationem adus ,& translationem domini i, nunquam eflj
inducendara,mfi legi- bus fuerit maniteiliflimd exprefla . Dico iecundd,
(prffcindendo abeo quod modd didum eft efle de jure naturae)Judiccsizcu lares
non peccare faltem mortaliter exeo folo capite, qudd ad versds has leges
farculares operetur . Ratio eft, quia probabiliter cenfcntNav.Cov.Val.aiiique
apud Caftrop. d.t.dt 'WP 1 ?.».y-frculares leges faltem debdo ad mortale
nequaquam obllringerepiifi id exprcfsd declarent • g Jam verd fupereft dicere
de Ecclefkaflieis Judicibus Gve Ordi- nari is, five Delegatis :de quibus item
affero duo . Aflero primotfirarfcindendo Gmiliter l jure pofitivo, etiam G
iljj- citc Judex Ecclefiafticus agat acceptando munera, non obligari ante
fententiam ad reftitutionem. Ratio eft eadem, quz modd » 7. dida eft de Judice
farculari- Excipe, nifi fint accepta pro ferenda fententu
jufta,dequarediximus/ttp^/.6 c.y§.\.nuM.pnftnim 13. Excipe item, nifi accepta
fuerint ratione vifi tationis : fed id eft de jure pofiti- ▼o,ut paulo poft ».
1 o.d icam .Excipe demum, mfi intercurrat fimonia, utexlcpatet. 9 Aflero
fecundd, quod culpam, conGdcrando foldm Jus po- fitivum, ( nam quid prohibeatur
de J ure nature, di^um eft fu po- ridsuniverfim mmir.6.) me non invenire verba
in (acris Canoni- bus clara denotantia obligationem fub mortali, quamvis enim
id graviter prohibeaturKamen rigidior vox, quam invenio, eft,M*«- damut , que
obligationem ad mortalem culpam cx aliquorum fen- tentia non ofteodit . Ita
Ator.part.t./.y Ji, Vtrb. Ltx num.6. dc uni verfim Cajet, infumm. Vtrb.
Gltritornm ptteata , ver fu/, finem. Qudd fi jubeatur c. Jiat ut um §. fi fuid
autem t dt Rtftriptitin 6. acceptum reftitui , id intellip.et quis poft
fententiam, ficuti modd didum eft de Judice feculari . Proterantur Canones .
Non quod pro certd afferam non adeffe prohibitionem fub mortali , lego enim Do-
doresrteidiflimd ju vehere contra e|ufmodi munera; led ut rem coo- Gderandam
fapientioribus offeram . 10 inquit Pontifex, cap. eam ab omni , devita
jjboneftat. Citrit .) ad audientiam ApoieUtm noftri ptrvenir , fabd ritm ex Dt-
/tgatione mfira canf te ftefeipitii prrtraflanda e , more faeutarium , /»- per
decima Utu , vel parte a/ia pro di ver f a terrarum eon/eettudteu , praler
txpenfat viFlua/rum t tum frtigantibui , recepti/ pignoribus , pro
Sa/ariotonvenitit . Non attendentis , qubd ab boe vobis , {y ahii Clerici/ fint
Ecc/efia/liciredditut deputati , ut ex ipfi i bo nefit vivere dt- beatit : ut
infri - tdebque mandamus ^fuattnue ab bu/afmode txaflio- nibus dt extero
abftintnln , vigorem judiciarium gratis fittdtatit Uti • gautibus impertiri . .
Et c ap.fi at ut
um jf . «*/ 'P** 1 referrpt. ,n &. Infuperpt gratu & cum omni puritate
judicium teram ipfo procedat , nu/hse» munus, vel quid. quid Explicationis
Decalogi qutd*ltud{ nifi fafan e f/U lenium , vel peculentxm mare UbereUteit
ablatum y quod pauci/ ciufhmipaffit ditbu/fiyc.fiociparo b partibuitfue-
Mtercumque perquiram . Et tn Decreto c. non liceat li. f.j. Nem licet Judici
vondere juflum judumm,rlfi l it tat Advocate vendere ju fiunt patrac iulum ,(y
Jurtfcon- fulte r ellum canfilium . Ibidem, cap. uen f an) §. Hietantem 14?. J.
Ille tamen fetet tanquam mule fibi allatam pecuniam repetere, q ui jufium
judicium tmit , quantam t>ema U tfft mea debuit . 1 1 Ha&emis facri Ca
nones;neque hac de re alio* invenio : inve- 010 quidem alios
multdfeverioreshofquc i Sacro Concilio Trident. f*{f.\\.c.\.d*rtfetm. renovatos
. Sed loquuntur de Viiitatoribuyjui fandfi munera accipiant i vifitatis,
peccant morraliterA ad reditu- tionf tenentur,immo dum de cafu Vifitationis tam
rigidd Canones loquuntur ,non ver b fic de aliis cafibus^ns in folo rigore jur
is natura- lis r- linquere videmur . Tantum rigorem in vifitatoribus fi libet
eo- JgQoCccrc,eccetCXUX$,c.J(amena ^ pro/uretiane^de cenfibus jy exafi. im 6 .
& confirmatur t. exedit eadem.Caveet t inquit, u* ipfe ( Vi litator) vol
quifquem fumum aliquod mutmut, quodeumque fit y(y quatit arcum, que efferat ut
t pra fumat recipere i ut nenq ue fua funi Rideatur querere , fedque lefuCbrifii.
fi fecerit centra pr e funptum , recipient me- Jedlhtnem incurret , A que
nunquam ( ni fi duplum refiituet ) liberetur. Valumutemim iu bii frundem
quemhbtt penitut ruituri . Hasc ibi • Ad- verte tarrven legitimas procurationes
pro moderato vi&uefle coo- ceflasAc.LegeTrid. t.c . Adverte item
Inouifitoribusprohibitum ede dona percipere etiam ab Officialibus, fub poena
excommunica- tionis latz fententiae . Lege Sane. l.\. cenfi t. unice, dtfi.
1.0.6. ia Puto autem, in illo verb H.pr*f »*»••) temperari id, quod rigidd
notat Glofl. in d.c. 1 (cmauaJS precuretionet de cenfibmt, (y txefl.V.Afi- qued
munus 4\xm innuit,Vifita<orem,ne rfculenta quidem, & mod ic$
confiderationis munera pofle recipere,quamvis,per t. St utut umj ita-
vaun,pofT]t eadem recipere Judex Ecclefiafticus extra V ifitationes • Puto,
inquam temperari . Cilm enim illud ( prefumet ) temeritatem
©ftendatjCrederemeritdpofiumus tantum rigorem ad modica cfeu- lenta, vel ad
exigua firoilia nequaquam extendi . Et Trident inum teee ei», 'hunc Canooem
confirmans licet non utatur eodem verbo fre fumat) dum tamen aliud non
explicuit» videtur fol&raidem, quod Canon voluifle. Munera Judici an
demanda > 1 5 Quando Judex lieitd poteft accipere munera juxta didU,lici-
tiic alis dooat.Sed quid, quando illicite Judex petit, vel accipi t«Re-
fpondeo.Si ea quis dat^d redimendam luam vexationem i njullam.no peccat Ita
Mof.r«».r 4r^?.x>.88.Saoch./.l. Canfil.c. unice, dub .3 . Sc
communiter.RebelUliiquc apud Dicaftilk/.r.» -86. Nefit umeo li- tigans facilis
ad credendum vexationem injudam intercedere, quia omnes fer* litigantes putant,
fe injuftd vexari, cum tamen u6 ita fit , Interced it umen, quando imminet
periculum darz injuftiti* , vel iujuftz inzqualitatts.ro expediendis negotiis,
iispriuaexpcditi*,mb judicitun fimuioi, qui iliquibul propter anunera
aeceptaaditumprzbentad judicem, aliis injuftd excJufis «mniob pecmefted tamen
iiidem propter eandem rationem dare licebit munera ad redimendam vexationem.
Dixi (lojulle) nara fi, line alterius prejudicio^xtraoidmarium favorem bmulus
procuret Iitigantiplicite, quamvis indecori, propter hanc aulam, aliquid acci-
**?»' Non «flu* Judct.riiiverccHJiunt Jd rcdiraendim tCMtio- orovicberefpncifr
peccitumJmimloA «ftuur, quu, mvitr, ti Dominis accipiuntur. , . Denique Judicis
Amafip quando ad lolicitandam caulam munera liceat offerre, diximus 4|.^. 4 ff
l J- ^ .§ H. tfptu en liciti aperiat acculte, vel faffa crimina Tcfii um } S
/^VUarres primo , poteft ne Reus ad onerandam falforura Te- yZftiuro
aufhoritatem^oruro occujta crimina revelare >Retp. li alia vja non datur,
qu» commmodd tcftimoniu mhrmetdani poteft, Jive (ponti, five compulfi l Judice
teftesilli tcftati fuerint. Ita Lefs. ruidi amico tuo ea lege, ut nihil
dicttet,ipfe autera manifeftavit al- teri cum gravi oftetifione tua, vel
alterius, potes tu negare te id ipe- ruifle . Quilibet enim habet jus
te^cndi^uantumpoteft/uadi6la,dc fadla,unde natatur ofienlio. Qubd fi amicus patefecit incafu, quo licite
poterat: tu illum fine injuria non pofiesut mendacem pronun- ciare . 4 H
xcpajfim inore funtomniumjillud fingulare e fi , & difficile : An fi alio
modo te ab injuftotefte tueri nequeas, licitd faila crimina illi
poflisobiicere,auanufufficiant ad tuam jufiaro ddcnfiooc?Duo affero,unum mihi
latis probabilc^l cerum fatis incertum . j Probabile mihi eft,te,fi id
facias,nnn peccare contra Juftitiam , unde nec obligari ad reftitutionem. Ita
Bannez, Ledefma, loan. Ia Crux^llatii de Lugo/o.aV/ jufi .d.yyfr£i.x.nem.i6 D\c
latd contra qoendam innominatum /.1. dejuft.tr.xj.ix.p.q. d*. «10.404- &
apud Dianam^ ytr.S rtf.qt , . Ratio cU,quia,ficuti fi ad defendendam tuam vitam
contra invadentem, mendaciisA ftratasemate cura rcs,ut ille i
nfovcamv.g.caderetpmciidax quidem c fies, fcd noniojuftus: cum (quoad
Juftitiam)habeas jus tedrfendendi omnibus viis : ita in cafu nofi ro, &c.
Et Ratio a priori eft,q uia defenfio vite contra injufii ag- gredientem^u^ert i
quacumque tua a&ioae ad defenfionem neccfla- riaomnem rationem in/uftitiz.
6 Incertum mihi eft.An id poflit fieri liciti fine ulla culpa^Et qui- dem de
Lugoi»i/W?.» uum.it. fic habet . Cntum e fi neu licere , quia edmiuus trti
mendecium^ued nunquam licet . Et poli qultuor interje- flas lineas. Hee falfum
ait, crimen teftii , erit prAtandumptr tefief altet , qui eitm debeant jur ere
, temmitteut peccatum mortale , fy per comfequeni 001 ed boc Imteri y erit
mortale. Hzc ille, qui expliat. Ioan.UCrux,Banacx,Orelt.Ledefm.apud Dianam mox
citandum, fuosin contrariumcitatDian.^.). tr. ^.rtf 4.. ai tque, eos docere non
ede mortale ex parte injuftitiz, ooo verb non die mortale faltem cx parce
perjurii. 7 V ideo doftrinam hanc. Sed quoniam tota culpa refunditur in
mendacium, & perjurium, fequitur Quzilio : fi fol&meflec men- dacium
fine juramento, non ede morule, quia quamvis hoc menda- cium fit abfoluti dc
malogravi contra proximum , tamen cum jufti i me hoc damnum inferatur.non eflet
mihi imputandum ad grave i Atque hanc fequelamexpretse concedunt Hurtad. &
Bannez, apud Dian-f.g. rr.g. roJ.^\. Secundi, etiam accedente juramento poflec
adhiberi zquivocatio tum d me, tumabiis^uibuscilccru mea innocetiaA fic vitari
per- jurium, feu mendacium, quo folo pofito negant communiter Dod»- resA ipfcde
Lugo hanc lentent um.Si igitur hoc tollatur, non fune huic dodtrinz contrarii.
Juramento autem pqui voco.c 1 1 J in judicio, fi id illegitimum fit, me
ficitdpofl^uti docet CaftropalaAs cum aliis /. j d.x.de juram. p.-j.n.x .
cr.oetiain in Judicio ubi injufius eft tcftis. Videbitur igitur alicui pofle
vitari morule ab eo, qua in pnrdiOo cafu , falfo , vel illegitimo tefti falfa
cnmina impingie . Adhuc umen incertum id cft pronuocto,Ut quid enim ? fi fodo-
1.*.* -Quilibet enim jus fe tu(di habet cum judo moderamine, prztcrtim eodem
genere Armorum, quo oppugnatur. Qubd fi alia sri* 1 “t item fi per mani
feftationem unius pecati minoris fibi cQ o \ Uriere latis polfet, mapifrftaret
autem majus, euro Peccatura m Juftitiam puto jficuti eodem modo pecare
fuppofui- corporaliter defendendo^rxee- Hinr defimfionis. j ■*£ ab arV r* uitUT
primdyt um/iui accufatut de criminc^uod juri- j 1 l * t ore probari nequit, non
folum pofle negarecrimen, 0 B Cte accufatorctn alumnuri,<3c mentiri. Ita
Petr. Nav. lege etiam S.Tbom^.».f .60.«*« x.qui enim accufat de m inc,quod
prohari non poteft, calumniator cft, A mentiri przfu- 0*** ta L« • > #
sequitur f ccun< Jo : idem efic extn judicium, quare fi quid ape- mitam
oportet probari cfle illum teftemdi excomroumcatum^ih*- reticum/ Sibi
teftssfalfus id imputet, rclpondebit aliquis- Audio: fcd adhuc hzreo-Quid
enim,fi fit necefli publica* feripturasemen- tir i, poflec ne Notarius publicus
ad hoc induci, fi Notario conflaret mea innocentia ? Quidni? Refpondabis . W
enim non eft infidelem effeReip.fed maxime fidelem , dum e jufdem Rei p.
innocentes 6c defenduntur . Verilm fi aperiatur hujusmodi oftium, quo modofta-
bunt publica Judicia ? Inveniantur, Refpondebis, teftes veri, ut fao- £tx
requirunt tribunalia . Duo enim falfi teftel quacumque arte re- pelluntur
.publica judicia firmantur potius.non infirmantur . Sed ego iterfim auoio,qu»a
tamen adhuc durum audid,libenter nodum hunc in aliud tempus evolvendum refervo.
An reo liceat crimen fibi imponere ad eviunda tormenta, dicam inferius, r.j.
$.6. Hfui An debeat fi ere fent entia } 8 Quzres fecund6:Teneturne Reus condemnatus
ftare fentftif Judicis? Refp. fieft jufta, tenetur : quii fententiaeft veluti
quzdam lex privato impoGu, unde condemnatus ad folvenda certum verbi gratia
Abet fol vere etiam in confcientia.Si eft injufla, non tenetur : quia oon
expedit bonopublicojUt qui per calumniam, vel falfo* tc ftet convidlus
cft,obligctur in conte icnuaAc.S d dc hac re vide diftin«d apud de Lugo 4
x.dtjufi.d.\q.f$li j,J«i 185.& de injufla lententia in materia Beneficiorum
vide Di caft . 4 * jtcjufljr. 1 ,dif. I j./a.Nosunu noutu dignum diximus 1.6. 1
4. S.x.n.j. , An Remi y etiam Hflrfjafuty fuperc queat l Carecre ? 9 Qweres
tertib:Reus I i citd ne fugit e Carcerc?Refp.cum codrtn ib'dmb+. non
folilmantedcd etiam poli juftam fententiam licitd n»- git,fi fit periculum
damnacionisad poenam mortis vel mutilat ioni* , vel gravis mali , quia non
poteft poni przceptum^it ibi maneat cum tanto tuo damno. Probabile item eft,
pofle vincula effringere, « rumpere ca ic e r e m ; faltem cum animo
reftituendi frafltionis damnu quod tamen damuum reftitui non eflfe in ufu putat
LiH. Hb.x.t*p.\ t . num.\q.fin$. Ratio eft, quia qui poteft velle finem, poteft
pone- re media, neque id cft inferre vimpubticz poteftati; per hanc enim k Cap.
II. De Falliute in Judiciis publicis. 289 poftquam oftendi t Advocato fua
Arma^ogeretur flare pretio, quod Advocato libuerit . Ceterum fi nulla
interveniat fraus vel lia udis periculum, non exillimo cum Dsaa. p.i.fr.t6>
r '/-47. has leges obli- gare in collicientia, quia fundantur fnprxfumpcioae
fraudum Si- cuti autem pofle Advocatum poftvtdoriam accipere , quae gratis
dantur,certumeftdta magnum periculum erit, ne mmgratisden- tur,quandoab
Advocato nimia folHdtudinc requiruntur : dabit enim Cliens cx timore, ne alii»
ab Advocato injufte vexetur . J Praetereipotefl Ad voca tus accipere integrum
ftipendium pro lite promiflutn , quando promi ttitur quid determinatum pro tou
lite ad finem ufque, etiamii Clienseam non profequatur. Lege Fag- Ratio cfl,
quia ftcuti,qui locat operam luam proanno, non debet fuo pretio defraudari, fi
per ipfutn noo ftat illam ponere* ita incafu aoftro . Quando tamen Advocatus
propter infirmitatem v. gr. non fervit, lolum meretur ftipendium pro tempore
fervit i i . Quando item Advocatus, dum non agit hujus Clientis caufam , fu»
icTpit aliam ,quam noo fincepilTet fi priorem fuifietprofequutus , compcnfare
debet lucrum, nec poteft gaudere priore ftipendio. Quando denique Advocatus
potius clegilTet amittere flipendlum , £c non laborare, quim contra, non valet
faltem integrum eipoice- re Aipendium,quia jam non laboravit . Vide taracn
quoad hoc po- llremumca.qusE notavi l*b 5. 4 Pari modo
jufteftipcndiumaccipict.quod folet quodlibetai*- no dari, tametfi eo anno
nullam caufam Clientis agat,nam(leclufo tx Soldmerso dubitatur, An alii pofTint
adjuvare Reumaddi- pad o, cui eflet liandum) ipfecft paratus advocare, ooufque
fubit - I I r. J :L T ™r *• J r Ci in llMtrliMC enim prohibetur, ne fiat vis
contra Judices, &Min»ftros, quando jnlte agunt, non verd contra vincula,*
carcerem. Idem puto fi quis fit ineodom carceret & propter paritatem
rationis in Triremibus 1 obpznamdelidi : in carcere inquam atroci , vel
perpetui , vei pro longo tempore, tum pro brevi , & ordinario habet jus
Judex . Legr D 1 an ,p, 1. trafl, t -j.ref. jj. ciut Leflium,Maldcrum, Ledefmam
, iliofque. 10 Quid de Religiofo, potcfl ne lugere £ carcere, faltem, utfe fuo
Superiori mitiori fidat? de Hoc legeSanch. M.6. •» Doeal. eaf.%.
nnw.ia.llridius loquencem :fed lege Caftrop. de V «** {«% «M. d.4. fmt. 14. Ac
Suarez tom+Jo %/f/r.l^.i, r4s.r0. num. io. # 1 1 . lo- quentes mitius,£c
Granad. tom.x.tr.^.d.i j.n«.a8.foquentem Bannes x.XAumftfiqjtr.^poa
y.raar/.mitiflimd quoad triremes, modd fugtat non ut vagetur, led ut ad
Superiorem, vel Pontificem pro rcuiillione COBbmt. 11 Denique poteft ne quis
licite adjuvare didum Reum, ad fu* gicndutn,& ad carcerem eft i
ngendunPRefp. Certum eft Miniftros, & Officiales Juftitiac non pofle, quia
ex Officio tenentur cuftodire . Certum efl Secundo; Alios pofle confli Iere
Reo, ut fugiat, quia fi sp- fe licite poteft fugere, poterit Ac
confultorcoofulere. Certumett Tertii, vel land Probabile ex de
Lugo/.r.rfLfo/W^.rf.jj.tedari ipfi inflru menta v^lecuriro , ut ipfe Reus
effodiat parietem, vel effrin- gat carcerem, fugiaique^uiajUt modd dia i, qui
licite ponit finem, li- cite ponit Ac media. tiamcarceris fr'*dionern,ad quod
fic refpondet *b. de Lugo : omnes refpuendi adverfae patris patrocinium . ffi
in decurlu litis Cliens •tegant , poffeal et juvare Reum effidiende parietes ,
effringende porta / , tranfigat cum adverfario, fifliaturque I is per
tranfadionemj licite vel alia fimslia fati* ndo . Si enim non licet effiingtre
portat , vel effio- item Advocatus accipiet determinatum ftipendium promifluoi
pro dtrt pariotot demut privata , «mu Keebit domui publica , porquod
totalite;nam uonftat per Advocatum , ut lis per fuos terminos publica patefias
pateretur vim effinderetur ,• hcet ergo f(te ipfi , pro- non currat. At fi non
fuerit determinatum pretium protota lite, pt»r natur ah jus conf ornandi fe
tffum , /ierat Ufarrrt , nontamonhof led Advocatum ferviat ad rautn anni ,
Jbanc iolam accipiet . lUud licebit ahii , qsttbut id non eft neceffirmm adfui
eenfervatienem . Et de fubtra&ione ex negatione fui laboris , quod modo
dixi. Ac de fu- paulipAftobiicienti fibicur mittere quis poffit Reo fecurira ad
ef- Iccptione aliarum caularum, femper ell proportionalicer in fimili-
fi-logttdum carcerem ; non verdfervum* qui adjuvet ; Refpondet busappHcandum-
fecurimefleinflrumentum inanimatum, fervum verd animatum. * AA Strvui iraqi/o (mi
) rflodund* tarcrrtm , ptecartl , quia /<mti filant ipftrtm alienam invita
Domino , ut diximui , atque idtl Qj Domiuut pete aret , mitten/ y (jpraeipien/
fervo , quod 'phrvut fi 'ut fet eat* fatere etenpottfl /feturis autem feindtndo
mnp teat i idtb net fuiillamtmt- fit, tilmnte fit caufapettandi , nec ipft t
tepentur immediati tffraftb- mi t arteris . H*c ille, rui ncauer» fubfcribrrr.
n t arteris . H*c ille, cui nequeo fubfcribeTe. Primd, quia univerfalicer qui
potefl ponere finem, poteft , ut di- Qum eft^dhibere media : At medium en, Reum
in cffringendocar- cerem, habere meum , vel tuum ferrum adjuvantem .
Secundd^uia diximus figM.te&e .60,1 .nec potuit negare de Lu- go citatus
ii. me furari poflejTi aliunde non habeo,proextremdindi- gente, quod enim ipfe
licite poteft , ptrffiim Ac egoejus proximus, tunc enim per me taoquana per
inftrumentuinfurripit , quodfuum ciatio judicialis : quando ut fupefior pro fuo
munere faciat , quod efl.extrcmd indigens, (^x^c^^usptt
aliumfatit^pttfti^umfacert judicabit expediens, dicitur proprie
Dcnunciatiocanouica : nara late appellaturetiam Judicialis, quia fit
Supehori,ut Judici. De- catoufusefiec . Ratio eft,ouia labor, quem ipfefufcipit
in fuacau* fae defendenda, meretur iflud ftipendium , neque debet cedere ia
utilitatem adverfarii . Quae diximus de Ad vocato, propter parita- tem rationis
eti am de Proc uratore diAa cenfcantur . iv. Ateufator , (fr Denuntiator . 1
f'“\l 7 ando crimen proximi Superiori aperitur folUm propter V J bonum ,&
emendationem fratris , dicitur Denunctatiopa- ^^"'cerna : quando ut delinquens
puniatur, dicitur Denun- tri detur . Tcrtid , quia faltefuppomtureftc peccatum
adjuvare Reumin effringendo carcere : fi enim non eft peccatum pro ipfo Reo,
nec erit oadiuvi eendi Malefaiiores ad carceres , non verd dare poteft
praeceptum , itu tollere ju*,quod quifque habet fe detendendi ii duris
tormentis , Jkc. Unde colligii^lfum ede fervum illum peccare adjuvando , non
enim peccat . ut patet ex dialis, Ac confequenter quoad hoc eadem erit ratio de
leam illa, & de fervo ? Quintd: Si Reas cx fc poteft effringere carcerem ob
fui confervx- t jonem,id certe eft propter amorem , quem quifque debet (ibi
ipfi .* ergo poterunt ejus Fatcr, Sc Mater, qui una pexfooa cenfentur cum
fillojquiquefaspcmagis amant filiosquxm feipfos.Et certiqufs fer- reus negabit
Matri polle adjuvare filiumf quem mox moriturum ti» met )ad carceres
effringendos iliumque icrVandum ? Si Matri rd concedis, ergo Patri, ergo
fmrijforori, amico, ergo cuicumqucpro- ximo, qui ex char itate movetur
adjuvandum . Sempcr autem fupp^ 00 tugam hujus in damnum Reipubl. vel vitx
alterius vergere in ju- fli non debere, ut ex fe patet . $. Ili. Advotatut
Procurator . 1 Uw caufas poffit Ad vocatuipatrocimri dixi/»p./. ix. j, jf.7.
V^Rurfus ex fuperioribus 4 i.tr 4.r.i. 0.6. n.i*. Colligi poteft , An teneatur reftitucre
p^nam pecuniariam , quam Cliens iojuftd de- fenfusfolvilTeteot item, An
teneatur patrocinari extreme indigenti? ft*p. /. J. r.i.per tot. nunc ergo d
umtaxat addendum aliquid eft de fli- pendio ipfi debito. * Et pr i mbrftfidem
prohibentur in jure log.fumpius Jf.de paSlirfy sliti , pofle Advocatum cum
Cliente loco ftipendii pacifci de quota E
rtefitts^ioceftdedimidia^veltmiayVelquaKa parte ipfi danda^i vincatur .
Ratioprohibitionis fuit, ne per fas,vel nefas advocatus nceotiS
promoveret-Rurfui proh ibetur,r»e idem de pretio conve- niat cum Cliente pqft
inchoatam litem,fed vel ante illam incarptS, ^elpoft finiam colligitur ex e.
infamet Ratio fuit, neClieo* ‘ T amb. T.l.de Dee , Prat, ois.qoz non lubit
Denunciator . a De bis autem plura funt, & varia, quar clare afferuntur i
Do. foribus : illos ad i . Ego enim illud hicdumtaxat proferam, quod ti-
moratum, Cc probum virum torfit nudius tertius , nequede fuo ti- more amice
confulit . Dum is, nomine Cajus^ure d ornum reverte- returlub primam nodem. aggrefliiscx
improvifoa Titio, vulnera- tur gravi vulnere nullis przlentibus, & ut ipfe
fatetur , nullis non folum vehementibus , fed ne probabilibus quidem
exiftentibus conicd uris, ouibus probare poffit i Titio, ( quem certiffimc
cogno- vit ) fuiffe vulnus inftidum . Quzrit ergo, an peccet» fi Titium bo- nae
famz virum ad Judicem differat ? Ratio ti moris , & dubitatio- nis fuit,
quia occulto cxiftentedeiiflo mfamarctor proximus, oui jus habet, ne famam
amittat ex occulto crimine. Id fimilecontin- git non multo hinc tempore , nam
improbus quidam Reiigiolus tenuvit puerum indecore ofailari, nefeioquo
occultiffimo in lo- co, dubiutumquefuit, An Puer rem deferre ad Superiorem pa-
Um potuerit, quamvis ejufdem Rcligiofi ali s optimi nomiois in- famia fuiBet
confecutura? I Antequam refponderem, volui aliquot Dodorcs evolvere, ex quibus
afferam bk inftar omnium duas. Fagundez, AcdeLugo , Prior loquens, an accufatio
fieri poffit nonprxmiflacorredione , fc ait hl. 8. «» Deraiog.tap.tf) ,num.\ 9.
V i di f api dubitati , an ante ac- tufas (enem promittenda ftmper fit fraterna
Monitio ? fy fic f(efpoa. dto . Prima Centiufie , fi At rufator poteft probare
in Judcio at tufa. lienem , quam proponit , non renetur promittere fraternam
admo- nitionem , fivo in ea vindillam propria injuria intendat , fice pu-
blicum bonum ^ripub/ica , qua vult , ut publica detela punian- tur , ac
fttleraU timore fnppticii cohibeantur . Et pauli p e ft addit trti hujus ni rationes .
Primam t quia nimtt ejftS difficti} obligaro atroci afftlhsm injuria , ad
faciendam ta/urianti torreSlionem fra- ter ne tn exi flent e injuria publica ,
quaque probari poteft . Secun- dam , quia D* linquens fit pebhti gut mmenique
dedit , ut aetn- fate ipfttm poffit. Tertiam , qma m accufatton, dirdii , & ,ov*e- T diatb Explicationis
Decalogi diali intenditur bonum J(tipkbhea , nem iere deUnquemit ptcuftare
Penum , ed quod immediati ‘t"d*t correfiie, ftc. S,- eunda Contlufio qi t
*nAo rnmentfi etcultum,(j in Juditio probari nen pettfi , tunc te. nttur m f tu
feter ante ettufeiiexem prxmitirre admonitionem , (f fec- eet mortaliter contra
Cbantatem , mfi tilem premit tat , fi ex tl.a emen- datio Pute terit freretur
,prefertim fi tpfe /nperfona bentfla , (j boner fume . Excipiende tamen/ une
trimine ex fe contra bcnumpub/u um, qua- lia funt ba rtfiijefifiteno nummorum,
prodit io m Principem, (j fimtiee . Hzc cx Faeundcz . Vide occultum crimen non
polle in Judicium commi fit, fit Porfonm bene feme.ftc. De Lugo autem,
tem.i.dejuit.d.i-j.fefi.j.aum.jb. loqucnsnon dcacculauone lolum, fed
univcrlalitcr de quacumque dcnuncia- tione judiciali , fic habet . Dubiteri
pettft y An ut denum iatio i ititi fiat, requirat procedentem infamiam .
Suppommut autem neminem pefi e Atitl judicialiter denuntier» , mfiqued bene
fide putet pojje in juditie 1 'e - git ime preberi ( /equitur puto pretrr
brrrejtm elterum infeihvem, (jt. ) etioquin fine ulle fruliu infamaretur
proximat . Hec /uppofito prune fentenlie ( numtr .77 ) decet neminem pefje
juridice donant, ero pec ce- tum fecretum ,etiemfi po/fit il/iut tnmen ptcbert
% ntfi trimen fit te /e , quid redundet m l^eipui/ice , vtl innecentit frete
damnum . Oppefite termen ftntentie ( nu. /8.) videtur torter, quhmolii videntur
/apponere ut cemmunem , Suere Filliutiui , Meline . Patie efi,quie fit ut
propter bonum tommune unufquifque bebet fatuitatem eccufendt , que proba- rt
pote fi , fic bebet fece halem denuntiandi ab f que maline dttraiho- nit i
prependrret enim bonum commune , contra quod e/f,t fi /t irent fte - tereti
bemi ne r t fe pojje impuni pectere, abfquo metu faner, quandtii eorum de htle
non ejfent divulgata . Hsrc ille • Notas illud {qu* probare pettfi , equod bona
fide, putat poflcin judicio probare. ) Cum ergo Cajus, dc ille puer non putent
bona fide poflc vulnus, & olculum probari, ic- quitur, nec polle illud
denunciari. j Equidem allero in rigore Theorico Gcelleomninb lentiendum, &
id probari 4 praedi da dodrina Theologorum . Ctrterum in praxi putare cum dc
Lugo in fimih /ib 4. re/p. mora/, dub.46. num- quam peccari, etiamfi
occultiflima Judici deterantur ab eo,qui in;u* riam pafluseft.vel ab i is ad
quos juxta Dodores injuria pertinet, ut Pater, Frater &c. Videapud
fagund.pr.8.'.;8. *.io.& Sane, fib.6. ten/.p.i.dub.io Sempcr autem
lupponeabeflc debere odium , Ac defiderium m ulla- vindidae. Ratio dodnnz data- pollet
efle, quia nunquam defunt rationes propalandi , lauet communis praxis .
Quisenim eA ille, qui hodie ad Superiorem , vel Judicem non de- fert faltem per
viam querclx, injurias libi illatas quocumque in lo- co, & quacumque
ratione illas acceperit? Et mcritdPrimd, quia Judex , dc Praelatus, quibusmulta
lunt cognita, quique manus, ut dicitur, valde longas habent, aliquas fortalsc
conjeduras ex- pifcabuntur , per quas poffint ad Judicium procedere :dc reipfa
millies evenit, ut occultiffimi delinquentes comprehenfi abin- duftriisMiniftri
non rard fuerint. Facit huc praxis, quam appro- bat LelT. /ib.z.f.xq.n.t . apud
dc Lugo, tec.cit/tfl.6 . ».64. contra Navar. perquam Judices Saeculares nulla
praecedente infamia ex fimplici de latione alicuius procedunt ad Ipecialem
inquilicionem contra aliquam perlonam. 6 Secundi, quia nimis edet oncrofum
injuriato ; fi antequam de* ferat, ipfi fit (peculandum an teiles habeat, an
probi il fint.an adfint conjedurar vehementes, vel probabiles, &c. id fieri
debere in pro- S ii didaacculationc mirum non ed, quia per acculationem hoc i
onusaccufator imponit»atdenunciator judicis Officium dum- taxat implorat,
extera ipfius prudentiae remittit . 7 Tcrtib^uia fummum malum Rcipubliczctlec
(celeratis hac impunitate occulti criminis aniim dare vexandi proximum ; nam J
uando iciunt fe, quomodocumque occulte peccaverint, ede apud udiccm prodendos ,
avertentur tacili&s i malis . 8 Quarti, prxilat. Superiorem feire dclidia
fubditi non iolum in foro paterno,ied iniudiculi : nam licet, quando probari
non podunt propter defeflum Tedium, procedere ncoueat ad p^nam .tamen illa
cognitio inferviet faltem , ut forte incidentem eundem in fimi lia Mccata
poffitpodci Judex fecuriuscadigare,flc fortalsc fi hic fit fecundus Cafuspodit
confirmare alium antea ab eodem Superiore cognitum. Favet lex eum que
mcrnum$.\-ff- JriKjmrtii , quamvis valde i Chridianis timoratis limi unda , dum
edicit i expedire cri- mina omnia propalari . £um y inquiunt, fui nocentem
infomevt , non effir bonum, fj equum ab eam rom condemnare. Pectet e emm
metentium netetjft & operter e t fr expedire. Notas illud ?( infamavit)
occultum ergo lupponitur fuit- fc crimen. 9 Q“ int& noto illud allatum 4 de
Lugo uum.4.(fuiu, fine fru. fjae enfemeretuT preximui ) at in praxi femperadell
aliquistandem l^uAu» , ut ditj uni j^ am propterei excipio cum eodem ^erZiiritt
crimen hominis graviffimijhoc enim non puto . rr * ^ Judicem , non folftm
quando uni folied lt n ' , n .: c |! i
ni quando per paucosTedes probari podet 'licere, quia fi crimen hoc
propalaretur, edet fcanda- 4 * ,fT j um ,ca » & nullus (peraretur lrulhu l
& nullum przca- Vtf*^ ^“^ITlxlum Prr. ut fiinr»nnimti«.un/l,*infamarerurnrn*i-
minc , quod probari poted ,fic tamen habet : Bfi licitum prajudit ara fame ejut
,qui delinquit , nonjoliem Jentent ie Judicii , pejtquomdeli- tlum fuerit
probatum , in panemque ejut dehth : fed etiam ut de te deli- ti • eccufetur i
legitime jutufetere , inquiretur ei J udi te ex Ofiitio , de- tegetur , et
denuntietur ,ttfiibafqut tempt oletur , quantum m bonum tommuue jme Civili, aut
Canonico , in Etclefiafiito , Vtl in Sottuleri foro fuerit pro qualitate de
filiorum ,preftriptum , aut p.rmtjfum , neque intelefiemo fnmedohnquentu
,queeevie juxta ordinem , et f. ermif- fionemjnru Jit , ulle e fi culpa inforo
tootfeiontta , neque contra Jufli- tiem , neque contra Cberitatem delinquenti/
, modofinifire aha inten. tionon edmifeeluT , neque t r en [gr effio fiet ,
quoad id , quod te torre- fi tone J aditiali , Canonico aut Civifi Jurtin
Ectlefiefiico,eut in Sae - tutari foro ofi ponuifium . Hacc Molina . Noto autem
illa verba ( Ptr- uujjumjtrmitfionem J urii, E/i permtjj umjfcd Jam videtur
padim per- mitti, ut quilibet fine tot cautelis^lefuis injuriis apud Judicem
que- relam exhibeat, ergo &c. 11 Atque hxc mihi in mentem venerunt , quibus
virum illum, puerumque eximerem timore peccandi^i aliis placeant,mihi de ex-
cogitata veritate placebo; fi difpliccant , inverfodyloqux feripta funt fpontd
delebo , Scc. §. V. Ttfiit , No ternio Jen Tebe/fio . x /^U* de his agitari
communiter folent , habesapud DoAores V4 perfpicud. bon.Dtcel.pr.d.io.q.i
p.%.n. i6.de Tcde,dc»^. »//.dc Nourio Faguod.«« 8 .Dtt.pr. l.t.c.i^. de Tede de
Notario ib.e. 94.de Lugo de Jufi.tom. 2V.39.dc Tcdc, & deNoUfiO ib.d.4 1 .
De taxa 4 Notario, & fimilibus mimllris accipienda Diana. M- te g. refg.Dc
Notario quoad cooperationem cum contrahentibus mi- qud.didinAd loquitur Bathol
.4 S.F»\idoJn/fiet.Cenf d q. 1 16. De eodem odendentelcripturas in damnum
aiteriiM , lege Fag. t.X.in Det.t.j.n.6 & 7. Nonnulla etiam, vel
coacroverfa, vel necdUria nas in prxcedcntilMsfitisfuperque nouvimus^quare
hic^miccLcdor, non es detinendus diuti&s, fed folum de locis admonendus .
An tedis pofiit arauivocare , dixi univerfiro /. j.r.i, JT.». pomte _ ‘..«.,
Anlcribenao indiru mentum emptionis cum lxliooe infra dimi- An Notarius pofflt
cooperari feribendo contra dum Ufurarium, dixi /. f 1 << ". 4». M,
ca , cc nullus lpcraretur lruaus, ec nullum przca- 'naJum.&c- ut
fupponimus, unde infamaretur proxi- 9 Si nmdA * noto m ^ >a Molinx tom.y do
Jufl.ttoa.^.d.\\.num4. q» c ‘Uvudc Lugo: qui quamvis loquatur exprc&decri-
dium,dixi/.i^.?.r.7 ir u.n.s. (An utrique, ided Tedis, Ac Notarius obligentur
revocare did um, vel feripturam (alfam,dixi l.8.tr.+c. i.j f.^.n.6. Ac rurfus dicam cum do
rofiitntiono fame t. J.jJ\j.».4l . CAPUT I IL Dc lzdcnte famam alterius,
cjufque rcftitutionc. 5 . I. fuiet fit fame, & quomodo Udetur f J T 7
Ama,qux coaddit ia aliorum bona opinione , quam dealiquo X 11 habent, laeditur
, quando in eorum animos ingeritur de eodem, e uam fi fuerit defundus, prava
opinio . Et quidem ii Isrditur, lalfum crimen imponendo,dicitur communiter
infamatiojli verum» fed occultum propalando, dicitur detradio . Utrumq;
peccatum ejuldem fpeciei line dubio mortale contra Juditiam , unde Ac redi-*
tutionis onus inducens. Ita« nofire Motb.Cenf y.a^-.t j. Morule,in- quam»nifi
materix parvitas etcufet,vel aliud, dc quo mox. Ratio ed, quia non minus homo
Jus ad lui bona temporalia habet, quam ab bo- num tamx publice apud homines
acquifitae. 1 Laeditur autem dupliciter ,exS Tb.a.a.f.7}.ar/.*. Primb, velu- ti
ex injuda acceptione , ut cum quis injudb , live forma liter , ided
inteodendoalteriusfaimmdenigrare , illam denigrat , fivemato- rialiter , quando
non ex hac intentione» fed ex quadam loquacitate denigrat re ipfa . Seuundd,
velutiex re accepta : utciim quis per inculpabilem inadvenen nam aliquem
infamat , u t mox $.3.4.7. cla- rids explicabitur. % An inducatur diverfa
detradionis fpecics , vel ratione mate- rie , vel perfonx infamatx.vel
audientium \ ut item quomodo diffe- rat detradoT 4 fufurronc,oc multa ad
detradionem, quoad ennfef- fionem pertinentia/unt 4 nobis difputata Inofiuft.
Exprd.Cwfl.yc . 9 $‘t- 4 Modi ex Moljr.^.d.vj.Vzl.tr.ifi.g.q.ij.pj.PiUjr.^ q.ijnu.%
9 . Ac communiter; quibus a licujus famam quis commaculat , his verli* bus
comprehenduntur . Imponent, A u gene , Mexifeflum , in mele verrent . Qui Neget
, aut Minuit , Tacuit , Leudetque remifti . Quibus odo modisfex^littf addit
RegJnald- /14. num.6$fcd qui ad prxdidos tandem reducuntur . j Sidclidum
occultum publicetur feriptura, vel fignofluo pado dicitur proximum infamari
perlibellu lamoTum, praeter peccatum gravecooficientis, vel divulgantis( non
dicitur autem nec confice- re, nec divulgare , qui folum ob curiofiutem fine
periculo divul- gan- Cap.m. De Reftitutione Famae. gind! , legit) contrahitur obligatio , nt
poblica fama reflituatur , vel per Pnrconem,vel per Contionatorem ,vel aliam
publicam fcriptu- ram,perquar,iudicio prudentis>fama, quantum potefl,
proximi rrtir- ciaturycontrahitur item Excommunicatio ,fed terenda, ti libellus
(it contra cceteros : ( lege Bonae da refi.d. z.? .4 P.9. * *9- qui Mediolani
baoc Excomm. efle ex /ure proprio latam etiam contra c« tero* mo-
net.D»cart.Ai.a.^ Jufi.tr. \J. 1 xp.x.d.^.n To9.1ata,fi (it contra Reli-
gtofos. Ita Fagund./.S.in Deeal.e.\.n 14. Adverto denique ex Fagun. »i.«u j.non
eliedivulgare,fi uni tantiimperlezas, id verA intellige,fi prudenter putes
illum tore taciturum . Libellum denique, jam fort£ publicatum, aliis referre,
eritne divulgare? Refp. hujus dubitationis expreflam mentionem non invenio apud
Auchoresried ex ipfa praxi Fidelium , dc quia iam amifium efl /us famae , puto
non efle mortale , fac i IA poflit, tacendojimpedire malam grave proximi , noo
i ropedt* ! fed non peccabis contra Juflititmfluia caufa infamiae nonc(t,ut
fup- ponimus, tua loquacitas, fed levitas credentium. 6 Quid/i quis dicat^fc
illud crimen proximi audiitfe ab al iis, maxi- me fi nominet difli infidum
Authorem, ad cujua fidem veritatem re- mittat ? Refp. ex Dicati. loco eup+dub^.
u.i 74 pari modo peccare, & quidem contra Juftitiam.Nunquam enim mihi
placuit , hunc om- ni nAcxcufari, ut excufat RcginaId./.»4.».77 aliique apud
Dian.p.J. tr.Mtfetl/.jA 18.de Marcus Vidal.»» AreaVitsIJniuifdefiJ mu . ^ j.
putantes huic referenti communiter fidem non dari : videocmm contingere
oppofitum ; fidem fcilicet adhiberi communiter , fi non certiflimam , ejus
tamen «eneris , qua re ipfa laeditur fama proximi , vel faltem, qua ejuldem
fama certa ponitur in dubio.lca Bonae Uex. juxta ea, qu* mox dicam $.a. ».9.pr*fciodendo
ab aliis damnis, quas M-Socus l.+.de /*Af.6 art 1. Mol.tr 4-d. io.Laym. aliique
apud Dia. infamato evenire poifenc . /.c.quibus adde Dc Lug de lufl.t. t
V.i6.«. f t. Solum igitur tficl rnor- tali exculabi tur,quando tam
modicayomnibus expenfis, cx ejufmodi relatione ingeneraretur fufpicio, ut
revocaretur ad materi* parvi II. Encufationti
, faltem i mortali , Infamantis , 1 T^Ecxcufatiooe i reftitutione»»#*,
nuncfolAm agimusdeex- cuutione i peccato. Ignorantia , (Jf parvitas materi a .
a Prima excufatio efl ratione ignorantiae *, vel inad vertenti* in- culpabilis.
* 5 ecuIM,a ’ ratione parvitatis materiae,qu*efl attendenda ex cir- cumflanti
is /uxta f equentem regulam, cx Salon, Lefl. Bonae, aliifque *•** citandis i
quar femper etl prae oculis habenda . Quot ies notabi- liter tama alterius
Izditur; tive id, quod narratur , fit peccatum mortale, live veniate/ivc
detedus naturalis , toties peccatur morta- '■***». «verdquooeslzdicurieviter,
peccatur venialiter: quoties subii larduur,nihil peccatur Verb.Gr.fi dicas de
Viroprobo,vcl Rc- ligiolo efle amatorem Puellae, coromiGfte duellum, efle
deditum amoribus, dcc. quia ledis ejus famam notabiliter , i dcA mortaliter
peccas : At fi idem dicas de Adolefcente nobili , vel mitite;quia levi- ttr,
vel nihil ejus famam laedis, leviter , vel nihil peccas . Idem etl ex
Sal<m.x.i.f.6a.« , r a./Mwv.i.fidicas crimen de homine incognito, frae
^unal*diru in,Ve ^ e i us “ ll, jli a ®j&c. cogoofcendiyquia tunc nullius 4
Hinc i nfert PrimA Leflius lib.x.c. \ 1, mu. t a.Dicafl. /.*. de Jmflit.
traCt.iji. ia p.x.duh.^.nmm.t lI.Azor.^qjCl.! l- ea P- J.dmi.4. infra 1. 1*.
6-1 - *" m &' veniale efle narrare defe&us veniales , nifi forti
etiam ex Bonac^a.^ 4.^.1. «”». /.citante Navarr.Regin.Arrag.de alios; ex his
cadat quis notabi liter a fua fama, ut fi de Viro probo, dc Reli- giofo di
ceret ureile mendax ( Notaj mendax, inquit, non ve r6fc mcl> aut iterum
mendacia levia protuli (fe) dc nrfi tam multas leves de- tra&ionesyex De
Lugo dejufl.t.i.d.io.fe&.\. num.^S.t? JT.i. <*•«*. 7». tX §.i.num,
jx.apud Dian-p.io tr , t %*of.r). quamvis interpolatis ter- monibus, aggeras ut
fenfim notabiliter de bona fima hominem deii- cias. Infert SerundA, non effe
ordinarii mortalem revelationem defeduum naturalium.uteftegibbofum , coccum,
Clerici filium, Ju- «izum, parvi judicii, ingeniique, ignobilem,Acc.At ede
mortale tenet DicxAM.t.de lmfi.tr, \,d. 1 * fi.t .dmk. 1 .«».41. Infert Terti A, idem or- tatera
. Illud notat Clavis Regia,/.a.r^.«».s eamdem detraaionem fi fiat apud Viros
graves^raviorem fore, quim Ii apud populares. Ve- nlm recole contrarium non
lemel cootiogcre : nam detrahere apud uaum, vel alterum Virum gravem ,
quhudicetur non locuturus, jam jam videbimus non cfle peccatum; cfle, apud
populare* tacild oblocuturas . Referre uni % vt/ akeripteh* . 7 Qturta : Is,
qui proximi crimen uni, vel duobus refert , quk prudenter creduntur non elle
aliis relaturi, excutatur faltem i mor- uli, modd nullum aliud damnum proximo
fecuturum timeatur-Ita Rcgiruld. i!w«i.*, 7 j.Le(C/.ir.ti.M. 7 aA»>rAl^f f
^J a. Nos ipfi ** Opmft, Mtib.LenfJx, t.$. a. aliique apud de Lug.rv.1 . de
tmfi. d.ix. mmm.il. nobis contrarium i apud Di an. p+tr. j.rtf. g %, &
Bonae- dt a. rtfl.q 4 .p.%. num x. nobis favente* ; fcquitur notlram opinionem
multos ciuns Dicati. /j. de Imfi.tr j,. difp. ii.^.a. dnt . 8. m.i jj Ratio
etl.quia fic moraliter perinde etl^c fi crimen taceretur. Excipio cum LelTio
cafum,quo prudenter indicatur quis nolle ratio- nabiliter, ut fua fama apud
illum unum denigretur : ut eflet in Rcli- gioto,qui mallet fuum crimen (ciri i
fexcentis , quim i fuo Prziato, i auo multum dependet . 9 Hinc excufant
nonnulli i mortali ; PrimA , Viros, uxorcfque, qui inter fe dc occultis
alterius peccatis confabulantur, modA noo fit verifimile alterutrum ea di
vulgaiuru m; SecundA eos, qui in Confet- lioivc etiam ad tuam
folamconlolationera complicem reveiantjTer* t , 0 ,eos , qui cootilium
etpofcunt i V iro prudenti : Neque enim te- neor leve periculum altenus famar (
quale etl peccati cogni cio apud unum, vel alterum nonoblocuturos)przferre
commodo meo^tum lcvi,QuartA,e«de Lugo/.aji. J4 eos, qui ad folatium referunt
amico injuriam fibi ab altero fadam, etiam U, quando nomenclatura juvat ad
folati um>notntnetur injurians ■ Crimen efii publicum . 9 Quinta:
Excufaturis, qui crimen publicum aliis minifeflac; five publicum fadum fuerit
/utlCjfwe perinjuriam. ItaLetTius l.c, nmm. 77. contra Molinam^ liofque citatos
i BoaacV.aV* «■ ). putante leotentiam nollram efle etiam probabilem . Ratio etl
, quia per pubiicitatem undecumque ortam, amittitur Jus ad famam. Publicum
autem etl crimen jure, vel faflo : Jure etl , fi de illo lata fit fencentia i
Judice : Faftoell, Ii crimen de fado fciatur a Communi- tate , live crimen
commiQum fuerit in publico , auod dici folet No- torium , five divuLatum apud
multos, quod appellari confuevit Fa- mofutn - 1 o Verum hic emergit moletla
difficultas : qua nimirum ratione T . , , publicum elic crimen, vel occultum
cognofcamus- Praeferant nobis fore aliud pecCitumA aliquando /uxUgraviutcm
injuri* mortale lucem duo illullres Authores^anchez,dc Molina . Prior, quem
plu- tunc enim erit contumclia,de qua latiAsi^d t. ».§. 8 . 1 ege itero Bon.
rimi ferantur, loquens de occulto, pro ut fumicur in difpcnfatiooi- d» rtfi.d.%
9.4^1 -&P‘i‘ tusdf.j. ^ bus, & in ibfolutiooeab hzrcfi per Epifcopum (
nam certA videtur Quzre^An mortaliter peccem, fi dicam te morbo Gillico labora-
eadem efle ratio in detrattione ) hanc regu lam tradit Sanch. in Dee, dinark
effe,fi reveleturdefedus, veluti in genere , ut etTe aliquem avarum . Iu per
bura , iracundum . Ratio harum illationum efl , quia h*c communiter fciuntur,
vel facitefeiri contingit, vel parum per illa laeditur proximus , cAm fint
defeGus vel leves, vel involuntarii , propter qu* non cenfetur efle quis
infamis . Didium tamen utrobi- que etl ( ordinarie ) nam ex Bart.i S.Paufto**//
, rr.C<w»f. d. at. 94$. fi ex horum raaMfefhtione eflet notabiliter quis
contemnendus , vel aliquod damnum in/utle paliurus, vel ratione gravitatis
perfon* gra- viter denigrandus, vel quia^lum naturalis,defedusoreexprimuntur,
Cx modo loquendi ipfa peccata gravia fi^nificentur , mortaliter pec- cabitur.
Adverte infujfer,fi haec in faciem honefli hominis jaciantur. re? Refpondeo
negati vA cum Bon. tjt.p. j. m. 9. fi tibi dedecus noo efl fuitlc moechatum, ut
de milite, vel nobili adolefcente modAdiximus, quia tunc famam tuam non denigro
. At fi dedecus tibi illud fit^affir- mative Refpondeo curo eodem Hid. contra
Navar.aliotque abfolutA negantes efle peccatum, quia regulariter hic morbus
inde procedit . Excipe, nifi ftatim fubdam illius morbi cautam
fuiffeextraordina- l*.eap.\ I .mum. io.(jde matrJ.%J, 14 .nmm. j s .» Uiq ae
(vide Dianam , f.S».Xref.l j.Bonac -de temfurj n comm.d 1 .f. |^.x.U.V . ) Tmne crimen cc luteum men tfi, f mande in major
i parte vicinia , Collegii , vtlMtnafit- rii , vel Parochia eognefeitmr ,
dummodo faltem decem per fona invenias, tur in ea Vicinia t Parochia ,
Collegio, vel Mena fi er io . HzcSauchez Molina autem *-\.d.\i.n. 4. volens rem
enucleacids aflerre, do- V .. ...» v..,.».....- iTiwiiiMiuidu Twiuii iciu
cnuciuuut anerre, bp- rum ; nempA te fuille infeOum 1 ex loco frigi do, vel ex
hofpitu mfeOa cec,uc res fit publica io Collegio conflaote ex odio perfoois,
fufficere lupe 11 edi ili , vel , ut accidit Infanti cujutdaro mei
perfamlUaris.ex fi quatuor fciant . Quando conflat ex viginti, fuficere fi
feptem , aut ladle nutricisinfedhe. odio ; Quando ex centum, fi quindecim^iut
viginti; Quando conflat ex mille. I afficere viginti, plus minus, qui tamen non
ex una , vel duplici domo fint, fed ex diverfis . Rurfus , ut ret fit publica
in Vicinia conflante ex quadraginta habitantibus io quatuor, vel quinque
domibus, fu ffic ere,- fi fciaiit decem , velodloex diverfis domibus. Przterei
ut res fic publica in civitate, vel Oppido con- flante ex quadraginta domibus,
fufficercfi fciant viginti decopo- — r -y— pulo. Quandoconflatex quinaue
millibus, t officere, fi fciant tri- dientes, rei ex fua levitate, vel ex
malitia fore credituro* (peccabit ainufpaSimdeilUCiviute. Deniqneutres fitpublica
in Regno, quidem e* Leflio/.a.r^.ir.^.j. contra Chariutem, quia cum iufficcre ,
fiiofamatus fit ia Curia , vd ui alio illuftca loco , e* Tamt.T. I. De Prae.
Dtc. T a quo Circumflantia , tUfuibu/ non adhbetmr fidet , J Tertia , Si cum
iis circurnAantiis^c ab iis perfonn,tam vi libas, & nullius autboritatis
narretur criraen,ut audientes non fint credi- turi^norule peccatum evitator .
QuAd fi tu 1 eo quidem modo nar- res, ut prudenter non fit tibi fides
adhibenda, fed tamen rides Au- 19 * Explicationis Decalogi Lib. IX. quo facile
in totum Regnum faroafpargitur Hxc furaroatim ex Mo* lio- Nihilomi ous neuter
animum fedat. NonSanchcz: qui* ex ejus regula videtur fcqui rem divulgatam apud
quinquaginta m Collegio conflante ex centum, vel divulgatam apud quinquaginta
millu in Ci- vitate conflante ex centum millibus , tore occultam in Collegio,
vel Civitate, quod nemo prudenter credct-Non Molina,quia tam multa, variaque
proponit, ut difficile Ut omnium inpraxi memioifle. Nec tamen haec dico, quali
meliori me regula dari queat: fed ut adverti, has val cre quideni al
iquaodo.lcd illam efle meliorem: Tunc crimen dici publicum m re,dc qua
aginius,quaodo prudenter, & ex circ um- ftantiis judicatur illud tacilc
fore communiter evulgandum . PuhAta in a Ac Ut». ii Quid, fi Iit publicum in
una Communitate, fen Civitate,poterit ne divulgari in alia? ..... Refpondeo-
Quando qui damnatus efl per fententiam Judicis , concedimus cum Leffio/.s^.i
i.i«.7j.DicaftV.x.a5r lufl.tr. x.difp. 4*. p. 3 .da i. 1 4 polle tine peccat
odi vulgjri,uec peccari contra Juftitiam nec contra Charitatem : qu u ided
damnatur , ut iit exemplo aliis , quamvis rcmotilli tue degentibus . . Hinc
tequitur, non efle peccatum loqui de eaufiM>b quam in carce- rem quis
conjeuus fuit, vel de pccna triremis,dc t rucat ionis oaG,Acc. delinquenti
iofiilla.Ita Clavis Regia Hh.t 1. top.6. aliique apud Bon. difp.x de 9-quia
ficuti detentio in carcere publi- ca eft.ita lV caufa^ta & pceiu.Quando
autem crimen efl publicd no- torium , vel famofum amitti iamjm etiam pro
remotiffunis locis , inulto magis pro locis yicii)is,qu6 facile, Ac brevi
perventura eft cri- minis fama; fentit meniA Lcfl.' »^</.«.75 .atqueaded non
peccari con- tra Juftitiam. Ratio cfl,qu ia ,fi ipfc peccavit in publico^elfit
jam fu* famzj quare fibi imputet ejusdiffamationem : fi verd res aliunde cfl
manifeftata , tribuat fuo infortunio, nam ceterum eo ipfo,quod res undecunque
fit manifefte publica ,jus ipfeamifit fuar famx . Bt em) expedit ( ait hic de
Lugo>a^ bonum pubheum^uad uniuf^uif 'jue ah abii cegneftaturq*a iit publtc)
rfl t me alii in ejut centiHu (y bonere,aut catt- tu alitombut humanis
decipiantur , Hoc his verbis comprobat Lefs.lo- CO dl-tdem confirmatur rx
confuetudimt tetiui Orbis , nunquam enim bo- mintt putant fe injuriam fattrt^fi
puhAta crimina ( adverte non occul- ta ) a/ii reftrant ,» el Atterit pro fer
ibant , biflo us commendata legant y ttl ferant. Haec Leffins . a* Dixi (non
peccari contra Juftitiam) nam peccari contra chari- ftatem , idem author ibidem
docet. VerAm neutro modo peccari afle- rit Fagunde* •upr.Ecel.*./ j.r . }
.^.citans Nav.Majorem, Cajer lege
&\mj>.\Jr.\.r*f*l.\T.Cce\\n&cvnVa%\\tt&J$ ««Drr.r4.ar.11. Acae \
11anji.sJi.87 /rne4m* eaedem rationes, qu* probant non efle contra
Juflitiam,probant , nec efle contra Charitatem. SsndLeffius confir- mavit rood6
non efle contra Juflitiam, quia nemo judicat fe ellc inju- rium alteri , fi
feribat , vel in Hifloriis evulget peccau alterius loci : Subiumere poteft
quoad Hiftorias Fagundeziat nemo judicat fe ul- lum peccatum faltem grave
committere , fi his Hiftorias fcabat dc non occultis criminibus. i\ Et quidem,
quoad Hiltonographos, nimis durum eflet eos damnare de moruli, quamvis, quia
non peccant eoe tra Juftitiam , illosexcufesireftitutione. Alii bop verum
exiflimant /'habet hic Rouaclna diffuti. 4 * teflUut.quafl.^.pfi. num $. ) non
fo/Am.dt Crimi- ftibut imfamateriit iu aliquo lotopubAtit , verum etiam de
infamator in non omnino fet relij y etiamfi nonfint puhAta . {{alie efl y quia
eum H t florite ferihant vitat Pnntipum^aiqut aliorum y aAquidipfit tribue dum
efl ^uod a Ait non conceditur i ficuti fudit» ex tfctio inquirenti ,
tompetftjui f*r querendi de Criminibus non omnia) fn retit . H*C Booac Gojtf* nis ulterior ratio efle poteft : quia
bonum commune ,adq«w<l w»dic Hifloria,quc exTullio efl magiflra vito^ft
prxponendu® auq**** 1 * ' fami* peculiarium perfonarutn: fieuti propter eandem
, a _ idem conceditur pridittor Judic^Ctoqinoautem wulUPW" ricCim noo fit
necefiariumad hdoum,pnbHcumtw nocew* ^ fuperquefuflicit fetibere publica, &
■oooromno«^“ t *'' tacenda omtvindfcribcntibusfanti , ^ - . intentum, tunc enim
id erit E*: , Secundd :Exodiogravif mortale , propter malum ctte- Qum, patet
exfei. diflanutus,poterit etiam in Civiute d iffamari, quod certd non Vide' tur
admittendum.Relpundeom^ofecundam confequentiamiUnde non admiuo pofle crimen Rei
igiofidtnmd & familic alicujiu parti- cularis publicari apud exteros .
Ratio efl ducenda ex illo principio, quia Collegi um, Fami lia, Monafterium
repuuntur veluti una perfo- na ,& malum unius habitantis redundat in malum
alterius , propter conjundionem moralem, quam habent ,qu* moralis cooiunctio Um
arda non efl iu civitate,vel vicinii:hinc enim fit, ut fi publicum cri- men
unius ibi habitantis pandatur apud fzculares, vel cx teros, oria- tur aliqua
injuriari non contra ipfum peculiarem fic pr^cifum Reli- giofum, cerid- contra
Communiutem illam ,oflcndcretur enim Mo- naflrium;vcl familia , qu* habent jus
retinendi resfuasfecretas, & occultas ( quod jus ikmi habet Ci vius, vel
Vicinia ) atque adeb pecca- retur contra Juflitiam . a , Hinc umen ne inferas,
de aliquo Collegio, vel Urmiu numerofa dicere indeterminati ibi aliquem
inveniri improbum, femperefle mortale. I u Molina, Azor.Clan-Reg.apud
Bon.<*. de n fi. 1.4. p*. n. 10. nam etiam in CollerioApollolorum adfuit
Judas niti forte inde oriatur notabile dcdccu$,ut u dicas in hac familia adefle
unam filiam defloratam , vel quid fimilc . PuhAta iu alio tempore . 17 Ex d
idis refol v i debet alia quxft io , Ao fi fi t aliquis, qui in fu* Civitate
laboravit infamia publica, led jam acquifivit bonum nomen iueadem,vel in alia
Civiuce, An.inquam peccet is^ut illius crimen antiquum, vel antiquam infamiam
propalet, quod idem efl, ac fi que* ramus, A n qu* fuerunt publica uno
tempore^Sc poflei obf oleta, pof- fint publica i tenim fieri . 1 0 Dico cum
Fagundez./v.Err/.a./i^. j.t, ijium. i6*itante.Sot. & Left.Scd contrarius
efl de Lugo tom.i. de Jufl.d.t^fedi^.A numer.tf. immo Idem Fagund. en
Detal.Ah.%. tap 4. ««««4 videtur mutafle lim- tentiam , ubi didt in hoc cafu
peccari , tum contra charitatem , tum contra Juflitiam.Dico^nquaoyioo peccari
contra Juflitiani,nifi tor- te propa latio peccati pr*teriti det rationabilem
cautam affirmandi t nunc illum efle malum, vel nifi aliud proximo fequatur
damnum.Ra- tio exceptionis cli , quia pr*fentem famam nondum proximus ami- fit,
& damnum illud de novo coofurgic , ergo iliaci tollere , Ac hujus damni
caufam dare fine injuflitia non poflumus. Ratio didi efl, quia famam przteriti
temporis jam amifit infamatus, ergo contra Julii* ciam non agimus , fi contra
eam obloquamur. Asere autem tunc nas contra Charitatem alicui videbitur, quia
hoc infami* malum ,auod ex refricatioae peccati przteriti proximo infurgit,tu
facil£,ideft fo- lum tacendo^ vertere ab illopote$,erro Charitatem offendis, fi
non a verus. Video pofle dici, proximum jam ani iGflc omnino famam pit tempore
pr* ter ito, undcnec efle contra Chariutem profolo illo tempore eam tollere .
Et video Dofle Iflc applicari aliqua ex didis paul6antea.ii.Ac ia. fcdhaec alii
expendant . 1 9 Inq uires.exe ufatu r ne i peccato : Prim6 is,qui crimen
alterius verum, fed injufld propalatum aliis tnanjfcflat ?Secund6,is,quicri*
bit< hooores >velidem privetur boms, m carcerem conm-iaiux , vci PU^aoon
nhbat,Acc Ratioefl ma nite fla, quu Cbaritas didat, ut 'WSoST flitutionem ..
Jitaugno incommodo poflum, impediam malum grave pro Nor» pcccas autem contra
Juflitiam , unde nec obligaris ad re P. , 5 “^ ,one ^daroni: 6 cuti,fuppoluo
crimine publico, non es injurius ^^iUtdiduineft. P* ces, fi crimen , quod
publicum efl in uno loco, poteft in alio » er ^o G quis efl notatus publice in
una vicinia , poieut in alia VI : fi quis in Collegio , vel 10 Monafterio efl
gravi crumne culafi^oSriorem^R^tibutriufque efl, quu in polleri orc cafu ad-
cft iniuflTSioperatloaddamaum fam* alterius, qm femper habet iusintrmfecum
fuodaturo in fua probitate, ne falfum de le narretur, vel confirmetur . Ac in
cafu priore, injulta cooperatio non adeft,nam illi hicA nunc^iulium jus remanet
ad fuam f amaroiuon enim rema- oetUU jysillnd in irin fecum ex co,qu6d peccatum
noncommiferit, bm enim fupponimusconimifiile,ncquecxeo > qu6d occultum fit ,
qui jam efl publicum , ergo, Acc. Affinitat iaCriminibur . ao Sextbex Nav.Lel 7
.Azor.aii i fque apud Bon.l.tp.j. Excufatur, quia prodit unum peccatum.licet
occultum, fed qubdur valde affine vel connexum cum alio publicoejufdem,fic enim
non cenfetur nova infamu. Qu6d fi affine non fit .nequaquam excufabcris, non
enim va- lct:hic cfl infamis, in materia iuxur i*,ergo m materia bcrefis . Syl
v. 7 Y.JXe treliiii ic ,.j 1 ad fm. afleric oon efle mortale infamatum in gra-
viori crimine^nfamare io leviore* Ut fide homicida, vel fure dicas eosfuifle
fornicatos .Sed non alfentior i femper enim cenfetur infa- mia nova. Illud
quidem admitto^ aliquando hominem efle itaprofti-
tutz&mCiUtPttuinipfiaccrefcatinfamiz , fi aliud crimen etiam non affine de
iplo dicatur, & tunc non peccabitur^ i fi veoialiter pro- pter parvitatem
materi* . ‘* • ii r-' .*«;» Oh malum avertendum , (yc. z 1 Septi mo ex
Sot.Nav.Molin.LefTapud de Lugo tom. 1 . dt Jufl. d.i^.felly.inum.p. lege item
Fagund. in Decal.l.s. r.6.Dicafli!lum l h.\.dt Juft.tr.xd.i .p i ./j.Exculatur
is, qui detegit alterius occul- tum crimen verum , quomodocumque i fe , five
jufte , fi ve injuflA , cognitum, five cum promiflione fervaodi , etiam in
mortis pericu- lo^cretum (de qua promiflione videatur de Lugo ibidem num, 1
15.) excufatur inquam^ui id detegit, in iis cafibus , in quibus conceditur
nnflp Cap. III. De Reftitutione Famae. 2-95 Neu ptceajft centra Juftitiam .
•ofTedeteti.Concediturautem ad vitandam mortem, etiam fi propa- latus incidat
ipfe in periculum vitaerad vitanda gravia tormenta, ad confilium capiendum, ad
impediendam damnum grave^uod immi- net alicui perfonar, multo magis Reip.
quatenus tamen ad taledara- nura avertendum fit necelTarium,dc non fitaliavia,
qua damnum «oerti queat, ut eflet non rar6 corregio fraterna. ia Damuum prave,dixi,quia non eft necefle,ut
fit gravius, quim tra Charitatem, vel aliam Virtutem , Sc non contra
Juftitiam.totiet 4 Excufatur primi 1 redi tuenda fama is^qui non peccavi t
contra Jullitiam Quare quot ICS •» Suptrienbui , <3: tm c enfequemibui inve-
nies, i nfamancem per fuam adionem externam folAm peccalle con- v , p , , tra Charitatem, vel aliam Virtutem, &
non contra Juditiam.totie» illud, quod fubibu ille criminofus,quilmc mani
fellatur. Hinc eum, eum nonohlieari ad refti tutiooem,pronunciato.Ratto fatis
eft didla quem novi furem,poflum propalare iis, quibufeum habiutiquem no-
fuperius tum de repit nuent . vi imperitum Medicum, Ad vocatum, Contefiarium, A
rtinccm,pof- • “ .2? ‘'‘vuivbiii, au <UL*UIUI,VjUUulUlluui|iii uiuvuit^wi-
lum mamfefiare iis, quibus damnum fieri ex illius imperitia poteft ; quem novi
homicidam, vel habere impedimentum dirimens, polium aperire judici, vel
Parocho, ut innocentem liberem, Sc ne matri mo- :elebreturdi Neti pnuitt*
Ufifft, nium celebret ur,imtnd aliquando in his debeo ex Charitate, quando
fcilicet innocenti magnum malum obveniret, nocenti modicum^it- que in dubio
inclinandum eft proinnocente : femper fupponendo , fpem adefle malum avertendi
. * 5 Ratio hujua feptinue exeufationiseft , tum quia nemo obliga- tur , nec
communicer intendit feobligare ad lervandum fecretum in concurf u propriae
vitar, vel magni rnali;tum quia nemo habet jus ad famam immericAacquifitam
alterius innocentis periculo. 14 Si in nullius damnum vergat fama fidlts
artibus aequifita, illam r», niG per peccati mortalis an ni (citationem , quam
fcquelam ex- demgrare etiam verum crimen detegendo.non potes; quia tunc nui-
prefsA concedit Axor. btj*. QjU,inquit,per detra&ionera venialis Jam
rationabilem caufam haberes auferendi prarlentem famam alte- culpznon lasdicur
notabiliter jama,cujus tamen contxariumcolli- rius.
HincexFagun./.SawDcc.c.j.w.j. fi fimuiatio nemini noceat, ut quando pauper
fingit pietatem, Sc mulierculas in forolan&itatcm tingunt, ut cleemofynas
accipiant:! 5 SccundA excufatur is k rcfli tutione famz fub mortali) qui mo*
dice/eu in parva materia detraxit; hate autem, quinam fit, non mul- toancA
vidimus 6 ExcufatitemirellitutioneFilliuc.^.Jx r.g.«w«i.xx9 cui adde Azor,qui
idem expref-A docet l.ij.t. 7 .dmb q.eos omnesqui infamSt non de peccato
moruli:nutatcnim,oec rciirit>SYlveftrum 1 v.D/rr,f. 1 .Sc Navamun infumx.i 8
n.i 4 univerfaliterallerere.detradiioaC, ut obliget ad reftitutionem, debere
clTe de peccatis mortalibus. Per- pendat id do£tus Le&or, il-queretur enim
nunquam famam denigra- ri, nili per peccati mortalis raxnifeftationem , quam
fcquelam ex- gitur ex didJisfupra/^a/v^Mujf.». .».& 4. Sim culpe lufijft .
r ~ rn j. V ~' r occultu vitiis
laborent, non iunt mamtettandi, fi pemiciofi Reip.nequaquam fint;funt enim ca-
eleemofynarunvjuii funt pauperes , & occultis fuis peccatis libi Colum
afferunt nocumentum . Aliqua huc Ipe&antia, Sc an Accufator, vel Reus
pofiint Judici aliena mmina occulu propalare.luperius diximus 5.4. *.a. oc 4.
aj Quod liqueras. Cur ad tuendam vitam, immAAc ad vitanda tormenta gravu,
polium alterius crimen occultum aperire, non vcrA lallum imponerc,cilm utrumque
fit infamare? Rdpondco cum Na- varr.Reg.Lc(I Soto, aliilque apud Bonae V. a
derefttt.q 4. />.io.««.io . qu^ iplo lumine natuneapparet , minus cilet
infamare allerendo 8 Aliiqui dicunt obligari et quadre accepta. VerOm ne
iramore- veru,quam imponendo falfum.Cum igitur ego habeam Jusad vitam mur in
loquendi modis; Dico obi ieari^c quidem e* Juftitia , Sc non lervanaam ex una
parte, dc ex alia aliquod tandem Jushabcam pro- folAm ex charitacefut aliqui
fentiunt quando plenA deinde adverte- nua» m * ~ :L! "" ' :J * 1 ret
ex fuodidoinjufte proximum fuifle infamatum . Ita Mol. difp - 40 Ratio eft ,
quia Jufticu non folilm prgcipit.ut n? quis det cS- fam damni, fed ctiam,ut
eandem tollat, fi fortA pofiti ab cod?m fit : Ad eandem enim virtutem pertinet,
milum (ibi oppofitum non po- D £ rC ■ tollere/i illud abeodemfubje&o,in
quoefi virtus, pofitum eft . Si paralii laqueum ad fuffocandum hominem, fi
dedifti venenum, a-c-j . il . ueus,
venenum, 7 Tertiiflui omnin6 incu Ipati, uc , fi credens peccata efle pobli-
cum, illud aliis aperu i t, certum elt excufari ex capi te i njafie infama-
liooisiquiajam fu ppon imus, hunc non peccalle mortali ter Mem eft,fi per
imperfedam deliberationem^rfio venia liter peccaverit halima graviter
infamavit, ut colligi potetf cxdiQis/uptridr , ubi ad obliga- tionem gravem
refiituendi, erivem culpam theologicam requifivi- mus. At vcr6,an uterque ex aliq
jo alio capite obligetur^ion vulguis efi difficultas. 8 Aliiqui dicunt obligari
ex quadre accepta. Verilmneimmore- Dalandi ca,qua* m Mundo exti terunt,
mihiquefunt nota, idcirco eo Jure uti pocero m mea neceflitate; cfto per
accidens fequatur malum alteri us:At ad dicendum fallum,cum id nunquam
extiterit,nullum pronus jus nabeq. Adde, me non pofle innocenti damnum inferre,
ideo non polium illi filium impingere : At fi vert quis commifit cri- men,
innocens pon efi.undc fequitur, ne per fqui vocationem quidc» ,1 , „ . r.ir ^ n
t* wiiuwMvt.y, c». a. ^raui laqueum
aaiunocanuum nommcm,Iidi polle me alicurfalfum imponere, etum adrae,m v,um
confemn- fi mcendifli [egerem, omnia inculpari, led adhuclaq aetenacnauma etiam
cum aiiquotuo non migno incommodo, ( Iicit putem cum Rebell.LefTapud
Barth.dcSFaufiV.af t 41.0.1. non cum tanto io- ntorum ,vel ex commodo, quando
fi culpam^rivem curn plena deliberatione ad- ira ? n dc aliquo hibuilles^uia
illa prima bona fidesaliquid debet demere deobliea- ‘ ,ooc « videomnini -.a 4
.)Quamv,s enim fi tert.Q, quilibet tan ' en imovet damnum innocentis . An ad me
defendendum i talio teite.dixi t. a. 6. a. «.5. ifi Illud probabile putat L
cCC./*t.*it.d.S. vi tormentorum , vel ex fimili capite, po r e quempiam fine
mortali faifum crimen d< confiteri, mocUMsanimum hjbeat poft tormenta
reiarcicnd: larciturum;a fit^ion obligetur nifi ex charitate: tu tamen , qui
reipfa, licdt fine eiisXrationis’ C “ ^ "“ firn djmni dtdiili.maiorcm
obligationem contrahis , qua um parri ponderis efl.utnnn invitus cenfendus Ct
,ea|ni infimatus w lSbfi . vld' de 1 'vo' "fa*!?.” (adderemcgo;modd(it
certus moraltcer de fado reiarciturum ' & mod6 non fequatur infamato aliud
damnum, m(i mera illa 1 ratura infamia.Ratioeilcpotciiquia infamia tam brevis a
i^ituscenfendusfir.eam infartus vel wfi . Vide in f.mi^ Lugor-TrT^.dSjX,”,^,,,»
pati. Videotamen hanc dodrinam fine alio damnojmfi merae infa- \.d\oftR 1 * »7
Iniirirur / 7„« i,..», «aha, que ex uli inftmia fequentur, pofiauam tu advenis
iniuftd * fuifle proximum i te infamatum,non verd ad ea, quae forte ance
h?"** advertpnt iam (friir, fii/vr.nr u : OQavh denique excufantnr i Iade U Cruz-«»
Uirtn. Cemftj/f. p.
J.f.x.^rxV.jrwr/.i.apudDian.p.J./r.j.rv/.ji.iijquiinjufl^conque- ruatur. S
iptr/e»n,inqnitj*erft i grtvit rr injurUtm/eem vnUm ft i de- Iere 1 eluite* t ,
in qtttetmemai pr erumpit pmP/icmt , non ilUce de petente mmteli demuntur y fi
injurient infeteeettee durum enim uidetue fic ef- jHflum euimmm rebitere , ne
tu querimeniem prorumpet , eumbee nelu- eebjfimum fit . Haec ille, penes quam
fit autboritas; ego enim po- liib hunc excufarem ex primis motibus, Sc ex
involuntario dcc. iT. III. Eueufetienn rtfi i tuendi femem. ^ l * cr ' nt •
Ratio eff, quia pro his io nulla culmi * ul , .L I 5 pro '^' 51 dum veri ifti,
depotuim ,utfupponimus,fed noluifli damna impedire, gravem commififii culpam, «
in nofir» lententu contra Juflitiam . C enftnfue ittfemeli , mt ejuf dem
remiffie . : Excufatur 1 refiitutioaefan«,quandoqui$ infimat «o QuintA , quando
prava fama notatus, fusTfam* reftitutio- nem reroitxjt , roodA tamen m utroque
hoc cafu infamia non fit con- 1 Pierie adefle obligationem reftitutionis
fimx^Sc junfla cum alterius fama, de qua is difjwnVre nequeat Vide Fa- A"
damnorum realium.quzex fc ab infamationecoafcquutux gundez4i.8j« z yeteipr tep.
5 «Mi.t, docentem fuffirereremiffio- proximo » Et famz quidem efireAitutio
perfooalis: at damnorum eOiea- Us.Ita Bonac.V.i .de , j.iliique.Uodc fit,ut
hzredes in- famati reffitutionem damnorum temporalium petere pofiint ; c £km
obi i. 'at io realis afficiat bona defundi i:non verA pofiint petere refti tu-
tionem iarrrar,nifi etiam Sc in ipfosinfamia redundaverit* 3 Non defunt tamen
fu* caufz excufantes k praedi dia fam* re- lu tutione, quas jam aggredior .
Temb. T.l. De Det. Pute, gu ndez fib.8 Jn Dtce/.pr tep.^ mmm.i J docentem! nem
folias Religiofi , fiisfjerit ’n famatus in crimine non redun- dante in
Religiooem : fecus fore necefiariam remiftonem Su- perioris de coofenfu
Relizioforum , io quos macula redunda- vit. Jufie, vel nem metent defreHie . ti
SextA.qnando de aliquo iufiddetraxifii .VideS. Thom. fuetfl. 6 %. art.x. ed%.
Dctraxilli autem jufiAmcafibus fupradidlisj. l.numxt. .ia ScptiroA,
qiundoqui*cilitau>“»nismeare, uc prudenter * 3 non 194 Explicationis
Decalogi Lib. I X- oon judicetur pati noram infamiam et nova detradlione. Hipc
colli- pri* animi, & yit* fit loosd, irarofi incomparabiliter major, qu 2 m
eo,Ii detra&ori non adhibeatur fides, quia judicatur dic menda*, auc fima
alterius, hujus relhtuti o ooueft faluti illorum prxtercnda.Vi- ioco,aut e* ira
diaifle, cum excufan 1 reftitutione^ quia infama- defuse Aivemmdi "fiunt
vn» gx bomvtdi* . tusoon eft partus damnum . Quid, fi infamatus putet fe damnum
fe- Dico quartfi, probabile eife,li non potes reftituere totum inju- dfle ,
cfim tamen non fecerit? Refp. tunc obligabitur refUtuereex ftfi ablatam.ee non
teneri compenfare pecunia,eiiainfi mfamianota- confeientia erronea, fed fi
nefeiat damnum non fecifle, liberabitur k tus pecuniafibi fatuficri
petat-Itaijym.Filuuc.Turrun. Nar.Syl- jdhtutiooe. reftjliiqueapudDiaii^.j.^.5.
, '/'?o.Ratioeflfluranemorefti^re j$ Oftav&;quando infamia commaculatus,
jam aliunde recupe- teoctur,ni£i quod ablatura, eft & quidem in eodem
genere : Juftitu fivitfuam famam. * enim foJiime*igit, ut fiat aequalitas in
eo, in quo damnum alter reci- ta NonA, quando infamia data eft oblivioni. Id
quod ulu venire pii, ergo in eodem genere, non a! io. Adde neri non polle
aeaualiu- folrt in ablentibusflc defunflis. tJt autem crimen alteri narratum
tem i Juihtia in tentam, mfi detur arquivalens^t pecunia nulla $qui- prudenter
cxiftiroctur moraliter certd oblivioni mandatum^o an- valet lamae - LcgeJLcfi.
/.t.d.t 6. qui reddit ineo folii m caiu teneri nas requiri putant Cordub.
Navar. Val. apud Barth. de S. Fauflo in in pecunia,quandoqui pollet in fuo
genere reftituere >fed noHet^a fpte.J.xi.li%At& melius id prudenti
judicio relinquendum . Dixi quando accederet lententia Judicis infamantem
cogens ad rcfli- (rooralitcr cert 6 )n 5 fi fit duCiu,rcftituenda eft famate
quide modo, tuendum, feufatisfaciendom io pecunia . .... r quo mox
dici$.+-”.3.quia tunc certa efi iniamia^c dubia excufatio. 14 Inquires . Didlumeil
infamantem teneri ad reftitutionem fa- 1 j Deci mh, quando poft infamiam i te
alicui oblatam, csrpii ia la- m* cum fuo pari, vel parum majore damno,eft ne id
univerfaliter ve* borare publica infamia in eodem, vel fimili crimine, de quo
illum rum? Refpondeoitaio infamante cum culpagravi. At eum, quivel notaib,
jmtafupradi£U§.4.*.io. fine gravi culpa, vel omnrafi inculpati infamator fuit,
d equo dia»- musV 7.(76. folfim obligarem, quando non incurret damnum nota-
Jnfamatio rttiprata. bile. ColligoexLcfl./vf.r» Molina, < 5 c Re- bell. * K
»pf«n» lumen rationis diaat 16 Undecimb-Quandoduofeinvicc infamarunt. Probabile
enim mitius elle agendum cum infamante fine culpa/juimcnm culpa gra- efi^x
LcfT./av.rir d.i j.Stl.Malder.apud Dian />.j Bonac i vi . Certe qui c*
officio, V.G. Medie i Hofpitali* medetur vulnerato, ■x.di rtfi.q 4^ ji/t.a. 1
.£7 z.iunc neutrum ex Juftitu teneri ad tam$rc- tenetur ex Juftitia,6c tamen
non tenetur cum tanto rigorequantd flitutionemiquia quando jura funt aequalia,
cenlctur utraque pars tenetur is»qui injufli vulneravit: Medicus enim ex J.
fansfa<fb,& taciti invicem fe compenfaflff.Alteroaute reftituente, «.70.
non tenetur cum aequali fuo damno, quia non obligatur ta roe- teneri alterum
reftituere ;pallmcft. Ut etiam, fi infami* fuerunt dendumet culpa,fed
excontraau,& ex alia parte homines lulci- notabi liter inaequales excefium
ab altero debere, eo meliori modo, pienceseiufrnodi ordiiuria officia, non
cenfentur cum tanto rigore quopoteft, reftitui, nefitdubium. le velle obligare.
Vulnerator autem tenetur cum sequali,immd cura 17
Advcrtehicduo.PrimA^nenonaflerere licere tibi aliumin-
pxuldmajore,quu©bltgaturexinjulUaGione.CumeTgomcaluno- femxrc, folfim quia tibi
iofamiam intulit; boc eilim eflfet vindiftam fito infamator fupponatur non commififle
culpam gravem, quam- fuinerc,quod ex LdTAc.c»/.».!}. non licet privato, folfim
endmajo ex vis teneatur ex juftitia,uc/*.8. diflumeft, non tamen cum unco
fuppoutionc aequalis infamiae ex utraque parte fafl* ( utique illi- rigore
teoebitut . titi)ncutrumad reftitutionem obligari. Adverte fccundd, fi pro- .. .
prer infamiam ferutum eft alterum damnum reale, hoccflcrefti- $. VI. ratmnt
fama fit nfiitvtnoa. tuendum: nifi f rte ex utraque parte fuerit aequale damnum
illa- tum ; tuncenim fieri Doteritcompenfatioj yclfifuerit inaequale, facienda
folum erit reftitutio excefTus . Trujbanta rtfiitutio , Damnum profrium. 5 . V.
An D ttraflor refiitu/rt tentatur famam non folttm a}nd [hos audit oret , ut
etttnm tfi , ftd t tiam apud t0t , apud ?uot iidtm auditem detraxerunt t H ic
tria mihi funecerta, unum incertam. Certum eft mihi* Primd fi crimen propaUfti
viris gravibus communiter re- puta- 19 Decirootertib,excufari is/jui magnum
damnum incurreret, fi reftitueret Id quod, ne erretur, quatuordi&»s
explico: modfi reco; Usquatuur item efle bonorum ordincvidclicet fupremi
ordinis el- fe bonum animati tum corporis, ideft vit* vel membrorum , deinde
famae,addc& honoris; denique pecuniae. . . ^ ao Dico primi, infantem teneri
ex juflitu reftituere tamam cum aequali fuae famae, feu alterius aequalis damni
periculo» vel ^21^ Dic^fccund6,n6 teneri cum notabiliter majore, quod feiliet*
u/r.n.ix. Ratio hujus& praecedenti» difl 1 eft, q j' a tiva, quando agitur
de aeauali,vel pa rum majore . ‘ q 5dll»fc u,»el hmi penctiume : lunc enim
foWra KO S'^S' cire ^| 7 “* rea) wji qu* per infamiam tuam proxi mus per fe eft
palius . At 11 ex infamia.qu«i&ls6 imponendo alteri intul.ft.,v.tar, feu
notabilis fa- ma periculum i»,vel alius fubeat, vel notabile malum Rcip impen-
dat • tunc profedfi teneris reftituere famam, etiam cum tuo aequali
yiuedifrriimoexmando prudenter putas tuam retrattauonera pro- futuram innocenti
- Ratioeft, quia Juftitia, ut ditium eft, requirit *n periculo arquatispotius
fubeat illud damnum nocens, quim mo ens^* te a lblI , 6ifi 5 ! dequibus vide
/.* . 5 9 - t,/' l>c u , cr[l A,r™Kn<.r.qurna,be [ rcnun e icf 1 nnmc5|.^
18 Duodecimd. excuktur Ircilitacnd. fimiisflui prudenter Bovi t , aud lenips
nullo modo fidem habituros ei, qui fe i detraftione £da retradat . Ratio eft ,
quia tuoc recra&atio eftet fuperfliu . Certd islaltem laudare conetur
infamatum, ut fic aliquo modo re- farciat infamiam. Si dubium fit,aj>
retradatio fit profatura ,omni- ndexhiberidebet, quia
indubiomelioreftcoaditioe)usqut ioju- fle i bona fima deturbatus eft ■ 1 TEI
impofuifli falfum,-»el verum crimen propalalli ;Si prius, V
debescoramiifdemaffirmare,tefaHumdi)tifre, etumfiua tuum sequale, vel paulb
majus dedecus id vertatur. Dicoixquale vel paulb maius, propter modbdiflad o
Nam propter eandem ratio- nem VllUlobosi./«-J'- » " > </-fn ** t-
*it , virum eravera PrarlatumV G.non obligati dicere fe meamum etfc-.id enim
multo ipfi efle t dedecori Sufir iet ergo, inquit, fc reddat famam eomodo,quo
reddere obligatur illevqui infamavit vetumetimen propaunao.quoo |an J 'sienim
poflctiusjioe eft crimen verum occultum evulgafli,tttl poteris equi vocatione,
ut fi dicascum hommem ct.men i>lud"«u>. quampauaflc.intdlitcndo-
p.iblici.velquid fiinuc i _Non rartfuffi- ciet laudare in eodem s e..cre,quo.ttupetafl.
i avarutnulicas me multas eleemotynas dillnboifle . Ita Solus, Cajet. Villalob
aliique apud cruditiflimum Dian.p.jrr.SJv/ijo. Deniq.il- lud mente rct
mrasafetralftotcin debete famam ablatam rumeffeflu, quantum in le
eft,tefarcire,hoceft ficete , ut nfamatus fuum decus recuperet • Citcnim ea
circumftantus intelligcndum , qu; verba , quselau»,qui modus loquendi
requiratur, &Catis fit. Si alia vu non datur reurcienai «lteriustunsni, mfi
adhibendo juramentum j & ceftes, &: lumptus, nec fufficiat ferid fc
retndare : rtiam ad id obligari communiter infdmatorem docet verior lenten-
tia. Ita Turr
Navarr.Molin.aliiquecum Diana^Vw^/i/i^licit Faber ad tam extraordinaria media
non obligari contendat. Sed Fabri fentenda, apudeuudem diligentiflimum Dian.
i^wtunc folfim eft admittenda, quando h*c media extraordinaria notabile majus
damnum afferunt infamanti, modbfnpra $.}. at .di^o^>am creterfim ad alia
media non afferentia, oblidatur infamans, \it*Hd. vidimus. An aliquando obi
ixetur ignotu- mtamatorife prodere , ft id fit neceflarium ad reddendam proximi
famam? dic communiter non obligari; quia communiter rciarciri poteft proximi
fama fint notitia perfonx.quar infamavit. Obi rgar» tamen poterit in aliquibus
caiibus, quando aliter iujuftd infamati fama refarciri nequit, nec ulla cx
praed i£l is addi pro to excufatio . Vide id pluribus Fagundez AS. 8. in Dtea/.
rap.l j. <1 ntt.%. I Quando reftituenda eft fama,cuju$ infamia five propter
tempo- ris lapfura.five propter aliud dubitatur, an oblivioni fit data,m uimfi
avendum eft, ne dum notam obiitCTare contendis ,ejus memoriam ref rices, Tunc
ergo fuffir iet infamatum laudare de contraria virta* te,idque cum ea dexter
itate.ut audientes pruften ter judicentur de- ponere in juftam proximi
cxiftimationvm . Ita CajeL & Rebell quo» citat, fequiturque
Bartb.lS.FauftV.aif.69. Caput III. De Reftitutione Famae. 29S putatis ut
probis,qui, prudenter l te credebantur abit non revelatu- ros ea , qup i te
etiam mjuilA infamante accepiftent,te non obligari , ni fi ad rcftt tuendam
famam coram his , non verA coram aliis, quibus ipfi propalavere . Ita
ViUalob.apud Dian£.$.f'.j.vtf".34. Ratio eft, quia tunc per accidens eft
refpedu tui, ipforura revelatio, & eorun- dem malitiae imputanda . x Contra
fecundA, Si ideA his, vel etiam uni crimen proximi ape- ruifti,ut hi aliis
patefacerent, te obJigtti etiam coram aliis, quantum rooralicer potcft»fama m
primi rtftituere . Ratio eft, quia tunc ii fue- runt inftrumentum tuum, tu verA caufa
principalis . Certum tertiA mihi videtur, fi advertis auditores tuos efle ma-
los^dc praevides facili coram aliis oblocuturos ea, qu^ illi manifelUs, te
obligari etiam coram aliis famam refti tuere . Ratio eft, quia tunc v ideris
efle caufa di reda eju fmod 1 oblocu t ion «, pecca udo non folAm contra
Chariutenvfed etiam contra Juftitiam/iquidem ponisignem detradioois in manu
ejus , quem certA mortali ter vides paratum, ad Incendendam bonam legetem famae
alterius . 4 Jam verA incertum mihi eft^n obliget rcftj tuere famam coram illis
aliis, quando eofdem auditores meos ego non reputo probos, vel C esjfed nec
reputo improbos, vel leves : ut item n6 reputo eos ob- turos,fcd nec reputo non
oblocuturos . id certi communiter in praxi contingi t ; cumlzpifliroAidctradofe
non fiat ani mad ver fio de bonitate, vel fidelitate fuorum auditorum . r
Alieromihi probabile fieri , me tunc non obligari nifi ad refti- tuendam famam
coram meis auditoribus, non verA coram aliis, qui- bus ipfi meam detradionem
notam ficere . Colligo ex Fabro apud Dian./.'.Ratiocft,quij cilm nemo fit
przfumendus malus, nec malA oblocuturus , non ccnfeor ego , q uando prarci fi
vA dido modo me ha- beo^oa periri cum ipforum peccato, ut cenfeoincafu m pmttd.
VI. fuii p*ffit ? i Olne mortali,
per fe,pofle, jam nunc eft communis dodrina. Ita
OSotus,Navar.aJiiquecommuniter^uoscitat,fequ!turqueLefl. Contra
Ci\ci.xy^Jl.ar.x,lfy v. DitrdfHa, contra quero etiam agit Barth. k S. Faufto
in/ptrv/ d.% 1. f.f. quia ficuti quis fccultatesfuas per fefine mortali
difpeTgere valet , tta fuara fa ma in, cuius eft pari modo Dominus . x
Dixi(perfc)»f lethaliterpeccabitjPrimA fi infamia redundat in aho*.puta
^filios, familiam, Religionem; SeeundA fi infamator fe infa- ma odo, afferat
irrationabiliter fibi periculum vit* ,vel muti latio- nis membfonim(horum enim
non eft Dominus,* de quibus abfolu- tedifponere poflit homo;TertiAfi inde
oriatur alicui notabile dam- oum,ut fi fe Praelatus inia met, unde fuos benA
regere nequeat, an ve- rA mortaliter peccet, contra Charitatem tantum , an etiam
contra Juftitiam, vide apud citatos . I At fi fine caufa fequis infamia notat;
peccari venialiter certum fit/juia aliqua haec eft prodigalitas. luaeLug.t.i
.dt JuJf.d.t+SiU. ao«.r;6.Caulae autem har. reducuntur ad tres. Prima eft amor
hu- militatis di feret se* prudentis . Secunda eft necdfitas vitandi fibi , vel
aliis tormeata,vel damna gravia . Tertia utilicas,qua acquiratur bonum aliquod
notabile fibi, vel proximo: tunc enim Charitatismo» tivum juftam reddit
diffamationem . 4 Sunt taiqeodiligenteTduodiftinguendi. Poteft enlmlequisin-
fanure , vel propalando peccatum fuum verum , vel impingendo fibi peccatum
falfum ;Hoc difficilius eft, illud fanA facilius. 5 Dico enim primA, ad
evitanda tormenta gravia, immA * levia pofle quemlibet occultum fuum , quodcommific,crimen
manifeftA proferre^tuunG fit fibi mors imminens fecutura- Ita LefTSaton,CU- vis
Reg.aliiqueatmd bomc.d.x.dt reJI4.4-p.to.t1j. quibus adde Tol. aliofque citati
aeLugo l c.n.x 74 contra Mol.aliofquc *'d.cit. Ratio eft, quia quilibet poteft
cum laude mori propter fcclusl fe patratum morte dignum : * ex alia parte
obligatio coofervandz famae non eft valdArigorofa, ut ex didis patet. A
DicofecundArad tormenta, damnaq; gravia vitanda poffe quem- libet fibi falfum
grave crimen imponere, etiam fi mon fit fibi fecutu- ra: at non ad vitanda
levia.Ita Barth.lFaufW* Sptc.Coitftjf. difp. ai. f •$.». J -(7 licAt immemor
fui didi non poflfe fine moruli , dicat **. difp.x.q. XI. n. r 4 . Ratio
prioris panis est, quia nemo tenetur cura tanto incommodo vitam fibi
cotuervare, ut alibi didum est. Ratio posterioris cil, quia,quilibet tenetur
vitam cullodire, quando n6 ma- gna difficultate poteft : at nunc poteft
tormenta levia fuftinere,ideA enim levia funt, quia fubftincnl te
poflunt,fecu$eflent gravia . (n priore dido femper fupponimus abefle perjurium;
cui infamator fui providere nondifficulcer poterit perzquivocationem:itemque
ab- efle damnum tertii ,quod fi fbrtA incurret, ut fi idem infamet fami- liam
*c.providerc etiam illi damno poterit feflatim retradando , ac pubi icAfat endo
fe tormentorum vi fibi crimen impofuifle. Verum debet adefle fpes ejufmodi
retradatioaem profuturam , quae regulariter non adeft , nunquam enim illi
retradanti creditur 1 Ju- dicibus . 7 Utrum ad falvandumPatrenyel Amicum poflit
quis fibi finge- re crimen falfum . Videantur laudati Dodores,fi inqui litus de
hae- vcfi fit verA innocens^n peccet , fi fateatur Harrefimfluam »00 com-
rnifit, lege apud Carenam de Lug l.t. »*. 1 $8. LdT/.r^w|0. aliiquc ab
luscUgcly- ' T*mP. T, I, Dt Dff. Vtdt. $. VII- 1> *» 4 i***i . 1
/~>UiPrimAaudit, ut inducit, vel excitet ad detrahendum (ii V^quod etiam
lolfim interrogando neri contingit)* fecundA, qui audiendo, laciatur lo Ium de
detradione ut intamiaeft proximi , licAt non inducat , peccare mortaliter nimis
clarum eft . ItaNav. Sot. Aror .aliiquc apud Bonae.* 11. i *.i. illum quidem
contra J uftitiam, unde obligetur ad fam* reftitutionem , hunc verA contra
Chariutem, atque adeA fine ejuftnodi obligatione . Peccac etiam contra Chantatcm,qui6cilApoiens
iropediregravemdetn- dionem, non impedit : CWius enim vult, ut damnum proximi
avertamus, fi facilA pofTu mus. Contribui luppofiu detradione, fine ullo i
piius defiderio,la-tatur non de ipia inf*mia,fed defola curiofa , vel nova
cognitione fadorum proximi, vel de eloquentia detradoris, valde probabile eft^x
hoc praEcisA,nA peccare mortaliter. Ita ildem, & Dlcaft./.x.<*
?*/tj**.xJ. 1 M-4 V*.ao Ratioefljquia tunc is non inducit, non defiderat, non
infert aliquod damnum iuiamato , * ex alia parte foldm letatur de re vel
indifferenti , vel certA non prava mortaliter . Semper
intellige,modAcxcuieturabimpcdleada detradione. de qua excufatione n»** ^
"■ j.quiafecuscenieretur adi illam detradionem inducere. x Dices. Si mera
curiofa cognit io fadorum proximi non elt mor- talis: ergo non peccarem ego
mortaliter, fi animo rem nullatenus aperiendi, velim crimen occultum v.g.
adulterium Clerici obferva- re , ut de UIo confcius fini : quae tamen
confequetitu non videtur concedenda, quia quilibet habet fus , ne fua occulu
crimina ab aliis fciantur,* ne ipfe apud alios infametur. Reipoodeoeum Fagande*
,<«8. concedendo , me tunc non peccare fa Item mortaliter : modAdr-
daobfervatlo non fit ex odio , velalio pravo moralitcr fine . Id autem concedo
cx eo capite, quia paulA ance diximus propalare cri- men proximi um vel
alteri/jut prudenter judicatur non efle revela- turus aliis , probabiliter non
efle mortale : quare nec erit mortale , ejufmodi Clerici adulterium fieri novum
mihi,aliirilhid non mani- leftatuio . | Quoniam autem didum eft , peccari
faltem contra Charita- tem ab eo , qui audiendo detradionem , eam non impedit »
fr poteft , difficultas emergit* quidem timoratis confcientiis valdA moleila .
Quandonam judicandum fit impedire eum pofle , atque adeA peccareji non impedit
) Solet enim perlarpe contingere , ut aliquis inveniatur in convidu aliquorum ,
qui graviter de aliis detrahunt . fedauia,pr* verecundia, vel fimili caufa ,
illos non impedit , femper dubitat , au facilA poflit impedire,* confequeotet an
peccet. - 1 4 Si folus unus, vel alter srquA taciturni, eflenr prxfentes, inde
is non peccaret, quia nec peccaret detrahens ex modA didis • At cafu* nofter
eft, quando coram pluribus exhibetur det radio . 1 Rcfpondeo in hoc cafu
communiter te non peccare, nift ad fnm- mum venialiter, rarA mortalicer
Mortaliter peccabis( & quidem iolAm contra Ciuritacem , nift fis Superior ,
vel altu* , cui meum* bat ex JufUtia famam detradi defendere ) ineo tantftm
cafu , quo nulla adeft excu latio, ex mox dicendis. Venialiter dumtaxatorc-
cabiSjimraA ne peccabis quidem interdum , qujodoalioua adeft c* his
excufationibus,quam jam fubdoex Soto.Nav.MoldLetHu^liifque citati 1
BQfuc.dtrt/iiBfj*p4r,d,i.f.+,p.vhim,tic 4 Diaap.a.rr«tf.i7. j*^rima eft, quando
det radio eft levis . 6 Secunda, quando licAt fit gravis^tumen coram uno, vel
altero prudenti , juxta fuperiilsdida . 7 Tertia, quando rationabiliter putasti
ud i tores fidem non habi- turos 8 Quarta , quando ad vertis tuam refiftcn
ttam, feu monitionem noo profuturam. 9 Quinta, quando non es moraliter certus
obloquentem injuftA, & de gravi crimine occulco obloqui . 10 Sexta,
quandojudicatur detrahens habere juftam caufam de- trahendi, puta, ut confilium
petat, vel ut te utiliter moneat , vel ut dolorem fua m leniat , juxta d (da
fuperius . 11 Septima, 'quando tknesVeAerar, vel contumelias, vel graviter tua
interni, te non reputari defendere infamatum . n Odava, quando ex rationabili
verecundia, vel pufillan imitate non audes refiftere,* ex alia parte infamia
proximi non eft ita gravis ut prudenti Judicio arftimeturfub mortali impedi ndi
cum tanta tua difficultate. Hse funt caufz excufantes . 1 J CAm ergo potes
refiftere, vel didis, monendo infamantem, vel fadis,oftendendofigna triftitiae,
difcedendol loco , fermonem aliA transferendo, *c tunc obligaris haec prarftare
, quando ab bis prse- ftandis nullaex przdidis cxcufationihus favere tibi
poteft . Ex qui- bus colligis, rariffimA, quando eft tibi fuperior, qui
obloquitur, rarA, quando eft zqualis^tdefte obligationem hf c facicnda,qui rarA
aliqua ex is excufationibus non intercurrit PorrA , quarta excufatio .quando nimirum
advertis tuam monitionem minus profuturam, fic magis ac ma^tt iliuft r j tar ■
e ft enim oper? pretium aliquando ut potius taceas,quim ohfiftas detra-
henti:idq;proptcr majus bonum in&mati, n6 rarAcmm meli As huic 1 4 con-
Explicationis Decalogi Lib. IX. 196 «onfulcs permittendo dem&ionem ulqucad
finem progredijquam illam abrumpendo : fi non abrumperet, remanerent auditores
cum illa cogn 1 uone con fula narra t i ex parte criminis,quod lortals^non erat
unt* gravitatis, quantam parit cognitio illa incompleta, & tforulsc aliqua
circumdantia lub finem narranda alleviabit crimen Pnrterci fxpe ufu venire fol
et, ut quia tu reddis , majore conten- tiooe detrahor i tua
reprehenfioncoffenius proximi cnmcn incul- cet . Denique id quod detrahens
obloquitur, faci Inis aliquando re- parari pollei poterit abloluta de
tradationc, commodius enim au- diens poterit narrat ionisfalficarera infinuare
. 15 Quinta vero exculatio, quz omnium cdpotiflima ,& maxime communis ad exculandum
privatas perforas audientes det radio- nem fic illudratur a Bonae, l.t n. g.
Exdi/hs tolligitesr privam ptr : o - mos /apiis excu/ana mortali non e! flando
detrallioni : tum quia /api nent fi /pos /rudius , tum quia audient men it bet
in dubia pr a (umere io. quenttu. malum , nifi habeat /u/fititntrs t enitfl
uras in (»mr anum i fy tbm it/r ne/tiat , an deliBum, quod ab a lio narratur ,
fitpublitum t w/ Ottuitum, fj uirbmjufie narretur % m/equonstr /a.iat injuriam
nar. ramis ebflando , at fi corriperet do precato#* od ur/tit ejJtjetcatum .
H*C Bonae- Sed quiddi dubitet de injudiria narrationis f Rcfp. neque pofle
corripere, quia in dubio quilibet cd praei umendus bonus, ut dixi /np.
J.i.inDts.t.x.Q.j.v. Dstraliio , quem locum omnino re- cole, multum enim facit
ad hoc argumentum . 16 Odava denique exculatio, maxime pro timoratis , &
ferupu- lofts/ic explicatius proponitur i de Lugo , d,jufij .\ . di/p. 1 4
./o£L%. mum.il}.$uandonamproMtmi damnum talo fit , at tantum , ut debeas
propriam vrrotundtam (onttmnert , pendet ex variis e it cum fi antiis , (y
materiis gravitate damnt , gravitate tui ruboris, (yt. guodin / irupulo - fit
latius mulsi interfretandum rernmunittr efi ,qnia epfioxbat obliga - iiono
impolita di dttraHionts f longi gratius ditrimontum /ubtunt , qubm alii T stm
quia propter /trupulos rufe sunt in praxi ds/tern re to- fis e in quibus habent
obligationem impediendi , ab iisfin quibus non ha- bent , atque odei emponunt
fibi gravi/fimum onus , nempe procurandi im- pedirt , quoties ton/i.ntia /teupulofa
urget ad impediendum . Tum quia , etiam quando re veri rj/rt talis obligatio
pro alsis , rpfi tamen tum ftrupulrfi t\ ifi Unentur , putantur id /attre t*
/ctupnlo, (y /atthiii do - /pieiuntur ,{y coguntur mejerem aliis ruborem ,
molofiiam /ubiro . Quore ii rarijfimi tenentur /ub mortali ad ceu/u lendum /ama
prossi - tns, tum tanto /uo incommodo , ( y moleflia . H*C il le prudenter . De ladonto
honorem ahoritu, tju/qut re fi it usione . I /~\Bligatio reft itutionis honoris
adeo ed affinis prardidae redi- tutioni famae, ut hic meritA fuerit adnedenda .
Honor. qui ex S.Thom. a.a^.iot .an t.adx. ed tedificatio quaedam excellen- ti*
alterius, quae tribus laedi lolet modis, dc quidem ex genere 1 uo, ( nifi
excufet parvitas materiar >vel in deliberatio ) mortaliter. Pri- md, per
contumeliam verbis, vel lignis» illatam.fivcabfenti , quod vocant convicium,
(ivepraefenti, quod vocant improperium . Ve- rumque enim honorem alterius
imminuit , licet gravius , ut per fe patet, improperium . Et quidem fi ex
intentione laedendi honorem, erit contumelia formalis , fi non ex hac
intentione, led fiat tamen id, quod honorem re ipfa laedat, erit contumelia
materialis, irrifto, illulio, lublannstio, maledidio', quando laedunt honorem,
parum inter fe diderunt,& huc pertinent . Sccundd, laeditur honor per Si:
w.oma u injuriam corporalem, ut percutiendo baculo, impingendo alapam >
ablcindcndo aures, & tunc enim praeter lac fioucm corporisTlzdi- tur£c
honor, cum per illa tradetur quis ut Utro, ut infamis, &c. Tertid, laeditur
item mulierum honor fraude, vel inducendo ilUi ad duprum, adulterium, vel
fimile crimen. a Porri de llupro, adulterio, & fimilibus diximus faris in
praece- pto fex to /W.7. De incuria corporali,quatenus laedit corpus, dixi- mus
praecepto quinto/upJ. 6 . Dclacfione per contumeliam five ver- bis, uve Udis
plura dixi inopujo. atConftff.l xx.$.§.\. & locis ib. cit. qua ratione fcilicet
contumeliae unicocon textu , vel in multos jtdz,fint unum peccatum, dc quo modo
differant, fi jaciantur con- tra parcntes,conlanguineoft,&c.dc alia
nondiffimilia. Unumigi- t ur, au t alterum, quod ibi praetermifimus ; hic
fubdamus . i Omnes injuriae contra lamam, iuntejuldemlpeciei moralis, unde non
differunt, quJcum ex hoc capite,injuri* contra honorem. 4 Dixi (quantum ex hoc
capite) nam aliunde poted adjungi alia fpeciesculpz .Si enim praevides magnam
commotionem ad vindi- dam 111 eo, quem illudis, addes peccatum lcandali : fi
irrideas ali- quem, quia adumChridun* virtutis exercuit , peccas etiam con- tra
Religionem : fi illudas Patri, vel Deo, eris etiam impius , & klalphemus,
fi contumeliam facis occidendo, mutilando, virginem deflorando, coni anguineam
profti tuendo, erit ultra contumeliam, peccatum homicidii
ltupri,inceflus,&c. 5 Quoniam verd certum cll, deberi omninA redi t ut
ionem hono- ris ablati/eu (ne fiat calumnia in modo loquendi )dcbcr i
fatisfadio- nem illi, cujus honor per injuriam Istius e/f : inquiri lolet, qua
ratio- ne is rcil i tuendus fit, pr*lcindendo a damnis temporalibus , quae
forteex contumelia direde , deperfe fubfecuta lunt? hsccemm , io boa is
fimilibus temporalibus, cfle redi tuenda, nullus dubitat . Rdp.cum haec
reditutionon ficnififatisfadio quzdam , quam debet recipere lzfus . Illa laris
erit, & requiretur ex Leflio, Bonae. lot.mox tit.(yj>aj(fim,qpxx
fecundum gravi utem injuri*, dignita- tem perfon* lat isfacientis .confuet
udinem Patrie, & alias circu rn- ftanuas occurrentes judicatur i prudenti
fufficerc. Aliquando(uc in contumeliis non magni momenti, & in contortis i
Superiore) fufficiet amicafaluutio,vel loci honorifici concclfio: aliquando no-
cedariacrit invitatio ad meniam , aliquando laudatio apudeos,co- rara quibus
l*fus fuit honor, 3 cc. 6 Poti dima, & 1 ufficicns.laltem ante fententiam
Judicis » etiam pro grav illinus offenlis, humilis petitio veniz, privata, vel
publica ;uxu conditiones privat*, vel public* culp*, nec necedarib ad- denda cd
genudexio, quia hasc nimis excedens .lat isfadio cd . 7 Mera lamiliaritas, feu
familiaris conluctudo cum eo, cum quo familiariter agere folebas , nifi
addantur alia arriioris familiaritas figna , non funicit ad fatisfaciendum
honori lzfo : quia communia illa.&confucta familiaritas exhibetur i lzfo,
obvitandum fcan- dalum, ob declinandas majores inimicitias, obeonfuetum modum
vivendi, non verd ad in/uriam relarciendam. Denique Superiorem A V irum nobilem
non obligo ad peten- dam diflam veniam ab inferiore,vel plebejo, quia potem
alia z<jua- lis fatisfariio per alia figna arqui valentia his dari: quam
squalem (atisfafiionem non lemper podunt pares in fe , vel inferior relpe- flu
Superioris ; nam prooterci pro his veni* petitio interdum me- rito ltperaddcnda
cd . Aliqua alia minutiora lege
apud LefT l.t. c.l I . dub-17. Boo. de tofi, importet fiifp.x. & alios.
Laus Deo, Beattfinue Fvrgim, ac Beato Aloyjio. IN DECALOGUM. Non concupifces
Uxorem Proximi tui , & non concupifcesRemProximitui. Praemittuntur quaedam
fcitu necef&ria de co- gitationibus , & imaginationibus objcdi mali.
RPERaE pretium hoc initio efl . rudem cognitio- nem afferre operationum
intelledus voluntati* , ( quae etiam appellatur appetitu* rationalis ) Po-
tentiae imaginativ* , ( quae item vocatur phanta- fu, ) * appetitus fenfitivi .
Has duas
poftetiores po- tentias commune habemus cura Brutis : illae priores propriae
fiunt hominis, ut animal rationale eft . Jam verd circa copulam turpem ( ut hoc
frequemiori exem- plo utar ) quatoor hominis prardidz potentias venari poflunt
hoc modo. » PritnA. Intelledus , qui cogitet , difeurratque dc ipfa co- pula.
tas valt illicitam copulam, certum fit, committi peccacum,dehac volitione non
eft necetfe hic multa fuperaddere :at quando vult, ut I- ede peccatum .ficuti diximus de
cogitatione intellrfhn , ut eft do- drina nimis trita, quia non eft peccatum,
ubi non eu voluntas: At fi fit voluntaria, ideftcumplenAconfenfu voluntatis ,
find ob bo- num finem V. G. ftudendi , non efle ex ie peccatum , diximus f$pd ;
ficuti fi ob finem malum , vel ob finem , ut appetitus fenfitivus tur- piter
commoveatur, peccatum eflfe, nunquam dubitavimus . At difficultas efl : G fit
in rebus obfcaroisfoldm ob delegationem , qu$ Ipfa imaginatione
fcntitur,ibiqueperfiftat ,an fit peccatum mor- tale? & adero ede femper
mortale . Rationem hujus alit aliunde ducent, qup femper mihi difficilis ed
vifa. Ratioergo , & qui- dem pro praxi notanda, acfxpius i nobis repetenda,
eu, quia vo- luntarii , * deliberati , inurinari velle turpia fmebono, vel
certi commodo aliquo fine , ( is enim bonus finis alii mentem, argue aded ab
ipfi* turpibus divertit) multi magisob deledationem ibiexiden- tem.falfum eft
in ipfa imaginatione perGftere: nam, quamvis in te fit auus inefficax , nec tu
illum aflumas, ut procedas ad ulteriores turpes adus, tamen ipfe ex fc propter
fympathiam , & connexio- nem nofiraruro potentiarum , *
earumqueaduum,adleadvoc*t ipfaxn commotionem fpirituum genitalium, * motuum
inordina- torum appetitus carnalis. Quia enim magis hominem commovet ad turpia
, quimillaeademturpiamferidpropter meram delega- tionem, etiam fpecuiativam ,
imaginari, ut experientia certmimff condat ? immd bend dixit S. Thom. dt rurit.
?. i j. *rr. 4. rarA abefle It tali delegatione confenfum in opus ipfum . Cftm ergo eam com- motionem nunquam procurare
liceat , nec jicebit ea turpia velle pofitivA imaginari . PofitivAdixi, nam eam
imaginationem folum permittere, an quis liciti poflit , mox dicetur c. t. Quod
dictum ed de imaginatione , dicae cogitatione : napi eodem modocqv vinceretur
qui* velle procurare illicitas ilUscommotiones : fiqaK dem propter magnam didam
fympathiam , quam habear ii aenitt *potentic inter ie , illse commotiones ,
quafi neceliariA confe- quuncur. Idem videtur dicendum dc quodam ,
quemvaidede)©- ttabat odor ( an f<ptor?)fpermatis, quamvis. utdicebat,ad
aliud pravum objedum nullatenus animum intenderet. Idem, inquam videtur . Illa
enim deledatio de re taro prcncimd objedo periculofo conjunda , fi ferid i non
uxorato fufeipiatur , vel fignum ed atfcdus pravi , vel certi eme periculum
affert in turpem affedum inciden- di . Hpc autem dida funt in rebus obfccenis
:de quarum deledatio ne itertim mox <.$.§.%. redibit fermo , nam quid in
aliis materiis , iiA/.affemn$. 1. 9 Dico quartd» ipfum adum volupruofum
appetitusfenfitivi,fi ed fequensad rem dcliberatd imaginatam, feu vol i tam,
crepiter ma- lam, peccatum mortale ede : quia, ut d idum ed, ta lis ed
deledatio, qualis res, unde confequ itu r . QuAd fi fic fequeni ad
imaginationem. *el cogitationem rei leviter maTse,uc ad cadum jocofum manus, ad
r r • . , Blterioranootranfcendedtem,eritveniale.Idquodconftatexfpar- do mater
iali,infurgat& in appetitu fenfitivo; quia propter fympa- fmi fuprididis
d*ftxtopr*ttpf. Si denique fequacur nobis oolen- thiam naturalem deledatio
voldntatis excitat deledationem appe- tibus leu certi fine confenfu deliberato;
quod accidit in primis mo- litus fenfitivi, & i contra, ut experientia
condat. Videamus nunc . Hkn* • <1,... a» r»M . — » An prsdidi quatoor adus,
quando funt deobjedo illicito, femper fint pecciminofi . 6 Dico primA
.Cogitationem intelledusde re mala, V.G. de co- pula illicita , ex fenou efle
malam . Patet, quia cum laude ed in Theologo cafusconfcientijefpeculante ,
&fedeilla fcientia dele- n 1 1 : • a i .. t. .. ©ojetrum talis aaus , nempe
copula ; potent ipla voluntas velJe , IU intelledus cogitet de copula , ob
deledationem , quaeeftinfo- U cogitatione, vel poterit velle , uc intelledus
cogitet de copula ob dei edi tionem , quas ed in Ipla copula . QuAd fi voluntas
velit , ut intelledus cogitet decopula propter deledationem , quae ed in
cogitatione ipfa , ut relata ad copulam : perindeerit , ac fi velit propter
deledationem , quae efl in copula , quia tunc ea dele- datio ut fic
fpecilicatur ab ipfa copula , quae inter folutos illi- cita efl. 4 TertiA :
imaginatio, quae ed potentia fenfitiva,verfabitur circa prsedidam copulam, fi
eaendem intra fe obvolvet, idefl fi,per fpecies copula: fenfiti vas , fibi
vetuti prarfent em eam faciet . 5 Quartd denique : Appetitus fenfitivus
immediati ab ejufmod i imaginatione, motus, fentic deledationem in carne,
&c. Hi funt adus fatis in re diflindi . Sed tan^n difficillimum eft di-
fiinguere deledationem appetitus fenfitivi i deledatione volunta- tis- Et ratio
huius difficultatis eft , quia b» potentiae in nobis funt maximi inter fe
connexe, itautcAm operatur voluntas, operetur* imaginatio, * cum confurgit in
voluntacedeledatio dealiquoobje- dante ; unmA etiam eft in Angelis , & Deo
, qui ejufmod i turpia co- gnofcunc . Quando etiam ed involuntaria , non efle
peccatum , jam omnibus efl exploratum . 7 DicofecundA , Adum voluntatis , quo ipfa
vult , utintcl- ladus cogitet de re mala , ob finem bonam , malum non effe ; ob
finem malum , efle malum . Hinc fi id velit propter deledatio- nem , qusred in
ipfa mera, &fpcculativa cogitatione , quantum eft ex hoc capite non peccat
; fi autem velit id propter deledatio- nem , quse eft in ipfa re mala , V G.in
copu Ia, vel in ipfa cogitat ioue, m relata ad copulam, fanA peccat. Ratio ed
mani fefla , quia talis ed deledatio, feu voluptas, qualis res , feuobjedum,
undeeade- fttmitur: voluptas enim ex A riflotele , r.4. Leflio f.+.c.*.
Jni.tK.ftmm. 1 08. (^M^^iedperfedio operis. feu ipfius pars , &
complementum. Cum igitur cogitatio lpeculativa non fit mala , mala antem fit
ipfa res cogitata , V.G- copula illicita , at item mala ipfa cogitatio , ut ad
rem malam relata , eamdem bonitatem , vel malitiam participabunt prxd tde
deledationes , quas voluntas tan- quam fines intendet . Quid , fi voluntas
velit cogitare res malas , ne- que propter finem bonum, V.G. ftudendi, fed
propter levitatem , vel vanitatem, vel otiofitatem.qucex fefunt fiues
venialiter pceea- tninofi? Refp. id moti* fi»* n./irf. dicetur . 8 Dico tcrciA
, Imaginationem dc te mala, fi fit involuntaria noo nlteriora non
tranfcendentem,erit veniale . Id quod conflat ex fpar- fim fupi cibus „ . tibus
j quando fine advertentia pravum objedum imaginatur , v*i quando nullo etiam
prpimaginato pravo objedo , fervet in nobis abuodantia fpirituum generationi
fervientium ; nullum efle pecca- tum, palim eft, quia fupponi mus nullum adefle
confenfum volunta- tis ; de qua tamen re m** explicatius plura dabuntur . 10
Affer*musnuncmodum,qtioquiscognofcat,feno«deledar* de objedo malo, V.Guk
copula.nec decogiutioue ut relata ad rem malam, nec de cogitatione ex
levitate,* otlofitate, fed demerita ip- fa cogi tat ione,qu$ ex «.r .efl etiam
io Angelis,* confequente r ex fe peccatum non eft. 11 Adiddignofcendum dantur
tresRegul^. Prima eft. qup jam dida eft de fine: Si enimob finem bonum ftudendi
, medendi partes, V.G.inhonedas.fciendi artificium,* (lratagemata.qup fiunt in
bel- lo, quamvis injufto,* fimil ia, cogitationem illam de rebus hujufmo- di ob
finem bonum, non efle malam, & illicitam : Si autem fit ei fine peccaminofo
faMo,& vano, periculum eft, ne fit ex affedu ad ipfaro rem malam , * in
rebus turpibus efle peculiarem rationem id con- demnandi, jam modo dixi ». 8. -
, it Regula eft : Ut videas^n tu refledasfuper ipfam c*. gitationem , ipfam
volendo ; nili ejiim ad illam faltein implici tA, *. In adu exercito refledas,
jam fignumed, te velle potilis objedum , quim cogitationem de iplo. 1 } Tertia
: y t ad vertas, an cogitando aliarum rerum , non mala- rum eventus, caufas,
artificia, &c- ?quA deledens , atque cogitando fimilia in rebus
malis,injuftis,obfcttnis,*c.Si plusdelcderis in his , figonm eft affedus
pravi;fi ifquA, figP u *J) ““1* affeilus
. Vfd^ qnj dixi ,cum de Turpi loquio,/-7.r.8.J; .4. C A- Explicationis Decalogi
An ad peccatum evitandum opus fit pofitive refi- fterc cogitationibus, &
motibus pravis? * OTatus quaeflionis eft,an quando iocellefhis incidit fine
delibe- u ratione in cogitationem illicium, V.G. de turpi culpa, pof- Ct ,
extra MatTimonium , liciti voluntas permittere ipfam cogita- tionem , non
quidem pofitive ei contendendo , idenimclaradlct culpa i fed noo refiftendo
,& negativi fe habendo ? Idem quaeritur , propter paritatem rationis, de
motibus ,& dcle&ationibus illicitis, quae interdum, ut modb diximus ,
etiam nobis nolentibus , infur- p.untin appetitu feofitivo ? hoc eft in came :
aq liceat eas fimili modo permittere , oonquidem illi coufentiendo , feu illas
pofi- *ivi admittendo , id enim clara eflet turpitudo , led fol&m non
reprimendo? a De hac re,non eeo loquar/ed Caftropalaus, tem . i .tr.t.difput.%.
p. io. Q. ynum.x. ( legatur JoannesSanchez,qui fuse idem probat dijp.
ar.jqiiific habet :Et fi fupradsRa fentemia ojfirmans effepecc a- tum a
quandeveiuatas non rtpnmit , neque coercet a cum poffit , valdl probabilis fit
: tamen probabilior mibt videtur mos peccare mortaliter vo- luntatem . yw non
reprimit bos turpi i motus t ftd miri negativi fe airca illo i e abit , dummodo
sbfit periculum pollutionis t sus uberiori/ gpsvis confenfus . "Tenent
banc fs nuntiam Cajet anus , Nsvarrus , To~ Utus % PbiItsrcbus % fj aliibltnts
% quei refert Salat . Et bcH tpfe ne lutris fusm montem dtt lar are , fstis
iofinuav/t tffe pro bst finientia ,»/ legenti patebit, .i. Ptobsiilijfimam tffe
affirmat Thensas Sancbe\ , quo bsssc ripulas peabsbtlsorom in rigoro
metspbyfico , prsUiii tamen aliam dicit tffe •oram. Pracipus ratio , quo mi
movet , efi , quis bujufmodi motui <i matura proveniunt % it sui e trusis
tuum fit impoffibilo , aliquos diffi- Sillimum . Nenefl igitur credendum de
divina bonitate , faluttm attr- oumkomirttsmbis periculis expofuifft : tffet
enim fatus atrr na cujus li- bet bomsnitnon livi ptticuloexpofita , fi , clsmb
natura fit in malum proclivi i , ar Ratus fit , non /e Ium non admittor/ bos
motus , ftd ttism ollos rtprimtrt t cum poffit , obligantur fsno mtdts sppontn
non stijfici- lis ad repemundum . Ergo jS visitat bos motut confurgen^o quid in
lo- so tali , vel tali modo di cumbit a tenebitur a tali cubitu abflinere , im~
uob furgiri y ffife aliqualiter verber sire , qued certi efi dmnffimum , pauci
admittunt . Deinde fuce siit mortaliter , fi non tvitar taufat , OM quibus
cognofcit buju/modi motus pravos imfurgert j nam fipo/lquam Otui tat i funi ,
tenetur HUt reprimere , i fortiori tenebitur reprimere , m oscitentur ,*
tenebitur trgofmb mortali fami nom uon alloqui , nec videro , a laqus fi milia
omittere , qua in omasum ftnt ratis , vel bona funt y vel fo lum venialia ,
Denique argumenta contraria ftattntia non urgent , jyc, 3 H?c Caftropalaus, qui
refpondet ad quinque argumenta, quibus fundatu r prior fententia , quae, fi
Jibculcge . Illud fatetur cum com- muni, efleveniale(lege Joannem Sanch.
loeoctt. qui *.}. necclfc ve- niale contendit)fi^um pofi»,non
rcpriroas^equeexcufationem.ha- bea^cur non reprimas : quia negari non potcll ,
illos ordinatos, < 5 c ad copulam i nci ure. Excufatio autem fufficicnscflet
ea , quf cil neccflaria , vel utilis tibi, vel alteri, utaudireOmfefrM^ ne»,
legere , (ludere , urbani loqui cum femina , equitate, & mulro magis
«cufabit timor, noidum attendis ad volendum pofitivi reprv jnere.crefcat
tentatio : tunc enim , immd iefemper tncjulmod» tenutiooibus confultilTimum
remedium eft , ftatlm avertere coei- tationem ad alia obiefla non illiciu»
pr?fertim quar te maxime aft- ciurft : id enim nunc non folilm efl negative fe
habereded certi reti- flere . Que omnia, & eriamfi praevideatur pollutio,
fed non inten- datur , fit periculum confenfus; didal nobii (uot fatis tfff* 7
* S ... . r 4 Obucis . Difium perfep^ fupra.ell , cogi ure turpia , velaf- f
umere ea, quar notabiliter «fluunt ad pollutionem , commotio- xsemquecarnisdTe
morule i quia tunc ettet illas procurare , quod rnnquam licet : ergoctiam noo
reprimere , namid , maximdm suturis cal idioribus efl , virtuali ter velle ,
feu accepure cautam no- tabiliter influentem. Mji* Refpondeo negando
cootcquentum: neque enim, non reprimere, fed folum permittere^ acceptare caufam
notabiliter influentem ; tum quia Jolilm permittens, nec ver^ vult, nec
coofentit , nec ac- 3 tat , utfupponimus , olo noo reprimat : tum quia nemo ne-
itiplwmaiinovertcarnem^c incitare ad turpescommotioncs, vel le pofitive illot
motus, il lafque tu rpes cogi tat ionea fovere, quam circaeafdemfe habere
negative . Illud
igitur notabiliter ex te in- fluit, XX» hoc. Dc Dclcdationc Morofa. 9 DeleQatio Morofa fit , &
experiatur in ipfis cogltationi- £, bus in tern is,hu c maximi ejus explicatio
pertinet . Dc qua ^•bodoConfiJfiooi> i nb.x.e. 7 .fi.u a Lo hoc
diffendefideriumA confenfus in copulam, V.G. Illici- tam: (idem dicendum in aliimaieriii
) ftdeleftationeipfa .quam quit habet de eadem copula^ quod defidermtn eft adus
ex fe etteax, & confummari intenditur in ipfo opere externo fornicationis:
De- lcdiatio verd eft adlus ex fe inemcax , & conlumnutur interius : noo
enim tranfit ad volendum exequi i d,d e qtso quis deledaturinam pro* ptered
dicitur etumdeleOatiomorofa.quia peccans, dum moratur in ipta deledatione^iec
ad opus confummatum procedere intendit , in eadem velati cooquiefcit . Cftm
autem certum fit in defiderio^c confenfu , immd in gaudio dc re illicita )am
habiu debere coram Confeflai io aperiri conditionem perfonz dciideratae. hoc
modo : Thfideravi moniaitm , nuptam , (pc. & in homicidio, Jefidrravi
occide- ro Patrem , vel Fratrem , (yc.ie\itnviftss fum oteidijft t Patrem. Frs-
trtm , (j e. quia tales voluntatis aaus fu pponuntur die contra diver- fas
virtutes, unde tc fine dubio lumunt luam fpecificationcm i tali- bus ob)cdis
fpecie morali diverfis : cum inquam, certum id omnind fit , cclebriscontrovertiturquiftiode
delegatione morofa : Anfci- licet fi quis folum delegetur fed non defideret/de
copula,quam co- gitaucum nupta,V.G.vel cum moniali ; debeat id explicare? An
po- tilis luffici a t dicere ; toties venere} th t epula illicita doliUatus fum
illa cogitando i i Et, ut pro noftra confuetudine fcbolafticas quarftiones
przter- mittamus: Dico probabilem cflefententiam docentem fu(ficere,fine
obligatione declarandi pertonas , circa quas ejufmodi morofa dele- datio
verfata eft . Iu Vafquez^t. \Jifl. i r i & 1 1 x. Cailropataus , tom. i. r
ml). i. difput.z. far. io.$+. aliique
non pauci • Ratio eft, quia deledatiuoes ejufmodi non variantur fpecie ex
varietate conditio- num illarum perfonarum . Non variantur autem , quia fatis
fuper- quc,< 5 c adaequate fumunt , contrahumquefuam omnes turpitudi- nem ex
oppofitione cum virtute temperantiae, qua; nunc fola viola- tur : neque enim
ille animule fiftens in fola ea vohiptate,proced i t ad violandumdeu ad
defiderium violaodi iuslpccialeconjugatar/o- lutae/acrar,&c. ergo latis
explicatur per (olam oppofitionem ad vir- tutem caftiutis. 4 Noo Cc,fi quis
deledarctur de concubitu conjugatae femalitcr, uti conjugau efl,feu ut nupu
eft, feu ut facra eft( id, quod cert£ rari t- fimum entHunc enim eflet necefle
id explicate , ut ex fe patet : nam propterei,u quis fe morose dflcdlarrt dc
concubitu fodomitico.non fatis eftet fi diceret : Dtleftatusfum de copula
illicita i fed debet hanc fpecialiutem explicare, guia tunc formaliter
deledatio verfatur in talem copulam, ut diverfam i naturali congreflii . I Quod
diximus de dele&ationcmoiofa, videtur etiam fecundum hanc lentent iam
dicendum deafpe&ibus , quando quis refpicit mu- lieres affedu venerco ,
fine progreflu adeasconcapifceodas : quia tunc videtur fimiliter, interius
deldhtio tota confummari . At fi eafdem venereo mortali affeflu tangeres » quia
exterius afliocon- 1 u minat ur , edet perfonae conditio declaranda . 6 An
vcroficuti certum eft, qu6d qui vovit caftitatem.fi morosi deledemr de objeilo
turpi , V.G.dc fornicatione, debet explicare fuum Votum, quia fic adversus
Caftitatem , dc adversus Religionem dMinqiui^ica epo/ugatus fi fimiliter morosi
delcfetur, obftringatur in Confemooe explicare, firefle conjugatum : Affirmat
Vafquez , par.xj,tOl.xJlifl>ut,ii%.capj,.»um.xo.c\^u fides Matrimonii
obligat, noo fotibn corpus , fedetiam mentem in aliud objedum turpe non
collocare • Negat Hurtados fit fubjtRo pet c .dtfp.y di/f. io. his verbis Dotet
Vafqur\ conjugatum , qus ventre} dt/eRatur de fo rnicatione tmn non fisa a non
tamtum peccare peccato luxuria contra c aflitat em , fd etiam peccato adulterii
contra fidem Matrimonii . Id tamen dif- ficile efi , (J stbfqmo fuffUionti
fundamento probatum , quia diffi- cile efi , ty nbfqtte fu fis cienti
fundamento , in Matrimonio proflari fidem tonjugi non tollocansfi mentem in
aliena , HatC Hurtadusfand probabiliter. Idem eft in taflibus ex fc honeft is ,
V. G. ofeuio more patriae , fed iohonefto tantfimex pravoaffeflu, colligitur
cxdi&ii. De locutione turpi fiftcnte in fola loctitiontsdele£btione»dai in
fuperioribus, fib. J. e. & fles fertum fi + De unici _ j unico a 3 u defiderii verfantis
circa multa obje&a , dixir^r. $.8^9. 7 Haec in Mu bodo Cenfeffiomis pro ea
occafione i n mediu m attulat ubi fuppofui , delc&ationem internam de
objeflis graviter illici- tis voluntarie; furoptam cfte peccatum: quod, liede
certum Gtfi qui- dem non multd ant£ diximus talem efie delegati onem«quale eft
ob- |edum,undc illa conquinturitamen adhuc tanquam in proprio loco idem hic
dift intius eft explicandum, & illuftrandum magis, quod jam in tapfeq tarum
. 8 Sed nolo illud hic non addere . Emmanoel Si, V. Cenftffie , mtm. 16. fic
habet, flur de leti asses tfl depectatis proteritis aliis confeffii , id foldm
oportet confiteatur % non autem esepristure , qua Ws fuerint ptc 9 cata-.
Veruin id fuit in edstsene fumans deletum. Et quidem n ritd , nam dele&atio
in peccata diverla quamvis jam coofefla, non tendit in unam rationem communem ,
fed in iplas malitias Homi- cidii , V. G- furti, fornicationiSjdcc. lege Sanch
J>b.i .i* Dtea/eg. eap. xjuem, 1 1 . dicentem fc latete fundamentum hujus
dodrio* Emraa- nuelisSi. C A- Caput V. An, & quando In quo vitae ftatu
liceant cogitationes quaedam mo- roias in materia luxuriae . i C
Ermoeflepotcft,PrimA/iuoadomnOTAfoluto$,Secundo>qiroad U conjugatus.
Terti6,quoad Spoolos. QuartA, quoad olim conju- gator , nunc lolutos , ideft
quoad viduos . x Quoad omnind Solutos . Sicuti his fub mortali non licdt
copula, pollutio, diftilh(K), commotio fpirituum generationi mlervicu- cmm,
itanccdelcdaiiu, nec cogitatio morula dc illis: Sicuti au- tem bi, folum fub
veniali , exercent multos adusno» l ibidinolos , & fub nullo peccato adus
naturales, ut fuse explicuimus , Hhr 7 . ita fub veniali, vel fub nullo eorum
delegationem ca- piunt, dc cogiutionem ufurpant . Qua: omnia patent ea illo
Ari- fto telis fundamento, qu^d talis fit doTeclaiio rfuaU tUmd t and* A fu.
mitur . X Unafupereft pro omnino folutiahlc explicanda difficultas. An il
licite queat ddeilan mornsdin voluntate, vel in appetitu fenfiti- v6 ,
cogitando , vel imaginando copulam, quam lpcraot habere cum f cerni na, quando
illam uxorem ducent?Et rcfpondconou licere. ItaSanchez, /»i. 9. dtmatnm.
difp.+j. num. 4. aliis citat quibus adde VifaucZiP.i .tem.t .djfp,u+ Quamvis
enim eam lperare , iromd ,dc defiderare lici td valeant : id tamen loltlm intra
terminos, dc cancel- los efle debet , quibus non tranfiliaru ad deietUtioQcm
libidinoiara prarfentem, hoc eft, cui in collatu, quoid uti funt ,
voluotaridad- nereant. Ratio cft , quia illa delcaatio de futura copula appre-
henfa ut przfenti , vcletiamapprehenfaut futura, lea nunc prae - fentem
deledationem , mutuique fenfuales patiente, prohibita eft folutis, ergo illis
illicita. Prohibita autem eft, quia ex fe in- fluit in libidinem : & cft
ejus inchoatio, ucvidimus/«pr.f.f.n'r«r. Quo autem modo ,datacaufancufante,
poJEt prefifti in nperatio- nibusjicet ex illis praevideatur
pollutio,diiliilatio,dc c.dixi fuse fup. iih.-t.cap.t. $.y , Quoad Conjugatos
^. lixi plcoifup.iiid.e. j.$. f. 4 Quoad Sponfos , Sponfa/que . Scuti/»?™
concedimus his licere quoldam pudicos udus, amorifquefigna, quando exhibeatur
fine periculo pollutionis, deconfenius in illam, modorM. explicato: Cc in
przfenti concedimus , pofle eos moroid in illis pudicis adi- bus,amorifque
fignijdeledari,eaaue eogiure.vcl imaginari.fine pre- dido, vel fimili periculo
Ita Saoch iHd.u. 6 .Vtfq.iiid.*um.i.ljctt./ii. ye.\duo.\ |.*.ii0.1e^e
Bonae.»»** citandum. Patet id ex illo princi- pio toties dido,C*#/«v* Optra tu)
, hert voluptas indo doricasa.Coatri, bcuti *^»V.docuimus,his nequaquam
iiceretaflusimpudrcos^lc mul- to minus copulam, ita hic propteridem principium
affirmamus , nec cogitationem raorokm de illis , nec deledationem , ulla ra-
tione licere. Illi ergo liciti potuerunt defiderare copulam modo dido w.t-de
folutis , fcd non cis licebit de illa deledari , nam in hoc funt omninA folutis
pares . Unde mihi difplicet Fagundrz,/»*cip/.a. mHocal.cap.^.uum.^ do- cens
probabile efle, id licere : non enim cft probabile , etiam propter rationes ,
quas ipfemet profequitur . Et qusefo te,Fagunder , fi dum reipondes ad primum
argumentum contrarias fentenci* : fic habes : Ar pfimwm dico , do loti asionem
appetitus ftnfinvi taitm off* , qualo o fi oiyelium, undteum foraturos fu»
natur» im otjofium pruftn,, hoc tft in matrimonium prafent , (y tale
matrimonium non dttur , foquisur ovidonior ojft copulam mortoUm . Si inquam fic
doces , qua ratione , imtedombeo anto f tu circitor lineas . docuifti
contrarium efle pro- babile i Certe fcimu* omnes, non efle probabile id, cujus
contrarium eft evidens . r Quoad Viduos . Dico, hos pofle pari modo gaudere dc copula habita ,
& defiderare futuram pro tempore , quo fortd tranfibunt ad fecundas nuptias
; fcd nullo modo,in pnrfenti delcdari.Ita Sane. •&.
n.S.\U(quczfJX.rom.i.d.i r4.« r.Cailrop.t’.t./r i^.ro.§.i.u. 7 .Bonac.
domatr.<f.+ p.%,num.\a. Patet id ex modA didis. Gaudere enim eft , copulam
prarteritam licitam dumtaxat approbare, & , defiderare, cft futuram eandem
licitam velle , quae non funt prohibita. At dele- dari extra ftatum adualem
Matrimonii de illa , five ur praefenti.five ut pr*terita,vel futura, fcd ut
praefentem deledationem patiente, il- licitum efl,ut modA diximus de omninA
folutis . Qua ratione in prae- didis gaudio,& defiderio poflit fubreperc
morulis culpa,dicam mox cnp.ftq.§.\. n ultimo . An , & quando 'z
cogitationibus malis cen- icatur feparari malitia , ut ili* , ca- rumque
delcaatio , licite ad- mitti poflint? 1 TD duobus modis ufu venire poteft :
PriroA » per praecifionem , X ut fi quis cum ddcdatiooe cogitaret de efu
carnium , immd a cogitationibus malis &c. 199 & eas defideraret \
przfcindendo ,au fit prohibitus nec ne , an v.g. fiatdie vetito Veneris, an die
Dominico* Secundi, perappofitam conditionem , ut li quis deledaretur de aliquo
malo objedolub con- ditione, fimalum noneflet. V.g. fic: do/slior, emporon podio
comodoro camos , fi dios votitus uonojfet . Uterque modus fuas proprus
difficultates habet in materia luxuriar, quas 000 habet in cceteris materiis ,
nam propterei feparaum de ungulis erit dilpu- taodum. c, I. Prr pracifiontm im
rnHij materiis d luxuria . 1 D Egula nnivetfalis bzc cft, ex LdCo lih.^j»pit.\.
Ai.x 5. Va(- IV quez x.x./i 90 aapitul.%. Sanchez, Cadropal.roox citandis .
Quoties ab obiedo graviter illicito poteft leparari malitia , per prae-
cifiooem intefledus totius non erit morule de illodeledari . Verbi Gratia,
quiaicomcftjone carnis illicia die Sabbati, poteft intclle- dus feparare ,feu
przfcindcre comeftiouem carnis i circumflantia Sabbati , unde tunc corocftio
remanet nou mala, cum tota ejus mali- tia ex fola prohibitione pro die Sabbati
depeodeatuded tunc cuilibet fideli licebit dc ilia comeftioae mente , dc
cogitatione deledari , im- mo & eimdem dcliderarc * Ratio cft manifelU,
quia objcdutn fic menti reprarientatum nullam involvit malitiam^rgo non cft.un-
de in illoimmoraii fit illicitum . Contrivcrb, quoties feparari eo modo non
poteft, deledari de eo, vel illud velle nequaquam licebit, Verbi Grati a, quia
ab adu odii Dei non eft feparabilis , ne ab intel- lcdu quidem, mali
tia,idc6ncc de eo deledari, nec ilium cupere ^ C » C Hroc fubdenda eft alia
fecunda Regula ex iifdera, Quandoqui- dem in omni bus objedis foltkm illici cis
cx przcepto quocumque po- iitivo; feiMper eft lcparabilis per intclledum
malitia , ideb e» mu- Jitia per mteliedumprarcifa,feH non intelleda, poterit
fidelis ia i jfdem deledari, eademquedefiieme: Atque ex hac regula fit, ik
pollimobiediri de negatione auditionis Miflz Dominicas, deefu przd td6carni>
dic Quadragefimas , de in?rcflu prohibito in Mon*- fleriuraMonialiuin,
dummodoabhis abllraUmper intelledum , feu non intellieani circumllantiam diei
Dominicae, Quadragefimz prohibitionis. Nam li deledarcr de lifdem ut prohibitis
,leu ut illi* orcumftantirs fubjacent, illtcicd me de leda ricinus eft
exploratum. Gaudebat quidam Sacerdos fe per inculpabilem oblivionem Matuti- num
diei hefterni nonreciiaile: <fc reprehendebatur abalio nirai* Religiofo
Sacerdote. Huic dixi potuille illum caudere decareatix illa laboris, que nunc
nullo modo pcccammol a fuit , atque adeb tale gaudii objedum erat ab omni
malitia feparatum, nedum fepara* bile. Deledabatur alius feoccidifle mimicum,
& quiaid fuit ia Ecclefu, dubitabat , at» comm.tteret mentale facrUcgium,
fic fe deledando: Refpondi , licAt comroiferit facrilegium , quandooc- cidit,
quia opus externum homicidii non fuit feparatum ab Ec- clefia; tamen fiipfe
nunc deledetur nifi deoccifione, abftrahendo iloco, facrilegium non committit,
quia nunc ejulmodideledatio peccaminofa , que folum eft interior, cadit in
Colam occationem , dc non in locum facrum . ? Subdo&ego, & Caflropalaus
, to.x.trafi.i.difp*. p.io. num.xi. vrrf dico quarti ( non tamen Thomas Sanch.
loco mox citau- do) aliam tertiam Regulam; In aliquibus objedis jure nat ure
illi- citis poteft ab intellcdu feparari malitia : in aliquibus non poteft: ii-
citd igitur in illis deledabitur, illiciti deledabitur in his. Ratio eft eadem
jam didi . Dico, delotiahiturjmn verd hic addo dofidoraiit ; id quodmox» 4.
facili intelliges. Quoniam ergo ab odio Dei , abldo- lolatria, i Mendacio, ab
Infidelitate, idefperatione, Juramento fallo, ea preci lio fieri ab intelledu
non poteft, quacumque enim fada abftradione femper remanent mala; idbdnec
licebit de illis unquam obledari. Atquiaeiufmodi feparatiofieri poteft in homi-
cidio, duello, furto, detradionede vcrocrimine, &fimilibus, ide6 licebit ex
iis fic abftradis deledationem cogitando capeftere . Qudd autem fieri
feparatiopoftit, (hi quod negat Sanchez , Uhr» primo in Dora logum , capito
Jocando , numtro it cimo ; nam propterei tertiam hanc regulam minus approbat)
inde probatur, quia homi- cidium authoritate publica, cc in bello jufto
commiflum, furtum urgente neceffitate, detradio de ver6 crimine in defenfionem
ju- ftamfada, mala non funt : ergo fepafarl ab iliis malitia poteft, er- go
juxta primam regulam deledari d^ illis fic i malitia purgatis ho- mo J icite
valet. Confirmatur: nam oh aliam rationem potuit Azorius, parte prima , tihro
quarto , capito fsxto , qutfiiono 1 ,fL «.culpe nequaquam damnarq Militem, Cis
fingensfe ducena ia beiloinjufto, foliimdeledaretur,au6d fortiter, ac ftrcnuA
pugna- verit, quAd fe defenderetur, qudd fimilia fecerit. Necobalum ipfe idem
Sanchez, /ihro primo in X>ocatogum t capito fecundo , n»m. |5. vide
etiam*»»». 16. peccati non damnat laicum, qui deleda- retur cogitare fe audire
Confefliones , abftrahendo, an habeat jurif- didionem. Sacerdotiumque necne:
& umeo eft /u renatur* prohibitum pugnare in beiloinjufto, Sc audire
ConfcHiooes Gnejurifdi- dione,&c' ^ ^ r .... a Obiieies primA , praedida
«^1* ei natura lux illicita, non po- teft licita voluntas velle, feu defiderare
, ergo ncc ia fis abfo- lutd deledari. lM/i^M*$*R«paodeo »«*4ndo confequen-
tiam. 3©o Explicationis Decalogi Lib. IX. eft illis drcumftaouisvelutum, atque
aded Icmper mal um j id qu__ coneft in
mera deledatiooe, qux cura fit adus inefficax, Ac conium- rot . Exemplum tertii
, Mendacium proferrem , Ida Ium adorarem t mrt ur intf riinjnfwrit (equi ab
objedo repracfcntato.ut non malo. fi- Dtum haberem , cupertm hae facere ^ fi
non rffet D*. tfftnfa # ne ulteriore pro^xeffu ad ipfmn opus externum.ut
fuppoDimus. At- fi liceret t Ac • Ratio omnium horum eft» quia harc eft
voluntasinel- queexhis videcur modd,*.)- difluraeft {hciilquit de/ellobitur %
non ficax, quxnibilpomt in ede, & cum ilU bene flat efficax ,A abfo- \cj 6
defiderubit ) quod fetis Ut inoaifle . luta volun tas,q uz ad i ila agenda
nequaquam procedit . Sen fus caim 5 Obiicis itenltn, Imaginati ra non poteft
imaginari bxcobjeda eft, Ego ne h effit at itor, & obftluti comedere carat/
die metito , volo exfe rodajBiGutipfeinrefunt,atqueadelmaliti»mfepararenon
manere «1(4«, noto fututi , nolo prorfut Dtum odio habere ; " quamvis fi
it ut omnia poetato non ferent , hoc efiDoi, (p Domini mei efenfa i futili mea
infirma volun: us in illa f rependere/ . Atque ex hac tertia parte regulae,
vides latibs patere ad amovendum pec- catum apponere conditionem , quim loliim
per inteliedura abu ra- be re : fiquidcroabllradionon poteft haberi in rebus in
fe incrinle- ce malis, ut $. 1 . «*«*.$. vidimus; poteft, u t jam didumed,
appo- ni conditio. x Adverte duo, PrimA in duabus partibus hujus regulat
confen- tire ferlDodores: at in pane tertia dididere vehementer: Nam Sanchcz,
alios referens» i». prime , •» Dotui eapittfetundo , •m.utgtfi- motortiu.ee BaCl.
Pontius lto.dematr.tap.6.num.vigefimo , (ecquale* '*imft . II * cx ic roaia ,
mu ui ipu m is *•*«» , uumm» uuii poteft ab objedis ex fe malivcrgo puriter nec
intelledux.Refpondeo, quidquid fit de antecedente, quod Philofophis decernendum
relin- que (lege Cadropaiaum, tomo primo , tr otiatu fecundo , dfiiuliio- m/
fttundu , pueto det ima, $. primo, uumoro quinto , ) negocon- feqaevtiam . Nam
imaginativa , quae ed potentia fenfitiva , edo non apprehendat res , nifi
perinde ac funt extern* , Acfcn- fibiles ; Ac inteUediis habet vimabilraheodi
unam rationem ab alia » ut ex iifdcm Philofophis unquam certum meriti fuppo- 1
L Per peatfienm lusuris . Do&ores ! ) contendunt ede mortale . Vafquex ,
par. 1 . di fimi). \ r 6 . topitjt.ee Caflropalaus, alios referens , »#« 1 . 1
. tru&.\. difput.i. punit, l T Icet in materia luxurix poffit quis
aliquando feparareom- 10 . C.g.*. 4 . (ecqualia item Do&orura lumina!)
docent morule noa JL/ nem malitiam ab objedo turpi , poted enim in copula
fonti- ede dedderare , appofitaprxdida conditione, ea, qur in fciofep*- caria
confiderare ipftm copulam , prxlcindendo ab eo, quod fic cum «XNi fua,ut item
poted ofculum apprehendere fine macula irapurp li- bidinis , ut etiam impudicos
talius partium inhon diarum fimili mo- do valet i turpitudine luxurie lepararc
, deuti fecit Medicus»quan- do eas confident ,ut illas medeatur : Tamen
voluntarii ,&ferii> fi- ne ulla neceflitate , vel fel rem commoditate, i
n prard idis, fi ve in vo- luntate, five in appetitu fenfitivo, eadem voluntate
coolentiente , deledar i, etiam malitia per in te II ellum abftrada ,ede extra
Matri- tnonii datum mortale, indubitatum mihi ed. Ita Vafguex,/>*wr/#-
ttt*dafiifpyt.\o$jop.\.ttofl. i.dul.6 ftB.+. Bafilius Pontius, /.lo. do tnatr.
tup.it. §.i.n. 8 . Ratioducitur ex illo fundamento aliis allato, quodque
faepiils in hac materia ede repetendum prstdixi: quia ni- mirum propter
mirabilem fyrawthiam harum potentiarum , & alluum , voluntarii in iis
delectari , ed (exCadropalao , tom. t. tr.x. difl.x. punito drtimo t . contra
Sancher , Ubr.^.do mutr. difi. 47 «»-i 4j M.i . *« Dotuls*. in.y.) velle ha
bere in fc aliquid , quod notabiliter induat in pol lutionem , did illationem ,
commotionem , quod nunquam licet, influat, inquam .fi non per veram caufationem
fvoloeaimabQraherel fpecuiativisdifpuutionlbus) cei tio ed ,quia argumentum
quod urget in prima, & fecunda parte re- yeCallropalaum,qui Advenarii rabi
lia tsMiei nulitia , quorum poderiorum ,quos nos (equimur , ra- tio ed , quia
argumentum quod gulr , militat & io tertia • Lege rationes optimi diluit, ,
a Adverte fecundi ,ex aliquo captteevenire aliquando, ut in hi* t olloituulut
(fic vulglappel lant ur voluntates hx inefficaces^ pecce- tur mortaliter, ex
parvo nimirum allualialiquo edeHu, quo im- perentur. Si quis enim fic ex animo
dicat, Cuptrtm uiudituri tUmtO inimito Ji mtbi htrtt . odio buhrtm Dtum fi non
rfiitptttutum, fje. aufert quidem malitiam per appofitionem condi cionisded fi
hi alius imperentur i vero odio inimici, & Dei, jam ex hoc capite peccat»
erunt mortalia . Nam propterel , quia hic aflus, Defirutrem Dtum »• Dtfiruortm
inimicum fi non tjftt portatum , profici fc itur ab odio actua- li Dei , vel
inimici : idd , ut idem Cadropalaus,*^»drin». 5 .notat,feii>- pererit
peccatu m^onex fejfed ex principio,ided ex odio altuali, un- de procedit . f.
IV. Ptt uppoftsm condit io ntm in materia fusuris . ) certlperdi- aa m potentia
ruro, & alluum connexionem, ut ipfa experientia nimis clari tedatur . Quar
ratio, quia non militat in materiis i luxuria , idel in illis potuimus
voluntatis dcledaiionem concedere, qu 6 d hic nulla ratione poflumus . a Hinc
non licebit delellari de pollutione habita in fomnis,vel ti- bi foliato de
copula maritali inter conjuges. Iu Sal. trolt.i j. difp.6. .. j feBli- •
Bafilius Pont, loto tittuo , num. ia. Cadropalaus ^cimpoffibiledTe, ut ponatur:
uraen fufficit ad vitandum pecca- hf * num. 10 . quia iiclt hxc fine peccato
fiant, & t malitia fe- *um, dego Hias aHiones, abfoiutl . A efficaciter
nolim , utmodO , iU» foiA fuf«p„ , tfl „ fe rac i. ^™->cc„l r o,. & W
Hcu- lofx pleno» aleas. Alterum, facili bos aflus «ntwdum procedere 1 U
EguhpructdtM/i zllzu purugrnpbo t eii»m valet in hac mate- JV. na . Ita
Cadropalau*,»Wdrw.Quare fi fic quis cup crctfiormi- tnrtr tum iliufitfi ofjtt Dti
oftnfufijsortm ducerem , nifi tjftm Suterdot { cum Bortu uu toniuuitnmfimta
tjftt uxor&t.non pecca rtt,quia per il- lam conditionem jam aufertur ab iis
alltonibus malitia. Quamvu enim eam conditionem cognofcam nunquam ponendam »
vel etiam narentur, tamen ii . tativa impurse comi^tionis . Fateor tamen polle
te gaudere de pr?- difla pollutiooe,& illam defiderareob finem bonum
deonerat* na- tur», atqueetiam gaudere, veldefiderare, ut legitimi conjuge*
debitum fibi reddant . Ita idem ibidem. & Innumeri apud Dianam,
pnrr.X.trult.^ofoloJ- & apud Caramuel.i* 1(tg-Sonli. Btnid. n.iOjt. nam
illud prius non eft deledari de poli uti oneded de poHutiooitefe feilujqui
bonus eft : A hoc pofteri&s non eft de copula deleOacioMM» fumer», fed
copulam fefitimaro approbare, quod certi nihil coo»- net impuritatis. i tinum
adverto , #i gaudium , vel defiderfum fit • ut degeneret in deledationem
libidinofam , «m tuoconicoiu _ illam i ncgiudium quidem, vel defiderium fore
IJciwm * wcw goptet exciutam impuram deldbtiooem * modo ptn jam «. IU
Prfff"* i"#*" V ' abalUallualt voluntate abfoluta pecnminofa, dc
tunc ea defide- • efleinptcaliaexboc capite itaaffi r mamus,Gcuti modi diximu»
dealii»m * tcr ‘‘ 5 • ^* c ratione peccat mortaliter adolefccns, qui ex tuipi
«more in puellam dicat, ve/Um tangere, fi mea efiet uxor : non enim peccat
pnecUlexhoc conditionato allu , quia jam per appoGcam conditionem eumomni labe
purgavit ; fed peccat de ilio aduali turpi amorc,qui huncaflum imperavit, ut in
ptscod. didum eft . cibus enim , . . commotionem obicxnam , & fic
recurreret dodrina toties inculca- ta de fympathia potentiarum , & aduum ,
quid Icilicct impura libi- do voluntarii procuraretur. §. V. Expenduntur aliquo
adafimilts tonditiono/ . l C I quis ita an imo fentiat , dicatq ue , Neto pectore
, quiaefi infer. J nut fiennoud Infernum tondtmnor , non peccat , imroi mere-
tur : quia tunc efficaciter i fe peccatum removet , propter moti vuni
hone(lum,nam Deus confultl gehennam minatur , ne fdlicet homi- nes peccent.
modAdidumeft; five tertii 1 At veri fi Optativi fic dicat, Si nonefet Infernus
y por curem ,fen » fi. Ua,l q« t hbro fttundu , de /ri cupite derime tertio ,
numere decimo , quiatUDC fenfus eft , i pfum velle abfolutl peccare,
dcoptarenonaddfe pce- nam Inferni, quod clara culpa eft . Dico (optativi) nam
fifolfitn , enunciati vl , non peccat , fieret enim hic fenfus x fum ego tu/ie
imSetL litat it, ut mtcegneftum fatiR pectat urum , nifi me Deui comprfcerH SL
more Inferni . *Ex Sive res fit primi prohibita jure nofitivo , five fecoiulb |
n 'jure natur* , i qua re Kparan , per abflraflio- pdbt : nunquam eft morule
illud defiderare , dcmeodeledan, ^P 6 0 * uttt * conditio . Exemplum primi eft
, Caperem , vel tum * ion t cupio bot dit 5 obbati tomodort torne/ , fi vetitum
non tf. **
> T p l / tontefu/ die / efet , vel fi&con* * \t\ fi nonefet potes. 1 '
,Huc ex Cajttan. infmmmm Vorb.foptution/ipttcutu, reducitur 2Sr do *e»eft
prohibita ex voto , ut fi quis ita fentiat, Sinon 1 * ingreffutim %e legionem ,
non ingrederer ; fi tton vevifrm jo- Caput V. Ati , & quando a
cogitationibus malis &c. ?or I Ex ea diftinQionerefolveifiufi* An Gt
peccatum fle efferre: Ni/ ifftm Hrligiojui fernicartr , tt ecciffium ,
vindicaret , Si enim ioluif enuncias imbecillitatem tuatq jtjua» fine Geno
Religionis facili la-*. S fusfuifles, nihil peccas, AtU dicas optativi, ieu
etiam animo diberatojUudjatieQdi , GReligiofus nondlcs^^m^d^jec- c as,
quialroTuseJTteabfbluteveJlepeccare; idei ceres optativi, vtlltm icadm , -vtlUm
for meato, , noc. umen oc- Gderium fornicationis fine prarfemiaopetitils
delegatione , non eflet ex Sanch. /.t.»» a 8. infpecie Sacrilegii , qui* per
illam conditionem (/ nontjjem) tollitur circum- flantia voti. « Ex eadem
diftindione, fi quis ita obloquatur ; X/hm tateum r otio nem mti flmtm , (cu
rufi meum flatum mfpicerem , fcu fi tjfem facte- Isrii , fcufi «wl* fiet er et
ado/efcentta , f, micarer , occiderem , vindica- rtr » cl we peccat , fi
optativi fe habeat , vel determinati ca vellet : a uia abfol uti affedum
haberet ad ea peccata , & folum propter cqw- itionem lui Status ab iisfefe
cohiberet .Sicutergo peccaretwqui di- ceret/? nemo mt nunc ofpt ceret
fornicarer i n prxd idis. At G eadem
enuiKiativlproferret,nonpeccarct,Quiafenfuseflet : E&» infirmita- ttm meam
a^nofe ent enuntio me , ni fi it bec f anile flatu reprimerer . fine dutio
ptuniumm 'fcuix etiam nec peccat ,qui enunciativl fic dicit, Jfifiatalie
infrietur ,peecarem 4 quia tunc pari modo folumoftendi- tur animi propenfio ,
non veri abfoluta determinatio peccandi . Ex his collige firo i I ia . . * 5 Illud fuperefl
dubium . An peccet, fi quis ita ientiat, dicat uryN nomjjtt timor Dti , neiltm
jejunare , nollem ab fi mere i ftrmc altant , Quando enim fenfuseft , Ex
infirmi tat* , ftu propenfione mia nollem jejunate , vt liem fornicar , ;
ftdqutomibi imterde Jtdtt timor Dti ,nofo mhfoluti . Simileeft hoc djdutn illi
alteri , Htle abfolut) peccare,quia tfl Inferunt , quod bonefle peccatum raodd
numero primi, ditium eft, noncrgoeft peccatum fic fentire, vel dicere.
Bonacina, dema, trimo mc queftione quarta > punfio decimo., numtro t r
igefime , t bfo I u te do- cet eHe mortale, fi ille incendat velle defillerci
peccato, ob poenas , quas timet i DeoinfiigCTdas. SedeiUiflioguendum : ficnim
pne- ditla verba dicantur ex lenfu prasdido , non eft Bonacina- ailentien- dum
: id que , tum propter didam rationem , tum propter commu- nem dodrinam, qua
docetur Attritionem partem Sacramenti poe- nitentic in hocDei timore fundari,
xtifiulnfiti-. EtrodlCaftro- palaus, loco cit.^.\.num.^. fines G c habet ,
Humquam t/l p* c tatpm&L lt relinquere pee catum ot t imorem Imftrni , vtl
et amiffitntm tonoris :o i quimeumqut rnimfintm pteemtum reli aquatur , pet
catum non qft , At fi eadem verba dicantur in fenfu,quo quis veli t abfolud
peccare, un- de & optet infernum non efTe , nemo ambigi t efie peccatum ut
in fi- mili diximus». a. ; ;.y i ; ;zZ Qua ratione dignofeatur voluntas confen-
Cffc mortaliter in peccatum . t ' Remiffivi . • J 0 i T\
EhacfttisdaiicidldidtiraeGW.ftr^.r.ir.J. d».i.7.quod relege. (J ,T VIL ,i, .. Expenditur decifioCaramuelis de deledla-
! tlotie fpeculativa . I Ssalll ith iSB i mam. io^,. fic habet . Jcennts
fptculattv i fropomtat fit* vana ebjtiia , ut majo- rtm ai/f£iaiie»tm babtrtt
in MoUttit , quo modo peccavit f t(tp*ti4 tria confidtr at itnt digna : Finem,
Enntatimmtdn , {j Ordinationem medi* ad finem. Fmiiefi deleti abiJUsr pollutio
, non mutat fpecitm ma- jor , aut minor dole fi at io / fj idei non t fi oput
in Conf effiant hanc circum- fiantiam aperire, entttoi mtdh orat ticittt quia
efi ofiut fprculativut , qui nullo mado interdicitur, ordinatio medii ad. finem
non ifl mala, fed malitia finit , qmaficut materia rxifiit
exifientiaformaim/ementiaprm tati/i , it 4 etiam in eadem , medium ,fi aliis
indi fiunt , inficitur nonpro- priaftd maUtia, finit . ld*t in Qonftffione
dicat , Ccmoufi mollitiem , (j fufficit. Hadenusille. Sed non eft
audiendus,debet enim is fateri le contemplatum ef- fe juvenem ,vel Gxminam, vel
beftiam, &c. Ratio efi, quia relidis his tribus i Caramuele defideratis,
cum ipfemet loquatu r hic de adu pradico.qua nimirum ratione Joannes
peccaverit, 6c confitcriSacra- mentaliter debeat, videodum efi, quid fuerit in
i pia praxi. In ipfa au- tem praxi Joannes peccavit peculiari illo peccato
cogitato ; Id auod probatur, quiaut vidioMM/Sfntr.i.nJ. ea fpeculativa
contemplatio feril ,& line ullo fine, fcu licia commoditate fufccpu , &
propter ntcram ipftmfpecubtivam deledationem aflumpta , per lympa- thiam evocat
commotiones fpi rituum, immd & confenfum vo- luntatis in illud idem
objedum.quod Ipeculativcpr^teodit contem- plari : Si ergo Joannes confenftt, quod
facillimi fecit ,jam peccavit voluntate inaliudpeccatum,pr*ter ipfam mollitiem:
G non con- fenfit,(e certi pofuii in aperto.A: proximo periculo taliter peccan-
di, imm6 illud periculum conlulth amplexus eft, quid efie peccatom cjufdem
fpeclei cumeo , ad quod vergit ipfum periculum, fciraus omnes Ergo neceflarid
id unquam novum peccatum aperiendum efi Quare etiamfi caqquam dexterrimus
fagiturius in ipfam folam fpe- culativam contemplationem de pulchro , v- g-
juvene coUimxverii : quandoquidem fcri6 propter mefam deledationem fpeculativam
id frd e;mul tl magi* , q uia i dei fic contemplatus efi , nt majorem del«r
ditionem in mollitie fentiret **on potrft effugere qqin evidens , pro-
ximutnque periculum lubjerit confentiendi in iplum juvcocin. Re- lege qu$
modi/, i >. i ;.dixi .maximum fignum efie affedus pravi,tna- gis velle io
pravis objedisfpeculari ,quim in aliis. Conjugem cogitare aliis pulchras
feemmas,qu6 fead adum conju- galem excitet, conceffit
foldmfpeculativlSanchex/.p^r mate . efi/fi i8.».6.quem nos attulimus j nam pro
J>raxi deinde ad- didi t, id effe vaidl d iffuadend um,<3c umeo in hoc
cajo finis efi bonus , nempladus conjugalis, dccoertatioilla nonaffumitur ut
magis , quamvis in adu conjueili, deledetur. Certi finis bonus , immo &
commodus,ut fupri innui,ficuti etiam deledatio calla de propria co niuge,di
(trahit voluntatem i confenfu illicito in alias perfonas cogi- utasiat incafu,
de quo loquitur Caramuel , omnia indicant pericu- lum evidenti lliinum in
pravum ^oofenfum objedi cogitati. A FINIS TOTIUS OPERIS IN DECAlOGUM. .rL'
necnoi:* n: A . i, 'i_ Laus Deo , Beatiffm# 'Virgini , ac Beato Aloyfto INDEX
Rerum et Verborum – H. P. Grice : « This reminds me of my studies in
the way of verbs! » quas in utraque parte Explicationis Praeceptorum Decalogi
Libris decem comprehenla, & in duas partes diviia continentur. A Ahhntiff *
. Adulter adul teram uxorem fuam an accofae valeat . ib.n. j. Adulter qua
ratione amittit Jus exigendi Debitum . n.f. Adulterio femel iConjuge remiflo an
poflit negari debitum, n.io. 5 1 RATOSSA an poflit irrittre, di fpenlare,
commutare Adulterium quanam obligatione Reflitutionem pariat, VideA*^*- f Vou.
libro tenio,cap.r 56.4.11.9. tutnt* AA*ltn*o . . K k Quid de Jejuniis Ecclefisc
• lib-qx- 1.9.7.0.61 Adulterari volenti an poflisconfulere, ut fornicetur,
lix.rfi.4a Abortus, n.io. . , Abortos. lib.6. c .*.§.4. Adulter an fe defendere queat ab volente illum
occidere. 1 . 6 . c-r. Aiftmis . 5.1. n.8. - Abfentia i loco ftfti qua ratione
excidat i laborando. lib-4-c.j. Adulter an occidi fine peccare queat.
I.oc.r.M.n.J. 6.x.naa ALqutwm* . y Ai/o/vrrt . iEqui vocare in contraflibus .
l.j.C.«.fi.ri Abfol me quis poflit harreticos . lib.ix.i. fi.pcr tot. In Indiciis,
aliii 1 Reo. ■wt' Abfol vere quis p^lkMaleficos,Difinatore»^ortiJcsos^cc. liba.
AbipfoRco- j£t*i IDJ * Ouis^WaTphw». ibid-5-4. n.27 iCtts^tiae excufat i I
e/unio, vide Cuuf* txtuf*mtt i Iyum» . X
Absolutio. Alimini*. Abfolutio an conferenda differenti folutionem
debiti, lib.ff.tr-4- Alimenta Filii, Patris, Mitris, dcc. vide FUto» P*ttr %
M*nrfr*tr % cap 4 . Soror. Quid de nolente reflituercciim poflit . ibid.n.j.
lmfimx Qiiid de iufloiConirilariorri\ituere,& nondum rcilituit. n.10.
Alimentorum nomine quid veniat. 1 , t, A' Quid de non potente reftituere in
foro externo. n.ia. Alloqui inimicum quando teneamur . i.jx. 0.15 Quid
denonciiclentcConcubiium. lib. 7 .c*i.f *-n.a.& ' ' AUnvto . A bfolutio an
neganda fe Cxpius poilueotL lib.rc ?.§.».n.j.
Alluvionequonredotrresfcratur^dominium . 1 . 8 .tr.j.c.J. 54 o-». Abfolutio
Due! 7 | US lib.6.c. i.fi.$?n.r j. Amenti an reddere debeat alter conjux
debitam . I.7 •€•?• Ablaiutio Lweui Amenti an poliis laborem prarcipere
dicfcflo. Uc.J.« !.«.!?. AccePtaobturpemcaufamanreftituenda . L’b. 7 x. 6
.iT.».i n.8. Amt*. R^uU ad digoofccndura quando ob ..«pcmcaulam «cipete
VHjCl-J. !«***«*. Acceptata juramenta ab homine quam obligationem pariant.
Ub.3. Amorpro.irm an l ubc.t pro ejus falute niam propriam neghgerc.
AcceptatitTjuramcntii Vide t.rsmnui tcfeptstif . Amor.sfi s „aint« 0 »jnsa.
i-»*!- 5 « AecSta.iovod.V.de^.^. Ample.ua. ViddT-*- . '
Accefliriumfequi^p.inei^ta^. Ub.|«..,. 5 .JM- A ^ li „„ prohitoturc(1
jrdkieiami. AAl«nes.& credita an poflint vendi .vide CnAUs om foffiat
vtndi. Afliones quxdam prohibitae die feftivo • liba-^-f’ Mercatus . .
Placitum. Juramentum. Accnfare inimicum , vide luimtum . Accufator . . AdjunOio
quomodo uaMfemjfemmium Adjuratio quid fit. Adjurari quis poflit n lib-jc. 1 ^ 1
^ L8.tjx.j4- 4- °-7- L|.c.S*i. AntwipMii t AntinpAft. Anticipare an poflit fumi
lucrum cefiinsex mutuo. L8.tr.jx.8.$a. n.i6. Anticipare an liceat borS c^ose in die jejuoitf
Vide Hem tomoAtmAi . Antiphon a . Anciphonasduintaxat audiendo an fatisfiat
obligationi, Iib.a.c.j §. J.n.io. Apofinfi*. A poftafia . La.c-i.fl.f.
Appetitui. Appetitus rationalis/enfitiviis quis . l.i.cs.fi.i.n.4. if(U I.J.I.
Jtgun . ^w r . ~ ibid. Aquam mifcerevino»fic vendere an liceat. 1 . 8 .tr.j
c.7.fi.j.n.}.& $. Adjurari quis pollit. . i .ft; t iA.Iudicium. ibid. -
si.n-6. Adjuratione Comite*, Veritas, jui Enent fia. Aqua Saccaro condita an
violet Jejunium. Adiuratio Daemonum. AJmixtie * A”h*. Adjuratio Dxmooum Admixtio
qi c. 3 .}^n. .tt.l. Arthaltcepta in «aditione an fit computandam ptotinm. 1.1.
tr. Admixtio quomodo transferat dominium 5 c ..«. 4 .o.„.&U.tr.4.c i-» : J-
. Adoratio . f.07. n.18. 5 Afpenut. I.i.c. 4 fi*»- Afeeflus turpes ut caufa
pollutionis. L 7 'C.?. 4 *J.i».Jo.;t. ib.n.»- Alpcdus turpes inter conjugares. L 7 .cv 6
.y.io 4 t. Advtnn. Alpe^us turpes ioter folucos. ub. .fi.i.io 6&fi-}.pcr
Advena Sacexdos,ret BeneBciatinsquod officium recitare teneatur. totum.
A//rikgis. ).a.c.J.{ > n.l« . Aflrologia. A Sg2S^ptiv,ti n . ' Quid quoad
fuum ftipendium . " ATOotioqu^ neceiiaria in auditione Midi. Adult AAuUtr
, AauUtrtu . \jx.7. ^ uri f. a • QuomJoexplicaudumiuConfeffioue, quando adeH ex
ott.que Auti 5 . AmaCam dueeus an Aurwm . cum ptoptia conjuge eft Adulterium .
» 3 «."; Aurum inventum iu Occulo lupulotum tibi vendito eujntefl. IX
Pollutio in i, fScmeff Adulterium r..„ .^1 Vc iu.qj.uj. Ux4.ii.n.8
ibx.j.J.j.n.». jj.4n.9- I.4C.1.5. i.n.19. l.8.cr.54n.jo. Adu teriQmfit Formatio
habent isfponfam d 1 7c \ Avus quid pofiiteira vou nepotis^ujos Pater
vmt.I.jx.v 5 «.i ^^Ueriipcen*. ’ 3 Bse- n.tj. Digitized by Google Index Rerum > & Verborum. 3°3
Bulla . B acci analia , Ub. B Acchatulium node ultima qua hora poflunt carnes
comedi £} 4 capj.fi. jn-q- BarUteufer i Barbi toofor ibus aa liceat diefeflo
tondere» lib.4. c. 3 $.*. Borrottorio. BarratUria,id eft Domus expofita ludo*
lib.8.tr.ix-9 fi.r .0.3*. Btilum . Bellum gerere an liceat Regi ob rationes
probabiles. libi.c.3.5-4. num. »9. Quid de Militibus . num. 36. BelU injufti
Miles an fe defendere poflit ab volentibus ipfum occir dere. Iibl.ap>!.p<if Btntficmm. Beneficia
communia negare inimico non licet, lib.i .cap. i.fi. 3-n.i 7. Beneficiarii an
iu fint Domini reddituum Ecclefiafticoruro,ut pol - fint profani expendere.
Iib.8.tr.i.cap.3.5.4. Beneficia quibus conferenda . lib S.tr.jxap a § 4-
Nequaquam Indignis . num.]. An lemper dignioribus* dn.j. Beneficiarius /)ui fit
Sacerdos quot peccata committat om mittens officium. liba cj.fi i. Beneficiarii
qua ratione teneantur ad Horas Canonicas Beneficiarius advena quod officium
recitare tenetur . ib.n.36. Beneficiorum Praefenutiones.ColiationclVc non funt
vetitae die fe- fiiTO. lib.4 c 4-n.J. Beneficium tenue habens an obligetur ad
officium.lib.a.c.1 .fi. . Befiiaktas 4 BeA ia litas, quae peccati fpecies .
libjxj.fi J. An differat i concubitu cum Daemone . n. i.fic An cenfeatu r
relervatum fub referv itione Sodomiae . §-6.n.6. Blafpbeeeuo . filafphemia.
lib.xx.fi $4- Haereticalis . num». Simplex. ibid. Demendo, vel Addendo. ?
num.]. « Verba certb Blafphema . • num.r 4. i Verba certb non Blafphemt .
nutlM*. Verba dubi6 Blafphema . num. 18. Blalphemianonefi, quae profertur fub
conditione. ib^-»a. x Quid de juramentoper vitam Dei . num.»^. Quid nominando
membra Chrifti Domini, vel Sandtarum . n.xj. Blalphemiae quae denunciandae .
ib.num-6. r Quomodo confitendae. num.8. BlaA>fietnus qua ratione
corrigendus. num. 7. Blafpncrniz.&Malcdidlionisdifcrunen. • num.a.
Blifphemantium pcena . nuro.»6. Blalphemantium abfoludo . num-a7. Ad Blafbhemiam inducens amentem
peccat. libj.c.» .$.6.0.7. Blafpbemiis vitam prolungare intendens damnandus ad
mortem an ad huc occidendus. lib.fi.c.1. fi.4-0.fi. ; Bono . Boni Caflreofu,vcl
qiufi, AdventiIii,Profeaitia . Vide Vtculiumfi- ■3 ' herum. Botu Ecclefiaftica
laedere an fit Sacrilegium. U.c.fi.§. .9. Bona vacantia , quae k. .traa^x.» $.].n.i». Bona vacantia non funt,
quae abintedatorelioquitietvuaJlb.S.tr.i. C.t.$.l.n .peoftrtimw. Bona quae
tenetur filius conferre cum fratribus mortuo Patre. 1 . f, :: deinceps . Bona
fervi ab inteftato Defundi cuius nam fint . 1 .8. trad. u.j. jjAlf. Bonis
Proximi Temporalibus, dc no Aris concurrentibus, quae prae- ferenda. LjXJ.fi.
i* Bonis Vitas . ibid.n.». Bonis Honoris, & Fortunarum. . n. 6 . Bonis
Proximi fpiritualibus ,& noAris , five fpiri tualibus , five tem- poralibus
concurrentibus,quae praeferenda . libj.c.i.$.z.per torum. Bonorum celfio fada ab eo,qui non eft fol vendo quid
operetur . . tr-4.Ct.fi 9-n. 7 . Bonorum omnium venditio . L8.trj.c7.fi. ]
n.14. Bono fida. Bonae fidei , quando fupervenit mala , & contra quid fiet
ab eo , qui '..sem alienam confumpiit. trad.ac.iji.8. Quid, fi id eveniat milii
refpedu mei PnrdecefToris ■ ib.n.J. Bonae fidei, & Aridi juris
Cootradus,quinam fint? VidcCamrmBur. Bona fides excufat i Jejunio . I.4.C j
.$.7.0.49. Bn viarium . 1 -•» >
Breviarii novi ufusan fub obligatione. lJ.cj.fi.cn.] j Quae licentia requiritur
ad ncc imprimenda. ib.n.4. . ' a Bnvitns Brevitas qu* tempori sexculat laborem
diei feftnri. M-cJ.fi> s.n.i. Bulla Cruciat x quam poteftatem dat ad vota
commutanda. 1 . 3. c.i j, oum.it. Bullam
eamdem habens an obligetur tempore interdidi adcfleSa- croiodiefeAo.
l4-c.a.$.ajva. Bulla eadem an Sacerdotibus, & Rei igiofis concedat
ufumladici- niorum in Dominicis Quadragcfimse • M.c j.$.i .0.17. Bullae
Pontificum circa pada in creandis cafibus. libJ.tomj.cj. $.8i n.xo. Butyrum . Butyro an vefei liceat iis,
quibus licent bdicinia. I4.C.4.S i.n.r 9 An in jentaculo Jejunii . ib-fi. .
Cucus . C itcuSjVel lufcus qua ratione obligetur ad officium recitandum
l.xx.j.$.8.n.io*ii.t4. Cautore . Cantare profana in Ecclefiaquod peccatum .
l.a.c.^.fi.i.n j. Cap* liamus , Cape liant a , Capellano Monialiumao liceat
reciure Officium , de quo recitant Moafales. l.i.c.j.Gi.nja. Cape 1 lania
fruentes an teneantur ad Horas Canonicas . ibid. fi. 1. num. ao. Caput. Capita animalium non comedere an apta
materia voti lib. 3 *C.tJ, cm~trn. . Capitulum fede vacante quid poflit io
Juramentis. L4X.7.&3 n 7 > Acc.16.fi.. Quid in Votis. ,c.i 6 .$ 4 - n -
4 * Quid in operibus fervilibus die fefto. L4.cj.fi3.nj6. Quid iojeiuniis . L4
cj.fij.njl* Capit ulu fede vacante an poflit abfol vere ab Hfrefi . c.i
.fi.8.n.r a. CaramutJ. Caramuel non approbatur primdin duobus didis in materia
luxu- ri* . . lib-rc* Secundb in peculio fervi . 1 . 8 .tr.I .C! .$.1 -«fl- 4 *
Tcrti6 in quatuor didis circa Paupertatem Religiofam . fib. o. crad.r. c-i.fi.
s.n.x. Quartb in quatuor cafibus in materia ReAitutionis. l.S.rr.4 c. J. Qyiatd
in deledatione fpeculativa . i.xo.c.7. Comet. Carnes comedere an quis poflit in
probabiliute medix nodis, lib. 1. C Vide Jejunium. Vide etiam. fi.jm.6. An poflit, ne
comprehendatur ut Catholicus . l^ c.i S.j.n.8. Carnes non comedere eft de
eflentia Jejunii. I.4.C.5.6.I. Carnes ex difpenfatione comedens an teneatur ad
Jejunium . Vide nifptufatus od comes . Carnes pluries comedens die Jejunii an
pluries peccet, iib^fx.s.fi.1. num. 17. Carnes quas refpuit Jejunium, Vide
Jrjuesium Ecclefiafiicum quid fit. Caftut . L ... - Cafeo atrlicCat uti iis,
quibus licent ladicinia. Vid t Butyrum. > Cafeum adbibere in Jentaculo ,
< 5 cc. I- 4-c. j.n.4. Catbecumenus . Catbecumenus negans articulum fidei an
proprid fie Haaeticus, 1 lib.a.c. 1.5.4. n-a. •«. . T . Canfa Causa, qua requiritur ad differendam
Voti exeeutionem. lib. 3x.ru • $.3.1 n.8. Caufzexcufantesi recitando Officio
divino quae. Iib.ax.5 fi n.3. n.]. - - «W 3 * ... n.*<. n. 16. Impotentia
Qu.d G Impotentia fit foitlro ad partem Infirmitas. v-j * . Nocumentum dubium .
1 Gravis occupatio» Paupertas. Caiifzaddifpenfandum in juramentis. Quid
exiftente caufa dubia . v Ad commutandum in iifdem. Ad difpenfandum in votis .
Ad commutandum in iifdem . Ad concedendum laborem die feflivo n-f8.
lj.C.7^'of4- Ib.nJ 7. L3x.744.fl>! 1 ' li,c.r6,fi.4.n.fo. ib.fi.f.n.7.8Acil.
1 . 8 . tr.3.5 jfi.lege etiam Caufz excufantes i laborando in diebus ferti ;
Vide Fejla die . Caufis civiles»& CTiminales^uae prohibkaB diefefto . Caufa: excufantes i Jejunio .
if£cas five fenilis, five juvenilis. ( Quid in ftEtninis quinquagenariis. Quid
dc Religiofo quoad Jejunia Regulae . Quid de eodem Sexagcnarioquoadeadepi. uid
de iifdem quoad Votum jejunandi. . ' jd quoad jejunium fubr(^»CUA votis a
Pontihce . itas» quae & quanta. J4.c*4>fl*4 6D.I fl.J dn.6.*b. • 8 0.9 i
n.io i n.14 Ars 3 °4 Ars laboriofa . Exercitu per fe laboriofa quas • Per fe
non laboriofa , quae . Dubie laboriofa, quse . Quid de coquis . De Tutoribus .
De Barbitonforibus , De affamen t ibus artero laboriofam exfua voluntate. Index
Rerum» & Verborum. Inum. num.»7 num. 20 Dum.29 n.$o Paupertas au*. num.jJ
Quid de volente laborare , ut fic reftituat , poteftnenegligereje- junium. n.35
Conjugium in quibus cafibus . n.57 Opera pietatis , & difficultas jejunandi
. 0.46.47 Tranfitus per loca infidelium Bona fides. ( m n 49 Ratio Hofpitii .
n. 50 Ratio loci :excufatio dubia . n.51 Difpenf2tian.1i. Vide
Difptnfartauispatofiim Jejunia. Caufa,
quae non excuiat i cooperando cum peccato alterius . l.y. c-i$-4n 1 5. Caufa
negandi Alimenta filio ipfumqueeihaeredandi. l-j.c-3.5-t. num. 8 Curiae
excufantes , & non excufantes l pollutione . I 7 c 3.5. 5. num. 48 Caufae
excufantes i Reftitutionc bonorum temporalium . Vide». tufantu tawfa . Caulae
excufantes i Refli t utione famae, Vide Fom* rejbtuti » . Ce* fur a . Cenfurae
an incurrantur cum ignorantia, & qua. l.rx.a.ff.io.n.at. 1-4-C-j Sa.n .7
I.8.tr.$. 07.$.
1.5.1$ 1.8.tr.i.c.7§.l.n.x lege item . Charis ai . Charitas inimici debita quo
fe extendat . Chari tas proximis debita in temporalibus . Charitas debita
Proximis in Spiritualibus. Charitas Parentibus debita . Charitas erga Deum quid
fic . Quando obligat . Charitas an excufet ab auditione Sacri . QuJd in
Jejuniis . Vide Hafpttii Pstit . Chirographa . Chirographa . Vide Crtdits on po/fint tendi
. C for». Chore*
an prohibitae . Chorearum Tres claiTes . Prima pudica , feu pura . Secunda
impura per fe . Tfcrtia impura per
accidens Chore* an fint,vel ratione loci, vel perfonarum prohibiae. I.7.C8.S. Chorus Choro non
alfiftens/ed nec diftributiones fumeas an peccet U.c. J. S-4- 11 » Chori
affiQentia an fuppleat attentioni . ib.n. 10 Cbriflianu / . Chriflianoan liceat
remigare in Claffibus Turearum. 1. f.cap.t .f .4* num. 41 Chriftiano an liceat
ufurisA furtis Tureas expilare. l.B.c. 3. c-8.$ num. n Claritus . Clerici Beneficiarii . Vide Btucfidarii .
Clerici quando prohibentur jurare in manibus Laid . *•% Cittumfismi a. .
Circumflanti* Rcflitutionis . l.n.tr. Quis. Pauper fidus . Religiofosjrre
alieno, vel furto gravatus . x * Cui . An rcftituendaresDomino nodtura.n.a.Vide
etiam tr.a.c.inj. Cui; redimendum, Defundo Domino fine haeredibus . 0,1 Cui,
quando incertus cft Dominus . Cui, quando nullus exidit Dominus. Vbi dc
Thefauris. Quantam. Rofiltw.Q faa» Domino, illo non tdrertente . Keflitutioftda
per intermediam perfonam . S uid fi Mediator rem redimendam amittat . ■redonum
an teneatur Haeres mortuo Donatore . Quando . «"'"«quo. «oloco. H? n
doexdcliflo. quid (is. num. 18 _ CothoUts. num-zi Cocholau an frangat jejunium.
num.it .16 Cogi quis an poffit rem fuam vendere. Cogi quis an poffit rem alienam
emere . Cogitationes . Cogitationes turpes, ut caufae Pollutionis.
1.7x.|.fi.j.n. joAc ji Cogitationes morofae. l.io.c.$.Vidc etiam D
cUilotic/pocuUtna . Cogitationes quaedam morolk,m quo vit* flatu liceant. 1.
1041.4 Quoad omnino (olutos. n z Quoad conjugatos. n.$ Quoad fponfos . 11.4
Quoad viduos. _ n.j A cogitationibus roalis,quandocenreatur Teparari malitia,
l.io.c.4 Per praecifionem in aliis materiis i luxuria . 5-i Per prarcifionem in materia luxurie. S.a Per
appofitam conditionem in aliis materiis i luxuria . $.$ Per appofitam
conditionem in materia luxuriae. $.4 Perpenduntur quaedam alias conditiones.
$.5 Cogitationes,^ Imaginationes Objedi mali, quando funt peccata . l.io.c.i
Comedere. Comcfiio calidorum , ut caufa Pollutionis. 1.7-e 3 § 5n.fi Commodare
. Commodatam rem an quis debeat in communi periculo praeferre fuae.
l.8.tr.3-c.j.$.j Commoditas . Commoditas voventis an det caufam difpenfationis Voti .
1- J-c.ifi. $-44ium.t5 Commutatio . Commutatio
Juramenti quae,* quo, propter quas caufas. I.j.c- 7-5 4* per totum. ... ,
Commutatio voti in majus, inaequale, in minus, l.j.c.10.9 j-per totum Commutationes
aliquae votorum praQici. . l.jx.in.b.o.n.ii De Commutatione quadam voti,dc
Juramenti pu conulium. I*3« cap. 17 , Comfenfatto. Compenfatio. * .
1.8.tr.a.c-f An fit Fur, qui fibi compenfat, quod ipfe debetur . Compenfatio
cum redivcrfaiiua. Compenfatio in debito dubio. , . Compenfatio in re,quar
mittitur ad debitorem, 1 vel ei debetur, v-4 Compenfatio famulorum . H
Compenfatio fidcjuiloris. 9-J Compenfatio ex bonis defuncti . V -7 Compenfatio
contra juramentum, quando nam eft licita, l. J- *• nttm ” -"c Concaufe, feu cooperat.res ad
aflaunem injullam quoad «8««^ JuLT feu Mandatura. «•« Caafiliurtl • Conicnfu* i
Palpo * Rccutfus- MuVus. r, No no 88an5,Nonmanifellins . Quo ordine hae
concaufse teneantur ad refiitutionem . ^aotumqu* libet redimere debet .
Concubina . Concubinam aflociare an liceat famulo. J.J.c.f . Concubinatus quid
fit- I.7X.1 .^.x.n.r An abfolvendus, qui concubinam non eiicit . ib-& n.g
Poenae concubinatus. ( n.| Concubina, quoad Cooperationem cum ipfius peccato.
Vi dcCoopo* ratio tum Ama/ia . Concubitus. Concubitus cum Damone , V ide BrftiaUtat
. Concupifctntia. Concupifcentia an minuat voluntari utn . l.t .c.x.$.4
Concupifcere fasnunam ignotam an fit Stuprum, AdulteriumA Sa- crilegium. , _ _
. I.i.c.i.$^-«.ij
Concupi (cen t i* fedatio fola an fit reflus finis m Mat rimoiuo. I j.c. 3-S-J. n-* Concarren . Concurrente Vita
propria, vel honore, cum bonis Proximi, vel Rei- publicae,quid praeferendum .
K.c-i -toto 5.1 Conditio. Conditio in votis conditionalibusquomodoimplen da. i.
3. cap. 1 2. $.6.n>4 * An poffit impediri, vel i vovente, vel ab alio.
ib-in.j Conditionata vou an refervata. 1 .j.c.i 6.H.4-°*J* Condi tionatse
Blafphemiar quae • l.ax.p.fi-4 n - » » Conditiones requifite ad
juduminterefleexdamoo emergente , vel lucro ceflante . 1.8. tr.$.c.8.$.3.n.»A p«i » J.
i.ci.S- 3 Cooditiones appofit? , quando aufaunt malitiam i cogiutionlbos .
lib.10. I.i.c.i.§7.1n.a l.jc.i.ij.per totum. l.j.ca.§.r. per totum. l.j.c.14.1»
L5.c-a.per tot. 1 2 c i § 1 §i I.4C.a.5.3.n.8 l 7 A.t .$7 num.t ibu num- 3 ib.
9* s n.31 S-4 9f n.i 11.3 n 9 n.u $.6 ST S-» n-a n.6 d.8 Digitized by agle -4 _
Index Rerum, & Verborum. 3°5 U ox. j.$. . vide etiam *W. i cogitationibus malis .
* Ctnfabalani . Confabulatu in choro an iatisfaciac. lix. j.$.4.n.xx
Genftffarius , Cenf effio . Confefiiriiinftru&io profcrupulofis,
Lt.c.J.$.8.in.»J ConfdTar i us an paflit uifpcnfare in jejuniis Ecclefic. uh-4-c.j
§.7. nmn.dc Confedio fidei quando nece0iri6eft exhibenda; Vide Credere . Coofeflarius quomodo fe gerat cum Volente
differre redi tuti o- nem.vcl nolente reftituere. Ll.tr 4 c. 4- per totum.
Confeflarius quim prudenter fe habere debeat in examinandis peccatis luxurue .
L n-4 Confeflartus,quini poenitentiam injunget Homicidae . lib.ft.cap.j.
Consutus quomodo fe gerat circa inimicos nolentes fe alloqui , «* lib.jc.if
5.0.2S C 9 nftgi» , ConfefTio frequens eum eodem Confeflario magnum remedium
contra luxuriam» l.vcio.num.r Confuge . Confufio rerum quomodo transferat
Dominium . Lt.tr.J<c.$.$.* num.ic Cnjugi* ttn . Coojugium,quandodatcaufura
excufantem 1 jejunus . lib.4 c 7. num.37 Conjun , Conjugat isan liceant
cogitationes morofae . n. j . fine, re»
mifiiuc ad 1.7.0 $.$. $ Conjuges quid fibi invicem debeant . I j xap.J
Conjugatorum peccau in materia luxuriae. l-7.c.$$.j Pollutio cooju|is. num 1 An
peccet Coa/ux, fi reddat debitum alteri femen extra vas et fundenti . num. 4
Coo jux an lcipfum libidinosi tangere abfente altero poflit . lib.7. c.$.$
j.nura-4jr Coojux , quomodo fe habere debet, quando alter eft adulter, lib-7
c.$.$.$.inum6 . C onfcitmia . C °° paragi* prob * l>il '*^ cu °pinio,quid,&
quot up lex. lib. 1 xap. J. An illa etum pariat authoritas unius, 1 num.4 An
probabilitas probabilis, i » mun.7 • An squalis probabilitatis, i num.9
Coolcjcntia^quid, & quotuplex • ibid.fi Vera, filia, erronea, probabilis,
dubia, i numx Conlcientiam errantem an lequ i debeas. ib.$.x Quomodo eam
deponere, a # num 9 Comcientu dubia quale peccatum parit. ib.$.6.i num. a
Conlciencia icrupulota quae, rnde oriatur, A quid remedii, lib.i. c.$.$.8. per
totum. Pernitentis fcrupulofilnftruffio . nuraa Coafeflarii pro eodem
infirudio, i num.i} Confenfus . Confenfus, una ex Concaufis injofbr aOionis ,
quem pariat obliga- tionem reflitutioois . i.S cr.q c.x.$ $ Con/ftium. • Con
filium una ex Concaufis injufcr aftionis . ibid.$.x Confilium dare ad peccatum
mind$,ut vitetur majus : vide Invita- rt ad peccatum . Confli ium petere i
Patre pto matrimonio an debeat filius, lib.j. cap.x.g .$.num.6 Canfuetuda . Coo
fuetudo jurandi. # I.$e.t.$.j Confuftudo male jurandi an lit in fe peccatum .
ibidem nume- ro i, Coofuctudo an excufet ab audiciooe Sacri die feftivo , lib^xo-$.
a. num. 9 Ao i laborando . I.4.C 4-$.i.n-ai Coaluetudoquibos figniscognofcicur
fuiffe introducta cumobli gariooe. l.f.t.1 x4.fx.ni5.flc deinceps. Cent emptus
. Contemptus in rebusSacrisao aliquando venialis. Lix.i J.n.6 Contemptus
praecepti quando mortalis . ib.$^.n.i Cetui tu/ are . Contimutum peccatum
nolenti, refcuete. Ltt.n.c.7 Centralius . Contnt&us ex roctu gravi imufto .
Lix.».$.jin.ii Ex levi. §4 Ex dolo. $4.n.xo Conrra&usan confirmentur
juramento. Ljx-f.ti.fi In Contraflibus an aequi vocare, vel fifle jurare
liceat. 1.2. e.4.6.1 Contradus quid fit . . $. 1 Ejus divifio in
Nominaturo,Inoominatujn,Boae fideiilndi luris. T*mi. T. /. Dt Det. Prae. Nudum,
Vcftitum, Onerofum, Lucrativum. Contradus emptionis f rumentorum i Maflario
formula , & Ju (li- tu. 1.8.tr.$.c.7$.7.n.ii Contradus cum dolo , vi ty
Vide Deeeptionei occurrenaot . Coni radus emptionis, venditionis. Vide Empii » , &
Venduia . Coutradus i gaudere . 1.8,tr.3^.7.$.6.n.id
Contumelia . Contumeliae. 1.9X.$.$.* C— forat i», Coepti ari , Cooperatio cum
aliis in fradione Jejunii . L4X. $ .$.6 Pater, & Dominus refpedu familia .
nunvx Caupones , & qui cibos vendunt . numd> Amici , icu Holpites i
num.d Cooperari indie tcfto cum iofidelibusinopere fervili. Vide opera fer
vilia. Cooperari ad peccatam , quando peccatum . l.j.c.i.S^n.f Cooperatio
famuli cum peccato Domini quando exculatur. 1.JX.S. $^.nui« Cooperatio cum A
mafia. ib.an.aj Cooperatio vendentium cum mali ementibus. Xnti.$j Cum foluturis
jejunium. nu.; j Cum idololatra. nu.$« Cum minifitante indigni (aeramenta . nu
$9 Cum inique Pugnantibus , & aliena bona diripientibus . nu.40 Cum
ufurariis- Cum tranfgrefliiro praeceptum . Cum parato ad peccandum .
Cooperatores cum ludentibus , V. Barattaria. U.4X U.6x nu.65 Cooperatores cum
injufUs adibus, quoad obligationem Refiitu- tioms V • Contaufa , Cooperatores
cum Homicida quid debeant. V ide Hemtadit c cope. ratae . Culpa . Copulat fini*
quinam efle debet . 1.7-c.$.$.j.n.j Sola Sedatio Concupifcentix, vel Sanitas an
fit bonus finis . nu-8 Quid loladcledatio. nu 9 An habens intentionem ad aliam
peccet. nu.r j An effundendo femen extra vas. t nu-»4 An lemiiunte altero ex
con juge alterum non femi nare . nu.17 An Conjux lemper reddere d»itum
obligetur iub mortali . n.xo Afferunt nihilominus decem cxculatiooes. ’ anuH
petere debitum intra vaspr*pollerum,icmper eft peccatu. d,$r S uid de tadibus
circa illud vas , vel intra os ■ n $ ».& $ j fodus,leu litus diversus io
Copula quod peccatum . nu.$4 Tempus Mcnftrui , vel Gravidationis an arceat
Conjuges i cor puia. nu.jj An tempus Adventus, vel Quadragcfimat. nu.$6 An
Tempus fenedutis. nu.$7 An locus publicus, vel facer . n>$9 &40 Tadus,
Ofcula, Afpcdus, verba curbia , quando in Conjugatis funt peccata . V. eaidem Voces Copula cum
Dormiente, vel fenfibosdellituta, an fit Raptus . . c.6 $.*.n.i7 Quid cum
ftatua Marmorea . L7X.7.$.x.n.to Copula Matrimonialis an interrumpi queat.
L7x.J.«.n.r6 Quid de fornicaria. c. i.fi. n.8 Copula cum Vidua an lit limplex
fornicatio . I.7X. i.j.i.n.4 Copula cum fponla alterius an fit Adulterium . nu
.9 Copulf fini», Modus, ticc. Vide
Cen/iegatorum pectat a in materia lu- xuria. Coquat. Coqui an excufentut i
Jejunio. L4c.j5.7n. 17 Credere. Credere quid debemus de neccffitate medii.
Lax<i.$.i.n.x Quid dcneccflitateprarcepri. nu.r Quando . dnu.S Creditam .
Credita an poffint vendi, fic quanti, L8.tr. $.c.7.$. J.n.l7.& $.8- per
totum . Credita pecunia vendere. Vendere pecunia credita. Creduli! at . ,
Creduli tas Infallibilis ex aflris a n peccaro i aofa . Lxx.6.$. t .n.ao Crus, Crnx
CHRISTIDOMINI , qua adoratione colenda ? Vide quia CHRISTI, (X Saafiorum .
Cubiculum . Cubiculum amico commodare an podisad fornicandum. Lc.cr. $.nn.ao Cui. Cui, una ex circumflandis
reditu tionis . LS.tr^.c,t.$.j Culpa. Culpa juridica, lata levis, leviflima.
Theologica, venialis, vel mor- talis. I.8.tr.$ c-£$.4.n.i.&} Culpa in
proprii dWo contraflu • l o.tr. J.c. j $.i Culpa in quafi con tradlu. ib.G.a
Culpa levis in una materia^ravls fubinde efl in alia. l^.t. J.c. j $.».
n.i.&x.& $4.n.j CuL 30 6 Index Rerum et Verborum – H. P. Grice: “This
reminds me of my studies in the way of verbs!” --. Culpam non eommitten»>non
e ff dignus poena. lib.jx.i f4-ni a Cultos Divinus aa detcaoOun laborandi dic
frfiivo . L4 C * • Curator qu* minoris vota irritare valeat • l-3x.16.5 gln.17
Cufles . Cuftodcs cx officio tenentur ad relhtutiooem ablatorum , nifi fures
manifeftenc. r . . 3**4 Quid de reOitutiooc pera* qu* non Wvatur . ibid.
Cnftodes. &
fimiles an le ablcondere poffint,qud fures comprehen- lib.jx.i.5+n.i.&g D
dane. D Amnum,quod dat caufam difpenfandi votura. l.gc.i 6. Damnum
fccutum,debitor morofus,decim**lenuncutio,d©- E uum, deua£io,difpenfac io,
donatio. In dubiis horum quid lib.i.c.g.n.7 Damnum datura quam obligationem
rdtitutiows parut.Li.c.4.5.» Damnum datum 1 tuo Animali, vel fervo. ibn.6
Damnum datum 1 tuo filio . ib.n.6 Damnum emergens ex Mutuo. L6.tr.3x. 3.5. 3.
fuse. Damnificatio : Vide, M**' 0 " • D vawa. D*monum idju ratio,
qu*,&quiUi,&c. 1-3-c 8 $.» Collocutio. num.4 Petitio. num.g Praeceptio.
.. numn Coetera vide Verbo Adjurate t Ex em fi * , Debitum . Debita Patris an
folvere teneatur filius. l.j.c.a.$.i.n.7 Quid, quando Filius poflidet bona
vinculata. ib.n.7 Delitam (cnjug*/e , Debiti conjugalis petitio, vel redditio,
quando alter conjuxeft A- dulter . . , lsx.y$l.kn .6 Quid de redditione,
quandoalter cum peccato petu . L7X.3.5.J num.n Debitum Murimooii. l 6.c.J.lnjo.
Vide etiam Conjugatorum A SSt^matrirnoaiili reddendo decem caufcexcufut. d-S ?-
' num 10 Deeeptte . Deceptiones occurrentes in emptione,& venditione .
L8.tr.3x7 (.1 « In pretio. num.i In venditione fada duobus. num.* Io
diminutione rei vendit* • num-4 Mifccndo rem vilem cum p retiola * num.6
Vendendo amd pro quo. num-7 Fraus A dolus, vel error in ipfa venditiooe. num-;
* Quando dolus dat cautum contradu». num.i 5 $Hndo dolus incidit in contraau».
. num. i» Ouando dolus tertii dat, vel noodat caufam contraHui. Quando non
fervatur exprete conditio . Dex ipiens pdtnitcns an monete debeat deceptu m .
««J Ex Deceptione initi eonttaflus cum juramento quid . ib.0.» 3 Decipiens
occultando vel non mamfeilando vitium mercis .L8.tr.3- cap 7.C.I* num.» j
Quid,fi vitium fmn parte Mucia. Vitmm patens an mamleflaodum i vendente. num.i»
Intertortus vendens de Vilm "j n U Vendensttm incogniti valotts
anjud.cetut deceptus, “ i* Quid de vendente rem tn fe ib num.i J Deceptio in
folutione per monetam lalfam . “ nui qs Deceptio io Monopoliis : Vide,
Monopolium . Uti IBI a. ,, _ Decimas non folvere an Sacrilegium . l-s-c-M-l
Dedecui . . Dedecus
fubite an obligemur propter booum Proximi . I J cap.t Si a-it.^ A Deflorator
Virginis : Vide •££££* ' Defundorum Officium die fecundo Novembris an
^riligatio- nc recitandum. . r . U A I An poffit recitari pridie Vefperi .
10.5-5. 7 Degradent/ . Dcgradatusan ad Officium teneatur . LU-fJ-ta.; D
tleOatie. Dele^Uti 0 folaan fit inculpatus finis in Matrimonio . L7X.3.57.
Delegatio cadus naturalis, Libidinofa, non libidinofa . 1-7 cap.t v\_, 5: l -inum.a.&num7 , . . i^lcdlario
mnrnfl MOCip.) ^^^Uuombus infulgentibus quomodo refiftcndiun » Vide Me- tue,
tegitotituet . Deledatio fpecuiativa quomodo peccatum . f.i.c.7 Dehitroti* .
Deliberatio imperfeda dat caufam difpenfandi votum. . 54.num.z3 Denuntiare.
u„-’ . Denunciator criminis Denunciari occultum Crimen an valeat . ib.n. 3
Dcnunciand* Blafphemi* Hzreticales • Lxx.6.5.4 0.6 Deputati. Deputati ad Chorum
: Vide, Hera Canonica /y Hjligiefi deputati . Dtfperalie . Defperatio quid fit.
l-ax.i.5-1-04 Defidertuem. Defideria turpia ut cauf* Collutionis. l
7c.g.$.g.rv;o. Ac < 1 Defiderare malum alteri quando peccatum . L |.c. 1 .$.
3 i n.29 Defiderarc bonum effedum ex mala caufa quando peccatu m . ib-
Defiderare malum fub condicione . 1 b n go Defiderare malum alteri ut bonum
tuum , .vel utpariens bonum Reipublic* an liceat . ib.num.31 Defiderare malum
fibi aa quis poffit,ut apprehenfum bonum. Lf. cip.1 S.j.num.jq Defit utre.
DeArudor rei alien* quid debeat . , L8t.3x.35* Dcffrudio : Vide, ^gRitusiemt
raAix tertia . Determinare. Detenninatum pretium requiritur in emptione , &
venditione . Ub.8.c.g.c 7. $.1. num. 4 Detrahere. ;.,n- • i Detrador : Vide,
Fama . J Decradorcm audiensquando peccat. L9.C.3 $-7 Detrimentum . Detrimento
tuo notabili an debeas tuam rem vilem in communi periculo alien*
pretiol*pr*fcrre. j.a.u.J.c.s. 5.3.04 Ductio Devotio fpecialis ac con^rdoram
interpreundi votum . lib.> cap.16.5x. num. j.& 6 Dialapett . Dialogus de chariute
parentibus debiu. Di/ficu/tai . l.o Difficultas exigendi fortem an det lucrum
in mutuo . Lo.tr. 3* Difficuttasfqu* dat caufam difpenfandi vocum. IfM- 1
6.6.4.11. 1 1 Difficultas.qu*ilejunioexculat. L4X- Dilatio . . Dilat io.quf eft
peccaminofa in excquncdis votis , loexit. A9.3. i num. 7 . « Digni, vel digniores, qui fine quoad
Collationes Beneficionmi, oc Officiorum, 1 8.t.3 c 4 ? 4 n.i DileOio Proximi :
Vide PraUptum de Jifitettde& V idc Qharttat . Diminuere . Diminuere de
mercc,pr*textuviDoris pretii. L8.tr. 3x7.5.* i.n.4 l/i/pm/ar* . Difpcnfat quis
i poena incuria ob mccftura . L 7x4.5-a.n- J Difptte latio . Difpenfatio Juramenti :
Vide , ^ t laxatio Juramenti . Diipcnfaciovoti : Vide ? Vate difpenfatm.
Difpenfatio qu*, & cujus requiritur ad laborandum in die fefto. I4.C.3.5 x inum gi Difpenfatus
ad Carnes an teneatur ad Jejunium Ecclcfi*. I.4.C. S 5.1 i num.* Difpen fatus
ad Carnes an intelligatur difpcnfatus adladicinia . ibid. num.g An ad omnia
genera carnium. num. 8 Difpcnfare quis poteft i Jejunio. L4.c7.97-* num y a
Summus Pontifex, led.ut licitd, cum caufa . ibid. QuiddeEpilcopis. num. 54 Quid
de Prar latis Religionum. num.jy Quid de Qmicflario^ledico»Abbatifia,yirodo«o .
num.6c Diipenfatio probabiliter data an faveat difpenfato, Lix. 3-5 3* num. 19
Di/putatie. Difputatio de rebus fidei qua ratione prohibita. Lax.i $.1 1
Difpefitie . ” Difpofitlonesfafl* contra prifis Juramentum an Gnt validae. L$.
c.g $ j num-7 . . D iJJ cluite . Diffolutio Maleficii : Vide, Maleficii
Hffekati*. Uifi anna . Diflantia
qu* tollit prcfentuin ncccflariam in auditione MiffiVj I4 c.a 5.1 num.i a
DifiilUtie . DilUllatio, quomodo differat 1 Pollutione. I 7 c.g 5.j num.s3
Difi'i- Digitized Index Rerum, & Verborum. 307 D ijfri&ntit ,
Diffribatio officiorum an vendi poflit . i.8.tr. t n ® Dediuributione pecuoip
Icgatar quid . ibid. Divinatio quid , & guotuplex . l.*.c.€.$.i.o.9 E/w
pcena,*abiolutio. lb.Mo-1 4.&IJ Dofl» quid docere debeit iu protubilibol.
l.i.c.q -S+l n.i , Mw, Dolus, * fraus in eontradibus : Vide , Dtttptittui
Htmrtmtt . Dolus, * fraus in ludo: Vide, W«/ . . Dtmimmm . Dominium quid fit .
l.S.tr.i.c.x.nur. Dominium proprieutij differt i Dominio jurifdiftiooi». n.*
Item i PofTertione, ufufrudu, & mero uni . n,^ Dominium rerum quifnam habet
• ib.e.a Dominium acquiritur titulo, * pofleflione • ibx.j Dominium quomodo
acquiratur per Alluvionem. lib. 8. tnd. 3. ' Pe“djunaioKra. fUtffl .7 Per
Confufiunem . num. 1 1 , Per Admixtionem. num.if Per Prarfcriptionem : Vide ,
Prtftriptii . Dtmitm / , Dominus an eiicere fervum debeat habentem Concubinam .
I. j.c. l Maii Domino ignoto,vel defundo»vel incertO,vel nullo,cui reflitucndum
f a.tr. 4 c.t.f.j.n.i z Domino non advertenti fafla reftitutioan valeat . Ib
f.«.o.a Domini potefiu circa vota fervi. l.J.c.id.$ Jn.45.OC ya Dominorum
Juramenta cootra fervos . 1 . j.c j ;. i.u.6 Dtmni . Domui profefu Soe. Jefu an
poflit permutare frudus fui Hortuli , quos ooa beet vendere .
1.8.tr.3.c7.$.i.n& Dnulii, Donationes inter Patrem , fle filium .
Donationem alteri peccaraiuosd fidam Impediens ad quidoblige» n l.&tr.j.c.
5. $.1.11.9
Dooauo nimis prodiga jurata quid obligat. Ll.c.}.$j.n.X7 .. . T>»rmit*ni , Dorimtant
io Choro an (atisfariat . Ls^p.f^.n.r^ I Juti lar». Dubitatio quomodo differat k Judicio, Sufpicione,
Opinione, l.t J-c. i.num.i Dubitare de peccato alterius an fi t peccatum,
ib.a.ri Duiwf . Dubia excufatio an det caufam non jejunandi . l^.c. 5.6 741.71
Dubium dat caufam difpcnfandi votum . l.i.c.16 Q^.n.iq DubiaCoofclentia : VideC**/?«*r<*
duiia . Dubia permulta percurruntur, & decernuntur. 1 . i.c.J.$.7*per tot.
Dubi um an res praecepta graviter conducat ad finem , qua ratione
interpretandum. . J.r .c.i §.3.0.14 Dubium vincere qui non potert,quid faciat .
, l.t.C.j.f.q.n.; In Dubiis melior eft conditio poflidentis ■ 1 . jx. j.$.6-n.
t In materia Juftniae . ibid. b al iis materiis. n.lo Dubiis in quibus favet
poffeflio. I.f .e.3-$7.per tot. Dubitans an omifetit aliquid in recitatione
officii , ad quid tenetur . Dubius in fide an Haeretica*. lj.c.z.S.r.nq
Dubium/i Gt an efedus procedat 1 natura,an i Darmone, quid /udi- candura.
I.a.c. 7 .§.z4 n.di Qftid, G Gt dubium ut procedat 1 Deo, an k Daemone .
ib.n.68 D utllwn . Duellum qoid fit. Lfi-c.r.$.*n.8 Etiam privatum ei
prohibitum fub excommunicatione Ponti- ficia . n.i i Quis abea abfolvit . ibid.
Etiam Inftigantes/avoremque dantes . ibid. Quid de Provocantibus , non tamen
adu pugnantibus , n.i j Duellam acceptare , an aliquando JicQt . n.T« Qoid , fi
certA friatur non fecutura pugna. 0.19 E W*. E FfiiGo feminis extra vi» in
Conjugati», aliifque. 1 . 7. cap.3. $. j num. 14 Ubfife. Eledio ad officium,vel
legatum an vendi juQd poflit . L8.c. 3. c. 7 .S| • num. 6 E brmfyn * . -
Elermofytia , Enicheja, Euchariftiar fufeeptio , Excommunicatio , Executor
fenteoti*. In dubiis horum qoid fiet . 1 . 1.C3. $.7 Elcemotyn* votum quomodo
commutatur. I-U.ififuri Ttmi.T, /. DiDft.Prac. Emptio alieno nomine. La.tr.3 c
-7-y 9-"-° Emptio, &venditioeftcontraflusbon*fidei. L8.tr 3
c.7.§.in.i. Requiri t primd Confenfum ,& quidem abfolu tum . n.i Secundi
Pretium,* quidem determinatum. n.4 Eleemofyna per vi-tum proni i fla Pauperi ,
ut ts ufuxa exerceat. L I c.ij.n.3 Tf. ' * 5 Quid*ii promituturob vanam
doriaip. lb.n.( Quid, fi prom itutur fub diGuntlioae cieemofyiu , vel jejunium
. ib-5-in.io Elecroofy nam erogare quando tenemur 1 . j.c.i.$-i i n.17 Quibus
elargienda . anah r* An teneanur Pauperes inquirere. n.10 Elccmofy nam an
oporteat reddi i fido Paupere , vel otio vacante . L8.tr.4-c >-$.T Emtr* ,
Erocn*,vel acquirens rem alteri obligatam quid debeat. L&.tr.J.c.t
f.j.num.y Emens rem aliena pecunia quid . UUr.3.c.7.$.t.n.i 7 JB mpitt , “ v 1
Emptio omnium mercium ad inducCbdum Monopolium . . u.S Emptio rei furtivae. l.8
tr.a c.* Emptio alieno nomine. Ll.tr.3 c. 7.$ 9.0.8 " ^ •- —j— -« V ea-:
Ll.tr. J c^ii n.l A "•4 Teni6 rem, & pretium. n-J Emptio, quoad multa.
Vide prrtiam, v»icr l Actpti*» mt •erurrtnttt . Eroptiom fit eadem , ac
permutatio n. 8 * deinceps. Emi , & vendi ,qux pofiunt. Vide, vmdi^ mi
itimpQum*. Emptionis pretium multiplex . Vide Prttium . Emptio anticipata. 1.8.
».30.9.4.7 Emptio frumentorum,* Gmilium fafla inter Mercatorem A Mif- farium
anticipato pretio . L8.tr.j.c-7-4.7- i “-3 MaiTarius an poffit cogi ad
reddendum frumentum . *n. 14 Augmentum frumenti cujos ctl n.i 7 An poflit
flatui certa quatuita* configmndafrumenti . n.i 8 An Mercatori liceat pignus i
Maffar io accipere. »• »9 An qui Maflarius non ell, uti h« Contradu queat . n.
ao Quid debeat Maflarius morofu». c |Ba ^ An revocari idem Coatradus poflit.
n.31 tpifupmt. " Epifcopi cautd imponant excommunicationis ppiam .
I.T.Cap.i .$.f num. aj Epifcopi an poflint dare licentiam legendi libros
prohibitos . fi.7.«»um.7 AnpoffintipG legere. 1 xb.rx. x 9 An poflinc
abfolvereab HxreCi . lb $.8 n,i t Ah poffiot cogere Clericos ad recitandum
officium alicu/us Sin- di. I.».c.j.$,x.n.g Quidjfi Sandus fit Patronus , vel
habeatur ejus infiguis Reliquia • num-6 An noffit concedere licentiam recitandi
in alieno ritu . n. 37» Andifpenfare in Horis Canonicfs. l.a.c.s.fl.8. 0.14
Epifcopu* quas juramenu d ifpcn&t . J .3. c. 7. $.3. jundo cap. 6. $.4 num.
4 Quae vota difpenfat . c.id $«|i n.4 An fua propria. m ,g A11 ad id alios
delegare poflit. n^r Epifcopus quoad infti tuendos feflas dies : Vide VtftlAtt
. Quoad di Ipeofandum in operibus fervilibus. l^C,*.5.n,3* Qjoad difpenfandum
in jejuniis. \.^x.y%.j.ka .74 E?u*i Mtkttmftt . Equites Mei it en fes an
teneantur reciureHoras. L»x.y.$.i.n.S Eguitart . Equitatio, ut Caufa
Pollutionis. Errm- . Error in eoa tradibus t Vide, vtrt. Vterptkmi tttimntu .
Error recitand i officium ouid operetur . La.c j J-a n-ij’ Error in juramento
quando pariat obligationem . I.3.C f.n.ai. Error in vovendo quid operetur .
3-per tot.* Infubflautia. uum.*- In qualitate. Inhne. EtiebtriflU .
Eucharifliae frequentia optimum remedium cootra peccata lu- xuriae. I7c.10.n6
E»miGu . Eunuchum fe fieri an quis pennictere poffit. 1 ‘ Eunuchus peccans cum
muliere an debeat catpiicare fc efle talem . 1.7.c.i.$.tn.9 ^ * * Ext immunit
at it . Excommunicatio ignorata : Vide Ctnf+* . Excommunicationem an incurrat
Exorcifta percutiens clericum arreptum 1 Da-, none Excommunicatio an cacufcc ab
audienda Mifu . 1.4-c* §.a.n.r Excommunicatio lata ia forantes an incurratur
afui antihus mo- dica. L8.tr.a.c**.$.i.n.4 V a E*- num. 4 nam, a 3 o$ Utuf*r*.
Eiculitml trutfgreflioncVeti cxcu&turijxrtu. I jc.l1.57, •om-4
Exculatiodubi» an Jiberet J jejunio : Vide V*lutntuf*i'ts,
ExcufantescaunrireftitutJooc, llUi-Ctt-9 Excwlauoocs i Rcftuuugoc Urar Vide Fwm
, 'Utrum. ExecutortclUmcntl ai),dc quando eflepoffit Religio fu*. l.d.tr.f.
•+>,. Eibxredtrc filium u podii Piler ot> indignum i Filio coninQum .
Mitrimonium. I 7.0 $1.117 Xihzrcdandi filium ijusr fint lcgitimrciuf*. I j.c.t
S.i.n 8 Bsfitafy , Expcnfz fa percipiendi» fruflibus ilienp rei
quindocompcnfindf. l.S.tr J-c.J.fi-J.n.ii.ic '» Expsttrt . Exponi an pollit
filius ad Hofpitale i Patre divite. 1.403.$.!. nu. 4 & f Utri.
Exterisancariuspoflitveodi. l-8.tr.; .07. i 4 nu 8 Exteris an poflitconccdi, ut
ipfi carius vendant . 1 8 tr.;.c-6.9.5.n.i Extnmut , Extrema Prpximineceflius.
Vi dcNtr/jfi/st. Extrema neceffitas Parentum , vel lororum an obliget ad
egreflum a Religione* vel impediat Ingrcflum in illam . 1 . j.c.x.$. j.n-6
Fxifitr,. Exigere juramentum i pejeraturoan peccatum . ]. J.c.i .§6 Quid per
fitffos Deos ? ibid* Excrcifta . Exorcifta quo modo fc gerere debeat in
Exorcizandb. l.}.c 8.JT.X. per totum. Catcra Vide>f<#i<w*. Falfa mirae
uls. F Alfa miracula, vel fallas reliquias exhibere, quod peccatum .
l.x.c.6.6.i.n^ Fallum Teilimomum . Vide, Ttflit. Fama . Eampal teri us quomodo Ixdatur. I.9
c.; Quid fit fama . $.i.m JLrditurdiverfimodc . nu 4 Excufatur tamen i mortali
illam lzdcns ex variis capitibus. Ex ignorantia. nu.; Ex parvitate materiar.
ibid. Item fi non adhibeatur fides detrahenti . nu t Si Crimen referatur folum
uni, vel alteri probo. nu.7 . SiCrimen&t publicum. nu.9 Quid fi fit
publicum alibi, hic ver6 occultum . nu. 1 1 Quid fi quis acquifivit bonum nomen
. # nu .17 Excufatur item, qui infamaturo infamat inrefimili . nu. jo Quid
ob;u/lam querelam . nu 27 Famz reftitutio- l9c.J.$.i.n t Caulae excufantes ab
illa . ib.$. ; Non pcccallecomra Juftitiam. nu.4 Noa graviter larfiflc. nu ?
Quid fi duis fine culpa detraxit. Bu - Confenftxs infamati, vel ejufdem temiflio
. nu.9 Julia, & non nocens detraflio . nu .ia Infamatio reciproca. nu.16
Fruftranc^reftitutio. nu.H* Damnum proprium proportionaliter notabile. nu.19
Fama qua ratione ralituemU . I.9.C ; 4-4 Fama an reftituenda nonfolOm apud
Auditores tuos,fed eti|*P«* illos, qui i tuis Auditor ibus crimen proximi
noverunt • Famam propriam prodigere an quispoflic Famuli juandoexculamur ab
auditione Millz- 1 &- 4 *$* 1,n * Quando poterunt miniftrarecibos vetitos
Domini • l^.c. j.$.6. numa Quando labo rare die feft i vo I4.C ;9-*-n.7nn.
'^S^nsaaaSfBi^S iriis. ib.in46 Index Rerum, & Verborum. Anbrevitas
temporis. mt.i Divmasgultus. Panem^ibolque conficere . fruclufqae colligere .
nu .9 Barbi tonfons.l u toriique officium . nu.lj Fxuperum fublcvatio. bu*S 4
Ablentia i loco fejli . 00.20 Confuetudo* nu xx Dilpcntatip. , mugi Fidtjubrt,
Fidejubere an pcffit,qui juravit non fidejufluxum . Ub.3xap.3-8* 9 * nura 66 J E ida»
. Fides divina quid, quzquc lunt ejus praecepta . Lax.1-p.37. Vide Vtrl.
Crgdtrt, Fidescxterlusconfitenda. &•$.* Fidesexterius non neganda. jbj
Fides interius non neganda . «4 V id. Vrh. Harr/ijf (j Vrbo HdreiUui . Fihut ,
Filts . ‘ Filii vota quae Pater irritare valet. 1 .; c.r 6 $.;ji .9 Filius
Hzretici apud matrem fidelem educandus . l.a.c. i.$.$.n-r S Filiorum peculium ,
V hiep*mliam/ilm*m . Filia renuncians bonis paternis an adhuc pollit ea petere
. 1 jc.4.9 3. num. 4 Filii quid debeant Parentibus . j-oa.per tot.p.xo Primo
Amorem. $.in.x Alimcnu. _ Wf An teneantur folvere debita Patri. >bid- Quiddi
habeant k Patre bona vinculata. nu -9 Concurrente necdlitatc tui Patris/Sc tui
filii , cui fuccurrcndum. c- 3 •$•; , Secundo debent Reverentiam* c.a.^.a.n.T»
Filio non licet percutere, accularc, occidcrc Parentem prolcrrp- tum. nu, l
Quid, fi arma capiat contra Remp. nu.io An Filiuspeccrt, fi nolit rccognotcerc
Patrem . nu.i 7 Tcrud debet Obcdicntum . ' -i. 1 "“jc Filusan liceat mire
matrimonium invitis parentibus. L4.C.2 94 Ancum dignis. nu# * Ancum indignis. °
4 -* FiUu> an pollit de luo peculio difponerc . 1.5x4.94 An tdlari . nu * 4
An donare. . . . nu *^ Sili t Infanti* , vel Pubertati proximus, an fe m loro
externo obligare poflic. „<c\* Filius quoad ludum . l.y.tr.i.c-4$ i.num.7
ib.0C Filius quoadlegitimam • Vide
Filius an pollit i Patre exponi in bofpicali . Fi/ur~ l4C.}.$ |. n4.de f Filo,
quod vi yo neverit, morbum mederi» an fit fuperfiitio. l.x.c.6. Filo LVas^iei S plora rc an
fuperftitiolum . lxc£.§* m .)6 & 67 Finit . _ Fincvoti de6ck:nic,.n . &
quando votum dcficu» . l.,.C.I,.in 9 Q C Jd"n daobu.fa.bu S1
l«rod.6cl«Ke._ , _ , Fimi Ad/urant,* Docmoncm quis efle debet ciiil^lusaua
ratione invalidat ,uraroentum Famuli, Ac non fu nu ji Coo p < . rl ntcscum
ufurariis . F^idieti», «. r ‘ fi ' quomftituuntur . Fef^^^°' DC ‘Pi unt
jfiniuntq» 16 * r.«.-i:. ^ to ^ lc qiue. Ac quando liceant Opera fervilia. Vide
Oprajr. re «odic^ rue<luI c lu £»cKufet. lib.4.c.J.$.».pet totam . I.4
e.i.$.t $ x.nu.r nu.2 1 .J C.8 0 2. nu.» Finismalu» qu* r.tiooe .nv^uut
lur.mcntura. I5.C.4 $.j ti.i» Finis malus ad;u nilus materiae bonx invalidat
votum. l.j.cj.J. Quid-fi lx« u5 finis ad jungatur materiae indifferenti .
ib.n.7 Fini» quis iu aau matrimoniali . I 7X. ;.04 n. y Vtfcut . Fifci regii.de
Domini cujufdamlcrvi Contentio oro bonisejufdem fervi ab intdlatodciunfli .
I«.tr.i.c.2 0.*4i4y Fifcoan addicenda bona vacantia. 1 . 8 .tr. 4 X*i -9
t-nu.14 Filco an debeantur pcenz ante lententis, iu ut eas impeoicnsobU- getur
rellitucre. 1
. 8 .tr. 4 C. 2 . 0 . 6 .n.i*.C 4 Ou- 6 .vidcetiam.ib. c a.0.».n.x Fornitalis .
Fornicatio, quid fit. . I.7X.1 $.r QuomodoexplicandaioConfefiione. ny.a
Varietas mulierum , cum quibus quis fornicatur, an explicanda . num.; Quid.fi
fuerit cum filia Confcfleris. «u*4 Quid cum Puella prima vicc . nu *4 Quid cum
infideli . nu .6 Quid, fi lis Eunuchus, vel frigidus. na 9 Quid,
quandoprioresinexcitanda puella. nu.ro Qujd , u non fervas modum accumbendi .
nu. r 1 Qui d , fi non abfolvas Copulam • nu.r » Fonucatioeft peccatum mortale
jure naturali. 1.7.01.$. a n. a Forn icar i cx habitu. Vide Co*e*ii*atut .
Fornicari cum Vidua an fit fimplex Fornicatio. 1.7.c.;.$*a.n.4 Fratr. Fratres,
quoad conferenda bona mortuo Patre . l.j.c.i.$-*-n.g Fra- Digitiz Index Rerum ,
Fratres quid debeant fratribus, Ac fororibus. 1 -j.c.f Ffsut . Fraus
inContra&bus : Vide D neptiam occurrentes. Fraus in Monopoliis . Vide
Moncpe/ium. Fraus in ludo: Vide LuJuj . Vrvflm . Fructu rei vitiofz venditae
cujus. !.8tr.}.c.7.$. ir.nJt F ruflus nondum nati an, Ac quomodo vendi poffin t
, I.7. tr- 3 .c* 7 .fi.J num.zo Fruftusalii futurales,alii induftriales,alii
mixti. l-8.tr.}.C3.parag.} num.i FruQuum reftitutio quando debetur ex iojufla
acceptione . 1 . 8 . tr.} c.a.if.7.n.a* Quando debetur ex re aliena bona fide
accepta . I.8.tr }•&}.$.} Fruftus colligere die fefto an liceat . 1 4-c
g.iT.a.n.j ¥ tu mentum . Frumento eleflo an immifceri aliquae
fordespoffiot.l.X.trj.c. 04- Vide etiam iT.it.nu. 6 Frumentum venditum , Ac
confignatum byeme ad pretium menfis Maii. L8.tr.}.c.7.paras.6.n.9 Fw, ¥ ter mi
, ¥ artum. Furans ut moechetur,quomodofc explicare debebit inConfeffione . J 7
csjn.,.& j Fumi »n hctit citreoii, rei paviter indigenti . I.l.tr.t.e.d
Fures ludo exponere quid poflint. 1 . 8 .tr.i.c« if.t.n x8 Furtivae rei emptio.
J 8.U.1 c-8 Furtum quid fit, Ac qua ratione differat 1 Damnificatiooc,l.8.
t.x.c.i rurti quantitas requifita ad mortale inter extraneos. ib c.a Furta
modica fucceffrv^ continuau . .Ci ■ * Furans modica ab eodem . ,b. Furans
modica 1 multis ib.f-> Furantes multi modica ab eodem. $.3 Furti quantitas requifita ad mortale Inter
Domefticos . 1 . 8 .tr.a. c.a Quoad uxorem. tu. Quoad filios. Quoad Famulos.
n!c Quoad ReJigiofos. ib.c-4 FUt *£*/£!? ° CCuil ^ Cbi cotnpenfat,quod Gbi
debetur . Vide, Furtum cx parvitate materiae quando eft veniale . 1 .I.C G Grtells. ' . , I • . ; G Abella, Gemelli. In
dubiis horum quid fiet. ).x.e.}.parau.7 Gabcllam probabiliter, juftam,fcd&
probabiliter injuAam an exigere,vel non folvere liceat . I.i .c.}.§-4 num.a j
Gabella impolita Venditioni quando debetur . lib.8.tr. }. c. 7. parag. i.nurox
Gabellariocui. • j n- Gaudere . Gaudere effetfu bono ex peccarainola aAioneap
femper peccatum . ibid. Gladius . Gladium mederi,ut fanetur illo vulneratus^i»
fuperftit iofum . c.6 parig.i. n-37.de 77 Grettmt. Graeca lingua officiam dicere,
an liceat Clerico Latino, l a.c j pa- rag.xnum.16 Quid de Ptsnitentia Sacra
mentali, vel voto. ib.oum. 1* Graecus Sacerdos uxoratus an committat
Sacrilegium tangendo alias ab uxore. l^c.fi.parag.g.au.} Grutu/. Grata Deo fi
res indifferens evadat, eft apta materia voto.i. 1 . cap. r « parag.z.num.7
Gratius efl Deo^uodcft melius,nonfic homini. 1 Gubernator . Gubernatores
obligantur eiicexe i Civiutibuj Hiftriones turpia re- & Verborum. 3 09
praefentaotes . mes turpia r 1 . 7 C. 89 .J.O H Hetrtt . Alia interior, alia
exterior . Inum.} Haereticorum poenae . ibid 4.} Excommunicatio. num.i
Irregularitas. num* Infamia. num. 7 Pr 1 vati Bcnefic iorum, Ac inhabilitas ad
ea. num, 8 Non polle eflepacrinum. num.i} Non pode contrahere matrimonium cum
Catholica . n.14 Coonfcatio bonorum . num 15 Incapaci tas Tcdaudi, fuccedendi,
Acc. num.i } Exemptio fi i ioruro,amiflio fervorum, Ac juriucn,psn?qu€qufdanx
corporales . num. 14 Haereticalr Blafphemia: Vid cB/afpbema, Haereticus
rehplusquis fit . nx} Hxreticorum cooperatores, feu Fautores. $.6 eoruadem
pcenae* ibid. Haereticorum libri . Vide Libri . Haeretici Abfolutio . Vide Ab/i
/ut is . Hnia Herba pretiofa inventa in fafce lignorum an reddenda !. 8.
trj.cj.fi. II. nuiq.36 Hijfrie. Hiflrio turpia repr?fcntans^uomodopeccetlj.c.r
.5 4 .n.» 81 . 7 C.X para".} An pecuniam juflt 1 accipiat . I.7.
0i.fi.3nu.i9 fimi, Hominis venditio. .tr.x.c 7 fi 3-n.i Homicidium, Homicida quam
reditutionem debeat:Vide,?fc/f»V*r^ e* Homicidio Homicidium per tot. Homicidium
obdef.nfionem Vitse c.i fi.i An ad illud quis obligetur. num.fi Ut defendas
unum, an alterum valeas occidere. n.io An debeas. nu n An te non aggredientem
occidere aliquando poflis . num t f An injudum Accufatorem,CalumiiijCoremque.
ibid. An finita airgrefliune . L6.c4J.3a
mi.a An In duello. VideDiw/Ai». Homicidium obdefenfionem tuorum bonortlm.
.b6.c.r $.* Homicidium obdcfcofionem bonommproximi.ib. 0.3. Ac deinceps.
Homicidium obdefenfionem honori pudicitiae. ’ Ibid. 9.3 Homicidium ad mal<
taOore» puniendos. ib§-4 Male&dlores nondum comorebenfi an occidi queant .
num.i Maletattores jamcomprehenfi . •• nti.e Homicidium umus loci alterius. K6
.04.5.4.0.* Homicidii Cooper uores quid debeant , . c4.fi.} Conlulentc5,& Auxiliantes. i .
nu.» Mandantes. num.* Ratum habentes . » 7 n.9 Non prohibentes. Homicidium
quomodo explicandum in confrflione . 16 . c. 1$.» H : 7 J * ibid. 6, t 5 -t
num.} fi» num.4 II i£redi debes juramentum, quod pncditifli prfdeceflbri. Lj
JTj. c.}. parag. . nu.6 Hseres an teneatur juramento datoi praedcceflbrc .
].}.c Habrrui . H*brd in quo vitandi. l.l.ci.
5-lo.i n.6 H are Jit at . Hacrediutis Venditio. 1 . 8 .tr.}*c. 7 .parag.}.n.rfi
Hartjft, Mafrtiewi . HarrdisjHarreticus^orae Canoniczj In dubiis horum quid
fiet . 1. x ej-fi. 7 Hcitbjquidfic. L».ci.S4jiu.» Tami.T.I, Ve Ptett. Der, Homicid* quse pccm tentu imponenda I
Conici lar io . Homicidium fui ipftus. Occifio fui dirCbla .
Occidetelejqjuniii, Ac macerationibus carnis. Occifio lui mdirefta . Occifio
fui ad oppidum hoftiura crertcndura . Ad lalvandum alium. nu Non fugiendo a
Carrerc^umpoffit vium fervare. IbicL Pro bono communi. num < • Pefte infedis
fervieodo. num.» An ut acerbiorem mortem evadat . n "g An ob
mortificationis amorem. n!a An non mutandolocum mfdubrem habitationis. n .i 5
An ad evitanda gravia tormenta. n>lI An cxercend o artem perkuiolam . nu! r
a Homicidium quando cafuale, quando voluntarium. 1 -fi.cj.fi.t Ut id
dignofeacur, prima regula dedante operam rei licite * n - Secunda de dante
operam rei Hlicits . Tertudeomjttente,quodquisdebetexju(Htia. n » Quara de
Omittente, quod quis debet ex Charitue. nam.ro Uenm m Honorem alterius Jardens.
r - c , (t «» Ejus reftitutio. V*** Honore proprio concurrente cum bonis
alterius, quidprasfercn- dum. 1 } c. i.§.i . i nu.6 i Canemif * . Hone Canon
ice . | Jit Quinam ad illas teneantur- 6.1 .n » Cunrtituti in Sacris . ’ m ^
Deputati ad Chorum. u u J Beneficiarii . n t ^ An V icari i , yel Coad jutores
Beneficiarii • ,£ An Capellani . nio Anintrufi. .. . Bat| An Pcnfionarii. •
n.%* V 3 An jio Index Rerum An qui bibet folum titulum lentScii . n.»J.*ln.ia
An qui habet Colas diftributiooes. ,b,d * Anqui habet beneficium tenue . naj
Anqui per aliquos menfes non gaudet fruthtus . n.»S Horae Canonlcx an
linguaaliena poffint recitari . Uc.f.parag.» num. 15 Horx quo modo recitandae Qua
intentione Qua Attentione Sine ornithone Sine mutilatione verborum Sine
interruptione Sine ordinis inverfione . l.a.cjparag-5 n* ibid. n-4 ibid. n. il
o. ia Quo loco» & fitu • . A ..Homin choro an fatisfacut mente difirafltt*. L2.c.f.94.n.8 Submifsd
cantans. 0,1 5 Nihil dicens. °* ai Dormitans. ni 7 Contabulans . n -'9 Tertiam
recitans. n - a l Horae quo tempore recitan&r. ... t «b.parag.i Horas
perfolvere an teneatur^qui difficulter legit , l.x.c j n. 1 8 Horas quas
tenentur Clerici in Sacris perfolvere. ib-parag.x Demere»vel addere an aliquid
liceat. 0.7 Aa aliena lingua recitare. „ r . - 01 7 Horas quas tenentur
recitare Rehgiofi : Vide Horas aliud prrfcriptis recitare an aliquando liceat:
Vide Mutatio Officii. Horas non recitandi qu* fuffici ens excufatio. VidcCnn/f
excafaa- tei ab Offici o. Horas diei ex filo cognofcere an fit fu perditio .
lib.i.c.6 parag.i .n. 39- & 79 1 Hora comedendi in die Jejunii.
1.4.c.5parag. 4 Hora recitandi in die Jejunii. ib.paraj j.n.io Horas multas fi
continuetur comefiio^n rumpatur Jejuoium.l^.j paraer x. n.i j Quid fi per horas
interrumpatur. ib.n.16 Horologium . Horologium Rotale^c Solare differ u nt .
H'fp4t f Hc/p uium. Hofpitii ratio an eicufet i Jejunio. I4 c. j parag7.n 50
Hofpitibusan polfit offerri duplex caena in die Jejunii . ib. §.6. 1 n-8.
Honu/anui . Hortulanis an olera irrigare liceat diebus fefiis.K^c.J.parag
i.n.27 Hof petalo . Hofpi tale an etiam fit pro expolitis a Parentibus divitibus,
lib. j.c. j. $.i.num4 ! Idolo/atrid. I Dololatria . l.x.c.6.parag.t.n.6
Jejunium. Jejunandi votum . 1 j.c.i 5 §4 n. J.& §.d.n 1 1. Jejunandi in
pane, & aqua. d.parag.6.n.t J.& >6 Jejunare ex voto non valens
hodie>an teneatur pofiei. l.J.c.i6.parig. an. 8.10.12 Jejunii inpane^Sc aqua
commutatio . 1.J.C.I6 p*raB.6.n-*a ■W !. > «■ I.J.C.J ibparig 1 DH0.I n.19
ib-pang» ib.n.14 n.M num.it» nu.17 l.a.c.j.parag.j.n.4 Jejunium Ecclefiadicum
quid fit . Quos cibos refpuit . Quas carnes. Qu* laflicinia admittit. Jejunium
unicam comcfiionempofcit. jejunium an frangac^rundines mellita* fugere • Quae
continuat 10 comedendi obdi* • Quae «ater ruptio. Kx quibus caufis conceditor •
. Jejunii ientaculutn: Vide Rrf , \ i,um Jejunium fcmcl frangere, mortale.
Jejunii caciiUnici : b Jejunio. lic.^.parag. i.n.i ««nonius* impedimentum matrimonii, Jejuni u
m, jura*nrat»in, . juti fdiOionis exemptio, judi- 23SSS»5Es* -fc ‘- Jentacul.nl
: Vnfc Rrfi igniti». , quotuplex eacufat 1 culpa, reU poma . Lix. a. 5- ‘ ,o*r*c.>-5.7n>i Imago \
& Verborum. Impedimentum Voti qua ratione prtevoaiendum.lib J.c42.pang. 9
num» Impedimentum audiendi Mittam fub qua obligatione coi lendum. 1. 4
c.a.parag.a.n 1 Qua obligatione non ponendum . ( ib.paragr.j.n. 4 Impedirian
poffit conditio appofita in voto. l.x.C ix.paragr.6.».\. Impediens aliquem ab
ingreflu Religionis quando pecca t.l. 5. Impediens vi, Craude, in juru. n.»
Sine vi, vel fraude • ib. Quoad obligationem Refiitutionis • num.q Quoad
peccatum . < ib. Impediens bonum alteri, pertinens ad Jufiitiam commutati
vam, an contrahatobligationemRefiitutionis. 1 8.to. J.c.4. paragr.t
Pertinensaddifiiibuuvam. ib.parasuj Impediens Donationem peccamiooCam alteri
fa&am ad quid oblige- tur. L8.tr.jc. 4 .parag.2.n.7 Impotentia .
Impotentia^c inopia excuCant i refiitutiooe.L8.tr4x. 1 . j%rag.g. i num.a
Impotentia cxcufat ab afliftentia Sacri . I4.c-2parag.xnum.». Impudicitia .
Impudicitia, hoceftTa&us, Afpe&us,firaileCquc inter foluto*. I.7.C.8
parag.i Inctftut . Iocefius. Quomodo explicandus in Confeflione . \ An
explicandi gradus . Quid in incefiu in conjun&is conj un 3 iooe fpirituali
< Quid in Impeditis impedimento publicae bonefiatis Quid in Incefiu
fodomitico • Ptensr Incellus . A quo difpenfatur . Iadegoou . Indigni qui
cenfeantur in ordine ad nuptias Quinam in ordine ad beneficia . Inducere.
Inducens ad male jurandum quando peccet I.7. C4 num.x in.x n«4 .. D *7 ib.parag
x n.| l-5.c.x.pang.)-n.9 l.a.tr 3 C4 parag 4 Li.c.i.parag 6 Inducens ad
/orandum fa!fum,quod juraas cre dit verum, an peccet. I.a.c.i.para2.6.in.$
Indubio ad blafpbei ib.n.7 ib. Lp.c.J.parag.6 n.4 n.6 ib.pang.7 1-a.c.x
parag.ro l.x.c-j4»>r»n-8 nr g J 4 -C'5parag.7.n.i4 ib.c 2. parag.i. n g n.ar
n.ay Imagine Crucis, et Sanflorum qua ratione adorandae. L». c.4 parag- «• n.6
ImaqmcsA cogiutioneobje^i mali, quando peccatum. l.io.c.1 Impedimentum,
Impedire. Xmped itus recitare horas, an teneatur przveoire . lib.x.c. j.parag.8
nutn.xo Tpbemandum femper efi peccatum . Quidni inducas (ervum ad laborandum
die (eftivo . Infamia . Infamare proximum : Vide Fnma . Infamare fcipfum an
liceat . Propalando fuum verum crimen . Impingendo libi falfum . Infimantem
audiens ad quid obligatur. Infideles. _ . Infremi eu . Infirmitas quae excufat
ab Olficio . Infirmitas quae cxcufat i Icjunio . Qii® ab auditione S«rl. L S
.c.,.puag.,.„.p«rei«im. £urtdciTi acci ilare. n» Ex d ud crei couTm 11 n i b us
Beneficiis . n. r 7 Veniam petenti non dare. n.lfc oiicrenti fatisfadlioncm
injuriam non remittere . Eundem non alloqui . Innocent . Innocens probatus
nocens an poffit condemnari .C.* .parag, 4. n.8 Inquijitorn .
Inquifitorumpoteftas legendi libros prohibitos, vel dandi aliis li- centiam.
l.i.c.i.parag-7Ji.V7 Eor umdem potcftasabfol vendi Hxreticos.
l.a.d.parag.8.nu.H lafommum . Infomnia. 1 x.c-6pang.t.n.xl Inflrumentum .
Inftrumento alterius aequi fi ia an reddenda Domino infirumenti.1.8
tr.vc-J.parag.5- num.6 Infirumenta an dare pofiis volenti infringere
Carceres.Lg.c. 2. num. n.&ix IfUelleUut . lntcllcQus,dum vertatur circa
objcdlum malum, quando pcccat Jib. io.c.i Intentio . Intentio quae inorando .
Intendens doo jurare an juret . . Intentio quar in adu Matrimoniali .
Interdiflum. Intcrdifluman excufet ab auditione Sacri . l. 4 .c.i.pirag-a.nu.e
Interrogare. Interrogatus de vitio rei quam quis vendit, quid refponforuscfi* tr.o.c.y.pariiJM-n-Jj ^ l.x.c.4. parag.i. n. 7
1 j. c.i. parag. imu.7 i'7*c-J-parag.5.n.ia. Digitized by Google Index Rerum
> & Verborum . l.ax.j$.i.n.ai Ll.tr4-Oi4.3i n.n |.J*.I.$.}.lnU.31
ib.nu.41 ntM» Intrufut . In t rufi In Beneficium an teneantur ad officium
lavtntum. lavem a cui reftituenda. Invidi* . invidia quid fit. Oritur ex animo
pufillo . An fit ex fe mortalis .
~ Invii mi. Invitare ad peccatum, an lliquando non peccatum, l.f.c.t. $4.0.6
Invitare ad minus peccatura , ut evitetur majus , an liceat . ib. Quid ad
rqualcs , ib n.ia Q«5d ad tranigrediendum praeceptum, quod quis trangreflurus erat.
Quid de parato ad peccandum. nu-6j Involuntarium. Involuntarium ex ignorantia .
^ |.«x.v^.io Kra an tollat voluntarium. Li.ca.$4 Irrrfulmitat . Irregularitas
ignota an afficiat ignorantem : Vide Ctnfnra. . I Irregularitas an contrahatur
i coniulente mutilatioocm , ut evite- tur occifio. '• l-5-c* | y4- nJ t An
obdefenfionemfuae pudicitiae. l.o.c.1.64 n.i An obperraifiionem propri*
Cattrationis ; _ 1. 6.c.x.$4.n . $ A n oh adionem externam non contra Juftitiam
, ted cum volun- tate interna contra iplam . # l.|.tr.j-c.i$.jn.ii An i
coniulente, ut citius occidat.’ 1.8.tr.4.c.x.$.2.nu.6 Ani milite gregario.
L8.tr.4x.a4.8n 10.0C u fim. Tj f ; fi Iter facere an liceat die feflivo : Vide
Optra ftrtifi a . Ittnerantes quando cxcufantur a Miflse auditione. l4-c.a.$.»4»r$
Judat r/. Judaei : Vide, J*Jm. Judex quid faciet in probabilibus. I.1.C.5 $4- n
* 1 Idem an poffitfequi opinionem Collegae. tb.nu.ij An poflit cogere Reum ad
pcenara ipfi Reo irrogatam, l.i-c.i. $.io.num.xo Judex non poteft cogere
Reuraad veritatem dicendam» cauta non icmiplcna . l.j<^.$.t.lnu.i Quid in
femiplena, vel plena. ibJtnu.3 Index. l4c.*.$.t Judex, an acceptare munera
poflit . n.j.acn.tt judex non poteft Reum cogere ad Te occidendum . 1.6.c.a.$u
n.x Jodex an pro fement» injufta validd accopeet pecuniam . L7 -c.j.$. An
promicando "fecundum fententiam probabilem alicui fa- ventem.
1.8.tr-j<.7'$*3 , o-*l Judex laicus non poteft cogere Clericos ad vendendas
res luas . 1.8.
Judmum. Judicium tertium omnes Juramenti. L3x.rA4.D7 1 Idem cft comes
Adjurationis. M-c.8.6.i.n.6 In Judiciis an aequivocare liceat. M.c^.ft.xn.}
Judicium fpecniat i vum , vel pradlicum, quodnam. Li.c.}.$.r.n.« judicia
publica quomodo infti tuenda judicium
temerarium Differt ab opinione, fufpiciooe, dubitatione . nu.i Conditiones
qoatuor neceflartat, ut Judicium fit mortale, n.4 Prima, ut fit deliberatura .
Secunda, ut fit in re gravi . Tertia, ut fit certus. 1 nu.v S uarta, ut fit ex
infufficientibm conjetturis . nu. 8 Hum fufpicari non eft mortale . nu.i 1 Nifi
forte per accidens . nu. 1 z Jurifdtfiiv . Jurifdiflio probabilis in miniftro
Sacramentorum quid operetur . Juramini um . J uramentum ex metu. l.ax.J
$^n.pr*fertim6& n aramentum per vium Dei , vel Sanuorum, an blaiphemura .
l.a. c.6.} ; 4.nu.xj . Jurare quis
poflit . I*5* Juramentum quid fit.
Lg.c.i.$.i Quae Dei invocatio requiritur ad illud . ib-n. 3 Juramentorum
Divifio . ib.$.x lnaflcrtoriuro,promif!orium ,conteftativum,comminativum ,
Judiciale , extrajudiciale, abfolutum, purum, conditiona tura, explicitum ,
tacitum , bla fphemum . ib. J uramenta omnia, an fint ejuldem ipecici . ib.nu.8
u ramenta cogn ofcend i nornu . ib.$. 3 uraroentumafiertoriumquid. Lj.c.x
Veritas in corequilita. a $.1 Qua certitudine. ib.n.a Juramentum
promifTorium.cjufque veritu. l.j.c.j.$.i
T dmiXdJitfrat.Dtt. 311 mi.7 nu.tx nu.J nu.6 d.-$a.n.iAx nu.t nu.5 nu.7
LJX.3.5.S nu.t nu.x nu^ nuj5 ■U.J nu.il nu.i 7 nu.17 ib. SU.XI nu.18 nu.19
nu.j4 «.40 nu-44 nu »5° uu.j7 nu.65 nu .64 I4X4 § 6 ib$7 I4.C4 Ejufdem materia
in communi , Quidxuando eft in honorem Dei . Quid Ji Iit in utilitatem hominis
. Juramenti acceptatio quid operetur . $.a. per totum. J uramentum pio voto
aequi valet, uramen tum q uomodo interpretandus! . Prima regula. Secunda.
Tertia . Juramenta aliqua promifloria expenduntur. Juramentum lineconfcnfu . De
adi u irritato per legem . Illicitum ex parte attus . Illicitum ex parce illud
extorquentis per metum »&C. Contra aliud Juramentum . In Matrimonio, &
fponfil ibus ex metu . Dc non accubando , veldeaccuiando. Malum ex fine malo. Nimis
prodigum. Ex errore , vel dolo extortum . De rebus indifferentibus . De redeundo in carcerem .
Volentisctrnipenfationeuti. Contraleges- Non vendendi minoris • Medicorum,
ke&orum. Alumnorum. Non ludendi. De non docenda arte • Nou dandi rmuuum ,
non fidejubendi . j uramentum quomodo confirmet contradlum* u ramentum an
obliget lucceftorcm . ararnentum Judiciale aramenti irritatio,
rcmifTio,difpcnfatio,feu relaxatio, Commu- tatio. VUk haec verba. . - Juramenta Deo
fadla de rebus refervatis an reter rata. Hx,7.$.j. num.6 Juramentum Deo
prxftitum an fibi poifit aliquando conomutaro ipfe jurans. . ... l .}c.; .{. 4
n U; , Quidde Juramento in fuam propriam utilitatem praellito. iu. Juramentum qua ratione veti tuiti die fello .
4.0.8 . ?"*' ‘ Juris ordo ifttondemiundis raalcta&oribus . An poflit
omitti i fupremo Principe. Jujfio . Juflio, feu mandatum una ex concaufis ad
injuftam a&ionem, quam obligationem pariat. l.i-tr.4C.x.$.l Jufitlia.
Juftitta fecundus Comes Juramenti . I.i.c.i.$4-n.| Eadem fecundus comes ad
jurationis. 1.3.c.8.$.i.n.g Liter } labor au , Uberia f us . A L
Aborantesexmera voluntate an exculetuur i Jojunia.n l4.c.f. $.7.num.)0 Labori
ofa ars, quae excufat 1 Jejunio . ib.n. 18 Quse fint h* artes . Vide Optra
ftrvifia . Laboris sftimatio, an deducenda in lucro cefTaote. L8.tr.j.c.8-$.g.
num.rj Quid in materia Homicidii, quoad laborem, quem pofuifletOc* cifus. ,
U.c.7$.3.m4 Lac , Lotii cisia . Lafle an liceat uti in diebus Jejuniis . I4 c.f .$a.n.io Ladiciniis
vefei an liceat in liidem . ( ib. Qujd in vigiliis, & in quatuor temporibus
. nu ao J ujd iu jejuniis Quadragefioc . nu.a ujd in Dominicis ejuldem . u
potus an frangat Jejunium. Vide Potat . Lrdtrt . Lxdens famam alterius : Vide
Fama . .. Laedens Holiorem alterius. _ > l.p.c.t-5.8 Laefio fupra, vel infra dimidium in venditione,&
emptione. 1.8.tr. j.c.7.§-4-in Appendice^ .9 flcl.g.t4.c.7.$.i 1.D.1 Laefio,
feu damnificatio : Vide f^tjlituttinU radix tinia . Laicui . Laicus an
a<|j«vare Dcemoniacos poflit -c . .
a.n. »3 Laicisan liceat difputarc dc rebus fidei . La.c.» Lana. Lan*,&
fimiles merces anticipatd vendit* . 1 - 3 tr.3.c.7.5 7 .n.6 Lilht , 16 c J.$
4.n.J ib. LeflioTurpium. l.Cc.8.$.| LcQio Turpium, ut caufa Pollutionis.
l-7*5-5.n. 70.de j* Lcttiooet audire an fari* , quando rpcitatur officium.
La.c.j^. ? ’ nuflLI0 V 4 3ix Index Rerum , & Verborum . Las an mifcendi
irjcnto, & limslibusi Legatum, Legau pia non fol vere an Sacrilegium.
Legatum an debeat ur uxori fornicanu, fi tpti relirium fuit t ub con-
diriiooe> fi cailc vixerit. 1.6.c.x.$.».n.} Lijitrt . Legere nefeiens
illicitd emittit pro feffionero ad Chorum . 1-ac.j. $.i.num-8 Quid,fi fulcipiat
beneficium , vel Ordines Sacros. ib.nu.17 Legirima filiis debita. ^ Lf.c-4-$-3
Legi' ignorato tranfgreffio. l.fx.».$.io Leges
Utoprobooopublico^clprivatodifTerunt. Lj.c.j^.so 40 Legesprohibcntes.vel Colum
permittentes item differunt . ib.n.4» Lex an obliget cefiante fine in uno particulari.
JUx.i n .}6 Licitatio ; Vide f*bbefiat>e , Libertas . Libertas requifita in
voto. l.jx.fo - 6 .t Libertatis imperferiio dat caufam tiifpen fandi vota. Vide
Vthbt- i . tat io impefitfta , Uberum quid fit * L 1 x -a .$.1 .nu-x 1 Libri,
Libri Haereticorum prohibiti . J.Xx.1 .$-7.pcr tot. Libri alii prohibiti •
tb.nu.j Brevis feriptura an prohibita. nu.io Quid dc manuferipto notabili . .
011.13 Quis habeat facultatem dandi licentiam eos legendi . ini 7 Eos cx
ignorant ialegens quando peccat. i n at Quid de lolum audiente . nu.jx ,
Retinentes. nu,4i Imprimente». j nu.4$ Defendentes. nu.54 Ubri quando
offendendi Inquifitoribus. ib.1s.j7 Lienum . Ligna colligere dicieilo. J.q
03.0.50 Litania . Litaniae in die S. Marci, & Rogationum an fub obligatione
. l.a. An polfint recitari pridie Vefperi . ib.^j.n.7 Littgiefm rtt .
Litiglofares» an vendipoflit, l.Ltr jx7.^.}m.tJ Leter e . Locatam rem an debeat
quis in communi periculo praeferre fuae . M ntcjit e 1 a Lqcataqrri frurius ,
quae non folet locari, cujus fuat* La.tr-3.c-3. $ 7-nu 8 etiam Locare domutn
Meretrici. •y*4 ,0 *i4 Locationes an licito dic lefto . ... I4.c-4.n-a Lectu .
In locis immundis recitare officium an liceat. l.x c. j.6.6 n-x Locorum
diverfitas quomodo diverfiutem Officii aflerat. l.x.cj. Locus publicus reddit
Copulam maritalem illicitam* 1.7.c-3$-j. inum-39 i Locus item lacer idem
operatur. ib.nu.4 0 Loco quo facienda eft ReUitutio : Vide, Ctrtumfiauua
fyfittutnutt. Loqui. Locutio cum Muliere quando peccatum . L7.c.8-$.t.i nu.6
Loqui Turpia; Vide, Turpiliam. Locutio quae ufurpanda cum Dcemone . L j.c.a
-P-x. nu.4 , Lutrum. Lucrum ceflxnsancxcufetabxuditiooeSacri. L4-c4.G.x.nu-7
Lucrativus contrarius. li.tr J-C-p-J-xm Lucrum ceflansex mutuo. l-8.tr.3-c
8-y-J n.i 1 Conditione» quotum requiruntur. . ib* Lucrum cefUMcxcontrariuexpUcitdinjufto,
iedjufto implicite, ib num-rt Lucrum ceflans anticipati an fumi poffit. (
ib.n.16 Lucrum an lumi poflit ob periculum recuperandi fortem . ib.6.4 Quid ob
promilfionem non repetendi intra certum tempus . j Quid obmolctlum Carenti*
pecuniae. ibj.o Ludat, Ludus filii familias vivente Patre . t- jufdem habentis
tutorem . Ludus- Non efl ex fe peccatum. 1-8 tr-3x.7.5-i i.n.6 l.a.c.fi.^tnu.io
M* Q ualu ludus eft Jure prohibitus • Debent abefle Fraus, Dolus , M in* .
Ludi, re pecunia credita . An mononfoUcndi ftatim . V i ncere pl ufq uam potes
perdere . Ludus cum iis, qui alienate nequeunt. nu.i 1 1.8 tr.a-c-j $ * DU.I
nu.» lnu.3 nu.9 nu.14 m 'i ib.n.i Cum filio Familia: Vide, Ludat FiJU. Cum
uxore alterius. nu.19 Cum alterius marito. nrnxo Cum (ervo. >rMM* Cura
Rcligiofp. no-aj Cum furibus * & ufurariis . nu -x 8 Ludi Cooperatores. , .
„ »«•?* Ex ponentes Domum, menfiunquea fimdia ludentibus an pec- cent. .v. nu-
3 «> An pecuniam , quam inde accipiunt, refiituere teneantur . o.jj L udi
illiciti infperiores . »u.*$ Ludi abftinenuam qui juravit ,ad quid teneatur . 1
3 X.$.$.j.n. 57 An pellit ludere nomine alieno. nu.36 Lufeat . Luficus qua
ratione obligetur ad recitandum officium : V i dc, Catta. Luxar ia . Luxuria an habeat
parvi utem materiae.. $.1 .nu.8 Luxuriz fpecies : Vide 1 Fornicatio ,
SatriJtnium , Adulterium , Stu- prum, I»te fi ut , S edeuue , Pollutio ,
Mollitu 1 , JJrJiehtat - Vi dc ttiem Conjugatorum poetat* in materia luxuria ,
Luxuriar peccata, quomodo examinanda i prudenti ConfefTario j , . L .J.$ 4 <P . Luxura quoau motus pravos : Vide, Dtlrflat
ie , 8 cV ide , Cogitatio- . . tttt , , M M et betenti, - .-I .. b i. fl '• * Acherones : Vide
Paflilli tfeulonti . Magia. . , gfagU.. I.JX.S.S.IJM .7 Mela fidet . Malae
fidei quando fupervenit bona, && contra quid operetur in eo, qui rem
alienam coqfiunpfit. 1 . 8 .tr.}.c.}- 54 . legeetiara •' r er ».c.f 41.8 Quid,
ii id eveniat m ih i rcfpe Ctu mei praedcccfloris. » ? . Maledicere, Maledicere Parentibus quod peccatum- L
<x.x- 5 .xn .»3 Maledicere animantibus, &. Urtiilibus, quod peccatum.
ib.ou.t 3 t&aJtdillfo. Malediflionis ,& Blafphemiaedifcrimen..C.6.5.4X
9 Malefatlor . Miltfaflor m occidi queat: Vide f*- ' t - Malcfaflor certus, fcd
occultus an poflit condemnari . num.il . tiOlfins. Maldica aflu raalcflcic ns
an poflit occidi. 1 . j ,c. i J.l JU 6. fin». naOcUm. Malcfic ium . menfis,
mors con jugis , nomen , novuaus . Io dufaus ho- rum quid fiet. l.i.c.J.p-7
Maleficium ejufqoe diflolutio . Aneam petere 1 Malefico liceat. nu.3 Maleficos
confulere quando peccatum . Ln.c.6.jS.a.n.n Malefici qua poena afficiaqtur .
La.cb-5.a-n.14 Malitia . Malitia praefdndensi levi, dc gravi, an gravis.
I.ixx.^.J.n.Ji Malum . Malum inimico velle, vel optare • l j .c. 1 ..n.pnrfcrrira
7 Mancipium . , Mancipium . Vide, Servut. Mandatum . Maodatum, quoad Homicidium
. l.$.c.4.$.4ra.J Univcrfim ,quod injuftasadiones . 1 . 8 -tr^.c.x §* Maritu.
Marii Cutelli laus, ejufdemque teflimonium de Sicula Prxfcri- ptione.
ld.tr.i.c.,-5-i.ia^4 Maritu t. Maritus quid exponere ludo poteft .
L8.to.xX-9.$.i .n-»o Majfariut . * Mailarii , & Mercatoris
conuariusanticipatus : Vide Emptio fr n- mutiorum . Mattr . Mater quat vota
filii irritare poteft. l.l.cid.Sj.n *i Mater, in necefti tate an Proterenda
Patri . j.n. J Mater quid debeat filio , quoad cum lari an dum , vel alendum . L T* c.j.$.x Mater an
expcnfasfaflasinalimentisfilii poffit repetere. I.JX.3.& j.num -3 Materia . , Materio
parvitasandeturinluxuria. L7X.S.54A.» Materio parvitas an adfit in Juramento
non ludendi . I.3.C.3.9-I num.60 Materia fubrogau Juramento an fub Juramento
ferranda. H* , M»- Digitized by Google Index Rerum , & Verborum. Materia
fubrogata Voto refervato an refervata. 1 j.cap-f 6. $-4.0.3; Charitas, Materia
voti quae : V ide Voti Maenio , Coni 'uc t udo . Malriironium , PcxCgrioUIIl
cflfc • Matrimonium ex metu juracum an valeat . j.n.n Mutui. Matrimonium ex
errore pcrfona:, vel qualitatis contraflum an val i- Modus procedendi io
Judiciis publicis . Modus copulae mariulis . dum. 1*W- Matrimonium ex motu ;
Vide Mitui , Matrimonium contrahens ex timore cum Impedimento, vel Cne an
peccet. l.i.c^6.p.n.9.&9 Matrimonia impedientes quinam excommunicantur X
Tridenti no. ].).ca.i).nuin^ Matrimonium hlii parentibus invitis U#t ** &'. Media nex . Media nox quomodo
computanda in Jejuniis . 1 4-c. j $• 5-i n.6 Mediae no^isprol»biiismuita
incommoda agitantur, l.i.c.J-5-j Mr di cius . Medicina effecti non potell pro
recenti vendi . J.&tr.J. cap 7.5.1 1 numao Mediem , Medie amenta , Medicas
quid faciet in probabilibus . I. 1.0 3.5.4.».! 7 Mcdicam«ta naturalia contra
OaemooC an liceant- J.{.c.f-$.2.a.a* Mcd icoru juramenta fub qua obligatione
fervanda . I 3.0, i-n. jo Medicus ao poflit djfpenUreinJejuoiifEccleliie. Mt
heram ruta. Mclioruntata* j.ji .. 1 84*4.0,3.9.5.0.1 *.& deinceps. Me mirum
, Membra Chri(li,5c Saniorum nominare au BUrphcroia . VidcNo- *i*rr*Q fyfatMf i
Mendicant et . , Meodionte, (juMdjuiuntnu , rei voca Mentiri – H. P. Grice: “Try
to make your conversational contribution one that is true” – “Do not say what
you believe to befalse” -- Mentiris/» quis dicat proximo,an femper peccet .
l-jx.i.§.*,n.6 Merentor , tetre tu .. Mercator Remiflio: Vide^w#>»
Mercatorie . Mercatus qua ratione interdicitur die fellivo . I.4.C.4.11. t
Merces brevi corrumpenda an currenti pretio vendi queat . i. ft tt.3c.7§.ii.aa4
MeTccs extraordinariae quanti . !.8.(r.3^.7<i«D>0 Merces nunc cariores,
mox fut urae viles, vel contra , quanti . u n. a» Merces ultronee quanti
vilelcunt . l.g.cr-*.c.7$.4.n.7 • i m 1 ;Meretrix Meretrix an rct inere , vel
petere in J udicio poflit turpe lucrum- 1 7. c5.53-fl.16 Qiyiuurn poflit
accipere. jj: j inura.xj Metue. ..ni ; nnA Metus dat caufamdifpenfandi
juramenta . I.|-c.7.5.j-n.r6 Metus au tollat voluntarium. Li.c.t.fl.J Motus le
visura .vis, cadens in conflantem virum, &c. ibi n.t Reverentia lis. num. o
Motus gravis injullus in contraflibus. num-i* In Matrimonio . num a* •. In aliis adiibus. num at Metus
levis injuflusin contra&ibur. 5.6
In Matrimonio. num-* a In aliis a&ibus. num a? Metus jullus in
contra&ibus. 5.7 In Matrimonio. num. 3 In ali is adi bus. num. 6 Metus in
Vado. 1 -u li.c.x.$.8 Metus io juramento. !.|.c3 $.5.n.proefert.6 1 a Motus w
uanlgreiDone praeceptorum . l.i^.a.6.9 Mile e . .7 ,, ' ’ Miles belli i njufti
in defendere fepoffitab boftibus- 1.6.e,r.$. T .„.p Mil« Gregarius ad quam
reftitutioncm tenetur. l-8.t-4.c*.$.8.n.8 l.tdC.j.$.4.n.35 3*3 num. t num. 9
Bum.ro l-7.C-j-§.jn.)4 Militari quando poflit in bello . - MUUbr. . ^ MiniAer
SacramentorG quid faciet in probabilibus. 1 - i.c.4.5.4.0.20 MiniAri Julii lias
an poflin t exequi lentent iara in jufiam . 1 . 6 . c 1. 6- 4 num. 16 Mtff* .
Miflam audiendi obliptio. l^c^.ff.1 Quje Milia audienda. num.a to nU> num. j
{Jb!. , ’ aslii y iatmt Quo (itu. ^ A quo. An d use medi* liat fetis . Quae
prarlcntia requiritur . 3. uue Intentio. Quae Attentio. M iliara non audire die
fello an excufct excommunicatio • 1.4. cap j. $.x.num.i .-r^q Anlnterd&um.
•* . tta^Aa ? nam A Au Impotentia . oum.i Periculum mali. nnm.} Amiflio lucri.
num.7 Me/ere . Molere an liceat die felli vo : Vide Oper* fenili* . Malefit * . Moleftia
privationis pecuni?, an det lucru inrautuo.L 8 .tr.j.c. 8.§.4 Mollitiei .
Mollities, quid fit . l-7-C.7 §-t-Vide 'Polluti*. Moli it iesfacri lega.
1.7^2.5.1.07 Mollities virginis. ].7.c-5.$.a.n.3* Molli lies luoiaci.
l-7.c.j.$.j.n.f Mani* H 1 . MonialiuraCapellanus an poflit recitare Officium,
quod reciunc. 1.1.C.J # Monialesan teneantur ad Omcium privatim . ib.$. i.n-tl
Momalibus prohibitae funt Chore*. ].7«.8.$. 7.0.6 Mooialem folhcitaas, vel
conumpens, quam nato pcenam incurrit . I.7.c.a.6-a.o.i Monitio an requiratur ,
ut quis ex deli&o obligetur reflituere inte* rdie rei ablatae. 1.8.tr.34H»$.6.n.f Quid in debitio ex
contxatta. ib.o.io Quid io reddendis debitis ex mut uo, vel alio contra^lu.
U.tr.g 1 «I*.6.a.n.7 Monopaltum. Monopolium. 1.8.tr.3-c-7-6-*a Monopolium ox
privilegio,ex compadlo ex emptione orno ium mer- ciu^ex remotione alioru
vendent iG,ex inducente penuriam, ib Pretium in Monopolio. num. at Mor*. Mora i
n delidis ex deliflo . . tr-3 .c.a.S 6.n
1 In debitis cx concraflu . num. 1 o In debitis ex re accepta. num.rtAc*» Mora
Maffarii io coolignando frumento ipfi mercatori , quid opere- tur. I.8.U.3X.
7.5.7 ma8 Mora in reddendo muttio. 18 .tx. 3 x- 85 . 3 .n .7 Morali* . \
Moralis certitudo exparte rei /uratae. l.J in. 1 Ex parte jurantis . b dnum.6
Mrrfaif . Morbo caduco mederi quibnfdam verbis anfupeHbtiofum . l.*<c.f
$i.n.34.& 48 Hior t ah Putatum . Mortale ex genere fuo. I.r.c.i.M Ejus
ligna. ibid.nu.a Morule per accidens. *• lr.c.1.5.4 Morule ratione finis .
ib.num.a Ratione contemptus. num. 4 Ratione periculi. num- 10 . Mote, Mors
mariti certa debet efle,ut uxor alteri nubat . 1 ji.c. 3.5 3.0 x6 Mortem ut
effugias,potesfquivocarcetiSin Judiciiod. j.&4.$ j n. j num.8 nuro.9 num.
10 uum.ir num. 17 num. 19 Motus primoprimus, & fecundo primusqui* .
l.r.cJ.5.3 n.ir Signabo hi tranfeant in perfedle volunurias. jbid. i num x 8
Motibus pravis infurgcotibws relidendum nepofitivd^nfufficit ne- gative fe
habere . \.io.c-*.Vtde oriam Cogas* iouee t Mu Pier. Mulieres nobiles quando
excufao cur ab auditione Sacri, deficienti coodeceotevefficu. J.4 c.i. ; i.:i 7
Qu^rd pro tempore i parta , vel fimili , 9 ibia. Mulierabis honella , quantum
poflit exigere pro ufu fui corporis. I 7 c j.$.vn 14 &J5 Mulier 6ac copulam
promittens ad quid 0blrgacur.L7.c- 5.5.3 .n.49 An poflit tunc frui pecunia,noo
fervato promitio . num. 50 An Amafn munera acceptare poflit . num Mulier, 'cai
visinfertur,quid faciet, ne peccet. 1 . 7 <.«. 5 .x.n.j Mulier.per vim
opprefla,an poflit eiicere femen viri jam receptum. 17x7.5.5.11.17
Muliercularum duo contrallus mutui exploduntur. 1 . 8 . tra< 2 .g.c, 8 .
5-im.a 8 Muema. Munera 1 Judice non acceptanda. l.?.c.a.$.t.n. j Munera Judici
donanda . ibid.num.tg Munera acceptare ab Amafio mulier honella an poflit. i.
7. C.7.5.J nuraya Mutati*. Mutatio officii flando in eodem ritu an liceat .
Quid tTanfeundo in alienum . Mutilare . Mutilare fean aliouando liceat . Quid
decaflraiuo. ^*K!SMSSBS5=S=:' i**.c*j.5^.n ao num-jj ^^c.z. 570 ., num. 4 h c -
.,.a<* L#.tr. 4 .c.a. 5-6 Mu. Vi
Index Rerum , & Verborum. Mutmim (Ure pro tritico contignando tempore
roeflis. IM.tr- 3 * ap.7-§jn.$ Mutuum quid fit. Iib-8.tr, j.c.8.$.r Mutuum,
Vide Ufitr*. Padi io mutuo, quarnS fint jufta.ib n.io.&$.».fparfim J per
totfi . Mutuum tibi dare cum obligatione, Ut reddas ,quod lubdubio de- bes, an
liceat. J i . lib.fttr.Ax.l.n.ir Kam deccn Mutuum dare cum paflo, ut nihil
accipias, fi folumvivam decem annos V.G- led deinde accipias fimuldccera
Procentciurio , pro illis decem anais, an liceat . lib.8.tr.3x.l§. j-n.o • >
: N Kavifsrt . T^TAvigantei quando excufaptur ab auditione Sacri , A^l anum.} .
. . Neceflitaj, quae eicufat i laborando diebqsfeftis . lil>.4X.j.§.i.n.6
Ncceffitas extrema temporalis proximi, quando te obligat ad eam fublevandam .
lib. 5x9 $.1. a n 9. Vide etiam nu.i a Qui d de gravi . i nu.i 5 Quid de communi . ib. Neceflitas proximi
fpuritualistjuando. lib.y.c.i.$.a Non extrema . inu.a Extrema. inu.y An cogat
te profundere omnes Fortuna*, vitam que . ib. Neceflitas extra, vel gravis an
concedat poflefumi. lib.8.tr.tx.6 An tuDC debeat adefle animus reddendixum
potueris . ib $Jt.n.a Neceflitas, & utilius mercium quomodoaugeat rerum
precia . lib. a.tr.}.C 7 .$ 4 X >.!7 K/J 4 W. Negare debitum poteft conjui
ex decem caulis . libyx.j.^i.i n.xo Prima caufa, quando vir remiffive petit.
nu.ai Secunda, quando rard alter negat . 1 nu.ix Tertia ob multitudinem prolis,
quam fu Ainere non valeat . n. a $ Quarta ob periculum gravis morbi • nu.i 4
Quinta, in primo bimeftri contrafli matrimonii deprefentin.X| Sexta, Ante
benndi&ioncs Eeclefiz. vel Denunciationes . nu.ao Septima, Ob Votum, vel
inccftum/ed vide hujurexpiicaaionem. Oftava , A» Amenti Coa jugi . , r »“•»*
Nana, An dubitanti de Validitate matrimonii . nu.}0 NfgftgtniiM . -j,
Negligentia extlrpandiconfuetudinem quando cfl peccatam . utv j.c.i.J.jjj.6
N/ftitnt. Nefoe» quid fit jarxre,an juret. lib.jx.f.9.i.n.7 Nomen Diaboli
fcriberc,& comburere an liceat. lib.J£.*.{.a.n.», N*. «*/"' • .... „.
Nonobftans, noomamfeftaiw, coocanfe ad mjutom aQwnem , Suam obligationem
rcftitutiooil pariant . lib.S.tr 4.C. .... Notarii cooperatio cnm peccato
ufurarii. lib.j.c.i^.+m.j* Notarim quoad fuum munus. lto.j c.a.p.j N** Mttu .
Noritiusueccandocootracaftitatcman committat &cfil«ium . Ub.i.c.a-C.in.d *
y Nex mutis» Nox media quaratione computanda in Jejuniii : VideMrdi.w..
Nutricesan eacufonturab alliUentia Sacri . Ub.+e.a. jr.a.n. j - UD.4.C.}.
y.«.a.I7 Qi^da Jejunio. Oh/umti * . O’ itwliM%dutnneperlecatoribu»Fidei.
lib.x.c.i.$.x.n.y ObSenti* VotmmOfficiuro divinum . Oleum Sanflu,Ordo. In
dubiis horum quid Eet. lib.ix. 3.5.7 Ofi>igat*e . ohlieatio mutua fratrum,
& fororum. Vide Pratrtt . Ob 1 1 8 »t io Patris, Mat r 1 s,F 1 li or6, V i de Pater,
Mattr t PartntejjFi/iut. Oblieat io horum quoad corregionem. hb.f.c^.+n*
Obligatio legendi Horas Canonicas quar,& qualis. lib.ax.y.&J Oeten sV
ide Canouic» . Obligatio quar nafcatur ex juramento dolofo. lib.y e.3 $.1.0.7
Qusrcxvotofiflo. Ub.3x.1a.O-t Quar
cx promiflioneabfoluta.vel condi tionata in votis. ib.$.* Obligatio audiendi
Sacrum . V idc, M/ffiom audiendi ci figat io . Qhftr tanti» . Obfervantia vana
. Vide Vana ebftrvantis . Ottnfio . Occafio peccandi differt! peccati
confuetudine. lib.jx.i-S-jn.} Occafio peccati an peccatum. ibAnu .1 Q f Ci
lionem peccandi offet rc . Offerre mattriam , Occidere. Occidere volenti an poflit
dari confiUum,tK foliUa vulneret . lib.y. c.1.6.4. i r»u.6 t , Occidere volenti
unum an dari poflit condiam , ut alium interfi- ciat- ibAn.il Occidero Vide
Homicidium . . Occidere fe ipfum , V ide Homicidium fm fpfiut . Offulta/.
Occultusomnlnbmalefa&or an poflitcondemniri.l.O.c. ».$. 4 .n.il Occultum
quidnam fit in ordine ad decra&ionem. -C-lAa-n.io Occupatio . Occupatio gravis
quando excuiat ab Oflicio : Vide , Caufa txtnfan- rn ai efficio. Offtrrt .
Offerre materiam, fcu occationem peccandi, quando peccatum . lib.,.c.i$4
n4.Videnu.b7 Ojfirtam . Ofllciu m pro Oflicio : Vide , Mutat ta officii.
Officium divinum: Vide, Homcanamc». ,
Omittereofliciumuno,velalterodiecftmortale , I.tx.y.$.r.n.}S Oflicio Divino
adderean aliquid liceat. Iib.ax.y-J.a.n .7 Officiorum venditio. UbJ- Oflic
iorum diftributio, five EcciefialVicorum, liVc Sarculanum Ex Oflicio qui
tenentur procurare lalutem proximi , quatenu* obligantur . lib.j.C-i- 5 -»-n*}
- -i- Omiffit, Omitttrt . Pro Omiflione peccati an poflit quid pecuniae accipi
. Lib-7X.|. 5 - 3 .nu.ii Omittens quod debet cx Juftitia>qnandonam ccnfetur
cauta homi- cidii. Iib.tf.c.3 $.i.n 8.&n.io Quid fi Idlim ex Cbari tate .
ib. Onat Onerofus, & lucrativus contrarius. lib 8.tr.3c.6.9.a.A.« opera. ‘
Opera Malefici uti ad dilloluendum maleficium an liceat, lib.ax .4 5-j.nu.; » Opera fervilia diebus fcflis prohibita,
quenam fint • lib4.c.3.5.f u An tranicribere . nu.6 An pingere, venari,
fculpcre. laus* Quid depifcatiooc in flumine, vel in mari, retibus, vel
arundine. ib.$.a-nn.a$ An iter facere. , jbx -3 § ».n .> t ' An infidelibus
pr*cipere opera fervilia . nB ‘ 1 1 An emundare triticum. ' ,i- ou ?,. Ait
diffiliare. _ . ,Bw Operam dans rei licitz, vel illicit* quando cenfetur canta
ho- micidii. iib.6x.3A.tn.4An. 8 Opimo. ' Opinio, qua ratione differat i
judicio. Dubitatione, & Sufpicicne, lib.9Xapt.nUnW Opinande malo alterius
an mortale. nu.tl Opinio : Vi 6 >cConfcuntiaprok**il " . r Orattt .
Oratio quid fit, & quandoeju» prateeptum urget . Ub.ac.4-5.a n Ordinarim .
Ordinarii nomine quid veniat- lib*4X.}.$.a*Ami.3{ Ordo. Ordo non efl de
fubflantia Officii. lib.x.c.5.$.3.n.im Ordine quo debent mult* concauf*
reltitution«n expedire . lib.a. tr.4 c.» 5-7 OrdoJuris, Vide Jari/Ordo. Ordo
Minorum, feu Francifcam,nullam habent domimum.fed res* quibus utuntur^untSummi
Pontificis. iib. 8 .tr.i.c.iJi .7 Ornatui . Ornatur Mulierum. lib.y
c.tA^n.7i-&l ; 7 c. 8 - 5 . 8 .pcr totum. An <A> bonum finem liceat. diu.$-8.n.x A deinceps.
Exceflus an ex fe mortalis. hmhi.C Quid ob aliorum fcandalum y ^ ib.nu.J Ofcala
inter Conjuges , Vide Tatim mt,r Conjuga . Olenia inter folutos , V ide T oiiu/
utttrfolutat . ^ Ofcula inter Sponfqs , V \AtTaliut inter s P°”fo* • Ofculfi vi
illatum femmae hpneft* ad quid obligat olculintem. lib. S.& 4 " '
7x.y5-3 n l6 «4t Ov4. Ovis an liceat vefei iis,quibus conceduntur UQicinia ,
l^.c y 5 * • num. »9 Ovis an liceat uti in jentaculo. fl». 5 -}A.| P Panum . F
tftum nudum, &veflitum, VideC#i*rr*fl*/. Padla in mutuo qua* .
lib.8.tr.3•C.8.$•t• , }• , ®• & Paflarecrovcnditionis tria . Ub.S.tr.i^./A
-®- 0 * 1 i lnfiivorem venditoris. nu.ij b Index Rerum, & Verborum. 3*5 |n
favorem emptoris , In Uvorem ucriufque. Pagani an pollent cogi ad fidem^ ^
Pilt>o,Concaufa a d iniulUm adionem, quam obligationem reftitu- * donis
pariat . Lltt* Panis . Panem conficere die foftoan liceat . . 1 . 4 .c.|.f.* n
9 * Panis codus in aqua^n,& quantus liceat in jentaculo Jejunu . M-C. j 5 -
5 «* Parentes quid debeant filas. l.j.c.j. Quoad alimenta filio legitimo.
S.t.n.i, Filio excommun ictto . Filio
fpurio , vel naturali . n.6. Patttbuj . Parochi quid poffintin difpenfaiidrs
votis. I.).c.i 6 .& 4 .n> 4 * Quid in oper/busleivilibusdie feflo. 1 - 4
-c* J 7 • QuTd io jejunii». >]*%*• Parochus quando obligatur fuccurrere
faluti f uorum . 1 . 5 <4 *.n J Parlitifam . Participtn* concauGi ad
iojuftam ailieoem,qium obligationem redi- tu tiouis pariat. 1.8.tr-4.c.».jT.J.
Psf vitat matrri* , Parvitas materi* ubinara reperitur . l.i.c.i. An reperiacur
in contemptu rerum factarum. ib.n.6. An in perjurio . p 7 - An in Magia,
fuperfti tiooe,SinK>nu,in re vencrea,in Sacramentis , in Homicidio. i p -8-
In votis, & juramentis. n.iv.ffcai. In peccatis contra fpem . La.c.*.$.t.n
J. Rurfusinfuperftitiooe. La.cfi.^.am.49- Parv itas materias undenam defumatur
. L r.ct J i u. i j Parvitas materiar an inveniatur in luxuria* peccatis.
I.7.C. j.$*i n.8. Parvitas materi» in paupertate religiola: Vide, Patt^artat
tL*l>iuj * . Parvius materi* in furto : Vide Fmrti <ju*nsu*i . Pnt / . Pan noubilis Officii quae
. La -c-5 -J-* p 9 * Paftrt . Pafcentes aliorum prata. 1 . 8 .tr.a c 6 $5.
PafiilU . FaftiUi cTculenti , feumachetuncsan violent jejunium in pane, &
»qua. Lj.C.iJ.$.d.n.ao. Pattr Pater patratus^defl habeas filium,flc patrem,!
quo alendus. Lj.c.|. f.i.n.1 1. . Pater an concubinam filii poflic domi retinere. L
j.c.t .$.4.0. as. Pater non poceft compellere filium nec ad matrimonium, nec ad
Rt ligioncm . # An poflic invitare ad matri monium . n.4. An retrahere i i
Religione , JbjO./. Pater an licitd filium exponat Hofpi tali. l.f <.}.§.!.
a- +ac r. Pater an poflic cxJueredare filium^Jc ob quas caufas . ib.n.8. Pater
quoad vota fiJ ii*, a- Qujd vivente Avo. 0.15. Quoad donationesinter patrem,
& filium: Vide Danatiants . Patri quid debeat filius : Vide , Fi/j»/ . Pater quz filii vou
irritare valet . Vide , F*/w nata . Pauper fidus quid debet reft i tuere.
I.S.tr-q.c.i.jTx.D.i. Quid pauper piger ,& otio vacans,ut mendicet . ib n^.
Pauperes : Vide , Efeamajy ** . Pauperum fublevatio an det caufam laborandi die
feftivo , I.4 c. J . $.5.0.14. Pmupmat . Paupertas quae e xcufat 1 jejunio . U
t J.*- 7 -n- ; j . Paupertas quando excufat 4 recitatione Officii- l.i.c.j.$.g.
n.i 8. Paupertas Keligiofa prohibet dominium^c uium iodepend cutem . L 8
.tri.c.z. 5 .j.n.i. Parvitas in hac materia quae. LStr.l.cf. Major quantitas
requiritur ad mortale, io rebus ufu ewi lumpcibi- Iibus,quim in aliis.
l.S.tr.i.c.im.ig. Major item fi res,v.eGallina in fruftra fecetur i Domino, n.i
5. Paupertatem Rdiaioforum quoad
pioprietatem mi tigare Pontifex potefi. 15 . tr. i. o». $.1.0.14. Pauperatis
Rcligiof* aliqua feleda . ibi«L$ 4. Paupertatem Religiofam viola tne,qui nomine
alieno, v.g.Tcflatons difponit de pecunia . 1 u : d . n .4. Paupertas quandonam
excufat i reflit ut iooc. 1 . 8 .tr.q.c.t .$.6 n.a. Paupertas quando dat
licentiam furandi . 1 . 8 .tr ax. j. PbarmacopeU . Pharmacopolae vendentes quid pro
quo:Vide,FV»Afv quid pr» qua . Pacatum
. Peccatum quid fit. l.t< 1.5.1. tu. Peccati mortalis. & venialis di
ferimen . ibid. Peccatum mortale, & veniale d genere fuo,vel per accidens,
ib. H.3.& toto n.a j. Cetera : Vide , V**fo Marts/a , & Varia Vaniala .
n.z6. Peccatum in genere an fit morule. Lr,c.l $.5.019. Peccatum contra naturam
: V ide Mallititt, Pollutu , S U c.l fi.lO.0.». Ht*‘. ^ „ • Peccati permiflio :
Vide , Pfn*./fitp*cesti , Peccatum proximi ex intirmiutc,vel ex nMlitia,an
differant in ordi- ne ad fcandalum . I.5X.1 -5^*^ Ph ulium . Peculium fuum an fi Uus
alienare queat . 1 . 5 - c.4-$.i. Quid quoad telbri. ibid. Peculium filiorum.
I.i.c.i- 5 - 7 ' Ptnfi» . Penfione gaudentes an teneantur ad Officium . Lx.c.j
5 -i.n^i. Ptregrimii . Peregrinus Sacerdos , vel Benoficurius quod Officium
tenetur per- folvere. _ Ux.j.Unq<. Peregrinum cflfc quando excufat ab
auditione Sacri 1.4-c.a.S.a.n. 19. P tritu lum . Periculum quod excufat ab
audienda Miflic I.4.C.1 5 *» n. j. Periculum recuperandi fortem an det lucum in
mutuo. 18 .u.f. Prjunum. Perjurii peenz • l.J.c.8. PtrpltxUts, Perplexitas non
admittitur. L«x.I^.*.n^. Ptnuijju,
Permiflio peccati quando peccatum • 1 -I-c * -5 441.». Ptrmursre . Permutare an pollint
carnes ii,qui non poffint vendere. 1
. 8 .ir.{z. 7 . $.i.n.7,.8.4cit. Permutare an poifit Domus pro fella Sodet.Jefu
f rudas hortuli, quo» non poteft vendere . »b n.8. Ptrfona , Perfonz qu*
vendere, & emere poffiinc . li.B4A7.IS . Ptflir. Pidor an A malum licitd pingat.
l.l.c.x. 5 - 4 ** * 8 » i* Pingere au liceat dic fello : V ide optrs ftrtUi*.
Pifcatt . Pifcatores quz pifcaripoflimc. lA.tr-a.c9 9 *. Pifcari an licet eodem
die : V id z y optr* ftrvtB * . Piugudt. Pingucdoan comedi poflit die Jejunii.
1^4^5.5.141.14. Pana . P® nae Haereticorum : Vide Harmetrumfmna. Poenz non
recitantium officium . i.a.C.5.§.y. P®ode Malctici,Divmaior.s,Sortilegi ,6cc-
l.a.cfi.^a.n.iA. Poenae Blafpbemantium . l.a.c. 6 - 5 ^ ojtg. Pxnapofitivanon
incurritur, oififciatur. l.i.ci.^ioi n,i 1. Quid dt poena non petendi debitum
coojugale . ih n.aa. Pf.if imtncmor in voto pinali an »115 incurrat
tnufgredieudo votff. Pauae perjurii. Vide, Ptrjuriipuns . Poenale Vocum quomodo
obliget. l^ia-tr. Pcena ufurani. L8.tr-5.C-85. 7. remiflivi Pan» Duelli- ^ 1
-g.c.r. 5.5.» i|. Panae Adulterii . I.7.c.|-5.|. Pan» Inccflus. 1 . 7
ct.§.a.n.a. Panae Concubinatus.
L7-c.i.5.a-n.{. Panae Monialem follicitantis,vel violantis . 1 .
7<.x.$.*.n.i . Panse Raptus . I
7.C.6.5.» i n.9. Panae Sodomiz . Ljx. 7 § 4 >b. r. Panium ia . Pcenitentiar
Sacramentali quoad orationes Gtisfieri aliena lingua au poflit . l.*.c J§.x-n. Pam
tentis fcrupulofi ioflrudio . 1 . » .c.j. 5 . 8.4 n 4. Pallat ia. Pollutio
Ccdefiz quando contingit ex facxilegio. L7Z.S.5.X.0.7 .& deinceps . Anex
occulto. u-8. An ex copula conjugali . n.9. Quid ex tadibus turpibus. n.io.
Pollutio Coojuds quod peccatum- W-C.jilJUA t Pollutio voluntarufcmpcr dlpire
naturae prohibiu. I.7.C. 5.5.5. num.46 Pollutionis caufa altera per fe
influens, altera per aeddena , & levi- ter. - L7.c5.fi. f 41 ^ 8 . Quando
eft peccatam pollutio u» cama . n.4 9. PoMutioquomodo difierata diilillaiione .
libfeptwBox.j.j,j, PoTlutio voluntaria non divcrfificatur i di verfitateiaflru
menti ina- nimati. . . W-c-7.|.*ju. Quidfiiotrabrachia.velafamin*. Quid fi
manibus alterius. 1, H-f 1 «fit Pollutio puerorum cmittentibui Pollutio Boa«n».
don» 1 ®'" • L7.c.7.5.*.o.ii. Ali. by Google 3 i 6 Index Rerum , &
Verborum . Alia voluntarii fiveanteeedenter in caufa, live confequenter et
ddcOatiooeipfius. ibid. Pretiumrei: Vide, Po*r.
PolJ^ioiflrommscapu^uaeinv^iluperiidacur. ib.n.18. Pretium determinatum
requiritarbeniptioiieA vendillooe. 11 , Ao ad diOam pcricllionem adire quis
concurrere motu corporis tr.j.cj.J. 1.0.4. P?" - Pretium jullum rei quod.
Htt.}.c.7.$-f.pertotum. lollutio vigilantis involuntaria . ib.n.xo. Legitimum a
Ii ud,aliud naturale, fen vulgare. 0.1. Pottif**. Preuvm medium, fummum,
infimum in vulgari. ib* Pootilex Summus poteft relaxare juramenta Deo przlhta.
Communis aellimatio determinat juilum pretium. n.*. /T.j.n.f. Commutare. Dies
fertos indicere . Di Ipenlare i n fer vi Ii bus d ie ferto . Dili eniare in
Jejuniis EcclefiaAicis. Pofftffis , Pofieflin quid operetur in probabilibus •
Circa jus, Circa talium . Exempla de portertione in probabilitate Juris.
Exempla de eadem in probabilitatefalli ib. n.«. U: n.xo. n.14. n.xo. n.xr.
n.xj. Probabilitas: Vide, Coa fc itui io prtbokilnj^y Opi ni* , Probabilem
fententiam roodd unam,modd aliam fequi,an liceat, l.r . Pretium crdci t,vel
deexefeit quinque ex capitibus . ib.$ q.n.a. Primd ex parte rei venditas .
1.4-c.r.$.i. Secundb ex parte pretii. ib.e.j£».i.n.$x. Tcrrid ex parte
emptorum, & vemlitorum . ib.c. j 5.7.11. j». Quartd cx parte expenfarum .
Quinto cx parte modi vendendi . 5 . J.n.9. Pretiu quomodo augeatur i
Neccflitate, vel utilitatemercisib.n.17 n.9&*4 Pretio quo res emendae,' vel
vendeodae. ib.n.ig. n.10. & i 4 . Quanti res extraordinariae. n*»4- Quanti,
e*,qua: fciuntur mox fore cariores,vel viliores . » -- n.»7. Quanti in
lubhaftatiooe . quid operetur in Dubiis: Vide, Vtrbuduiiis. VtetiunuV
idcjieeoptioms occurrrntn.ubi multo dt pretio Pollcflio migiofa filii non nocei
juri paterno in bonis temporalibus. Pretium inMonopoliis. 1.8.tr.J.c.7.$.i».n.»t.
PoflelTor malse fidei : Vide .rf, p,i„. W»*, «> ’•* fi ’ Pofleilor bonse
fidei : Vide , Htflitutionij radix ite unda . U.c.1.910. n.a.
Poflcflioquomodojcquiiaiur. ^ l.J.c.J.tr.I.*.a. Pri.atio pecuniae an det lucrum
in mutuo. LI.tr.J.c.tJ.8. difpenl " di > ,el «mmutandi in votis, an
habeat Privilegium monopolii ao,& quandoconcedi poffit I Principe. L*. m juramentis.
l.J.c.7§.t.fil. tr.3.c.7.$.i».n.a. Potcllas Civilis an habeat potertatem
relaxandi juramenta. I.3.C.7. probabit, s as . $.341-13. — Potus . PocusanfrangatjejuniomEcdefiailicum.
U.c.j.$.z.n.i. c.j.fi.,. pertot. Pnfiffi» «utdde potu vmiunun. juris, iaOis,
cervifi* . n.«. Protilfio fidei i quibus emittenda . Qgddeaquiscondim n. 7 . A
Beneficia Vd de iucco ore expreto ab uva,inaliSrf{tejirqoe fruflihus. nj a
piofetonbus artium liberalium . QaJddeCodioInte. n*. Sufiquapmna. Uuid de
Arundinibus mellitis. n.14. Pro(e(fiadCi>orum:!Vide, Ctmmta , & *p*mi
Potui v,oi,ut caula pollutionis . 1. 7 .C.J.S.J.0.JI. tdcUfmm . n Prpnptum.
ProfefijoRcligiofaexmetu. PrarceptumChan tatis erga Deum quando urget.
l.x.c.|.$.s. Premijjio. Prxccptum Superioris quando judicandum grave. l.i.c.
1.5.3. Promiflorium juramentum, cjulquc veritas. n . Quid de promi florio dolofo . Prxcepti tranigreluoex
metu . I.i.c.z.5.9. Promifloru juramenti materia in communi . Pnrcipere
infidelibus die fello opera fervi lia an liceat. l^.c.j.$.s. \ n honorem Dei .
num.if. . . In utilitatem hominis . PrzcepiumKcIututionisafiirmativumncjan
negauvum. l.o.tr.3. Promilfiorequifitain voto. cap.i.J.i,
Promillioli:taquaeiiam obftat voto- PMceptum de diligendo proximum quale.
Lj.c.l.n.1. Pronnflioabfoluta, &c condici"»'* • ... * nvmc *^ tcr ^
n0Mr *’ Promitterecumjuraracntor em "‘ lc,tam > < l U0 ^P cccatam *
Ljx*l. Pr*<Kcm. Prwnifliopecuni*ob re m tnrpcm an re habita obliget. U.c.f.
tl Infamni,*/. 1 CI Aflm,in llcat - Pr^nillnourepeteod 1 mutuum mir, certum
tempus^ an dee lo- Ptxlati, vel eorum Vicarii quampoteilatem habeant in
juramentis p^.n.o.ndion.&quandoobligat tranfaflo termino. U.u^ reianndrt. 1., c.7 S.,n.«.
cap.J.num.». “uid in commutindis. ! b.|in.a. uid in votis. I , r , Propinquitas
quanta requiritur, neimpedunentumpom poffit ete- |uid in operibus fetvilibus
diefefiivo. l,b. 4 cap.j.{ a i cutiom praecepti . l 4 c.1S.jin.* numai. r . r .
Pfopojstum. Quid in jejuniis. I. 4 .c j.Sen.JI. PropoCtumrequlfitnmiuvoto.
‘it-"- Pixlatu. Religionis quae vota fubditi irritare poceil. lj.c. l6
.S'l- >oWa.wfuflic. t adetiKnda»d.mfopet«ltM««. l-n. num.xl. e.®*?.',
num.a^. Quaedifpenfarc ib5.4in.4- Proximus. Ouid in operibus fervilibusdic
fcflo . M-c.jS.a n.j4. Proumi necen,tas obilarpie opinionem probabilem
fequamui. U. Quid de jejunus Ecdefi* , & Regni* •_ ._ £-5 ' ** J ‘ p .,,/.
. Puella honerta quid faciat , ii advertit fe ab alio libidinose tangi. I.f.
c.t. 5.4. n.xj. An obligetur finerc fc cont reflari i Medico in partibus
honertts . An liceat illi habere amatorem- n .x6. An leconfpiciendam offerre Amatori, ib. Vide etiam.
0.7». An munera acceptare. 1.8 c.j $ .?in-49- An le ornare. l^c.j^per tot.
Puer.. 1 .S.C.I. 5 .IS. n.i. n.l. n,4 & 10. l.i.C.a.$.g. l3-c-3p* ib-ll*.
n.7. n.n. l.t.c.i». ib 5 - 1 - ib.$.x. wuid de jejuniis Ecclefi«,& Regulae.
Pttlati Rei isioforuro an poflm t diipenfare in reciuuonc Offitu. 1 .
»c.j.dT.8ji.ad. pr./irlpi.,. Pnrfcriptioquid fit,& quomodo currat •
l.s.tr.i.c.4 J.4. Tempus ad prllt nbendas rn temporales . Adpntfcnbcndumcomraleses.
. . . n * PrBfcriptionis juie an gaudeant in conlcicntia Siculi , ubi ea in
foro .ealcrno admittitur. _ ib.*.». Progmatiea . Pragroatic* dc venditione
frumentorum in Sicilia. J.8.tr.3^.7 § J. Puerorum motus quando mortales nuro-9.
Prssxts . Q PraxMua explicari debet Homicidium in Con&llione. l-l c-J- 5-X-
^uudruftfimo. Praxisfervanda in commutatione Votorum. libro tertio, c.t 6.
" $. 6 . Prtrrs . Preces importunatao cadant in coartantem virum.
Li.c.x.$.f. Quando, circumflantia Rertitutionis . num-9. Q Uadragertm* tempore
an liceat recitare Vefperas anterefe- Hionem. I-4-C.5 5 - 4 - n, 4 « fgusuU. ? . turionis. t
LB.tr4c.1W. Quandonam accedere ad conjugem fit prohibitum. i^-c-S jT.f* An
Digitized by 3°°2 Index Rerum» & Verborum. An tempore Menftrui, vel
graviditiomi . num.; j Ao tempore Adventus, vel Quadragefimae* num.65 An
tempore fumpcae,vcl allumendac Eucharifli* , »0. remiffiv£. An tempore
lenedutis , <M7 Quando jejunandum. 1 * c, f*y f-n-4 Quando votum obligat-
l.},«.|».$.j §ua>,fitm ,g«oa titai . Quantitas furti reouifita ad morule ; V ide , Parti Quantitas . Qua ntum
circumflantia Reflitutionis. 1 o.tr.4-c.*.§4 Quantum Gogulae damni concaul*
reilit ucre teneantur - 1.8. tr 4 ran t.S.g I4c.5s.1n-1 oulj ; nu. ip I-W- 5 -W
im Gngi cap ».4.8 Quanta refeQiunculafumipoteft die Jejunii. Qualia . Qut
QuinquayKartm . Eadem commutandi . Vota difpenfandi , vel commoundi .
/otacuipem , „ Difpenfandi in laboribus diefefto . l.^c-V^.ai n.?4 Relidi
olorum vota Une fuperiorum fcientia,vel conienfu*&c. Religiosus, qui mafe
fede induflmgeffit , ot dimittemur, ad quid <uo tempore . uinquagfnaria
mulier an cacufetur i Jejunio . •»'/, fwi#, qatmtd* , gh* het , $"f ordiut
, g* tod . uis, circumflantia r citi tutico», uid, circumdantia Reflitutionis.
_uomodo, circumflantia Reflitutionis. ^uo loco, circumflantia Reflitutionis.
;uoordmemultxconcaufse debent reflitutiooem expedire. tr.+c.i.fo Quod nondum
efl, an vendi poflit. 1.8.tr>j.c.r$.3.n*aP Quod eft illud oflicifl, ad quod
tenentur obligati ad illud. J.a-c-5-5-* \J Radix. R Adices reflitutionis. Vide,
Rtjhtutitnh Radicet , . , Raptus. 1 - 7 -C .6 Quidflt ^ 1 - Si.‘r' n ' t Ad
Raptum requiruntur tria. 5 -a.o.i oc ieqq. Raptus poenae. . O.a.n.9 Raptus,
quandonam dirimit matrimonium. ib-OC n. tO Raptus an fit Copula eam fccmin*
dormiente. tt.17.ib. RatificeUit . Ratificatio in Votis quid operetur . I.3.C.19 S-J- n -
J 7 Rttmrfmt . Recu rfus.una ex concaufis ad iojuflatn adi ion em , quam
obligatio- -> nem Reflituttoais pariat . I.8.U.4.C a.$-4 Redire . Redire an
1 iceac ad prius Votum pofl commutationem , vel diijpen- lationem. La-c* 6-5.7
Redire an obligeris , fi ad tempus fui t Commutatio . ib.n.a Refefliomeul» ,
RefedliuncuU in die jejunii conceditur. I.4.C.5 5 -j Quanta . ou. x Qualis. «M
Quo tempore. Regula difeemendi
voluntarium iibcrumLr.cap.x. 5 .i-nu.f jundio Cognoicendi
divinaiiooemfuperftiiiolanj . l.a.c. 6.5. 8, n.ia , Cognofccndi invocationem
tacitam Damonis . ib.o.af.& 25 Cognoicendi an vis fit naturalis, an
lupetuttiola . n.6». & 65 Relaxatit . Relaxatio Juramenti» i quo^e au
ibus,ob quas caulas. ij.c. 7.$.} Rf", • Religionis Votu», Religloforum
Vota, Refcriptum, Reflitu tio, Reus>& Tertis. InDubiis horum quid fiet.
: l.Uc. Religiofi deputati ad Chorum qua ratione obligantur ad illum . l.a. c.
j - Quid, fi lint numero pauci. , 0.14 Quid, fi non funt in Sacris,
obligabuntur ne privitim. n. rj Csetera : Vide, H»r* Gmntmcs , Religiofi an
polfint tranflre ad flatum laicalem in eadem Religione. . Ib.n.15 RcligioG an
polfint recitare Officium, quod recitant Dicecefani . ib.$.*.n -5 Religioforum
Praelati . Vide , PreeUti . Religiofi incolaean teneantur Voto Civitatum.
l.j.c.U. 5 ».nu. 6 . jundlon.it Religiofi Mendicantes quam habeat poteflatem
relaxandi juramen- patiente. ib.n.S l.j.c.7 0.j.n.9 lb.$.4-n.a ib.c.S.^ a-n. 8.
& 0.46 £17 Poft profelfioncm . num. »6 Religiofus quid ludo exponere
poteft. J8.tr i.n.17 Religiofus an poflit efleexeeutor tellamenti .
J^-tr.i.c.a-S.jn.6 Religiofus an debeat egredi i Religione , vel io illara non
ingredi propter neceflitatem parentum, vel fororum - I 5.c a.l5 n.6 Religimus,
quoad voturo Paupertatis: Vide, Pauperia/ ReJ/gioJt. Religiofus Sacerdos dum
confitetur peccatum Juxuri* 1 an debeat explicare , facerdotium , &
profeflioocm . l-7.ca.$.i .04 Religiofus inviutusadcoDvivjum^n fine licentia
lui Superioris co- medere appoGra poflit . 1.8.tr.i.c.».$.5-n.9 Rjhquuf .
Reliquiae CHRISTI Domini ,puu Spinae, Sudarium, Crux, qua adoratione coi roda:.
La.c^-§.i.ni4 Reliqui* Saniorum quomodo adoraod*. ib-u.j Remedium . Remedia adversus
luxuriam. I.7.C.I0 Rtmijfit M RaniffioJonmaitiqu*,&lquo. Rcroiflio
Mercatoris an,t 5 c (juitido&mtementulieoo nomine - L8.tr 5 .C.J.J.IO
Remittere. Remittere an libi quis poflit juramentum in fui utilitatem emif-
fum. J.j.c- 7-5 ».04 Remittere offenlam inimico. 1-5 *.i.5.? Repraftntmt .
Repnefentatio turpium- 1.5.c.i-5^n.a8.&l.j.c7-«*.5-4 Repraelenuuo turpium,
ut cauf» Pollutionis. l-7.cap.j5-S.ou.5a & 51 Re fervat 0 . _ Refemta Vou
an aliquando ab inferioribus Papa difpenfentur. L|.ct 6 - 5-4 An ad id det
caulam necefficas . nu ’ ?7 An imper fe&io voluntarii . ntt * 4 ^ An
privilegium . - na ^ - 4 * Refervata ne i n tel 1 1 eatur fodomia imperfecta ,
quando relemtur fodom» abfoiutd
l7-C7-4-3-o-4 Refervata fodomia an intelligatur tum de agente, tum de 7
L.7-C.736 A.n.t , . Refervata lodomu, an refervata cenfeaturbeflialitas. Refile
* #. RefifterepoGtiv^ an quis debeat in motibus puv is . I.t 0 .c.tt Reftitutie . .
Reflitutionis obligatio an deteaufam n6 jejunandi. |. 4 .e.y. - n -I 7 Reflitutio boiions . l^.c J-M-*- J
Reftitutio Famae : Vide, Fama . Refti tu tio ex damno d ato : Vide , 'Damnum
datum . Reflitutio ex homicidio.
Ex Homicidio direfto. . I P ’»”7 Ex Homicidio indirtrlto. ^ _ jb- 5 -t Vide
etiam. I.I.tr.?.C.». 5 -sAn.in An obligerisad reflitu tionem^i volentem occidas
Quid in Duello Quid/j occidas provocantem . n. 1 f An aliquid reflituendQ pro
damnis fpiritualibus occillo fadis.n.10 Quid pro damno perfonali . ou. att Reft
i tuere an teneatu r excedens modum fu* defenfiocis. 6 J-n. 1 € Reflitutioex
homicidio quibus haeredibus debetur* didf.p.^.n.i Reflituere an quid debeant
haeredes occiforis. ib-n.r 4 Reflitutioex Adulterio Adulteri obligatio propter
prolem non legitimam fucccdentem. num. 2 Adulter* obligatio propter eamdem
rationem Quas excufationes haec habeat . 3 nr- 9 Adulter certus defua prole
tenetur cam alere* in. f Reflitutio bonorum temporalium . -tr. j*.i Quo praecepto jubeatur. jb.
Reflitutionis radices.-tr ?* c » ,f
Reflitutionis radix prima ex injufta acceptione . ibidem , cap.x. per
Reflituere tenetur ex hac radice is,qui alienum fumic . §. % Per adliooem
injuftam . ib. Per adliooem exterrfe i njuftatn. 5-5 Per injuftatncxculpaTheologica.
O4 Ex culpa Theologica gravi. §.f Quid ex levi externi, fedinteitii gravi . ^
n.7 Reflitutio ex delidlo, quomodo flatini obi iget^ 5.6 Reflitutionis radix
fecunda cx re accepta. r i. * An furi poffim reflituere «em ab ipfonwhi bona
hde venditam 5 -a Quid,G affuit mala fides. §-5 Quid,fi res fic vendita fit
altenobligata. ib.n.j Reil tinitioc»re*cccpuquoinaioft» l,a,0 * ,,i 8 • q.6.n.t
i.actj f.l.n.» obligatur LjilJ.J 6.U.8 RttoM?*qu^*nMI*»^^ oral ^ t ®? ^ c C “™
Anteprofeflionen. ib. cap 4 Re- Index Rerum, 8 l Verborum. Rfflimuooem w
lebeatAui i mped it bonum alteri, Coe vi, fraude, doio.ftx.vrlcumhu. j5x*T*
Quoad ea, qua pertinent ad juftiuam eommutativiin . mioft.i «
Quo*dea,quaeaddirtributivim. Quoad impedientem ne quii acquirat Beneficium.
ib.n.J Reftitutioniiradixquartiexcoatraflu. l.I.cr.5^.5 E* culpn in proprid
diflo eoocraflu . 1 J.tr.i.c.y.jLi RefLtutioais eadem quarta radix immediate ,
excontraftu inuoi- verfum . *bx 6 SSitutiwmodeni quarti radix ex tootraftu
peculiari emptioni^ & venditioni*, Vide, Empti* ,flc Vide % Venditie.
RefHtutionis eadem quarta radix ex contraftu particulari mutui . U.trjx.S.per cotum . Refli
t u t tonis circumftan tiz . V ide, Circumflanti* reflitutieuii . Reflituenda
ne eA res Domino nocitura . I.8.U.4.C. 1 § 3 n » Refli tu t io an iteranda, fi
pereat in manu intemuocii . lib 8. tr.4. c.r.Jf.yi n. j Qu id, fi per errorem
fiat alteri 1 Domino . 1.8 tr+c.r. jf .7 i n.8 Quid, fi Mediator rem
rcftituendim cafu amittat . 1.8. tr*. c. 1. $>)inun.9 Reflitutiodoni mortuo
donatore . 1.8.tr.4.c.r.$.7i n.11 Rcflitutionem volentem difierre, vel nolentem
ficeic,sn abfolvcn- dus? V ide, Abfclmli» ea tonftrtnde . i**' An liciti
aperiat occulta crimina teuitun. nura.i An Alfa. num.r An debeat flare fentent*
. num. 8 ' Aniugerequeaticareeie. num.o Quid de Reo Religiofo ibid. Reo an poflis dare infirumentum ad
effringendas arceret, ib.n.n Eidem an poflis auxilium ferre ad furiendum.
ib.n.1* Reus Malefiiftor : Vide, Me l< fetior , & Vide, j fe&etft . Reus non potefl cogi ad fe interficiendum . *«.
Rex quoad Bellum gerendum : Vide , Bellum . Hjtu/ . Ritum Socii an fequi poflis
in recitando officio . {(mtriee . RLubrtcarum contemptus quale peccatum . ,
Homicidium admeU- Lfi.c.i.$.r.n.j l.x.c.y$.a.n.»7 l.ix.j.^.an.rs Steteram. ^ A
ccaro condita aqua an rioletjejumum . l.q.c.j.J.X.n.j Sacerdos an debeat
explicare fe Sacerdotem efle , dum confitetur peccata luxuriae Quid, fi fit fimul
Religiosus Sacerdotium fulceptum ex metu Sacerdotes, & conii i tuti in SacrisHora Canitie Sacerdos Graecus
Vide t Gr*cui SeeerJei . Seer emeatum . Sacramenta petere ab indigno, vel
cxcommunicato.l.yc.t. Saeri/qium . Sacrilegium quid, & quotuplex .
J.».c.fi§tn.i Circa perforas iacras . num.» Circa loca facra. num.6 Circa res
facras. num. 7 g , fi retineantur legata . num. 10 , fi decimae. num.it i, fi
peccatum fiat tempore facro. numi» ,fi retineatur quid contra votum. nbm.13
Sacri legi um i n materia I ux uxic . 1 . 7-c.x . (r . 1 Sacrilegium cxperfooa
facra. ibid.n.r Efle Iaeram per votum folcrane,veI fimplex an mutet fpecirm.n 3
Sacrilegium ex loco facro. ibid.n.7 Sacrilegium notorium violat Ecclefiam .
ibid. Sacrilc^iumcommittemcum Moniali qiomptctum incurrit C.».$.t.n.l
Seerumlimfiui Sacrum tempus an conflituat hoc sacrilegium .c.a§ini Quid
Reliquiarum (aerarum grflatto. ib.n.iq.& 15 Sacri loci pollutio Vid
tyPellutieEeclefln . Sacro interefle Vide , Mtfe . Sagimen. Sagimen comedere as liceat die
jejunii* L+c. 5.$. i.num 1 6 Se/ut at e . Saluure inimicum an obligeris: Vide,
Inimicum. fitlutacorcaa» fuperflitiofi. J.».c. Seni Ii. Sanfti qui, & qua ratione adorandi .
l.»,C4§. i.n-8 Sanft«ao nuncupari Vota pofliat . Semitae . Sanitas Cala an
reflus finis io Matrimonio. S at uf allio . SaiiifaAioaem offerenti injuriam
remittere an obligemur. l.f .c.i.§.g num» (•8C.i« L7.c|.V7.n.t Scandalum . Vide
, Coepereti * . 1-t .c. 1.5.4 Scandalum pufiliorum. ibid.n.64, Scmndal um an
fit dare peccandi occationem ex fragilitate peccanti . ibid num. 7&
Scientia. Scientia habiu i Daemone uti^us peccatam • L x. ap.fi. $. 1 . n. »»
&§a.ouo.ii Stbifme . Schifma . l.».ap/.$.f Scbolefl icut , Scholaflicas
quomodo poflit conti nuat jonem Audi i probare, » CAfi.nl ter Here Scribere
turpia Scrupu/ui. Scr upul us unde oriitnr, quid remedii, ftc. Li .c.3-9-*
Seges nondum colleftaan vendi, & quanti poflit . L8.traft.3- .ram.a» Seges
in alieno fotacnjuB ei. . tr.j.c.3.$. 5.0.7 Semen. Semen generationis corruptum an liceat
confultd expellere.. $.ainum Semen fuTceptum effundere an liceat feminae .$.*.
n.p.oC fib-eodem cap. j .$. j.n.t 4-dc n. 16 Semen animalium emungere an
peccatum . Stmtaaro . Seminare an
obligetur uxor viro feminante . Seminare an poflit uxor finita viri copula . An fe manibus ad id adjuvare .
An ad idem fuis manibus poflit vir adjuvare . Sepu/ture . Sepultura quando nam privantur morientes io
Duello . L6-Ci.$.|. n. 1 3 Sertui Servus an Dominus fit fure vitae, membrorum, honoris perinde
ae liberi. U.tr.i.c.» $.i.o4 Quid de aliis bonis. 1.8.tr.t.c »^.*.inA Servorum
mi tigata conditio , quoad ipforum peculium defenditur. dnum.9 Servorum
dcfunftorum bona ab intcftato cujus funt . L».tracx.t<.x. $.r.num.i8 An
tcllari poflit fervus . l.i.tr.t.c.»^.i.n.»» Servus quid ludo poltic exponere..$
* n.»r Servus infinuus ao poflit minoris vendi exulente remedio etfacaci lux
faniuri* . l.».tr-4C.}n.r Servilia opera: Vide, Opere Sn-viUa . Servi vota an Dominus irritare poflit . I q c. j. & J» Srxegrneriu/. Sexagenarius i o
excufetur i jejunio Ecclefiae . Quid io Jejuniis Regulae. Quid in Votis. Quid
quoad fubrogata pro voto Caflitatis . SIGNA – H. P. Grice: Words are not signs,
but they ‘signify’ IO SIGNIFICO IO INTENDO Signa. Signa oflendentia vim non
efle naturalem/ed fuperflit iofam . lib.» c4.$.i ; ln.$4 Signa amoris inter
Conjuges . Situi. Situs fedendi, vel cubandi caufa pollutionis . Soter Socer an
poflit Generi vota irritare .* L>c,6l.iu6 l-7.c-3y-s.oiJ U.c.j. .n-r
L4^j§7-in8 ib n.p ib.l n.io l7-C.3-f.ff t7.c.j.$.f.n.jr 1'3'C.tfi.R J41.X7
Socii privilegio in recitatione officii an fhxi poflit . l.*.c j.§.» n. Sodomia
perfeft a quae. I.7.C.J.6 Duo mares fe cosmnifcentes , fed non in vafe
praepoflero^n (odi mia . num .V. Quid , fi non effundatur femen in d ifto vafe
. Soduouarpcenas. Sodomia cum afliui. Cum Infideli. Cum Virgine. L7.c y §.i.n
Quid dc Sodomia uxorati. » n num.} num.»
.num y Scb ],jX4&i.nuni.num-8 L7-C/4.MW» ymu ut jujwnii urouu.
i.y.c.j.y.i.n j-oc $.».n.X Sodomia impei iefta an refervata ceafeattu exiflente
refer vata fodo- mia abfolutd..numy Sodomi a ai?entis an diflerat i fodotni»
patientis Vide etiam Sodomicum Viro an diflerat i Sodomia cum muliere •
I.7.C.9. n.s Somnus ut cauiapoliutiosis. t oum.y* Spe. Spti. Spes Theologia Lax.».Spina
. Spina: Chridi Domini qua rabone colend* Cbrifti Domiai Sponsalia Sponfalia
jurataex metuan valeant . I*}*.) Sp onfut Sponsorum ofcufr, & taftus,T<*<3iw
inter fponfos . Spoofuao liceant cogi tatioocsmorof*. 1.10x4.0.4 Strepit ut .
Strepitus Judicialis, quomodo vetitus die feftivo : Vide , P lactium . ‘Z7-. r$
|s?!SSjS. Stupratoris obligatio ' J
Tcfluumcuiin conftituatcaufam (emipletiam . l.t.c.J 5 } n.if T nmit. Tentatio
quid fit. Esplicitt. Implicita. Termitm/ . Terminus prorogatus in juramento qua
ratione Tervandui $.xn-j Teflipcarl. Teftificari *quivoc£ an liceat in judiciis
. Teftificari an
liceatde vifu, quae fcisex auditu . U.c-x.$» n.* ibid. SifictcQificeris, an
cogeris ad reftitutiooera . Teflii . Teftis. Lj.c.7.C.q.$.» L).ca.y.inio
ib.n.x» l.p.e.t.5.# Si nullum damnum, nulla obligatio. Idem fi deflorata
remittat . Idem fi eadem confentiat • Explica, nifi tu rem occultam
propalaveris . Stuprator vi ramis
vi,p*tu, &c. ad quid obligatur . Qu_id,fi folum intcrccffit oleulum . Quid,
fi fluprator pecunia areat. Quid, fi dubium fit an fuerit virgo. d$.J*0-» itg U
ib.n.id ibid. px M* Stuprator virginis
cum promillione matrimonii ad quid . ib-n 59 Cum promilTione vera. ®- ,
Excufationes quinque, quxftupratorem deobligant idifla pro- Aiftfibofe. in. Stuprator ad quid obligatur, fi ejus
matrimonium refpuat deflorata Stuprator virginis fubTpe matrimonii ingredi
Religionem , illa in- vita, non potefl . .. ui I,I.tt.|*W.-j 4 i* l '9 Suadere
. Suadere ad peccatum : Vide lenitate . Subbaflatio . 'Subbaflatio .
Superfluum. Superflua quando indigenti donanda. Sufpicio . \ Judicio, C
Ls.c,*.§.i n.iadc Opinione, dubitatione,
j. 9. Sufpicio quomodo differat i Ji c.i.n.t Sufpicari de malo gravi alterius
an fit mortale. n.n Succt/Jor . 1 Succeflor an teneatur juramento
praedecefforis. M-5*5y-7 An Votis. Suctui. l.rc ii.*^* Succum ore fugere ex
avis ctrtcrifque truaibus , an tr angat jeju- nium. . . 4tSM4%7 Quid ab
Arundinibus mellitis. Su durium . £u darium ChrUli Domini qiu ratione adorandum
: Vide , Cbrifli Domini. Superior , . it
, . - , j Superior Religionis qux fubditi vota irritet: Vi tojtomkflm £'/*•*-
nii. Superflui 0. Superftitio ap habeat parvitatem materi* . l-».c.6.$a*n.49
Cetera de fuperfti tione ; Vide » V *** obftrvanua . ^ I Sufpenflo. Sufpenfio
ignorato : Vide , Confuta . Sutor. Sutores an excufcutur 1 jejunio .J.$.7J» »8
1 r T Tabe/Ho. T A belli©: Vidc,Nw*ri«,. , T aflui. TaQuy inter fponfos , quando
licent . .c.j.$.<.n.6r S iid de fpon fis fub conditione. I.7 c.j.§.$.n.6x us
inter folutos. 1.7.c.8.$.fin.6.$.x.per totum. Tadus inter Conjuges. {
i.7C5.$.j.in4* Quando adeft periculum pollutionis. I.7.C.J §.j.in-4X An quando
adeft dubium dc validitate Matrimonii. ib.n.44 Au ue Ipfum, ungere turpiter
conjux poflit. ib.n.45 Quid quando adeft pullutionis periculum . ib.n.46
Tangere. Tangere catulos, feles, pueros an Iit illicitum . L7.c.8.S.a.n.s
Templum. I Templa infidelium adi re an liceat . l.x.c.* $ J.n.i 1 Temporale. Temporalia bona tua an bonis temporalibus
proximi poftpoocnda . l.j.ov.$.iin^ * . > T empui . Tempus copuj* : vid
Cyfuandonam accedere ad copulam . .Tempus, quod requiritur ad pixTcribeudum .
l.p.tr. $ * Pro rebus temporalibus . n.t
Pro abrogatione legum. no Tempore quo xecita udum officium. l.a.c.j^.y Tempus
diiigeudi Deum fub obligatione quando . ^ l>x.c.g.$to Tempus qua ratione
expendendum in exeeutione Voti L j.c. 1 ».$ .} Teilis unicus an confli tuat
caufam fcmiplenam . T beo logus . Theologorum monlium laus,& eorum utilitas
. l.f .c.t.S-f • Tbf/t totrut . Thefaurtcujus . L8.tr^.c.l.§-)An.jA T itu lui . Titulum Beneficii dumtaxat
habens an teneatur ad Horas . U-c.J. §.t,n.i$A „ T rauferibeee. # Tranfciibere
an liceat die feflivo . l^c-Vy- ®
Tranfiem % Tranfltut . Tranfeuntes per
loca, ubi celebratur fcflum.an teneantur intereffc f*ao. .c.a.jS*-n.io Tranfi
tus per loca infideiiumao excufet i jejunio . l^-c j.9*7- tt, * T refdecim .
Trefdcdra Cmul menff tccumbere an fupcrttiliofum.l. i ,c. . & Triticum , Triticum emundare ad molendum an
liceat diebus (effis: Vide/V*- ra^ServiUa. Tutor . Tutor an, &qu* vota pupilli irritare
valeat. l.gc&H n.t7 Turpis,. • Turpia loqui, vel cantare Turpia feribere
Vide, Scribere Turpia. Turpiloquia, ut funteaufie pollutionis.
1.7.c.j.5.5.n.jo.« 51 Turpiloquium inter conjuges: Vide , Verbo Turpta .
Turpium fcQio : Vide, Leflio Turpium . Turpium reprxfcntatio : Vide ,
Heprsfeniotio Turpium . ^ Vacantia Bona. yj V Acantiabona Bosa Vacantia .
Vagut. .. Vaei quandonam teneantur Intereffe Sacro . 1.4.c.».^.».n. 1 5 Valor.
Valor rei : Vide, Pretium. V a loris incogniti res quanti -!* j». gq Valore rei
crcfcen te , vel decrcfcente, qualem debet, qui rem alie- nam confumplic . 1.8.tr
jx.a.^j.per toturp. Valorem rei debet, qui rem al ienam dam n ifia v i t . . tr
. J . c.a .5. 1 .a.9 Vana obsertantia . 1 y «dMf Regulae, an hic adfi t padum
cum Dxmone . 0 x4 . dc *t Enumeranturaliqu*adionesfuperflitiof*. 1 ac. .^i Jn.xg Obfervarc quaedam feffa vel tempora
quando fupentitioCa. n. a^. Venari. Venari an liceat die feftivo : Vide , Opera
Servi fia. Venatum ut eas^n Mifiara omittere die feftivo poflu. LiX.\.§.iA num-
8. Venatores. l-8.ur.ax.#.$i* Vendere. Vendere rem incertam pretio certo non
licet . I.»x. 5-5 5-n.ao Venditio qu* licita diebus fellis : Vide , Mrrcatuj .
Vendens r«m fupra taxam uni^ui Tatio eodem modo vendidit, an reddere debeat
huic Tertio. 1.8.tr.$.c7 $ j n.$ Vendentiumcooperatiocumpecatoemcntiura.
l.j-c.i. . & deinceps . Venditio. I 8.tr.l.c-7- P« totum. Venditio differt
i permutatione. -0.7- Venditiovoluntariaefle debet . I.8.W.5.C..' Sunt tamco
cafus,in quibus vendere quis cogitur Vendi,&emi,qu* pofliint . Venditio
Hominis. Officiorum. Eledionis ad Officium . Sententia probabilis. Omnium
bonorum . Hrreditatis. Debitorum. Videetiam . Rei litigiofae . Ejus quod nondum
efr . Venditionis pretium: Vide* ^ SJ ^ .to.5.c.7.55 n. 1 n.| n.. «5 "il
n.17 5.8.in.i a.§.}.n.i8 1 • n * 10 ib.n.x Venditor an pretio ab emptore
eonfoluto poffit percipere fru> Qusrei. .}.fi.« n.rg Vendere ne liceat
carius credito , ut ftitim vilius idem numerato ematur Vendere, vel emere cum
paflo rctrovenditionis Cum paQoin favorf venditori*»rel emptoris, vel
ntriufquc. 0. Venditio frumentorum : \iie t Bmptin/ntwHatfnim. Venditio alieno
nomine. . 1 8tr.}.c.7-fi p.n.1 Venditio lanarum , Sc fimilium anticipato Venditioin
locodiflanti an faveat vepdentialienonomine.
.tr.}.. Venditio fa£a duobus. ib. 5 ir.n.x Vcndifiprei vilior** immittar
cum pretiofiore, ib.n.6 Vendere quid pro quo. n. Venia . u ut
Vcqiampetentioflenfamreroittercquandodebetoffenfui. Lj.&i. Voridifpenfati
$.3.0.18. Bona bdedata an valeat. A quoca poteft expediri. Voticeflatio.
Ub.J-cap.tg Ex natura rei. Ratione temporis . fi* Vou refervata : Vide, Rtftrva
u Vou . Votiifriutio. M-C.lg.G.g Quid,« quotuplex. ib.n.r.&» An irritentur
Vou Qeculi per Vota Bienni Societatis Jcfu. i n.4 Veniali. Veniale per accidens
quodnam (it , Ex parvitate materiar , Ex impcrfe&ionr a dius . Venialia
omou velle committere an mortale . Yrrba . Verba Blafphema . Non Blafphema .
Dubid Blafphema . Verba i recitante officium qua ratione proferenda Verba, quar
contineant juramentum . Verba turpia inter Conjuges. Vrrilai , Verius primus comes juramenti .
Eadem comes Adjurationis . Vitabat . Vicarii Epifeoporum quid poffint in
juramentis, votis, operibus fer- vilibus, jejuniis ; Vide ,SuS n«n.« Pralati,
Vicarius Beneficiarii an teneatur ad Officium . Vidua . Vidua per fecundas nuptias amittit tutelam
filii . Quiri, G fornicetur. Quid , de legatis i Marito ip(i relidis . Quid ,
(i Mantus addidit ( C cafte vixerit • ) Viduis an liceant cogi utionei morofx .
V tutulum . Vinculum ex vi Religionis efl diverfura 1 vinculo n vi Fidelitatis.
Vinum . Vinuman frangat jejunium . _ I.4 c.j.fi. i.n.4 An Filii Vota irritari
poflint £ Patre • An Tutore, vel Curatore . Ani Matre. AniSocero. An i
Superiori Religioni». An i Domino. AniCunjuge. Quid de votis rati ficatis . DtTaif n * 0.1*
n. 11 p tt-.i* i*.>•«* u d.s6 ib5.4n.11 l.a.c.6-5-4.n.r 5 n.r 6 n. ig .
l.t.c.f-5-4in.8 Lj.c.i.5.) 1.7 C-3.f-5-n.j4 l.j c.T fi . i n.r l.}.c.*f.i.n.4
l.a.c.j-5 t.n.19 i7.t4.M44 ibid- 05 n.6 l.io.c.4 L}.c.t 8-5-4 ibid.n.4 . . d.4
Voti commutatio. I.|.c.t 6.5.5 Voti acceptatio quid operetur, quoad
commuutionem. l.jx.r 7.4 » Voti materia quse. I.I.C.IS Poffibilis die debet. n
.x Honcfta, non indifferens. ib.$.x Non impedit ira majoris boni. f.t.dcfi.g
Quid de partim voto apu , partim non apta . f . Vota qusrdam
pcculiariacxpcnduntur. Non
nubendi. Nou ludendi. Contrahendi Praelaturas, vel Sacerdotium Inlcrviendi in
perpetuum . Praedandi hoc , & aliud • Non petendi difpenfationem. Vot um
revocare ; Vide , Pj vocare Verum Votum difiunctivum Votum qua ratione
interpretandum Votorum aliquorum interpretatio Vocum quid Iit , & quotuplex
. Quam libertatem requirat . Quod propofitum . Quam proiniflionem . Votum
quando obligat. 6c in differri queat . ib.fi.f Votura ao obliget alios i
voventc,idcft hzredcs,vel fucceflores . l.j. C.IS.&I 4 Votum an oblidet
eos,qui funt fubalicujus pote(late,putx i m pube- res, Rcligiofos, fer vos,
conjuges . I. j.c.i i - 9 - j-per totum. Votum conditionale quomodo obligat. .fi
.C.1 J.54.H.1 n. t n-* " 5 n-6 o -7 ut Lte' 1.5.5.11« l-J-C.iJ.fi.6ib. i
n.» l.J.c§ C. 10.fi. c C.CK C.l» . Votum in cujus honorem emittendum. I.JX.«4
Vinum quomodo violet jejunium in panc/c aqua.L J.c.i j.fi-6i n.r 7 Vovere fine
perfefla difcuffionc quodnam peccatum.!. J.c.10 $. i.n.z Vini potus, ut caufa pollutionis.
I.7 c.J.fi j.o. jr Vocutn callitatis habens an peccct contra voturo inducens
alios ad Vinum mixtum aqua vendere: \ r ide % A«uam mifttrr vine Vinitores,
quando aquam murto mifceic poffuot.I.H.tr.J c.-n.6 Virquid uxori debeat quoad
alimenu. I J-c.j 5 - J*" Quid pereuntecafu doce. *bid. Quid promi lia dote
non foluta. M Virquid uxori debeat , quoad copulam Vide,C enj n atoeumpec(atx
in matrria luxuria . Virginii at .
Virginitas quando irreparabilitef amittitur . L 7.C. j. 5 .i.n.Virga Virgo pro
primo ufu fui corporis an poffit plus exigere. L7. c. j. 5 - 3 - nJt.&n.aa
Virgo in dubio an praefumatur talis. -c. j.J.fi. n.jo.flc }t Virgo externa, fed
interni corrupta quae poffit c.f.fi
a.in.| Virginis ftupratorqui debeat: Vide ,JNpMMr, fy stufPktoeitoHr- gatia .
Virgo nubilis an excufetur ab auditione facri Virgo San&iffiroa qua
adoratione colenda Vira. Vitpdifcrimen dat cauti rquivocandi etia in judicii».!
}.c fi.} n-j Vivere qui in hoc mundo
femper vellet, an peccet, l.a.c.j.ty.i.n.} Vita propria concurrente cum pcoximi
bonis quid praeferendum . l.J.C.T 5 l Violentum violentum quid sit . I.r x-i 5-
3 Vitium. Vitia mercifi occulta quando mani feftaoda. iJ.tr.Jcj.fi.i i.in.*5
Vitrum. Vitri progemma venditio. Voluntas . Voluntas quomodo fe habet circa
objefla mala . l io.c 1 Voluntarium quid (ic . brxa.^i Votum. Vota an nuncupari
pofltnt Sancis non Canonintis . l.x c- 1
• n I Voto de orationibus perfolvi aliepa lingua an poffit . l ».c-j fi.a n.
Votum rei 1 ude termuutx . i-vc-tffi -7 n. >o n.i» irpu. I7.c-i.fi i.n.6
Votum de non comedendis carnibus etiam in neceffitate an valeat . l- 6 .c-a. 5
-t.ii 4 Votum defloraturis an impendiac promiffiooem Matrimonii deflo- “• '•
7c,ilou llfu rarius exponere quid ludo valeat . 1.8.tr.} .c.9 $.r .n. a8 Ufura
quid fit . - f.8.tr.}..* Ufura an fit, fi requiratur gratltudocx mutuo. n-6.ib-
Quid/i adiit pactum , ut fiat, quod debetur ex Charitate . n.p Ut fiat, quod
debetur ex Jurt it ia . Ut 6at aliquid abfolutd Usura an fi:, quando intentio
prava efl foldm ex parte unius- n.xt Ulura an fic aliquid exigere pro damno
emergente, vel lucrocel- fante. I S.tr.J.c.8 §.g Ufura ne fit aliquid accipere
pro periculo ex difficultate recuperan- di fortem. Quid ob promiffiooem non
repetendi for tep intra certum tempus. fi.r Quid obmoleftiam «urendi pecunia. 5
** U furam exigere Chriffianus an i Turea poffit . Lf.tr. } c n.i 1 Ufurarii pccnx remiflive. Ufunrii cooperatores . I./x.t
-5-4i 0.4» Vfmt. Ufus qua ratione differta domipio . I7.tr . tx J*44M Uri Urat
. Utilitas,£c neceffitas Mercium quomodo augeant prcthui . l.f.tr.J. C 1 7 Uxor. l.f.tr.}x.7.5->4.o.}6 Uxor
prxferetxia ne eft filiis in neceflitite. Lj.cx.f.jjtt Uxoris vora an vir i rri
ure poffit . Lj.c .f .«4I Uxor quid viro
debeat quoad alimenu r l.j.ca-fi^ Uxor cum periculo mfed .onis cum laude
affiftit viro pefte in foSo, 1.6-c-» fi.a.n-7 Quid debeat viro/)uo ad copulam :
Vide, Conjugmurmm patrata . Uxor ex bonis Mariti quantum ufurpare poffit.
l.g.tuA.t. cap.a. §1- N S. Nome compiuto: Tommaso Tamburino. Tamburino.
Keywords: prudenza, probabilismo tenue, lassimo vs. rigorismo, Grice on
rigorismo, azione di un uomo singolare, la forza del ragionare, la forza del
sentire, il necesario, il costretto (co-actum), il violento. Refs.: Luigi
Speranza, “Grice e Tamburino” – The Swimming-Pool Library.
Commenti
Posta un commento